<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Evaluatie Social Return on Investment (SROI)

   1. Inleiding

Volgens het principe van Social Return worden afspraken gemaakt met opdrachtnemers
over arbeidsplaatsen, leerwerkplekken en/of stageplekken voor mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt bij de inkoop van diensten, werken en/of leveringen.

Op 14 augustus 2012 heeft de gemeente Beuningen besloten Social Return toe te gaan
passen bij aanbestedingen. Redenen om te kiezen voor Social Return waren destijds:

   1. De gemeente kan besparen door het inzetten van Social Return; met Social Return
      kan het exploitatietekort bij Breed worden gedempt en kunnen mensen aan het
      werk worden geholpen, daardoor wordt – direct of indirect- bespaard op WWB-
      uitgaven
   2. Als de gemeente werk gunt aan Breed, draait Breed meer omzet. Als het
      exploitatieresultaat van Breed gunstiger wordt, hoeft de gemeente minder bij te
      dragen in het exploitatietekort.

Daarbij is aangetekend dat de gemeente meer rendement uit Social Return kan halen
naarmate zij opdrachtgevers beter en intensiever ondersteunt bij het nakomen van de door
haar opgelegde Social Return verplichtingen.

Bij een aanbesteding mag een gemeente juridisch gezien niet discrimineren. Dat betekent
dat de opdrachtnemer vrij is om zijn Social Return-verplichtingen met mensen uit
bijvoorbeeld de eigen vestigingsplaats in te vullen. We kunnen dit ondervangen door
bedrijven ondersteuning te bieden bij het vinden van geschikte kandidaten.

De gemeente Nijmegen heeft deze ondersteuning, namens de gemeente Beuningen (en
later ook namens andere gemeenten in de regio) op zich genomen. Vanaf 2015 maken
deze werkzaamheden deel uit van het Werkbedrijf.

Wanneer er sprake is van een Beuningse aanbesteding waarbij Social Return wordt ingezet,
nemen medewerkers van het Werkbedrijf (voorheen de gemeente Nijmegen) contact op
met de opdrachtnemer/ werkgever met het aanbod ondersteuning te leveren. Als de
opdrachtnemer daar prijs op stelt wordt in een gesprek bekeken waar de behoeftes van de
opdrachtnemer liggen. In samenspraak met de klantmanagers van het Werkbedrijf
(voorheen de gemeente Beuningen) wordt bekeken of er een match kan worden gemaakt
met het WWB-bestand.

1.a. Recente besluitvorming

Inmiddels is in de raadsvergadering van 27 januari 2015 besloten het
aanbestedingsbeleid van de gemeente Beuningen aan te passen. Dit heeft ook gevolgen




                                                                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>voor de toepassing van Social Return bij aanbestedingen. Besloten is om voor de invulling
van Social Return per aanbesteding maatwerk te leveren, bij afwijking van de 5% regel
moet het college van B&W besluiten over de invulling hiervan. Door per werk maatwerk te
leveren is het maximale rendement uit social return te halen en blijft het commitment
onder de bedrijven groot. Dit betekent nadrukkelijk niet dat de richtlijn van 5% van de
aanneemsom verloren gaat, wel kan het college onderbouwd afwijken van de richtlijn.

In de raadsvergadering van 24 februari 2015 is het strategisch arbeidsmarktbeleid
Rijk van Nijmegen vastgesteld met inachtneming van de daarin benoemde uitgangspunten.
Ten aanzien van Social Return is het volgen opgenomen:

“We willen Social Return regionaal oppakken en ons aanbestedingsbeleid beter op elkaar
afstemmen en gericht inzetten voor werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt.”

Inmiddels is het Werkbedrijf begonnen met een regionale inventarisatie van het
aanbestedingsbeleid en de Social Return-afspraken. Eenduidig regionaal beleid creëert
duidelijkheid voor opdrachtnemers en maakt de uitvoeringspraktijk van het Werkbedrijf
eenvoudiger.

