<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>IHP Culemborg -
Bouwstenennotitie

Definitief




Opdrachtgever
Gemeente Culemborg

Datum
1 februari 2023

Referentie
1629402-0041.2.0

Auteur(s)
Kim Vermeulen - HEVO B.V.
Johanna Scherer - HEVO B.V.
Gerhard Jacobs - HEVO B.V.




●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●     ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8                  Postbus 70501               T +31 (0)73 6 409 409       www.hevo.nl                 ISO 9001-gecertificeerd
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●     ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●   ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

5223 LA 's-Hertogenbosch      5201 CB 's-Hertogenbosch    info@hevo.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Voorwoord
In opdracht van de gemeente Culemborg begeleidt HEVO de gemeente en de
schoolbesturen van het Primair Onderwijs (PO), het Voortgezet Onderwijs (VO) en het
(Voortgezet) Speciaal Onderwijs (V)SO om te komen tot een Integraal
Huisvestingsplan (IHP).

Het IHP bepaalt op basis van een gezamenlijk bepaalde visie, gerichte analyse,
scenario-ontwikkeling en financiële vertaling de kaders voor investeringen in
onderwijshuisvesting. Een strategisch IHP stelt gemeente en schoolbesturen in staat
om op de korte en lange termijn toekomstbestendige keuzes te maken en een
proactief (investerings-) beleid te voeren. Het IHP geeft voor de eerste vijf jaar (2023-
2028) concreet aan wat de opgave is en geeft een doorkijk voor de langere termijn van
ca. 30 jaar (2023-2053). Het IHP bestaat uit vier fasen, ofwel vier deelproducten:
     1. Visie: notitie bouwstenen voor beleid
     2. Inventarisatie van het gebouwenbestand
     3. Scenario-ontwikkeling
     4. Financiële vertaling

Voorliggende rapportage betreft het eerste deelproduct: de notitie bouwstenen voor
beleid. Deze notitie beschrijft de visie van de gemeente en de schoolbesturen op
onderwijshuisvesting. In bijlage I zijn relevante wettelijke kaders en beleidskaders
opgenomen.

Tijdens de visiebijeenkomsten van 14 september 2022 en 27 september 2022 is aan
de hand van vier thema’s en vragen behorende bij deze thema’s gediscussieerd over
het onderwijs en de onderwijshuisvesting in de gemeente Culemborg. De resultaten
van deze visiebijeenkomst vormen de bouwstenen van de visie welke hieruit tot stand
is gekomen.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                               Pagina 2 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1.         Visie en beleidsambities (bouwstenennotitie)    4
1.1.       Visie op onderwijs(huisvesting)                 4
1.2.       Visie stelt eisen aan de huisvesting            4
1.3.       Bouwsteen 1: beleid en regie                    5
1.4.       Bouwsteen 2: kwaliteit                          8
1.5.       Bouwsteen 3: duurzaamheid                      10
1.6.       Bouwsteen 4: capaciteit                        12
1.7.       Bouwsteen 5: samenwerking                      14

Bijlage I – Juridische- en Beleidskaders                  16

Bijlage II - Energieprestaties                            19




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                  Pagina 3 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Visie en beleidsambities (bouwstenen-                                                  nodig. De gemeente, schoolbesturen en ontwikkelingspartners willen daarvoor
                                                                                          maatwerk leveren. Maatwerk betekent dat de gemeente, waar dat nodig is, ongelijk
notitie)                                                                                  investeert, zodat iedereen gelijke kansen kan krijgen.
Dit hoofdstuk behandelt de visie en de beleidsambities van dit IHP. De wettelijke taken
en relevante ontwikkelingen zijn uitgebreid omschreven in bijlage I. Er wordt eerst       Samenwerking tussen scholen is ook van belang voor leerlingen, net als
ingegaan op de visie. Daarna worden de beleidsambities van de gemeente en de              samenwerking tussen scholen en ontwikkelingspartners. Het doel is om deze
schoolbesturen benoemd.                                                                   samenwerkingen verder te stimuleren. Ook een soepele verbinding tussen onderwijs
                                                                                          en de arbeidsmarkt dient voort te worden gezet. Als leerlingen of studenten klaar zijn
1.1. Visie op onderwijs(huisvesting)1                                                     op school, gaan ze immers meestal op zoek naar werk.
De gemeente Culemborg en de schoolbesturen streven gezamenlijk naar een
toekomstbestendig onderwijslandschap. Dat betekent dat er gezamenlijk haalbare
                                                                                          1.2. Visie stelt eisen aan de huisvesting
ambities en uitgangspunten bepaald worden en deze ook in gezamenlijkheid                  De visie op onderwijshuisvesting van de gemeente en de schoolbesturen stelt eisen
gerealiseerd worden. Het doel is om kinderen in de gemeente Culemborg de best             aan de onderwijshuisvesting. Veranderingen in onderwijsvisies, -concepten en
                                                                                          samenwerking maakt dat er steeds meer flexibiliteit wordt gevraagd van onderwijs-
mogelijke kansen te bieden in hun ontwikkeling en voor te bereiden op hun toekomst.
Daarbij is het van belang dat het onderwijsaanbod toegankelijk, divers en goed            gebouwen. Bovendien leidt de maatschappelijke noodzaak om te verduurzamen tot
gespreid is en aansluit op de vraag van de maatschappij. De gemeente Culemborg en         hogere prestatie-eisen. Daarbij gaat duurzaamheid voor de gemeente en de
de schoolbesturen willen dit faciliteren door toekomstbestendige onderwijshuisvesting     schoolbesturen zeker niet alleen over energie en CO2-besparing, maar ook over een
te realiseren middels het IHP. In de visie staat voorop: Ieder kind in Culemborg heeft    integrale visie op duurzaamheid waarbij gezondheid en functionaliteit een rol spelen.
recht op een goede, gezonde en positieve ontwikkeling. Kinderen hebben het recht
                                                                                          Tegelijkertijd ligt er een behoorlijke financiële en organisatorische uitdaging bij de
gezond op te groeien en te ontwikkelen, eerst thuis, later bij een vorm van
kinderopvang en bij onze peuterspeelzalen. En vanaf vier jaar op één van de vele          realisatie van de plannen uit het IHP. Het traject om te komen van initiatieffase tot
basisscholen die onze stad rijk is.                                                       realisatie van onderwijshuisvesting is kostbaar en complex en vraagt veel van de
                                                                                          gemeente en de schoolbesturen. Samenwerking is het sleutelwoord.
Toekomstbestendige, flexibele onderwijshuisvesting is een randvoorwaarde voor goed
onderwijs. Hierbij gaan onderwijs en onderwijshuisvesting niet alleen over scholen,       De gemeente en de schoolbesturen hebben deze algemene visie verder
                                                                                          geconcretiseerd in vijf thema’s die zijn verankerd in bouwstenen voor beleid:
maar ook over andere plaatsen waar kinderen leren en zich ontwikkelen. Denk
bijvoorbeeld aan kinderopvang, schoolpleinen en de omgeving.                              1. Beleid en regie.
                                                                                          2. Kwaliteit.
Het onderwijs staat niet op zichzelf, maar staat in verbinding met Zorg en Welzijn        3. Duurzaamheid.
gefaciliteerd door ontwikkelingspartners. Er worden kansen gezien om in                   4. Capaciteit.
onderwijshuisvesting samen te werken met andere maatschappelijke partners, zoals          5. Samenwerking.
kinderopvang, vroegschoolse educatie, buitenschoolse begeleiding. Sommige
kinderen, leerlingen en studenten hebben op bepaalde momenten extra ondersteuning

