<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                               fw)Į)VAll*y
                     vePweNDML
                                                 AřNHFM
                    MEMEN
                                           MfńfN
                                                        itegie
Onderzoeksagenda voor gebiedsuitwerkingen (16/8/22)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>INHOUDSOPGAVE
Inleiding gebiedsuitwerkingen       04
Opgavebeschrijvingen
   Spoorzone Arnhem-Oost            06
   Foodvalley-Zuid                  16
   Nijmegen-West                    26
   Foodvalley-Noord                 36
   Liemers                          46
   Middengebied                     58
   Rijk van Nijmegen                68
   Vel uwe                          80
Werken met de
Verstedelijkingsstrategie           90
Inhoud per opgavebeschrijving
 ^ Positionering van het deelgebied binnen
   de Groene Metropool
 ^ Integrale onderzoeksvraag
 ^ Hoofdopgaven met onderliggende opgaven
 ^ Aanzet voor oplossingsrichtingen,
   maatregelen en onderzoeksagenda
   (indien aanwezig)
 ^ Integrale kaart
 • Kaart per bouwsteen
                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  "Voor acht deelgebieden worden de ontwerpprincipes toegepast om de gezamenlijke doelen en ambities
  te realiseren én om te bepalen welke randvoorwaarden voor leefomgeving, mobiliteit, economie en
  wonen daarvoor ingevuld moeten worden."
  Waarom gebiedsuitwerkingen?                        Onderzoeksagenda als inhoudelijke basis voor     Tussen de Verstedelijkingsstrategie en
  Het verstedelijkingsconcept, inclusief             langjarige samenwerking                          de op inhoud direct samenhangende
  ontwerpprincipes voor de bouwstenen                De acht deelgebieden worden de komende           processen en projecten, zoals het Nationaal
  leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen,      jaren met elkaar en in samenhang uitgewerkt.      Programma Landelijk Gebied en de Regionale
  is gemaakt op het schaalniveau van de              Deze onderzoeksagenda biedt daarvoor             Energie Strategieën, vindt uiteraard
  regio's Arnhem-Nijmegen en Foodvalley. De          houvast; per deelgebied zijn de belangrijkste    inhoudelijke afstemming plaats. Maar deze
  ontwerpprincipes worden toegepast in een           onderzoeksvragen, de hoofdopgaven per            processen en projecten kennen hun eigen
  gebied waar iedere m2 al een bestemming heeft,     bouwsteen met onderliggende opgaven en           besluitvormingsproces.
  terwijl daaraan onder meer 5.000 hectare ‘meer     een aanzet voor oplossingsrichtingen met
  landschap', 100.000 woningen, extra ruimte voor    bijbehorende maatregelen gegeven. De kaarten     In het hoofdstuk "Werken met de
  de transitie naar natuurinclusieve landbouw       geven een indicatieve ruimtelijke impressie,      Verstedelijkingsstrategie" staat hoe aan dit alles
  en ruimte voor een-baan-per-nieuwe-woning          maar de tekst per gebiedsuitwerking is leidend.  invulling wordt gegeven.
  worden toegevoegd. Dat vraagt om gebiedsgericht    De gebiedsuitwerkingen agenderen de opgaven
  onderzoek naar de keuzes die het toepassen van    waar partijen in een deelgebied op korte en lange Leeswijzer
  de ontwerpprincipes met zich meebrengen en        termijn samen aan willen werken. Het draait       De opgavebeschrijvingen zijn ontwikkeld in
  welke randvoorwaarden moeten worden ingevuld.      daarbij nadrukkelijk niet enkel om woningbouw,   acht separate processen met in elk deelgebied
  In de acht deelgebieden worden de grote abstracte  maar om het integraal onderzoeken en realiseren  verschillende gemeenten; soms één gemeente
  opgaven concreet, want juist in de context van    van de ambities voor de vier samenhangende        in meerdere deelgebieden. Een 'opgave' beslaat
  een specifiek gebied kunnen de opgaven rond de     bouwstenen.                                      vaak niet het hele deelgebied of houdt precies
  aanwezige en gewenste kwaliteiten en ambities      De gebiedsuitwerkingen spelen in op nieuwe       op bij grens. Daardoor kan er 'overlap' zijn tussen
  'tastbaar' worden gemaakt. Deze gebieden zijn:     ontwikkelingen en inzichten die met de jaren     deelgebieden.
  ^ De sleutelgebieden Spoorzone Arnhem-Oost,        ontstaan.                                        Per deelgebied is gewerkt met een ambtelijk
     Foodvalley-Zuid en Nijmegen-West. Deze          Daarmee zijn ze dynamisch en, beginnend met de   en bestuurlijk (gedeputeerden en wethouders)
     sleutelgebieden overlappen gedeeltelijk met     onderzoeksagenda, agenderend voor de regionale   gebiedsteam. Deze gebiedsteams hadden veel
     de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties      samenwerking in de Verstedelijkingsstrategie      vrijheid om vanuit gebiedsspecifieke inhoud
     waarin tweederde van de woningvraag moet       tussen gemeenten, regio's, provincies,            en kenmerken te werken. Dat betekent dat
     landen.                                        waterschappen en het Rijk. Ze vormen              gebiedsuitwerkingen kunnen verschillen qua
  ^ De overige deelgebieden Foodvalley-Noord         daarmee een belangrijk houvast voor het lokale   tekst en kaartbeeld. In sommige kaarten is meer
     (onderdeel van de grootschalige NOVEX-          omgevingsbeleid en zijn gebiedsgerichte input    detail opgenomen en ook de ondergrond kan
     woningbouwlocatie Foodvalley), Liemers,        voor het verstedelijkingsprogramma met het Rijk.  verschillen om esthetische redenen. Bij alle
     Middengebied, Rijk van Nijmegen en Veluwe.     Via het BO Leefomgeving en/of BO MIRT kunnen      gebiedsuitwerkingen is en blijft de tekst leidend en
                                                     daar afspraken uit voortkomen die doorwerking    zijn de kaarten ondersteunend.
                                                     hebben naar investeringen en inzet van regio en
4                                                    Rijk.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>fooOVALl^y
  MOOto
                                   VewW6
       TboOVAU^y.                              akhhfw
         Z.UID                                   oosr
                            KMDOt^^Efc'f-D N
                            A«NHEM-HİĴH6i                  LlfMftS
               NliMEitM
                                         ilMFAfH
                                          Jwfcsr
              De acht deelgebieden van de Groene Metropool
                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Spoorzone Arnhem-Oost
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeente Arnhem
          Positionering van het sleutelgebied in de Groene   Integrale onderzoeksvraag                        gebiedsontwikkeling die als vliegwiel dient om
          Metropool                                          Het woningbouwprogramma voor dit gebied heeft    het vestigingsklimaat en de groene gezonde
          Arnhem en omgeving is één van de 'polycentrische   een potentie van circa 8.000 tot 10.000 woningen leefomgeving in dit deel van de stad te versterken.
          polen' in de regio. Daarbinnen vormt de Spoorzone  in de komende 20 jaar. Dat zijn de woningen      Niet alleen voor de stad Arnhem, maar ook
          Arnhem-Oost de poort van de Groene Metropool       uit de planmonitor en een aanvullend deel        met meerwaarde voor de Groene Metropool
          op de internationale spoorcorridor Utrecht-        volgend uit het ontwikkelperspectief Spoorzone   als geheel. Met de aanwijzing tot grootschalig
          Arnhem-Duitsland. De reden om binnen het           Arnhem-Oost (mei 2021) en Voorontwerp            woningbouwgebied door het Rijk is een start
          verstedelijkingsconcept dieper op dit gebied in    Omgevingsvisie Arnhem 2040 (december             gemaakt met de langjarige samenwerking van
          te zoomen heeft te maken met de stapeling van      2021). Met de planontwikkeling: Zijdekwartier en Rijk, provincie en regio om de verschillende
          opgaven in dit gebied. Enerzijds ligt de spoorzone omgeving, Coberco-terrein/ Gashouderskwartier    belemmeringen weg te nemen en het potentieel
          centraal op de internationale (spoor)corridor      en verschillende locaties in Presikhaaf is al    van de Spoorzone Arnhem-Oost volledig te
          en sluit dit aan op (inter-)nationale ambities,    gestart deze potentie waar te maken. Belangrijke benutten.
          anderzijds beperkt het de stad ook om andere       randvoorwaarde is de ontwikkeling van de
          ambities waar te kunnen maken die van groot        spoorcorridor in samenhang met het verbeteren    Hoofdopgaven met onderliggende opgaven
          belang zijn voor stad en regio. In potentie kan    van de (H)OV- en fiets bereikbaarheid van
          in dit gebied een fors woningbouwprogramma         bestaande wijken en de beoogde nieuwbouw. In     Leefomgeving
          gerealiseerd worden als de randvoorwaarden         samenhang daarmee het Spoorpark Arnhem-Oost      In de Verstedelijkingsstrategie streven we naar het
          op orde komen. Het stadsdeel ligt dicht bij de     ontwikkelen als verbinding tussen stadsdelen     ontwikkelen van een groenblauw raamwerk met
          binnenstad, er zijn mogelijkheden om het gebied    en de verdere ontwikkeling van een sterk cluster groen in en om het stedelijk gebied. Het gewenste
          beter te ontsluiten en het landschap is binnen     rondom het energieprofiel met de Kenniscampus,   Spoorpark Arnhem-Oost (ca 70 ha) creëert een
          handbereik met uitlopers van de Veluwe, de         de campus IPKW in samenhang met de Nieuwe        ecologische en groene parkverbinding tussen
          uiterwaarden van de IJssel en Stadsblokken         haven en de Kennis-as op Het Broek. Dat draagt   de regionale groengebieden VeluweZoom, het
          Meinerswijk. Daarnaast liggen er twee belangrijke  bij aan een kwaliteitsimpuls op bestaande        Rivierklimaatpark IJsselpoort en de Meinerswijk
          energy hotspots in het gebied: de Kenniscampus     werkgebieden en de beoogde Arnhemse mix.         aan de Rijn. Met het Spoorpark bevorderen we
          regio Arnhem en het IPKW.                                                                           de biodiversiteit in de stad, gaan we hittestress
                                                             Kernopgave is om deze complexe                   tegen zoals op Rijnpark/Het Broek en creëren we
                                                             gebiedsontwikkeling zodanig te ontwikkelen dat   een gezonde en aantrekkelijke plek voor sport,
                                                             de bouwstenen wonen, groene leefomgeving,        ontspanning en ontmoeting voor bestaande en
                                                             economie en duurzame mobiliteit in balans        nieuwe bewoners in dit deel van de stad.
                                                             worden gerealiseerd in de spoorzone. Een
6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                      Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Spoorzon Arnhem-Oost                  van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                      zoals beschreven in de tekst.
Integrale kaart
                     Şpoorzone
Leefomgeving
                               O:-':-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>  Aanvullend op het Spoorpark Arnhem-Oost is          Het is dan ook gewenst om te onderzoeken op         Een groene en klimaat-adaptieve leefomgeving is
  er een aantal kansen om op korte termijn de         welke wijze groen en klimaatadaptatie kunnen        een gezonde leefbare omgeving; dit is essentieel
  leefomgeving te verbeteren. Bestaande parken        meegroeien met de ontwikkeling van de spoorzone     voor bestaande en nieuwe inwoners van de
  beter verbinden met de omliggende groene            en met de provincie, regio en mogelijk ook het Rijk Spoorzone. Verdichting in de bestaande stad
  gebieden voor mens en dier. Concreet betekent       de onderstaande opgaven uit te werken:              vergroot de urgentie om slimme oplossingen te
  dit het bestaande knelpunt bij IJsseloord I in de   ^ In het kader van het groenblauwe raamwerk van     vinden voor milieubelemmeringen rondom het
  ecologische verbinding (gidssoorten zoals kleine      de regio het gewenste Spoorpark toevoegen als     spoor en spooremplacement, industrielawaai en
  karekiet, gewone dwergvleermuis en wilde bij)         focusgebied in de regionale aanpak en daarmee     bodemvervuiling. Verdichting vraagt tegelijk ook
  met klimaatpark IJsselpoort oplossen. Daarbij         de samenhang van binnenstedelijk groen en         meer maatregelen om (door klimaatverandering
  ook het mogelijk maken van het ‘groene rondje'        regionaal groen versterken;                       steeds meer toenemende) hittestress te
  Presikhaaf, zodat ook het groenblauwe raamwerk      ^ Inzetten op het beter verbinden van               verminderen. Het beschermen en bevorderen
  op wijkniveau goed is. Niet alleen verbindingen       het bestaande groen en langzaam                   van een veilige en gezonde leefomgeving vergt
  binnen de stad doen ertoe, ook de (fiets-)            verkeerverbindingen met de omliggende groene      investeringen in o.a. bodemsanering, incidentele
  bereikbaarheid en toegang tot de omliggende           gebieden, zoals de missende schakel in de         uitplaatsing van milieuhinderlijke bedrijvigheid,
  grote groengebieden VeluweZoom, IJsselpoort           ecologische verbinding met Rivierklimaatpark      nieuwe vormen van zonering en het inpassen
  en Meinerswijk moeten verbeterd. Daarbij is de        IJssel en het onderzoeken van de (regionale)      van kwetsbare (wonen & voorzieningen) functies.
  fietsverbinding (/-brug) over de Rijn in Arnhem-      fietsverbinding naar Meinerswijk, Malburgen en    Provincie Gelderland en de gemeente Arnhem
  Oost een belangrijke schakel om de verbinding te      de regio, en specifiek de brug over de Rijn.      werken samen aan de ontwikkelgerichte
  leggen met de Meinerswijk, park Immerloo en Park    ^ Onderzoeken hoe natuurinclusief en klimaat-       milieustrategie Rijnpark om een veilige en gezonde
  Lingezegen.                                           adaptief bouwen kan worden meegenomen in          leefomgeving te creëren in dit gebied.
                                                        de planontwikkeling zodat groen en klimaat-
  Vanuit klimaatadaptatie beschermen we de stad         robuuste nieuwbouw en het aanpassen van           Wonen
  tegen overstromingen, willen we de wateroverlast,     bestaande bouw én woonomgeving kan                De Spoorzone Arnhem-Oost biedt kansen om
  droogte en hittestress beperken. Dat betekent dat     meegroeien. Hierbij onderzoeken op welke wijze    8.000 tot 10.000 woningen toe te voegen aan de
  we streven naar 10% reductie in verharding in de      het bouwbesluit een rol speelt enerzijds en       planvoorraad van Arnhem. Hiermee creëren we
  bestaande wijken, bedrijventerreinen vergroenen       anderzijds de haalbaarheid en betaalbaarheid      voldoende aanbod om ook op termijn aan de vraag
  en nieuwbouw circulair, klimaat-adaptief              van de woningbouw geborgd blijft.                 naar stedelijk wonen te voldoen en te voorkomen
  en natuur-inclusief wordt ontwikkeld. Deze          ^ We hanteren daarbij het 3-30-300 principe:        dat door planuitval en marktfluctuaties de
  maatregelen dragen bij om de bestaande stad           elke woning heeft zicht op minimaal 3 bomen,      continuïteit van de woningbouw in gevaar komt.
  gezond, klimaat-adaptief en natuurlijk-inclusief te   30 procent bladerdak in de wijk en binnen 300     Daarvan is in de huidige Woondeal 50% voorzien
  ontwikkelen.                                          meter is een park of stuk groen van minimaal      in de categorie betaalbare woningen, waarvan
                                                        één hectare aanwezig.                             minimaal 30% in de categorie sociale huur.
8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Richting nieuwe Woondeal en de (prestatie)          Veel van de infrastructuur is zwaar belast, met       Het versterken van de (inter)nationale
afspraken met het Rijk, zullen nieuwe normen        name de weginfrastructuur (A12 en de N325/            spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens is een
leidend zijn. Het Rijk zet op dit moment in op o.a. A325) en de spoorinfrastructuur. Ook is het           noodzakelijke eerste stap voor de verstedelijking.
tweederde betaalbaar en 30% van alle nieuwbouw      stedelijk en regionaal wegennet niet in staat om      De focus ligt op capaciteit, snelheid, frequentie en
sociaal.                                            de groei van het autoverkeer te faciliteren en is het betrouwbaarheid. De capaciteit op het spoornet is
                                                    daarnaast, vanuit het oogpunt van leefbaarheid,       namelijk niet toereikend om de groei op te vangen
Toevoegen van nieuwbouw in de Spoorzone             ook niet wenselijk dat de hoeveelheid verkeer         die we met de Verstedelijkingsstrategie willen
Arnhem-Oost maakt het mogelijk nieuwe               nog veel meer groeit. De aanwezigheid van spoor       faciliteren in de regio en specifiek in de Spoorzone
doelgroepen aan te trekken, waaronder studenten,    is enerzijds een barrière in het gebied, maar         Arnhem-Oost. De oplossingsrichtingen gericht op
starters, stedelijke gezinnen en mogelijk ook       biedt ook de mogelijkheid om te bouwen rondom         spoorse maatregelen vloeien voort uit de OAO-
senioren en expats. Met de pilot Flex/Tijdelijk     OV-knooppunten en in te zetten op duurzame            notitie naar de spoorcorridor en bestaan uit:
Wonen wordt bovendien ingezet op tijdelijke of      mobiliteit. Daarnaast vormen de rivieren rondom/      ^ Verhoging van het internationale treinverkeer
verplaatsbare woonconcepten. Ook de woon- en        door Arnhem barrières.                                  naar 1x per uur;
leefkwaliteit (met aandacht voor toenemende                                                               ^ Uitbreiding op de lijn Arnhem-Utrecht (van 6
hittestress) van de bestaande wijken blijft een     De verstedelijkingsopgave van Arnhem en                 naar 8 treinen per uur);
punt van aandacht bij de voorgestelde aanpak        de Spoorzone in het bijzonder vergt een               ^ Toevoeging van een vijfde snelle trein per
in de spoorzone. Aanvullend op de Spoorzone         integrale en samenhangende aanpak van het               uur tussen Arnhem en Doetinchem (de
Arnhem-Oost is er een aanpak gericht op             mobiliteitsnetwerk in de stad en de regio. Naast        RegioExpres);
leefbaarheid en veiligheid.                         investeren in het netwerk bevorderen we het           ^ Een gewenste frequentieverhoging van de
                                                    gebruik van alternatieve vormen van mobiliteit          sprinter (naar 4x per uur) naar Arnhem-
Mobiliteit                                          om (dit deel van) de stad bereikbaar te houden.         Presikhaaf en een tweede RegioExpres per uur;
De spoorzone Arnhem-Oost ligt in een gebied met     Een goede en duurzame bereikbaarheid van de           ^ Onderzoek naar de aanpak van de Spoorknoop
veel en diverse infrastructuur. De A12 vormt een    Spoorzone Arnhem-Oost is van groot belang               in samenhang met de leefbaarheid van de
belangrijke (maar al zwaarbelaste) bovenregionale   om de verstedelijkingsopgave aldaar te kunnen           omliggende wijken, het verminderen van de
ader langs het gebied en is een belangrijke         realiseren en de oplossingen in dit deelgebied          barrièrewerking van het spoor en bijdrage aan de
achterlandverbinding met Duitsland en de rest       hangen ook nauw samen met die van andere                verstedelijking in de spoorzone.
van Europa. Tegelijkertijd ligt het gebied aan het  deelgebieden.
spoor, waarmee het een goede bereikbaarheid                                                               Hoe we het beste een duurzame ontsluiting van
heeft richting zowel Utrecht als Duitsland en de    Dat betekent dat de volgende opgaven                  de Spoorzone Arnhem-Oost realiseren, aanvullend
Achterhoek. Langs en door het gebied lopen          gezamenlijk met Rijk, provincie en regio worden       op de vorengenoemde spoorse maatregelen, wordt
diverse (snel)fietsroutes en HOV-lijnen, of wordt   aangepakt.                                            nader onderzocht door provincie,
deze infrastructuur reeds gepland of aangelegd.
                                                                                                                                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>   Groene Metropoolregio en gemeente Arnhem.         de Spoorknoop in samenhang met de leefbaarheid      regio Arnhem en het Energiecluster op IPKW in
   Gezien de gewenste mobiliteitstransitie in de     van de omliggende wijken, het verminderen van de    combinatie met de maritieme maakindustrie in de
   Spoorzone Arnhem-Oost onderzoeken we in ieder     barrièrewerking van het spoor en bijdrage aan de    Nieuwe Haven centraal. Met de Ambitieagenda's
   geval:                                            verstedelijking in de spoorzone;                    Kennislandgoed Kenniscampus en IPKW e.o.
   ^ Het effect van autoluw beleid zoals afschalen   C. Duurzame ontsluiting van de Spoorzone            wordt invulling gegeven om deze ambitie te
     wegen, minder fysieke ruimte voor auto en       Arnhem-Oost met andere modaliteiten en een          concretiseren. Daarmee versterkt Arnhem de
      parkeerregulering;                             mobiliteitshub.                                     unieke positie van de Groene Metropool op het
   ^ Het effect van meer en snellere HOV-lijnen en                                                       thema Energy.
     de aanleg van hubs;                             De beperkte verbindingen over de Rijn voor HOV,
   ^ Verkennen mogelijkheden ruimte voor bredere,    fiets- en voetgangers vormt hierbij een belangrijke De KennisCampus regio Arnhem en het
     comfortabele en hoogwaardige fietspaden         belemmering voor de onderlinge bereikbaarheid       IPKW maken onderdeel uit van de spoorzone.
      binnen de stad;                                van woon- en werkgebieden in de stad en de regio.   Doelstelling is om deze campussen niet alleen
   • Het effect van de mobiliteitsopgave en          Naast de opgave voor de Veluwe-Waalpadroute         te versterken in het functioneren maar ook te
     -transitie in de Spoorzone Arnhem-Oost op het   (fietsverbinding over de Rijn) is onderzoek         verbinden met elkaar en bedrijventerrein Het
      bovenlokale verkeerssysteem.                   nodig om te komen tot verbetering van de Rijn-      Broek. Dit om de hele keten van leren, innoveren
   De resultaten van dit onderzoek brengen we ook    kruisende verbindingen op de Oostflank.             en maken rondom circulariteit waaronder
   in bij het gewenste vervolgonderzoek in het kader ^ Onderzoek naar een mogelijk snellere en           duurzaamheid, energie en waterstof langs de
   van het MIRT (zie hieronder, bij c).                 directere HOV- en fietsverbinding vanaf          kennis-as te ontwikkelen. Deze ontwikkeling draagt
                                                        Campus Arnhem/HAN naar de campussen in           bij aan de Human Capital-agenda van de regio en
   Gezien de complexe opgaven willen we een             Nijmegen. De relatie Spoorzone Arnhem-Oost       creëert banen voor alle opleidingsniveaus.
   integrale MIRT verkenning of onderzoek uitvoeren     - Nijmegen campussen wordt onderdeel van de
   naar de (NOVEX-locatie) Spoorzone Arnhem-Oost.       studie naar de inzet van HOV op een mogelijke    Ook hier gelden meerdere onderzoeksopgaven.
   We willen daarmee de volgende onderzoeksvragen       doelgroepstrook langs de A325 met aanvullend     Voor het versterken van het ecosysteem is
   beantwoorden:                                        daarop onderzoek naar verdere HOV- en            het allereerst van belang om ketens te sluiten
   A. Beter in beeld brengen van de consequenties       fietsverbetering (schaalsprong) in de Oostflank  tussen kennis en het MKB in het stedelijke
   van de verstedelijkingsopgave, de                    van Arnhem.                                      innovatiemilieu op de kennis-as en het verdichten
   ontwerpprincipes en de mobiliteitstransitie;                                                          van bestaande bedrijventerreinen te onderzoeken.
   B. Inpassing van de spoorse maatregelen, zoals    Economie                                            Ten tweede is het opgave om schuifruimte voor
   genoemd in ontwikkelstap 1A en 1B van de OAO-     Voor economie staat het versterken en               milieuhinderlijke bedrijvigheid waar mogelijk op
   notitie spoorcorridor Utrecht - Arnhem - Duitse   uitbouwen van de HotSpotEnergy-strategie en         te lossen binnen de bestaande stad en anders
   grens waaronder onderzoek naar de aanpak van      de campusontwikkeling in Arnhem met Arnhems         in te zetten op slimme clustering met geschikte
                                                     Buiten, de kennis-as tussen Kenniscampus            locaties in de regio. Daarnaast is het ook van
10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>belang om het vestigingsklimaat voor zakelijke      regie te voeren over de gefaseerde ontwikkeling    Verstedelijkingsopgave Rijnpark
dienstverlening (ICE Duitsland), toerisme, cultuur  van deze complexe gebiedsontwikkeling en de        Het Rijnpark heeft de potentie uit te groeien tot
en creatieve industrie uit te bouwen. In de visie   randvoorwaarden daarbij gemeenschappelijk          de woon-werklocatie van Arnhem waar creatieve
werklocaties Arnhem i.o. wordt dit uitgewerkt.      op orde te brengen. Het slim ontschotten           en innovatieve vormen van ondernemerschap een
Tot slot is het een opgave dat er wordt ingezet     van middelen, het afdekken van publiek             plek vinden. Nabij het centrum, en in aansluiting
op voldoende aanbod van banen, passend bij de       onrendabele toppen en het mogelijk maken van       met Coberco- en Gashouderskwartier (i.o.) en
sociaaleconomische structuur van de stad en         voorinvesteringen en/of fondsvorming is onderdeel  de Rijn en in een gebied waar het de komende
Arnhem-Oost in het bijzonder.                       van deze strategie. De onderstaande opgaven       jaren nog pionieren is, maar mogelijk ruimte
                                                    worden betrokken in de ontwikkelstrategie.         is voor ca. 7.000 nieuwe woningen. Gezien het
Onderzoeksagenda Spoorzone Arnhem-Oost              De hiervoor genoemde onderzoeken vanuit de         industriële karakter van dit gebied vormen
Arnhem bouwt tot 2030 ca. 7.000 woningen in         hoofdopgave met onderliggende opgaven hangen       de milieubelemmeringen, bodemvervuiling
de verschillende versnellingslocaties zoals in      hiermee samen.                                     en verschillende milieuhinderlijke
Arnhem-West, Centrum-Oost met het Coberco-                                                             bedrijfsactiviteiten een grote opgave om een
terrein, Kronenburg e.o., en enkele locaties binnen Verstedelijkingsopgave KennisCampus regio         gezonde, natuur-inclusieve en aantrekkelijk
de Spoorzone Arnhem-Oost. Het sleutelgebied         Arnhem en omgeving                                 leefomgeving te creëren. Niet alleen inzicht
Spoorzone Arnhem-Oost geeft in belangrijke mate     De partners van de KennisCampus regio              in de milieubelemmeringen maar ook een
invulling aan de opgave nog 8.000 tot 10.000        Arnhem streven naar een eenduidige en              ontwikkelgericht handelingsperspectief hoe
woningen te programmeren tot 2040. Om deze          herkenbare campus met meer ruimte voor             hiermee om te gaan is een belangrijke opgave voor
ambitie waar te maken moeten al op korte termijn    ontmoeting, interactie en creativiteit. Dit vormt  de verstedelijkingsopgave Rijnpark.
flankerende maatregelen genomen worden om tot       een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor nieuwe
planvorming te komen en zo de gewenste ambities     bedrijven en inwoners van de stad. Zo is er       Haalbaarheidsonderzoek (gefaseerde)
te realiseren en te versnellen waar mogelijk.       potentie om op verschillende locaties in de       verplaatsing Spooremplacement Arnhem-Oost
                                                    omgeving van de KennisCampus op termijn tot        Het Spooremplacement Arnhem-Oost is
Gezamenlijk werken aan een ontwikkelstrategie       mogelijk 3.000 woningen toe te voegen aan          een binnenstedelijk spooremplacement
voor de Spoorzone Arnhem-Oost                       de bestaande woningvoorraad. Aangezien het         en knelt qua schaal, maat en functie met
Gezien de vervlechting van landelijke, regionale    huidige wegennetwerk deze groei niet op de         de binnenstedelijke ligging. NS en ProRail
en lokale bouwstenen en thematische opgaven         huidige manier kan oplossen is gezamenlijk         hebben deze faciliteit in het spoornetwerk
in de spoorzone is samenwerking tussen de           onderzoek nodig op welke wijze, en met welk        nodig voor de bedrijfsvoering. Een belangrijk
partners (zoals Rijk, provincie Gelderland, Groene  pakket de mobiliteitsgroei op een duurzame wijze  vervolgonderzoek is het haalbaarheidsonderzoek
metropoolregio Arnhem Nijmegen, gemeente            gefaciliteerd kan worden.                         t.b.v. (gefaseerde) uitplaatsing en/of inpassing
Arnhem en Rheden, Waterschappen, NS, ProRail)                                                         van het Spooremplacement Arnhem-Oost met de
noodzakelijk. Deze samenwerking heeft tot doel                                                        gemeenschappelijke partners in 2022.
