<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 2581

Ewijk, Veluwstraat 12
Gemeente Beuningen (GD)
Archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend
Veldonderzoek (IVO), verkennende fase




                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                    Overijsselhaven 127                  T: 030-7620705
                                                    3433 PH Nieuwegein                   F: 030-7620706
                                                                                         E: informatie@transect.nl




Auteur                                            J.G.E. Melman MSc
Versie                                            Conceptversie
Projectcode                                       19070051
Datum                                             28-01-2020
Opdrachtgever                                     De Lorijn Makelaars
                                                  Postbus 145
                                                  6650 AC Druten
Uitvoerder                                        Transect
                                                  Overijsselhaven 127
                                                  3433 PH Nieuwegein
Onderzoeksmelding                                 4769795100
Bevoegde overheid                                 Gemeente Beuningen
Beheer documentatie                               Transect, Nieuwegein
Voorblad                                          Foto van het plangebied ten tijde van het
                                                  veldonderzoek (30-01-2020)




   Autorisatie
   Naam                              Datum                           Paraaf
   Drs. T. Nales                     03-02-2020
   Senior prospector




  ISSN: 2211-7067



  © Transect, Nieuwegein

  Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
  op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.

  Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
  adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.



                                                                                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting

In opdracht van De Lorijn Makelaars heeft Transect in maart 2019 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Veluwstraat 12 in Ewijk (gemeente Beuningen). De aanleiding
voor het onderzoek vormt de beoogde bestemmingsplanwijziging om de realisatie van een woning
met bijgebouw mogelijk te maken.

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.
Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk
bijstellen van de gespecificeerde archeologische verwachting.

Op basis van het bureauonderzoek bestond oorspronkelijke een hoge verwachting op het aantreffen
van archeologische waarden uit de IJzertijd – Vroege Middeleeuwen. Deze verwachting is gebaseerd
op de ligging van het plangebied op de stroomrug van de Waal. De oevers hiervan vormden mogelijk
een gunstige locatie voor bewoning. Ten noorden van het plangebied heeft een dijkdoorbraak
plaatsgevonden. Door de kracht die hierbij vrijkwam kan sprake zijn van erosie van de top van de
oevers van de Waal. Het kan echter ook voor een afdekking, en dus bescherming, van deze oevers
hebben gezorgd. Op basis van het ontbreken van bebouwing op historisch kaartmateriaal is de
verwachting voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd laag.

Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied oever- op beddingafzettingen van de
Waal stroomrug aanwezig zijn. Erosief op de oeverafzettingen zijn overslagafzettingen aanwezig. De
top van de oevers van de Waal stroomrug, het in het bureauonderzoek geïdentificeerde archeologisch
relevante niveau, is hiermee verloren gegaan. De hoge archeologische verwachting voor de periode
IJzertijd – Vroege Middeleeuwen kan hiermee naar laag worden bijgesteld.

Advies
In het plangebied bestaat het voornemen om het bestemmingsplan te wijzingen en een nieuwe
woning te realiseren. Aangezien sprake is van een lage verwachting op het aantreffen van
archeologische waarden adviseren wij om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen
ontwikkelingen. Wel geldt dat wanneer tijdens de grondwerkzaamheden in het plangebied
onverhoopt toch archeologisch relevante zaken tevoorschijn komen, deze conform de Erfgoedwet
2016, artikel 5.10 moeten worden gemeld bij het bevoegd gezag (in deze de gemeente Beuningen).

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Beuningen) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud

1.   Aanleiding                                                         1

2.   Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek                   2

3.   Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                       3

4.   Planvorming en consequenties toekomstig gebruik                    5

5.   Beleidskader                                                       6

6.   Landschap, geomorfologie en bodem                                  7

7.   Archeologische verwachting en bekende waarden                      10

8.   Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen          11

9.   Gespecificeerde archeologische verwachting                         16

10. Resultaten veldonderzoek                                            18

11. Beantwoording onderzoeksvragen                                      21

12. Conclusie en Advies                                                 22

13. Geraadpleegde bronnen                                               23



Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Beuningen   25

Bijlage 2: Stroomruggen                                                 26

Bijlage 3: Geomorfologische kaart                                       27

Bijlage 4: Hoogtekaart                                                  28

Bijlage 5: Bodemkaart                                                   30

Bijlage 6: Archeologische waardenkaart                                  31

Bijlage 7: Boorpuntenkaart                                              32

Bijlage 8: Foto’s van de boringen                                       33

Bijlage 9: Boorbeschrijvingen                                           35




                                                                         1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding

In opdracht van De Lorijn Makelaars heeft Transect1 in maart 2019 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Veluwstraat 12 in Ewijk (gemeente Beuningen). De aanleiding
voor het onderzoek vormt de beoogde bestemmingsplanwijziging om de realisatie van een woning
met bijgebouw mogelijk te maken.

Volgens het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied’ uit 2012 geldt voor het plangebied een
dubbelbestemming Waarde – Archeologie 2. Een archeologisch onderzoek is verplicht bij
bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 120 m2 en dieper dan 30 cm -Mv. In het kader van de
beoogde bestemmingsplanwijziging is een archeologische waardestelling noodzakelijk.

Het onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
Archeologie (KNA), versie 4.1 en het opgestelde Plan van Aanpak (Melman, 2020).




1Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Aanvullende
(cultuur)historische informatie is verkregen uit divers voorhanden historisch kaartmateriaal. Om
inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de bodemkaart
en beschikbaar geologisch-geomorfologisch kaartmateriaal geraadpleegd.

Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat inzicht in de
landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan
een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt
was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een
booronderzoek (IVO-O). Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie
antwoord te geven op de volgende vragen:

•     Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
•     Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante niveaus te onderscheiden en hoe diep
      liggen deze?
•     In hoeverre zijn de archeologisch relevante niveaus nog intact (verstoring, erosie, afdekkend
      substraat)?
•     Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
      differentiëren in laag, middelhoog en hoog?

Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegd gezag een beslissing in het
kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1). Het inventariserend veldonderzoek
is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA
4.1).




                                                                                                    2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied

 Gemeente                                          Beuningen
 Plaats                                            Ewijk
 Toponiem                                          Veluwstraat 12
 Kaartblad                                         39H
 Centrumcoördinaat                                 179.240 / 432.169



Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied.