1 Bestuursakkoord gemeente Culemborg 2022-2026




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                          Pagina 4 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Het zijn beleidsuitgangspunten op verschillende thema’s. De visie vormt samen met de     4.   Na vaststelling van het IHP wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld voor
bouwstenen een belangrijke basis voor het IHP. Het IHP is erop gericht om, binnen de          een termijn van vijf jaar. In het uitvoeringsprogramma worden afspraken
randvoorwaarden van de gemeente (financieel, ruimtelijk en organisatorisch) en                gemaakt over de samenwerking op programma- en projectniveau. De keuze voor
schoolbesturen (onderwijsinhoudelijk, financieel, organisatorisch), deze uitgangs-            vijf jaar is bewust: één jaar langer dan een collegeperiode. In het
punten zoveel als mogelijk te realiseren. De bouwstenen geven richting aan het IHP en         uitvoeringsprogramma worden volgens jaarprogramma’s projecten nader
daarmee kan er worden gestuurd op een toekomstbestendig onderwijslandschap.                   geconcretiseerd en wordt beslag gelegd op de reserveringen in de begroting.
                                                                                              Tevens wordt er in het IHP een doorkijk tot 2053 gegeven. Het uitvoerings-
1.3. Bouwsteen 1: beleid en regie                                                             programma en de doorkijk bevatten harde afspraken die zekerheid met zich
                                                                                              meebrengen voor gemeente en schoolbesturen.
                 Deze bouwsteen geeft aan hoe gemeente en schoolbesturen met
                 elkaar samenwerken op het gebied van onderwijshuisvesting.              5.   Het IHP wordt na vier jaar herijkt. Het actualiseren van het IHP duurt immers ca.
                 Gemeente en schoolbesturen hebben daartoe bouwstenen                         een jaar. Vervolgens wordt er weer een uitvoeringsprogramma opgesteld voor een
                 geformuleerd voor de toekomstige organisatie en financiering van de          termijn van vijf jaar. Het uitvoeringsprogramma wordt om het jaar geëvalueerd
                 onderwijshuisvesting.                                                        (bijvoorbeeld in het OGOO - op overeenstemming gericht overleg). Daarbij wordt
                                                                                              gecontroleerd of het IHP en uitvoeringsprogramma en de bijbehorende
1.   Het IHP is in lijn met het voorstel van PO-raad, VO-raad en VNG om IHP’s in              randvoorwaarden nog actueel zijn. De evaluatie is ook om te leren van het
     de wetgeving te verankeren. In de geest van de nieuwe wet wordt het IHP                  voorgaande jaar.
     vastgesteld als lange termijnplan waar gemeente en schoolbesturen zich aan
     committeren. Het IHP wordt gezien als vaststellingsovereenkomst voor de eerste 5    6.   Kredietverlening
     jaar en voor de overige jaren als investeringskader om een mate van flexibiliteit        Voor de projecten van de eerste vijf jaar geeft de raad het mandaat aan het college
     richting de toekomst te behouden. Wel spreken schoolbesturen en gemeente zich            om de budgetten aan de projecten toe te kennen.
     uit enkel af te wijken van de afspraken in het IHP als daar een zwaarwegende             Er wordt in de gemeentelijke begroting rekening gehouden met het financieren van
     motivatie onder ligt.                                                                    de projecten in de eerste vijf jaar. Dit vraagt ook om opslagen te hanteren boven op
                                                                                              de stichtingskosten voor bijvoorbeeld interim voorzieningen, infrastructuur rondom
2.   Vaststellen van het IHP. Het IHP komt tot stand in een apart project met de              perceel, verhuiskosten en eventueel verwerving van terrein en afspraken over
     schoolbesturen en gemeente, waarbij de kinderopvangorganisaties geïnformeerd             indexatie goed vast te leggen. Er wordt uitgegaan van de IHP bedragen (met index)
     zijn. Het OOGO, het College van B&W en de gemeenteraad stellen het IHP vast              als normbedragen - en er worden geen uitzonderingen gemaakt per project.
     voor de eerste vijf jaar met een doorkijk tot aan 2053.
                                                                                              Voor projecten na de eerste vijf jaar geldt een andere verlening. Zodra het project
3.   Het IHP is een huisvestingskader voor onderwijshuisvesting en duidt de                   actueel wordt, zal het getoetst worden aan de gehanteerde randvoorwaarden uit
     investeringsopgave voor de eerste 5 jaar. Het IHP geeft voor de komende 30               het IHP. Een dergelijke toets wordt vaak gedaan middels een
     jaar bovendien een indicatie van benodigde investeringen. Tevens wordt de                haalbaarheidsonderzoek, ook wel businesscase genoemd. Vervolgens worden de
     prioritering van de projecten opgenomen. Er wordt in de gemeentelijke begroting          randvoorwaarden uit het IHP indien nodig geactualiseerd (inclusief indexatie,
     rekening gehouden met het financieren van de projecten in de eerste vijf jaar.           conform de systematiek zoals beschreven in de financiële paragraaf) en wordt het
                                                                                              definitieve krediet bij de gemeenteraad aangevraagd. De gemeenteraad kan




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                       Pagina 5 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>     alleen weigeren indien er sprake is van grote, onvoorziene, afwijkingen van het                                      c.   Levensduurverlenging met 40 jaar wordt vernieuwbouw genoemd. Een
     project ten opzichte van de in het IHP vastgelegde afspraken.                                                             verlenging van de levensduur betekent niet enkel de verlenging van de
                                                                                                                               bouwkundige levensduur. Het betreft ook de functionele levensduur.
7.   Het IHP prevaleert voor het aanvragen van voorzieningen boven de                                                          De definitie van de functionele levensduurverlenging wordt bepaald op basis
     verordening en vervangt de aanvraagprocedure voor nieuwbouw en overige voor                                               van de kennis op het moment van investeren. Wordt gekozen voor renovatie
     blijvend of voor tijdelijk gebruik bestemde voorzieningen (artikel 2.a lid 1 t/m lid 8                                    of vernieuwbouw, dan dient een duidelijke relatie gelegd te worden met het
     van de verordening). Dat betekent dat het IHP en de hierin genoemde bedragen                                              behalen van de klimaatdoelstellingen van Parijs (zie bouwsteen 3,
     en termijnen leidend zijn voor de uitvoering van projecten. Er zijn echter                                                duurzaamheid).
     uitzonderingen, zoals de kosten voor huisvesting voor een nieuw te stichten                                          d.   Er worden binnen het IHP afspraken gemaakt over ingrepen ter verbetering
     school, kosten voor eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair (artikel 2.a                                       van ventilatie en/of duurzaamheid.
     lid 1, lid 6 en lid 7 van de verordening) of spoedaanvragen door onvoorziene                                              In het geval van ventilatie en het binnenklimaat gaat het om verbeteringen die
     omstandigheden. Op dergelijke onvoorziene omstandigheden na, is de afspraak                                               dermate urgent zijn dat ze niet kunnen wachten tot het moment waarop de
     dat er geen gebruik wordt gemaakt van de route via de verordening maar dat                                                school in aanmerking zou komen voor nieuwbouw, vernieuwbouw of
     reserveringen getroffen worden op basis van het IHP en dat deze gebruikt worden                                           renovatie. Als signaal voor een urgente ingreep worden de dan geldende
     voor realisatie van de beoogde projecten. Aanvragen voortkomend uit het IHP                                               normen op basis van het geldende Bouwbesluit en aanvullende richtlijnen
     worden impliciet geacht een aanvraag te zijn op grond van de verordening. Dit                                             vanuit de Gezondheidsraad gehanteerd.2
     wordt ook op deze wijze in de verordening vastgelegd. De verordening wordt                                                In het geval van duurzaamheid gaat het in eerste instantie om maatregelen ter
     aangepast op basis van het IHP.                                                                                           beperking van het energieverbruik en de CO2-uitstoot (zie bouwsteen 3).
                                                                                                                               Deze verbeteringen in ventilatie en duurzaamheid zijn kostbaar. Omdat
8.   Renovatie en vernieuwbouw als extra voorzieningen. Het IHP is in lijn met het                                             schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor groot onderhoud en exploitatie, en
     voorstel van PO-raad, VO-raad en VNG om renovatie op te nemen als voorziening                                             gemeenten voor onder andere nieuwbouw en vernieuwbouw, ontstaat de
     door de gemeente.                                                                                                         vraag wie deze ingrepen financiert, omdat deze op de grens liggen van groot
     a. In de huidige situatie zijn gemeenten alleen verantwoordelijk voor                                                     onderhoud en vernieuwbouw. Bij voorkeur wordt geïnvesteerd op natuurlijke
         vervangende nieuwbouw wanneer een gebouw aan het einde van zijn                                                       vervangingsmomenten, maar dat is bij urgentie niet altijd mogelijk. Gemeente
         levensduur is (onder andere artikel 2 verordening). Door renovatie en                                                 en schoolbesturen zullen in overleg moeten treden over deze gevallen.
         vernieuwbouw op te nemen als voorziening ontstaat de mogelijkheid om bij
         een gebouw dat aan het einde van zijn levensduur is ook renovatie of                                        9.   Afweging renovatie versus nieuwbouw. Er zijn de volgende overwegingen
         vernieuwbouw toe te passen.                                                                                      aangedragen die kunnen leiden tot de keuze voor renovatie in plaats van
     b. Renovatie is een integrale levensduurverlengende ingreep in het gebouw,                                           nieuwbouw (deze overwegingen sluiten andere overwegingen niet uit en zijn
         waarmee de levensduur van het gebouw met ten minste 25 jaar wordt                                                projectafhankelijk):
         verlengd.                                                                                                            • Het betreft een monumentaal gebouw;



