<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>        Werken aan een gezonde
         veilige en duurzame
             leefomgeving

                      begroting 2023
            en meerjarenraming tot 2026




Begroting ODRA 2023                       pag. 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Voorwoord ................................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1 ............................................................................................................... 4
  1.1        Inhoudelijke opgaven voor ODRA. .................................................................... 4
     1.1.1   Nieuw kabinet – grote uitdagingen ..................................................................            4
     1.1.2   Economische en maatschappelijke ontwikkelingen .............................................                    4
     1.1.3   Bestuurlijke ontwikkelingen/wet en regelgeving ................................................                 6
     1.1.4   Ontwikkelingen in de bedrijfsvoering ...............................................................            9
Hoofdstuk 2 .............................................................................................................. 11
  2.1        Consequenties voor de programma-begroting ................................................... 11
     2.1.1   PDC 2022/23 .............................................................................................. 11
     2.1.2   Vergunningverlening; (reguliere) veranderingen ............................................... 13
     2.1.2   Toezicht en handhaving ................................................................................ 14
     2.1.3   Advies........................................................................................................15
     2.1.4   Programma Gelders stelsel ............................................................................16
     2.1.5   Programma Projecten en Algemene diensten ................................................... 17
  2.2        Risico’s .......................................................................................................20
Hoofdstuk 3 .............................................................................................................. 21
  3.1        Outputfinanciering (ontwikkelingen) ................................................................ 21
     3.1.1 Hybride vorm - provinciale programma’s - Commissie Aartsen ........................... 21
     3.1.2 Besparingsdoelstellingen / uitgangspunten in de begroting ................................ 22
  3.3 Overige begrotingskaders. .................................................................................. 23
     3.3.1 Tarief voor 2023 .......................................................................................... 23
     3.3.2 Overige normen en trends ............................................................................23
  3.4 Programma -en categoriale begroting .................................................................24
     3.4.1   Programma & taakveld begroting ...................................................................24
     3.4.2   Categoriale begroting ................................................................................... 25
     3.4.2   Overhead ...................................................................................................26
     3.3.4   Meerjarenraming ......................................................................................... 27
  3.5 Geprognosticeerde Balans en financiële kengetallen ............................................... 28
     3.5.1   Vaste activa ................................................................................................ 29
     3.5.2   Overige activa ............................................................................................. 30
     3.5.3   Passiva ......................................................................................................30
     3.5.4   Financiële weerbaarheid ............................................................................... 31
  Ondertekening .......................................................................................................32



  Bijlage    1;   Overzicht bijdragen klanten .......................................................................33
  Bijlage    2:   Overzicht van te leveren producten ............................................................. 34
  Bijlage    3;   Overzicht te leveren diensten .....................................................................35
  Bijlage    4:   Overige overzichten en specificaties ............................................................ 36




Begroting ODRA 2023                                                                                                    pag. 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord

Het conflict over de ruimte

De maatschappelijke uitdagingen waar we als samenleving de komende jaren voor staan, zijn
samen te vatten in vijf woorden: het conflict over de ruimte. Ruimte voor bedrijvigheid,
infrastructuur en mobiliteit, voor wonen en recreëren, voor wateropvang, windmolens en
zonneparken, voor natuur en landbouw, voor publieke voorzieningen en privé-activiteiten.

De ruimte is schaars in Nederland en de claims zijn groot en van een visie gedreven
gecoördineerde ruimtelijke ontwikkeling is vooralsnog geen sprake. Hoe het verder moet,
daarover verschillen de meningen en die lopen over de as ‘meer centraal-minder centraal,
meer regulering-minder regulering’.

De claim op de schaarse ruimte is veelal een gevolg van rijksbeleid (wonen, energie, klimaat,
mobiliteit, etc.), maar het antwoord moet uit de regio’s komen. Waar kan wat en wie gaat
erover? En wat te vinden van meningen en initiatieven van omwonenden? Zij die hun
omgeving zien veranderen en de toegevoegde waarde van investeringen niet terugzien in de
eigen regio, maar via de beurs zien verdwijnen naar andere landen. Dat roept ergernis en
verzet op, zoals in Groningen. Betrouwbaarheid van de overheid is dan in het geding.

De mondige burger, geholpen door de sociale media, en gedreven door het niet in mijn
achtertuin-effect (Nima), passen slecht in de huidige participatiemodellen, waarin zenden en
informeren leidend zijn. Het gaat in de klassieke modellen niet om daadwerkelijke co-creatie
met inwoners, maar om afvinken van het lijstje. Wethouders merken dat alle dagen, aan hun
bureau en de telefoon en in het politiek versplinterde politieke landschap in de gemeenteraad.
Ook op dat front zal het een en ander veranderen. Gaan we vaker de rechter om een oordeel
vragen? Het zou een bijeffect kunnen zijn van de Omgevingswet.

Een nieuw conflict tussen stad en platteland dringt zich op. De stedelijke ambities vallen neer
in het landelijk gebied, uitbesteed aan internationale projectontwikkelaars en ondernemingen.
Tegelijkertijd verdwijnen vanwege geldgebrek (lagere bijdrage uit gemeentefonds en hogere
kosten, leegloop, minder WOZ en inkomsten uit leges) en opgelegde efficiencydoelen de
openbare voorzieningen (scholen, bibliotheken, politieposten, buurthuizen) uit de dorpen, en
waar de publieke voorzieningen verdwijnen en de overheid niet meer zichtbaar is, ontbreekt
het gezag. En zonder een zichtbare overheid, en wij als uitvoeringsdienst, nemen de kansen
voor ondermijnende activiteiten en populisme toe en zal de roep om toezicht en handhaving
sterker worden. Een lastige paradox voor gemeenten.

We willen een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving, daarover is geen twijfel, hooguit
een nuanceverschil, maar de betaalbaarheid is een serieus thema.

Er is kortom, niet één issue dat aandacht vraagt, het is een complex van vraagstukken dat op
elkaar ingrijpt dat aandacht vraagt. Op tal van fronten worden van onze opdrachtgevers
(partners) ‘slimme en verstandige antwoorden verwacht’. Met deze begroting anticiperen we
op de bijdrage die wij kunnen leveren om samen met onze partners hun vraagstukken op te
lossen. Wat betekenen die maatschappelijke uitdagingen voor ons werk in de komende jaren,
is de rode draad in deze begroting.

Ruben Vlaander
Directeur Omgevingsdienst Regio Arnhem




Begroting ODRA 2023                                                                      pag. 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1

1.1 Inhoudelijke opgaven voor ODRA.
1.1.1 Nieuw kabinet – grote uitdagingen

Op het moment van schrijven van deze begroting is het Kabinet Rutte IV enkele maanden
onderweg. Er is een regeerakkoord, maar, niet onbelangrijk voor ons werk de komende jaren,
is de concrete uitwerking hiervan in nieuw beleid nog niet volledig uitgewerkt. Zoals de
transitie naar een meer circulaire- en minder fossiel afhankelijke economie, woningbouw,
natuur, klimaatadaptatie en de miljarden investeringen voor de toekomst (technologie,
mobiliteit, innovatie, onderwijs).

De grote maatschappelijke uitdagingen zijn, zoals in het voorwoord staat, samen te vatten als
het conflict over de ruimte. De ruimte is schaars in Nederland en de claims zijn groot en van
gecoördineerde ruimtelijke ontwikkeling is vooralsnog geen sprake. In deze complexe
dynamiek heeft ODRA haar plannen voor 2023 vormgegeven. Het zijn vele issues die
aandacht vragen van ODRA.
Met deze begroting zetten we de consequenties, voor zover deze zijn te overzien (veel beleid
zal nog door het kabinet worden geconcretiseerd) op een rij, en beantwoorden de vraag: Wat
betekenen die maatschappelijke uitdagingen voor ons werk in de komende jaren?

1.1.2 Economische en maatschappelijke ontwikkelingen

Bedrijvenbestand
De recente en verwachte economische ontwikkelingen leiden tot een gewijzigd en groter
bedrijvenbestand in een aantal gemeenten. Bedrijven stoppen, nieuwe bedrijven komen,
kleine bedrijven worden groter, internationale bedrijven zoeken een locatie om zich te
vestigen en bedrijven stoten activiteiten af en voegen nieuwe activiteiten toe. Vanuit het
oogpunt ‘als er iets gebeurt bij een bedrijf…’ en wij kennen het bedrijf niet of onvoldoende,
ligt het risico van incidenten en negatieve publiciteit om de hoek. En daar houden inwoners
van gemeenten en hun bestuurders niet van. Meer bedrijvigheid betekent voor gemeenten
derhalve ook meer vergunningaanvragen en meer toezicht; juist om genoemd risico te
verkleinen.

We verwachten dat er een verdere aanscherping van het beleid (VTH-stelsel) ten aanzien van
milieucriminaliteit (wetgeving) en ‘ondermijning’ wordt ingezet. Monitoren van activiteiten op
bedrijventerreinen en in de buitengebieden is input voor toezicht en handhaving en daarmee
direct van invloed op een gezonde en veilige leefomgeving.

Wetgeving zal ons in staat gaan stellen om meer gebruik te maken van data-analyses en
data-koppelingen (bijv. gebruik elektriciteit, water, UWV, KvK, etc.), die een indicatie kunnen
zijn voor ongewenste praktijken. Doorlichting van het bedrijvenbestand, en continue
actualisatie van dit bestand, is een belangrijk aandachtspunt de komende jaren.

      Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving is het van belang het
       bedrijvenbestand op orde te hebben en vinger aan de pols te houden bij hetgeen
       buiten gebeurt. Door goede registratie en het actueel houden daarvan, worden we in
       staat gesteld slimmer en effectiever toezicht te houden. Om dit te bewerkstelligen,
       investeren we de komende jaren in de kwaliteit van gegevensbeheer en intensievere
       samenwerking met andere diensten.
       Daarnaast zal (de groei van) het bedrijvenbestand geconcretiseerd worden in de
       werkpakketten die we voor 2023 gaan afsluiten. De toename van het volume aan



Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>       bijvoorbeeld controles was nog niet concreet genoeg om een plek te krijgen in deze
       begroting.