Het plangebied omvat een weiland aan de Veluwstraat 12 in Ewijk (gemeente Beuningen). De ligging
ervan is weergegeven in figuur 1. Het plangebied wordt in het noorden begrensd door de Ingenieur
van Stuivenbergweg, in het westen door de Roth en de overige grenzen worden gevormd door het
nieuw te realiseren bouwvlak. Kadastraal gezien omvat het plangebied een deel van perceel EWK00
sectie E nummer 2595. Ten tijde van onderhavig onderzoek is het plangebied onbebouwd en begroeid
met gras. In totaal beslaat het plangebied een oppervlakte van circa 1200 m2.




                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven; bron
kaart: www.pdok.nl).




                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik

 Kader                                             Wijziging bestemmingsplan
 Planvorming                                       Nieuwbouw woning met schuur
 Bodemverstorende werkzaamheden                    Graafwerkzaamheden



In het plangebied bestaat het voornemen om een vrijstaande woning met bijgebouw te realiseren. Om
dit mogelijk te maken zal het bestemmingsplan gewijzigd worden van ‘agrarisch’ naar ‘wonen’. Er is in
dit stadium nog geen concrete bouwtekening en/of situatietekening beschikbaar. Hiermee kan de aard
en omvang van de toekomstige verstoring niet nader worden gespecificeerd.




                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader

 Onderzoekskader                             Aanvraag omgevingsvergunning
 Beleidskader                                Bestemmingsplan
 Onderzoeksgrens                             120 m2 en dieper dan 30 cm –Mv



In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 (Erfgoedwet) is het
behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed geregeld door één integrale Erfgoedwet. De omgang
met archeologie in de fysieke leefomgeving zal in de nieuwe Omgevingswet worden geregeld, die in
2021 in werking zal treden.


Het archeologiebeleid van de gemeente Beuningen inzake het plangebied staat verwoord in het
bestemmingsplan ‘Buitengebied’ (2012). Deze is gebaseerd op de beleidskaart van de gemeente
Beuningen. Hierop staat vastgelegd welke verwachting een bepaald gebied heeft. Het plangebied
bevindt zich volgens de archeologische beleids- en verwachtingskaart van de gemeente in een zone
met een hoge archeologische verwachting (bijlage 1). Aan deze zone zijn planregels geformuleerd ten
behoeve van de herontwikkeling in dergelijke gebieden. Voor gebieden die binnen de zone met
Waarde – Archeologie 2 vallen geldt een archeologische onderzoeksplicht voor bodemingrepen met
een omvang vanaf 120 m2 en 30 cm –Mv. Dit betekent dat gezien de omvang van het te wijzigen
gebied (circa 1200 m2) een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk is.




                                                                                                      6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem

 Archeoregio                                          Midden-Nederlands rivierengebied
 Geomorfologie                                        Doorbraakwaaier
 Maaiveld                                             8,4 m +NAP
 Bodem                                                Ooivaaggrond
 Grondwater                                           VI



Landschap
Het plangebied ligt in het zuidelijk deel van de Betuwe en maakt deel uit maakt van het Midden-
Nederlandse rivierengebied. Landschappelijk ligt het plangebied aan de zuidkant van het oude,
pleistocene rivierdal van de Rijn, dat zich tussen circa 40000 en 20000 jaar geleden heeft kunnen
vormen (Cohen e.a., 2012). Toentertijd lag er een brede riviervlakte, waarbinnen de riviergeulen in
een verwilderd (‘vlechtend’) patroon verspreid lagen. Door de riviergeulen werd in het dal grof zand
en grind afgezet, dat geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Kreftenheye (De Mulder
e.a., 2003). De aanwezigheid van grof zand en grind wijst op hoge stroomsnelheden en sterke variaties
in de (piek)afvoer (als gevolg van grote hoeveelheden (smelt)water). Op andere momenten lag de
bedding van de riviervlakte langere perioden droog.

Vanaf 15000 jaar geleden begon dit beeld enigszins te veranderen aangezien toen het klimaat
geleidelijk begon te verbeteren. In eerste instantie was sprake van enkele relatief kortdurende
warmere perioden (respectievelijk het Bølling- en Allerød-interstadiaal, circa 13000 tot 12000 jaar
geleden en 11500 tot 11000 jaar geleden). Gedurende deze oplevingen nam de vegetatie toe en werd
de afvoer van rivierwater beter verdeeld. De riviergeulen begonnen te kronkelen (meanderen) en
sneden zich in de riviervlakte in, waardoor langzamerhand een “getrapt” rivierdal ontstond. In het dal
werd tijdens overstromingen zogenaamd ‘Hochflutlehm’ afgezet, ook wel bekend als het Laagpakket
van Wijchen (De Mulder e.a., 2003; Bennema en Pons, 1952). Pas vanaf circa 10000 jaar geleden, in
het Holoceen, zetten de verbeterde klimaatomstandigheden definitief door, waardoor de toenemende
vegetatie de verstuivingen van rivierzand aan banden legde en de oevers van de rivieren door de
alsmaar kleiner wordende verschillen in afvoer zich stabiliseerden. Door de stabiele oevers traden de
rivieren alleen nog bij hoogwater buiten de oevers. De klei die bij hoogwater buiten de rivieren werd
afgezet wordt eveneens gerekend tot het Laagpakket van Wijchen.