   2. Evaluatie Pilot

Omdat de gemeente Beuningen aanvankelijk geen ondersteuning kon leveren aan
aannemers bij de invulling van Social Return verplichtingen is gestart in de vorm van een
pilot.

Daarbij is vastgesteld dat de inzet van Social Return zal worden geëvalueerd op de
volgende punten:

   1. Het rendement voor de gemeente Beuningen
   2. De mate waarin opdrachtnemers in staat zijn invulling te geven aan Social Return
   3. Komen opdrachtnemers hun verplichtingen na?

Aanvullend is bekeken of de toepassing van Social Return de prijs opdrijft. Hiervan is niets
gebleken. We constateren dat de markt sterk onder druk staat; potentiële opdrachtnemers
schrijven zo laag mogelijk in, om zo veel mogelijk werk binnen te halen. Te bezien valt of
hierin verandering komt als de economie weer aantrekt.

   2.1.    Het rendement voor de gemeente Beuningen

De gemeente kan rendement behalen uit Social Return doordat bespaard wordt op WWB-
uitgaven (uitkeringen) of door een omzetstijging bij Breed waardoor de gemeente niet
(meer) hoeft bij te dragen in het exploitatietekort.




                                                                                            2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Het is niet eenvoudig om vast te stellen wat het precieze rendement van het toepassen van
Social Return voor de gemeente Beuningen is. Daarbij lopen we er tegenaan dat de
monitoring nog niet in alle gevallen optimaal is, ook omdat niet alle aanbestedingen via
het Werkbedrijf zijn gelopen.

Zo heeft de gemeente Beuningen geparticipeerd in een aantal regionale aanbestedingen in
het Sociale Domein, zoals arbeidsmatige dagbesteding, huishoudelijke hulp, WMO Jeugd.
In alle gevallen is daarbij Social Return als eis opgenomen. De gemonitorde gegevens
blijken niet uit te splitsen naar de gemeente Beuningen.

Bij een aantal aanbestedingen is specifiek opgenomen dat er uren moeten worden
afgenomen in het kader van SROI bij Breed. Breed geeft aan niet te kunnen herleiden
welke extra omzet zij heeft gerealiseerd als gevolg van opdrachten die ze heeft verkregen,
specifiek als gevolg van de toepassing van Social Return door de gemeente Beuningen.

Daarnaast zien we een discrepantie tussen wat aannemers vragen (opleiding,
werkervaring) en wat de gemeente kan bieden vanuit het WWB-bestand. Het gevolg is dat
aannemers gaan zoeken naar alternatieven, zo heeft een aannemer in 2013 het contract
van een werknemer waarvan het contract al drie keer is verlengd in het kader van SROI
omgezet in een vast contract. Op die manier is een beroep op WW (en uiteindelijk wellicht
op WWB) voorkomen.

Uit het monitoringssysteem van het Werkbedrijf blijkt dat sinds 2014 in ieder geval 28
personen in een SROI constructie in Beuningen of elders voor langere of kortere tijd aan
het werk zijn geweest. Het gaat hier om vier personen met een uitkering op grond van de
Participatiewet (WWB), vier personen afkomstig van Breed, om 7 BBL-ers1, 11 WW-ers en
2 personen uit de Wajong.

Overigens is de verwachting dat SROI ook op een andere manier rendement gaat krijgen.
Door goede ondersteuning te leveren bij het invullen van SROI verplichtingen bouwt het
Werkbedrijf goede contacten op met het bedrijfsleven in de regio. Dit maakt het voor het
Werkbedrijf makkelijker om leads te genereren en de doelgroep van het Werkbedrijf te
plaatsen, bijvoorbeeld in het kader van de banenafspraak.

      2.2.    De mate waarin opdrachtnemers in staat zijn invulling te geven
              aan Social Return

SROI wordt toegepast als onderdeel van de aanbesteding en is als gunningscriterium
opgenomen. SROI maakt dus deel uit van het contract. Het niet nakomen van de SROI-
eisen kan dus een reden voor het opleggen van een boete zijn.