2 Eindrapport Beeld van de ventilatie op scholen in het funderend onderwijs in Nederland, LCVS d.d. 1 oktober 2020
(https://open.overheid.nl/repository/ronl-67bc2dd7-9ac2-4038-a05b-
92f07e94a8f7/1/pdf/Eindrapport%20Landelijk%20Coordinatieteam%20Ventilatie%20op%20Scholen.pdf)




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                                                  Pagina 6 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>         •    Het betreft een gebouw dat qua indeling optimaal aansluit bij het
              onderwijsconcept en bovendien veilig is, maar in slechte bouwkundige
              status is en/of een slecht binnenklimaat heeft;
         •    Een financiële afweging (i.r.t. te onderhouden m2 en investeringen).
         •    Behoud van meer m2 dan volgens geldende normen toegekend zou
              worden.

10. Financiële vertaling: de afbakening van de indicatie van de investeringen wordt
    geduid in de financiële paragrafen op basis van het gezamenlijk gedefinieerde
    kwaliteitsniveau. Investeringen worden geraamd op basis van kengetallen voor
    nieuwbouw (met behulp van de kostenconfigurator van HEVO) en er wordt
    rekening gehouden met een opslagpercentage voor aanvullende kosten zoals
    interim-voorzieningen, regiotoeslag, sloopkosten en locatiegebonden kosten. Er
    dient rekening gehouden te worden met periodieke indexatie op basis van BDB-
    index.

11. De leerlingenprognose van 2021 (Dick Postmus) vormt het uitgangspunt voor
    het IHP. Een prognose geeft het vermoedelijk verloop aan van het
    leerlingenaantal, in het IHP is op basis van ervaring en verwachting van
    schoolbesturen ruimte voor nuance. Dit is met name van toepassing op het (V)SO
    en SBO. De leerlingenprognose wordt geactualiseerd. De geactualiseerde
    gegevens worden gebruikt voor de uitwerking van businesscases en
    haalbaarheidsonderzoeken.

12. Het bouwheerschap ligt in principe bij het schoolbestuur maar als het
    schoolbestuur het bouwheerschap wenst over te hevelen naar de gemeente dan
    heeft het schoolbestuur hier recht op. Het besluit over de bouwheerschap dient
    binnen vier weken nadat het programma vastgesteld is bepaald te worden. Dit is in
    lijn met de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente
    Culemborg.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                           Pagina 7 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.4. Bouwsteen 2: kwaliteit                                                                       dit tot de aanwezigheid van multifunctionele ruimten die door diverse gebruikers
                   Deze bouwsteen geeft aan welke kwaliteitsambities de gemeente                  voor verschillende doeleinden kunnen worden ingezet.
                   Culemborg en de schoolbesturen nastreven op het gebied van
                   onderwijshuisvesting.                                                     4.   Multifunctioneel gebruik: de gebouwen dienen tevens optimaal gebruikt te
                                                                                                  worden. Multifunctioneel gebruik leidt tot een hogere bezetting en daarmee een
1.   Gezondheid: een schoolgebouw draagt bij aan de gezondheid van gebruikers.                    duurzaam gebruik van de gebouwen. Dit vraagt wel om aandacht voor afspraken
     Een gezond binnenklimaat is van zeer groot belang voor de kwaliteit van een                  ten aanzien van beheersvorm, eigendomsverhouding, samenwerkingsafspraken,
     schoolgebouw. Ook een hoge verblijfskwaliteit draagt bij aan een gezond gebouw               exploitatie en financiële geldstromen. Dergelijke afspraken dienen te volgen uit de
     waar leerlingen en leerkrachten graag zijn.                                                  inhoudelijke afspraken die aan de samenwerking ten grondslag liggen. Met name
                                                                                                  het faciliteren van functies voor IKC’s is een belangrijk onderdeel van de
2.   Onderwijskundige functionaliteit en flexibiliteit: nieuwe en gerenoveerde                    gebouwkwaliteit.
     schoolgebouwen dienen onderwijsconcepten goed te faciliteren. Het gebouw dient
     aan te sluiten bij het onderwijsconcept van de school van dat moment, maar dient        5.   Locatie: Belangrijke thema’s bij een goede locatie zijn: bereikbaarheid, veiligheid,
     ook flexibel te zijn richting de toekomst zodat het zich kan aanpassen wanneer het           voldoende buitenruimte en voldoende parkeermogelijkheden, evenals sociale
     concept hierom vraagt.                                                                       veiligheid.
                                                                                                  Met name voor scholen met een regiofunctie is een (verkeerskundig) goede
     Uitgangspunt is dat ook andere functies in samenhang met onderwijs goed                      bereikbaarheid essentieel. Dat geldt voor PO-scholen met een in Culemborg
     gefaciliteerd te worden. Denk aan kinderopvang of jeugdzorg, maar ook aan de                 unieke denominatie, evenals voor de VO-scholen en voor het SO, VSO en SBO.
     verbinding met de wijk. Er wordt tevens ingezet op flexibiliteit. Hierbij gaat het om        Daarbij dient de bereikbaarheid via verschillende ‘vervoersmiddelen’ zoals met de
     interne flexibiliteit, maar ook om transformatiemogelijkheden (adaptief vermogen)            auto, de fiets of te voet op een veilige manier mogelijk te zijn bijvoorbeeld door de
     van het vastgoed. Flexibiliteit kan ook worden ingezet om ruimtetekorten en                  verschillende verkeersstromen van elkaar te scheiden.
     ruimteoverschotten op te lossen door de mogelijkheid van het op- en afschalen
     van gebouwen.                                                                           6.   Ruimte voor sport en bewegen: Bewegen is belangrijk; hoe dichter bij het
                                                                                                  onderwijs, hoe beter. Daarbij gaat het niet alleen om sporthallen en gymzalen,
3.   Inclusief onderwijs en toegankelijkheid: de schoolgebouwen dienen de                         maar ook om ruimte voor bewegend leren in en om de scholen; binnen en buiten.
     mogelijkheid te bieden tot het faciliteren van inclusief en passend onderwijs. Dit           Daarnaast wordt door de keuze van samenwerkingspartners ook het bewegen na
     houdt in dat gebouwen ruim van opzet zijn en beschikken over een lift. Ook                   schooltijd gestimuleerd.
     leerlingen met een beperking kunnen worden ontvangen. Een toegankelijke
     omgeving is een omgeving waar kinderen en volwassenen zich zelfstandig door                  Niet alleen het onderwijs maar ook andere organisaties maken gebruik van de
     het gebouw kunnen bewegen, zonder hulp van derden. Toegankelijkheid betekent                 sportfaciliteiten in de gemeente. Multifunctionaliteit van de sportvoorzieningen is
     ook dat het gebouw geschikt is voor diverse gebruikersgroepen; hierbij hoort het             hierin een vereiste om een maximale bezetting van de voorzieningen na te
     streven naar meer samenwerking tussen primair onderwijs en speciaal onderwijs                streven.
     of tussen het onderwijs en zorg-/wijkvoorzieningen daar waar er lokale behoefte is
     (zie bouwsteen 5, samenwerking). Voor de kwaliteit van de schoolgebouwen leidt               Naast de capaciteit en kwaliteit van de voorzieningen zijn de loopafstand tot en
                                                                                                  veilige bereikbaarheid van de sportfaciliteit relevant, omdat loopafstanden van de




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                            Pagina 8 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     onderwijslocatie naar de sportfaciliteit van meer dan 15 minuten leiden tot verlies
     van onderwijstijd. Idealiter worden onderwijs en sportlocaties gecombineerd.

