<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Analyse reserves Doesburg




Adviesrapport
Gemeente Doesburg




BMC
Juni 2019
Dhr. M.W. Werkhoven
Dhr. W.J. Pijffers
Projectnummer: PO005962
Versie 1.1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1         RESERVES ......................................................................................3
    1.1   RESERVES DOESBURG ............................................................................3
    1.2   NUT EN NOODZAAK RESERVES ...................................................................8
    1.3   ADVIES ...........................................................................................11




2/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1     Reserves

1.1 Reserves Doesburg
In dit rapport bekijken we de reservepositie van de gemeente Doesburg in
absolute, relatieve en kwalitatieve zin. Vervolgens bekijken we de opbouw en de
mate van beklemming (beperkte aanwendbaarheid) van de reserves. Bezien we
of er nog zogenoemde stille reserves zijn, te weten aandelen en gebouwen die
onder de marktwaarde op de balans staan, maar een grotere opbrengstpotentie
hebben. En ten slotte vindt er een analyse plaats van de omvang van de reserves
en een advies welke bestemmingsreserves opgeheven kunnen worden.

Met betrekking tot reserves en voorzieningen heeft de gemeente Doesburg in de
nota reserves en voorzieningen 2010 de volgende doelstelling geformuleerd1: ‘De
centrale doelstelling is het beperken van het aantal reserves en een herziene
normering van de omvang van de bufferfunctie van het mobiele deel van de
algemene reserve.’

De gemeente Doesburg heeft een algemene reserve en bestemmingsreserves. De
reserves hebben verschillende functies:
   - Algemene reserve: vrij inzetbaar zonder dat dit gevolgen heeft voor de
       exploitatie;
   - Bestemmingsreserve: beperkt beschikbaar door bestemming en eventuele
       aangegane verplichtingen.

De algemene reserve (bufferfunctie) zorgt ervoor dat tegenvallers opgevangen
kunnen    worden     zonder    dat  er   bezuinigd  hoeft   te   worden.     De
bestemmingsreserves hebben een spaarfunctie, deze houdt in dat geld opzij
gezet wordt voor grotere, specifieke bestemmingen. Dit kan bijvoorbeeld ook de
dekking van kapitaallasten van een investering zijn. De functies zijn positieve
effecten van het hebben van reserves. Meer reserves betekent dat een gemeente
meer profiteert van deze functies.

Als eerste geven we de hiernavolgende ratio’s:
    - De bufferratio drukt de reserves uit als percentage van de exploitatie.
    - De ratio ‘reserves per inwoner’ geeft het eigen vermogen van de
       gemeente weer per inwoner. Dit kengetal zorgt ervoor dat de
       vermogenspositie van gemeenten onderling kan worden vergeleken.
    - De solvabiliteitsratio drukt de reserves (eigen vermogen) uit als
       percentage van het vermogen.

De ratio’s worden onder de tabel verder toegelicht.




1 Bron: nota reserves en voorzieningen Doesburg 2010




3/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Tabel 1 Indicatoren reserves gemeente Doesburg
                                            Ultimo       Ultimo        Ultimo          Ultimo
Indicatoren reserves
                                             2014         2015          2016            2017
Buffer ratio                                     0,90          0,69           0,84           0,83
Solvabiliteitsratio over totaal
                                                 0,72          0,71           0,73           0,73
vermogen
Reserves per inwoner                    €     2.455 €        2.474 €         2.550 €       2.538


Bufferratio:
Dit percentage laat over de getoonde jaren een wisselend beeld zien. In 2015 is
er sprake van een daling, deze daling heeft een duidelijke oorzaak: namelijk het
stijgen van de lasten in de exploitatie. De uitgaven in de exploitatie zijn in 2015
gestegen door de toename van de algemene uitkeringen, dit betreffen de
afrekeningen van de jaren 2013 en 2014 en een tekort op de buitenruimte van
Doesburg. De positieve ontwikkeling van deze ratio van 2015 naar 2016 is mede
het gevolg door een daling van de lasten op de buitenruimte van Doesburg.

Reserves per inwoner:
De reserves per inwoner laten een toename zien in de jaren 2014 tot 2016 en in
2017 een lichte daling. Het inwoneraantal van de gemeente Doesburg daalt in de
jaren 2014 tot 2016 ook licht en stijgt in 2017. De gemeente Doesburg kent,
landelijk gezien, een relatief hoog bedrag aan reserves per inwoner. We
constateren een relatief gelijkblijvende reserve per inwoner per jaar in de
verschillende jaren. De gemeente Doesburg is gezien de kengetallen in grote
mate in staat om te profiteren van de voordelen van het hebben van reserves, zie
bovengenoemde functies van reserves.