1   Beroepsbegeleidende leerweg.




                                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>In de praktijk geven veel aannemers aan dat ze het nakomen van SROI-verplichtingen
lastig vinden. Voor een deel is daar de economische crisis debet aan. Een term die vaak
valt in dit verband is ‘verdringing’. Aannemers geven aan dat ze mensen moeten ontslaan
om andere mensen via SROI aan te nemen. Dit mechanisme is voorstelbaar; de gemeente
gunt minder opdrachten vanwege de economische crisis en om opdrachten gegund te
krijgen is het van belang in te schrijven met een lage prijs. De personeelsdruk neemt
vervolgens toe als er extra mensen moeten worden aangenomen terwijl het werk al tegen
een lage prijs moet worden verricht. Dit mechanisme wordt bevestigd door een aantal
belangenverenigingen, zoals Bouwend Nederland en de Aannemersfederatie.

Daarbij is een nuance op zijn plaats; uit diverse onderzoeken blijkt dat er in de toekomst
steeds meer sprake zal zijn van structurele werkloosheid vanwege het onvoldoende op
elkaar aansluiten van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Werkgevers stellen door de
automatisering en digitalisering steeds hogere eisen aan hun personeel. Hierdoor ontstaat
minder vraag naar middelbaar opgeleiden die vervolgens vaker aan de slag gaan op een
lager niveau. Dit gaat ten koste van de positie van lager opgeleiden. Zo bezien leidt Social
Return tot een herverdeling van schaarse werkplekken voor laag opgeleiden. Dit is
belangrijk, want in de visie van de gemeente is werk meer dan een inkomensvoorziening,
maar ook de sleutel naar een zelfstandig en zelfredzaam bestaan. “Wie werkt
participeert.”2

Vooralsnog treedt het Werkbedrijf altijd in overleg met werkgevers die aangeven dat er
sprake is van verdringing als gevolg van hun Social Return-verplichtingen. Doel hiervan is
om binnen de grenzen en mogelijkheden van het bedrijf maatwerk te leveren en samen
creatief invulling te geven aan de eis. De aannemer wordt dan in eerste instantie verzocht
aan te tonen of aannemelijk te maken dat er in dit specifieke geval sprake is van
verdringing. De ervaring leert echter dat aannemers hiervan geen gebruik maken.

      2.3.    Komen opdrachtnemers hun verplichtingen na?

Het Werkbedrijf informeert de gemeente als opdrachtgever op het moment dat
verplichtingen niet na worden gekomen. Gebleken is dat opdrachtnemers sinds medio
2012 zonder uitzondering hun verplichtingen zijn nagekomen. Er is tot op heden dan ook
nog geen enkele boete opgelegd. Het lijkt er op dat de meeste opdrachtnemers gewend zijn
aan het feit dat de meeste gemeenten Social Return-verplichtingen opleggen.




2   Werk is de uitkomst, Strategisch arbeidsmarktbeleid Rijk van Nijmegen.




                                                                                               4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   3. Aanbevelingen

Social Return on Investment zorgt er voor dat mensen aan de onderkant van de
arbeidsmarkt een kans krijgen en helpt het Werkbedrijf bij het leggen van relaties met
werkgevers.

De markt lijkt gewend aan het feit dat gemeenten werken met Social Return bij
aanbestedingen opleggen. Het lukt de markt ook om, zo nodig met toepassing van
maatwerk, uitvoering te geven aan haar verplichtingen.

Wij adviseren dan ook om de toepassing van Social Return voort te zetten en te zijner tijd
regionaal te uniformeren. Wel willen wij adviseren om voortaan alle aanbestedingen van
de gemeente Beuningen via het Werkbedrijf te laten lopen om een goede monitoring
mogelijk te maken.




                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>