     Binnen de gemeente Culemborg wordt een gezonde leefstijl en het belang van
     bewegen onderstreept. Om dat te faciliteren kiezen de PO- en VO-scholen in
     Culemborg ervoor om een uitgebreid aanbod aan bewegingsonderwijs aan te
     bieden. Om dat in de toekomst te kunnen faciliteren worden de volgende
     uitgangspunten voor het IHP gehanteerd:
          • Voor het PO : de ambitie is om uit te gaan van 3 lesuren per groep per
             week in plaats van 2 lesuren per week (in lijn met landelijk oproep voor
             meer bewegingsonderwijs).
          • Voor het VO wordt gepleit om van 25% extra capaciteit ten opzichte van
             de wettelijke richtlijnen uit te gaan. In het verleden is gebleken dat de
             wettelijke richtlijnen onvoldoende toereikend zijn om de ambities, en
             vooral sport als examenvak te faciliteren.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                              Pagina 9 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>1.5. Bouwsteen 3: duurzaamheid                                                                                            investeringen door het schoolbestuur dienen altijd in lijn te zijn met regelgeving
               Het streven van de gemeente Culemborg en de schoolbesturen is een                                          vanuit het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Total Cost of
               scholenlandschap dat het milieu en de natuur minimaal belast. Het                                          Ownership wordt benaderd vanuit voorbeeldfunctie, investering en jaarlasten van
               realiseren van duurzame schoolgebouwen is een maatschappelijke                                             een gebouw. Daarbij dient rekening gehouden te worden met de beperkte
         verantwoordelijkheid. Daarbij wordt een brede definitie van duurzaamheid                                         middelen van zowel de school als de gemeente en het huidige investeringsverbod
gehanteerd. Het begrip duurzaamheid wordt breder gedefinieerd dan energiebesparing                                        in het PO, artikel 148 WPO. In het VO is geen investeringsverbod, het VSO is hier
en CO2-reductie. Duurzaamheid gaat ook over Total Cost of Ownership (TCO),                                                een uitzondering op (hiervoor geldt wel een investeringsverbod). Deze bepaling in
gezondheid, functionaliteit en betaalbaarheid. Het brede duurzaamheidsbegrip bestaat                                      het PO is als amendement in de wet toegevoegd om te voorkomen dat de door de
uit (in willekeurige volgorde):                                                                                           voor onderwijs bedoelde middelen voor oneigenlijke doelen kunnen worden
                                                                                                                          aangewend. In de praktijk wordt hier wisselend mee omgegaan3. Vanaf circa 2023
1.   Aansluiten op doelstellingen gemeentelijk beleid en klimaatakkoord: het IHP                                          is het wetsvoorstel erop gericht het bestaande investeringsverbod op te heffen (zie
     sluit aan op de doelstellingen die zijn geformuleerd in het landelijke klimaatakkoord                                bijlage I).
     en de sectorale routekaart: 55% CO2-reductie in 2030 en 95% CO2-reductie in                                          Naast financiële investeringen dient bij de realisatie van vernieuwbouw en
     2050. Ten aanzien van de doelstelling van klimaatakkoord om in 2050 een                                              nieuwbouw ook stilgestaan te worden bij passieve maatregelen die de kwaliteit
     reductie van 95% bereikt te hebben heeft de gemeente Culemborg een hogere                                            van de huisvesting bevorderen. Er kan gedacht worden aan het bouwen van
     ambitie: de ambitie is om in 2040 energieneutraal te zijn. Middels het IHP wil de                                    passieve gebouwen4 of het vergroenen van gebouwen en terreinen om voor
     gemeente invulling geven aan de verduurzamingsopgave voor het onderwijs en                                           natuurlijke koeling te zorgen. De keuze binnen de mogelijke oplossingen dient
     daarmee voldoen aan de eigen doelstelling. De ambitie is om energieneutrale                                          projectspecifiek in de uitwerking van het scenario na vaststelling van het IHP
     schoolgebouwen te realiseren, waarbij gemeente en schoolbesturen afspraken                                           onderzocht te worden.
     maken over een mogelijk gezamenlijke investering hierin. Het streven is om de
     beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten om de doelstellingen te                                      Op het moment dat extra investeringen nodig zijn om de ambitie te bereiken, dan
     halen. Vanuit ervaring wordt bij voorkeur op natuurlijke vervangingsmomenten                                         zijn de volgende afspraken van toepassing:
     geïnvesteerd: nieuwbouw en/of vernieuwbouw.                                                                               • Schoolbesturen investeren in verduurzamingsmaatregelen mits deze
                                                                                                                                   binnen 5 jaren terug te verdienen zijn;
2.   De schoolbesturen zijn mogelijk bereid vanuit Total Cost of Ownership mee                                                 • Er wordt zo veel als mogelijk gebruik gemaakt van subsidies;
     te investeren in schoolgebouwen. Daarbij leveren gemeente en schoolbestuur                                                • Resterende financieringsbedragen worden door de gemeente
     mogelijk een extra bijdrage vanuit het gezamenlijk belang van extra kwaliteit en                                              gefinancierd indien deze het bestaande bouwbesluit overstijgen.
     optimale exploitatie om een nog functioneler en prettiger gebouw te realiseren.
     Gemeente en schoolbesturen zetten zich proactief in om de extra ambities met                                    3.   Energieneutraliteit: er wordt bij nieuwbouw en vernieuwbouw gekozen voor
     alle beschikbare middelen (bijvoorbeeld ook subsidies) te realiseren. Eventuele                                      energieneutrale schoolgebouwen (ENG). Daarbij wordt er voor nieuwbouw een

3                                                                                                                    voldaan aan de eisen uit het Bouwbesluit. Het schoolbestuur mag wel boven deze normen investeren in het gebouw
  Dit naar aanleiding van uitspraken van toenmalig staatssecretaris Dekker bij de behandeling van het wetsvoorstel
‘overheveling onderhoud buitenkant’.                                                                                 om bijvoorbeeld een lager energieverbruik of beter binnenklimaat te realiseren. Hierbij geldt dat het een redelijk
                                                                                                                     bedrag betreft dat binnen een redelijke termijn kan worden terugverdiend.’
‘Bij nieuwbouw is het niet toegestaan dat een bestuur een bijdrage levert aan de nieuwbouw van een school voor dat   4 Bij passief bouwen wordt er uitgegaan van goede isolatie, kierdichting en daarmee een grote beperking van
deel waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Dus het kan niet zo zijn dat de gemeente maar een deel van de         warmteverlies en warmtebehoefte zonder het comfort in het binnenmilieu te beperken.
vergoeding betaalt en het bestuur de rest laat betalen. De gemeente moet minimaal de normvergoeding zoals die in
de eigen huisvestingsverordening is vastgelegd vergoeden. Het bedrag moet ook zodanig zijn dat kan worden