De zich insnijdende meanderende rivieren gingen onder invloed van een voortdurend stijgende
zeespiegel in het Holoceen over in accumulerende meanderende rivieren, die meermalen hun loop
verlegden en daardoor verschillende stroomgordels ontwikkelden. Hierdoor vond in het grootste deel
van het rivierengebied afzetting plaats van zand (beddingafzettingen), zandige klei (oeverafzettingen)
en zware klei (komafzettingen), die werd afgewisseld door de vorming van veen. Daarbij werden de
oudere afzettingen door jongere begraven. Het moment waarop dit optrad, hangt af van de ligging van
de zogenaamde terrassenkruising (Berendsen en Stouthamer, 2001). De terrassenkruising is het punt
waarop de netto insnijding overgaat in een netto accumulatie van sediment (Berendsen, 2005). De
ligging van dit punt ligt niet vast maar is afhankelijk van het debiet, de sedimentlast van een rivier en
de stijging c.q. daling van de zeespiegel. Berendsen en Stouthamer (2001) vermoeden dat de
terrassenkruising rond 2500 v. Chr. in de omgeving van Ewijk heeft gelegen (Neolithicum). Daarna
raakten de Laat-Pleistocene en Vroeg-Holocene afzettingen afgedekt met holocene rivierafzettingen
en kon het oude rivierenlandschap verdrinken, wanneer ze verder van een rivier verwijderd lagen. Op
die punten trad door de aanhoudende stijging van het grondwater op grote schaal veenvorming op.
                                                                                                          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Lithologie
Volgens een boring in het Dinoloket die is gezet op circa 260 m ten zuidoosten van het plangebied,
bestaat de ondergrond ter plaatse van het plangebied uit klei op zandlagen. Vanaf maaiveld tot 160
cm -Mv bestaat de ondergrond uit zandig en siltige klei, als onderdeel van de Formatie van Echteld
(6,5 m +NAP). Hieronder bevindt zich grof, grindig zand tot de maximale geboorde diepte, 2,6 m -Mv
(bron: www.dinoloket.nl; B39H2140; 179.499, 432.041 (RD)). Bij een boring op 300 m ten westen van
het plangebied zijn pleistocene rivier(bedding)afzettingen aangetroffen vanaf een diepte van 4,0 m -
Mv (4,2 m +NAP; bron: www.dinoloket.nl; boring B39H2131; 178922, 432298 (RD)).

Geomorfologie
Volgens de stroomruggenkaart van Cohen e.a. (2012) en de paleogeografische kaart van de gemeente
Beuningen bevindt het plangebied zich op de oeverwal van de Waal, de oude fase. De Waal kent zijn
oorsprong vanaf circa 200 v.Chr. en heeft actief sedimenten afgezet totdat deze bedijkt werd in de 11 e
en 12e eeuw (Cohen e.a., 2012). Vanuit archeologische optiek zijn met name de oevers van
stroomruggen interessante locaties, aangezien deze van oudsher vestigingsplaatsen waren voor (pre-
)historische samenlevingen. Ook na het inactief worden van de rivier vormden de oevers lange tijd een
relatief hoger gelegen deel in het landschap. Hiermee vormden ze aantrekkelijke plaatsen voor
bewoning. De oever is mogelijk vanaf het begin van het ontstaan van de rivier bewoonbaar geweest
tot en met het heden. Dit betekent dat de omgeving van het plangebied vanaf de IJzertijd een
aantrekkelijke plek was voor bewoning.

Het plangebied bevindt zich volgens het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) op een hoogte van
circa 8,4 m +NAP. De omgeving is relatief vlak (bijlage 3). Wel zijn er onder enkele bestaande
woonerven met bebouwing rondom het plangebied verhogingen zichtbaar. Mogelijk gaat het hier om
verhoogde woonplaatsen.

Een ander belangrijk aspect in het rivierengebied zijn dijkdoorbraken. Sinds de bedijking van de Waal
vanaf circa 1200 na Chr., heeft men hiermee te maken gehad. Door de kracht van het overstromende
water ontstond bij dijkdoorbraken in het binnendijkse gebied een diep uitkolkingsgat, dat ook wel een
wiel of waai genoemd wordt. Tegelijk met wielen werden in een waaiervorm sterk zandige sedimenten
afgezet. Morfologisch noemt men dit “overslagen”. Volgens de geomorfologische kaart bevindt het
plangebied zich op een doorbraakwaaier (kaartcode 3G41; bijlage 3). In de dijk ten noorden van het
plangebied is een duidelijke kromming te zien in de dijk met een wiel ten zuiden ervan. Dit zijn
typische overblijfselen van dijkdoorbraken. De precieze datum van deze dijkdoorbraak is onbekend.
Vermoedelijk gaat het om een doorbraak die vóór 1700 heeft plaatsgevonden (Stiboka, 1973). In het
plangebied zijn dus afzettingen en/of erosie van de natuurlijke ondergrond door deze dijkdoorbraak te
verwachten.

Bodem
Bodemkundig zijn in het plangebied ooivaaggronden gekarteerd (kaartcode Rd10A; bijlage 4). Dit zijn
rivierkleigronden met een weinig donker gekleurde bovengrond. Daarnaast zijn ze tot op grote diepte
homogeen bruin of grijsbruin en komen er geen slappe lagen voor hoog in de grond en evenmin grijze
en roestvlekken. Het homogene karakter van de bovengrond wordt veroorzaakt door hoge biologische
activiteit die voor een aanzienlijke periode heeft plaatsgevonden. Dit kan enkel het geval zijn indien
het gaat om relatief oude sedimenten, waar geen wateroverlast heeft opgetreden en waar het niet
regelmatig wordt verstoord door landgebruik (De Bakker, 1966).




                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Grondwatertrap
De grondwatertrap is een maat voor de vochttoestand in de bodem. Informatie hieromtrent is vanuit
archeologische optiek met name relevant met betrekking tot het bepalen van een verwachte mate van
conservering van eventuele archeologische resten in het plangebied. In het plangebied is een
grondwatertrap VI gekarteerd. Een grondwatertrap VI duidt over het algemeen op droge gronden
waarbij de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) zich tussen de 40 en 80 cm -Mv bevindt en de
Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) onder de 120 cm -Mv aangetroffen wordt. Dit betekent
dat eventuele (onverbrande) organische, archeologische resten niet bewaard zullen zijn gebleven
binnen de 120 cm -Mv. Onder de 40 cm -Mv zullen ze waarschijnlijk (geheel) gedegradeerd zijn door
een schommelende waterstand. Anorganische resten kunnen daarentegen wel goed bewaard zijn
gebleven.




                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>7. Archeologische verwachting en bekende waarden

 Wettelijk beschermd monument                       Nee
 AMK terrein                                        Nee
 Verwachting gemeentelijke kaart                    Hoog
 Archeologische waarden en/of informatie            Nee



Archeologische verwachting
Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis3) van de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status. Ook
staat het niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK). Op de gemeentelijke
verwachtingskaart is aan het terrein een hoge archeologische verwachting toegekend vanwege de
ligging op de oeverwal van de Waal.