      We bereiden ons met onze eigenaren en opdrachtgevers voor op de
       klimaatmaatregelen die het kabinet zal voorstellen. De details kennen we nu nog niet,
       maar de richting is wel helder. Er zal ingegrepen en gestimuleerd worden, alleen het
       tempo en de mate van concreetheid van de maatregelen is onzeker.
       Klimaatmaatregelen zien we terug via het energiespoor (besparen), de reductie van
       broeikasgassen door opwekken van wind, water en bio-energie (vergunningen en
       toezicht) en aanpassingen in het landschap (voor dijken en waterberging) waar
       grondtransporten voor nodig zijn.

      Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving betekent het klimaatbeleid dat we
       vaker met ondernemingen zullen meedenken om te kunnen voldoen aan het
       klimaatbeleid (via projectgelden - denk aan energie-advisering, best beschikbare
       technieken, toezicht grondtransporten). Ook zullen onze medewerkers hierop (bij)
       geschoold moeten worden.

Stikstofbeleid
Het stikstofbeleid is een verdelings- en reductievraagstuk. Voor de bouw (woningen en
infrastructuur) is stikstofruimte nodig, voor natuurontwikkeling moet de depositie van stikstof
juist naar beneden. Welke sector levert in en welke sector krijgt stikstof? Het totaal van de
uitstoot en depositie moet terug, dat ligt vast in Europees beleid en Europese- en nationale
richtlijnen en wetten. Het is op dit moment nog lastig in te schatten welk effect de
stikstofmaatregelen hebben voor ons werk. Als Wnb-vergunningen (wet natuurbeheer) niet
verleend kunnen worden, heeft dat ook effect op de Wabo-vergunningverlening.

      Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving betekent het stikstofbeleid extra
       controles, advisering over Wnb-vergunningen voor bedrijven die een Wabo-vergunning
       aanvragen.
      Daarnaast zullen we komende jaren projecten opstarten die bijdragen aan de
       doelstelling van de energietransitie en circulaire economie en daarin is stikstof een van
       de componenten. Integrale toetsing wordt onderdeel van onze werkwijze.

Leefbaarheid
Bovengenoemde ontwikkelingen raken bedrijven en burgers in ons werkgebied direct. In
sommige regio’s zal komende jaren veel meer gebouwd moeten worden. Waarschijnlijk, en op
veel plekken onvermijdelijk, gaat de woningbouw de hoogte in. Dat geeft binnenstedelijk druk
op de beperkte ruimte en leidt vaker tot overlast.
In de steden is de vraag naar woningen en locaties voor bedrijven groot, op het platteland
lopen dorpen leeg en staat het ontwikkelen van bedrijventerreinen als verdienmodel voor
gemeenten onder druk. Leefbaarheid krijgt zo niet alleen een landelijke-, maar ook een
stedelijke dimensie. Geluidsoverlast, geuroverlast, meer klachten over buren,
gezondheidsschade, weinig groen, hittestress, waterberging, etc. zullen ons werk
beïnvloeden.

      We gaan vaker en gericht communiceren met de omgeving. Dat wordt met de
       inwerkingtreding van de Omgevingswet ook van ons gevraagd. We zijn deelnemer aan
       de omgevingstafels. Het adagium is: een buurt die ergens tegen is, is ook ergens
       voor. De kunst wordt om bijvoorbeeld aan dialoogtafels bondgenoten te vinden in de
       plaats voor een gewenste ruimtelijke ontwikkeling.

Woningbouw
De provincie Gelderland stuurt vanuit een landelijke opdracht, aan op versnelling van de bouw
van woningen. Geschikte locaties vinden is een issue, dus verschuift de aandacht naar minder

Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>geschikte grond. Er is een bovenregionale aansturing van bouw- en ruimtegebrek nodig, dat
meer en beter zal moeten worden vastgelegd in de bestemmingsplannen/omgevingsplannen.
We zullen het ook merken in het aantal bouwvergunningen en controles, ontwikkelingen van
industrieterreinen en alle eisen die op het gebied van energie zullen worden gesteld aan
gebouwde omgeving.

      Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving betekent het een toename van
       volumes en complexiteit. En dat is werk aan de winkel. Ook voor onze toezichthouders
       bodem.

Digitalisering
Digitalisering zal de komende jaren een nog grotere impact krijgen op ons werk. We gaan niet
alleen de archivering verder op orde brengen, documenten netjes opslaan en digitaal
toegankelijk maken (goede zoektermen, etc.). We gaan ook onze VTH-zaken beter registreren
en voor de ‘klant’ toegankelijk maken. Ons hele service- en dienstverleningsconcept zal een
digitaliseringsslag doormaken. Mede gestuurd door nieuwe wetgeving waaronder de Wet
electronisch publiceren (Web) en de Wet open overheid (Woo).

En niet alleen onze eigen data moeten we op orde hebben, maar we gaan meer en meer data
van (semi)overheden, nutsbedrijven en andere inspecties- en opsporingsdiensten aan elkaar
koppelen. Dat doen we om de kwaliteit van vergunningen en toezicht (en handhaving) te
verbeteren en op termijn bij te dragen aan de betaalbaarheid van het VTH-stelsel.

Digitalisering heeft ook gevolgen voor wat onze medewerkers moeten kunnen en kennen.
Training en opleiding in ‘digitaal werken’ is zeker een issue voor de komende jaren.

      Data op orde brengen en houden en data delen met andere instanties en overheden
       zal ons werk sterk beïnvloeden, oftewel data-gedreven werken. Er zal meer en meer
       behoefte zijn aan data-analisten en data-architecten. Privacy en toegankelijkheid en
       opleiden zijn belangrijke aspecten van de digitalisering.
      De samenwerking met andere omgevingsdiensten en overheden zal intensiever
       worden om datagebruik en uitwisseling (DSO) beter te faciliteren.

1.1.3 Bestuurlijke ontwikkelingen/wet en regelgeving

Commissie van Aartsen
Vanuit het ministerie van I&W wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen die de
Commissie van Aartsen en Algemene Rekenkamer in het voorjaar van 2021 publiceerden.
Verbetering van het toezicht, versterking van de omgevingsdiensten, deskundigheid en
expertise delen en andere financieringsvormen. Dit kan nog van grote invloed zijn op deze
begroting.

      Het is niet ondenkbaar dat de hele begroting op andere financieringsprincipes of
       structuur (qua programma indeling en taakvelden) moet worden gebaseerd.

Uitvoeringsdiensten
De politieke debatten in Den Haag over de Toeslagenaffaire zijn goed beschouwd debatten
over de uitvoerbaarheid van wet- en regelgeving en over de rol van ‘incidentenpolitiek’.
Verder gaat de discussie in de Kamer over de inzet van ICT en algoritmes, over de afstand
overheid-burger en het populisme in de politiek. Factoren die direct of indirect invloed hebben
op de organisaties die voor de uitvoering van beleid verantwoordelijk zijn. Dus ook over de
Omgevingsdiensten. Is komende jaren sprake van ‘herwaardering en herpositionering’ van de
uitvoeringsdiensten, dan zal dat ongetwijfeld invloed hebben op ons werk.




Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>      Wij kiezen nadrukkelijk om het doel centraal te stellen. Het gaat ons om een gezonde,
       veilige en duurzame leefomgeving. VTH is een van de instrumenten om dat te
       bereiken, maar ook actief meedenken in de beleidscyclus over de uitvoerbaarheid.

Verantwoording
Recente kwesties laten wederom zien dat verantwoording, transparantie en openheid
bepalende factoren zijn voor acceptatie en naleving van wet- en regelgeving en de legitimiteit
van onze organisatie. ‘Onder de pet houden’ wordt maatschappelijk niet langer geaccepteerd.
We zien dat eerlijkheid, openheid en delen van de (bestuurlijke) dilemma’s worden
gewaardeerd. ‘Eromheen draaien’ niet. De Wet Open Overheid (Woo), en eerder ook de
regelgeving over toegankelijkheid van websites, wijzen ons de weg.

      We zetten in op transparante (lean) werkprocessen, zelfbewust verantwoorden en
       duidelijk zijn over ons werk en we werken aan contact en vertrouwen bij burgers en
       ondernemingen. In het project Rijker Verantwoorden ontwikkelen we nieuwe inzichten
       over hoe we de effecten (outcome) van ons handelen inzichtelijk kunnen maken.

Robuust en vertrouwen
Vanaf de oprichting van de omgevingsdiensten als een direct gevolg van grote incidenten
(onder meer Enschede), zijn robuust, deskundig, nabij en onafhankelijk de woorden geweest
die steeds weer om een nadere positionering vroegen. We hebben in de verschillende
discussies positie moeten verwerven en moeten verdedigen. Komende jaren zal het vraagstuk
robuust (voldoende expertise en onafhankelijk) zeker aan de orde zijn. Onze omgeving
verwacht dat de omgevingsdienst optreedt en deskundig is en ondernemingen met gezag kan
aanspreken op hun gedrag.

      Dat vraagt investeringen (in mensen, in samenwerking, in uitwisseling, in ICT) van de
       eigenaren en opdrachtgevers om de gezonde, veilige en duurzame leefomgeving te
       kunnen borgen.

Strafrecht, bestuursrecht
Fragmentatie en vrijblijvendheid is kenmerkend voor het VTH-stelsel, concludeert de
commissie Van Aartsen. Adequate handhaving van wet- en regelgeving is van essentiële
betekenis voor het realiseren van doelstellingen van beleid. Maar in de praktijk loopt dat toch
vaak anders. De druk vanuit de samenleving – vaak aangezwengeld door particuliere
belangen - om toezicht en handhaving steviger neer te zetten wordt groter, getuigen de
verschillende rechtszaken tegen overheid en bedrijven. Bestuursrecht dat gericht is op
opheffen van de overtreding en strafrecht dat gericht is op bestraffen van de overtreding,
moeten meer samenwerken omwille van een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving.

      De druk om toezicht en handhaving steviger neer te zetten wordt groter. De wil om in
       het belang van de samenleving de regels met handhaving te borgen, doeltreffend,
       evenredig en afschrikkend, is evident. Daarin past een actieve samenwerking met
       andere opsporingsdiensten.