                                                                                                                                                         11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>            Arnhem-Oo
Leef geving
                                                             'St
                                                                 Aarpaå. KsiuMlandgood tbv
                                                   H .                yI—^                    \
                                                           *7    V'                            V
                  k«M j-jáW
                                                                                           7^r j
                            ļ Kpoorparfc «t d* tpoortinoop '
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                  Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
          Arnhem-Oost                             van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                  zoals beschreven in de tekst.
Mobilitei
                                     Spoorzone
                        Rļnkruisende verbinding I
                      - •■fietsroute
                                      tel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                     Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
         ne Arnhem-Oost                                                                      (lnt«r-)n*oon«oi vesrifmgsnmiiau
                                                                                             15 min (H)OV berafcbaarlMld (an flettan)
                                                                                                                                                     van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                     zoals beschreven in de tekst.
Economie
                                                                                  Şpoorzone Arnhei
                        Hat Dotp (wontn *n zorg}
                                                                       Ontwlkkallng gamangd
                                                                       woon-watkfiabled ftìjnpark
                                                                                                      Doorontwlkkallny Hat
                                                 Md (ook m Hat Broafc * IPKW)                         Broak lang» da kennlu
                                                                                                                             Varttarklng canput IPKW
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                          Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
      ne Arnhem-Oost                                      van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                          zoals beschreven in de tekst.
Wonen
                              Spoorzone Arnhei
                                                    Verdichtingskai
                                                    KennisCampus regio Arnl
                               ca. 7000 woningei
                     Onderzoek verstedelijkingsopga
                     Rijnpark
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Foodvalley-Zuid
 Provincie Gelderland, Provincie Utrecht, Waterschappen,
gemeenten Ede, Renswoude, Rhenen, Veenendaal en Wageningen
            Positionering van het sleutelgebied in de Groene De centrale ligging tussen de Randstad en              gebiedsontwikkeling (rood en groen) en
            Metropool                                        Arnhem-Nijmegen en de nabijheid van groen              infrastructurele projecten?
            Foodvalley-Zuid is een stedelijk gebied met een  en landschap maakt dit sleutelgebied tot een         ^ Welke kennis is nodig om tot deze keuzes te
           grote verscheidenheid aan woon- en werkmilieus    zeer aantrekkelijk woongebied. Door de goede           komen?
            rondom het landschap van het Binnenveld.         bereikbaarheid over water en via spoor en            ^ Wat is nodig, ambtelijk en bestuurlijk, om
            Daarnaast is Foodvalley-Zuid omzoomd door        snelwegen A12 en A30 is het ook een gewild             met vier gemeenten, twee provincies en het
           vier grote waardevolle landschappen: de Veluwe,   werkgebied. In dit gebied liggen grote kansen          waterschap te werken aan een samenhangende
            de Gelderse Vallei, de Utrechtse Heuvelrug       en uitdagingen om een schaalsprong te maken.           ruimtelijke aanpak? En hoe verbinden we kansen
            en het Rivierengebied. De kernen (dorpen,        Meer landschap, meer economische betekenis en          en opgaven op een slimme manier met elkaar?
            kleine en middelgrote steden) in Foodvalley-     meer stad, waarbij maximaal gebruik kan worden
           Zuid hebben elk hun eigen identiteit, gevormd     gemaakt van de ligging aan de A12-corridor met       Hoofdopgaven met onderliggende opgaven
            door samen ruim 200.000 inwoners en              twee Intercitystations (Veenendaal-De Klomp en
            kennen gezamenlijk een aantrekkelijke, sterker   Ede-Wageningen).                                     Vooraf is het belangrijk om te constateren dat de
           wordende stedelijkheid. Het Valleikanaal met de                                                        opgaven onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.
            Grebbelinie vormt als groenblauwe ruggengraat    Het gebied ligt zowel in de provincie Utrecht als de Ook de oplossingen horen dus integraal bij elkaar.
            een doorgaande natte verbinding, de kernen       provincie Gelderland.                                Bijvoorbeeld: zonder versterking van de OV-
           worden gescheiden door groene buffers. Het                                                             mobiliteit is het realiseren van het grote aantal
           gebied vormt, als polycentrisch stedelijk weefsel Integrale onderzoeksvraag                            woningen niet haalbaar.
            een onderscheidende agglomeratie binnen de       We realiseren in Foodvalley-Zuid een forse groei
            Groene Metropool; een centrale stad ontbreekt.   aan woningen (ruim 25% meer dan de huidige           Leefomgeving
            Het sleutelgebied ontleent zijn naam aan de      voorraad) en arbeidsplaatsen, waarbij we het         Het Binnenveld, als groenblauw hart van het
           Agrifoodsector die vooral zichtbaar is door       vestigingsklimaat voor het kenniscluster Agrifood    bestaande stedelijk gebied, kent een belangrijke
            innovatieve en kennisgerichte instellingen en    versterken. Hierbij koesteren we onze identiteit en  natuur, water- en landbouwidentiteit. Het gebied is
            bedrijven rondom Wageningen Universiteit &       versterken we de ecologische en landschappelijke     daarnaast een belangrijk recreatief uitloopgebied
            Research (WUR) en manifesteert zich de komende   kwaliteiten in het gebied. Dit geeft de volgende     voor de kernen rondom. De randen van het
           jaren ook op het Food Innovation District in      abstracte integrale onderzoeksvragen, die we         Binnenveld spelen een belangrijke rol in het beter
            Ede en langs de A12 (ICT-Campus en Food &        vervolgens per opgave verder duiden:                 verbinden van stedelijk gebied en landelijk gebied,
            Businesspark).                                   ^ Welke beleids- en locatiekeuzes moeten we          waarbij het verbeteren van de aantrekkelijkheid
                                                               hiervoor gezamenlijk maken?                        van die randen noodzakelijk is. Daarnaast
                                                             ^ Wanneer bundelen we investeringen in               vermindert een aantrekkelijke buitenrand van de
16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                    Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodval                                                             van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                    zoals beschreven in de tekst.
Integrale kaart
                Naar Utrecht
                             ŕeem
                                                      Centre
                                            Tmnenveld                                                     Naar
                                                                                                          Arnhem-Nijmegen
                                                         v*«ĵ;jïîļîĵíîî
                                  Rhenen
 'Ji0 i r ļfOÑQ
                                         Lv                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   stedelijke ring (met name de Gelderse Vallei en   is sterk verbonden met de woonopgave, ook          binnen de bestaande kernen is nodig, maar de
   de Utrechtse Heuvelrug) van recreatiedruk op de   vanwege de focus op een gezonde leefomgeving.      totale woningbouwopgave is zo fors, dat het
   aanwezige natuurgebieden (Rijntakken, Binnenveld  Verschillende gebieden zijn hiervoor interessant,  tegelijkertijd vraagt om uitbreidingslocaties.
   en Veluwe), met name wanneer dagrecreatie         zowel het landelijke gebied ten noorden van de A12 Hierbij is het de uitdaging deze zo goed
   wordt toegevoegd. De natuur, specifiek voor       als ook het Binnenveld. Met name het Binnenveld    mogelijk binnen de principes van de strategie te
   de uitwisseling van soorten, is gebaat bij een    kan nog meer toegankelijk worden gemaakt om        ontwikkelen.
   versterking van stevige verbindingen tussen het   zo te gaan functioneren als landschapspark met
   Binnenveld en de omliggende landschappen          daarbinnen de bescherming van waardevolle          Om de vraag naar circa 28.500 nieuwe duurzame
   en natuurwaarden. Ook het versterken van de       natuurgebieden. Aan de noordzijde van het gebied   woningen in dit sleutelgebied te accommoderen,
   natuurwaarden - en bijdragen aan hydrologisch     wordt deze ruimte en inrichting mede gevormd       wordt in de Verstedelijkingsstrategie fors ingezet
   herstel - in het overgangsgebied rondom           door de ontwikkelingen in het landelijk gebied.    op zowel verdichting rondom stations en centra,
   de Binnenveldse Hooilanden is een opgave.         Hiervoor wordt binnen Foodvalley het regionaal     als op transformatie van bestaande verouderde
   Daarnaast is een toename van de biodiversiteit    programma landelijk gebied ontwikkeld. Binnen      bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Op dit
   van belang. Voor de aanwezige landbouw ligt er    de bouwsteen Leefomgeving is het daarnaast een     moment is voor circa 18.500 woningen aan
   een opgave om te ontwikkelen richting een meer    belangrijk doel om in het groenblauw raamwerk      planvoorraad verspreid over de periode 2022­
   natuurinclusieve, circulaire landbouw met een     van bestaand stedelijk gebied de groene en         2040 gecreëerd in de bestaande kernen. Hierdoor
   duurzaam verdienmodel. De precieze opgave en      klimaatadaptieve inrichting te vergroten en te     resteert nog een opgave van circa 10.000
   ontwikkeling verschilt per deelsector. Daarnaast  versterken.                                        woningen in nieuwe uitbreidingslocaties. Het
   ligt er een opgave op het gebied van stikstof,                                                       grootste knelpunt is dat de vraag vooral tot en met
   zowel op het gebied van de stikstofdepositie op   Wonen                                              2030 hoog is, terwijl het aanbod achterblijft. In de
   de Hellen en de Binnenveldse Hooilanden als een   De huidige opzet van de kernen is veelal ruim,     periode 2020-2030 is dan ook een fors plantekort.
   vermindering van de stikstofemissie in het gebied zodat er bij stedelijke transformatie goede        Het is dan ook van belang om uiterlijk in 2023
   om ook de depositie op de Natura2000-gebieden     kansen zijn voor verdichting en het toevoegen van  de locatiekeuzes af te ronden en de benodigde
   Veluwe en Rijntakken terug te brengen.            woningen. Tegelijkertijd moet een nieuwe balans    randvoorwaarden in te vullen, zodat de benodigde
                                                     gevonden worden in een meer stedelijk karakter     planvoorraad zo snel mogelijk op niveau komt.
   "Meer landschap" kan net zoals "meer stad"        (verdicht en gemengde milieus) en groen wonen.
   op meerdere manieren worden gerealiseerd.         Het toevoegen van nieuwe woningen draagt bij aan   Mobiliteit
   Meer is het toevoegen van structureel groen en    een kwalitatief en kwantitatief evenwicht op de    Een cultuuromslag in mobiliteitsgedrag is
   blauw (Deltaplan Biodiversiteit), maar ook het    woningmarkt, waarbij vooral wordt ingespeeld op    randvoorwaardelijk voor de ambities uit het
   versterken van de kwaliteit en een toename van    de woningbehoefte van mensen met een binding       verstedelijkingsconcept. We voegen fors ruimtelijk
   de biodiversiteit , en ook het beter bereikbaar   met onze regio. Dit sleutelgebied is bijzonder     programma toe tot 2040 met groei van het aantal
   en toegankelijk maken van het landschap. Het      doordat het bestaat uit kernen die verschillen     verplaatsingen tot gevolg. Daardoor zal er binnen
   realiseren van voldoende groen uitloopgebied      qua omvang en samenstelling. Een schaalsprong      én van en naar Foodvalley-Zuid relatief gezien
18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>vaker dan nu gebruik gemaakt gaan worden van de       de verstedelijkingsopgave integraal mee te nemen.   er een onderzoeksvraag naar nieuwe werklocaties
fiets, het openbaar vervoer of andere vormen van                                                          (kwantitatief én kwalitatief), optimale benutting
slimme en schone mobiliteit. Bij elke woning een      De multimodale mobiliteitsverbinding tussen         van bestaande werklocaties en het uitvinden
auto voor de deur is zeker bij inbreiding niet meer   de verschillende kernen, maar ook bijvoorbeeld      van nieuwe vormen van woon-werkmilieus, die
realistisch én nodig. Gezien de huidige situatie,     richting Foodvalley-Noord via de Valleilijn         relevant zijn voor dit sleutelgebied. Gezien de
waar automobiliteit nog een goed en regelmatig        zou moeten leiden tot een minder stijgende          grote ruimtevraag voor woon- en werklocaties
noodzakelijk alternatief is, is dit een forse opgave. of zelfs lagere automobiliteit en een hogere        zijn er opgaven en randvoorwaarden voor het
We zetten in op het behouden en waar mogelijk         omgevingskwaliteit, zowel ruimtelijk als qua        intensiveren en transformeren. Intensivering is
versterken van onze goede positie op diverse          gezondheid. In het Binnenveld en omliggende         belangrijk, zowel voor de kenniscampussen in de
landelijke netwerken (spoor en weg). Voor een         kernen leidt dit tot het terugdringen van           innovatieve Foodsector en de ICT, maar ook voor
aantrekkelijk vestigingsklimaat willen we de          ongewenste (auto)mobiliteit dat ten gunste komt     het regionale ondernemerschap. Hierbij wordt
meerwaarde onderzoeken van een Hoogwaardige           aan de natuur en de recreant. Voor verschillende    gewerkt met een stevig en complementair profiel
OV-ontsluiting rondom het Binnenveld voor             bestaande knelpunten, zoals de aanpak van de        per bedrijventerrein en kenniscampus.
zowel wonen, werken als recreëren. Dit vraagt         N233 onder andere in de richting A15 (waaronder
om een nadere verkenning, maar bovenal                Rijnbrug Rhenen), zijn infrastructurele oplossingen Transformatie vraagt in onze strategie om
grensontkennende samenwerking. Ter illustratie:       een voorwaarde voor de bereikbaarheid van de        specifieke aandacht. Om transformatie naar
op dit moment zijn er drie concessiehouders actief    bestaande en nieuwe woningen en voorzieningen.      gemengde woon-werkgebieden mogelijk te
in dit sleutelgebied. Om de verstedelijkingsopgave                                                        maken is het noodzakelijk om deze opgave
te realiseren zetten we in op meer locaties waar      Economie                                            prioriteit te geven en (boven)regionaal afspraken
duurzame mobiliteitskeuzes gemaakt kunnen             De economische focus van Foodvalley-Zuid            te maken. Enkele industriële vestigingslocaties,
worden. We onderzoeken daarom de ontwikkeling         ligt bij de Agrifoodsector en de ICT-sector. Bij    met als aandachtspunt de zware categorie
van fietsverbindingen, (de goede aansluitingen op)    locatieontwikkeling dient de kracht van de ICT      bedrijvigheid en havengebonden bedrijvigheid,
hoogwaardig OV en stationslocaties/hubs inclusief     Campus in Veenendaal, de Kennisas met de            zijn van regionaal belang. Op sommige locaties
deelmobiliteitsvormen en mobiliteitsmanagement.       Wageningse campussen WUR en BSPW en het             is sprake van overlast en beperkt dit de
Dit doen we in relatie tot bestaande bebouwde         Food Innovation District in Ede (WFC) benut         inbreidingsmogelijkheden voor wonen. Daar zal per
omgeving, inbreiding- en transformatie locaties       en versterkt te worden voor het realiseren van      locatie een afweging gemaakt moeten worden in
en uitbreidingslocatie. Daarbij halen we uiteraard    een goed vestigingsklimaat. Dit geldt zowel voor    hoeverre verplaatsen noodzakelijk en mogelijk is,
input uit eerder opgedane kennis vanuit               inwoners als bedrijven/organisaties. Het primaire   want uitplaatsen kan lokaal een positieve impact
uitgevoerde studies én we verbinden met lopende       ontwikkelgebied voor de innovatieve Foodsector      op de leefomgeving hebben, maar regionaal kan
studies zoals de A12 Spoorcorridor Utrecht-           zien we als een strook langs de Kennisas Ede-       die impact anders zijn. Daarbij is van belang dat
Arnhem-Duitse grens. Voor die (inter)nationale        Wageningen. Regio Foodvalley richt zich hierbij     er voor deze bedrijvigheid voldoende alternatieve
corridor wordt in het BO MIRT najaar 2022 het         vooral op innovaties en verduurzaming van de        vestigingslocaties worden gevonden in, dan wel
eindbeeld vastgesteld. Waarbij het van belang is      Foodsector. Ter versterking van het ecosysteem is   buiten deze regio bijvoorbeeld in Foodvalley-
                                                                                                                                                            19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>   Noord. Schuifruimte is cruciaal om deze beweging  Om de plancapaciteit tot 2040 op orde te krijgen     4. We stellen in het gebiedsproces Binnenveld
   mogelijk te maken en ook om werkgelegenheid in    is het nodig dat we voor de locaties westrand        gezamenlijk een gebiedsvisie op.
   de regio vast te houden dan wel te versterken.    Wageningen, Kennisas, Kernhem Noord, gebied          Voor het Binnenveld zelf zijn de landelijke
                                                     rondom station Veenendaal De Klomp en                opgaven vanuit het NPLG richtinggevend, voor
   Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen     Veenendaal-zuid/Rhenen Noord onderbouwen             stikstofopgave en natuurherstel én voor het
   en de onderzoeksagenda                            op welke wijze deze locaties een bijdrage            faciliteren van ruimtelijke ontwikkelingen voor de
   De komende periode is gericht op het scherp       kunnen leveren. Hierbij worden ook mogelijke         randen van de Binnenveld zijn de uitkomsten van
   formuleren van onderzoeksvragen, het uitvoeren    woonprogramma's per locatie getest. Deze             de locatiekeuzes/uitbreidingslocatie woningbouw
   van onderzoeken en daarmee verder in beeld        afweging gebeurt aan de hand van scenario's,         richtinggevend. Met keuzes om de druk op dit
   brengen van afhankelijkheden en waar nodig        kijkend naar de ontwerpprincipes zoals bouwen        gebied niet te veel op te voeren en met afspraken
   oplossingsrichtingen. Daarnaast wordt de          bij bestaande OV-knooppunten en waarbij het          om de contouren gezamenlijk te definiëren en te
   samenwerking verdiept, zodat we de strategische   groen blauwe raamwerk leidend is. Kortom de          bewaken. Uiteraard gaat de visie ook over ruimte
   afstemming doorontwikkelen en naar een hoger      onderstaande onderzoeksvragen worden hier            voor andere thema's zoals recreatie, mobiliteit en
   niveau brengen, maar ook de gezamenlijke          integraal bij betrokken.                             de energietransitie.
   realisatie soepeler gaat lopen en in een hogere
   versnelling. Dit alles ten dienste van de forse   3. We brengen gezamenlijk de randvoorwaarden         5. We onderzoeken noodzakelijke multimodale
   gezamenlijke ambities en doelen naar 2040.        vanuit het groenblauwe raamwerk (in het              mobiliteitsoplossingen voor de toename van
   Concreet gaat het dan over:                       bijzonder het natuurlijke watersysteem) in kaart.    het aantal verplaatsingen tot 2040 op korte,
                                                     Klimaatadaptatie en het goed omgaan met              middellange en lange termijn.
   1. We verkennen per grote kern de mogelijkheden   de natuurlijke watersystemen vraagt in dit           Voor de autonome groei in mobiliteit aangevuld
   voor en de gewenste mate van verdichting.         sleutelgebied op veel locaties maatwerk. Dit komt    met de groeiende mobiliteitsvraag als gevolg
   In Foodvalley-Zuid moet sprake blijven van        door de relatief lage ligging van het hele gebied en van het toe te voegen ruimtelijk programma,
   een ontspannen groene leefomgeving met een        de grote lokale verschillen in het watersysteem.     onderbouwen we onder andere het noodzakelijke
   menselijke maat, waar door nieuwe stedelijkheid,  De Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug hebben           hoogwaardig stedelijk OV, het spoor (inclusief
   meer mensen van kunnen genieten. Bij              veel impact. Concreet betekent dit dat met name      stationsbehoefte), fietsverbindingen en het
   inbreidingslocaties staat de betaalbaarheid onder bij uitbreiding er bij verstedelijken op een goede   onderliggende wegennet, gedifferentieerd in
   druk. We brengen de noodzakelijk financiële       manier rekening gehouden moet worden met het         tijd. Hiervoor kennen we specifiek op de A12
   ondersteuning in kaart.                           natuurlijke bodem- en watersysteem. Tevens wordt     spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens
                                                     hierbij de koppeling gemaakt met de versterking      reeds een samenwerking onder regie van het Rijk,
   2. We maken het komende jaar (gekoppeld aan       van het groen en landschap en daarmee Groen          waarbij wordt gekeken naar een goede uitwerking
   ruimtelijke puzzels) een afweging op welke wijze  Groeit Mee.                                          van de spoorinfrastructuur en bedieningen van de
   de zoekrichtingen voor uitbreidingslocaties                                                            stations, die voldoende aansluit op de bestaande
   worden ingezet.                                                                                        stedelijkheid en de grote woningbouwopgave en
20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>economische ontwikkelingen in dit sleutelgebied.        zal nieuwe onderzoek zich naar verwachting met  teruglevering, zuivering en rioolcapaciteit. Waar
Voor de overige multimodale opgaven                     name focussen op vervoerwaarden in relatie tot  liggen de opgave in deze huidige infrastructuur
onderzoeken we in ieder geval:                          de bouwplannen.                                 en wat is daarvoor nodig? Waar liggen de kansen
^ De multimodale ring Wageningen, Ede, Rhenen                                                           (of minste beperkingen) voor uitbreiding van die
  en Veenendaal;                                     6. We onderzoeken de economie van de toekomst      infrastructuur, welk ruimtebeslag vragen deze
^ Fietsverbindingen door het Binnenveld;             voor Foodvalley Zuid                               voorzieningen en hoe is dat in te passen in het
^ Zuidelijke ontsluiting Foodvalley (inclusief       Op dit moment loopt het onderzoek naar de          landschap (hier wordt de koppeling met de RES
  Rijnbrug).                                         toekomst van de economie in Foodvalley en moet     2.0 gelegd)? Wat is de relatie tussen de locatie van
^ De randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen      eind 2022 gereed zijn. Aan de hand hiervan wordt   die soort voorzieningen en de locatie van toe te
  rond de potentiële multimodale hub Ede West        een kwantificering van de benodigde ruimte voor    voegen ruimtelijke programma?
  en de Nieuwe Meent (Veenendaal-Zuid/Rhenen-        economie gemaakt. De bestaande prognoses
  Noord, conform toekomstbeeld OV2040                uit het regionaal programmeren laten al zien       8. We werken de onderlinge vorm van bestuurlijke
  inclusief treinontsluiting) om invulling te kunnen dat er, naast de reeds bekende zoeklocatie,        samenwerking uit.
  geven aan de totale verstedelijkingsopgave.        behoefte is aan uitbreidingslocaties, met name     We moeten meer over bestuurlijke grenzen
  Belangrijke input daarvoor zijn de keuzes in tijd  voor kennisintensieve bedrijvigheid en gewenste    gaan werken en daarbij de mogelijkheden
  en ruimte die in de periode tot 2040 worden        uitplaatsingen. De genoemde potentiële locaties    en effecten van het werken met (ontschotte)
  gemaakt. Des te meer duidelijkheid op die          bij de onderzoeksvraag voor uitbreiding van        gebiedsbudgetten onderzoeken ten opzichte
  keuzes ontstaat naar 2040 toe, des te scherper     woningbouw kunnen mogelijk ook bijdragen aan       van de huidige veelal sectorale budgetten.
  het beeld kan worden van nut en noodzaak           het vinden van de benodigde ruimte. Hierbij        Onderdeel daarvan is ook welke instrumenten
  van (multimodale) mobiliteitsoplossingen           is bijvoorbeeld te denken aan de kennisas.         en ondersteuning er dan nodig zijn. We weten
  op deze locatie. In de periode tot 2040 kan        Dit geldt ook voor intensivering op bestaande      dat op dit moment capaciteit en expertise een
  het dus nodig zijn het onderzoek naar de           bedrijventerreinen. Voor dit laatste wordt verkend knelpunt is, maar ook het kunnen beschikken
  randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen bij     wat hiervoor nodig is en ook wat hierin een reële  over voldoende middelen en de inzet van juridisch
  te stellen of te herzien wanneer er fundamentele   ambitie is.                                        grondinstrumentarium kan worden versterkt;
  ruimtelijke keuzes worden gemaakt of bijgesteld.                                                      hoe gaan we daar in de toekomst mee om?
                                                     7. We onderzoeken de relatie/randvoorwaarden       Het maken van samenwerkingsafspraken, zie
Daarnaast wordt verkend of een aanpak op             tussen verstedelijkingskeuzes en assets /          bijvoorbeeld bij economie, is dan cruciaal. Tot
volgende onderwerpen noodzakelijk is:                nutsverbindingen.                                  slot onderbouwen we hoe door samen te werken
^ Versterking deelmobiliteit/                        Zowel bestaand als toe te voegen ruimtelijk        tussen de gemeenten, andere overheden en
  mobiliteitsmanagement                              programma vraagt een goede ontsluiting             andere organisaties schaalvoordelen en daarmee
^ Verbindingen naar het noorden; Valleilijn, A30     op bestaande en nieuw te realiseren                versnellingsmogelijkheden kunnen worden
  en N224). Voor de Valleilijn kunnen we gebruik     infrastructuurnetwerken zoals het                  gecreëerd.
  maken van bestaande onderzoeksresultaten en        Elektriciteitsnetwerk inclusief opwek en
                                                                                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                         Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodva                                                                                                                                                   van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                         zoals beschreven in de tekst.
Leefomgeving
                                                             "GetUtiiUti vutter—^
      Naar Utrecht
                                                                          Zoekgebied 'Meer landschap'
                                         (eenenflaal
                                                                                           ĩĩññenveld       Belangrijke rol randen                                                             Naar
                                                                                                            Binnenveld in verbinden
                                                                                                            stedelijk en landelijk gebied                                                      Arnhem-Níjmegen
                                                                    Gezamenlijke visie voor
                                                                    Binnenveld en randen opstellen                                                „A________________
                                                                                                                                                    Versterken van verbindingen
                                                                                                                                                    met omliggende landschappen
                                                                                                                                                    voor natuur en uitwisseling
                                                                           Verminderen stikstofemissie *                                            soorten
                 Verbinding maken met                                      terugdringen depositie in Natura2000                           fftQÍļjl;
                 Groen Groeit Mee     Maatwerk woningbouwlocatie
                                      rekening houden met bodem­
                                      en watersysteem
                                                                                   Zoekgebied ‘Meer landschap'
                                                                              Binnenveld: balans stedelijke
                                                                              opgaven met natuurlijke en
                                                                              natuurgebonden functies
                                                 Rhehen
22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                    Rcnswoi
                                                                                                             Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodva                                                                                                       van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                             zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
                                            ïēftítii ay vulivř—
       Naar Utrecht
                                                      Uitwerking A12-spoorcorridor
                                                      (ook i.r.t. regionale verbindingen)
                                                                                 Tmnenveld                                                         Naar
                                                                                                                                                   Arnhem-Nijmegen
                            Nieuw station:
                            Veenendaal-Zuid ! Rhenen-Noord
                                                                                           I HOV-k (looppunt
                                                                                             Wageningen
                                                                                                                                                                 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                               Renswoude
                                                                                                                                 Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodva                     uid      N224                                                                                         van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                 zoals beschreven in de tekst.