Bekende waarden
In het plangebied zelf heeft voor zover bekend nog geen archeologisch onderzoek plaatsgevonden en
zijn er ook geen vondstmeldingen bekend. In de omgeving, een straal van 500 m, zijn wel gegevens
bekend.
 • Op 50 meter ten zuiden van het plangebied zijn twee verkennende onderzoeken uitgevoerd, aan
      de Veluwstraat 11 en 16. De rapportage van het onderzoek aan de Veluwstraat 16 is niet
      openbaar raadpleegbaar (onderzoeksmelding 2272903100). Van het onderzoek aan de
      Veluwstraat 11 is wel een rapportage bekend. De ondergrond in dit onderzoek bestaat vanaf
      maaiveld uit een moderne bouwvoor, waaronder een matig grof, lichtbruin zandpakket aanwezig
      is. Onder het zandpakket komt weer een zeer grof zandpakket aanwezig is. Dit zandpakket is
      geïnterpreteerd als een pakket doorbraakafzettingen. Tot slot komt in de ondergrond een pakket
      grof uiterst siltig pakket zand voor van 10 tot 30 cm dikte. Dit wordt geïnterpreteerd als de
      natuurlijke ondergrond (van de aanwezige stroomrug), die grotendeels geërodeerd is bij de
      dijkdoorbraak. Hierom is een lage archeologische verwachting toegekend aan het gebied (Emaus
      e.a., 2014; onderzoeksmelding 2069667100).
 • In het kader van de verbreding van de A50 is op 200 meter ten westen van het plangebied een
      verkennend en karterend archeologisch onderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn ter hoogte van het
      plangebied deels afgegraven grond en deels dijkdoorbraakafzettingen waargenomen. Er zijn geen
      archeologische indicatoren aangetroffen en het gebied is vrijgegeven (Blom en Huizer, 2008;
      onderzoeksmeldingen 2167830100 en 2108498100).
 • 350 meter ten zuiden van het plangebied heeft een archeologisch vooronderzoek
      plaatsgevonden aan de Van Heemstraweg 20. De ondergrond bestaat uit bedding- en
      oeverwalafzettingen van de Distelkamp-Afferden stroomrug. Bovenop deze rivierafzettingen
      bevinden zich overslagafzettingen van de Waal. In één boring zijn aanwijzingen gevonden voor de
      aanwezigheid van een oude huisplaats, die reeds op de Kadastrale Minuutplan aanwezig is. In
      deze boring zijn in de overslagafzettingen namelijk fosfaatvlekken en houtskool waargenomen
      (Blom, 2013; onderzoeksmelding 2397288100).

Op basis van bovenstaande onderzoeken is de verwachting dat er in het plangebied ook
overslagafzettingen aanwezig zijn. Het is de vraag in hoeverre deze dijkdoorbraak voor erosie, dan wel
bedekking van de oeverafzettingen van de Waal heeft gezorgd.



                                                                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>8. Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen

 Historische bebouwing                             Ja
 Historisch gebruik                                Bouwland
 Huidig gebruik                                    Weiland
 Bodemverstoringen                                 Mogelijk door landbewerking en bouw- en
                                                   sloopwerkzaamheden



Historische achtergronden
Het plangebied bevindt zich ten zuiden van de Waal in het agrarisch buitengebied ten noorden van
Beuningen. Volgens de cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Beuningen bevindt het zich
in het jonge cultuurland, in de voormalige uiterwaarden. De oudere cultuurlanden, ten zuiden van het
plangebied, zijn ontgonnen in de Karolingische periode. De meeste dorpen werden op relatief korte
afstand van de Waalgeul gesticht, maar Beuningen ligt daar relatief ver vanaf. Dit heeft mogelijk te
maken met de aanwezigheid van restgeulen waardoor het gebied veelvuldig onder water kwam te
liggen. De oever-op-komafzettingen ten zuiden hiervan waren gunstiger voor bewoning. In de 9e en
10e eeuw werd dit gebied ingedijkt, waarbij de voormalige voorwende, de huidige Van Heemstraweg,
ten zuiden van het plangebied ligt. Het plangebied lag daarmee in de uiterwaarden. Vanaf de 13 e en
14e eeuw groeide de behoefte naar landbouwgrond en werd de omgeving van het plangebied ingedijkt
(Heunks en Van Hemmen, 2007). De dijk brak echter regelmatig door, waardoor wielen ontstonden.
Ook ten noorden van het plangebied zijn resten van een dijkdoorbraak van vóór 1700 te zien in de dijk.
Hier zijn twee wielen (de Gertsjanwaai en Bleekwaai) en een kromming in de dijk aanwezig.

• Op de oudst geraadpleegde kaart, de Kadastrale Minuut uit 1811-1832, is het plangebied
  onbebouwd en in gebruik als bouwland volgens de Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels (OAT).
  Rondom het plangebied zijn wel vijf gebouwen aanwezig. Deze situatie blijft onveranderd tot en
  met een topografische kaart uit 1930 (figuur 2-5).
• Op een topografische kaart uit 1955 zijn er in het plangebied zijn er in het plangebied kleine
  gebouwen aanwezig, vermoedelijk gaat het om enkele schuren (figuur 6). Langs de weg ten
  noorden van het plangebied zijn nog steilranden aanwezig. De weg heeft een verhoogde ligging.
• Op een topografische kaart uit 1980 is er in het plangebied een kas aanwezig (figuur 7).
• De bestaande situatie in het plangebied, namelijk de aanwezigheid van een weiland, is zichtbaar op
  een kaart uit 1997 (figuur 8).

Bodemverstoringen
Het plangebied is ten tijde van onderhavig onderzoek in gebruik als weiland (figuur 9). In het
plangebied heeft in 1955 bebouwing gestaan en in 1980 een kas. De realisatie en sloop van deze
bebouwing kan voor verstoringen in de ondergrond geleid hebben. De omvang en diepte hiervan is
echter niet vast te stellen, aangezien bouwtekeningen ontbreken. Verder zijn in het plangebied
bodemverstoringen te verwachten door landbewerking ten behoeve van de uitbating van het land als
akker. Ook over eventuele diepte van deze verstoring kan geen uitspraak worden gedaan. In
Bodemloket zijn geen gegevens bekend ten aanzien van het plangebied (bron: www.bodemloket.nl).