Omgevingswet
Dat de invoering van de Omgevingswet verschillende keren is uitgesteld, geeft aan hoe
ingewikkeld deze operatie is. De wet heeft impact op ons werk. De invoeringsdatum is nu
gepland op 1 januari 2023. Een verandering, van belang voor de begroting, is onze
Producten- en Diensten Catalogus (PDC).De veranderingen nodig voor de omgevingswet zijn
al in de werkpakketten vanaf 2022 gebruikt. De Wkb en bodemtaken (zie hieronder) zijn
eveneens apart gekwantificeerd.
Inhoudelijk bereiden we ons al twee jaar voor. Dat doen we samen met onze eigenaren,
opdrachtgevers en onder andere via pilots, omdat de implementatie van afspraken en
werkwijzen een gezamenlijke opgave is en praktisch moeten gaan werken.


Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>We hebben de ambitie dat onze medewerkers actief meedenken over omgevingsvisies en
omgevingsplannen die gemeenten moeten opstellen, met oog voor de menselijke maat. Dit
zijn voor ons in de uitvoering belangrijke kaders. We leiden toezichthouders op voor risico- en
informatie gestuurd toezicht en vergunningverleners voor integraal afhandelen van een
aanvraag. De samenwerking met de collega’s binnen ODRA en met collega’s van de
gemeentelijke afdelingen zoals Ruimtelijke Ordening en Economische zaken wordt intensiever.

      Het interne programma Omgevingswet heeft als doel dat we op 1 januari 2023 klaar
       zijn voor de Omgevingswet. We hebben werkafspraken gemaakt, we zetten in op het
       omgevingsplan en adviseren over verplichte programma`s, we zijn betrokken bij
       toepasbare regels en vragenbomen voor onze dienstverlening en bij het aansluiten van
       onze digitale systemen op het Digitaal Stelsel Omgevingswet.

Wet private kwaliteitsborging (WKB); verbeteren bouwkwaliteit

Tegelijk met de Omgevingswet wordt ook de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) van kracht. In de
bouw zal onder invloed van deze wet veel veranderen, ook voor onze medewerkers. Als de
Wkb eenmaal van kracht is, moet de particuliere- en zakelijke opdrachtgever via een private
kwaliteitsborger een risicobeoordeling laten uitvoeren. We kijken onder andere naar wat de
invloed van privatisering is op capaciteit en taken van ODRA, maar het hoofddoel van de Wkb
is het verbeteren van de bouwkwaliteit, verbeteren van de positie van de particuliere- en de
zakelijke bouwconsument en verminderen van de zogenoemde faalkosten.
Rapporten over de consequenties zijn onlangs (feb 2022) aangeboden aan partners en ODRA.
Validatie en doorrekening in deze begroting 2023 heeft nog niet kunnen plaatsvinden.

We hebben een belangrijke rol als uitvoerder om te signaleren en te adviseren op
milieuspecialismen, onder anderen geluid, licht, geur en externe veiligheid. Dit zal komende
jaren alleen maar toenemen.

      We gaan niet meer vooraf toetsen, maar achteraf. Vooraf zoeken we juist de
       samenwerking en nemen een adviesrol op ons. Bij oplevering van de bouw moet de
       aannemer aantonen dat aan de (bouw)regelgeving is voldaan. De rol van de
       bouwtoezichthouders zal veranderen. Dit vraagt om investeren in deels andere vaardigheden.

      Vanuit de rapporten komt een raming naar boven van een daling van enkele fte’s
       afhankelijk van de bouwpartner, op de werkzaamheden voor gevolgklasse 1
       (eenvoudige bouwwerken, woningbouw, industriebouw met maximaal twee
       woonlagen).

      We verwachten ook een capaciteitstoename, omdat taken terugkomen. De omvang
       daarvan is echter minder dan de afname. In de werkprogramma’s 2023 wordt dit
       gezamenlijk met de mogelijke afname, verder geconcretiseerd.

Bodemtaken
Met het van kracht worden van de Omgevingswet verschuift ook het bevoegd gezag
bij gevallen van ernstige bodemverontreiniging van de provincie Gelderland naar gemeenten.
Dit heeft impact op het Wbb-bodemtoezicht (Wet bodembescherming) en de beoordeling van
saneringsevaluaties die wij voor de provincie uitvoeren. De gemeenten in ons werkgebied
krijgen in het kader van de Omgevingswet taken over van de provincie.

      ODRA zal in dit taakveld blijven opereren, maar dan met de gemeenten als
       opdrachtgever. Niet alles verandert, want de provincie blijft bevoegd gezag voor de
       gevallen van grondwaterverontreiniging en afhandeling van de spoedlocaties.


Begroting ODRA 2023                                                                        pag. 8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      De financieringsstroom gaat wel veranderen, het budget dat nu nog bij de Provincie
       ligt zal worden neergelegd bij de gemeenten. Hoe deze overheveling er precies uitziet
       is op dit moment nog niet duidelijk. De omvang betreft circa € 0,6 miljoen aan taken
       die ODRA nu uitvoert.

Provinciale programma’s
Al twee jaar (per 1 januari 2020) is ODRA verantwoordelijk voor de uitvoering van het
programmaplan ‘Handhaving complexe bedrijven’ met de provincie als bevoegd gezag. Begin
2021 is ook het programma ‘Aandachtsbedrijven’ onder de hoede van ODRA gekomen.
Daarnaast wordt er een plan opgesteld om ook voor de gemeentelijke complexe bedrijven een
gecoördineerde aanpak in het Gelders Stelsel op te zetten.
De programma’s hebben tot substantiële verandering in de exploitatie bij ODRA geleid,
voornamelijk vanwege intensivering (op de kwaliteit). Financieel technisch ook; de activiteiten
en kosten, die voorheen bij andere omgevingsdiensten waren begroot, lopen nu via de
begroting van ODRA.

      Om continuïteit en kwaliteit beter te kunnen sturen, verwachten we dat er meer eigen
       medewerkers zullen worden ingezet, waarbij een aandachtspunt op de robuustheid is
       van de andere omgevingsdiensten. Bij ODRA zal de verhouding ‘intern – extern’
       worden beïnvloed met andere marges en andere overhead tot gevolg.

1.1.4 Ontwikkelingen in de bedrijfsvoering

ODRA maakt majeure interne ontwikkelingen door. Afgelopen jaren is onder meer een
transitie geweest naar outputfinanciering, de administratie is met een nieuw systeem (SAP en
SAC als BI-instrument) in eigen beheer gekomen, het zaaksysteem (VTH) is vervangen (Open
Wave), de datakwaliteit wordt op orde gebracht (incl. archief) en we zijn gestart met een
doorontwikkeling van het team bedrijfsvoering.

Nieuwe huisvesting
Na twee jaar pandemie zijn ook de structurele effecten op de bedrijfsvoering zichtbaar
geworden, met name op de huisvesting en arbeidsvoorwaarden in relatie tot thuiswerken.
Eind 2021 is de businesscase voor nieuwe huisvesting aan het bestuur aangeboden. In deze
businesscase zijn alle effecten over anders werken (gericht op ‘ontmoeten’ en plaats
onafhankelijk werken), duurzaamheid, en ruimtelijke - en gebouw-technische eisen mee
genomen.

      We gaan verhuizen naar de Airborne Tower in Arnhem. De verhuisdatum is medio
       2022, vanaf dat moment gaan we over naar een volledige zelfstandige bedrijfsvoering,
       waarbij invulling wordt gegeven aan een duurzame kantooromgeving.
      Het betekent ook loskoppeling van onze gastheren; gemeente Arnhem en De
       Connectie. Er zijn naast de inhoudelijke effecten (hiermee realiseren we een groot deel
       van de door de partners gevraagde besparingen) ook financieel technische
       veranderingen op gebied van investeringen en afschrijvingen, en mogelijk
       financieringsafspraken in de vorm van leningen.

ICT transitie
De verhuizing gaat gepaard met een volledige ICT-transitie. Het beleid om tijd- en
plaatsonafhankelijk te werken is medio 2022 een feit. Alle ICT zal via ‘the cloud’ worden
vormgegeven en beheerd, alle medewerkers zijn dan geëquipeerd met mobiele apparatuur.
De ICT transitie bracht en brengt ook met zich mee dat de focus op onze proces- en
datakwaliteit moet worden versterkt. Adequate en snelle informatievoorziening aan onze
(keten) partners wordt steeds belangrijker, zowel met betrekking tot de reguliere P&C-cyclus,
maar ook voor beter toezicht en kwalitatieve beoordelingen.



Begroting ODRA 2023                                                                      pag. 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>      Voor de partners is een ‘businesscase archief’ opgesteld, waarin het belang hiervan
       wordt weergegeven. Voorstellen hiervoor zullen medio 2022 aan de partners voor
       besluitvorming worden aangeboden. Effecten op de (meerjaren) begroting worden na
       accordering van deze businesscase afzonderlijk inzichtelijk gemaakt.

Personeelsbeleid
Daarnaast zullen de externe-, maatschappelijke ontwikkelingen vertaald gaan worden in de
bedrijfsvoering. De veranderingen eisen een adequaat personeelsbeleid, zowel kwantitatief,
maar zeker ook kwalitatief.
We worden geconfronteerd met een krappe arbeidsmarkt, relatief veel verloop en
pensionering van medewerkers en oplopende tarieven (loonkosten) voor externe inhuur. Het
beleid is erop gericht om meer specialisten zelf op te leiden, conform de eisen van de
kwaliteitscriteria (versie 2.2). Zelf opleiden versus inhuur is een dilemma tussen kosten,
productiviteit, flexibiliteit en kwaliteit. Met de zes Gelderse Omgevingsdiensten wordt
campagne-matig online gewerkt aan meer naamsbekendheid voor het werk van
omgevingsdiensten. In beeld en geluid zetten we ‘eigen mensen’ in, bezoeken we
hogescholen en geven inleidingen op relevante podia.

      We hebben een strategisch personeelsplan in de maak. Het plan wordt de ‘gids’ voor
       meerjarig personeelsbeleid.

Organisatieontwikkeling
Onze ambitie om de doelen en het bereiken van maatschappelijke effecten voorop te stellen,
vergt ook aanpassingen in de bedrijfsvoering. In 2022 worden pilots gestart onder de noemer
‘rijker verantwoorden’. Een werkwijze waarbij niet de output (aantal producten of diensten),
maar de daarmee te bereiken effecten (outcome) voorop staat. De pilots willen we bekostigen
uit het innovatiebudget.