In onderstaande tabel wordt het verloop van de reserves in de periode 2014 tot
2022 inzichtelijk gemaakt.

Tabel 2 Ontwikkeling mutaties reserves gemeente Doesburg periode 2014 tot en met 2022
                   2014        2015         2016        2017          2018          2019         2020         2021         2022
Mutaties
reserves in        RK          RK           RK          RK            BG             BG          PRBG         PRBG         PRBG
€ x 1.000
Vermeerdering €     1.764 €       2.102 €    6.103 €     6.335 €       1.264 €        650 €        650 €        650 €        650
Vermindering   €    3.056 €       3.724 €    6.993 €     8.256 €       4.074 €        809 €        688 €        678 €        679
Saldo          €    -1.292 €    -1.622 €      -890 €     -1.921 €      -2.810 €      -159 €        -38 €        -28 €        -29
Gerealiseerd
               €    2.364 €       1.642 €    1.698 €     1.804 €              - €          - €          - €          - €          -
resultaat


Op basis van tabel 2 constateren we dat de gemeente Doesburg heeft ingeteerd
op haar vermogenspositie.

In de Notitie Rente 2017 van de Commissie BBV wordt aanbevolen de
toerekening van deze bespaarde rente achterwege te laten. Wanneer een
gemeente ervoor kiest dit wel toe te passen, mag de toegerekende bespaarde
rente maximaal het rentepercentage zijn dat de gemeente aan externe
rentelasten betaalt (gewogen gemiddelde lange en korte geldleningen).




4/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De gemeente Doesburg heeft in de jaarrekening van 2017 één algemene reserve
en 20 bestemmingsreserves. Administratief wordt de algemene reserve
opgedeeld in een algemene reserve immobiel, algemene reserve mobiel, reserve
achtergestelde lening Vitens immobiel en reserve verkoop aandelen Nuon
dividend.

In de begroting 2019 is het aantal algemene reserves gelijk gebleven en het
aantal bestemmingsreserves gedaald naar 18. De gemeente heft bestemmings-
reserves op wanneer het doel waarvoor ze zijn ingesteld is gerealiseerd en/of het
tijdspad is verlopen2. Het doel is hiermee de inzichtelijkheid van de
bestemmingsreserves te waarborgen.

Solvabiliteit over totaal vermogen
De solvabiliteitsratio over het totaal vermogen is van 2014 naar 2017 licht
toegenomen. Dit is te verklaren door de eerdergenoemde stijging van het eigen
vermogen, in combinatie met het ontbreken van langlopende schulden. De
solvabiliteit stijgt naar verwachting in het boekjaar 2018 naar 0,79 en daalt in
2019 weer naar 0,753. Desondanks heeft de gemeente een solvabiliteit die erg
goed is. De commissie-Depla (landelijke normering) heeft aangegeven dat een
kengetal boven de 0,5 goed is. Een score tussen de 0,2 en 0,5 wordt als
voldoende gezien. De gemeente is goed in staat om op de lange termijn aan haar
financiële verplichtingen te voldoen.

Vrije ruimte in de reserves
Om de mate van financiële flexibiliteit van de gemeenten te bepalen is het
belangrijk om naar de vrije ruimte in de reserves te kijken. De gemeente
Doesburg maakt in haar overzichten van de reserves het volgende onderscheid:
 Algemene reserve: aan deze reserve is door de raad geen bestemming
    gegeven; deze reserve dient om risico’s in algemene zin op te vangen
    (bufferfunctie).
 Bestemmingsreserves: de bestemmingsreserve is een reserve die de raad
    gevormd heeft voor een bepaald doel/investering (beleidsdoelstelling). Deze
    middelen zijn zonder toestemming van de raad niet vrij aanwendbaar voor
    andere zaken. Binnen de bestemmingsreserves kunnen verschillende soorten
    onderscheiden worden:
        ­ Reserves ter realisatie van bestuurlijke ambities – spaarfunctie voor
           het realiseren van bestuurlijke ambities
        ­ Egalisatiereserves – ten behoeve van het opvangen in schommelingen
           in de exploitatie en in tarieven
        ­ Onderhoudsreserves – egalisatie van ongewenste schommelingen in
           de uitgaven voor onderhoud.
        ­ Reserves ter dekking van afschrijvingslasten – een bestemmings-
           reserve ter dekking van de kapitaallasten van geactiveerde
           kapitaaluitgaven.