Economie
                                                        terse vullet-
     Naar Utrecht
                                             Op basis van onderzoek regionale
                                             behoefte uitbreidingslocaties
                                             bedrijventerreinen zoeken
                                                                                                                         iWorld
                                                                                                                         rood
                                                                                                                          Centre
                                                                                 ïïññenveld                                                                         ^ Naar
                                                                                                                                                                       Arnhem-Nijmegen
                                                                                                      Gebiedsvisie voor KennisAs
                                                                                                              Bennekom
                                                              Economische focus:
                                                              Agrifoodsector en ICT-sector
                                         \\                                                CampTiëx^^
                  ''n'Ní
                         Eist
                                          \\
                                                                                              r
                                                                                              BSPW  *
24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                              Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodva                                                        van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                              zoals beschreven in de tekst.
Wonen
                   tdmSdvaHeř
      Naar Utrecht
                                           urnenveld                                             «a Naar
                                                                                                    Arnhem-Nijmegen
                                                     Bennekom
                          Behouden van ontspannen,
                          groene leefomgeving mot
                          menselijke maat
                                                                                                                  25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Nijmegen-West
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Nijmegen,
Beuningen, Berg en Dal, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Wijchen
          Positionering van het sleutelgebied in de Groene      Belangrijkste integrale onderzoeksvraag m.b.t.     negatieve effecten van klimaatverandering
          Metropool                                             'Meer landschap, meer stad'                        minimaliseren. Samenwerking tussen de
          Nijmegen en omgeving is één van                       In de Verstedelijkingsstrategie streven we ernaar  gemeenten Heumen, Wijchen, Beuningen
          de 'polycentrische polen' in de                       om deze groei binnen de huidige stad te laten      en Nijmegen kan in de zone ten westen van
          Verstedelijkingsstrategie. De ambitie van de          plaatsvinden. Het mes snijdt op deze manier aan    de A73 leiden tot een tweetal metropolitane
          regio is zich nog verder te ontwikkelen als Groene    twee kanten, want zo kan er ook werk gemaakt       landschapsparken en biedt bewoners een
          Metropoolregio van nationale én internationale        worden van de ambitie om het landschap te          aantrekkelijk uitloopgebied. Het gaat om het
          betekenis, als circulaire topregio van ons land en    versterken. Met de groei en verdichting in de      gebied tussen Beuningen en Nijmegen en tussen
          Europa. Nijmegen speelt hierin een sleutelrol. De     stad willen we ook het voorzieningenniveau         Malden/Heumen en Nijmegen. Tevens bieden deze
          verwevenheid van wonen, werken en voorzieningen       versterken. Een belangrijke uitdaging daarbij      parken ruimte voor biodiversiteit in combinatie
          (o.a. kennisinstellingen) moet zorgen voor een        is het bereikbaar houden van de stad. Door         met energieopwekking en kunnen we de gevolgen
          ondernemend en innovatief ecosysteem voor het         functiemenging en slimme combinaties blijft        van de klimaatverandering opvangen. Er ontstaat
          MKB en (inter)nationale onderscheidenheid op          de stad (en de omliggende regio) aantrekkelijk     een aantrekkelijke groene verbinding die zich
          de clusters Health & High Tech. Door de goede         om te wonen, werken en verblijven. Het groen       uitstrekt tussen de bossen in Berg en Dal via de
          verbinding met de andere polen en met de kernen       komt van buiten de stad als aders de stad in. Op   Overasseltse en Hatertse vennen in Heumen
          om Nijmegen heen ontstaat een stevig netwerk.         regionaal en (inter)nationaal schaalniveau zijn de tot aan de Waaluiterwaarden tussen Weurt en
          In Nijmegen-West bevinden zich de belangrijke         binnenstad, de Novio Tech Campus en Campus         Beuningen.
          binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen in             Heyendaal belangrijke economische dragers en
          het kader van de NOVI en de Woondeal: het             bieden ze kansen voor innovatie en groei van       Wonen
          Stationsgebied en de Kanaalzone-Zuid. Beide           werkgelegenheid.                                   Nijmegen bouwt tot 2030 in de Waalsprong nog
          ontwikkelingen die onderdeel uitmaken van de                                                             6.000 woningen en in het Waalfront 1.500
          verstedelijkingscorridor Nijmegen-Beuningen-          Hoofdopgaven met onderliggende opgaven             woningen. In totaal realiseren we rondom het
          Wijchen-Malden dragen tot 2040 bij aan een                                                               station en in de binnenstad circa 3.000 nieuwe
          toename van 15.000 woningen en de groei van           Leefomgeving                                       woningen. In de Kanaalzone-Zuid is ruimte voor
          een gelijk aantal extra banen. Het sleutelgebied      We gaan de stad verdichten en het ruimtegebruik    6.000 woningen die in een periode van zo'n
          Nijmegen-West omhelst de binnenstedelijke             intensiveren. De kwaliteit van de groenblauwe      15 jaar worden gebouwd. In de wijken rondom
          ontwikkeling in de stad Nijmegen en de                structuren en groengebieden in de stad wordt       het kanaal en in de rest van de stad is er nog
          randvoorwaardelijke opgaven die hier voor nodig       hierdoor steeds belangrijker voor bewoners         capaciteit voor ongeveer 4.500-7.000 woningen.
          zijn op het gebied van mobiliteit, wonen,             en bezoekers van de stad. Door het natuurlijk      Het aandeel betaalbare woningen dat we realiseren
          leefomgeving en economie.                             systeem robuuster te maken kunnen we de            is circa 65%, verdeeld over sociale en middeldure
26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                           Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
    '' egen-West
S
                           van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                           zoals beschreven in de tekst.
uten w lekaart
                 Beuningei
                                                                              Groesbeek
                           Mownhoek
                                            Mook
                                                                               27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>   huur en betaalbare koop. De grootte van de        Mobiliteit                                           een multimodaal vervoersknooppunt, waarbij
   ontwikkelgebieden biedt kansen voor combinaties   Met een versnelde mobiliteitstransitie borgen        we de nadruk leggen op fiets- en OV-gebruik.
   tussen wonen en werken. Elk gebied heeft zijn     we de stedelijke en regionale bereikbaarheid.        Vooruitlopend op de verdere verstedelijking
   eigen karakteristieken en kwaliteiten hetgeen     We streven naar actieve, duurzame en ruimte          wordt onderzocht of er een hoogwaardige
   kansen biedt voor verschillende vormen woon-      efficiënte mobiliteit. Nijmegen-West biedt volop     openbaar vervoerverbinding naar Druten/
   werk- en werk-woonmilieus.                        ruimte aan voetgangers en fietsers. Met een sterk    Beuningen gerealiseerd kan worden. Ook
   Cruciaal is de transformatie van de gebieden      openbaar vervoer- en fietsnetwerk houden we de       andere HOV-corridors verdienen aandacht net
   Centrum Z Stationsgebied/ Waalfront en            stad en regio leefbaar en bereikbaar. De focus ligt  als fietsroutes en een aantal andere regionale
   Kanaalzone-Zuid. Hier zal een transformatie       op fiets en openbaar vervoer. We werken ook aan      bereikbaarheidsopgaven.
   plaatsvinden naar wonen en werken en wordt een    het versterken van deelmobiliteit en Mobility as a
   vitaal stadsdeel gebouwd dat zorgt dat aanwezige  service (MaaS).                                      Economie
   barrières worden geslecht. Binnen de groeiopgave  Transitie naar elektrisch rijden is voor Nijmegen    De regionale verstedelijkingsopgave biedt kansen
   wordt gewerkt aan gemengde wijken met een         een grote uitdaging. Daarnaast willen we hubs        voor economische groei. We hebben als stedelijk
   goede mix van woningtypen en woonvormen           ontwikkelen aan de stadsranden, als schakel          knooppunt een mooie uitgangspositie met een
   die passen bij de leefwijzen en behoeften van     tussen stedelijke en regionale mobiliteit. We        ondernemend en innovatief ecosysteem voor het
   mensen. De Kanaalzone-Zuid biedt naast een        verdichten onze stad vooral rond de openbaar         MKB en de onderscheidende clusters Health ã
   flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook       vervoersknopen. Station Nijmegen en station          High Tech. Ook ligt er een uitdaging om het aantal
   kansen om een stap te zetten naar meer vitaal     Heyendaal worden gerenoveerd en station              banen in de stad te laten groeien, zodat er voor
   en verbonden Nijmegen-West. In Winkelsteeg        Dukenburg is in beeld voor vernieuwing. Het          alle inwoners kansen zijn om te werken. Door
   is met de bouw van 500 tijdelijke woningen een    Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)            in Nijmegen-West te investeren in uitstraling,
   langjarige gebiedstransformatie met onder meer    gaat de treinverbinding Schiphol-Nijmegen            kwaliteit en ruimte voor bedrijvigheid, werken
   4.000 woningen gestart. Naast de nieuwe plekken   verbeteren. Om dit mogelijk te maken, is een         we aan de economische groei van de stad en
   voor woningbouw, versterken we de wijken rondom   volledige renovatie van het station Nijmegen         de regio. We investeren in de binnenstad, in
   het kanaal met voorzieningen en werkfuncties      Centraal naar een innovatieve hub met een            kwalitatieve en gevarieerde werkmilieus voor het
   (Neerbosch-Oost, Lindenholt, Dukenburg, Hatert).  hoge verblijfskwaliteit noodzakelijk. Tegelijkertijd MKB en het versterken van de campussen als
   Dit gebeurt vooral in het stadsdeel Dukenburg.    zorgen de elektrificatie van de Maaslijn             dé plek voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid
   Een stadsdeel met wijken uit de jaren '60 en '70, Nijmegen-Roermond en de renovatie van station        in Health en Hightech. De benodigde ruimte
   waarbij vraagstukken spelen op het gebied van     Heyendaal voor een betere toestroom naar             voor een goed vestigingsklimaat vinden we door
   leefbaarheid, armoede en gezondheid, en de        campus Heyendaal. Op deze stationslocaties           nieuwe werklocaties te ontwikkelen en bestaande
   toekomstbestendigheid van de fysieke inrichting.  (inclusief Station Goffert en station Lent)          locaties te herstructureren, te intensiveren of te
                                                     streven we naar verdichting van wonen, werken,       transformeren. In de stationsomgeving creëren
                                                     onderwijs en dienstverlening in combinatie met       we ca. 15.000-20.000 m2 aan ruimte voor
28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>kantoren, hotels, winkels en maatschappelijke       detailhandel, en wat deze behoefte in ruimtelijke    Aanzet voor oplossingsrichtingen met
voorzieningen. De binnenstad is onderdeel van       zin betekent. Aan het Winkelcentrum Dukenburg        bijbehorende onderzoeksagenda
de binnenstedelijke herstructureringsopgave.        kunnen culturele functies en de mogelijkheid voor    De binnenstedelijke ontwikkeling is complex
De binnenstad is in de regio een belangrijk         flexibele werkplekken worden toegevoegd en circa     door de hoge dichtheden, de verschillende
economisch cluster. De regionale functie            500 woningen. In dit project werken verschillende    ambities die samenkomen, uitdagingen op
van de binnenstad is groot en divers door de        partners (private en publieke partijen) samen.       het vlak van infrastructuur en parkeren en
aanwezigheid van winkels, horeca, cultuur,                                                               hoge tijdelijke kosten voor o.a. bouwlogistiek.
evenementen, dienstverlening en haar functie als    In Nijmegen-West liggen verschillende havens         Bij binnenstedelijke ontwikkeling zijn er vaak
‘place to meet' voor de sector vrije tijdseconomie. en logistieke terreinen, die belangrijke schakels    relatief hoge verwervingskosten, omdat veel
Momenteel is het nog moeilijk te zeggen wat de      en knooppunten vormen in het economisch              gronden al een stedelijke functie kennen,
effecten van de corona-maatregelen op de retail-    functioneren van de stad en regio. We willen         mogelijke saneringsrisico's samenhangend met
en horecabedrijven in de binnenstad zullen zijn.    het vervoer via water verschonen en modal            eerdere economische activiteiten en eventuele
Met de ontwikkeling van het Valkhofkwartier,        shift van weg naar water en spoor bevorderen.        hindercontouren met betrekking tot onder
investeringen in de openbare ruimte en het          Op het gebied van logistiek werken we aan de         andere veiligheid, geluid en geur. Er is dus
Vlaamskwartier geven we belangrijke impulsen aan    implementatie van zero-emissie stadslogistiek.       sprake van hoge ontwikkelkosten en tegelijkertijd
de binnenstad.                                      Hierbij stimuleren we niet alleen het verschonen,    is er behoefte aan betaalbare woningen. De
                                                    maar ook het bundelen van vervoer zodat minder       opgaven op het gebied van duurzame mobiliteit,
De economische functie van Winkelsteeg wordt        logistiek de stad in rijdt. Logistieke stadsrandhubs duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulair,
de komende jaren verder versterkt. Economisch       zijn hiervoor nodig, bijvoorbeeld op het ENGIE       natuur-inclusief en aardgasvrij bouwen zijn
kan Winkelsteeg meer van zijn centrale ligging      terrein en De Grift. Deze locaties zijn ook kansrijk aanzienlijk. Hoe kunnen we zorgen voor duurzame
profiteren met een nieuwe profilering, meer         voor de ontwikkeling van Clean Energy Hub's.         mobiliteit en voorkomen dat het wegennet
gericht op functies voor en in de stad. Winkelsteeg Hierbij onderzoeken we de kansen voor een            volloopt? Welke fietsverbindingen en ov-
versterkt daarmee het voorzieningenniveau           laadstation voor het laden van batterijcontainers    verbindingen en hubs zijn daarvoor het meest
in dit deel van de stad. Er wordt ingezet op        voor de binnenvaart (Energy transhipment hub),       effectief? Er wordt ingezet op betere verbindingen
meer arbeidsintensieve bedrijvigheid wat meer       waterstof opslagmogelijkheden en/of tankstation,     en prettigere routes voor voetgangers en fietsers.
banen betekent voor de omliggende wijken,           LNG-tankstations en (snel-)laadpunten voor           Om de wijken en het landschap beter met elkaar te
de stad en regio. Verder is het behouden en         elektrische vrachtwagens.                            verbinden zijn deze routes essentieel. Tegelijkertijd
versterken van bedrijventerreinen in de nabijheid                                                        levert de binnenstedelijke ontwikkeling dilemma's
van de woonwijken een belangrijke opgave. In                                                             op in een compacte stad: bijvoorbeeld op het
het sleutelgebied willen we onderzoeken wat                                                              gebied van luchtkwaliteit en energieverbruik.
de behoefte is aan werklocaties, waaronder                                                               Het vergt nader onderzoek hoe deze
bedrijventerreinen, kantoren en perifere                                                                 ambities haalbaar gemaakt kunnen worden.
                                                                                                                                                               29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>   Ook de voorzieningen die nodig zijn voor           Zone tussen Beuningen, Nijmegen-Weurt en          en verbonden Nijmegen-West. Naast de nieuwe
   sociaaleconomische versterking van de              Wijchen                                           plekken voor woningbouw, versterken we de
   leefbaarheid vragen om extra investeringsruimte    We gaan de stad en dorpen verdichten en het       wijken rondom het kanaal met voorzieningen en
   en om het slim koppelen van opgaven. Hoe           ruimtegebruik intensiveren. De kwaliteit van de   werkfuncties. In combinatie met het versterken
   verdicht je de stad zodanig dat er ook nog         groenblauwe structuren en groengebieden wordt     van de groenblauwe structuren langs het kanaal
   plek is voor groen, recreatie/ontspanning          hierdoor steeds belangrijker voor bewoners. Door  en de zone tussen Heumen en Nijmegen liggen
   en klimaatadaptatie? De focus ligt op twee         het natuurlijk systeem robuuster in deze zone     hier kansen om de bouwstenen/opgaven uit de
   metropolitane stadsparken buiten de stad en op     (van oeverwallen, komkleigebied en uiterwaarden)  Verstedelijkingsstrategie te verzilveren.
   maatregelen in de stad zelf om deze groen, gezond  te maken kunnen we de negatieve effecten van
   en klimaatadaptief te maken.                       klimaatverandering minimaliseren. Samenwerking    Nijmegen Stationsgebied
   Een goede balans is nodig tussen industrie         tussen de gemeenten Wijchen, Beuningen            De komende jaren wordt het Nijmeegse
   en wonen. Hoe behouden en versterken we            en Nijmegen kan in de zone leiden tot een         stationsgebied vernieuwd. Hat station vervult een
   schone bedrijvigheid? Dit vraagstuk moet           aantrekkelijk landschapspark en biedt bewoners    regionale functie. Het Rijk, provincie Gelderland,
   in bredere context worden bekeken. De              een aantrekkelijk uitloopgebied. Ook biedt dit    gemeente Nijmegen en NS investeren samen in
   Verstedelijkingsstrategie en de gevolgen van de    landschapspark ruimte voor biodiversiteit in      Stationsgebied Nijmegen om het om te vormen
   coronacrisis vragen om een meerjarig plan van      combinatie met energieopwekking en kunnen we      tot een aantrekkelijke plek waar reizen, wonen,
   aanpak voor de herstructurering van binnenstad.    de gevolgen van de klimaatverandering opvangen    werken, winkelen en recreëren samenkomen. Aan
                                                      (waterberging).                                   de westzijde komt een nieuwe entree en wordt een
   In Nijmegen-West onderscheiden we een viertal                                                        nieuw gebied met woningen en maatschappelijke
   onderzoeksgebieden waar we als eerste mee          Kanaalzone Nijmegen en Malden                     functies ontwikkeld. Rondom het station komen
   aan de slag willen gaan. Dit zijn Wijchen-West,    Zowel in Nijmegen als Heumen spelen er veel       nieuwe woningen om tegemoet te komen aan de
   de zone tussen Beuningen en Weurt/Nijmegen,        ontwikkelingen langs het kanaal. In Heumen wordt  woningnood. Het Stationsgebied Nijmegen wordt
   de Kanaalzone in Nijmegen en Heumen, en de         in de kern gebouwd aan het kanaal, maar wordt     ook groener en duurzamer.
   stationsomgeving Nijmegen Centraal (zie figuur     ook de groene functie van het kanaal versterkt en
   1). In deze onderzoeksgebieden komen meerdere      de zone tussen de Malden en Nijmegen versterkt
   bouwstenen uit de Verstedelijkingsstrategie bij    als groengebied en voor de landbouwtransitie.
   elkaar en is ook een urgentie om koers te bepalen. Ook zijn er kansen voor de energietransitie. Op
                                                      het gebied van mobiliteit wordt er gezocht naar
   Hieronder worden drie van de vier gebieden         een regionale Hub en worden fiets en HOV-functie
                                                                                                                                                           Figuur 1:
   toegelicht. Wijchen-West staat bij het deelgebied  versterkt. De Kanaalzone biedt in Nijmegen naast                                                     onderzoeksgebieden in
   Rijk van Nijmegen omschreven (zie p. 74).          een flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook                                                      Nijmegen-West f Rijk
                                                      kansen om een stap te zetten naar meer vitaal                                                        van Nijmegen
30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                 L
                                                                                                                                                                                                 I
 Nijmegen-West
 Leefomgeving
Dm
                                                                                                                                                              isg25^
                                                                                                                                                               met mobiliteit/rocreatie
                                                                                                                                                                  Vervolgonderzoek
                                                                                                                                                                  warmtenet ARN
                                                                                                                   N847
                                   onderzoek opgave voor meer
                                    landschap en landbouwtransitie
                                                                                                          A326                                                                                                            versterken van het groene
                                                                                                                                                                                                                          raamwerk en investeren In
                                                                                                                                                                                                                          kwaliteit
                                                                                                                                              Ik                                        Nijmegen
                                                                                                   Spoorlijn als barrière
                                                                   Warmtenet op basis vai TEO voor
                                                                   het centrumgebied Wiji
                                                                   Wljchen-West, effecten
                                                                   waterkwaliteit
                                                                                                                                             A73 als barrière
                                                                                                                                                                                                                    Recreatiedruk vanuit de stad
                                                                                                                                                                                                            [Ho,
                      ri olkanfk
                         of lantK (nfrei
                                  Onfiti                                                                                                                                                                     Herste B auwe Motor Stuwwa
    •fcrwbel freer
    NèturaîOOOi
                                                                                                                                                                                                                                                 Groesbeek
    ftxcndi/u «ok**cn feb«d
                                                                                                                          Ruimte vinden voor recreatie
                                                                                                                                                                                                   Moftenhoek
                                                                                                                                                                                                                 Mook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                             Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
         egen-West                                                                                                                                                                                           van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                                             zoals beschreven in de tekst.
  Mobiliteit
Druten
                                                                                                                              mogelijkheden vervoer over water
                                                                     HOV Druten-Nijmegen
                                                                                                                                                                                                                                               Voetveer Lent Bemmel
                                              Verbreding Maa!      Waalweg
                                                                                                                        Beimingei
                                                                           HOV Beuningen-Wijchen
                                                                                                                                                                  Verbetering station(somgevļ
                                                                                                                                                                   Nijmegen Centraal             -
                                                                                                  A73 capaciteit Beuningen-Wijchen
                                                                                                                                                                                                               Ver betering stationsomgeving)
                                                                                                                                                                                                               hţeyenâpal
                                                                               Conflict met treinovei
             Capaciteit en verdubbeling spoot                                                                                                                                                                             Conflict met treinovergangen
             richting Brabant
                                                                                                                                                                               telling duurzame mobiliteit
                                                capaciteit E wijk-Paalgraf
                                                                                                                                                                                                         HOV Malden - Nijmegen ļp44 e.v.)
                                                                                                                                                               Verbeteren van de bereikbaarheid en
                                                                                                                                                                   •en substantiële afname van het
                                                                                                                                                                 doorgaande verkeer over de N844
                                                                                                                                                                                                       Malden
                                                                                                                                                                                                       verminderen van landbouw-                                Groesbeek
                                                                                                                                                                                                      leer door de kern          »
                                                                                                                    Zoekrichting
                                                                                                                                                                                                                                   Bereikbaarheid Groesbeek- A73
                                                                                                                                                                                                             Mofenhoek
                                                                                                                                                                                                                        Maaslijn elektrificatie en capaciteit
                                                                                                                                                                                                                              Mook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>  Nijmegen-West
  Economie
Dmuren
 rCVitaliteit kernen, gelet op
   centrumvoorzieningen
   cent
 | loka
                                     en
   lokale dienstverlening
                                                                                                    Vitaliteit kernen, gelet op
                                                                                                    centrumvoorzieningen on
                                                                                                    lokale dienstverlening
                                                                                                Integraal bekijken bedrijventerrein
                                                                                                                                            Integrale onderzoo kso pgave
                                                                    Uitbreiding van Bijsterhuizen
                                                                                                                                      Schonere scheepvaart
                                                                                                                                      door stedelijke gebieden
                                                                                                                Hoe gaan we meer Innoveren?
                                                                                       Vitaliteit kernen, gelet op
                                                                                       centrumvoorzieningen en
                                           Watergebonden bedrijven­                    lokale dienstverlening
                                           terrein in Wijchen
              č«rcml»cM
                                                                                                                                                                                                        Vitaliteit kernen, gelet op
                                                                                                                                                                                                        contrumvoorzieningon on
                                                                                                                                                                                                        lokale dienstverlening
              ÄremWlpţw
              IWtufi ?30O en NNN (ebetfen                                                                                                                                                                                    Groesbeek
                                                                                                                                                                         Vitaliteit kernen, gelet op
              ft^tendiŕi ecolcfocft |eb«41                                                                                                                               centrumvoorzieningen en
                                                                                                                                                                         lokale dienstverlening
                                                                                                                                                                               Moftenhoek
                                                                                                                                                                                                   Mook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                                               Deze kaart
  Nijmegen-West                                                                                                                van de opg'
                                                                                                                              zoals besch
„Wonen
Druten
   Leefbaarheid
  Kernen
                                                                                                                                     Waalsprong
                                                                                                                                     6.000 woningen
                                                                                                                                    V- ,        »
                                                                                                       Waalfront
                                                                                                       1.500 woningen
                                                                                                                             Stationsgebied
                                                               Leefbaarheid                                                  2.000 woningen
                                                               Kernen
                                                       N847
                                                                                                                      Overige locaties In de stad:
                                                                                                                      3.000 tot 5.000 woningen
                                                                          Dukenburg
                                                                          1.500 - 2.000 woningen
                                                                                                   Winkelsteog
                                                  Leefbaarheid                                   Kanaalone-Zuid
                                                  Kernen
                                             N845
  Wonen
                                     K13ĎP--
   Ondergrond
             Britín4tŞi «otojoch jcbíd                                                                                                                       Groesbeek
                                                                                                                          Leefbaarheid
                                                                                                                          Kernen                       Leefbaarheid
                                                                                                                                                       Kernen
             MS' roctsebfcd jotiWij
                                                                                                                               Moftenhoek
  34                                                                                                                                              Mook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>35</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Foodvalley-Noord
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten
Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Scherpenzeel
          Positionering van Foodvalley-Noord in Midden       besloten gebieden met landgoederen anderzijds.     Amersfoort. De achterliggende principes van
          Nederland                                          Kenmerkend voor dit gebied zijn ook de beken die   verstedelijking in beide documenten komen terug
          Foodvalley-Noord is gelegen in het noordwesten     vanaf de Veluwe in westelijke richting stromen.    in de gebiedsuitwerking Foodvalley-Noord.
          van het gebied van de Verstedelijkingsstrategie    De centrale ligging in het midden van het land     Centrale vraag voor dit deelgebied is hoe de
          Arnhem Nijmegen Foodvalley en beslaat              grenzend aan de oostelijke Randstad met het        verbinding kan worden gelegd tussen enerzijds
          het grondgebied van de gemeenten Nijkerk,          aantrekkelijke landschap maakt dit gebied tot een  de verstedelijkingsopgave en anderzijds de
          Barneveld, Scherpenzeel en het landelijk           interessant woongebied. Ook de verbindingen via    urgente opgaven in het landelijk gebied van de
          gebied van de gemeente Ede ten noorden van         ondermeer de A1, A28, A30, de Valleilijn en de     Gelderse Vallei (landbouwtransitie, stikstofopgave,
          de kern Ede. Dit deelgebied is door de ligging     spoorlijnen Utrecht-Zwolle Z Amersfoort-Apeldoorn  de groenblauwe opgave), zodat deze elkaar
          meer georiënteerd op Amersfoort, waarmee het       dragen hieraan bij.                                wederzijds gaan versterken? Wat is nodig,
          nauwe banden heeft. Aan de oostkant grenst dit                                                        ambtelijk en bestuurlijk, om met vier gemeenten,
          gebied aan de Veluwe. In het zuiden ligt het meer  Foodvalley-Noord kent door deze ligging die        twee provincies, het waterschap en de betrokken
          verstedelijkte gebied van Ede-Wageningen en        zorgt voor een overloop vanuit de Randstad,        ministeries te werken aan een samenhangende
          Veenendaal, waarmee Foodvalley-Noord een grote     gecombineerd met een forse eigen groei een grote   en haalbare ruimtelijke aanpak. En hoe verbinden
          ruimtelijke en economische samenhang heeft door    kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwopgave     we kansen en opgaven op een slimme manier met
          de belangrijke agrifoodsector.                     (12.500 woningen tot 2040). Er is sprake van       elkaar?