‘Rijker verantwoorden’ speelt ook een belangrijke rol in de wijze waarop we het
accountmanagement hebben ingericht. In de ambtelijke gesprekken willen we nadrukkelijker
het gesprek aangaan over de inhoudelijke ambities van onze partners en breder de vraag
stellen hoe het milieudomein er over drie/vier jaar uitziet.

      Dat doen we samen met onze partners; in 2022 voeren we een stakeholder-onderzoek
       uit, we maken een visie, organiseren ronde tafel, gesprekken om te inspireren. De
       gemeenteraadsleden zijn belangrijk om hen mee te nemen in deze ontwikkelingen. We
       staan voor de uitdaging om visie en vakmanschap te vertalen in budgetten. We zien
       het als gezamenlijk groeiproces.

Tariefstelling en tariefdifferentiatie
In ons huidige systeem van outputfinanciering wordt gewerkt met een uniform basistarief per
uur. Dit tarief is, ondanks inflatie en loonstijgingen in de CAO, al twee jaar (in 2021/22)
stabiel op € 92,- per uur. Ook in 2023 zal het tarief wederom € 92,- per uur zijn. De
besparingen die we realiseren maken dit mogelijk.




Begroting ODRA 2023                                                                  pag. 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Overzicht 1: Tarief opbouw ODRA in relatie tot onze benchmark.
                                      realisatie   begroting       begroting      benchmark
Tarief opbouw
                                        2021         2022            2023            2023
Pers oneel s kos ten di rect *)            € 63             € 67           € 67           € 57
Pers oneel s kos ten i ndi rect            € 17             € 14           € 15           € 16
Ma teri eel
- hui s ves ting & fa ci l i ta i r      €4           €4              €4             €8
- i ct                                   €4           €4              €4             €4
- overi ge kos ten                       €3           €3              €2             €4
Overhea d                                  € 11             € 11           € 10           € 17
Bel ei ds rui mte*                            €1                                           €2
Totaal                                     € 92             € 92           € 92           € 92
Aa nta l productieve uren                 1.423            1.400        1.409         1.409
* in 2021 betrof dit het batig saldo


Met betrekking tot het aantal productieve uren: in 2021 zijn we uitgekomen boven de norm,
deels door minder verlof opname, deels door de werkgevers gunstige data van de feestdagen.
De verwachting is dat we in de begroting 2023 dicht in de buurt komen van de benchmark
‘overheidstarieven’ die wij al enige jaren als referentie gebruiken.

ODRA hanteert een uniform tarief. Dit tarief geldt ongeacht het type dienst of product. We
constateren dat dit tarief niet altijd marktconform is voor standaard- en eenvoudiger services
en knelt waar het specialistische functies betreft.

          Tariefdifferentiatie is een middel om dit probleem te tackelen. Afhankelijk van de
           besluiten die op basis van de aanbevelingen van de Commissie van Aartsen worden
           genomen over de bekostiging van omgevingsdiensten, stellen we voor de
           mogelijkheden voor tariefdifferentiatie te onderzoeken. Een tijdstip daarvoor is nog
           niet bepaald en is mede afhankelijk van de wens van de partners.



Hoofdstuk 2

2.1 Consequenties voor de programma-begroting
2.1.1 PDC 2022/23

Binnen het Gelders Stelsel is de afspraak gemaakt dat onze werkzaamheden worden
gecategoriseerd in programma’s en taakvelden. We werken binnen ODRA met drie taakvelden
(milieu, bouw en algemeen) en vijf programma’s (vergunningverlening, toezicht en
handhaving, advies, stelseltaken, projecten/algemeen).

De Omgevingswet zal gaan conflicteren met deze historisch vastgestelde indeling in
Gelderland. Die indeling wordt minder valide, omdat activiteiten in het kader van de
Omgevingswet een integraal karakter krijgen en niet opgesplitst zoals nu het geval is. In de
Producten en Dienstencatalogus (PDC) 2022-2023, die de basis is voor onze dienstverlening,
is de ‘Gelderse indeling’ vooralsnog gehandhaafd, maar we zien het aandeel ‘projecten en
algemeen’ groeien. Er is in de toekomst een structuurwijziging nodig om dit in lijn met elkaar
te brengen. Dit voorzien we voor een toekomstige begroting; 2024 of 2025 als er
ervaringscijfers beschikbaar zijn.

In november 2021 heeft het bestuur de nieuwe PDC 2022/23 vastgesteld. Hierin zijn alle
bekende veranderingen vanuit de Omgevingswet en de in hoofdstuk 1 vermelde

Begroting ODRA 2023                                                                              pag. 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>ontwikkelingen verwerkt. Er is een aantal nieuwe producten en diensten toegevoegd en de
naamgeving is zo veel mogelijk in lijn gebracht met de nieuwe wet. In de PDC 2022/23 is
tevens een vereenvoudiging doorgevoerd. Een aantal producten is samengevoegd en vanuit
het in 2021 uitgevoerde kengetal-onderzoek zijn aanpassingen gedaan op de definitie van de
producten/diensten. Het is gebleken dat een aantal producten met voorheen een vast tarief
beter als dienst gepositioneerd kunnen worden. Hiermee bereiken we dat de administratieve
inrichting eenvoudiger en efficiënter wordt, de kwaliteit van de data omhoog gaat en, zeer
belangrijk, de risico’s op een verkeerde tariefstelling en te hoge kosten voor partners, kleiner
worden.

De aanpassingen in de PDC 2022/23 leiden tot veranderingen in de aantallen en verhoudingen
tussen de producten, diensten en gezamenlijke diensten / overig (= doorbelaste materiele
kosten). In 2021, was de verhouding in omzet respectievelijk 50 – 39 – 11%. Voor 2023 gaan
we naar een verhouding 36 – 54 – 11%. Dat verklaart de grote verschuiving in aantallen
diensten versus producten in de begroting 2023 (zie kerntabel). Daarbij geldt ook dat de
provinciale programma’s (complexe handhaving en aandachtsbedrijven) geheel als dienst
worden afgerekend (22% van het geheel).

Overzicht 2: ‘kerntabel’ Aantallen producten en diensten / omzet en kosten
Begroting 2023 op hoofdlijnen
                                          aantallen realisatie          aantallen begroting                              begroting
x € 1.000
                                                  *      2021                   *     2022                aantallen          2023
Ba ten
   Producten (obv a a ntal l en)             11.921       9.681 50%        12.589        9.962 48%           10.314         7.352 36%
   Di ens ten (obv uren)                     41.102       3.787 19%        42.275        3.889 19%           70.611         6.496 32%
   Di ens ten Prov. Progra m. (uren)         41.571       3.884 20%        49.500        4.554 22%           48.862         4.495 22%
   Gez. di ens ten (va s te pri js )                      1.599   8%                     1.529     7%                       1.708    8%
   Overi ge di ens ten                                     523    3%                       650     3%                         527    3%
   Vri jva l ba l a ns pos ten                               16                             pm                                pm
   Totaa l ba ten                                        19.490                         20.584                             20.577

La s ten                                  a a ntal fte                  a a ntal fte                      a a ntal fte
   La s ten progra mma 's                     146,1      13.751             152,8       15.400 75%            152,5        15.264 74%
   La s ten overhea d                          39,2       5.674 29%           32,3       5.184 25%              36,5        5.314 26%
Totaa l l a s ten                             185,3      19.425             185,1       20.584                189,0        20.577
Sa l do                                                      64                               0                                 0
* De aantallen zijn door de wijziging in de PDC 2023 niet volledig vergelijkbaar met de begroting 2023.


Deze kernbegroting 2023 is gebaseerd op de door de partners opgegeven omvang per
programma en taakveld. Bij de meeste partners is het een extrapolatie vanuit het werkpakket
2022. In het najaar 2022 worden, binnen dit gestelde kader, de werkpakketten ’23 op
productniveau opgesteld.

Er is voor 2023 een sluitende begroting opgesteld, met een gelijkblijvend tarief van € 92,- per
uur. In het dienstenpakket voorzien we wel een ophoging van de gezamenlijke diensten. Dit
heeft vooral betrekking op investeringen in de datakwaliteit (voorheen gegevensbeheer).
Verderop worden deze veranderingen in de kosten nader toegelicht.

Overzichten 3: Grafieken; omzet per programma en taakveld




Begroting ODRA 2023                                                                                                           pag. 12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                   Omzet per programma x € 1.000                                                         Omzet per taakveld x € 1.000
                                                                                              €15.000                                       real 2019
  € 10.000
                                                                                                                                            real 2020
   € 7.500                                                                                    €10.000
                                                                                                                                            real'21
   € 5.000                                                                                                                                  bg 2022
                                                                                               €5.000
   € 2.500                                                                                                                                  kdr 2023

      €-                                                                                            €-
               vergun.         toezicht         advies          stelsel      projecten                          bouw          milieu en
                                                                                                                              algemeen
                    real '19   real '20   real '21     bg '22    bg '23




Zoals hierboven aangegeven hebben we naast de indeling van de PDC in productgroepen te
maken met vijf programma’s en drie taakvelden. In de grafieken is de omzetontwikkeling
hiervan weergegeven. We zien daarin de volgende trends:
 De toename van de omzet van afgelopen jaren heeft vooral betrekking op toezicht en
    handhaving – milieu. Het merendeel van de diensten voor de provinciale programma’s zijn
    hieronder gebracht.
 Het aandeel bouw heeft een wat grillig verloop. Het is grotendeels economisch gestuurd.
    In lijn met de voorspelde economische ontwikkelingen zal het aantal aanvragen voor
    bouwvergunningen wel toenemen, maar daarentegen zal de Wkb het werk veranderen.
    Het aandeel projecten zal komende jaren gaan stijgen, met name energie en circulaire
    economie. De gezamenlijke dienst ‘gegevensbeheer’ wordt ‘databeheer en kwaliteit’ en zal
    in omvang toenemen.


2.1.2 Vergunningverlening; (reguliere) veranderingen

De omvang van het programma vergunningverlening is de afgelopen jaren vrij stabiel op een
omvang van circa € 4,5 miljoen. Dit is 22% van de totale omzet van ODRA.