                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Figuur 2: Uitsnede van de kadastrale Minuutplan uit 1811-32. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: Beeldbank RCE




Figuur 3: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1880. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl
                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Figuur 4: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1900. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis




Figuur 5: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1930. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis
                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Figuur 6: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1955. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl




Figuur 7: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1980. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl
                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Figuur 8: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1997. Het
plangebied is met rode lijnen weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl




Figuur 9: Recente luchtfoto van het plangebied. Bron: www.pdok.nl




                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>9. Gespecificeerde archeologische verwachting

 Kans op archeologische waarden                     Hoog
 Periode                                            IJzertijd t/m Late Middeleeuwen
 Complextypen                                       Nederzettingen, sporen van landgebruik,
                                                    grafvelden
 Stratigrafische positie                            Vanaf maaiveld



Aanwezigheid en dichtheid
Het plangebied bevindt zich op de stroomrug van de Waal. De oevers van deze rivier zijn vanaf de
IJzertijd bewoonbaar geweest en heeft sindsdien mogelijk een gunstige locatie voor bewoning
gevormd vanwege de relatief hoge ligging. In hoeverre het plangebied ook droog genoeg was voor
bewoning is nog de vraag. Op deze oeverwallen waren namelijk restgeulen aanwezig, die voor
wateroverlast konden zorgen. Het plangebied ligt niet ter plaatse van een dergelijke geul. Vanaf de
Vroege tot de Late Middeleeuwen heeft het in de uiterwaarden van de Waal gelegen en is daarmee
vermoedelijk niet gunstig geweest voor bewoning. Bewoning in het begin van de Vroege
Middeleeuwen en einde van de Late Middeleeuwen kan echter niet worden uitgesloten, waardoor de
hoge verwachting gehandhaafd blijft. In de omgeving van het plangebied zijn enkele vondsten en
sporen van bewoning uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd bekend. Deze sporen bestaan voornamelijk
uit cultuurlagen samenhangend met een (oude) huisplaats. De verwachting op archeologische resten
uit de IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen is dus hoog. De verwachting op archeologische
resten uit de Nieuwe tijd is daarentegen laag. Op basis van historisch kaartmateriaal kan worden
vastgesteld dat in deze periode het plangebied onbewoond was en in gebruik als akkerland. De
verwachting op (bewonings)resten uit de Nieuwe tijd is daarmee laag.

Stratigrafische positie
Het archeologisch relevante niveau ligt direct onder het maaiveld of onder een pakket
overstromingsafzettingen en wordt gevormd door de top van oeverafzettingen van de Waal
stroomrug. Op deze afzettingen zijn mogelijk antropogene ophogingen of een cultuurlaag te
verwachten. Wegens het gebruik als akker is een verstoring als gevolg van ploegen mogelijk in het
plangebied. Daarnaast heeft er in het plangebied mogelijk erosie plaatsgevonden bij een
dijkdoorbraak, zoals is vastgesteld bij een onderzoek ten zuiden van het plangebied (Emaus e.a.,
2004). Of, en zo ja in welke mate dit tot verstoring heeft geleid, kan worden bepaald aan de hand van
het verkennend booronderzoek.

Complextypen
In het plangebied worden (onverhoogde) nederzettingsterreinen, grafvelden en sporen van
infrastructuur en landgebruik verwacht. Nederzettingscomplexen zouden zich kunnen kenmerken
door een vondstlaag of dichte vondstenstrooiing, afhankelijk van de langdurigheid van eventuele
bewoning op die plek. Daarentegen zullen relatief kortstondige bewoning, grafvelden en infrastructuur
en sporen van landgebruik zich juist kenmerken door grondsporen en verkleuringen in de bodem en in
veel mindere mate door de aanwezigheid van vondstmateriaal. Derhalve kan over de aanwezigheid
van laatstgenoemde complexen enkel uitspraken gedaan worden op basis van de mate van intactheid
van de bodem. Deze is naar verwachting in delen van het plangebied door landbouwwerkzaamheden
aangetast, maar in hoeverre daardoor eventueel aanwezige archeologische resten verdwenen zijn, is
niet bekend. Ook de omvang van een eventuele vindplaats in het plangebied is vooralsnog onbekend.


                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Hierom is een verkennend booronderzoek in het plangebied noodzakelijk om hierover meer
uitspraken te kunnen doen. De omvang van de te verwachtte complextypen is onbekend.




                                                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>10. Resultaten veldonderzoek

Onderzoeksmethodiek
Het doel van het booronderzoek is het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting in
het plangebied, zoals deze is opgesteld in Hoofdstuk 9. Hiertoe is in het plangebied een verkennend
booronderzoek uitgevoerd (conform het opgestelde Plan van Aanpak; Melman, 2020). De boringen
zijn daarbij gebruikt om de landschappelijke ligging, de bodemopbouw en de mate van intactheid
hiervan te bepalen. Hiermee wordt inzicht verkregen in de gebruiksmogelijkheden voor de mens in het
verleden. Op basis van deze gegevens wordt antwoord gegeven op de onderzoeksvragen zoals
opgesteld in hoofdstuk 2 van dit rapport. In totaal zijn in het plangebied vijf boringen gezet (boringen
1-5).

De boringen hebben een diepte van maximaal 280 cm –Mv en zijn handmatig gezet met behulp van
een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. Beneden de grondwaterspiegel is gebruik gemaakt van
een gutsboor met een diameter van 3 cm, aangezien boren met een Edelman beneden het grondwater
tot versleping van de grondmonsters kan leiden. Dit komt de beschrijving van de boringen niet ten
goede. De boringen zijn gefotografeerd en beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische
Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). De foto’s van de boringen zijn terug te vinden
in bijlage 8, de beschrijvingen in bijlage 9. Na beschrijving zijn de monsters handmatig doorzocht op de
aanwezigheid van archeologische indicatoren. De locatie van de boringen is met een meetlint bepaald
aan de hand van de bestaande topografie in het plangebied. De hoogteligging van de boringen is
bepaald aan de hand van het AHN (bijlage 3).

Veldwaarnemingen
Het plangebied is ten tijde van het veldonderzoek in gebruik als weiland. Het is begroeid met gras. Er
zijn enkele omgewoelde delen zichtbaar, waarbij de bovengrond recent lijkt te zijn vergraven. Het is
onduidelijk tot hoe diep ongeveer. Er zijn geen maaiveldhoogteverschillen zichtbaar in het plangebied.
Een oppervlaktekartering en het doorzoeken van molshopen heeft geen archeologische indicatoren
opgeleverd.




Figuur 10. Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek.