                                                             zeer goede condities voor bedrijvigheid. De
          Dit gebied midden in de Gelderse Vallei kent       verstedelijkingsdruk, de landbouwtransitie         Hoofdopgaven met onderliggende opgaven
          een groot aantal grotere en kleinere kernen,       in een zeer veedicht gebied en de benodigde        Het is belangrijk te beseffen dat de opgaven
          waarvan Barneveld en Nijkerk de grootste en        natuurversterking hebben in de toekomst een        onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Dat
          meest verstedelijkte plaatsen zijn. In totaal kent grote ruimtelijke impact op de leefomgeving in dit maakt dat ook de oplossingen integraal bij elkaar
          dit gebied ca. 140.000 inwoners met een relatief   gebied.                                            horen. Zo is bijvoorbeeld het realiseren van
         jonge bevolking en stevige eigen groei.                                                                het grote aantal woningen niet mogelijk zonder
          Het deelgebied kent een grote en belangrijke       Integrale onderzoeksvraag                          versterking van de mobiliteit.
          agrarische sector met veel daaraan gerelateerde    Het deelgebied Foodvalley-Noord ligt
          bedrijvigheid en kennisinstellingen zoals het      voor een groot deel - gemeenten Nijkerk
          Poultry Expertise Centre en de Foodacademy         en Barneveld - in twee regio's met een
          Nijkerk. De maakindustrie en logistiek zijn sterk  eigen Verstedelijkingsstrategie: de
          vertegenwoordigd.                                  Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen en
          Het landschap is aantrekkelijk en afwisselend      Foodvalley én het Ontwikkelbeeld van de regio
          met open landbouwgebieden enerzijds en meer
36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                            Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodvalley-Noord                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                            zoals beschreven in de tekst.
Integrale kaart
                                               Academy
                                               Nijkerk
               .'Ur* tHJCV-i
                                                                  Expertise
                                                                  Centre
                                                           nevelď
          COftíbOÏ 1*24 ífi AVwrtf»' «IK SPMIţ
          ZotfcjtticA
Economla
Ondergrond
          Buterdlfas KiXį*ttlt ļíb« «m i
                                                                                                                                37
                                                       \ i
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>   Leefomgeving: een robuust beekdallandschap          uitloopgebieden, groene buffers tussen de            de rest van Foodvalley is echter ook belangrijk,
   met ruimte voor recreatie en groene verbindingen    kernen, een robuust en klimaatbestendig              omdat deze nu via de N301 onder de maat is.
   en een toekomstbestendige natuurinclusieve          beekdallandschap (KRW-proof), ruimte voor de         Verder vormt het onderliggende wegennetwerk
   landbouw                                            energietransitie en nieuwe drinkwaterwinning.        in de kernen Nijkerk en Barneveld (ook na
   Foodvalley-Noord heeft de hoogste veedichtheid      Dat kan schuren op plaatsen, zeker waar kernen       optimalisatie) en de N224 ter hoogte van
   in Nederland boven de rivieren. Duidelijk is dat de naar elkaar toegroeien en bedrijventerreinen         Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg een
   wijze waarop nu met voedselproductie en voedsel     verder ontwikkeld worden. Al deze ruimteclaims       aandachtspunt voor de autobereikbaarheid.
   wordt omgaan, zijn tol eist van bodem, water en     maken keuzes noodzakelijk, maar door een zo          Voor het openbaar vervoer ontstaan knelpunten
   natuur (biodiversiteit) en van de gezondheid van    multifunctioneel mogelijk gebruik kunnen we ook      op de Valleilijn tussen Barneveld en Ede-
   mensen. Ook economisch loopt het systeem tegen      ruimte besparen. Het uitbreiden of toevoegen         Wageningen en tussen Barneveld en Apeldoorn
   zijn grenzen aan. Mede vanuit de stikstofcrisis is  van functies aan het landelijk gebied kan nieuwe     door het feit dat station Barneveld-Noord niet is
   het duidelijk: niet alles kan overal. De opgaven    kansen bieden aan ondernemers in het landelijk       aangetakt op de A1 spoorcorridor.
   op dit vlak zijn groot: enerzijds gaat het om het   gebied.
   in balans brengen van het natuurlijk systeem                                                             Het autogebruik in Foodvalley-Noord is
   (bodem, water, biodiversiteit), anderzijds om       Mobiliteit: een toekomstbestendig                    traditioneel hoog en dat blijft naar verwachting
   de ontwikkeling naar een toekomstbestendig          mobiliteitssysteem passend bij het gebied gericht    ook zo. De opgave is om dit type mobiliteit
   en multifunctioneel (sociaal en economisch)         op het bereikbaar houden van de regio                waar mogelijk in te perken en schoner te
   landschap, inclusief een gezond en circulair        Uit de Mobiliteitsanalyse blijkt dat de capaciteit   maken en passend te accommoderen ook
   voedselsysteem. Dat vraagt meer ruimte en deels     van de A1-corridor, de A28, de A30 en de Valleilijn  rekening houdend met natuur. Met name op die
   ook andere invulling van de gronden en erven        onvoldoende is gelet op de blijvende groei langs     locaties waar de groei zich concentreert is de
   met vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), als     deze ontwikkelassen. De verdere verstedelijking      opgave om combinaties te vinden met andere
   gevolg van de afname van agrarische bedrijven.      van ook Amersfoort, Apeldoorn, Utrecht en Zwolle     vervoersmogelijkheden.
   Dit krijgt een eigen gebiedsgerichte en integrale   heeft consequenties voor de belasting van het        De overige kernen vragen een eigen aanpak met
   aanpak via het Regionaal Perspectief Landelijk      wegen- en spoornetwerk langs deze corridors          focus op automobiliteit.
   Gebied (RPLG), dat de regionale vertaling vormt     (stapeleffect).
   van het Nationaal Programma Landelijk Gebied                                                             Opgave is het aandeel van (elektrische) fietsen
   (NPLG).                                             Foodvalley-Noord heeft een sterke functionele        en openbaar vervoer te verhogen, zowel voor
                                                       samenhang met de regio Amersfoort. Voor de           bestaande kernen als potentiële nieuwe
   Dat moet samen op gaan met de                       toekomst van kernen als Nijkerk en Hoevelaken als    ontwikkellocaties. Dat in de wetenschap dat het
   verstedelijkingsopgave. Immers de                   ontwikkellocaties is het van belang te investeren in een steeds grotere uitdaging wordt om ook voor
   verstedelijkingsopgave maakt in dit gebied          verdere integratie op mobiliteitsvlak met de regio   kleinere kernen en het buitengebied voldoende
   nodig dat er ook ruimte komt voor recreatieve       Amersfoort. De versterking van de samenhang met      openbaar vervoer te bieden. De ontsluiting op
38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>OV behoeft verbetering gelet op de groei en        Het landelijk gebied is economisch gezien           de kernen Nijkerk en Barneveld zijn daartoe goede
toenemende vraag (o.a. onderwijs). Dat vraagt      belangrijk en moet vitaal blijven. Dat vraagt       mogelijkheden.
ook om verbeteringen van het (recreatieve) (snel)  aan de randen van de Veluwe ruimte voor vitale
fietsnetwerk zoals richting Amersfoort.            recreatiebedrijven en een agrarische sector die     Voor de overige kernen in de vier gemeenten
                                                   een toekomstbestendige massa heeft. In dat kader    zoals Scherpenzeel en Wekerom, ligt de opgave
Economie: uitbouw van het Foodcluster met een      wordt de economische betekenis van de sector, de    in het tegengaan van de verdringing en dus het
sleutelrol voor de Harselaar en transformatie van  kritische massa, de verdienmodellen en eventuele    tenminste bouwen voor de eigen bevolking om
het landelijk gebied met een toekomstbestendige    maatregelen voor een toekomstbestendige sector      daarmee de vitaliteit van de kern te waarborgen.
agrarische sector                                  in kaart gebracht binnen het spoor van het RPLG.     De identiteit van een kern is belangrijk voor
Het ondernemerschap en de werkgelegenheid          Daarnaast zal er in het buitengebied meer ruimte    de wijze hoe vorm gegeven wordt aan de
zijn groot en divers met vooral food gerelateerde  ontstaan voor kleinschalig en divers ondernemen     verstedelijking, maar overal gaat het ook om
bedrijvigheid (o.a. Food production cluster        en wonen. Het realiseren van nieuwe toeristisch-    het groen houden en groener maken van deze
Nijkerk), maakindustrie en logistiek. De           recreatieve voorzieningen in de Vallei kan          kernen, passend meegroeiende voorzieningen,
opgave is om de werkgelegenheid passend            bijdragen aan het verminderen van de druk op de     een gezonde leefomgeving en circulair en
en geconcentreerd te laten meegroeien met          beschermede natuurgebieden van de Veluwe.           klimaatadaptief ontwikkelen.
woningbouw, waarbij het gehele systeem versterkt                                                        Die opgave heeft de kern Stroe ook, maar we
wordt. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit        Wonen: concentratie in grote kernen,                zien ruimte om deze kern meer te laten groeien,
naar de kennisclusters en het versterken van       vitaliteitsopgave voor de kleine kernen             zij het beperkt. Dit mits er voorzien kan worden
de (fysieke) verbinding tussen onderwijs en        Zowel in het Ontwikkelbeeld Amersfoort Centraal     in een multimodale hub, die ook kan dienen als
bedrijfsleven.                                     als in het Verstedelijkingsstrategie Arnhem         recreatieve poort naar de Veluwe en als ontsluiting
                                                   Nijmegen Foodvalley spelen de kernen Barneveld      van de nabij gelegen defensieterreinen.
De grote bedrijventerreinen in Foodvalley-Noord,   en Nijkerk een belangrijke rol. Hier ligt een goede
zoals Harselaar en de terreinen in Nijkerk, kennen basis voor passende (goede maat en schaal)          Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen
een zeer intensief bebouwd karakter. Met de        verdichting in regiopoorten (gebieden op 10         en de onderzoeksagenda
ambitie om bedrijventerreinen te vergroenen,       minuten fietsafstand van een station) mits het
klimaatadaptiever en circulair te maken is verder  bijbehorende kostenaspect kan worden opgelost       1. Onderzoek naar mogelijkheden voor inbreiding
intensiveren een grote uitdaging.                  en mits voldoende multimodaal ontsloten. Naast      in kernen en aanpak VAB's
Ook toekomstige uitplaatsingen en transformatie    verdichting in de bestaande kernen is er meer        Foodvalley-Noord heeft een grote
van bedrijven op minder geschikte locaties in de   nodig om de woningbouwopgave aan te kunnen          woningbouwopgave. De treinstations in Barneveld
kernen (veevoederbedrijven), leggen een extra      pakken: uitbreidingslocaties. Hierbij is het de     en Nijkerk bieden kansen voor grootschalige
claim op de ruimte.                                uitdaging deze zo goed mogelijk binnen de           woningbouwlocaties met duurzame mobiliteits-
                                                   principes van de strategie te ontwikkelen. Binnen   opties. Wel zijn haalbaarheidsstudies nodig naar
                                                                                                                                                           39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>   de mogelijkheden voor verdichting inclusief          3. Integrale aanpak voor het Valleilint en het       5. Onderzoeksagenda mobiliteit
   het creëren van ruimte voor 'dagelijks groen', en    groengebied tussen Nijkerk en Barneveld              Randvoorwaardelijk voor de verstedelijking in dit
   splitsingsmogelijkheden in deze kernen. Daarnaast    Tussen de kernen in Foodvalley-Noord wordt al        deelgebied is de aanpak van de A1 corridor. Deze
   willen we kijken naar de inbreidingsmogelijkheden    gewerkt aan groene buffers. In het kader van ^eer    corridor is een bekend knelpunt in 2040 (IMA
   in de kleinere kernen, waar een vitaliteitsvraagstuk landschap, meer stad' breiden we dit uit naar een    2021, scenario hoog en laag). Om dit knelpunt
   ligt, passend bij de identiteit van deze kernen.     integrale aanpak voor het Valleilint, een verbinding effectief aan te pakken ook in relatie tot de groei
   Tot slot willen we onderzoek doen naar het           tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug, en       in dit deelgebied is op onderdelen meer inzicht en
   potentieel aan uitbreiding van bestaande en          het grotere groengebied tussen Nijkerk, Barneveld    dus integraal onderzoek nodig:
   toevoeging van nieuwe economische activiteiten       en Amersfoort. Het gebied kan ruimte bieden aan      ^ integrale analyse Verstedelijkingsstrategie
   in het buitengebied. Dit kan bovendien bijdragen     natuur, recreatie, uitloopgebied, landgoederen,         omliggende regio's;
   aan nieuwe functies voor de vele VAB's: wat is -     cultuurhistorie, waterberging en passende            ^ bijdrage van keuzes Verstedelijkingsstrategie in
   rekening houdend met de ontwerpprincipes - daar      landbouw met nevenactiviteiten. Hierbij kijken we       Foodvalley-Noord aan totale opgave;
   mogelijk en wenselijk als het gaat om wonen en       ook naar de ecologische en recreatieve potentie      ^ multimodale bereikbaarheid Barneveld e.o.
   werken?                                              van de Grebbelinie. Deze vormt een groenblauw           richting regio Amersfoort en Cleantech regio
                                                        lint van Rijn tot Eem. Dit wordt afgestemd cq.          (o.a. regiosprinter);
   2. Onderzoek en afweging uitbreidingslocaties        ingebed in het komende traject van het RPLG.         ^ OV-schaalsprong op de A1-corridor bekijken
   voor woningbouw                                                                                              en OV-capaciteit voor verbinding van kleinere
   Om de plancapaciteit tot 2040 op orde te krijgen     4. Gebiedsgericht onderzoek naar de benodigde           kernen met grotere plaatsen (station Barneveld-
   is het nodig dat we ook op uitbreidingslocaties      ruimte voor een robuust beekdallandschap, in            Noord);
   woningen realiseren. In een verkennend onderzoek     combinatie met de landbouwtransitie                  ^ relatie tussen de A1 en de A12 via de A30 in het
   willen we een aantal mogelijke grotere (+1000        De beken spelen een grote rol in het                    kader van nader te onderzoeken multimodale
   woningen) locaties in beeld brengen en relateren     watersysteem, maar functioneren nu teveel als           netwerkeffecten.
   aan de ontwerpprincipes. Het gaat dan om locaties    afvoerstromen. We onderzoeken hoeveel ruimte
   bij de kern Nijkerk, Hoevelaken, Barneveld-Noord     de beekdalen en haarvaten van het watersysteem       Verder onderzoeken we in ieder geval:
   en de zuidoostzijde van Barneveld. Hierbij worden    nodig hebben om meer water te kunnen bufferen        ^ de spoorcorridor Amersfoort-Nijkerk met een
   ook mogelijke woonprogramma's per locatie            en vasthouden (klimaatadaptatie), onderdeel te          nieuw station/OV-hub Nijkerk Corlaer;
   getest. Deze afweging gebeurt aan de hand van        worden van natuurnetwerken en meer recreatieve       ^ de verbinding via de Valleilijn in noordelijke
   scenario's, kijkend naar de ontwerpprincipes zoals   mogelijkheden te bieden om bij te dragen aan een        (Nijkerk) en zuidelijke richting (Ede-
   bouwen bij bestaande OV-knooppunten en waarbij       gezonde leefomgeving. Dit alles als onderdeel van      Wageningen). Voor de Valleilijn kunnen
   het groen blauwe raamwerk leidend is. Kortom         de aanpak binnen het RPLG voor dit deel van de         we gebruik maken van bestaande
   de onderstaande onderzoeksvragen worden hier         Foodvalley.                                             onderzoeksresultaten en zal nieuwe onderzoek
   integraal bij betrokken.                                                                                    zich naar verwachting met name focussen op
40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>  vervoerwaarden in relatie tot de bouwplannen;     dit gereed zijn. Aan de hand hiervan wordt een     8. We werken de onderlinge vorm van bestuurlijke
^ de potentiële multimodale hub Stroe om            kwantificering van de benodigde ruimte voor        samenwerking uit.
   invulling te kunnen geven aan de totale          economie gemaakt. De bestaande prognoses uit       We moeten meer over bestuurlijke grenzen
  verstedelijkingsopgave. Belangrijke input         het regionaal programmeren laten al zien dat er    gaan werken en daarbij de mogelijkheden
   daarvoor zijn de keuzes in tijd en ruimte die in behoefte is. Tegelijk worden de mogelijkheden      en effecten van het werken met (ontschotte)
   de periode tot 2040 worden gemaakt;              beschouwd voor intensivering van bestaande         gebiedsbudgetten onderzoeken ten opzichte
^ de mogelijkheden tot versterking van het          terreinen om de ruimtevraag te beperken en wat     van de huidige veelal sectorale budgetten. In dit
   onderliggende wegennet, zoals de N224,           hierin een reële ambitie is.                       deelgebied speelt dat nog wat meer door ook de
   de (nieuwe) aansluitingen op A1 en A30 en        Specifiek onderzoeken wij de mogelijkheden tot     betrokkenheid van de regio Amersfoort en de
   rondwegen bij Barneveld en Nijkerk;              verplaatsing en clustering van veevoederbedrijven  specifieke aanpak via het spoor van het RPLG. Dat
^ de mogelijkheden tot het vergroten van het        in de gehele Foodvalley. Deze uitplaatsing moet    vereist goede afstemming.
   aandeel openbaar vervoer en (elektrisch)         bijdragen aan verdichting in kernen en verbetering
  fietsen.                                          van de milieukwaliteit.                            Onderdeel daarvan is ook welke instrumenten
                                                                                                       en ondersteuning er dan nodig zijn. We weten
6. Gerichte strategie voor het clusteren en         7. We onderzoeken de relatie /randvoorwaarden      dat op dit moment capaciteit en expertise een
verduurzamen van bedrijventerreinen                 tussen verstedelijkingskeuzes en assets /          knelpunt is, maar ook het kunnen beschikken
Foodvalley-Noord kent, met name bij de Harselaar    nutsverbindingen.                                  over voldoende middelen en de inzet van juridisch
in Barneveld langs de ontwikkelas van de A1-        Zowel bestaand als toe te voegen ruimtelijk        grondinstrumentarium kan worden versterkt; hoe
corridor, mogelijkheden een rol te spelen in        programma vraagt een goede ontsluiting             gaan we daar in de toekomst mee om? Het maken
de benodigde ruimte voor bedrijvigheid (incl.       op bestaande en nieuw te realiseren                van samenwerkingsafspraken is dan cruciaal. Tot
uitplaatsing) in de hele Foodvalley en ook voor     infrastructuurnetwerken zoals het                  slot onderbouwen we hoe door samen te werken
Regio Amersfoort. In beperktere mate geldt dat      elektriciteitsnetwerk inclusief opwek en           tussen de gemeenten, andere overheden en
ook voor het bedrijventerreinen langs de A28 bij    teruglevering, zuivering en rioolcapaciteit. Waar  andere organisaties schaalvoordelen en daarmee
Nijkerk.                                            liggen de opgaven in de huidige infrastructuur     versnellingsmogelijkheden kunnen worden
Hier gaan echter een paar vragen aan vooraf:        en wat is daarvoor nodig? Waar liggen de kansen    gecreëerd.
op welke profilering (aansluiten bestaand           (of minste beperkingen) voor uitbreiding van die
ecosysteem) willen we inzetten en wat zijn de       infrastructuur, welk ruimtebeslag vragen deze
mogelijkheden voor het accommoderen, clusteren      voorzieningen en hoe is dat in te passen in het
en verduurzamen van deze bedrijventerreinen,        landschap? Wat is de relatie tussen de locatie van
campuslocaties en campusontwikkelingen? Op dit      die soort voorzieningen en de locatie van toe te
moment loopt het onderzoek naar de toekomst         voegen ruimtelijke programma's?
van de economie in Foodvalley. Eind 2022 moet
                                                                                                                                                         41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodvalley-Noord                                                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                            zoals beschreven in de tekst.
Leefomgeving
                                 Zoekgebied 'Moer landschap':
                                 integrale aanpak groengebied
                                 tuaaen NIJkork en Bameveld
                                                                                                terugdringen depositie In Natura2000
            Amersfoort
                                                        BaTneveld
                                                                  Oebiodsgorìcht onderzoek naar
                                                                  robuust en klimaatbestendlg
                                                                  boekdallandschap
 Ondergrond
                                                                                                                            Zoekgebled 'Meer landschap
                                  Zoekgabied 'Meer landschap':
                                  Integrale aanpak Vallelllnt
                       Scherpen;
42
                                                                       V     V*
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                            Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodvalley-Noord                                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                            zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
                                            iplomngan voor
                                                         ir A2B-corrldt
                                                                                       N301
                                                                        oploiiingen voor Aí
                        ľSS/
                                 Amersfoort
         rI            .             nLW\ à
                                                                                                                                                   L*--
           VanialUnģ (H)WrwNnrk
                                                                                               N304
Ondergrond
           Oüi.cMlŕň        srb«-m i
                                                                                                                                                43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                               Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodvalley-Noord                                                                               van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                               zoals beschreven in de tekst.
Economie
                     Nljkark
                                                                                                                                                        \/
                                           verduurzamen van bedrijventerreinen
lF-a;   Amersfoort
                                                                         toekom stbestendigc
                               Barneveld                                 bedrijvigheid
44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                     Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Foodvalley-Noord                                     van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                     zoals beschreven in de tekst.
Wonen
                   Nijlwrk
                                            N303"'                                                            /S
                                    Barneveld
                                                       N304
                                                                                                        45
                             N224
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>De Liemers
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten
Doesburg, Duiven, Montferland, Westervoort, Zevenaar
          Positionering van de Liemers in de Groene        Nijmegen (GMR) is de Liemers nu vooral gericht op   natuurontwikkeling, duurzame landbouw en
          Metropool                                        Arnhem, maar met de aansluiting van de A15 op de    (extensieve) recreatie gecombineerd worden,
          Het deelgebied de Liemers omvat de gemeenten     A12 krijgt het gebied ook betere verbindingen met   waar al aan gewerkt wordt in het Rivierklimaatpark
          Doesburg, Duiven, Montferland, Westervoort       Nijmegen en het Middengebied. Dat biedt kansen:     IJsselpoort en in de Gelderse Poort. Ook zoeken
          en Zevenaar. De Liemers wordt begrensd door      naast ‘meer stad' ook ‘meer landschap'. Door het    we aansluiting bij het programma Integraal
          de Duitse grens in het zuidoosten, de Neder-     optimaliseren van de infrastructuur, kunnen we      Riviermanagement (IRM). De Liemers is de plek die
          Rijn in het zuidwesten, de IJssel en Arnhem      blijven groeien in wonen en werken in bestaande     ook wel de kraan van Nederland wordt genoemd
          in het noordwesten en de Oude IJssel in het      kernen en kunnen we de bestaande aantrekkelijke     en daarmee de plek om het verhaal over leven
          noordoosten. De Liemers is een zeer gevarieerd   groene leefomgeving optimaliseren.                  van, en de voortdurende strijd tegen, het water
          gebied met een eigen identiteit en een rijke                                                         te vertellen. De energietransitie is een speerpunt
          historie. Er zijn vele kleine oorspronkelijke    Integrale onderzoeksvraag                           en vraagt ruimte in het gebied. De RES-opgave
          kerkdorpen met volop natuur, rivieren, rust      Hoe kan de Liemers het hybride karakter (stad       is dan ook op de kaart aangegeven. Deze dient
          en ruimte, voornamelijk langs de randen van      en landschap) op een kwalitatieve manier in         in samenhang met de andere opgaven te worden
          het gebied. Daar is vitaliteit een belangrijk    stand houden en verbeteren, met name als de         bezien. Daarnaast speelt de landbouwtransitie.
          aandachtspunt. Langs belangrijke dragers als     ruimtebehoefte na 2030 voor wonen en werken,        Het aantal agrariërs neemt af, terwijl de landbouw
          de A12 en de spoorlijnen zijn de regiokernen     recreëren en landschap nog verder toeneemt.         moet verduurzamen en zoekt naar aanvullende
          Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam gelegen   Dit terwijl het mobiliteitsnetwerk nu al tegen zijn verdienmodellen. Momenteel wordt er voor de
          waar het wonen en werken is gecentreerd. Deze    grenzen aanloopt.                                   hele Liemers onder de vlag van de Liemerse
          regiokernen beschikken ook elk over een eigen                                                        Ambassade een agrarische visie opgesteld. Als
          treinstation.                                    Hoofdopgaven met onderliggende opgaven              opgave zien we de wens om meer te sturen op
                                                                                                               kwaliteit en hoeveelheid groen in de directe
          De Liemers kent een strategische ligging         Leefomgeving                                        leefomgeving.
          met sterke woon-werkrelaties met Arnhem,         Het landschap van de Liemers is ontstaan door
          Doetinchem en Emmerich (Duitsland).              de dynamiek van het water, nog altijd zichtbaar     Hoofdopgaven:
          Dankzij het landschap en de A12-corridor zijn    dankzij de rivieren, de dijken, de weteringen en    ^ Als hoofdopgave binnen deze bouwsteen
          vrijetijdseconomie, het PDV-cluster Duiven       het reliëfrijke landschap. Het watersysteem biedt      zien we het behoud van de kernkwaliteiten
          (Perifere Detailhandels Vestiging), logistiek en grote kansen om de identiteit van de Liemers           zoals hierboven beschreven onder het kopje
          maakindustrie belangrijke economische sectoren.  te versterken en biedt juist ook kansen om de          ‘positionering'. Daarbij is een goede aansluiting
                                                           beleving van de inwoners binnen de Liemers te          met natuurgebieden in Duitsland wenselijk.
          Binnen de Groene Metropoolregio Arnhem           vergroten. Langs de rivieren kan waterveiligheid,   ^ We willen de groenblauwe gebieden en
46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                   Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Liemers                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                   zoals beschreven in de tekst.