In aantallen producten en diensten is het aandeel bouw sinds 2019 gegroeid (tov de jaren
daarvoor). Dit is in lijn met de economische ontwikkelingen. Met betrekking tot het kader
2023 verwachten we een verdere verhoging van enkele procenten door de toenemende
bedrijvigheid en nieuwe woningbouw, maar deze is nog niet in de (concept) werkpakketten
2022 en 2023 verwerkt.

Overzichten 4: Trends en kwantitatieve doelen programma vergunningen

             werkpakketten vergunningen                                                            aantal producten & diensten
   € 4.000                                                                               15.000            vergunningen
   € 3.000
                                                                                         10.000
   € 2.000
                                                                                          5.000
   € 1.000
      €-                                                                                       0
                           bouw                      milieu en algemeen                             Aantal producten WP's Aantal uur diensten WP's

       real 2019      real 2020       real'21        bg 2022      kdr 2023                   real 2019      real 2020   real'21   bg 2022   kdr 2023

                                                                                    *In 2019 nog geen output financiering -> derhalve niet vergelijkbaar

Toelichting op de doelen:
Door de aanpassingen in de PDC 2023 zijn de aantallen producen en diensten niet volledig
vergelijkbaar met 2021 en begroting 2022. Vandaar dat het percentage ‘tov ‘22’ een hoge
waarde heeft.




Begroting ODRA 2023                                                                                                                            pag. 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> Beoogd resultaat programma                     tov        aantal        begroting        tov    aantal     begroting             aantal       realisatie
 vergunningen                                   2022                     2023            2021               2022                                 2021
  Productie                                      *-1%            4.024   producten        1%          4.083 producten                   4.036 producten
  Tus s en de 95%-105% va n de                                           di ens ten                           di ens ten                       di ens ten
  werkprogra mma 's + a a nvul l end i s             50%     14.006                      -11%         9.337                         10.527
                                                                         (i n uren)                           (i n uren)                       (i n uren)
  gerea l i s eerd
  Tijdigheid
  Verl enen vergunni ngen (Wa bo)                                90%                                  90%                                             89%
  bi nnen de wettel i jke termi jn
  Kwaliteit
                                                                                                                                        % wa s ni et te
  Medewerkers vol doen a a n                                     90%                                  90%
                                                                                                                                          bepa l en
  kwa l i tei ts cri teri a
  Klanttevredenheid
  Kl a nten zi jn (zeer) tevreden over                           80%                                  80%                                             74%
  de di ens tverl eni ng
  Financiele realisatie                                           saldo € 162                         saldo € 132                       saldo € 143
  - kos ten ( x € 1.000)                             -1%    € 4.402                       1%      € 4.435                         € 4.402
  - ba ten ( x € 1.000)                               0%    € 4.564                       0%      € 4.567                         € 4.545
 * Door de wi jzi gi ng i n de PDC 2023 i s het a a ntal producten en di ens ten ni et goed vergel i jkba a r


Het aandeel van het aantal producten/diensten (in uren) is als volgt:.
 Omgevingsvergunningen (eenvoudig tot complex); 47%. (in 2022 -> 46%)
 Meldingen besluit bouw en leefomgeving; 34%. (in 2022 -> 31%)
 Meldingen milieu belastende activiteiten (mba’s); 11%. (in 2022 -> 11%)
 Overig (wo vuurwerk); 8%
De belangrijkste diensten zijn: (waarden 2022 niet geheel representatief door andere PDC)
 Begeleidingen vergunningen; 30%. (in 2022 -> 46%)
 Omgevingsvergunningen; 36%. (in 2022 -> 25%)
 Juridische diensten; 18%. (in 2022 -> 17%)
 Beoordelingen bbl; 16%.

De normen voor kwaliteit zijn vooralsnog gelijk aan eerdere jaren. 80% voor
klanttevredenheid en 90% afhandeling van de vergunningen binnen de gestelde termijn.

Het financiële beslag van dit programma is nagenoeg gelijk als in 2021 en begroting 2022.

2.1.2 Toezicht en handhaving
De omvang van het programma toezicht en handhaving is de afgelopen jaren stabiel op een
omvang van circa € 9,5 miljoen. Dit is 46% van de totale omzet van ODRA.

Wat betreft het aantal producten en diensten is er een trendbreuk. In de onlangs vastgestelde
PDC voor 2022-2023 is een aantal producten omgevormd naar dienst. Derhalve een afname
van het aantal producten en een toename van diensten. Ook in de realisatie 2022 is dat te
verwachten.

Overzichten 5: Trends en kwantitatieve doelen programma toezicht en handhaving.
            werkpakketten toezicht & hh                                                  producten & diensten toezicht & hh
  €10.000                                                                       37.500
   €8.000                                                                       30.000
   €6.000                                                                       22.500
   €4.000                                                                       15.000
   €2.000                                                                        7.500
       €-                                                                            0
                       bouw                milieu en algemeen                              Aantal producten        Aantal uur diensten Prov. Prog. aantal
                                                                                                WP's                      WP's                uur
         real 2019   real 2020   real'21   bg 2022    kdr 2023                            real 2019    real 2020    real'21   bg 2022      kdr 2023

                                                                            *In 2019 nog geen output financiering -> derhalve niet vergelijkbaar


Begroting ODRA 2023                                                                                                                                     pag. 14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Toelichting op de doelen:
Door de aanpassingen in de PDC 2023 zijn de aantallen producten en diensten niet goed
vergelijkbaar met 2021 en begroting 2022. Hieronder is het aandeel van de nieuwe producten
aangegeven.
 Klachtafhandeling rapport; 30% van het totaal (in 2022 -> 24%)
 Controle rapporten preventief milieu toezicht; 26% van het totaal (in 2022 -> 17%)
 Controle rapporten Briks; 26% van het totaal (in 2022 -> 12%)
 Her -en andere controles; 14%
In het programma complexe handhaving worden ruim 1.700 producten geleverd.

De   belangrijkste diensten zijn:
    Handhavingsbesluiten; 28% (in 2022 producten)
    Bodemonderzoek; 29% (in 2022 producten)
    Controle bestaande bouw & projecten; 25% (in 2022 -> 28%)
    Juridische expertises; 16% (in 2022 -> 30%)

De normen voor kwaliteit zijn vooralsnog gelijk aan eerdere jaren. Hier ligt gezien de
realisatie in 2021 een uitdaging.
Het financiële beslag van dit programma neemt af ten opzichte van afgelopen en huidig jaar.

 Beoogd resultaat Toezicht en               tov    aantal     begroting     tov 2021 aantal     begroting       aantal     realisatie
 handhaving                                 2022              2023                              2022                         2021
  Productie                                  *
                                                    6.290     producten       0%       7.861    producten          7.885 producten
  95-105% va n de werkprogra mma 's
  + a a nvul l ende opdra chten                            *di ens ten                       *di ens ten                  di ens ten
                                                    31.239                   41%      10.220                       7.225
  gerea l i s eerd                                         (i n uren)                        (i n uren)                   (i n uren)
  100% rea l i s a tie progra mma pl a n                   uren                              uren                         uren
                                                    19.434                   47%      28.442                     19.389
                                                           PCH/PAB.                          PCH/PAB.                     PCH/PAB.
  Tijdigheid                                                                                                          gemeten
  % va n de kl a chtmel di ngen, di e i n            80%                               80%                      percentage i s l a a g.
  beha ndel i ng genomen zi jn                                                                                    Zi e toel i chting
  bi nnen de ges tel de normen <3
  Kwaliteit
  Mdw. vol doen a a n VTH                            90%                               90%
  - % vol l edi ge na l evi ng                       60%                               60%                         ni et gemeten
  - % opgeheven overtredi ngen                       85%                               85%
  Klanttevredenheid
  % (zeer) tevreden over de
  di ens tverl eni ng                                80%      gemi ddel d              80%      gemi ddel d      90%
  - control es
  - kl a chtafha ndel i ng
  Financiele realisatie                               saldo     -€ 323                  saldo     -€ 266           saldo     € 1.083
     - kos ten ( x € 1.000)                  -3%    € 9.699                   2%     € 10.023                   € 9.805
     - ba ten ( x € 1.000)                   -4%    € 9.376                  -10%    € 9.757                    € 10.888
 * Door de wi jzi gi ng i n de PDC 2023 i s het a a ntal producten en di ens ten ni et goed vergel i jkba a r

2.1.3 Advies

De omvang van het programma advies is de afgelopen jaren toegenomen op een omvang
naar circa € 1,8 miljoen. Dit is 9% van de totale omzet van ODRA.
Voor 2023 verwachten we een toename vanwege herplaatsing diensten in de PDC.

Overzichten 6: Trends en kwantitatieve doelen programma advies




Begroting ODRA 2023                                                                                                           pag. 15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                werkpakketten advies                                                                         diensten advies
   €4.000                                                                          20.000
   €3.000                                                                          15.000
   €2.000                                                                          10.000

   €1.000                                                                             5.000

       €-                                                                                0
                      bouw                milieu en algemeen                                   Aantal producten          Aantal uur diensten      Prov. Prog. aantal
                                                                                                    WP's                        WP's                     uur
                                                                                               real 2019     real 2020     real'21   bg 2022     kdr 2023
        real 2019   real 2020   real'21   bg 2022     kdr 2023

*Binnen het programma Advies worden alleen diensten verleend.

Toelichting op de doelen:
Binnen het programma advies is één KPI gedefinieerd, zijnde: alle medewerkers voldoen aan
de kwaliteitseisen en zijn geaccrediteerd voor de ‘meetdienst’.

Binnen het programma advies worden geen producten geleverd.
De belangrijkste diensten zijn:
 Meetadvies rapporten; 31% van de uren (in 2022 -> 43%)
 Advies rapport leefomgeving; 47% (in 2022 -> 41%)
 Beoordeling saneringen; 19%


 Beoogd resultaat programma advies                  tov      aantal        begroting      tov 2021 aantal                begroting             aantal        realisatie
                                                    2022                   2023                                          2022                                  2021
  Productie                                          *
                                                                           *di ens ten                                   *di ens ten                        * di ens ten
  90% uren i s gel everd                                         15.455                       -10%         12.803                               14.253
                                                                           (i n uren)                                    (i n uren)                         (i n uren)
                                                                           uren                                          uren                               uren
                                                                 7.620                        22%          5.750                                 4.702
                                                                           PCH/PAB.                                      PCH/PAB.                           PCH/PAB.
  Kwaliteit
  - Medewerkers zi jn
                                                    100%                                                   100%                                100%
  gea ccredi teerd & vol doen a a n
  kwa l i tei ts cri teri a
  Financiele realisatie                                            saldo      € 300                          saldo           -€ 30                saldo       -€ 214
   - kos ten ( x € 1.000)                            59%         € 2.856                      -1%          € 1.794                             € 1.813
   - ba ten ( x € 1.000)                             79%         € 3.156                      10%          € 1.764                             € 1.599


2.1.4 Programma Gelders stelsel

Onder de stelseltaken is de coördinatie van de provinciale programma’s PCH (toezicht en
handhaving complexe bedrijven) en PAB (aandachtsbedrijven) ondergebracht qua
dienstverlening. De reguliere (controle) activiteiten worden binnen de programma’s toezicht
en advies opgenomen. Ook de kosten van de coördinatie worden daaraan toegerekend.