                                                                                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie
 Laag                    Diepte cm -Mv (top)   Diepte m NAP       Boringen   Omschrijving
                                               (top)
Moderne bouwvoor         0                     8,3 – 8,5 m +NAP   1 t/m 5    De top van de ondergrond bestaat uit een donkergrijsbruine zandlaag. Het is zwak
                                                                             tot matig siltig en grof van structuur. Er zijn wortelresten in aanwezig en het is zwak
                                                                             tot matig humeus. Er is eveneens grind in aangetroffen en spikkels baksteen. Deze
                                                                             laag is geïnterpreteerd als een recente bouwvoor.
Overslagafzettingen      30 – 50               7,8 – 8,9 m +NAP   1 t/m 5    Onder de moderne bouwvoor bevindt zich een pakket zwak siltig, geelbruin zand.
                                                                             Het is zeer grof van structuur en bevat grind. Er zijn plantenresten in aanwezig. Er
                                                                             zijn enkele kleibrokken in aanwezig. De aanwezigheid van voornamelijk grof zand en
                                                                             grind wijst op hoge stroomsnelheden, die op basis van gegevens van het
                                                                             bureauonderzoek samenhangen met een dijkdoorbraak die heeft plaatsgevonden
                                                                             ten noorden van het plangebied.
Oeverafzettingen         70 - 125              7,2 – 7,7 m +NAP   1 t/m 5    Onder de overslagafzettingen bevindt zich een zandig kleipakket. De overgang is
                                                                             erosief. Het pakket is grijsbruin van kleur en matig stevig tot stevig van structuur. Er
                                                                             zijn plantenresten in aanwezig en ijzervlekken. Ook zijn er grindfragmenten in het
                                                                             pakket geobserveerd, maar het is niet geheel uitgesloten dat deze uit de
                                                                             bovenliggende overslagafzettingen bij het boren in het pakket zijn gedraaid. Het
                                                                             pakket wordt zandiger met de diepte. Het pakket is geïnterpreteerd als
                                                                             oeverafzettingen van de Waal stroomrug.
Beddingafzettingen       160 -260 cm -Mv       5,7 – 6,9 m +NAP   1 t/m 5    Onderin de boringen is zwak siltig, zwak grindig matig fijn zand aangetroffen. Deze
                                                                             afzettingen zijn geïnterpreteerd als beddingafzettingen van de Maas. Er is een enkele
                                                                             kleilaag aanwezig in het pakket.


Grondwater                                                                   Ten tijde van het veldonderzoek bevond het grondwater zich op een diepte van circa
                                                                             150 cm -Mv.




                                                                                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Archeologische indicatoren
Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen bij het doorzoeken van de grondmonsters. In
boring 3 is in de eerste 20 cm van de bouwvoor twee fragmenten aardewerk aangetroffen. Dit betreft
echter vermoedelijk ofwel vondsten die met bemesting van de (voormalige) akker zijn opgebracht, óf
fragmenten die bij de dijkdoorbraak zijn meegevoerd en afgezet. Deze fragmenten aardewerk zijn dus
niet indicatief voor de aanwezigheid van archeologische waarden in het plangebied.

Archeologische interpretatie
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kan worden vastgesteld dat het plangebied zich op
oorspronkelijk op de Waal stroomrug bevindt. In het plangebied zijn namelijk oever- op
beddingafzettingen van deze stroomrug waargenomen. De oevers van de Waal stroomrug zijn
bewoonbaar geweest vanaf de vorming ervan in de IJzertijd. De top van de oeverafzettingen in het
plangebied is echter geërodeerd door een latere dijkdoorbraak. In het pakket oeverafzettingen
ontbreken namelijk vegetatiehorizonten of andere tekenen van bodemvorming. Hiermee kan worden
vastgesteld dat een archeologische vindplaats op de top van de oevers of vegetatiehorizont in de
oevers niet meer intact in het plangebied aanwezig kan zijn. Bij de erosie door de dijkdoorbraak zullen
aanwezige cultuurlagen, ophooglagen en/of vondstenstrooiingen eveneens geërodeerd zijn. Ook
ontbreekt ongeveer de bovenste 50 cm van de natuurlijke ondergrond, aangezien er geen sporen van
bodemvorming zijn waargenomen. Eventuele ondiepe sporen zullen daarmee verloren zijn gegaan. In
het plangebied bestaat daarmee enkel nog een verwachting op diepe grondsporen in de nog
aanwezige oeverafzettingen van de Waal, zoals waterputten. De kans dat deze aanwezig is en dat er
nog sprake is van een behoudenswaardige vindplaats in het plangebied wordt klein geacht en daarom
kan de archeologische verwachting voor de periode IJzertijd – Vroege Middeleeuwen naar laag
worden bijgesteld.

In de 13de en 14de eeuw is het plangebied omdijkt en tussen deze periode en 17de eeuw heeft een
dijkdoorbraak plaatsgevonden, waarbij grof zand, grind en klei is afgezet en de onderliggende
natuurlijke lagen heeft geërodeerd. Op deze overslagafzettingen zou na vorming bewoning mogelijk
kunnen zijn geweest. Vanuit het bureauonderzoek was hierop een lage verwachting, aangezien er op
het AHN geen zichtbare verhoging aanwezig is, dat zou kunnen duiden op de aanwezigheid van een
woonterp, en aangezien bebouwing op historisch kaartmateriaal ontbreekt. Tijdens het veldonderzoek
zijn geen indicaties aangetroffen, zoals ophooglagen, die deze verwachting weerspreken. De lage
archeologische verwachting voor de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd kan hierom
gehandhaafd blijven.




                                                                                                     20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>11. Beantwoording onderzoeksvragen

1.   Hoe heeft het plangebied oorspronkelijk in het natuurlijk landschap gelegen?
     Het plangebied heeft oorspronkelijk op een oeverwal van een stroomgordel van de Waal
     gelegen. Er zijn bedding- op oeverafzettingen waargenomen van de Waal. Erosief op de
     oeverafzettingen bevindt zich een pakket overslagafzettingen, dat is afgezet bij een
     dijkdoorbraak van vóór 1700 n.Chr.

2.   Zijn er binnen de bodemopbouw archeologisch relevante niveaus te onderscheiden en hoe
     diep liggen deze?
     De top van de oeverafzettingen van de Waal stroomrug zijn aan te merken als een
     archeologisch relevant niveau voor de periode IJzertijd – Vroege Middeleeuwen. De
     oeverafzettingen zijn waargenomen vanaf 70 tot 125 cm -Mv.