Integrale kaart
                                                    A348
                         Arnhem                                               Doetinchem
           řnrfcfntia
               i ťWíWlru:h!re(e) torrüre
                                         festervooi
Mobiliteit
           VBut«*inf {HlOV-pelwert
           VecuAirif nļjaniŭi (dam^cc
                                                         Zevenaar
           Grow* iMkgtcite
Ondergrond
           Wf.ō'teririi
           WS5: ;of«irb*rd îW««nd
                                                                                                                       47
                                                                  'Q.Emmer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>     structuren binnen en buiten de stedelijke           vrijhouden van nieuwe kapitale investeringen. verbindingen (zoals spoor Achterhoek-Liemers-
     zone versterken en deze nog meer met elkaar       ^ Ook zien we als opgave het behoud of          Arnhem) vol. We bouwen nieuwe woningen zo
     verbinden, zodat landschapswaarden overal in        verbeteren van de waterkwaliteit en het       veel mogelijk nabij (H)OV hubs2 en stations. Om
     de stedelijke zone nabij zijn en kunnen bijdragen   watersysteem in nieuw stedelijk gebied en     bestaande capaciteit in het mobiliteitsnetwerk
     aan de energietransitie, klimaatadaptatie,          daarbuiten.                                   maximaal te benutten en in te zetten op slimme
     biodiversiteit en gezondheid. Dit wordt op        ^ De beleving van het gebied rondom en vanaf    en schone mobiliteit. Daarbij gaat het om
     de kaarten aangeduid met de groene pijlen           het water laten ervaren door een passende     een mix van openbaar vervoer verbindingen
     tussen de kernen, waarbij word ingestoken op        infrastructuur aan te leggen.                 (RegioExpres, Hoogwaardig Openbaar Vervoer
     het creëren en versterken van recreatieve en      ^ We willen de toeristische recreatieve         HOV), fietsverbindingen (zoals langs de A15 naar
     ecologische verbindingen. Daarbij gaan we op        belevingswaarde van het erfgoed, waaronder    Nijmegen) en flankerende maatregelen zoals
     zoek naar slimme combinaties van functies om        de vestingwerken en de landschapsparels,      parkeerbeleid. Voor slimme en schone mobiliteit
     de ruimtevraag te verminderen.                      vergroten.                                    en het inzetten van de mobiliteitstransitie werkt
   ^ We zetten in op versterking van de                                                                de Liemers al aan het optimaliseren van het
     landschapsstructuren in combinatie met de         Onderzoeksvragen:                               fietsnetwerk, zowel voor woon-werkverkeer als
     landbouwtransitie en het creëren van een          Welke kansen zijn er voor een goede invulling   recreatie.
     grotere beleefbaarheid van het landschap voor     van de stedelijke uitloopgebieden en om         In oost-westelijke richting is de A12-corridor een
     de inwoner, de recreant en toerist. Daarbij moet  groene verbindingszones te creëren met de       belangrijke ader, waarbij de stations een duurzame
     er ook aandacht zijn voor het klimaat             naastgelegen gebieden? Welke kansen zijn er om  ontsluiting van nieuwe woon- en werkgebieden
   ^ We willen de harde barrière A12/A3 doorbreken     het Rivierklimaatpark meer te verbinden met de  mogelijk maken. Hierbij wordt ingezet op een
     (en voorkomen dat de A15 een nieuwe barrière      Veluwe en via natuurgebied Driegaarden, met     mix van vervoersmogelijkheden. Met de aanpak
     wordt) en de klimaatcorridor tussen de Veluwe     het oeverwallengebied ten zuiden van de A12?    van de A12-corridor en het doortrekken van de
     en het Reichswald (EHS) versterken. De            Hiermee beogen we ontwikkelkansen te creëren    A15 met aansluiting op de A12 wordt gewerkt aan
     klimaatcorridor wordt op de kaart aangegeven      voor recreatie, natuur, landbouw(transitie),    verbetering van de regionale bereikbaarheid.
     als een ecologische verbinding op regionale       hydrologie, landschap, cultuur, erfgoed en      Beide wegen zijn van groot economisch belang
     schaal, die naast een ecologische verbinding      economie.                                       voor de Liemers als onderdeel van Logistics
     ook gezien wordt als recreatieve verbinding.                                                      Valley, met als logistieke hotspot het knooppunt
   ^ Waterkeringen als landschappelijke structuur      Mobiliteit                                      Emmerich, Montferland en Zevenaar (knooppunt
     inpassen.                                         Het autogebruik in en vanuit de Liemers is
                                                                                                       1 In het kader van Economie van de Toekomst 2040 is als één van de zes
   ^ De luwe gebieden willen we beter waarderen en     hoog. De verkeersdruk blijft toenemen door het
                                                                                                       leidende principes opgenomen dat voor iedere woning een baan in de regio
     zo mogelijk vrijwaren van ruimtelijke druk.       toevoegen van woon- en werklocaties1 (in de     is en v.v.
                                                                                                       2 Een (H)OV hub is een plek waar je kunt overstappen van het ene naar
   ^ De Rijnstrangen is een mogelijk toekomstig        Liemers, maar ook in omliggende gebieden).      het andere vervoermiddel. En waar je op een prettige manier even kunt
     retentiegebied en daarom willen we dit            Daardoor loopt het wegennet en lopen OV-        wachten.
48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>EMZ). Het bedrijventerrein in 's-Heerenberg is                             in relatie tot het doortrekken van het Witte Kruis    ^ Mobiliteitshub Zevenaar-Oost en
kansrijk voor de ontwikkeling van een clean energy                         en de gewenste Hub in Zevenaar-Oost. Relevant           gebiedsontwikkeling Babberich / Witte Kruis
hub3. In relatie met de beoogde Park en Ride (P&R)                         hierbij is dat Zevenaar wil onderzoeken of deze         (verbinden A12 met Gelders Eiland)
locatie bij de aansluiting A15 op de N810 ligt óók                         mobiliteitshub in de toekomst een treinstation     • Onderzoek naar versterking OV-verbindingen
een kans voor een clean energy hub.                                        kan bevatten maar dat rijk en provincie hebben        (o.a. busverbindingen) van kleinere naar grotere
                                                                           besloten dit station niet te realiseren.              kernen (waaronder Emmerich, Duitsland).
Hoofdopgaven:                                                                                                                 • Onderzoek naar het regionaal (hoogwaardig)
^ De ontwikkeling van logistieke locaties in de                          Onderzoeksvragen:                                      fietsnetwerk, waaronder de verbinding langs
    nabijheid van (H)OV in regiokernen geeft grote                       • Onderzoek naar het inzetten op een                    de A15 naar Nijmegen, Dieren - Doesburg -
    uitdagingen, vanwege de complexiteit.                                  gebiedsgerichte corridor over het spoor, de weg       Doetinchem, Zevenaar - Didam - Doetinchem
^ Voor de kleinere kernen is vervoersarmoede een                           en het water, zowel naar het westen als naar          en het (recreatief) verbinden van het noordelijk
    uitdaging, wat vraagt om passende concepten                            Duitsland.                                            deel van de Liemers met het zuidelijk deel.
    om deze kernen vitaal te houden.                                     ^ Verbeteren van de knooppunten en
^ We moeten binnen de Liemers meer gebruik                                 verbindingen (zoals Velperbroek, A348 - A12,       Economie
    maken van het water als vervoersmiddel voor                            oeververbinding Westervoort - Arnhem en 's         De Groene Metropoolregio richt zich op Hightech,
    goederen. Dit kan veel betekenen voor de                               Heerenberg - A3 - Emmerich).                       Health en Energy met crossovers naar Food en
    leefbaarheid van de kernen en minder drukke                          ^ Onderzoek naar de ontwikkeling/ transformatie      de Logistiek. De Achterhoek profileert zich met
    wegen.                                                                 van de spoorzones Westervoort, Duiven,             toerisme en recreatie. High Tech, Health en
^ Komen tot een gebiedsaanpak Zevenaar Oost in                             Zevenaar, Didam in samenhang met het               Energy zijn prima als speerpunten voor innovatie
    verband met alle ontwikkelingen op het gebied                          optimaliseren van het openbaar vervoer,            ontwikkeling binnen het grotere geheel van
    van wonen en werken en de daarbij behorende                            waaronder:                                         de Groene Metropoolregio. Echter, deze drie
    bereikbaarheid.                                                        ^ Verdubbeling van het spoor tussen Didam -        sectoren zijn in De Liemers nauwelijks aanwezig.
^ Gelet op de uitbreiding van enkele grote                                    Doetinchem de Huet                              De economie van De Liemers vraagt eigen
    bedrijventerreinen en de gewenste woningbouw                           ^ De RegioExpres                                   ontwikkelruimte die niet enkel ten dienste van
    nabij het spoor, geldt dat we zo goed mogelijk                         ^ Hoogwaardig Openbaar Vervoer (ook over A15       de drie sectoren kunnen en hoeven staan. Er is
    invulling moeten geven aan de verschillende                               richting Nijmegen)                              autonome ruimte nodig voor de vier economische
    opgaven die rondom het spoor spelen, te weten                          ^ Aanpassen van gelijkvloerse kruisingen           pijlers van De Liemers, mede met het oog op
    internationale bereikbaarheid en het vergroten                            naar ongelijkvloerse kruisingen. Bij het        werkgelegenheidsontwikkeling voor zowel De
    van de regionale OV-bereikbaarheid. Dit mede                              hoogfrequenter rijden van de treinen ligt er    Liemers als voor De Achterhoek. De aanwezigheid
                                                                              in Duiven en Zevenaar de opgave voor de         van de goederencorridor tussen het Europese
3 Een clean energy hub: Een plek voor het laden van schone energie met
                                                                              bereikbaarheid van de (woon)gebieden onder      achterland en de havens van Antwerpen en
faciliteiten zoals waterstof opslagmogelijkheden en/of tankstation, LNG-
tankstations en (snel-)laadpunten voor elektrische vrachtwagens.             de spoorlijn Arnhem-Duitsland                    Rotterdam maakt de Liemers een logistieke
                                                                                                                                                                                  49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>   hotspot, meer specifiek het knooppunt EMZ.          rond het thema wonen/in-en-om-het-huis in          een innovatiewerkplaats gerealiseerd. Doel is het
   Het uitgebreide perifere detailhandelscluster       Duiven is ook een hotspot voor de gehele regio     versnellen van innovaties en hun marktintroductie
   Duiven is ook een hotspot voor de gehele regio en   én daarbuiten. Met de komst van de Factory         en het genereren van economische waarde voor de
   daarbuiten. Deze combinatie leidt tot vier grote    Outlet in Zevenaar krijgt de regio er weer een     regio.
   economische pijlers voor de Liemers: logistiek,     grote publiekstrekker bij. Op het gebied van
   maakindustrie, perifere detailhandel en de          vrijetijdseconomie is er aandacht voor de          Hoofdopgaven:
   vrijetijdseconomie. De Liemers ambieert het beter   promotie en (cultuur-)educatie van de Liemers      ^ Het inzetten op het leefbaar en vitaal houden
   benutten van ontwikkelkansen en de economische      voor zowel onze inwoners als toeristen om zo de      van centra van steden en dorpen. Bovendien zijn
   potentie door inzet op deze vier pijlers.           diverse parels die de Liemers rijk is te kunnen      binnensteden, dorpscentra en wijkwinkelcentra
                                                       laten zien. Ook is het optimaliseren van de          belangrijke motoren van de regionale economie,
   Voor de pijler logistiek is specifiek het knooppunt recreatieve verbindingen een speerpunt.              met veel werkgelegenheid.
   Emmerich-Montferland-Zevenaar (EMZ) van groot                                                          ^ Uitbreiding van de regionale bedrijventerreinen
   belang met daaraan gerelateerd een logistieke       De verdere ontwikkeling van de vier pijlers          passend binnen de ontwikkelruimte van het
   hub nabij de A12 met stadsdistributie/ last mile en betekent ook aanvullende ruimtebehoefte en           regionaal programma werklocaties.
   clean energy. Het logistieke knooppunt EMZ is een   meer mobiliteitsbewegingen. De focus ligt op het   ^ Toekomstbestendig maken van bestaande
   grensoverschrijdende samenwerking, waarin wij als   ontwikkelen van logistieke clusters in plaats van    terreinen.
   regio kunnen concurreren met andere logistieke      ontwikkeling langs de corridors. Uitgangspunt is   ^ Transformeren van bestaande
   gebieden en daarnaast nog meer logistieke           om aansluiting te zoeken bij bestaande terreinen     bedrijventerreinen nabij het spoor.
   bedrijven kunnen aantrekken. Afstemming met         en niet te kiezen voor de ontwikkeling van nieuwe, ^ Vorm geven aan de landbouwtransitie.
   Duitsland is daarvoor noodzakelijk.                 op zichzelf staande locaties. Huisvesting van      ^ Wensen voor uitbreiding lokale
                                                       internationale werknemers verdient vanwege het       bedrijventerreinen in beeld brengen.
   Voor een belangrijke sector zoals de                economisch profiel van de Liemers ook bijzondere   • Investeren in het versterken van de positie
   maakindustrie willen we langs de A12 een            aandacht.                                            van het logistieke knooppunt EMZ. Dit
   ontmoetingsplek creëren voor ondernemers, het                                                            gecombineerd met de onderzoeksvraag naar de
   onderwijs en de overheid. Zodat er een netwerk      Synergiepark InnoFase is de circulaire hotspot van   ruimtelijke begrenzing van het knooppunt EMZ
   ontstaat om laagdrempelig en gericht op innovatie   Gelderland en richt zich op circulaire bedrijven     of de deelgebieden daarbinnen.
   samen te werken en ervaringen en expertise te       in de zwaardere milieucategorieën, waarbij de
   delen. Bijvoorbeeld op het gebied van energie,      output van het ene bedrijf de input van het        Onderzoeksvragen:
   waterstof of bedrijfsprocessen.                     andere bedrijf is. Op InnoFase wordt per saldo een Voor de periode na 2030 is de ruimtebehoefte
                                                       overschot aan energie geproduceerd en is een       nog onbekend en aanvullende behoefte ontstaat
   Het uitgebreide perifere detailhandelscluster       grote potentie voor het realiseren van een (boven) mogelijk al voor 2030. Wat is (als afgeleide van de
                                                       regionale smart-energy-hub (SEH). Inmiddels is er  woningbouwopgave) indicatief het ruimtebeslag
50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>voor de uitbreidings- en herstructureringsvraag    Hoofdopgaven                                           op het uitgangspunt om klimaatbestendig
aan werklocaties? Kunnen we een ruimtelijk beeld   ^ Voor de komende tien jaar liggen er voldoende       te bouwen (voor zowel nieuwe locaties
schetsen, met inachtneming van het onderzoek         woningbouwplannen in de Liemers (circa 6.000         als transformatie en verdichting) is in de
naar de Economie van de Toekomst 2040?               woningen tot 2030). Er zijn echter te weinig         Liemers naast de gebruikelijke aspecten zoals
                                                     harde plannen, zowel op de korte als op de          wateroverlast, verdroging en hitte, het thema
Wonen                                                lange termijn, om de restopgave te kunnen           waterveiligheid een specifiek aandachtspunt.
De groei in de Liemers is het grootst in de          realiseren. Het is zaak om de planstatus van
komende vijf tot tien jaar. Daarna neemt de groei,   zachte plannen hard te maken om tijdig in de      Onderzoeksvragen:
naar verwachting af, maar ook na 2030 blijft de      restopgave te kunnen voorzien.                    ^ Hoe kun je op een groene en gezonde manier
regio groeien. De woningvraag concentreert zich    ^ In de Liemerse Woonagenda 2020 is                    de kernen blijven verdichten en bouwen voor de
in de kernen langs de A12-corridor. Hoe dichter      afgesproken om de prioriteit te leggen bij          verschillende segmenten en doelgroepen? Deze
bij Arnhem hoe groter de extra woningvraag uit       inbreiding boven uitbreiding. Echter, uitbreiding    onderzoeksvraag staat in directe relatie tot de
Arnhem, daar is de druk op de woningmarkt groter     is noodzakelijk vanwege het tempo dat moet           mobiliteitsopgave en is voornamelijk gericht op
dan in de Liemers. De Liemers kiest ervoor om in     worden gemaakt en omdat de inbreiding                de mogelijke transformatie van de spoorzones
deze kernen langs de A12: Westervoort, Duiven,       onvoldoende voorziet in de opgave. De kernen         naar leefbare woongebieden.
Zevenaar en Didam, 's Heerenberg, maar ook in        Westervoort, Duiven, Doesburg, Zevenaar,          ^ Welke (extra) instrumenten moeten we inzetten
Doesburg, de woningbouwopgave te concentreren.       Didam en 's-Heerenberg kunnen aan de gang            om de woningbouwplannen tot uitvoering te
Voor deze kernen is op de kaart Wonen een            met uitbreidingslocaties naast inbreiding. Deze      brengen?
aanduiding opgenomen. Voor de overige kernen         uitleglocaties zijn in beeld.                     ^ Hoe blijven wij sturen op betaalbaarheid? De
wordt gekozen voor maatwerk naar schaal en         ^ Naast het toevoegen van nieuwe woningen is          juiste woning op de juiste plek voor de juiste
omvang. Deze inbreidingsplannen worden niet op       verduurzaming en vernieuwing van de bestaande        prijs en de juiste doelgroep.
de kaart weergegeven. Punt van aandacht voor de      woningvoorraad een opgave. Daarbij gaat           ^ Wat zijn - bezien vanuit de thema's bodem en
lokale (kleine) kernen blijft vervoersarmoede, wat   het niet alleen om woningen, maar ook om            water - specifieke aandachtspunten, waarvan
vraagt om passende concepten om deze kernen          openbare ruimte/ leefomgeving. Oftewel, een          een doorwerking in de uiteindelijke situering
vitaal te houden. Voor de hele Liemers ligt er       zekere mate van vergroening met het oog op           en ontwikkeling van de woningbouwlocaties
met name een nieuwbouwopgave voor de 1 en 2          hittestress/ klimaatadaptatie en het realiseren     wenselijk is?
persoonshuishoudens. Daarnaast besteden we           van ontmoetingsplekken met het oog op het         Voorgaande opgaven met onderzoeksvragen
aandacht aan woonzorgcombinaties in verband          "omzien naar elkaar" in relatie tot vitaliteit en worden voornamelijk binnen het gebied of
met vergrijzing.                                     leefbare kernen. Om invulling te geven aan        lokaal opgepakt. Hieronder beschrijven we
                                                     de transformatieopgave, moeten echter eerst       de gezamenlijke onderzoeksagenda waar we
                                                     nieuwe woningen worden gebouwd.                   als gemeenten, waterschap, provincie en rijk,
                                                   ^ Om de woningbouwontwikkelingen toe te spitsen     Liemers breed op willen inzetten.
                                                                                                                                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>   Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen     Een belangrijke doelstelling voor de toekomst     de Groene Metropoolregio. Dit onderzoek naar een
   en de onderzoeksagenda                            blijft het streven naar vooral binnenstedelijk    Hub Zevenaar Oost (inclusief de potentie voor een
   Binnen de Liemers ligt de focus op verdichting    ontwikkelen. Door te verdichten in de spoorzones, station Zevenaar Oost en alternatieven in geval
   rondom de spoorzones en het versterken van        kan de groene ruimte buiten deze zones            van geen station) moet duidelijkheid bieden over
   het groenblauwe raamwerk. Dus een stedelijke      opengelaten worden en door verdichting nabij het  de invulling van de Hub.
   verdichting (wonen, werken met daarbij behorende  spoor ontstaat meer draagvlak voor hoogwaardig
   mobiliteit) rondom de kernen Westervoort, Duiven, openbaar vervoer. We willen de kansen voor        Door het Rijk, provincie en spoorse partijen is het
   Zevenaar en Didam en het versterken van het       inbreiden in de spoorzones verkennen en           besluit genomen dat het station Zevenaar Oost
   groenblauwe raamwerk ten noorden en zuiden van    een beeld krijgen van de gewenste maat van        geen onderdeel meer uitmaakt van de studie
   deze stedelijke verdichting. In het groenblauwe   verdichting. We zetten in op een gebiedsaanpak    naar de spoorcorridor Utrecht - Arnhem - Duitse
   raamwerk zullen de opgaven vanuit de RES, water   waarbij de mobiliteitsvisie, een woonvisie en     grens. De consequentie hiervan is dat het binnen
   en landbouw een plek krijgen evenals de wensen    een hoogbouwvisie samenkomen. Hoogwaardig         de planhorizon van de Verstedelijkingsstrategie
   vanuit recreatie, natuur en landschap.            openbaar vervoer is daarbij randvoorwaardelijk.   (2040) niet meer realistisch is dat dit station
                                                                                                       gerealiseerd kan worden, omdat hiervoor een
   Onderzoeksagenda:                                 2. We onderzoeken de randvoorwaardelijke          volledige viersporigheid tussen Arnhem en
   Spoorzones Westervoort, Duiven, Zevenaar en       mobiliteitsoplossingen in de spoorzones. De       Zevenaar noodzakelijk is. De provincie zal daarom
   Didam                                             A12 corridor vraagt om alternatieven voor woon-   samen met de Liemerse gemeenten alleen
                                                     werk verkeer, maar ook voor goederenvervoer.      inzetten op onderzoek naar alternatieven om de
   1. We willen onderzoeken hoe we samen kijken      Het verder afronden van de (recreatieve)          randvoorwaarden voor bereikbaarheid op orde te
   naar de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte na fietsverbindingen dan wel het onderzoeken van     brengen.
   2030. Hoe blijven we in de toekomst in staat om   de mogelijkheden van de rivieren als alternatief
   adaptief te programmeren? Tot 2030 hebben we      voor goederenvervoer maken onderdeel uit van de   Groenblauwe raamwerk
   voldoende beeld van de woningbouwopgave en        Liemerse onderzoeksagenda.
   waar deze gaat landen. Uitgaande van inbreiding                                                     4. We zetten in op het versterken van de
   boven uitbreiding, kunnen we de kernen en de      3. Voor de gemeente Zevenaar is er de wens voor   kwaliteiten van de Liemers als groenblauw
   randen van de kernen daarvoor inzetten, maar      een Station Zevenaar Oost. Voor Zevenaar is dit   raamwerk. Vanaf de Veluwe door de Liemerse
   bieden juist de spoorzones nabij de stations      station gewenst om invulling te kunnen geven aan  laagtes ligt een stevige ecologische en
   voor de lange termijn mogelijkheden. We willen    de verstedelijkingsopgave en om de automobilist   recreatieve verbinding richting Duitsland.
   binnen de Verstedelijkingsstrategie onderzoeken   in de trein te krijgen. Daarvoor loopt er nu een  Dit dient in samenhang met elkaar verder te
   met elkaar waar we na 2030 de woningen gaan       onderzoek naar de haalbaarheid van een Hub        worden uitgewerkt in de onderzoekagenda
   realiseren.                                       Zevenaar Oost in opdracht van de gemeenten en     voor de Liemers. Hoe kunnen we de gebieden
                                                                                                       Veluwe en de Liemers met elkaar verbinden
52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>om te zorgen voor een goede verspreiding van
recreatie en om een robuuste groene buffer
te creëren tussen de Veluwe en Duitsland,
waarbij ook aandacht is voor verduurzaming
van landbouw, ruimte voor klimaatadaptatie
en de energietransitie. Aandachtspunt daarbij
ook is het onderzoeken van de mogelijkheden
om de A12 barrière te doorbreken en een goede
recreatieve fietsverbindingen te creëren tussen
de Veluwe en de A15 brug. Welke kansen zijn er
om het Rivierklimaatpark meer te verbinden met
de Veluwe en via natuurgebied Driegaarden, met
het oeverwallengebied ten zuiden van de A12?
Hiermee beogen we ontwikkelkansen te creëren
voor recreatie, natuur, landbouw(transitie),
hydrologie, landschap, cultuur, erfgoed en
economie.
5. Het vorenstaande brengt de wens voor
een integraal ruimtelijk toekomstperspectief
met zich mee. Hoe werken we samen aan een
gebiedsgerichte, integrale, ruimtelijke strategie tot
2040 voor de hele Liemers? Deze is gericht op het
beantwoorden van de integrale onderzoeksvraag
voor een gezamenlijke ruimtelijke visie.
                                                      53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                   Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Liemers                                                                                                                                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                   zoals beschreven in de tekst.
Leefomgeving
                                                                                                        Vergroten van toeristisch recrea­
                                                                                                        tieve belevingswaarde vestlngswerkr
                                Verbinding tussen Veiuwe
                                en Rivierklimaatpark
                                 RES: regionale rookgebieden
                                 en projecten zon en wind
                                                                      Visie op landelijk gebied en
                                                                      agrarische sector ontwikkelen
              Arnhem
                     lestervooi
                                                                                                    Didam
                                                             Zevenaar
                                                                                                                                                     Opgave formuleren voor groene
                                                                                                                                                     intwikkelzones
        KWIjl
                                                                                                             Kllmaatcorridor tussen de         vla het
   Wmitasrinf                                                                                               ,Montferland - en het Reichswald versterken
                                                                                                             •n verhogen van de biodiversiteit
                                                                                                                                                                                          Emmerich
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                          Doesburg - Doètinchem
                                                                                                                                                                                   Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Liemers                                                                                                                                                                            van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                   zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
                                                   A348
                  Aandacht voor aansluiting
                  A348
           Arnhem
                                                                                                                          Verdubbeling spoor Didam -
                                                                 Verbreding Al2 * barrière ~
                                                                                                                          Wíhl nodig voor RegioExpres
                                                                 wèrklng Al 2 (Noord on Zuid)
                                            Duiven
                                                                                                                   Didam
                                                                                              Verbreden A12 en nieuwe
                                                                                              aansluiting Zevenaar-Oost
                                                        Zevenaar
                                                                                    Verbinding spoor, weg en water                                                                                       busverbindingen tussen
                                                                                                                                                                                                   kernen (buurtbussen * innovr
Ondergrond
                                                                                                                                                           Ontsluiting ’s Heorenberg
                                                                                                                                                           naar A3 vjrvbcieag ^ — .
                                                                                                                         Verbinding spoor/water zowel naar
                                                                                                                         Nesten als naar Duitsland
55                                                                                                                                                               X èr
                                                                                                                                                                                          Emmerich
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Liemers                                                                                                                  van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                         zoals beschreven in de tekst.
Economie
                       Uitbreiding van bedrijventerrein
                       Centerpoort-Noord (15 ha)
           Arnhem                                                                                                                      Doetinchem
                                                                               Didam
                                                        Realisatie Fieldiab/ontmoctingsplok
                                                                       Uitbreiding Park 7 Poort II
                  v* s
Ondergrond
                                                                                                                                                       Zoekļřbtļied uitbreiding v
                                                                                                                                                          IrljventerrolrTs-lìeereVi Wrf '
                                                                          Onderzoek mogelijkheden vervoer dver water
                                                                                                                                            watertrenaport. heldlab*. Innofleldt
                                                                                                                     Inzet op EMZ (Emmerich,
                                                                                                                     Montferland, Zevenaar)
                                                                                                                                                                                          56
                                                                                                                                   Emmerich
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                               Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
    Liemers                                                                                                                                                                                    van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                               zoals beschreven in de tekst.
    Wonen
                                                                                                         Bouwen voor lokale en regionale groei
V *
                                                                                    Totaal    de Lĩomers: 6.000 woningen
                                                                                         2030 met Inbreiding als uitgangspunt
                           Arnhem                                                                                                              Vitaliteit hemen op \                                      Doetinchem
                                             Kansen voor spoor zones In                                                                                    ļ Zoekgebieden uitbreid Ingjwļhen .
                                             alle vier kernen
                                                                        Dulvetr
                                                                                                                                               Didam
                                                                                Zevenaar
    Ondergrond
              Rūťtjusĩ ifŭftr
              Neiun ?0QI?I
              ButendįjM tc-oiie-sch ztcŕtd -
              TMdsMţin
              Dmrlrckton AT5
                                                                                                                                                                                                      Emmerich
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre> Middengebied
Provincie Gelderland, Waterschappen,
gemeenten Lingewaard en Overbetuwe
          Positionering van het Middengebied in de           vitaliteit en economie op orde zijn; voor het gebied Hoofdopgaven
          Groene Metropool                                   zelf maar ook om te kunnen functioneren als
          Het Middengebied is het hart van de Groene         ‘dynamische contramal' voor intensivering van de     Leefomgeving
          Metropool, temidden van de steden Arnhem           nabije steden.                                       Versterken van het groenblauwe raamwerk vraagt
          en Nijmegen, ook het stedelijk gebied van                                                               groei van kwaliteit in Park Lingezegen én uitbreiden
          Wageningen en Ede is nabij. Hier komen functies    Integrale onderzoeksvraag                            van landschapszones. Toekomstbestendige
          zeer dicht bij elkaar. Het gebied vertegenwoordigt De wederkerigheid tussen Middengebied en             landbouw is van belang voor economie en
          waarden die van belang zijn voor de nabije         omliggende steden is - tezamen met de waarden        landschap. Op sommige plekken vraagt dit
          steden. Het is daarmee strategisch gelegen. Maar   en kwaliteiten van het gebied zelf - een belangrijke focus op landbouw als hoofdfunctie, elders zijn
          ook kwetsbaar, aangezien de nabije stedelijke      basis voor de integrale onderzoeksvraag om de        meer functiecombinaties zoals natuurinclusieve
          gebieden uitbreiden en intensiveren.               ambities uit de Verstedelijkingsstrategie ‘Meer      landbouw mogelijk. Natuur en extensieve recreatie
                                                             landschap, meer stad' te kunnen realiseren.          (incl. toeristische clusters) moeten in balans
          Het gebied kenmerkt zich door grote structuren:    Vanzelfsprekend voorzien we in de woonbehoefte       zijn, met koppelkansen voor gezondheid en
          gelegen in de delta tussen Nederrijn en Waal,      conform bevolkingsprognoses en werkbehoefte          klimaatadaptatie.
          met daartussen backbones zoals A15-corridor en     van lokaal gevestigde bedrijven. Hoe kunnen
          Lingezone. Er is een conceptueel onderscheid       we met extra integrale groei meer bijdragen aan      Versterken en benutten van landschap in
          tussen de dynamische en intermediaire zone         regionale doelen, met behoud en versterking          uiterwaarden zien we waar mogelijk i.r.t. de
          tussen Arnhem en Nijmegen; Elst, Bemmel en         van de leefkwaliteit? Uit deze hoofdvraag            wateropgave, natuur, cultuurhistorie en extensieve
          Huissen. West- en oostwaarts is meer ruimte en     destilleren we (per bouwsteen) de opgave én          recreatie. Integraal riviermanagement vraagt
          kent de ontwikkeling een andere, meer landelijke   oplossingsrichtingen: hoe de wederkerigheid met      dat er ruimte is voor integrale afwegingen bij
          dynamiek.                                          omliggend stedelijk gebied in te richten én hoe te   de systematiek voor reserveringen eventuele
                                                             voorzien in de randvoorwaardelijke condities (met    dijkverlegging op lange termijn.