In de stelseltaken zijn kosten opgenomen die de Gelderse omgevingsdiensten (en ODNL) bij
ons in rekening brengen voor de taken die zij voor het hele stelsel uitvoeren.
Het voorstel is om voor de begroting 2023 de kosten op gelijk niveau te houden, namelijk
afgerond € 0,4 miljoen. Ondanks dat de omgevingsdiensten jaarlijks de kosten indexeren,
stuurt ODRA er inhoudelijk op aan om de kosten te reduceren. Dit zal met name op het
gebied van I-GO/ data gedreven werken zijn.




Begroting ODRA 2023                                                                                                                                            pag. 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Overzicht 7: Doelen ‘stelseltaken’
 Beoogd resultaat Stelseltaken                 tov      aantal       begroting       tov 2021 aantal         begroting            aantal      realisatie
                                               2022                  2023                                    2022                               2021
  Productie                                     *
  Progra mma PCH (coordi na ti e)                        3.840 uren *                 -21%     3.695 uren *                          4.702 uren
  Overi ge s tel s el ta ken                                 0        uren                       202        uren                       363
  Kwaliteit en tevredenheid                    100% rea l i s a ti e projectpl a n   100% rea l i s a ti e projectpl a n              83% va n het
  Afges proken i n projectpl a n met                   PCH en PAB                            PCH en PAB                            werkprogra mma
  provi nci e                                                                                                                           geha a l d
  Financiele realisatie stelseltaken                        saldo      -€ 400                     saldo          -€ 41              saldo -€ 445
   - kos ten ( x € 1.000)                       10%        € 400                      -24%       € 363                             € 479
   - ba ten ( x € 1.000)                       -100%        €0                        864%       € 322                             € 33


Samenwerking bij Complexe Inrichtingen (Programma Samen Sterk)
De provincie Gelderland heeft in 2019 gevraagd om toezicht en handhaving op de provinciale
complexe inrichtingen programmatisch te organiseren en heeft die taak vervolgens bij ODRA
neergelegd. In 2020 is op initiatief van de provincie samen met ODRA en ODRN, het totale
provinciale takenpakket (VTH) onder de loep genomen en ondergebracht in het programma
Samen Sterk. Onder deze vlag werken provincie, ODRN en ODRA samen aan verbetering van
de VTH-taken. De taken zijn verdeeld: ODRN heeft vergunningen, ODRA toezicht en
handhaving, Provincie Gelderland de WNB (wet natuur beheer).

Gemeentelijke complexe bedrijven
In 2021 is de opdracht gegeven om te onderzoeken op welke wijze vergunningen en toezicht
op de gemeentelijk complexe bedrijven in het Gelders Stelsel meer uniform kan worden
opgepakt.
Op moment van schrijven is nog niet bekend welk beleid hierop zal worden geformuleerd.
Voor de begroting 2023 kan dit dus nog niet worden meegenomen.

2.1.5 Programma Projecten en Algemene diensten

Het programma projecten bevat naast de projecten ook alle diensten die niet zijn onder te
brengen onder de drie kernprogramma’s; vergunningen, toezicht en advies. Gaat vooral om
diensten als projectleiding, ondersteuning, detacheringen en overige diensten.
In deze paragraaf worden ook de gezamenlijke projecten beschreven en de gezamenlijke
diensten, ondanks dat deze qua kosten zijn ondergebracht in de betreffende programma’s.

Overzichten 8: Trends en doelen programma projecten en algemeen

                  werkpakketten projecten                                                producten & diensten projecten
                                                                                30.000
   €4.000                                                                       22.500
   €3.000                                                                       15.000
   €2.000                                                                        7.500
                                                                                     0
   €1.000                                                                                  Aantal uur diensten WP's              Prov. Prog. aantal uur
       €-
                                                                                     real 2019   real 2020   real'21   bg 2022     kdr 2023   2024
                         bouw                milieu en algemeen


      real 2019    real 2020   real'21   bg 2022   kdr 2023   2024




Toelichting op de doelen:
Binnen het programma projecten en algemeen is één KPI gedefinieerd, zijnde: de juridische
kwaliteit. Dit geldt voor de juridische activiteiten in alle programma’s. Bij meting is het
onderscheid niet te maken, vandaar hier ondergebracht.

De belangrijkste diensten in dit programma zijn:


Begroting ODRA 2023                                                                                                                             pag. 17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>      Programma en projectmanagement; 52%
      Ondersteuning en participatie; 34%
      Specifieke diensten; 14%

    Beoogd resultaat projecten en            tov    aantal    begroting   tov 2021 aantal    begroting   aantal     realisatie
    algemeen                                 2022             2023                           2022                     2021
     Productie                                *        0      producten               0      producten            0 producten
     90% va n het a a nta l begrote                        *di ens ten                     *di ens ten             * di ens ten
     producten én 90% uren i s                       9.911                  5%       8.996                 8.534
                                                           (i n uren)                      (i n uren)              (i n uren)
     gel everd                                             uren                            uren
                                                    17.968                          18.140                12.545 PCH/PAB.
                                                           PCH/PAB.                        PCH/PAB.
     Juridische kwaliteit
     % bezwa ren en beroepen di e
                                                      90%                            90%                  87%
     ongegrond zi jn verkl a a rd, da nwel
     zi jn i ngetrokken.
     Financiele realisatie                            saldo      € 261               saldo      € 205       saldo -€ 502
      - kos ten ( x € 1.000)                 -19%   € 3.220                36%     € 3.969               € 2.927
      - ba ten ( x € 1.000)                  -17%   € 3.481                72%     € 4.174               € 2.425


Projecten en programma’s
Met onze partners is afgesproken dat de ‘Planning en Control-cyclus’ voor projecten een
bijzondere positie krijgt in de uitgangspuntennotitie. Hiermee bereiken we dat onze projecten
transparanter worden (qua doelen en budget) en de partners in staat zijn om hierop te sturen
(en te begroten).
Voor 2023 (en verder) zijn de volgende projecten opgenomen in de begroting.

      Programma Duurzaam Ondernemen (voorheen energie) zal komende jaren een
       belangrijk aandachtsgebied zijn voor ODRA. Het programma is gericht op het leveren van
       een bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen rondom duurzaamheid, energietransitie
       en circulariteit. Het programma bouwt voort op het programma energie met daaronder
       diverse projecten, die al in 2021 zijn gestart. Het betreft voor 2023 in ieder geval:
        Project Energie
        Project Label C (kantoorgebouwen)
        Project EPBD3 (energy performance buildings directive)
        Project Circulaire Economie
       Naast deze projecten werkt ODRA samen met andere omgevingsdiensten en met OD NL.
       Mogelijk wordt OD NL co-financier; vanwege de onzekerheid hierover is dit in dit kader
       voor de begroting nog niet meegenomen.

       In 2023 heeft het programma een grotere omvang voor dan vorig en huidig jaar (zie
       bijlage).

      Programma Omgevingswet is in 2023 gericht op de implementatie van de
       Omgevingswet. Nog lang niet alle veranderingen zijn uitgedacht en in de praktijk (pilots)
       getoetst. We zullen zeker nog issues tegen het lijf lopen. Er zal ook gewerkt moeten
       worden aan de omgevingsplannen (tot 2032) die met name gericht zijn op praktische
       issues die voortkomen uit de implementatie van de wet en de bijdragen aan de
       verschillende Omgevingsplannen.

      Project WKB is gericht op de implementatie van de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) voor de
       bouw. Het proces loopt parallel aan de invoering van de Omgevingswet. Uitgaande van
       inwerkingtreding van de eerste fase medio 2022 (gekoppeld aan de Omgevingswet), is
       het project in 2023 alleen gericht op praktische issues die volgen uit de implementatie van
       de wet. Naar verwachting zal in 2025 de eerste fase geëvalueerd worden en de tweede
       fase inwerkingtreden.



Begroting ODRA 2023                                                                                                    pag. 18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>    Project A15 is gericht op in samenhang uitvoeren van de VTH-taken bij de aanleg van de
     A15. Belangrijke afhankelijkheid is de datum van het definitieve tracé-besluit van RWS.
     Afgelopen jaren is gebleken dat dit moeilijk was te voorspellen, waardoor ook de
     geraamde middelen in de begroting telkenmale te hoog waren. Deze onzekerheid is er ook
     voor 2022 en 2023.

    Project Rijker Verantwoorden is gericht op het inzichtelijk en transparant maken van
     onze bijdrage aan de maatschappelijke uitdagingen. We ontwikkelen indicatoren voor een
     rijkere verantwoording. In 2022 is gestart met ‘circulaire economie’ (aansluitend op de
     Groene Metropoolregio). In 2023 wordt een vervolg voorzien met andere onderwerpen.
     Dit wordt bekostigd uit het innovatiebudget.
     Voor 2023 zijn er nog geen concrete plannen gemaakt. De pilots zijn daarvoor de input.

    Programma Theseus beoogt voor de deelnemende partners een eerste stap te zijn in de
     aanpak van ondermijning op bedrijventerreinen door actief monitoren en data
     verzamelen. In 2023 loopt het project door. De omvang is sterk afhankelijk van de
     mogelijkheden voor financiering. Beoogde financiers zijn provincie Gelderland,
     Rijksoverheid en mogelijk andere partijen.

In de bijlage is een overzicht opgenomen van de kosten van de projecten. Daarbij is de totale
omvang zichtbaar, inclusief de gezamenlijke versus individuele gefinancierde onderdelen.