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                                                                        Pagina 10 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>     hogere ambitie uitgesproken dan het Bouwbesluit per 1 januari 2021, dat uitgaat               ecologisch vriendelijke en/of herbruikbare materialen. In het geval van nieuwbouw,
     van bijna energieneutrale gebouwen (BENG - voor een toelichting op het verschil               vernieuwbouw en renovatie wordt gelet op de basisprincipes van circulariteit, zoals
     zie bijlage II). Bij renovatie (zie bouwsteen 1 voor uitgangspunten renovatie) wordt          de toekomstige losmaakbaarheid van de gebouwelementen.
     beoogd om deze energieprestatie zoveel mogelijk te realiseren. Voor renovatie
     geldt minimaal de ambitie voor bijna energieneutrale schoolgebouwen (BENG).              7.   Groene en blauwe buitenruimten: de buitenruimten worden zo verhard als nodig
                                                                                                   maar ook zo groen en blauw als mogelijk vormgegeven. Groene en blauwe
4.   Optimum ‘Frisse Scholen’: bij nieuwbouw, vernieuwbouw en renovatie zijn alle                  buitenruimten laten kinderen kennismaken met de natuurlijke elementen en
     Frisse Scholen-thema’s relevant (lucht, licht, temperatuur, geluid en energie),               hebben een verkoelende werking. Daarnaast worden elementen die het
     waarbij bijzondere aandacht besteed wordt aan het binnenmilieu (lucht en                      ‘bewegend leren’ en sportiviteit bevorderen bewust ingezet. Naast het groen in de
     temperatuur). Voorbeeld is dat alleen frisse lucht in de warmer wordende zomers               buitenruimten spelen onderwerpen als het bevorderen van biodiversiteit
     niet voldoende is, er dient ook gekoeld te kunnen worden. De kracht ligt in de                (bijvoorbeeld door het plaatsen van verblijfplaatsen voor insecten en dieren) en
     optimale afstemming en integratie van deze thema’s om te komen tot zo duurzaam                waterbestendigheid (bijvoorbeeld door regenwaterinfiltratie) een belangrijke rol.
     mogelijke gebouwen. Deze duurzame gebouwen leiden tot een kwalitatief goed
     leef- en leerklimaat voor leerlingen en medewerkers. Het streven is om voor alle              De buitenruimte wordt in basis afgescheiden en is voor gebruik van de
     scholen in Culemborg minimaal klasse B voor alle thema’s te bereiken.                         onderwijslocatie. Daarmee valt het onderhoud van de buitenruimte onder
                                                                                                   verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. Indien nodig of bij aanvullende
5.   Onderwijskundige functionaliteit en flexibiliteit ten behoeve van toekomst-                   ambities wordt het gesprek gevoerd tussen schoolbestuur en gemeente over de
     bestendigheid: nieuwe en gerenoveerde schoolgebouwen dienen onderwijs-                        exploitatie hiervan.
     concepten goed te faciliteren, het gebouw dient aan te sluiten bij het onderwijs-
     concept van de school van dat moment. Het onderwijsconcept is leidend in de              8.   Meetbaarheid van duurzaamheid. In het kwaliteitsniveau voor nieuwbouw,
     beoordeling van de functionaliteit van een onderwijsgebouw. Daarnaast dienen                  vernieuwbouw en renovatie wordt duurzaamheid ook geconcretiseerd. Onder
     ook andere functies in samenhang met onderwijs goed gefaciliteerd te worden.                  punt 3 zijn de doelstellingen voor nieuwbouw, vernieuwbouw en renovatie op het
     Denk aan kinderopvang of jeugdzorg, maar ook aan de verbinding met de wijk. Er                vlak van energie geformuleerd. In bijlage II wordt de definitie van deze
     wordt tevens ingezet op flexibiliteit. Hierbij gaat het om interne flexibiliteit, maar        doelstellingen weergegeven.
     ook om transformatiemogelijkheden (adaptief vermogen) van het vastgoed.
     Flexibiliteit kan ook worden ingezet om ruimtetekorten en ruimteoverschotten op te       9.   Duurzaamheid in bestaande gebouwen. Door vaststelling van het IHP krijgen
     lossen door de mogelijkheid van het op- en afschalen van gebouwen. De                         schoolbesturen zicht op de vervangingstermijnen van hun gebouwen. Dit stelt
     (bouw-/installatie)technische kwaliteit van de schoolgebouwen is uitstekend en                schoolbesturen in staat om vanuit hun verantwoordelijkheid voor onderhoud en
     onderhoudsvriendelijk. Dit zorgt ervoor dat gebouwen lang meegaan.                            exploitatie te investeren in duurzaamheid en het binnenklimaat. Daarbij kan met
                                                                                                   name worden ingezet op duurzaamheidsmaatregelen waarbij de terugverdien-
6.   Voorbeeldfunctie, materialisering en circulariteit: duurzame gebouwen en de                   tijden de vervangingstermijn niet overschrijden. De tussentijdse verduurzaming en
     omgeving dragen bij aan het duurzaamheidsbewustzijn van gebruikers (leerlingen,               verbetering van schoolgebouwen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
     docenten etc.) en bewoners door duurzaamheidsmaatregelen zichtbaar te maken.                  schoolbesturen en gemeente. Dit kan worden verwerkt in de
     Ten aanzien van circulariteit wordt ernaar gestreefd bewust om te gaan met de                 meerjarenonderhoudsplanning van de gebouwen. De gemeente is bereid om
     toegepaste materialen en waar mogelijk gebruik te maken van natuurlijke,




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                          Pagina 11 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     hierin mee te denken en eventueel een rol te spelen in planvorming en                 3.   Bij investeringen in schoolgebouwen gaan schoolbesturen en de gemeente
     (voor)financiering.                                                                        in gesprek over de toekomstbestendigheid van de locatie. De lokale
1.6. Bouwsteen 4: capaciteit                                                                    opheffingsnorm heeft daarbij een signaalfunctie. In het PO is deze norm
                Deze bouwsteen geeft aan hoe wordt omgegaan met de capaciteit van               138 leerlingen per school. De landelijke opheffingsnormen gelden voor het VO
                de onderwijshuisvesting in de gemeente Culemborg. Daarbij gaat het om           conform artikel 107 van de Wet op het voortgezet onderwijs; deze verschillen per
                een optimale afstemming tussen vraag en aanbod.                                 type onderwijs. In het geval van (V)SO en SBO dient gekeken te worden naar de
                                                                                                daadwerkelijke en verwachte vraag en het daadwerkelijke en verwachte aanbod.
                                                                                                Hierbij dient afstemming met het samenwerkingsverband gezocht te worden.
1.   Binnen de gemeente Culemborg is een goed onderwijsaanbod; er is een                        Voor alle typen onderwijs is een maatwerkbesluit nodig over de toekomst-
     spreiding van onderwijsconcepten, denominaties en onderwijsniveaus over de                 bestendigheid van een kleine school waarbij alle aspecten meegewogen worden
     gemeente, waarbij voorop staat dat Culemborg een aantrekkelijke gemeente voor              (bijvoorbeeld laatste school van een denominatie of onderwijsconcept of enige
     iedereen wil zijn, ook voor jongeren uit de regio.. Binnen Culemborg vindt men het         school in een solitair gelegen wijk of kern). Een mogelijke oplossing voor de
     belangrijk dat iedereen het onderwijs krijgt dat nodig is. Culemborg heeft een             levensvatbaarheid van kleine scholen is het vormen van gezamenlijke huisvesting
     divers aanbod en hier is men trots op. Een goede verbinding tussen onderwijs en            van (kleine) scholen en / of met maatschappelijke organisaties.
     arbeidsmarkt is hierbij van belang.5 De wens is dit onderwijsaanbod te behouden
     en te versterken. Dit vraagt om extra aandacht in de uitwerking voor het specifieke   4.   De schoolbesturen streven naar een omvang van een school die past bij de
     van iedere onderwijsinstelling.                                                            vraag. Hiermee wordt bedoeld dat er geen ‘ideale’ schoolgrootte bestaat voor een
                                                                                                school in de gemeente Culemborg. Het gaat niet zozeer om de omvang, maar om
2.   Uitgangspunt is dat voor ieder kind een passende plek beschikbaar is. Voor                 kwaliteit. Schoolbesturen maken daarbij zelf de afweging of de kwaliteit bij een
     partners in Integrale Kindcentra (IKC’s) en in alle andere voorzieningen voor het          bepaalde omvang gegarandeerd kan worden. Voor het PO is aangegeven dat de
     PO betekent dit dat kinderen dicht bij huis naar school kunnen gaan. In iedere wijk        omvang ook afhankelijk is van het voedingsgebied (hoeveel kinderen wonen er in
     dient een onderwijslocatie te zijn en waar mogelijk en gewenst ook een                     een wijk of kern). Aangezien het VO vaak een regiofunctie heeft, bepalen de vraag
     kindvoorziening, maar er hoeft niet in iedere wijk een school van iedere                   en de praktische organisatie van het onderwijs de ideale schoolgrootte.
     denominatie aanwezig te zijn. Organisaties voor kindvoorzieningen worden
     derhalve betrokken in de scenario-ontwikkeling van dit IHP.                           5.   Voor iedere school ook een zelfstandig gebouw gerealiseerd wordt.
     Scholen van het VO en het (V)SO, maar ook PO-scholen met een specifiek                     In de praktijk is gebleken dat onvoldoende invloed uitgeoefend kan worden op het
     onderwijsconcept hebben een regiofunctie. Deze scholen zijn niet gebonden aan              gelijkwaardig houden van twee scholen onder een dak. Om schreefgroei te
     een bepaalde plek binnen de gemeente. Er dient echter wel bijzondere aandacht              voorkomen is de voorkeur uitgesproken om voor een school/ IKC-voorziening of
     te zijn voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid van deze regioscholen.                  meerdere scholen van één schoolbestuur met IKC-partners een zelfstandig
     Voor het (V)SO vindt afstemming over de locaties en het onderwijsaanbod plaats             gebouw te realiseren in plaats van meerdere scholen onder een dak te huisvesten.
     binnen het samenwerkingsverband.                                                           Daar waar partijen meerwaarde ervaren bij het gezamenlijk optrekken, is er echter
                                                                                                de mogelijkheid om dat nader te onderzoeken en te ontwikkelen.