Voor het bepalen van de vrije ruimte wordt gekeken of een reserve vrij inzetbaar
is, bestemd is of beklemd is (typering van de reserves). Hieronder verstaan we:

2 Bron: Financiële verordening 2016
3 Bron: Programmabegroting 2019 – 2022 Doesburg




5/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   Vrij besteedbare reserves – reserve heeft geen specifiek doel en kan daardoor
    vrij ingezet worden.
   Bestemde reserves – bestemd voor een specifiek doel; een andere
    aanwending heeft een effect op het niet of beperkt realiseren van het
    oorspronkelijk doel.
   Beklemde reserves – dit is een bestemde reserve, maar een andere
    aanwending heeft een effect op de exploitatie.

Tabel 3 Mate van beklemming van reserves ultimo 31 december 2017
Type reserve             Saldo per 31-12-2017          Beklemd
Algemene reserve         €            9.249.899        Vrij te besteden. De algemene
                                                       reserve is de belangrijkste component
                                                       van het weerstandsvermogen. Deze
                                                       reserves zijn vrij besteedbaar, zonder
                                                       dat dit invloed heeft op de exploitatie.
Financieringsreserves    €                11.619.734   Beklemd. Deze reserves hebben als
                                                       doel het afdekken van kapitaallasten
                                                       van investeringen. Het is niet
                                                       mogelijk deze zomaar in te zetten
                                                       voor een ander doel zonder de
                                                       exploitatie te beïnvloeden.
Egalisatiereserve        €                  347.200    Beklemd, reserve (egalisatie van
                                                       effecten binnen de exploitatie) heeft
                                                       een specifiek doel en kan niet zomaar
                                                       te gelde worden gemaakt.
                                                       Bestedingen worden besteed aan
                                                       exploitatie.
Bestemmingsreserve       €                 5.766.548   Bestemd. Reserves zijn bestemd voor
                                                       een bepaald doel, maar deze
                                                       bestemming kan zonder effect op de
                                                       exploitatie gewijzigd worden. Dit heeft
                                                       alleen mogelijk invloed op het eerder
                                                       gestelde doel.
Totaal                   €            26.983.281       Dit bedrag is exclusief het
                                                       resultaat van vorig/lopend jaar.

Concluderend kunnen we het volgende stellen:
 44% van de reserves is beklemd.
 22% van de reserves is bestemd.
 34% is vrij besteedbaar.

34% van het eigen vermogen is vrij besteedbaar. De beklemde reserves
betreffen 44% van de totale reserves van de gemeente Doesburg. Dit betreft
voor een groot deel de reserve kapitaallasten (€ 6,998 miljoen). Het aandeel van
de bestemde reserves binnen de totale reserves is beperkt (22%). Wel kunnen
de doeleinden van de bestemmingsreserves veranderd worden door de raad, dit
heeft echter wel gevolgen voor eerder gestelde doelen. Wanneer deze
mogelijkheid wordt meegerekend is 56% van het eigen vermogen flexibel
inzetbaar. Dit wil zeggen dat de vermogenspositie van de gemeente flexibel is.




6/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Deze cijfers zijn exclusief het resultaat van de jaarrekening 2017 en exclusief de
verplichting ten laste van de algemene reserve.

Vrije ruimte reserves inclusief verplichting ten laste van de algemene reserve
Door de raad zijn een aantal besluiten genomen waarbij de dekking plaats vindt
vanuit de algemene reserve4, voor een som van € 992.400. De algemene reserve
inclusief de verplichtingen bedraagt dan aan het eind van het jaar 2017 afgerond
€ 8.257.500 (€ 9.249.899 - € 992.400). Hierbij is geen rekening gehouden met
de resultaatbestemming 2017 en met de verwachte resultaten voor de komende
jaren.

Inclusief de verplichting kunnen we het volgende stellen:
 46% van de reserves is beklemd.
 22% van de reserves is bestemd.
 32% is vrij besteedbaar.

32% van het eigen vermogen is vrij besteedbaar. De beklemde reserves
betreffen 46% van de totale reserves van de gemeente Doesburg. Het aandeel
van bestemde reserves binnen de totale reserves is beperkt (22%). Deze cijfers
zijn exclusief het resultaat van de jaarrekening 2017 maar inclusief de
verplichting ten laste van de algemene reserve.