Gezamenlijke diensten

De gezamenlijke diensten worden vanaf 2022 ondergebracht in de betreffende programma’s.
Voorheen onder het programma ‘projecten en algemeen’.

Overzicht 9; Gezamenlijke diensten
Gezamenlijke diensten                                    real. '21    bg '22    bg '23      bg '23         toelichting / klanten
x € 1.000                                                                      partners PCH / OD's
Pi ket                        toezi cht mi l i eu            56,0     107,0      106,9               a l l e pa rtners
Stra frecht                   toezi cht mi l i eu          178,7      147,2      147,2        55,2 pa rtners en PCH
Ketentoezi cht                toezi cht mi l i eu            91,1     152,3      170,9        73,1 pa rtners , PCH en OD's
Kl a ntadvi es mi l i eu      vergun. mi l i eu               6,8      65,4       65,3               a l l e pa rtners
Kl a ntadvi es bouw           toezi cht mi l i eu          396,9      368,0      368,0               cf s l eutel bouw pa rtners
Beh. zones , ka a rten, da ta vergun. bouw & mi l i eu     133,7       81,2      167,3         7,5 a l l e pa rtners
RvmK                          toezi cht mi l i eu            64,1      93,3                          i n 2023 bi j ka a rten,da ta
DAT/LMA/Keten voor OD's toezi cht mi l i eu                  39,1     143,9        0,0       110,4 OD's en pa rtners
GUOV                                                         22,4      23,0       22,9               a l l e pa rtners
ORM                           nvt                             0,0      36,9                          nvt
Innova tie                    toezi cht mi l i eu                     100,0      100,0               a l l e pa rtners
Totaa l                                                    988,7     1.318,2   1.148,6       246,2             totaa l     1.394,8
- geza menl i jk deel projecten
                            zi e bi jl a ge                562,6      335,8      312,9                                       312,9


Ten opzichte van voorgaande jaren is er een aantal wijzigingen:

Keten – en data gedreven toezicht
De stijging wordt veroorzaakt doordat er drie services zijn samengevoegd. Naast
ketentoezicht ook de LMA en DAT. Deze waren voorheen deels als individuele dienst in de
werkpakketten aanwezig, deels als gezamenlijke dienst.

Beheer zones, kaarten en data
Binnen deze beheersactiviteiten (vh gegevensbeheer) zijn ook een aantal voorheen
afzonderlijke diensten samengevoegd. Zo ook RvmK.


Begroting ODRA 2023                                                                                                                  pag. 19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Verder maken we de beweging om beheer activiteiten, ten behoeve van data voor het
primaire proces, hier onder te brengen. Dit is zuiverder met betrekking tot de bepaling van de
overhead. Het betreft de intake en registratie van zaken en waarborgen van de kwaliteit van
de gegevens in onze systemen.
Daarnaast onderzoeken we een uitbreiding met betrekking tot basisgegevens voor het
primaire proces (startdossiers / archief). Er komt een voorstel (businesscase), waarin de
overdracht (die ook via de DVO’s moet plaatsvinden) in kaart zijn gebracht. Eventuele
meerkosten zijn nog niet meegenomen in de begroting.

Innovatie
In de begroting 2022 is voor het eerst een budget voor innovatie opgenomen. Naast de
werkzaamheden zoals begroot in de in de reguliere werkprogramma’s en (gezamenlijke of
individuele) programma’s en projecten, speelt ODRA waar mogelijk in op nieuwe
(onvoorziene) ontwikkelingen. Denk hierbij aan ontwikkelingen rondom nieuwe wet- en
regelgeving, beleid, vak-inhoud of werkwijze.

ODRA heeft hiervoor een vooraf vastgesteld innovatiebudget begroot ad € 100.000. ODRA
informeert partners over besteding van dit budget, en geeft (gedurende het begrotingsjaar)
verantwoording over de werkzaamheden en resultaten. Veelal zullen dit verkenningen zijn,
die (al dan niet) leiden tot een nieuw programma of project.

Vanaf 2022 wordt het budget onder meer besteed aan verkenningen op het gebied van
duurzaamheid (energietransitie en circulaire economie) en ‘Rijker (outcome gericht)- plannen
en verantwoorden’. Dit zal in 2023 worden gecontinueerd, afhankelijk van de resultaten in
2022.

2.2 Risico’s

In de risico benadering van ODRA wordt een vijftal categorieën onderscheiden. Hieronder
worden ze voor 2023 geduid:

   Exploitatierisico’s
    Het meest reële risico is dat de werkpakketten niet worden gehaald. Partners boeten dan
    mogelijk in op de inhoudelijke taken (of lopen meer risico), bij ODRA geeft dit een lagere
    omzet. De vaste kosten lopen veelal door.
    Dit effect hebben we gezien tijdens covid-19 en stikstofcrisis; een deel van het vraag-
    gestuurde werk in de werkpakketten (bv. vergunningaanvragen, projecten die vertragen)
    kan niet worden gerealiseerd.
    In 2021 hebben we gezien dat het om bedragen oplopend tot een € 1,0 miljoen kan gaan.
    Dit risico mitigeren we door een dynamische capaciteitsplanning op te stellen (werkend
    vanaf 1e kwartaal 2022), waarmee we de werving en inhuur van medewerkers kunnen
    sturen.

   Risico’s op de taakuitvoering
    Deze paragraaf betreft de aansprakelijkheid voor fouten en nalatigheid in de uitvoering.
    Omdat burgers en ondernemers ‘mondiger’ worden en ook als zodanig acteren, wordt dit
    risico voor ons groter. Het risico is in principe via een verzekering afgedekt, maar geeft
    veel verstoring (dus extra kosten) in de bedrijfsvoering.
    Daarnaast merken we dat de impact van ons hele handelen meer onder een vergrootglas
    komt te liggen. Steeds meer berichten in de media over de omgevingsdiensten,
    onderzoeken naar functioneren van het VTH-stelsel (I&W/ commissie Aartsen) en de
    toegenomen Wob-verzoeken kunnen impact hebben op ons imago en indirect op




Begroting ODRA 2023                                                                     pag. 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>    bedrijfsvoering. We kunnen anticiperen door scherp te blijven focussen op de kwaliteit van
    onze dienstverlening.

   Frictiekosten
    Frictiekosten ontstaan meestal als gevolg van grote veranderingen in de organisatie.
    Bijvoorbeeld als partners besluiten om de niet-wettelijke taken in eigen beheer op te
    pakken. Ook kunnen grote fricties ontstaan bij medewerkers die (niet meer) passen op
    het werk dat moet worden uitgevoerd. Voor 2023 verwachten we dat er geen
    noemenswaardige frictie zal optreden. Financieel wordt jaarlijks een bedrag gereserveerd
    voor personele frictie. Dit continueren we in 2023.

   Compliance aan wet- en regelgeving
    Indien we ons niet aan de wet (kunnen) houden, is dit vooral een risico met effect op ons
    imago. Als we het ‘te bont’ maken, leidt het tot een afkeurende accountantsverklaring.
    Het is inmiddels bekend dat 2022 het eerste jaar zal zijn dat het ODRA-bestuur zelf een
    controle-verklaring moet opstellen. Deze is grotendeels gericht op de compliance op onder
    meer Europese aanbesteding, Fraudepreventie, AVG, enz. Medio 2022 stelt ODRA een
    plan op t.b.v. deze nieuwe richtlijn.

   Liquiditeit
    Met de partners is afgesproken dat zij aan het begin van elk kwartaal een kwart van het
    werkprogramma als voorschot betalen. Zonder dit systeem zou ODRA niet aan haar
    betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het eigen vermogen is immers gelimiteerd tot
    een € 0,5 miljoen. Deze afspraak houden we overeind.
    De voorgenomen verhuizing en ICT-aanpassing gaan gepaard met een aantal forse
    investeringen. Ruim € 1 miljoen. Dit geld is binnen ODRA niet op voorhand beschikbaar.
    We zullen dit bedrag lenen bij onze bank. ODRA heeft daarna een totaal andere
    financieringsstructuur voor onze ICT en kantoorinrichting. Voorheen verzorgde De
    Connectie deze diensten. Vanaf 2023 gaan we via de kapitaaldienst (lenen – afschrijven –
    aflossen) werken. Dit vergt een extra aandachtspunt in de bedrijfsvoering.



Hoofdstuk 3

3.1 Outputfinanciering (ontwikkelingen)
3.1.1 Hybride vorm - provinciale programma’s - Commissie Aartsen

In 2020 is het systeem van ‘beheerste’ outputfinanciering ingevoerd. Deze vorm van
financiering geldt alleen voor de werkpakketten van partners en omgevingsdiensten.
Voor de provinciale programma’s geldt dat deze worden afgerekend via een input-methode,
namelijk op basis van gerealiseerde uren (circa 22% van de omzet).

Deze hybride vorm van financiering brengt inefficiënties met zich mee qua administratieve
inrichting, tarifering en verantwoording naar de klanten.

Ons uitgangspunt voor de begrotingen 2023 en verder is dat deze hybride vorm nog enkele
jaren in stand blijft. De provincie heeft aangegeven nog geen aanleiding te zien in een
overgang naar outputfinanciering voor de provinciale programma’s. Ook is de verwachting dat
het nog enkele jaren gaat duren voordat een nieuw financieringssysteem wordt
geïmplementeerd als een mogelijk gevolg van de aanbevelingen van de Commissie van
Aartsen.




Begroting ODRA 2023                                                                    pag. 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>ODRA start in de tussentijd met een onderzoek naar tariefdifferentiatie. Dit is in de komende
begroting 2023 niet meegenomen.

3.1.2 Besparingsdoelstellingen / uitgangspunten in de begroting

In oktober 2020 heeft ODRA een besparingsbrief aangeboden aan de gemeenteraden en
Provinciale Staten. In deze besparingsbrief waren vijf deelgebieden benoemd waar wij
besparingsmogelijkheden voor de toekomst zien. In deze begroting 2023 krijgen die
besparingen grotendeels vorm.