5 Bestuursakkoord gemeente Culemborg 2022-2026




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                     Pagina 12 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6.   Het streven is een optimale afstemming tussen vraag en aanbod. Daarbij gaat
     het direct ook om het voorkomen van leegstand en ruimtetekorten bij scholen.
     Daarvoor zijn een tweetal instrumenten geformuleerd (in willekeurige volgorde):
     a. Verhuur of medegebruik van ruimten kan, na toestemming van de gemeente,
         een oplossing zijn voor een ruimteoverschot. Onder andere IKC-partners zoals
         de kinderopvang worden benaderd voor verhuur of medegebruik.
         De inkomsten van schoolbesturen voor onderhoud en exploitatie zijn
         afhankelijk van het aantal leerlingen. Bij leegstand moet een schoolbestuur
         met minder inkomsten hetzelfde aantal vierkante meters onderhouden. Ook
         afstoten van leegstand kan een mogelijkheid zijn.
     b. Verwijzen is ook mogelijk. Dit betreft het in medegebruik geven van leegstand
         in een school aan een school met een ruimtetekort. In het PO geven school-
         besturen aan deze situatie te willen voorkomen omdat het onderwijskundig
         minder wenselijk is, bijvoorbeeld wanneer er een doorgaande leerlijn/
         ontwikkellijn is gecreëerd in een IKC. Indien er wel wordt verwezen dient dit
         passend te zijn voor de specifieke situatie.

7.   Onvoorziene omstandigheden worden opgeloste naar eer en geweten. Er is
     daarnaast sprake van landelijke ontwikkelingen, zoals het faciliteren van onderwijs
     voor vluchtelingen. De impact hiervan op de capaciteitsvraag op lange en korte
     termijn is moeilijk te voorspellen. De schoolbesturen en gemeente hebben hier de
     taak om naar eer en geweten een oplossing voor dit soort onvoorziene
     omstandigheden te zoeken zonder dit een structurele plek in de capaciteit toe te
     kennen.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                              Pagina 13 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>1.7. Bouwsteen 5: samenwerking                                                                    huurbescherming kan bijvoorbeeld worden opgelost door de KOV of andere
Deze bouwsteen behandelt de relatie van onderwijshuisvesting met                                  maatschappelijke instellingen geen onderwijsmeters toe te kennen voor huur,
andere voorzieningen. Daarbij wordt ingegaan op samenwerkings-                                    maar door deze onderwijsmeters eerst te onttrekken aan het onderwijs
mogelijkheden.                                                                                    alvorens ze beschikbaar te stellen.

1.   Samenwerking betekent dat scholen gebouwen delen, met partners                      3.   Er wordt ingezet op 1 KOV per IKC
     (bijvoorbeeld kinderopvang, jeugdzorg, (maatschappelijke en culturele)                   Uitgangspunt is dat elk IKC wordt voorzien van 1 KOV in plaats van bijvoorbeeld 1
     wijkvoorzieningen). Samenwerking kan zowel inhoudelijk als gebouwelijk worden            KOV per school in geval van 2 scholen in 1 IKC.
     vormgegeven, waarbij gebouwelijke samenwerking bij voorkeur volgt op de
     inhoudelijke samenwerking om deze extra te versterken. Inhoudelijke                      Contracten die de gemeente met de KOV opstelt worden gezamenlijk bepaald
     samenwerking biedt voordelen op het gebied van kennisuitwisseling. Gebouwelijke          tussen gemeente en betrokken schoolbesturen.
     samenwerking kan de inhoudelijke samenwerking faciliteren en versterken en
     daarnaast exploitatievoordelen bieden (delen van ruimten).                          4.   Samenwerking onderwijs en maatschappelijke partners: er wordt door
                                                                                              gemeente en schoolbesturen in het uitwerken van de projecten gezocht naar
2.   Er wordt ingezet op het behouden en uitbreiden van samenwerking tussen                   samenwerking tussen het onderwijs en overige maatschappelijke partners die de
     het PO en kinderopvang (kinderopvang en buitenschoolse opvang). Dit worden               onderwijs- en wijkbehoeften tegemoet kunnen komen, zoals bijvoorbeeld
     ook wel partners voor IKC’s genoemd. Daarbij worden pedagogiek en didactiek op           therapeuten, wijkteam, bibliotheek, jeugdhulp, sportorganisaties, culturele partners
     elkaar afgestemd:                                                                        etc. Er wordt daarbij tegemoetgekomen aan de sociaal-maatschappelijke rol van
     a. De samenwerking tussen PO en IKC-partners kan verschillende vormen                    een school voor de wijk/kern. Deze functie en behoefte kan per wijk/kern en per
         aannemen. Er zijn verschillende manieren van integratie tussen onderwijs en          school anders zijn en worden ingevuld. Er is ruimte om per school maatwerk te
         kinderopvang. Er is ruimte om per project maatwerk te leveren, passend bij de        leveren, passend bij de lokale situatie.
         lokale situatie.                                                                     Daarbij wordt er actief op ingezet de onderwijsgebouwen vanuit de
     b. De basis voor een IKC is het realiseren van een leerlijn/ ontwikkellijn van 2-        maatschappelijke verantwoordelijkheid voor passende functies in de avonduren,
         12 jaar, het realiseren van opvang van 0-12-jarigen is ook mogelijk. Het             weekenden of gedurende vakantieperiodes open te stellen. Dit vraagt om goede
         realiseren van kinderopvang voor 0-2-jarigen is afhankelijk van de behoefte          afspraken over beheer, onderhoud, exploitatie en verantwoordelijkheid voor het
         van een wijk en de sociaal-maatschappelijke factoren.                                leegstandsrisico.
     c. Huurbescherming van IKC-partners is belangrijk om te voorkomen dat de
         gecreëerde doorlopende leerlijn/ ontwikkellijn bij groei van de school door     5.   Tussen het VO en VSO is reeds een samenwerking ontstaan. Deze
         opzeggen van de huur voor de IKC-partner alsnog onderbroken wordt.                   ontwikkelingen dienen in het kader van inclusief en passend onderwijs verder
     d. Momenteel bestaan er afspraken op het gebied van medegebruik en verhuur.              versterkt en uitgebreid te worden.
         De gemeente en schoolbesturen wensen deze afspraken te actualiseren en
         na het vaststellen van het IHP vast te leggen in beleidskaders. Dit betreft     6.   Samenwerking PO en SBO: ook de samenwerking tussen PO en SO/SBO wordt
         vraagstukken over capaciteit (bijvoorbeeld het bieden van huurbescherming            proactief versterkt ten behoeve van meer inclusief onderwijs. Een voorbeeld is de
         aan IKC-partners), eigendomsverhoudingen, tariefstelling bij medegebruik en          verkenning van de samenvoeging van SBO De Julianaschool met het primair
         verhuur en financiering van de aanvangsinvestering. Het bieden van                   onderwijs.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                      Pagina 14 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>7.   Samenwerking PO en VO: een actieve samenwerking tussen PO en VO vormt
     het uitgangspunt voor Culemborg.

     Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van “10-14-onderwijs” vormgegeven worden.
     Hierbij wordt bij de overgang van PO naar VO een betere doorlopende lijn
     gecreëerd waardoor de harde breuk van groep 8 naar het VO wordt voorkomen.

     Een ander voorbeeld van deze samenwerking is het Agora – onderwijs. Een vorm
     van onderwijs die het PO en het VO willen aanbieden voor kinderen van 4 tot 16.
     Het Agora onderwijs is nog zoekende naar een locatie voor uitbreiding. Deze
     locatie hoeft niet per se bij het VO te zijn gesitueerd, maar vanuit inhoudelijke
     samenwerking is nabijheid wel gewenst.

8.   Schaalvoordelen afstemmen in OOGO gerelateerd aan onderwijshuisvesting
     In het OOGO dient als vast agendapunt opgenomen te worden:
     de verkenning van inkoop- en exploitatievoordelen door gezamenlijke inkoop.
     Gezamenlijk inkopen kan schaalvoordelen met zich meebrengen, bijvoorbeeld
     door het besparen van aanbestedingskosten en uitvoeringskosten of
     schaalvoordelen bij gezamenlijk inkoop van leermiddelen. Per onderwerp kan
     bepaald worden voor welke partijen het interessant is om gezamenlijk op te
     trekken.




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                            Pagina 15 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bijlage I – Juridische- en Beleidskaders                                                    •   De Beatrixschool staat op grond die niet in eigendom is van gemeente
                                                                                                Culemborg, het eigendom van de grond ligt bij PCI (Parochiële Charitas
Dit hoofdstuk gaat in op de beleidskaders die gelden voor het IHP: de wettelijke taak           Instelling).
van de gemeente en schoolbesturen op het gebied van onderwijshuisvesting en                 •   Sportvelden van het KWC zijn in eigendom van KWC.
relevante ontwikkelingen.                                                                   •   Lek & Linge maakt gebruik van een sportveld en een amfitheater o.b.v. een
                                                                                                gebruiksovereenkomst.
Zorgplicht
Gemeenten hebben op het gebied van onderwijshuisvesting de zogeheten zorgplicht.        Dit houdt in dat een schoolbestuur als eigenaar van een schoolgebouw en ondergrond
De onderwijswetgeving stelt dat een gemeente dient te voorzien in voldoende en          juridisch aansprakelijk is. Wanneer een schoolbestuur geen gebruik meer maakt van
adequate huisvesting voor het primair onderwijs (PO), (voortgezet) speciaal onderwijs   het gebouw valt het gebouw om niet terug in het juridisch eigendom van de gemeente.
((V)SO) en voortgezet onderwijs (VO). De voorzieningen in de huisvesting waarvoor de    De reden hiervoor is dat de gemeente het gebouw en de ondergrond heeft bekostigd.
gemeente verantwoordelijk is zijn vastgelegd in de wetgeving. Daarbij gaat het onder    De gemeente heeft dus het economisch claimrecht. Schoolbesturen kunnen vanwege
andere om (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding en herstel van constructiefouten. Het    hun positie een gedeelte van het gebouw in medegebruik (voor andere culturele,
onderhoud (binnen- en buitenkant) en de exploitatie van schoolgebouwen is de            maatschappelijke of recreatieve doeleinden) geven aan instellingen die uit de
verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. Renovatie is (vooralsnog) niet wettelijk    openbare kas worden bekostigd met een ideëel doel. Commercieel verhuren binnen
geregeld. Hetzelfde geldt voor vernieuwbouw.                                            onderwijstijd is mogelijk als de gemeente daar, met inachtneming van de verordening,
                                                                                        voorafgaand toestemming voor geeft.
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs
De uitvoering van de zorgplicht wordt geregeld via een juridisch instrument, de
verordening. Op grond van de Gemeentewet (artikel 149), Wet op het Primair              Kinderopvang
Onderwijs (artikel 102), Wet op de Expertisecentra (artikel 100) en Wet op het          Op 1 januari 2018 is de Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk in
Voortgezet Onderwijs (artikel 76) is de gemeenteraad verplicht bij verordening een      werking getreden. Daarbij zijn kinderopvang en peuterspeelzalen geharmoniseerd,
regeling vast te stellen. De verordening bevat de basis van het                         waardoor men tegenwoordig spreekt van peuteropvang. Voor de peuteropvang is
onderwijshuisvestingsbeleid en regelt uitgangspunten voor onder andere de               daarbij een landelijk kwaliteitskader ingevoerd dat grotendeels gelijk is aan de
voorzieningen die schoolbesturen jaarlijks kunnen aanvragen bij een gemeente,           kinderopvang. De GGD is aangesteld als toezichthouder op de kwaliteit voor zowel de
criteria voor het toetsen van deze aanvragen en procedurele afspraken. De VVHO          kinderopvang als peuterspeelzalen. Daarnaast is er met de invoering van de Wet OKE
(Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs gemeente Culemborg) is voor het        voor gemeenten een verplichting gekomen om voldoende aanbod vroeg- en
laatst vastgesteld in 2015.                                                             voorschoolse educatie (VVE) te realiseren, waarbij de financiële drempels voor ouders
                                                                                        van doelgroepkinderen zo laag mogelijk moeten zijn.
Eigendom
Normaliter hebben schoolbesturen het (juridisch) eigendom van een schoolgebouw
met de daarbij behorende ondergrond. In Culemborg bestaan drie uitzonderingen:
    • Brede School Culemborg Oost: volledig eigendom ligt bij SABC.                     Huidig stelsel
    • Brede School Culemborg West: eigendom ligt volledig bij gemeente                  De huidige rolverdeling (waarbij gemeenten verantwoordelijk zijn voor nieuwbouw en
        Culemborg                                                                       schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor onderhoud, aanpassing en exploitatie)