          Het Middengebied biedt als centraal gelegen        focus op groen en mobiliteit).
          sterk en krachtig gebied met een groen en vitaal                                                        Inzetten op kwaliteit en hoeveelheid groen
          karakter mogelijkheden de centrale positie te                                                           in de leefomgeving is o.a. beschreven in
          benutten. Tegelijkertijd kan het Middengebied                                                           landschapsbeleid en recreatienota. Dit voor eigen
          met integrale groei bijdragen aan regionale                                                             inwoners maar ook voor groei in nabije steden.
          ontwikkeling met een goede leefkwaliteit,                                                               De Lingezone is daarbij een belangrijke backbone
          nu én duurzaam voor de toekomst. Mits                                                                   die kansen biedt voor fietsnetwerk, recreatie,
          randvoorwaarden omtrent landschap, mobiliteit,                                                          water (kwantiteit en kwaliteit) en landschap.
58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Middengebied
Integrale kaart                                                                                                                                             VWMMkint tr»rgMttvndo'      A'S)
                                                                                                                                                               vndrg rwvten beboiMd jrbed me» omliggend groen
                                                                                                                                                 Mobiliteit
                                                                                                                                                            VerUcrtmg IHIOV nctvtrii
                                                                                                                              Arnhem
                                                                               # Driel
                                                                                                                                     H Ríssen'
                                              Zetten 1
                                                                                                                 Pork Unçozegen
                                                       ;Herveld-Ar
                                                                                                                      Bommel
                                                                                                                                        ţjaaldei
                                                                   Slljk-Ewijk
                                                                                       Oosterhout
                                                                                                  Nijmegen-Noord
Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
zoals beschreven in de tekst.
                                                                                                                                                                                                              59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>   Zowel intrinsiek benutten en versterken van        investeringen t.b.v. flankerende maatregelen zoals interne bereikbaarheid; bv. deelmobiliteit, 'slimme
   waarden, als koppelkansen in relatie tot andere    beïnvloeding gedrag (mobiliteit verspreiden of     parkeernormen' of de lokale fietsagenda.
   routes en zones. Denk hierbij bijvoorbeeld aan     verminderen), benutten spoor, versterken HOV,
   de Lingezone waar verschillende opgaven spelen.    hubs/knooppunten en directe fietsverbindingen      Wonen
   Bijvoorbeeld bij de kruising met de A325 biedt     (verbeteren bestaande tracés en investeringen      Het Middengebied biedt mogelijkheden voor
   de aanpak van wegviaducten (geprogrammeerd         in ‘missing links' in het netwerk, bijvoorbeeld    extra integrale groei. We zien de potentie
   2026-2027) de kans om hierbij mogelijk gelden      (snel)fiets naar Zevenaar of Wageningen). In       om voor groei in de intermediaire zone (Elst-
   ook in te zetten voor de Lingekruising. Door hier  ieder geval voor extra regionale integrale groei,  Bemmel-Huissen) relatief meer in te zetten op
   de weg ‘op poten te zetten', wordt ook de oost-    in sommige delen (zie kaart, o.a. Huissen) ook     transformatie, herstructurering en het creëren
   west-fietsroute Huissen-Elst verbeterd, ontstaan   belangrijk voor het uitvoeren van het huidige      van kwalitatieve parkranden (concept groei t.b.v.
   kansen voor natuur (toevoegen biodiversiteit       woningbouwprogramma. Op noord-zuid-                groen in dit intensief gebruikte gebied). Verder
   in een ecologische verbinding), recreatie en       verbindingen zoeken we naar manieren om in         oostwaarts en westwaarts zien we de potentie
   toerisme (bevaarbaar maken Linge). Clustering      samenhang de capaciteit te vergroten, zoals het    voor geclusterde extra groei t.b.v. economische en
   van grootschalige duurzame opwek conform RES       spoor Arnhem-Nijmegen, HOV, N325/A325 en           maatschappelijke voorzieningen (concept groei
   in de energiecorridor vindt plaats in de zone      A50, incl. onderzoek naar nieuwe snelfietsroutes   t.b.v. voorzieningen in dit extensiever gebruikte
   rondom A15 en Betuweroute, aan de oostzijde        zoals het VeluweWaalpad en Huissen-                gebied).
   afhankelijk van daadwerkelijk doortrekken van de   Arnhem, en het ontvlechten van goederen- en
   A15. Realisatie van de energiecorridor doen we     personenvervoer op het spoor Arnhem-Nijmegen       Als basis voorzien we in ieder geval in de
   samen met regio Rivierenland en provincie, bij het (relatie PHS). In samenhang willen we oost-west    woonbehoefte conform bevolkingsprognoses,
   Onderzoek Energie op Rijksgronden (OER) tevens     verbindingen versterken op alle modaliteiten,      met kwalitatief extra aandacht voor woningmix
   afgestemd met het Rijk.                            hiermee andere routes ‘feederen' én ‘missing       en het betaalbare segment. Integrale groei voor
                                                      links' in het netwerk complementeren, waar         de regio in het Middengebied vraagt het invullen
   Mobiliteit                                         mogelijk gekoppeld aan het groenblauwe             van condities op het gebied van landschap en
   Het Middengebied is een cruciale schakel in het    raamwerk. Verbreding en doortrekking A15-          mobiliteit (zie leefomgeving en mobiliteit) en
   mobiliteitsnetwerk Arnhem-Nijmegen. Vanuit         corridor is uitgangspunt. Vanwege autonome         heeft effecten voor economie (zie economie).
   het Middengebied is er een sterke oriëntatie       groei en logistieke ontwikkelingen verbeteren      Nadrukkelijker willen we de link maken met
   noord-zuid. Het is zaak autobewegingen             we de verkeersstructuur rondom Knoop 38. Bij       de bestaande wijken. Nieuwbouw moet een
   meer op te vangen door slimme en schone            voorkeur benutten we bestaande netwerken;          aanvulling op en stimulans zijn voor verbeteren
   oplossingen. Zo borgen we met een versnelde        zoals het spoor Arnhem-Tiel. Eerder onderzoek      van leefbaarheid en duurzaamheid. Voor deze
   en duurzame mobiliteitstransitie in samenhang      laat zien dat de potentie van een nieuw station in integrale wijkaanpak ontbreken echter financiële
   lokale en regionale bereikbaarheid. Dit vraagt     Valburg op dit tracé erg beperkt is. Gemeenten     middelen en instrumentarium. Preventief kijken
   voor de diverse samenhangende modaliteiten         zetten zich daarbij in voor het versterken van de  naar leefbaarheid indien een ‘kantelpunt' nadert
60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>(Leefbaarometer) maakt dat gerichte preventieve      beschikbaar te maken, waarbij we in eerste            op de extra regionale groei, betekent dat we
maatregelen leefbaarheidsproblemen voorkomen.        instantie kijken naar transformatie-mogelijkheden.   tot 2040 daarbij denken aan een toevoeging
Dit gaat nu ook spelen in de wijken uit de jaren 50,                                                      van circa 3.000 à 4.000 extra woningen (niet
60, 70 en begin 80. Enkele voorbeelden hiervan       Context: kwantitatieve richting                      gebaseerd op concrete plannen of locaties) in
staan op de kaart.                                   De Verstedelijkingsstrategie (en gebiedsuitwerking    het Middengebied, ten behoeve van de centrale
                                                     Middengebied) heeft belangrijke waarden en            opgave uit de opgave ‘Groene Groei' uit de
Economie                                             kwaliteiten als basis. Om de ontwikkelrichting       Strategische Agenda Middengebied.
We willen ruimte bieden voor versterking             hierbij aan te scherpen én de geagendeerde         ^ Uitgaande van 6% van het aantal banen, volgt
van economische en maatschappelijke                  kwesties te concretiseren, is het van belang deze     uit dezelfde benadering een opgave van circa
voorzieningen, bijvoorbeeld in en rond de centra     kwalitatieve benadering te verrijken met een          90 hectare extra bedrijventerrein. We gaan
van de woonkernen. Tegelijkertijd zetten we in       kwantitatieve richting. Op basis van een goede        er hierbij vanuit dat circa 45% van het aantal
op versterking en uitbreiding van bestaande          monitoring en integrale afstemming kunnen we          banen op bedrijventerreinen aanwezig is en we
lokale en regionale bedrijfsterreinen, inclusief     zo kansen effectueren. Het streven van 60.000         hanteren daarbij een gemiddelde dichtheid van
huisvesting van werknemers. Onze kracht zit in       woningen en 60.000 banen extra te creëren in de       368 m2 bruto bedrijventerrein per medewerker.
gemengde bedrijfsterreinen, met dien verstande       regio in de periode 2019-2040 operationaliseren       Deze richting neigt naar het hoge WLO-scenario.
dat er wel een specifiek profiel is bij het cluster  we als volgt.
NEXTgarden (energyhub, food, tuinbouwbeleving),                                                         Of deze kwantitatieve richting met invulling van
omgeving Elst-Centraal (health) en zuidzijde         Als basis voorzien we in ieder geval in de         toepasselijke randvoorwaarden haalbaar is, moet
Knoop 38 (logistiek op Park15-De Grift, wellicht     woonbehoefte conform bevolkingsprognoses en        blijken uit nader onderzoek t.b.v. de investerings-
oostwaarts te versterken bij afslag 39 van de        werk-behoefte van lokaal gevestigde bedrijven.     en uitvoeringsagenda. Zo kunnen we met een
door te trekken A15). In de regio moet ruimte        In Lingewaard en Overbetuwe gaan we tot 2030       extra ambitie kwalitatieve regionale groei (werken
blijven houden voor watergebonden bedrijven en       uit van een nieuwbouwopgave van respectievelijk    en wonen) bereiken, die (met de toepasselijke
scheepvaart(voorzieningen).                          1.700 en 2.000 woningen (2019-2030, incl. inlopen  randvoorwaarden) bijdraagt aan bereikbare vitale
                                                     woningtekort, excl. 30% overprogrammeren)          kernen met versterking van het landschappelijke
Als basis voorzien we in ieder geval in de           en enkele beperkte uitbreidingen van               karakter.
werkbehoefte van lokaal gevestigde bedrijven.        bedrijventerreinen.
Naast het faciliteren van werkgelegenheid bij
bedrijven met lokale binding zetten we extra in op   Bij het nemen van verantwoordelijkheid voor extra
bedrijven die aanhaken op het profiel bij Elst-      regionale groei hanteren we de volgende richting:
Centraal en NEXTgarden én passen bij regionale       ^ Op dit moment hebben beide gemeenten circa
circulaire ontwikkelingen. Dit vraagt schuifruimte;    6% van het totale aantal woningen in de regio.
voldoende kavels beschikbaar of op korte termijn       Als we deze relatieve benadering toepassen
                                                                                                                                                            61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>   Oplossingsrichtingen                              3. Groei in kernen
   Bij voorgaande beschrijvingen zijn mogelijke         ^ Naast voorzien in randvoorwaarden voor
   oplossingsrichtingen benoemd. Hieronder                integrale groei, onderzoek naar preventieve
   beschrijven we de gezamenlijke onderzoeksagenda        maatregelen om leefbaarheidsproblemen
   waar we als samenwerkingspartners in het               te voorkomen in jaren 50, 60, 70 en begin
   Middengebied op inzetten.                              80-wijken.
   1. Groenblauw raamwerk                            4. Economische kwaliteit
      ^ Zoeken naar uitvoerings- en                     ^ Een regionale coördinatiestrategie voor
        financieringsmodellen voor het regionale          verschillende typen bedrijvigheid t.b.v. het
        groenblauwe raamwerk; combineren van              aantrekken van bedrijven die het meest
        versterken Park Lingezegen en intensiveren        passen bij gewenste banen en integraal
        met landschapszones zoals aangegeven              ruimtegebruik. Denk aan bijvoorbeeld
        op de kaart. Waar mogelijk verbonden              logistiek (stadsdistributie), grote
        met genoemde 'meekoppelkansen' zoals              ruimtevragers én een betere afstemming
        (natuurinclusieve) landbouw, cultuurhistorie      tussen milieubelastende bedrijfsactiviteiten
        of klimaatadaptatie. Op sommige plekken           en de leefomgeving.
        vraagt barrièrewerking van infrastructuur om
        nieuwe oplossingen.
   2. Randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen
      ^ Uitmuntende fiets- en OV-netwerken als
        speerpunt voor de hele regio.
      ^ Uitvoeren aanbevelingen gebiedsaanpak
        N325/A325 (incl. Pleyroute tot knooppunt
        Velperbroek).
      ^ Verduurzaming van lokale en regionale
        mobiliteit, inclusief CO2-reductie op
        snelwegen en binnenvaart.
      ^ Kleinere kernen blijvend bereikbaar door het
        optimaliseren van openbaar vervoer.
62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                              Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Middengebied                                                                                                                                                                                  van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                              zoals beschreven in de tekst.
Leefomgeving
                                                                                                                                                                                                                                «K* mwr Iwífc-håŗ.'
                                                                                                                                                                                                                 ZMfefabted niitihtrfi’g lange termjn
                                                                                                                                                                                                                 VŕKkl*ràiťtf.                [langt Aİ51
                                                                                                                                                                                                                 Gram»*wblnífng C'.’-i QntraitnictiiRfe} barrtote
                                                                                                                                                                                                                 Vřifcirrftiļj linden bobŭinid gebod íkt cmlgãcnd groen
                                                                                                                                                                                                       Ondergrond
                                                                                                                                                           Arnhem
                                               Metaren
             Randwijk
                       Waterberging, versterking land­
                       schep en (extensieve) recreatie
                                                                                                                                                                  Huissen
                      Zetten
                                                                                                                                             Versterking van de
                                                                                                                                             groenblauwe corridor
                                                                                                                                                                               Angeren
                                                                        Valburg                                                            Park Lingezegen
                                                                                               Parkrand met wonen
                                                                         Groene buffer bij Knoop 38
                                                                                                                                                Bemmel
                                                                                                                                                                                                   Doornenburg
                                                                                                    Versterking van de
                                                                                                    energiecorridor                                                  Haalderei
                                                                                                                                    Behoud van groen­
                                                                    Slijk-EwŲk                                                      blauwe corridor
                                                                                                Oosterhout
                                                       De Danenberg als groengebied
                                                                                                                                                                                       .Oendt
                                                                                                                       Nijmegen-Noord
                                                                                                                                                                                                                                                                        63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                                           Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Middengebied                                                                               van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                           zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
                                                                          Arnhem
                                     # Driel
                                                                                 Hįílsscn'
           Zetten 1
                         Slijk-EwijK
                                              Oosterhout
                                                           Nijmegen Noord
64
                    ^ ľr                                 X kT
                                             \V                     V
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                          Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Middengebied                                                                                                                                                                              van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                                                          zoals beschreven in de tekst.
Economie
                                                         CE3
                                                                                                                                                                                                      I  I   innţr»Kiectuţţrf WtKTganlen
                                                                                                                                                                                                   Ondergrond
                                                                                                                                                                                                             4eceM«l poen
                                                                                                                                                       Arnhem
                                           Metaren
         Randwijk
                   Waterberging, versterking land­
                   schap en (extensieve) recreatie
                                                                                                                                                              Huissen
                  Zetten
                                                                                                                                         Versterking van de
                                                                                                                                         groenblauwe corridor
                                                                                                                                                                           Angeren
                                                                    Valburg                                                            Park Lingezegen
                                                                                           Parkrand met wonen
                                                                     Groene buffer bij Knoop 38
                                                                                                                                            Bemmel
                                                                                                                                                                                               Doornenburg
                                                                                                Versterking van de
                                                                                                energiecorridor                                                  Haalderei
                                                                                                                                Behoud van groen­
                                                                Slijk-EwŲk                                                      blauwe corridor
                                                                                            Oosterhout
                                                   De Danenberg als groengebied
                                                                                                                                                                                   .Oendt
                                                                                                                   Nijmegen-Noord
                                                                                                                                                                                                                                              65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                     Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Middengebied                                                                                                                                         van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                     zoals beschreven in de tekst.
Wonen
                                                                                                                        Arnhem
                            Hetaren ļ Verdichting nabij OV
                                                                                                                               Huissen
            Verdichting nabij OV
                                                                                     Verdichting nabij OV
                                                                                                                                       Angeren
                                                               Valburg                                    Park Lìngezegen
            Herveld-Andelst
                                                                                                               Bemmel
                                                                                                                                                                              ' '
                                                           Slijk-Ewijh
                                                                                                                                               * j*.
                                                                       Oosterhout
                                                                        ±7*
                                                                                  Nijmegen-Noord
66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>67</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Rijk van Nijmegen
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Nijmegen,
Beuningen, Berg en Dal, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Wijchen
          Positionering van het Rijk van Nijmegen in de         een scharnierfunctie tussen stad en ommeland       bronbeekjes op de stuwwal tot de gegraven
          Groene Metropool                                      maar ook tussen Limburg, Brabant, Nordrhein        weteringen in het laaggelegen komgebied en van
          Tot het Rijk van Nijmegen behoren de gemeenten        Westfalen en de Groene Metropoolregio (GMR).       de dynamische Waal tot de gekanaliseerde Maas.
          Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen,                                                                  Een hoofdrol in de cultuurhistorische laag is
          Nijmegen, Mook en Middelaar en Wijchen.               Integrale onderzoeksvraag                          weggelegd voor de vele landgoederen; op de
          De ligging van het gebied tussen de rivieren          Door slim gebruik te maken van de schaarse         steile noordflank van de stuwwal (o.a. Heerlijkheid
          Maas en Waal en de aanwezigheid van de                ruimte kunnen we een gebied realiseren dat een     Beek), in de ring van landgoederen die deels in het
          stuwwal en het vennengebied zorgen voor een           aanzienlijke bijdrage kan leveren aan de centrale  stedelijke weefsel zijn opgenomen aan de zuid- en
          grote verscheidenheid aan landschappen: van           gedachte ‘Meer landschap, meer stad'. Om deze      westzijde (o.a.Heijendael) en de landgoederen en
          uiterwaarden tot vennengebied en heuvelachtige        opgave goed te kunnen doorgronden moeten we        kastelen op de rug van de rivierduinen (o.a. kasteel
          bosgebieden. De kleine en middelgrote kernen          de volgende onderzoekvraag beantwoorden.           Hernen).
          liggen verspreid in het landschap. Het gebied         Hoe kunnen we de groeiopgave inzetten om de
          wordt doorsneden door de spoorlijnen Arnhem-          bereikbaarheid, leefbaarheid en herkenbaarheid     De zone van de Ooijpolder, de bossen tussen
          Den Bosch en Nijmegen-Venlo, door de snelwegen        van het gebied duurzaam te versterken en uit       Nijmegen en Groesbeek, en de Hatertse en
          A50 en A73 en door het Maas-Waalkanaal.               te bouwen? Uit deze hoofdvraag destilleren we      Overasseltse Vennen zijn zeer geliefd als uitloop-
          Het Rijk van Nijmegen biedt mogelijkheden             langs de lijn van de bouwstenen per opgave de      en recreatiegebied. De dijken langs de Maas en
          om een duurzame bijdrage te leveren aan de            oplossingsrichtingen die bij kunnen dragen aan de  Waal zijn hoofddragers in het recreatieve netwerk.
          opgave van de Verstedelijkingsstrategie. Door de      totstandkoming van een duurzaam en leefbaar Rijk
          uitdagingen op het gebied van wonen, mobiliteit,      van Nijmegen.                                      Hoofdopgaven voor de gebieden langs de rivieren
          vitaliteit, landschap en leefkwaliteit op een                                                            zijn de verbetering van de toegankelijkheid van
          adequate, integrale en duurzame wijze op te           Hoofdopgaven met onderliggende opgaven             de uiterwaarden, de doorontwikkeling van het
          pakken kan een toekomstbestendig Rijk van                                                                natuurlijke systeem met -mits de waterveiligheid
          Nijmegen ontstaan. Een gebied met een sterke          Leefomgeving                                       dat toelaat- ook ruimte voor moerasbossen en
          eigen identiteit dat van grote waarde kan zijn als    Het Rijk van Nijmegen is de regio in het klein     de ontwikkeling van de dijken als ‘gastvrije dijken'
          uitloopgebied voor het aangrenzende stedelijke        met alle variatie die erbij hoort. De ondergrond   voor fietsers en wandelaars.
          gebied. Daarnaast kan het Land van Maas en Waal       is opgebouwd uit het stuwwallencomplex, het
          een poortfunctie vervullen naar het Land van          rivierensysteem en de rug van rivierduinen die van Bij de gradiëntbossen, de bos- en landgoedzone
          Cuijk, Limburg en Duitsland. Tot slot sluit het Rijk  de Hatertse en Overasseltse Vennen via Wijchen     tussen Nijmegen en Groesbeek, en de omgeving
          van Nijmegen in noordelijke richting aan op de        naar Bergharen loopt. Ook in het watersysteem      van de Hatertse en de Overasseltse Vennen,
          Overbetuwe. Daarmee heeft het Rijk van Nijmegen       zijn alle watertypen vertegenwoordigd, van de      ligt het accent op het behoud van de bossen en
68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                 Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Rijk van Nijmegen             i
                              F'
                                 van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                 zoals beschreven in de tekst.
Integrale kaart             -Hf
                            įí
                              P
           Drutan
                  Beurimget
                                                                                     69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>   maatregelen ter bevordering van de biodiversiteit de Hatertse en Overasseltse Vennen en de            ^ De logistieke ontwikkeling; combinaties van
   en vermindering van verdroging (verdamping).      Maasuiterwaarden. Een referentie voor deze            bedrijvigheid met zonne-energie op daken en
                                                     verbindende landschappen is de Ooijpolder die         ontwikkeling van ecologische kwaliteiten;
   De rug met rivierduinen rond Wijchen,             een schakel vormt tussen de gradiëntbossen          ^ Verstedelijking; Nijmegen-West heeft een
   Beuningen en Druten is specifiek voor het         van Berg en Dal en de Waaluiterwaarden. Op de         belangrijke woningbouwopgave. Door natuur-
   groenblauwe raamwerk. Daar wordt ingezet op       stuwwal en in de Ooijpolder (oostflank) zetten we     inclusieve verstedelijking kan Nijmegen-West
   de doorontwikkeling van het kleinschalige en      in op groenblauwe structuren en in een regionaal      uitgroeien tot één van de verbindende schakels
   besloten landschap. Investeringen in het netwerk  fietsnetwerk.                                         in het groenblauwe raamwerk;
   van recreatieve paden en groenelementen maken                                                         • Dijkversterking; integrale aanpak van de
   dit gebied nog aantrekkelijker voor bewoners uit  In het raamwerk is ook een aantal groenblauwe         dijkversterkingen samen met natuurontwikkeling
   de directe omgeving. Daarbinnen blijft ruimte     verbindingen opgenomen met de westflank van           en de ontwikkeling van een recreatief netwerk.
   voor landbouwbedrijven (met korte kringlopen      Nijmegen, onder andere via het Lierdal en de zone
   met de omringende woongebieden) en landelijke     tussen Nijmegen en Malden. Zij versterken de        Mobiliteit
   woonvormen.                                       samenhang tussen het stedelijke gebied en het       Het Rijk van Nijmegen is primair sterk gericht op
                                                     groenblauwe raamwerk en geven het westelijke        de steden Nijmegen en Arnhem als werkgebied
   Robuuste natuurzones langs de weteringen          deel een grotere betekenis als uitloopgebied. Dit   en als voorzieningencentrum. Daarnaast is er een
   en de landschappelijke schakels zorgen voor       draagt bij aan de spreiding van de recreatieve      aanzienlijke in- en uitstroom in alle richtingen via
   meer groenblauwe kwaliteiten aan de zuid- en      druk.                                               de A50, A73, N322 en de spoorverbindingen. Het
   westzijde van dit deelgebied. De natuurzones                                                          wegennet loopt vast en het aanbod van HOV, fiets
   met waterbergingsgebieden maken de weteringen     Voor de versterking van de leefomgeving zijn in het en mobiliteitshubs is nog niet voldoende op orde.
   beter opgewassen tegen de toekomstige extremen    Rijk van Nijmegen koppelkansen met:                 Gezien de aard van de knelpunten in dit gebied
   van het klimaat, zowel in perioden met hevige     ^ De landbouwtransitie; de ontwikkeling             met kleinere kernen rond Nijmegen zal verder
   buien als extreme droogte.                           van combinaties van landbouwteelten              onderzocht worden welke mogelijkheden er zijn
                                                        met weidevogelbeheer en waterberging             om het aanbod voor de fiets en het OV tussen
   In het Rijk van Nijmegen ontwikkelen we              in de komgebieden, de ontwikkeling van           de kernen en de nabijgelegen stad te verbeteren,
   verbindende landschappen tussen de                   kleinschalig voedsellandschap met houtwallen,    het OV aanbod meer te ontvlechten van het
   gradiëntbossen en de uiterwaarden van de             boomgaarden en voedselbossen op de               autonetwerk en de resterende autopendel van
   Waal of de Maas. Het gaat om de omgeving van         oeverwallen en overgangen naar de stuwwal;       de kernen naar de grote stad op te vangen aan
   de Mookerplassen als verbinding tussen de         ^ De energietransitie; langs de A73/A50 en N322     de randen van de stad. Goede openbaar vervoer­
   Mookerheide en de uiterwaarden van de Waal           zijn combinaties mogelijk van windenergie en de  en fietsverbindingen vanuit de regiokernen
   en de omgeving van de oude Maasmeanders              ontwikkeling van de robuuste natuurzones langs   naar Nijmegen maar ook tussen de regiokernen
   als verbinding tussen de gradiëntbossen van          de weteringen;                                   onderling zijn van belang voor een goede
70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>bereikbaarheid en een transitie naar schone en      bijvoorbeeld goede fietsverbindingen naar        Het versnellen en de frequentieverhoging op
slimme mobiliteit.                                  bestaande stations zoals station Wijchen         de Maaslijn geven de stations Mook-Molenhoek
                                                    verkennen (incl. verkenning haalbaarheid         en Cuijk extra potentie als overstaplocatie voor
Onderzocht wordt in hoeverre een uitrol/            ongelijkvloers maken kruisingen spoor in beeld   het afvangen van autoverkeer (met bestemming
verbetering van het HOV-netwerk (inclusief          brengen).                                        Nijmegen) van de A73 en de stromen vanuit de
mobiliteitshubs) mogelijk is en een oplossing                                                        Kop van Noord-Limburg. Hiervoor is afstemming
vormt. Daarbij denken we aan de Rijksweg Heumen     Voor de regionale bereikbaarheid zal verder      en samenwerking nodig om kansen te verkennen.