3.   In hoeverre zijn de archeologisch relevante niveaus nog intact (verstoring, erosie, afdekkend
     substraat)?
     Ten noorden van het plangebied heeft een dijkdoorbraak plaatsgevonden. Door de kracht van
     de dijkdoorbraak heeft erosie plaatsgevonden van de oorspronkelijke top van de oevers.

4.   Wat is de archeologische verwachting van het plangebied en in hoeverre is deze te
     differentiëren in laag, middelhoog en hoog?
     Aan de hand van de resultaten van het veldonderzoek geldt een lage verwachting op het
     aantreffen van archeologische resten in het plangebied. De top van de oeverafzettingen is door
     een dijkdoorbraak geërodeerd. Er worden zodoende geen cultuurlagen, ophooglagen,
     vondsttrooiingen en ondiepe sporen meer verwacht. Enkele zeer diepe sporen (zoals een
     waterput) zouden theoretisch gezien nog (deels) bewaard kunnen zijn gebleven. De kans dat er
     nog sprake is van een behoudenswaardige vindplaats is echter zeer klein en hierom kan de
     archeologische verwachting naar laag worden bijgesteld voor de periode IJzertijd – Vroege
     Middeleeuwen. De archeologische verwachting voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe
     tijd was op basis van het bureauonderzoek reeds laag en deze verwachting is bevestigd door
     het booronderzoek.




                                                                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>12. Conclusie en Advies

Conclusie
Op basis van het bureauonderzoek bestond oorspronkelijke een hoge verwachting op het aantreffen
van archeologische waarden uit de IJzertijd – Vroege Middeleeuwen. Deze verwachting is gebaseerd
op de ligging van het plangebied op de stroomrug van de Waal. De oevers hiervan vormden mogelijk
een gunstige locatie voor bewoning. Ten noorden van het plangebied heeft een dijkdoorbraak
plaatsgevonden. Door de kracht die hierbij vrijkomt kan sprake zijn van erosie van de top van de
oevers van de Waal. Het kan echter ook voor een afdekking, en dus bescherming, van deze oevers
hebben gezorgd. Op basis van het ontbreken van bebouwing op historisch kaartmateriaal is de
verwachting voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd laag.

Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied oever- op beddingafzettingen van de
Waal stroomrug aanwezig zijn. Erosief op de oeverafzettingen zijn overslagafzettingen aanwezig. De
top van de oevers van de Waal stroomrug, het in het bureauonderzoek geïdentificeerde archeologisch
relevante niveau, is hiermee verloren gegaan. De hoge archeologische verwachting voor de periode
IJzertijd – Vroege Middeleeuwen kan hiermee naar laag worden bijgesteld.

Advies
In het plangebied bestaat het voornemen om het bestemmingsplan te wijzingen en een nieuwe
woning te realiseren. Aangezien sprake is van een lage verwachting op het aantreffen van
archeologische waarden adviseren wij om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen
ontwikkelingen. Wel geldt dat wanneer tijdens de grondwerkzaamheden in het plangebied
onverhoopt toch archeologisch relevante zaken tevoorschijn komen, deze conform de Erfgoedwet
2016, artikel 5.10 moeten worden gemeld bij het bevoegd gezag (in deze de gemeente Beuningen).

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal het
bevoegd gezag (de gemeente Beuningen) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>13. Geraadpleegde bronnen

Archeologische kaarten en databestanden
• Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
   2007.
• Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE),
   Amersfoort, 2016.
• Beleidskaart van de gemeente Beuningen
• www.ahn.nl
• www.ruimtelijkeplannen.nl
• www.bodemloket.nl
• www.dinoloket.nl
• bagviewer.kadaster.nl
• topotijdreis.nl

Afbeeldingenlijst
Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven). ....................................................... 4
Figuur 2: Uitsnede van de kadastrale Minuutplan uit 1811-32. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: Beeldbank RCE ....................................................................................................... 12
Figuur 3: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1880. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl ............................................................................................... 12
Figuur 4: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1900. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis ................................................................................................... 13
Figuur 5: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1930. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis ................................................................................................... 13
Figuur 6: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1955. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl ............................................................................................... 14
Figuur 7: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1980. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl ............................................................................................... 14
Figuur 8: Detailuitsnede van een topografische kaart uit 1997. Het plangebied is met rode lijnen
weergegeven. Bron: www.topotijdreis.nl ............................................................................................... 15
Figuur 9: Recente luchtfoto van het plangebied. Bron: www.pdok.nl.................................................... 15
Figuur 10. Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek. ................................................. 18


Literatuur
• Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In:
  Boor en Spade
• Bennema, J. en L.J. Pons, 1952, Donken, fluviatiel Laagterras en Eemzee-afzettingen in het westelijk
  gebied van de grote rivieren. Boor en Spade 5: 126-137
• Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland, Assen
• Berendsen, H.J.A. en E. Stouthamer (eds.), 2001. Palaeogeographical development of the Rhine-
  Meuse delta, the Netherlands. Assen.
• Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006. Nederlandse plaatsnamen en herkomst en historie.
  Utrecht: Het Spectrum




                                                                                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>• Blom, J.M., 2013. Van Heemstraweg 20 te Ewijk (gemeente Beuningen). Een bureauonderzoek en
  inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend en karterend booronderzoek. ADC
  Rapport 3333.
• Blom, J.M. en J. Huizer, 2008. Verbreding A50 tussen knooppunt Valburg en knooppunt Ewijk (gem.
  Overbetuwe en gem. Beuningen). Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een
  verkennend en karterend booronderzoek. ADC rapport 1152
• Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van
  de Rijn‐Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset
• Emaus, A.A.G., C. Helmich en H. Kremer, 2004. Inventariserend veldonderzoek (IVO), Veluwstraat
  11c te Ewijk, Synthegra archeologie rapport.
• Heunks, E., en F. van Hemmen, 2007. Gemeente Beuningen; een archeologische en
  cultuurhistorische inventarisatie. RAAP-rapport 1603.
• Melman, J.G.E., 2020. Plan van Aanpak. Inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Ewijk,
  Veluwstraat 12. Transect, Nieuwegein.
• Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhof, en T.E. Wong. De ondergrond van
  Nederland. Houten, 2003.
• Stichting voor bodemkartering (stiboka), 1973. Toelichting bij de kaartbladen 39 West Rhenen en
  39 Oost Rhenen. Wageningen.