Stille reserve
Ook hebben we bekeken of er stille reserves zijn. Daarbij worden de aandelen/
deelnemingen en het vastgoed bezien.

Aandelen en deelnemingen:
De gemeente Doesburg beschikt over deelnemingen5 met een boekwaarde ultimo
2017 van € 101.430,—. Dit bedrag is opgebouwd uit diverse aandelen, het
grootste deel bestaat uit aandelen BNG (circa € 69.000,—) en aandelen Circulus-
Berkel BV (circa € 22.000,—). Het grootste gedeelte van deze aandelen betreft
aandelen die niet vrij verhandelbaar zijn en alleen verkoopbaar aan een andere
aandeelhouder en alleen tegen de intrinsieke waarde, zoals bijvoorbeeld de
aandelen in de BNG. Omdat de verhandelbaarheid van de genoemde aandelen
zeer beperkt is, wordt in de berekening van de weerstandscapaciteit geen
rekening gehouden met de berekende stille reserve.

Vastgoed:
De boekwaarde van ‘materiële bezittingen’ bedraagt € 617.372,— ultimo 20176.
Het stadhuis, het stadsarchief, de brandweerkazerne, de stadswerf en alle
onderwijsgebouwen zijn buiten beschouwing gelaten omdat deze bezittingen tot
de bedrijfsgebonden vaste activa worden gerekend. In de berekening zijn
uitsluitend de objecten meegenomen waarvan de WOZ-waarde minimaal
€ 45.000,— hoger ligt dan de boekwaarde.

Samenvattend: de stille reserves van de gemeente Doesburg zijn op papier van
redelijke omvang. In de praktijk zijn ze echter voor een groot deel moeilijk om te
zetten in liquiditeit.


4 Bron: jaarstukken 2017
5 Bron: jaarstukken 2017
6 Bron: jaarstukken 2017




7/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.2     Nut en noodzaak reserves

Nut noodzaak reserves
De gemeente Doesburg heeft als doelstelling het beperken van het aantal
reserves en een herziene normering van de omvang van de bufferfunctie en het
mobiele deel van de algemene reserve7.

Om inzicht te krijgen in het aantal bestemmingsreserves is onderstaand overzicht
opgesteld. Deze tabel geeft inzicht in de schommelingen in budgetten vanaf het
jaar 2015. Hierbij moet opgemerkt worden dat de reserve wegen per 2018 is
overgeheveld naar de voorziening wegen.




7 Bron: nota reserves en voorzieningen Doesburg 2010




8/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Tabel 4 Overzicht bestemmingsreserves 2015 t/m 2019
                                 2019                  2018              2017              2016              2015

Bestemmingsreserve                BG                    BG                RK                RK                RK
Opleidingen
                          €                 - €              93.838 €               - €          93.838 €      159.016
personeel
Arbeidsintegratie         €            93.031 €          136.031 €             93.031 €      136.031 €         136.031
Arbeidsvoorwaarden
                          €            55.926 €              53.328 €          50.718 €          48.124 €          45.448
maatregelen
GBA audit                 €            20.149 €              18.149 €          16.149 €          14.181 €          12.213
Kapitaallasten            €      10.952.958 €          11.050.096 €      11.619.734 €       6.999.777 €       6.063.057
Verkiezingen              €            36.291 €              36.697 €          36.291 €          36.697 €          16.073
Gladheidsbestrijding      €            33.375 €              35.898 €          33.375 €          35.898 €          29.745
Mobiliteitsfonds
                          €            30.623 €              30.623 €          30.623 €          45.623 €          45.623
parkeercapaciteit
Structuur en
                   €                    1.370 €               1.370 €           1.370 €           1.370 €           1.370
bestemmingsplannen