(incl. verkenning kansen mobiliteitshub bij         worden onderzocht of de capaciteit van de        Onderzocht wordt of ongelijkvloerse (spoor)
Malden), de corridor Beuningen (incl. verkenning    spoorwegverbindingen voldoende is en waar        kruisingen (o.a. in Wijchen) een oplossing kunnen
P&R/Hub; verkenning ontsluiting Ewijk) en Druten    uitbreiding nodig is, welke versterkingen van    vormen voor verbetering van bereikbaarheid. Het
(incl. Hub in voorbereiding), de oostflank richting stationslocaties nodig zijn, waar bestaande      mogelijk uitbreiden van capaciteit knooppunt
Groesbeek en Duitsland (incl. onderzoek behoefte    stations vaker bediend kunnen worden, en hoe     Neerbosch A73 zal onderzocht moeten worden.
en haalbaarheid mobiliteitshub voor verkeer vanuit  stadsrandhubs hieraan een bijdrage kunnen        Verbreding van de Maas en Waalweg (N322)
o.a. Duitsland), en een gebiedsaanpak Wijchen       leveren. Bijvoorbeeld een vergroting van de      richting Druten is verkend en er wordt gekeken
westzijde. Een samenhangende aanpak op deze         capaciteit (frequentieverhoging intercity's en/  naar de financieringsmogelijkheden.
corridors is nodig om autoverkeer succesvol af te   of sprinters) tussen Nijmegen en Den Bosch
vangen, te sturen op parkeerbeleid, en het gebruik  (Eindhoven) is een kans om bij te dragen aan het Economie
van OV en fiets te stimuleren.                      oplossen van het knelpunt op de A50 door meer    De werkgelegenheid in de regio kent een
                                                    mensen uit de auto en in het openbaar vervoer    tweedeling. Enerzijds is de werkgelegenheid lokaal
In de regio wordt al werk gemaakt van               te krijgen. Het onderzoeken van de potentie van  en kleinschalig van aard. Het gaat dan om vooral
hoogwaardige fietspaden (bijvoorbeeld tussen        de carpoolplaats Wijchen als mobiliteitshub      centrumvoorzieningen en lokale dienstverlening.
Mook en Nijmegen), maar ook hier wordt              hangt hiermee samen (met focus op westzijde      Anderzijds zijn er grotere bedrijventerreinen
onderzocht welke verdere uitrol gerealiseerd kan    Wijchen waar wegen onder druk staan). De         zoals bedrijventerrein Bijsterhuizen met een
worden. Daarbij denken we aan een fietsverbinding   enkelsporige brug bij Ravenstein zal daarbij een bovenlokaal en landelijk karakter.
Wijchen-Oss (doortrekken route, kwaliteit           van de knelpunten zijn. Het is raadzaam dit in
op orde brengen; pre-verkenning afgerond).          samenhang met het MIRT-onderzoek snelweg A50     In het westelijk deel van het Rijk van Nijmegen
Een hoogwaardige fietsroute Malden richting         en aanvullende programmatische maatregelen       speelt de agrarische sector een grotere rol in
Nijmegen langs het Maas-Waalkanaal (verkennen).     te onderzoeken. Naast infrastructurele           ieder geval qua ruimtebeslag. We kijken naar de
Versterken van het hoogwaardig fietsnetwerk         mobiliteitsmaatregelen, is ook inzet op          mogelijkheden voor een vitale landbouwsector.
tussen Nijmegen, Beuningen en Wijchen.              bijvoorbeeld werkgeversaanpak, slimme logistiek  Daarnaast kent het Rijk van Nijmegen een sterke
Hoogwaardige fietsroutes richting Groesbeek         en spits mijden nodig.                           focus op de stad Nijmegen met zijn campussen
en de Ooijpolder (oostflank) verkennen. En
                                                                                                                                                        71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>   en zijn ziekenhuizen (Radboud en CWZ). De            het Rijk van Nijmegen.                            onderzoeksgebieden (zie onderzoeksagenda),
   bedrijvigheid is voornamelijk organisch gegroeid                                                       maar ook daarbuiten voor de lokale behoefte,
   en kent een grote diversiteit zowel in omvang als in Wonen                                             onderzocht waar de woningbouwaantallen na 2030
   soort en duurzaamheid.                               Het Rijk van Nijmegen kenmerkt zich door een      het beste gerealiseerd kunnen worden.
                                                        woningmarkt die in grote lijnen aanvullend is
   Naar de toekomst toe ligt er een                     op stedelijk wonen in de stad Nijmegen. De        Zoals in de huidige woondeal verwoord, is
   onderzoeksopgave om te bezien of er een match        woonmilieus in de dorpen van het ommeland zijn    betaalbaarheid een absolute voorwaarde voor
   is tussen het arbeidspotentieel en het huidige       kleinschaliger en kennen een lagere dichtheid.    extra woningbouw. De woondealdoelstelling is om
   aanbod aan werkgelegenheid. Een onderzoek            Rust, ruimte en natuur zijn volop aanwezig in     gemiddeld 50% betaalbaar te bouwen. Nijmegen
   naar het gewenste economische profiel kan de         het Rijk van Nijmegen en maken het tot een        heeft als doelstelling om 65% betaalbaar te
   koers bepalen van eventuele uitbreidingen of         geliefde plek om te wonen. De leefbaarheid in de  bouwen (30% sociale huur, 15% middeldure
   transformaties.                                      bestaande kernen staat onder druk, voorzieningen  huur en 20% middeldure koop). In de overige
                                                        verdwijnen en ook het verenigingsleven heeft het  gemeenten in het Rijk van Nijmegen is het doel
   De GMR zet in op een transitie naar een circulaire   lastig. Woningbouw biedt kansen om de kernen      gemiddeld 50% betaalbaar. Daarbij ligt de
   economie. Er ligt een onderzoeksvraag hoe we het     vitaal te houden en de leefbaarheid op peil te    opgave voor een groot deel in het goedkope en
   bestaande bedrijfsvastgoed hierin mee kunnen         houden. Verdichten, transformatie, en mogelijk    middeldure koopsegment. In het hele Rijk van
   nemen en wat er nodig in om dit geschikt te          gestapelde bouw kunnen daarbij helpen mits het    Nijmegen is toevoeging van sociale huur van
   maken voor verduurzaming en circulariteit. Denk      behoud van identiteit daarbij geborgd wordt.      belang. Enerzijds voor groei van de voorraad,
   daarbij aan het geschikt maken van de daken voor                                                       anderzijds voor transformatie van de bestaande
   zonne-energie maar ook aan het inpassen van          De woondealopgave is om tussen 2020 en 2040       voorraad. Het Rijksdoel is om naar 30% sociale
   bedrijven die zich bezighouden met recyclen. Maar    50.000 tot 60.000 woningen te bouwen in de        huurvoorraad toe te werken. Richting nieuwe
   ook de landbouwtransitie zoals genoemd in de         Groene Metropoolregio, waarvan 35.000 tot 2030.   Woondeal en de (prestatie)afspraken met
   provinciale kadernota Agrifood kan hier een plek     Voor Rijk van Nijmegen is de opgave tot 2030 zo'n het Rijk, zullen ook afspraken volgen over de
   krijgen.                                             6.000 woningen (exclusief studentenhuisvesting).  betaalbaarheid. Streven is om met elkaar vast te
                                                        Voor de periode tussen 2020 en 2040 betekent      stellen wat betaalbaar bouwen is.
   Een andere onderzoeksvraag richt zich op             de woondealdoelstelling een toevoeging van
   de kansen van waterstof in dit gebied. Welke         8.000 tot 10.000 woningen. De planvoorraad        Aanzet voor oplossingsrichtingen inclusief
   mogelijkheden biedt waterstof voor transport over    is kwantitatief tot 2030 redelijk op orde in het  maatregelen en fasering (indien bekend) met
   weg en water, maar ook als groen alternatief voor    Rijk van Nijmegen. Veel plannen zijn echter nog   bijbehorende onderzoeksagenda
   aardgas en olie. De komst van waterstofstations      zacht en dienen nader geconcretiseerd te worden.  De korte termijn is gericht op het verder
   kan een enorme impuls zijn voor de vergroening       Daarnaast wordt vanuit de ontwerpprincipes, de    verkennen van onderstaande onderzoeksvragen,
72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>afhankelijkheden en oplossingsrichtingen.         2. Om een sprong te maken naar een circulaire    Onderzoeksgebieden
Daarbij richten we ons ook op een viertal         economie onderzoeken we de mogelijkheden van     In het gebied Rijk van Nijmegen en Nijmegen-West
onderzoeksgebieden, waar meerdere                 transitie van zowel industrie als landbouw. Het  onderscheiden we een viertal onderzoeksgebieden
opgaven vanuit de bouwstenen uit de               geschikt maken van daken voor zonne-energie,     waar we als eerste mee aan de slag willen gaan.
Verstedelijkingsstrategie samen komen en een      toepassing van waterstof en circulaire landbouw  Dit zijn Wijchen-West, de zone tussen Beuningen
urgentie is om koers te bepalen. Ook zal de       zouden daarbij de eerste onderzoeksrichtingen    en Weurt/Nijmegen, de Kanaalzone in Nijmegen
bereidheid tot samenwerking en vervolgens het     kunnen zijn. Daarnaast dient onderzoek plaats te en Heumen, en de stationsomgeving Nijmegen
opzetten van deze samenwerking meer vorm          vinden naar de match tussen arbeidspotentieel en Centraal (zie figuur 1). In deze onderzoeksgebieden
moeten krijgen.                                   aanbod en de sturingsmechanismen daarbij.        komen meerdere bouwstenen uit de
                                                                                                   Verstedelijkingsstrategie bij elkaar en is ook een
1. Voor wat betreft de regionale bereikbaarheid   3. Omwille van het voor de doelgroep             urgentie om koers te bepalen.
wordt onderzocht waar de capaciteit van wegen     bereikbaar maken van betaalbare woningbouw
en spoorverbindingen vergroot kan worden. Voor    is het raadzaam om onderzoek te doen naar de
het spoor denken we aan uitbreiding van de        financiering ervan op korte en lange termijn.
verbinding en verbreding van het spoor richting   Daarnaast verkennen we de kansen voor inbreiding
Den Bosch (Eindhoven) bij de brug over de Maas    en verdichten rondom OV-knooppunten en centra
bij Ravenstein. Daarbij kan mogelijk worden       van kernen waarbij een groene en ontspannen
aangesloten bij het MIRT-onderzoek A50. Voor      leefomgeving de basis is. We wegen inbreiden
de wegen kijken we naar de capaciteit van de      versus uitbreiden af en brengen samenhang in de
A50, het mogelijk uitbreiden van capaciteit       nieuwe locaties in tijd en investering.                                                            -   -i
knooppunt Neerbosch (A73), verbreding van
de N322 (onderzoek afgerond) en de Rijksweg       4. We onderzoeken waar de mogelijkheden liggen
Heumen. Verder dient te worden onderzocht hoe     om de bestaande natuurgebieden en losse                                                                   'i
het (H)OV en de fiets (inclusief mobiliteitshubs) elementen met elkaar te verbinden om zodoende
een prominentere plaats kunnen krijgen in de      de biodiversiteit te vergroten en de druk op de                                                      i
mobiliteit. Dit geldt zowel voor de verbindingen  kwetsbare gebieden te verminderen. Daarnaast
tussen de regiogemeenten onderling als voor       onderzoeken we op welke wijze we het landschap   Figuur 1: onderzoeksgebieden in het Rijk van Nijmegen
de verbinding met de stad. We denken aan een      kunnen versterken waardoor het een groene
integrale aanpak op de corridors Nijmegen-        ruimte wordt die bijdraagt aan de leefbaarheid
Beuningen/Druten, Nijmegen-Wijchen (Oss) en       van de bestaande en de nieuwe inwoners. Daarbij
gebiedsaanpak Wijchen westzijde, de oostflank     zoeken we naar synergie tussen de ruimteclaims
(Groesbeek/Duitsland), en de zuidflank (Nijmegen- vanuit de diverse sectoren waardoor er een
Heumen (Mook).                                    samenhangende duurzame leefomgeving ontstaat.
                                                                                                                                                               73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>   Wijchen-West                                     Kanaalzone Nijmegen en Malden                      functies ontwikkeld. Rondom het station komen
   In het gebied aan de westzijde van Wijchen       Zowel in Nijmegen als Heumen spelen er veel        nieuwe woningen om tegemoet te komen aan de
   komt een aantal vraagstukken bij elkaar. Qua     ontwikkelingen langs het kanaal. In Heumen wordt   woningnood. Het Stationsgebied Nijmegen wordt
   mobiliteit gaat het dan om de capaciteit van de  in de kern gebouwd aan het kanaal, maar wordt      ook groener en duurzamer.
   A50, een mogelijke verhoging van capaciteit en   ook de groene functie van het kanaal versterkt en
   verdubbeling van het spoor richting Eindhoven,   de zone tussen de Malden en Nijmegen versterkt
   (snel)fietsverbindingen, een mogelijke OV/HUB    als groengebied en voor de landbouwtransitie.
   functie voor Nijmegen en de (on)bereikbaarheid   Ook zijn er kansen voor de energietransitie. Op
   van het centrum vanwege de doorkruising          het gebied van mobiliteit wordt er gezocht naar
   van het spoor. Verder speelt in dit gebied een   een regionale Hub en worden fiets en HOV-functie
   woningbouwopgave (Wijchen-West) en grenst er     versterkt. De Kanaalzone biedt in Nijmegen naast
   natuur aan de randen van het gebied. Al met al   een flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook
   een gebied waar een aantal opgaven bij elkaar    kansen om een stap te zetten naar meer vitaal
   komt, maar waar ook nadrukkelijk kansen liggen.  en verbonden Nijmegen-West. Naast de nieuwe
                                                    plekken voor woningbouw, versterken we de
   Zone tussen Beuningen, Nijmegen-Weurt en         wijken rondom het kanaal met voorzieningen en
   Wijchen                                          werkfuncties. In combinatie met het versterken
   We gaan de stad en dorpen verdichten en het      van de groenblauwe structuren langs het kanaal
   ruimtegebruik intensiveren. De kwaliteit van de  en de zone tussen Heumen en Nijmegen liggen
   groenblauwe structuren en groengebieden wordt    hier kansen om de bouwstenen/opgaven uit de
   hierdoor steeds belangrijker voor bewoners. Door Verstedelijkingsstrategie te verzilveren.
   het natuurlijk systeem robuuster in deze zone
   (van oeverwallen, komkleigebied en uiterwaarden) Nijmegen Stationsgebied
   te maken kunnen we de negatieve effecten van     De komende jaren wordt het Nijmeegse
   klimaatverandering minimaliseren. Samenwerking   stationsgebied vernieuwd. Het station vervult een
   tussen de gemeenten Wijchen, Beuningen           regionale functie. Het Rijk, provincie Gelderland,
   en Nijmegen kan in de zone leiden tot een        gemeente Nijmegen en NS investeren samen in
   aantrekkelijk landschapspark en biedt bewoners   Stationsgebied Nijmegen om het om te vormen
   een aantrekkelijk uitloopgebied. Ook biedt dit   tot een aantrekkelijke plek waar reizen, wonen,
   landschapspark ruimte voor biodiversiteit in     werken, winkelen en recreëren samenkomen. Aan
   combinatie met energieopwekking en kunnen we     de westzijde komt een nieuwe entree en wordt een
   de gevolgen van de klimaatverandering opvangen   nieuw gebied met woningen en maatschappelijke
   (waterberging).
74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                                         Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Rijk van Nijmegen                                                                                        van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                         zoals beschreven in de tekst.
Leefomgeving
         Drutňn
                                              Beumngen
                  \ SA                                                                                                              y am.
                                                                                                 Agenda Landelijk Gebied Ooijpolder
                                                           V    \
                                                       Nijmegen
                       Spoorlijn al» barrière
                                   •er'
                                      Wijchen
                                                                  ^ Recreatiedruk vanuit de stad
                                                                                                                                                             75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                   Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Rijk van Nijmegen                                                                                                                                  van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                                                                   zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
                                      kĩì ca*aeh*tt 8«unlnfMV-W|)ch«
                              . . . IV■ţļw
                             t-'r r
                            jr         y 1 -—
             Capatltalt a n                                                                                          met trelno ver gangen
                                                                                                          Nijmegen (*Í4A e.v.)
                                                                     Verbeuren van de bereikbaar Ke-d alt
                                                                                                                     Bereikbaarheid Gfoc&bcch A73|
76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                              Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Rijk van Nijmegen             van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                              zoals beschreven in de tekst.
Economie
         Drutnn
                      v \
                  Nijmegen
                           hoe gaan we meer
                                     innoveren?
                           Integraal bekijken
                             bedrijventerrein
                                                                                  77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                        Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Rijk van Nijmegen                                       van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                        zoals beschreven in de tekst.
Wonen
                  J?.
                      Beumnger
                                            Nijmegen
                               | Kanaalon*-Zuid
                                                     i r y
78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>79</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Veluwe
Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Arnhem,
Barneveld, Ede, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen
          Positionering van de Veluwe in de Groene          een toenemende recreatieve belasting treedt       De gebiedsuitwerking Veluwe heeft een belangrijke
          Metropool                                         een verschraling op. Ook is er een ruimtelijke    rol om het 'meer landschap' van onze ambitie
          De Veluwe is met haar rijke natuur en             druk door ruimteclaims voor woningbouw,           'meer landschap, meer stad', te realiseren. We
          variatie aan landschappen van onschatbare         bedrijfslocaties, verkeer en vervoer en           zullen daarom woon- en werklocaties grotendeels
          strategische (inter-)nationale waarde. De         (grootschalige) energieopwekking en waterwinning. in andere deelgebieden moeten realiseren.
          Veluwe is het grootste Natura2000-gebied op       We zoeken een duurzamere balans tussen ruimte     Toch is er, mede vanuit het oogpunt 'vitale
          land van Noordwest-Europa. De stuwwal is de       voor de natuur en ruimte voor de mens.            kernen' voor woningbouw, ook een beperkte
          motor voor het watersysteem met invloeden         Het behoud, beschermen en versterken van          opgave in dit deelgebied die we zo veel mogelijk
          tot ver buiten de Veluwe en essentieel voor       dit landschap, deze natuurwaarden en dit          binnenstedelijk, circulair, klimaatadaptief en groen
          onze drinkwatervoorziening en nationale           watersysteem is een van de hoofddoelen uit het    realiseren. Economisch focussen we op versterking
          drinkwaterreserve.                                verstedelijkingsconcept. Een robuust ecologisch   van de toeristisch-recreatieve sector, met name in
                                                            systeem is randvoorwaardelijk voor een gezonde    de randen, maar ook de ontwikkelingskansen van
          De Veluwe is het "groen" in onze Groene           en welvarende samenleving.                        de landbouwtransitie nemen we mee.
          Metropool. Zij is de "groene long" van de regio
          en vormt de contramal voor de toenemende          Binnen het Natura 2000-gebied staat behoud en     Integrale onderzoeksvraag
          verstedelijking door bevolkingsgroei en           versterking en uitbreiding van de natuur voorop.  Hoe kunnen we de natuur (ecologie en hydrologie)
          woningbouw.                                       In een ruime zone daaromheen is ruimte voor       herstellen en versterken en gelijktijdig de
                                                            passende, gemengde ontwikkelingen. In die zone    demografische en economische groei faciliteren
          De afwisseling van bos, heide, beken en sprengen, vinden we de meeste kernen, landgoederen,         en de vitaliteit van kernen versterken? Waar
          landgoederen en het rivierengebied levert een     uiterwaarden en landbouwgebied.                   kunnen we dit combineren met versterking van
          landschap op waarin veel inwoners en bezoekers                                                      landschap, economie en cultuurhistorie? Hoe
          zich kunnen ontspannen. Naast de intrinsieke      Een goede afstemming met aangrenzende             kan de landbouwtransitie en de transformatie
          groenblauwe natuurwaarden en haar bijdrage        deelgebieden uit de Verstedelijkingsstrategie,    van verblijfsrecreatie hierin benut worden?
          aan het klimaatsysteem (o.a. CO2-opname, O2-      waaronder Liemers, Foodvalley en Arnhem-Oost is   Hoe vergroten we de groene verbindingen
          productie, zuivering, verkoeling) heeft de Veluwe daarom noodzakelijk. Hetzelfde geldt voor onder   met (recreatief) groen buiten de Veluwe? En
          een grote toeristisch-recreatieve waarde.         andere de gemeenten Apeldoorn en Harderwijk,      hoe financieren we deze ambitie? Dit zijn de
                                                            waar ook opgaven zijn voor woningbouw. We willen  onderzoeksvragen waar het in dit deelgebied om
          Maar de Veluwe gaat achteruit! Door onder andere  de groenblauwe waarden van de Veluwe door laten   draait.
          milieudeposities, verdroging, versnippering en    lopen tot tussen en zelfs in onze kernen.
80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                                       Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
                                                                                       van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                       zoals beschreven in de tekst.
                                                                                                   | |  ?o*tmb-4
                                        SļwL
                                         [ vya
                                               JVc
                                                  '              x             r ^sifaļ
J ' i   \\ ‘ \\                                             vrm\
                                                            ką/ ' - - -jkT^
                                                                            T
                                                                            V
                                                                                      «
                                                                                  ^'s\İĵ9
                                   V«;—v
                                                    í ff -
      ^   \
                \    í                                     Tļ*'              A
                ^ ^ i ^ ^ ťrĩAlíìĹí r wŗäm                 r MĴKl -            o'    Z
                        Sr
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>   Hoofdopgaven met onderliggende opgaven             voorkeur via verdichting en nabij OV-punten wat leidt  ruimtelijke beperkingen voor maatregelen voor de
                                                      tot ingewikkelde ontwerpopgaven. Hoe verdichten        energietransitie vanwege natuurbescherming en
   Leefomgeving                                       we woonwijken zonder het karakter van onze kernen      strategische drinkwatervoorzieningen (inclusief
   Wil de Veluwe de groene long van de metropool      aan te tasten en hoe doen we dat betaalbaar, klimaat-  Aanvullende Strategische Voorraad).
   blijven, dan is beheer, herstel en uitbreiding van adaptief, groen en circulair?
   natuur en hydrologie randvoorwaardelijk. We                                                               Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen
   willen vanuit de Verstedelijkingsstrategie daar    Mobiliteit                                             en de onderzoeksagenda
   een integrerende bijdrage aan leveren, vanuit      Verminderen van vervuiling/deposities,
   de balans tussen groen en groei. Denk daarbij      verkeersoverlast en veiligheidsrisico's van            1. Robuust systeemherstel van de Veluwe
   aan recreatiezonering in het natuurgebied en       automobiliteit door recreanten en forenzen is nodig    Een natuurlijker watersysteem en natuurherstel
   daarbuiten, natuurontwikkeling, tegengaan          voor de leefbaarheid in deze regio en is goed voor     is noodzakelijk om effecten van stikstofdepositie,
   van verdroging en stikstof-maatregelen. Ook        de natuur. Bij voorkeur komt zowel de toerist als      klimaatverandering en de achteruitgang van
   willen we aan de randen van de Veluwe nieuwe       lokale ommetjesmaker zonder auto naar de Veluwe,       de biodiversiteit tegen te gaan. Daarom geven
   mogelijkheden ontwikkelen voor dag- en             maar we willen ook overstappen (transfers) van auto    we een impuls aan natuurontwikkeling op de
   verblijfsrecreatie om daarmee de druk op de        naar fiets mogelijk maken. Dit voorzien we vooral      Veluwe. In verschillende herstelprogramma's
   Veluwe zelf te verminderen. We integreren dat      aan de randen/ontvangstplekken van de Veluwe.          werken we al aan het herstel van het Natura2000
   waar mogelijk met de transitie van de landbouw,    Daarbij dragen strategisch gelegen ontvangstlocaties   gebied 'de Veluwe', bijvoorbeeld in de uitvoering
   stimulering van de recreatieve economie en         (goede ov-parkeer- en overige voorzieningen) bij aan   van recreatiezonering. Ook in het Nationaal
   klimaatadaptatie. In het verlengde daarvan is      spreiding van bezoekers in het gebied. Voor het lokale Programma Landelijk Gebied en in de Gelderse
   ‘meer landschap' buiten het deelgebied Veluwe      woon-werk verkeer stimuleren we slimme en schone       Maatregelen Stikstof wordt gewerkt aan het
   ook noodzakelijk. Zo spreiden we de recreatie.     mobiliteit; fiets en openbaar vervoer.                 versterken van de natuur op en rondom Veluwe.
                                                                                                             Dankzij de verkenning van Gelderse Maatregelen
   Wonen                                              Economie                                               Stikstof hebben we een goed beeld welke
   We gaan verspreid over meerdere kernen, zoveel     We willen de recreatieve economie waar nodig           maatregelen nodig zijn om de negatieve effecten
   mogelijk nabij OV-knooppunten, ongeveer 3.000      revitaliseren en waar mogelijk versterken. We          van stikstof te beperken, zowel op de Veluwe zelf
   woningen toevoegen tot 2040. Veel kernen lopen     stimuleren de landbouwtransitie met multifunctioneel   als op de flanken ervan (de overgangsgebieden).
   tegen ruimtelijke grenzen aan (natuurgebieden,     landgebruik, innovatie, kortere keten en nieuwe        Denk bijvoorbeeld aan robuust systeemherstel
   uiterwaarden), liggen in landschappelijk           duurzame verdienmodellen. De toekomst van              (natuur en water) in en nabij beekdalen, zoals
   waardevolle gebieden en willen niet aan elkaar     intensieve landbouw en zwaardere industrie aan         het versterken van het Renkums beekdal en
   groeien (groene vingers behouden). Ook hebben      de randen van de Veluwe moet afgewogen worden          tegengaan van verdamping in het infiltratiegebied.
   we de opgave om de brede vitaliteit van kleinere   ten opzichte (versterking van) natuur, hydrologie      We onderzoeken hoe we deze maatregelen
   kernen te behouden. We realiseren woningen bij     en recreatie. In en rond de Veluwe zijn er veel        gerealiseerd krijgen en wat voor samenwerkings-
82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>en financieringsconstructies daarbij passen, waar    3. Spreiden en kanaliseren van de recreatie op de   de natuur, voorkomen we het aaneengroeien van
mogelijk geïntegreerd met de maatregelen voor        Veluwe                                              kernen en helpen we klimaatadaptatie. We zien
'meer landschap;' en 'dagelijks groen' in de directe Ook recreatie en toerisme heeft haar weerslag       uitdrukkelijk kansen bestaande landgoederen en
leefomgeving.                                        op de kwaliteit van de natuur op de Veluwe. De      uiterwaarden te versterken en te ontsluiten en
                                                     natuur lijdt onder het intensieve gebruik. De       betrekken daarom het Geldersch Arcadië Pact bij
2. Meer landschap                                    recreatiezonering is een stap in de goede richting. deze ontwikkeling.