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                  Pagina 16 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>vertoont tekortkomingen. Het stelsel biedt beide partijen theoretisch de mogelijkheid                 startconditie) die in functioneel en kwalitatief opzicht gelijkwaardig is aan
om de eigen uitgaven te beperken. Gemeenten kunnen eigen uitgaven beperken door                       nieuwbouw en gericht is op levensduurverlenging van ten minste 25 jaar.
relatief goedkope gebouwen neer te zetten, met als gevolg hoge onderhouds- en                     •   Het investeringsverbod voor het PO en (V)SO wordt zodanig aangepast dat
exploitatiekosten. Schoolbesturen kunnen de eigen uitgaven beperken door weinig te                    het overeenkomt met de betreffende bepalingen uit Wet op het Voortgezet
investeren in onderhoud en eerder nieuwbouw aan te vragen bij de gemeente.                            Onderwijs. PO- en (V)SO besturen krijgen daarmee de mogelijkheid om in
Daarbij komt dat een aantal zaken, zoals bekostiging als gevolg van aangescherpte                     huisvesting te investeren.
eisen in het Bouwbesluit en maatschappelijk wenselijke voorzieningen waaronder op                 •   De concretisering van het Huisvestingsvoorstel van de sectorraden en de
het gebied van duurzaamheid, en de voorziening renovatie / vernieuwbouw niet                          VNG gaat uit van het handhaven van de huidige financieringsstromen.
geregeld zijn.                                                                                        Aanvullend kan de versoepeling van het investeringsverbod leiden tot een
                                                                                                      gezamenlijke financiering die de kwaliteit van onderwijshuisvesting kan
Wetsvoorstel stelselwijziging                                                                         vergroten dan wel het moment van investeren kan vervroegen.
Op 15 december 2016 hebben de PO-raad, de VO-raad en VNG een gezamenlijk
voorstel gestuurd aan toenmalig staatssecretaris Sander Dekker om de                          Vooruitlopend op de kaders van de vigerende wetgeving streeft de gemeente
tekortkomingen in het huidige stelsel voor onderwijshuisvesting op te lossen. Het             Culemborg ernaar mee te gaan met deze ontwikkeling.
uitgangspunt van dit voorstel is dat gemeenten en schoolbesturen een gezamenlijke
verantwoordelijkheid hebben voor de (kwaliteit van de) huisvesting van scholen. Op 9          Ontwikkeling klimaatakkoord
mei 2018 is het verder uitgewerkte voorstel gepubliceerd door PO-raad, VO-raad en             In het klimaatakkoord is vastgelegd dat de PO-raad en de VO-raad sectorale
VNG. Inmiddels is het voorstel ook formeel door de VNG goedgekeurd. Het voorstel is           routekaarten, behorende bij de klimaatopgave, dienen door te rekenen naar een CO2-
in 2018 formeel aan de huidige minister aangeboden. Deze heeft laten weten dat de             arme gebouwenvoorraad. HEVO heeft deze doorrekening uitgevoerd. Deze
besluitvorming c.q. wetswijziging staat gepland voor de tweede helft van 2023.                doorrekening richt zich enerzijds op de effectiviteit van mogelijke scenario’s op de
                                                                                              totale reductie van gebouwgebonden CO2-productie en anderzijds op de
Het voorstel pleit voor aanpassing van het stelsel om een aantal van de                       kosteneffectiviteit van de verschillende maatregelen die op de gebouwenvoorraad
geconstateerde tekortkomingen op te heffen. Daarbij worden de nadelen van de                  kunnen worden toegepast.
scheiding van de financiële middelen zoveel mogelijk opgeheven. Gemeenten en
schoolbesturen komen in een meer gelijkwaardige positie ten opzichte van elkaar.              Op het gebied van de te behalen doelstellingen is de opdracht aan de sectoren om:
Belangrijke elementen uit het voorstel zijn:                                                      • Te komen tot een gebouwgebonden CO2-reductie van 49% in 2030 ten
                                                                                                      opzichte van de situatie in 1990, hetgeen overeenkomt met 44% ten opzichte
     •   De in de wet beschreven jaarcyclus voor aanvragen onderwijshuisvesting                       van de situatie in 2017.
         wordt vervangen door een langere periode, waarin gemeenten na overleg met                • Te komen tot een gebouwgebonden CO2-reductie van 95% in 2050 ten
         betrokken schoolbesturen het huisvestingsbeleid en het                                       opzichte van de situatie in 1990.
         investeringsprogramma voor een periode van 4 jaar vastleggen in een
         meerjarenprogramma (IHP), met een doorkijk tot ten minste het 16e jaar.              Naast de doelstellingen op het gebied van CO2-reductie, hebben de beide sectorraden
     •   De mogelijkheid om renovatie als volwaardig alternatief voor vervangende             daaraan toegevoegd dat een duurzaam schoolgebouw een schoolgebouw is dat
         nieuwbouw in te kunnen zetten. Renovatie moet worden opgenomen als                   optimaal ten dienste staat van het onderwijs dat erin geboden wordt. Een goed
         voorziening in de wet. Renovatie dient daarbij te leiden tot een startsituatie (of   binnenklimaat resulteert in een hoger leerrendement en minder ziekteverzuim. Een




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                         Pagina 17 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>schoolgebouw is daarmee niet alleen duurzaam voor wat betreft de CO2-uitstoot of het
energieverbruik; het is een gebouw dat aansluit bij de onderwijskundige visie van de
school, past bij het aantal leerlingen en toekomstbestendig is bij veranderingen.

De doelstellingen zijn als volgt:
 Doelstelling                       Referentiejaar 1990        Referentiejaar 2017
 CO2-reductie 2030                        49,0%                      44,0%
 CO2-productie 2030                       51,0%                      56,0%
 CO2-reductie 2050                        95,0%                      94,5%
 CO2-productie 2050                        5,0%                       5,5%

Dit betekent dat ten opzichte van de huidige CO2-uitstoot, representatief gesteld voor
referentiejaar 2017, het einddoel per 2050 gesteld wordt op 94,5% CO2-reductie ten
opzichte van dat referentiejaar. Het doel voor 2030, 44% reductie ten opzichte van
2017, is door het rijk als doelstelling geformuleerd. Op basis van de verhoudingen voor
de doelstelling per 2030 is de doelstelling per 2050 ten opzichte van 2017 bepaald.

Beleidskaders Culembrog
Relevante beleidskaders voor dit IHP zijn:
    • Het huidige Coalitieprogramma
        https://www.culemborg.nl/bestuursakkoord-samen-aan-de-slag-ondertekend
    • Uitgangspunten duurzaamheid:
    • https://www.culemborg.nl/duurzaamheid Verordening leerlingenvervoer (kan
        van toepassing worden bij opheffing van scholen)
        https://www.culemborg.nl/leerlingenvervoer
    • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Culemborg 2015
        https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR487260




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                             Pagina 18 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Bijlage II - Energieprestaties
Onderstaand de verschillende definities van energieprestaties van gebouwen:

BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw)
Bij een BENG-gebouw worden gebouwgebonden energieverbruik en
energieopwekking met elkaar vergeleken. Een BENG-gebouw kent een hoger
energieverbruik in verhouding tot de energieopwekking. Door de toepassing van de
norm NTA8800 wordt getoetst of het gebouw voldoet aan wetgeving voor BENG, die
vanaf 1 januari 2021 wettelijk verplicht zal zijn.

ENG (Energie Neutraal Gebouw)
Het gebouw heeft een EPC volgens NEN 7120 van nul. Alleen het gebouwgebonden
energieverbruik op jaarbasis telt mee en is nul. 6

NOM (Nul op de Meter)
Om een NOM-gebouw te realiseren moet er naast de benodigde energie die benodigd
is voor de gebouw gebonden installaties, ook gekeken worden naar het algemeen
energieverbruik door de gebruikers. Bij een NOM-gebouw zijn totale energieverbruik
en energieopwekking in balans. Door verschillen in de kosten voor inkoop van energie
en vergoeding voor terug-levering aan het net kent een NOM-gebouw alsnog kosten
voor energie.

Klimaatneutraal
Klimaatneutraal wil zeggen dat bepaalde activiteiten (al dan niet binnen een bepaald
gebied of op een bepaalde plek) geen positief of negatief effect hebben op het klimaat.
Het begrip ‘klimaatneutraal’ wordt vooral gebruikt om aan te geven dat bepaalde
activiteiten geen negatief effect hebben op het klimaat, waarmee men wil zeggen:
geen emissie van CO2 en andere broeikasgassen.7




6https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/algemene-   7https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/algemene-
begrippen                                                                                 begrippen




Referentie: 1629402-0041.2.0.                                                                                                                                         Pagina 19 van 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>