                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Archeologische verwachtingskaart van de gemeente Beuningen




                                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Stroomruggen




                          26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Geomorfologische kaart




                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Hoogtekaart




                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Bodemkaart




                        30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Archeologische waardenkaart




                                         31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Boorpuntenkaart




                             32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Foto’s van de boringen
Hieronder volgen enkele opnames van boringen. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd, waarbij de
onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). De onderkant van de guts ligt aan de rechterzijde.




Boring 1.




Boring 2.




Boring 3




                                                                                                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Boring 4.




Boring 5.




            34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Bijlage 9: Boorbeschrijvingen




                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>boring: 190751-1
beschrijver: JM, datum: 30-1-2020, X: 179.224,00, Y: 432.186,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 8,40, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Beuningen, plaatsnaam: Ewijk,
opdrachtgever: Buro Waalbrug, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 8,40 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, matig humeus, donkergrijsbruin, matig grof, weinig wortelresten
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                             Opmerking: Matig grindig

                             45 cm -Mv / 7,95 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, geelbruin, kleibrokken, zeer grof

                             70 cm -Mv / 7,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, zwak grindig, geelgrijs, matig stevig, weinig plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             120 cm -Mv / 7,20 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak grindig, geelgrijs, stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             150 cm -Mv / 6,90 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, zwak grindig, geelgrijs, zandbrokken, matig stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             170 cm -Mv / 6,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelgrijs, matig grof
                             Opmerking: Zand wordt groffer naar beneden toe

                              Einde boring op 270 cm -Mv / 5,70 m +NAP




                                                                                      1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>boring: 190751-2
beschrijver: JM, datum: 30-1-2020, X: 179.247,00, Y: 432.186,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 8,50, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Beuningen, plaatsnaam: Ewijk,
opdrachtgever: Buro Waalbrug, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 8,50 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, matig humeus, donkergrijsbruin, matig grof, weinig wortelresten
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                             Opmerking: Matig grindig, baksteenresten

                             50 cm -Mv / 8,00 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, grijsbruin, matig grof
                             Archeologie: spikkels houtskool
                             Opmerking: Matig grindig

                             75 cm -Mv / 7,75 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak grindig, geelbruin, humusvlekken, matig grof
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             125 cm -Mv / 7,25 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak grindig, grijsbruin, stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken

                             160 cm -Mv / 6,90 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, geelgrijs, matig grof
                             Opmerking: Groffer richting beneden

                              Einde boring op 200 cm -Mv / 6,50 m +NAP




                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>boring: 190751-3
beschrijver: JM, datum: 30-1-2020, X: 179.239,00, Y: 432.173,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 8,40, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Beuningen, plaatsnaam: Ewijk,
opdrachtgever: Buro Waalbrug, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 8,40 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, matig humeus, donkergrijsbruin, matig grof, weinig wortelresten
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                             Archeologie: enkel fragment aardewerk
                             Opmerking: Grind

                             30 cm -Mv / 8,10 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, zwak humeus, grijsbruin, matig grof, spoor wortelresten
                             Opmerking: Grind

                             70 cm -Mv / 7,70 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: diffuus (3-10 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, sterk grindig, geelbruin, zeer grof, spoor plantenresten

                             110 cm -Mv / 7,30 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak grindig, grijsbruin, humusvlekken, stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken

                             170 cm -Mv / 6,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak grindig, geelbruin, enkele kleilagen, zeer grof
                             Bodemkundig: enkele Fe-vlekken

                              Einde boring op 280 cm -Mv / 5,60 m +NAP




                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>boring: 190751-4
beschrijver: JM, datum: 30-1-2020, X: 179.236,00, Y: 432.153,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 8,30, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Beuningen, plaatsnaam: Ewijk,
opdrachtgever: Buro Waalbrug, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 8,30 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, matig humeus, donkergrijsbruin, matig grof, spoor wortelresten
                             Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                             Opmerking: Baksteenspikkels, grind

                             30 cm -Mv / 8,00 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, zwak humeus, grijsbruin, matig grof
                             Opmerking: Grind

                             50 cm -Mv / 7,80 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, geelbruin, zeer grof

                             100 cm -Mv / 7,30 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, zwak grindig, bruin, humusvlekken, matig stevig, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken

                             160 cm -Mv / 6,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak grindig, bruin, humusvlekken, matig stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Opmerking: Groot fragment grind (circa 3 cm)

                             220 cm -Mv / 6,10 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, geelbruin, veel dunne zandlagen, matig stevig
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Opmerking: Vanaf 260 loopt het zand uit de guts

                              Einde boring op 260 cm -Mv / 5,70 m +NAP




                                                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>boring: 190751-5
beschrijver: JM, datum: 30-1-2020, X: 179.256,00, Y: 4.321.156,00, precisie locatie: 1 cm, coördinaatsysteem: Rijksdriehoeksmeting, kaartblad: 39H, hoogte: 8,50, precisie
hoogte: 1 cm, referentievlak: Normaal Amsterdams Peil, methode hoogtebepaling: AHN bestand, provincie: Gelderland, gemeente: Beuningen, plaatsnaam: Ewijk,
opdrachtgever: Buro Waalbrug, uitvoerder: Transect


                             0 cm -Mv / 8,50 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, matig siltig, matig humeus, donkerbruingrijs, matig grof, spoor wortelresten
                             Opmerking: Grind, baksteenspikkels

                             70 cm -Mv / 7,80 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: zand, zwak siltig, matig grindig, geelbruin, zeer grof

                             100 cm -Mv / 7,50 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, zwak zandig, zwak grindig, grijsbruin, humusvlekken, matig stevig, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Opmerking: Op 145 grind circa 2-3 cm

                             120 cm -Mv / 7,30 m +NAP
                             Algemeen: aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, matig grindig, grijsbruin, humusvlekken, matig stevig, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken

                             180 cm -Mv / 6,70 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, grijsbruin, matig slap, schelpfragment, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Archeologie: spikkels houtskool

                             230 cm -Mv / 6,20 m +NAP
                             Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                             Lithologie: klei, matig zandig, grijsbruin, veel dikke zandlagen, matig slap, spoor plantenresten
                             Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                             Opmerking: Zand loopt uit guts

                              Einde boring op 240 cm -Mv / 6,10 m +NAP




                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>