Openbare verlichting €                 53.941 €              53.941 €          53.941 €      792.113 €         588.172
Huisvesting onderwijs
                      €                67.070 €              20.845 €          25.380 €          20.401 €     1.047.338
(IHP)
Vervanging
                      €             138.933 €                97.028 €      138.107 €         346.208 €         345.812
speeltoestellen
Reserve BUIG-
budget             €              1.049.811 €            848.992 €         753.811 €         448.992 €         197.694
(inkomensdeel WWB)
Reserve
                          €         509.000 €            500.000 €         509.000 €        1.000.000 €       1.000.000
decentralisaties
Reserve wegen             €                 - €          825.493 €         590.778 €         489.759 €         320.603
Participatiemiddelen      €                 - €                   - €          25.000 €          50.000 €          50.000
Exploitatie Riolering     €         462.520 €            462.520 €         462.520 €         462.520 €         500.000
Meerjaren
Investerings Agenda       €       2.701.600 €           3.023.600 €       2.946.454 €       3.300.000 €                 -
(MIA)
Egalisatie
                          €                 - €                   - €      160.000 €         320.000 €                  -
afvalstoffenheffing
Overgehevelde
                          €                 - €                   - €      187.200 €         319.000 €                  -
middelen
Bestemmingsreserve
                     €              500.000 €                     - €               - €               - €               -
Presikhaaf Bedrijven
Bestemmingsreserve
                   €                   78.920 €                   - €               - €               - €               -
digitaal werken
Bestemmingsreserve
inrichtingsplan    €                265.690 €                     - €               - €               - €               -
Sociaal domein
Totaal                    €    17.051.208 €        17.288.449 €         17.733.482 €      14.960.532 €      10.558.195


Screening bestemmingsreserves
Zoals uit de opgestelde Nota Reserves en Voorzieningen 20108 blijkt is het
belangrijkste uitgangspunt dat met het instellen van bestemmingsreserves zeer
terughoudend wordt omgegaan.

De voorkeur gaat uit naar het realiseren van de taken binnen de exploitatie.
Indien het beoogde doel of maatschappelijk effect ook zonder reserve of
voorziening gerealiseerd kan worden, gaat de voorkeur uit om geen reserve of
voorziening in te stellen. Op deze manier worden de middelen zoveel mogelijk


8 Bron: nota reserves en voorzieningen Doesburg 2010




9/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>actief in de exploitatie gehouden waardoor ze bij de integrale afwegingen
betrokken kunnen worden. Voor de analyse van de bestemmingsreserves hebben
we gekeken naar:
     De structurele mutaties van de laatste paar jaren;
     De omvang van de bestemmingsreserve;
     In hoeverre het doel van de bestemmingsreserve nog relevant is.

Kijkend naar de omvang, mutaties en het doel van de bestemmingsreserves
adviseren wij om de volgende bestemmingsreserves op te heffen:

Tabel 5 Overzicht op te heffen bestemmingsreserves
Bestemmingsreserve                                        Bedrag (ultimo 2017)
Arbeidsintegratie                                €                     93.031
Arbeidsvoorwaardenmaatregelen                    €                     50.718
GBA audit                                        €                     16.149
Verkiezingen                                     €                     36.291
Gladheidsbestrijding                             €                     33.375
Mobiliteitsfonds parkeercapaciteit               €                     30.623
Structuur en bestemmingsplannen                  €                      1.370
Reserve decentralisaties                         €                    509.000
Participatiemiddelen                             €                     25.000
Exploitatie riolering                            €                    462.520
Totaal                                           €                 1.258.077




10/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>1.3 Advies
De gemeente kent een relatief groot aantal bestemmingsreserves waarbij de
omvang van de bestemmingsreserve de afgelopen jaren is toegenomen. Hoewel
het vermogen in de reserves aanzienlijk is, is het voor circa 1/3 vrij besteedbaar.
De mogelijkheid bestaat om dit te verbeteren, doordat de raad de bestemming
van de bestemmingsreserves kan herzien of door het vrijvallen van een aantal
bestemmingsreserves.

Wij adviseren om in ieder geval de volgende bestemmingsreserves op te heffen:
    - Arbeidsintegratie
    - Arbeidsvoorwaardenmaatregelen
    - GBA audit
    - Verkiezingen
    - Gladheidsbestrijding
    - Mobiliteitsfonds parkeercapaciteit
    - Structuur en bestemmingsplannen
    - Reserve decentralisaties
    - Participatiemiddelen
    - Exploitatie riolering

Naast het realiseren van meer flexibiliteit in de begroting biedt het vrijvallen van
een    aantal    bestemmingsreserves       ook    mogelijkheden.    Zo     kan    de
bestemmingsreserve exploitatie riolering gebruikt worden ter dekking van de
afvalstoffenheffing. Op deze manier kan het tarief van de afvalstoffenheffing de
komende jaren geleidelijk worden verhoogd. Het uitgangspunt van de Nota
Reserves en Voorzieningen dient ook de komende jaren in acht te worden
genomen: bij het instellen van bestemmingsreserves wordt zeer terughoudend
omgegaan.




11/11 Analyse reserves gemeente Doesburg
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>