In een ruime schil rond de Veluwe zoeken we          Hierin zijn gebieden aangewezen waar intensiever
grote gebieden waar we een deel van het extra        gerecreëerd kan worden en gebieden waar de          5. Infrastructuur en toeristisch-recreatieve
uitloopgebied uit het verstedelijkingsconcept        natuur dit gebruik niet of in mindere mate toelaat. toegangspoorten
kunnen realiseren. Het doel is om de Veluwe          Ongeveer 75% recreanten op de Veluwe zijn           Een netwerk van grote en kleine toeristisch-
als toeristisch-recreatief concept uit te breiden    inwoners van het gebied. Meer landschap aan         recreatieve toegangspoorten naar de Veluwe
en daarmee de recreatieve druk te spreiden.          de randen van de Veluwe draagt ook bij aan het      en het rivierengebied is wenselijk als stimulans
In de gehele verstedelijkingstrategie zoeken         spreiden van de gebruikers.                         voor schone en slimme mobiliteit. Deze
we 5.000 hectare. In deze gebieden willen we         Naast het toevoegen van nieuw landschap,            toegangspoorten liggen primair op bestaande
natuur- en landschapswaarden toevoegen met           onderzoeken we ook hoe we recreanten                OV-knooppunten. We onderzoeken binnen de
behoud van onder andere een natuur-inclusieve        kunnen spreiden over de groene metropool. We        samenwerking van Veluweopl wat nodig is om dit
landbouwfunctie. We gaan onderzoek doen              onderzoeken welke 'groene verbindingen' met         te realiseren.
naar de ontwikkelingskansen in deze gebieden         gebieden buiten de Veluwe waardevol zijn en hoe     De toegangspoorten concentreren toeristen
voor verblijfsrecreatie, natuur, landbouw en         deze helpen de groeiende recreatieve druk te        op wenselijke locaties, bieden een makkelijke
landbouwtransitie, hydrologie en klimaatadaptatie,   spreiden. Denk daarbij aan verbinding met Park      autovrije toegang tot de Veluwe en waterrecreatie,
landschap, cultuur, erfgoed en economie. We          Lingezegen, water- rivierrecreatie in de Liemers    leveren kansen op voor de middenstand en
denken daarbij, binnen het deelgebied Veluwe,        of de parkontwikkeling in het Binnenveld in de      kunnen dienen als mobiliteitshub voor overstap op
aan het gebied Otterlo-Wekerom-Harskamp,             Foodvalley.                                         fiets of OV. We denken daarbij aan Ede, Arnhem
het Rivierklimaatpark, de Havikerwaard en het                                                            en Rheden, omdat deze stations op fiets- of
versterken van recreatie aan de Rijn en IJssel.      4. Dagelijks groen                                  loopafstand liggen van belangrijke toeristische
Transities en investeringen in de schil rond de      Nabij, tussen en in onze kernen zoeken              trekpleisters: de Ginkelse Heide, Nationaal Park
Veluwe hebben prioriteit vanwege de directe          we lokale kansen voor groene, blauwe en             de Hoge Veluwe, Burgers' Zoo, Openluchtmuseum,
positieve impact op de natuurkwaliteit. Deze         landschapsontwikkeling. Door toevoeging van         de Posbank en het Gelders Arcadië. Kleinere
investeringen hebben een hoog maatschappelijk        nieuw dag-recreatief groen bieden we alternatieve   toegangspoorten, zoals (overige) sprinter-stations,
rendement en geven een krachtige boost aan de        ommetjes en honden uitlaat-gebieden voor            moeten vooral een gemakkelijke autovrije toegang
Groene Groei.                                        bewoners. Daarmee verminderen we de druk op         bieden voor dag- of verblijfsrecreatie.
                                                                                                                                                             83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>   We onderzoeken welke recreanten en toeristen nu     deelgebied. Het doel is om te komen tot een plan   van de verblijfsrecreatie en de groenblauwe
   (met de auto) naar de Veluwe reizen en vanaf waar   voor deze industrie voor korte en lange termijn.   dooradering van het landschap zijn tot op heden
   (mobiliteitsgedrag van onze bezoekers). Op basis    Denk aan verplaatsing, verduurzaming, effect-      per definitie financieel onrendabel, mede doordat
   hiervan verkennen we waar versterking van OV,       mitigatie, herbestemming. Regio-overstijgend       de maatschappelijke baten van het Veluwemassief
   fiets - of wandelinfrastructuur nodig is om deze    willen we alternatieven voor de warmte- en         lastig kwantificeerbaar zijn en de grenzen van
   toegangspoorten goed te laten functioneren.         energietransitie onderzoeken, bijvoorbeeld         het deelgebied en van de regio overstijgen. In de
                                                       aquathermie.                                       huidige context is de financiële "verdiencapaciteit"
   Ook onderzoeken we de opgave voor                                                                      van het Veluws ecologisch systeem zeer beperkt.
   de N224 tussen Ede en Arnhem. De                    8. Verkenning opties Integrale
   woningbouwontwikkelingen in Ede en groei van        Gebiedsontwikkeling                                Het geringe aantal nieuwbouwwoningen
   de regio leiden tot extra recreatief en woon-werk   In het deelgebied Veluwe (en daarbuiten) lopen     in het gebied biedt via opbrengsten
   verkeer. We onderzoeken of we maatregelen           verschillende programma's (Nationaal Programma     uit de grondexploitatie nauwelijks
   moeten treffen op deze weg.                         Landelijk Gebied, GMS-Stikstofmaatregelen,         dekkingsmogelijkheden voor de benodigde
                                                       Natura2000, Veluweopl, Vitale Vakantieparken,      investeringen in "groenIblauw". Zelfs op regionaal
   6. Praktische hulp bij verdichting in kleinere      RES, etc.). We streven naar een integrale          niveau biedt de compensabele onrendabele top
   kernen                                              gebiedsontwikkeling en onderzoeken de meest        op de woningbouw onvoldoende dekking voor deze
   We kiezen in eerste instantie voor verdichting      optimale samenwerkings- en organisatievorm.        groenblauwe investeringen.
   en niet voor uitbreiding, ook in kleinere kernen.   De provincie neemt hierin het voortouw, in goede   We zoeken naar financieringsmodellen,
   We maken daarom een praktische handleiding          afstemming met het Rijk.                           mechanismen en instrumenten om
   die inzicht geeft in hoe we verdichting in dorpen                                                      maatschappelijke baten en lasten van
   kunnen ontwerpen: groen, leefbaar, klimaat-         Een brede betrokkenheid van het Rijk met steun     investeringen in "groenIblauw" adequaat te
   adaptief en betaalbaar. Ook laten we een advies     van o.a. BZK, lenW, LNV en EZK is essentieel,      dekken. Dit doen we niet alleen voor de Veluwe,
   opstellen over hoe we ondergrond mee laten          bijvoorbeeld in de vorm van één rijksbod I         maar voor de brede Verstedelijkingsstrategie.
   wegen in keuzes over woningbouwlocaties en de       regiodeal.
   inrichting en het ontwerp ervan.
                                                       9. Onderzoek financieringsmodellen
   7. Onderzoek naar toekomst van zware,               In onze visie op "groene groei" zijn investeringen
   milieubelastende en water-intensieve industrie en   in "groenIblauw" als contramal randvoorwaardelijk
   energie                                             voor investeringen in "rood" (woningbouw,
   We gaan onderzoeken welke industrie die in het      bedrijfslocaties, etc).
   deelgebied Veluwe aanwezig is zich eigenlijk slecht
   verhoudt tot rol en positie en kwaliteiten van het  Investeringen in natuurontwikkeling, transformatie
84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                                                Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
                                                                                van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                zoals beschreven in de tekst.
.eefomgeving        n                                            s
                     \                         1       *         *
 L---_____ -L , N İ
                      Zoekgebied 'Agrarisch landschep'
                                                                                                                             i 91    0
                                                                                                                               t     y
                                                                                                                              9      1
                                                                                               \                              ^     N
                                                                                                Zoekgebied ‘Meer landschap'
                                      het groen doortrekken
                                      naar stedelijke gebieden
                                                                     Zoekgebied ‘Meer landschap'
                                                                                                                                    85
                                                               fřVik
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                            Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Veluwe                      van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                            zoals beschreven in de tekst.
Mobiliteit
           '.t. maatregelen
86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                                                       Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Veluwe                                                                                                 van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                       zoals beschreven in de tekst.
Economie
                                                                                                                            motţetxO agr*r*ch miuuriarMtect'au
                              Zoekgebied 'agrarisch natuurlandschap'
                                                                                                                       Strategische
                                                                                                              drinkwater voor zientng
                                                                                                                          Zoekgebied 'Meer landschap
                                                                                                                                   -r-
                                                                                                       Zoekgebied 'Meer landschap'
                                                                     Zoekgebied versterking
                                                                     recreatie langt de Rijn en IJssal
         Zoekgebied
         recreatieve potentie              Zoekgebied
                                           recreatieve potentie                                                                                                87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie
Veluwe                                                                                                      van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen,
                                                                                                            zoals beschreven in de tekst.
Wonen                                                                                                        Woningbouwcijfers volgens planmonitor 2022. Er
                                                                                                            is mogelijk overlap tussen de plancapaciteit en de
                                                                                                            beoogde toevoeging uit de strategie.
                                          Apeldoorn:
                                          12.500 woningen tot 2040
   Foodvalley Noord:
   12.500 woningen tot 2040
                                                                                      1 Mm««i
                                                                                              SCO wortfi(*n
                                                ľ Cmm» «onniw «MlniDiwIV NM: K      1
                 Foodvalley Zuid:               l'---------- ----------------- ---- |
                 27.500 woningen tot 2040
                                                                                                              Lie mors:
                                                                                                              7.900 woningen tot 2040
88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>89</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>   Werken met de
   Verstedelijkingsstrategie
   In dit 'Deel II-B' van de Verstedelijkingsstrategie geven we aan wat de rol en betekenis is van de
   Verstedelijkingsstrategie in de samenwerking tussen de partners in de komende jaren. We beschrijven
   de uitgangspunten voor de afspraken die we willen maken in het verstedelijkingsakkoord. Ook gaan
   we in op de relatie met de gebiedsuitwerkingen en het omgevingsbeleid.
   Van verstedelijkingsconcept naar een strategie     van het verstedelijkingsconcept zodat ook het       lange termijn om de doelen voor een duurzame
   om langjarig samen te werken                       groene raamwerk versterkt wordt. Dat vraagt niet    verstedelijking in deze regio te realiseren. In
   De partners vanuit de regio's en het Rijk hebben   alleen een werkend inhoudelijk concept, maar ook    de Verstedelijkingsstrategie komen ruimtelijke
   in 'Deel 1' hun visie op de verstedelijkingsopgave een langjarige en stevige samenwerking tussen       keuzes op het gebied van woningbouw, economie,
   vormgegeven. Het verstedelijkingsconcept ^eer      de partners van de Verstedelijkingsstrategie. Met   mobiliteit, landschap, energie, water en ecologie
   landschap, meer stad' beschrijft de ambitie, geeft het verstedelijkingsakkoord maken we afspraken      bij elkaar. Het moet de integraliteit en de
   (op basis van ontwerpend onderzoek) perspectief    om deze samenwerking voort te zetten en te          randvoorwaardelijke koppeling tussen de vier
   aan de rol en betekenis van de regio Arnhem-       verstevigen. Daarbij blijven we programmatisch      bouwstenen (wonen, economie, leefomgeving,
   Nijmegen-Foodvalley in het ^tedelljk Netwerk       werken aan nadere uitwerking en realisatie van de   mobiliteit) en de daarvoor benodigde
   Nederland' en bevat ontwerpprincipes voor elk van  ambities.                                           randvoordwaarden voor ^eer landschap, meer
   de vier bouwstenen. Het verstedelijkingsconcept                                                        stad' borgen.
   beschrijft de manier waarop de regio Arnhem-       Wat is de Verstedelijkingsstrategie?
   Nijmegen-Foodvalley de opgaven in samenhang        De Verstedelijkingsstrategie geeft aan waar de      Op basis van de Verstedelijkingsstrategie
   met elkaar kan accommoderen. De opgave om          partners (twee regio's, de 26 gemeenten, het        worden afspraken gemaakt over de uitvoering
   100.000 woningen en bijbehorende aantallen         Rijk, de provincies Gelderland en Utrecht en de     in het verstedelijkingsakkoord (bijvoorbeeld
   arbeidsplaatsen toe te voegen in onze regio tot    waterschappen) gezamenlijk met verstedelijking      investeringsafspraken). Het akkoord brengt
   2040 is daarmee in te passen op een manier die     in de regio naartoe willen: het vormt de koers voor verschillende maatschappelijke opgaven en
   recht doet aan de principes en uitgangspunten      de ontwikkeling van de regio op middellange en      bijbehorende programma's (Rijk en regio) met
92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>elkaar in verband. Dus het moet antwoord                    samenwerken via het principe van ‘éen overheid'    werklocaties Ruimte voor Economische Activiteit)
geven op: waar komen de verschillende opgaven               past binnen de context van regievoering zoals      en leefomgeving (Programma gezonde en groene
samen, welke regionale samenwerking is er                   de nationale overheid die voorziet (Ruimtelijke    leefomgeving).
al en wat is nodig gezamenlijk op te pakken?                ordeningsbrief, 17 mei 2022). Rijk, provincies,
De Verstedelijkingsstrategie agendeert bij                  regio(gemeenten) en waterschappen werken           De Verstedelijkingsstrategie is daarmee ook de
(sectorale) Rijks-, provinciale en regionale                namelijk gezamenlijk aan de gedeelde               basis voor de ‘ruimtelijke puzzel' die de provincies
investeringsinstrumenten en programma's zoals               opgaven uit de Verstedelijkingsstrategie. De       in 2023 op verzoek van het Rijk (Ruimtelijke
het MIRT), het Nationaal Programma Landelijk                Verstedelijkingsstrategie is de basis voor de      ordeningsbrief, 17 mei 2022) in samenwerking met
gebied (NPLG), de regionale Woondeals en vice               gebiedsgerichte aanpak van het Rijk in het NOVEX-  alle medeoverheden (inclusief Rijkspartijen) en
versa (vraagstukken uit deze programma's worden             gebied Arnhem-Nijmegen-Foodvalley. In deze         private- en maatschappelijk partijen zullen gaan
geagendeerd bij de Verstedelijkingsstrategie).              gebiedsgerichte aanpak, in het NOVEX-gebied,       leggen om de verschillende doelen en opgaven
Deze meer gebiedsgerichte manier van werken                 zullen ook de opgaven in het omliggende landelijke in de leefomgeving ruimtelijk in te passen. De
en investeren wordt uitgewerkt in (een) regionale           gebied in samenhang met verstedelijkingsopgaven    strategie is dus input voor het leggen van de
investeringsagenda('s). Partijen maken in                   bekeken worden. We brengen dus verschillende       ruimtelijke puzzel op provinciaal niveau.
het kader van de Verstedelijkingsstrategie                  opgaven en programma's samen. Zo verbinden
ook afspraken over inbreng van capaciteit en                we de Verstedelijkingsstrategie ook met andere     Verstedelijkingsakkoord
procesfinanciering.                                         lopende programma's, zoals op het gebied           Een onderdeel van de Verstedelijkingsstrategie is
                                                            van energie (Nationaal Programma Regionale         het sluiten van het verstedelijkingsakkoord. Het
De Verstedelijkingsstrategie waarin partijen                Energiestrategieën), economie (het programma       verstedelijkingsakkoord bestaat globaal uit drie
                                                                                                               onderdelen, te weten:
Verstedelijkingsproces
                                                                                                               1. Afspraken over samenwerking
                                                                                                               Dit zijn de afspraken over de samenwerking die
             Verstedelijkings­                  Verstedelijkings-                  Verstedelijkings-
                                                                                                               nodig zijn om in dit proces bij elkaar te blijven,
                 strategie                          akkoord                           programma
                                                                                                               keuzes te maken en onze inspanningen zó op
                                                                                                               elkaar af te stemmen dat we de doelen van
                                                                              Langjarig                        de Verstedelijkingsstrategie realiseren. Deze
‘ Verstedelijkingsconcept              Afspraken over samenwerking
                                                                                                               samenwerkingsafspraken zijn gebaseerd op de
‘ Gebiedsuiwerkingen                   Afspraken over programmering           Adaptief
                                                                                                               volgende samenwerkingsprincipes:
‘ Werken met...                         Overige afspraken                     Actiegericht
                                                                                                               ^ De Verstedelijkingsstrategie is leidend - door
                                                                                                                  Rijk en regio gedeelde ambities en opgaven,
                                                                                                                                                                    93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>     zoals verankerd in de Verstedelijkingsstrategie   Verstedelijkingsstrategie krijgt betekenis via     termen van maatregelen, planning, bekostiging
      en in herijkingen daarvan, zijn leidend voor het doorwerking in het omgevingsbeleid van de          en organisatie. Dat betekent ook dat het
      handelen van de partners in het ruimtelijke      verschillende overheden. De samenwerking           gebiedsgericht programmeren van functies zoals
      domein.                                          gaat uit van gelijkwaardigheid tussen partners     wonen of werken zich (onderling) ook goed moet
   ^ Open en gelijkwaardig - partijen werken           en democratische legitimatie. Daarmee              verhouden tot de benodigde randvoorwaarden.
     vanuit hun eigen rol en verantwoordelijkheid      vormt het een alliantiemodel zonder formele
     samen in gelijkwaardige verhoudingen en in        beslissingsbevoegdheden of doorzettingsmacht       Afspraken over de gebiedsuitwerkingen
     gedeeld eigenaarschap. De bijdragen die elke      in het ruimtelijk domein. Er wordt gewerkt vanuit  In de gebiedsuitwerkingen wordt uitgewerkt en
      partij wil en kan leveren zijn bepalend in de    programmasturing: gezamenlijk wordt vanuit         getest hoe ontwerpprincipes uitpakken in vlekken
     samenwerking. Partijen werken samen op basis      de Verstedelijkingsstrategie programmering,        of deelgebieden en welke randvoorwaarden
     van een open agenda; standpunten zijn niet        monitoring en evt. escalatie bij knelpunten        ingevuld moeten worden. De integraal uit te
      het startpunt, maar we bekijken de opgaven       vormgegeven. De uitvoering van de maatregelen      werken gebieden zijn de drie sleutelgebieden
      en oplossingsrichting als een gezamenlijke       ligt bij de verantwoordelijke overheden en wordt   Spoorzone Arnhem-Oost, Nijmegen-West en
     zoektocht met een open blik.                      niet direct vanuit de Verstedelijkingsstrategie    Foodvalley-Zuid en de overige gebieden te weten
   ^ Democratische legitimatie - de democratische      aangestuurd.                                       Foodvalley-Noord, Liemers, Middengebied
      legitimatie blijft gewaarborgd; besluitvorming                                                      Arnhem-Nijmegen, Rijk van Nijmegen en de
      en verantwoording vinden plaats door/aan         2. Afspraken over programmering en fasering        Veluwe. Deze acht gebieden zullen ook in de
      raden, Staten en Tweede Kamer. Deelnemende       van wonen/werken/voorzieningen in relatie          komende jaren met elkaar in samenhang worden
      overheden organiseren zelf het mandaat in        tot bereikbaarheid en leefomgeving (het            uitgewerkt en vormen een belangrijke bouwsteen
      overleggen, zodat ze namens een organisatie      verstedeliikingsprogramma)                         voor het verstedelijkingsprogramma.
      of samenwerkende organisaties hun bijdragen      Kern van het verstedelijkingsakkoord is de basis
      kunnen inbrengen.                                voor de afspraken over het realiseren van de       In gebiedsuitwerkingen komen de
   ^ Wederzijds commitment op uitvoering - Rijk en     verstedelijking in de regio zodat een betrouwbare, ontwerpprincipes per bouwsteen van de
      regio zijn aanspreekbaar op het commitment       betaalbare en continue bouwstroom in balans met    Verstedelijkingsstrategie samen in een specifiek
      aan elkaar en spreken daarvoor een               de groene leefomgeving, de duurzame mobiliteit     gebied. De rol van de gebiedsuitwerkingen is zo
      interventiemodel af. Provincies en (sub)regio's  en vitale economie wordt geborgd. De afspraken     tweeledig:
     zorgen voor gezamenlijkheid in de regio. Het Rijk over middelen voor de benodigde maatregelen,       1. De gebiedsuitwerkingen vormen de basis
     zorgt voor gezamenlijkheid binnen en tussen       zullen worden opgenomen in het akkoord (waar       om de (abstracte) Verstedelijkingsstrategie
      departementen.                                   al mogelijk) of worden later op basis van dit      en ontwerpprincipes lokaal door te vertalen;
   In het kort betekent dit dat de                     akkoord gemaakt. Dit betekent dat het akkoord      De gebiedsuitwerkingen zijn agenderend
   Verstedelijkingsstrategie zelf geen formele         de randvoorwaarden organiseert om de doelen        voor de regionale samenwerking in de
   status heeft in het omgevingsbeleid. De             van de Verstedelijkingsstrategie te realiseren in  Verstedelijkingsstrategie tussen gemeenten in de
94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>regio en vormen een belangrijk houvast voor het  Afspraken over randvoorwaarden                   3. Overige afspraken
lokale omgevingsbeleid;                          In het verstedelijkingsprogramma worden
2. De gebiedsuitwerkingen brengen inhoudelijke   het verstedelijkingsconcept en de                Monitoring
vraagstukken in beeld en vormen zo ook input     gebiedsuitwerkingen specifiek gemaakt, worden    De Verstedelijkingsstrategie maken we met
voor het gesprek tussen Rijk en regio over       de verstedelijkingslocaties en benodigde         elkaar voor 20 jaar. Dat is een lange periode
samenwerking en eventuele investeringen. Ze      maatregelen in de tijd gezet en worden daaraan   waarvan we nu al weten dat er van alles gaat
vormen de gebiedsgerichte input en onderbouwing  investeringsmogelijkheden gekoppeld. De          gebeuren. Er zullen zich veranderingen voordoen
voor het verstedelijkingsprogramma met het       maatregelen die randvoorwaardelijk zijn voor de  in de economie en in de politiek, maar ook in de
Rijk (vast te stellen in BO Leefomgeving of BO   realisatie van wonen, werken en voorzieningen    woonbehoeften van inwoners, de manier waarop
MIRT) en de doorwerking naar investeringen en    worden in hun onderlinge samenhang gefaseerd.    we reizen en waarop bedrijven zich organiseren.
inzet van regio en Rijk in de komende jaren (de  Dan gaat het om duurzame mobiliteit zoals (H)OV, Wat er precies verandert, kunnen we nu niet
uitvoeringsagenda, inclusief investeringsagenda, om stikstof en natuur, om de integratie economie voorspellen, maar we weten wel dát het zal
van het NOVEX-gebied).                           en stad, om logistiek, om energie, enzovoort.    veranderen. Door vooraf afspraken te maken over
                                                 Ook wordt in het verstedelijkingsprogramma       hoe we om (willen) gaan met die veranderingen
De gebiedsuitwerkingen zoals ze nu voorliggen,   de aanpak vertaald naar de gefaseerde inzet      en op welke manier we dan met elkaar bijsturen,
agenderen de opgaven en kwesties die de          van instrumenten en middelen. Hierbij vindt      zijn we met elkaar in staat om op tijd te reageren.
betrokken partijen uit het deelgebied samen      ook een afweging plaats van de effectiviteit en  We monitoren met elkaar (generiek en specifiek
op willen pakken. De gebiedsuitwerkingen zijn    doelmatigheid van deze inzet. Zo kan er ofwel    in de deelgebieden) en kijken steeds naar wat er
dus geen blauwdruk, maar moeten kunnen           versnelling of een doorbraak worden bereikt      op (middel)lange termijn nodig is om integrale
inspelen op ontwikkelingen en nieuwe inzichten   ofwel eerst onderzoek of alternatieven verkend   doelen te halen. Dat gaat over de inhoud, maar
en kunnen dus in de tijd wijzigen. Dit vraagt    moeten worden. Niet alles kan op hetzelfde       ook over timing. Dat gaat over het regionale beeld
om tussentijdse bijstelling, aanscherping,       moment. Dat is complex en dus daarom             (halen we de aantallen en het tempo) en over
aanvulling en/of concretisering. Tussen de       moeten ook de rol en verantwoordelijkheden       gebiedsgerichte invulling (wat is op deze plek
verschillende gebiedsuitwerkingen kunnen         benoemd worden. Afgesproken wordt wie wat        nodig?). Alleen als we steeds vanuit die twee
snelheidsverschillen bestaan. Het borgen van     doet om gezamenlijk de opgave te realiseren.     perspectieven sturen, kunnen we komen tot een
de samenhang tussen de gebiedsuitwerkingen is    Dit vanuit m.n. ieders wettelijke taken en       aanpak die onze regio versterkt en vergroend.
onderdeel van het verstedelijkingsakkoord en het bevoegdheden, mandaat, verantwoordelijkheid      Zo komen we ook tot de continue bouwstroom.
uitvoeringsprogramma.                            en financieringsmogelijkheden. Alleen in         Natuurlijk is het geen spreadsheet planologie. Het
                                                 onderlinge samenhang kan de voorgenomen          gaat om integrale opgaven, omdat de behoefte om
                                                 verstedelijkingsopgave worden gerealiseerd.      meer woningen te realiseren in een goede kwaliteit
                                                                                                  samengaat met aanzienlijke (transformatie)
                                                                                                  opgaven in het (bestaande) stedelijk netwerk
                                                                                                                                                      95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>   zoals wateropvang, vergroening, energietransitie,   Voorbeeld van een outline van het
   mobiliteit en stadsdistributie. Dit heeft ook te    verstedelijkingsakkoord
   maken met adaptiviteit en veerkracht. Ook daar
   helpen de gebiedsuitwerkingen ons bij: deze         a. Opgave verstedelijking in regio -
   brengen op subregionale schaal de opgaven en           100.000 woningen en werk - integraal,
   kansen voor ontwikkeling in beeld. Vervolgens          toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig
   zal op lokaal gebiedsontwikkelingsniveau en            ingepast in regio - geplaatst in nationale en
   projectuitwerking de afweging plaatsvinden.            regionale context
                                                       b. Visie op verstedelijking regio - verwijzing
   Participatie                                           naar verstedelijkingsconcept 'Meer
   Inwoners: Tot dusver heeft participatie als            landschap, meer stad', vier bouwstenen, acht
   het gaat om de Verstedelijkingsstrategie               gebiedsuitwerkingen
   plaatsgevonden via de lokale trajecten van de       c. Programma - fasering woningbouw en
   omgevingsvisies. Daarnaast willen de partners          randvoorwaardelijke maatregelen
   binnen de Verstedelijkingsstrategie uitwerken hoe   d. Afspraken over maatregelen: afspraken
   participatie over dit traject op regionaal niveau      over bekostiging van, onderzoek naar en/of
   ondersteund kan worden. Gemeenten nemen het            het proces om tot afspraken te komen voor
   voortouw bij de organisatie van burgerparticipatie     bepaalde maatregelen
   op locatie- en deelgebiedsniveau.                   e. Samenwerking aan verstedelijking - Werken als
                                                          één overheid, samenwerkingsprincipes
   Economische en maatschappelijke partners:           f. Governance Verstedelijkingsstrategie -
   Tot dusver zijn partijen zoals corporaties,            Jaarlijkse sturing in BO, programmatische
   ontwikkelaars, mobiliteitsaanbieders en                afspraken over maatregelen, uitvoering door
   landschapsbeheerders periodiek geïnformeerd            verantwoordelijke overheden, monitoring,
   over de stand van zaken. Voor de komende fase          escalatie
   willen we nader in gesprek gaan en kijken we hoe    g. Uitvoering Verstedelijkingsstrategie:
   hun rol, kennis en expertise in te zetten bij de       Programmaorganisatie, uitvoering
   (uitvoering van de) Verstedelijkingsstrategie (o.a.    gebiedsuitwerkingen, overheden verankeren zelf
   bij financieringsmogelijkheden).                       in beleidsdocumenten als omgevingsvisies
96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>97</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>