Huisvesting
Medio 2022 verhuizen we naar de Airborne Tower. De aanleiding voor verhuizen was
tweeledig: binnen de bestaande kantoorruimte en faciliteiten (verzorgd door de gemeente
Arnhem respectievelijk De Connectie, is er onvoldoende mogelijkheid om onze visie op
werken vorm te geven; locatie onafhankelijk werken, onze visie op samenwerken en
ontmoeten, identiteit en bereikbaarheid in relatie tot de arbeidsmarkt en ons type werk.

Daarnaast, al genoemd, de besparingsdoelstelling. We gaan in het kader voor de begroting uit
van een besparing van € 75.000 structureel. Op een begroting van € 832.000 is dit 9%.

ICT
Een zeer omvangrijke kostenpost betreft de kosten voor ICT. De afgelopen jaren hebben we
de transitie naar ‘werken in the cloud’ ingezet. In 2019 is het bedrijfsvoeringsysteem (SAP)
geïmplementeerd, begin 2020 het primaire systeem Open Wave en in 2022 volgt de transitie
van de kantoorautomatisering naar ‘the cloud’ (met name introductie van office 365).
We nemen de ICT-apparatuur en netwerk (overgang naar plaats onafhankelijk werken) medio
2022 in eigen beheer. Dit betekent een ontvlechting met De Connectie. Naast het feit dat
‘werken in the cloud’ kosten bespaart, wordt ook het beheer voordeliger.

Er is een besparing van structureel € 60.000 op een begroting van € 883.000 in 2022.
Dit is 7%.

Kwalitatief hoogwaardig personeel
Van alle kosten zijn de personeelskosten het grootste aandeel in de exploitatie, in totaal circa
80%. ODRA voert een beleid om op drie aspecten een besparing op de loonkosten te
realiseren.

   Strategisch personeelsbeleid. ODRA kent relatief veel medewerkers die bij de
    oprichting vanuit de partners zijn overgekomen, met een hogere dan gemiddelde leeftijd,
    veelal salariëring in de eindschalen en diverse garantietoelagen. De natuurlijke uitstroom
    (pensioen) is op gang. Daarnaast zien we dat het verloop, door een dynamische
    arbeidsmarkt, toeneemt. Ondanks het risico voor de continuïteit en kwaliteit, biedt het
    verloop ook kansen voor werving van medewerkers met een ander -en financieel
    gunstiger profiel.
   Het aandeel van de flexibele schil. Externe inhuur is op dit moment circa 20% van de
    totale loonkosten. Wij streven naar een flexibele schil van maximaal 15%. Belangrijke
    succesfactor voor dit beleid zijn de afspraken die ODRA maakt met haar partners over de
    structurele werkpakketten en de kwaliteit van de prognoses rond het meerjarige
    werkaanbod.
    Met bovenstaande condities zijn we in staat om interne medewerkers voor langere tijd aan
    te trekken en dit via Europese Aanbesteding te regelen. Ondanks de lagere kosten voor
    externe inhuur afgelopen jaar, verwachten we een dynamische arbeidsmarkt waarin de
    externe tarieven niet zullen dalen.
   Personele overhead. De huidige interne bezetting (ultimo 2021) op bedrijfsvoering /
    staf / management bedraagt 34 fte. Dit is 20% van de totale bezetting. Binnen

Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    bedrijfsvoering en staf vallen tot nu toe activiteiten uiteenlopend van secretariaat,
    communicatie, ICT-beheer en datakwaliteit, post-telefoon-intake, planning en control en
    HR. Een zeer divers takenpakket.
    Een stap in de doorontwikkeling van onze organisatie is het beter positioneren van
    bedrijfsvoering ten opzichte van de uitvoering (faciliterend) en de onderlinge
    samenwerking versterken tot één geheel. Dit leidt er onder meer toe dat de clusters
    ‘intake’ en ‘data’ binnen de uitvoering worden gebracht; zij worden immers ingezet aan de
    voorkant van het primaire proces.
   Primaire en Secundaire arbeidsvoorwaarden. In de CAO 2021-2022 zijn
    loonstijgingen, eenmalige uitkeringen, uitbreiding verlof en thuiswerkvergoedingen
    afgesproken. Dit leidt tot forse stijgingen van de loonkosten. Deze stijgingen (3,5%)
    vangen we vooralsnog op binnen het huidige tarief van € 92,- per uur.

    De algemene personeelskosten worden al jaren genormeerd op 4% van de loonsom. We
    stellen een kleine daling van de norm voor naar 3,5%, gebaseerd op een inhoudelijke
    verandering in de reiskosten en vanwege de historische kostenontwikkeling.

    De belangrijkste kostenpost zijn de reiskosten. Het ‘post’ corona beleid is dat
    medewerkers gemiddeld de helft van de werktijd thuis werkt. Hier passen we de
    woonwerk-reiskostenvergoeding op aan. Nieuw in de CAO is een thuiswerkvergoeding.

    Het reguliere opleidingen budget is afgelopen jaren genormeerd op 2% van de loonsom.
    Ondanks onderbestedingen afgelopen jaar (deels Corona) handhaven we deze norm. Mede
    gezien het personeelsbeleid en het verloop is blijvend investeren in kwaliteit noodzakelijk.

Samenwerking met de regio
We werken niet alleen samen met partners in de veiligheidsketen (brandweer, politie, GGD,
waterschappen en openbaar ministerie en gemeenten), maar ook met de andere zes
omgevingsdiensten in Gelderland. Het is samenwerken in het primaire proces (complexe
handhaving en -vergunningen, ketensamenwerking, enz.), maar ook op het gebied van ICT
(IGO – Data gedreven werken) en bedrijfsvoering (HR, AVG en communicatie/portaal). De
taken zijn onderling verdeeld.
De samenwerking vooral een kwalitatieve impuls geven, het is lastig deze uitgangspunten te
kwantificeren.

3.3 Overige begrotingskaders.
3.3.1 Tarief voor 2023

Besparingen in de bedrijfsvoering van ODRA komen tot uitdrukking in het tarief. In de
begrotingen 2021 én 2022 is het € 92,- geweest, ondanks inflatie.
Voor 2023 geldt wederom een tarief van € 92,-. Dit is mogelijk door een omzettoename
(werkpakketten en gezamenlijke diensten) én de hierboven genoemde besparingen.

De indexeringen (inflatie) van de afgelopen drie jaar samen is ruim 5%, dit is het feitelijke
besparingsresultaat voor de partners.

3.3.2 Overige normen en trends

In onderstaande overzichten is de ontwikkeling van een aantal belangrijke kengetallen voor
de bedrijfsvoering van ODRA in kaart gebracht. Dit geldt met name voor het personeel; 80%
van de begroting.




Begroting ODRA 2023                                                                       pag. 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Overzicht 10; Kerngegevens capaciteit en kosten
Formatie bezetting en personele         realisatie 2021                    begroting 2022                     begroting 2023
kengetallen
                                    intern   extern    totaal         intern   extern    totaal          intern   extern       totaal
Forma ti e bezetti ng
  Producti ef                        115,9      30,2      146,1 79%    127,0      25,8       152,8 83%    125,9      26,6       152,5 81%
  Ni et producti ef                   34,3       4,9       39,2 21%     32,3                  32,3 17%     36,5                  36,5 19%
Tota a l bezetti ng en forma ti e    150,2      35,1      185,3        159,3      25,8       185,1        162,4      26,6       189,0
Loonkos ten x € 1.000               11.860    3.831 15.691            12.598     3.342      15.939       13.287     3.505      16.792

Gemiddelde kosten /fte (in €)       78.961 109.145 84.679             79.067   129.549      86.101       81.824   131.780      88.856
% va n de l oons om                    76%      24%                     79%       21%                      79%       21%
% s ti jgi ng gemi d l oonkos ten                                       0,1%    15,7%        1,7%          3,4%      1,7%        3,1%


Toelichting:
De komende jaren verwachten we qua bezetting gelijk te blijven als vorig en dit jaar. De ontwikkeling
zit bij de afzonderlijke groepen:
    Salariskosten
     De gemiddelde salariskosten van ODRA zijn minder hard gestegen de afgelopen jaren dan
     de loonontwikkeling in de CAO. Dit is een resultaat van personeelsbeleid waar we nieuwe
     (jongere) mensen aantrekken met lagere anciënniteit in de loonschalen. Daardoor is de
     loonstijging iets lager dan de CAO (gaat uit van bijna 4%).
    Externe inhuur
     Ook hier hebben we afgelopen jaar door gericht inkopen, maar vooral tijdig inkopen,
     kunnen besparen op de uitgaven. De moeilijke arbeidsmarkt leidt er echter toe dat
     tarieven onder druk staan.
     Het beleid is erop gericht om zo min mogelijk met aanvullende opdrachten te gaan
     werken; ad-hoc inhuur is altijd duurder; ook dit effect is meegenomen in de begroting.
    Personele overhead
     Het aantal fte’s in de bedrijfsvoering is afgelopen jaar meegegroeid met de omzet.
     Procentueel is de verhouding bedrijfsvoering ten opzichte van de lijn aan het dalen.

3.4 Programma -en categoriale begroting
3.4.1 Programma & taakveld begroting

In oktober 2021 is samen met de partners de omvang van de werkprogramma’s 2023 op
programma -en taakveld niveau besproken. Dit is gedaan door middel van extrapolatie van de
omvang van werkpakketten 2021/2022, in combinatie met inhoudelijke trendanalyses en de
in hoofdstuk 1 geschetste ontwikkelingen.
De doelen zijn in hoofdstuk 2 per programma toegelicht

Onderstaande programma begroting geldt als kader voor de werkpakketten 2023 die we
samen met de partners in augustus/september 2022 gaan afspreken.




Begroting ODRA 2023                                                                                                              pag. 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Overzicht 11: Programma en taakveld begroting
Baten                               realisatie   begroting       begroting        Specificatie taakveld '23
x € 1.000                             2021         2022            2023          bouw        milieu algemeen
    1. Vergunni ngverl eni ng            4.545        4.567           4.564      3.087      1.246        232
    2. Toezi cht en Ha ndha vi ng       10.889        9.756           9.376      2.296      5.522      1.558
    3. Advi es                           1.598        1.764           3.156        274      2.839         43
    4. Stel s el taken                      33          322
    5. Al gemeen en Projecten            2.425        4.174           3.481                  600       2.881
Baten                                   19.490      20.584          20.577       5.657    10.207       4.713
- verhoudi ng                                                                     27%       50%         23%
Kosten                              realisatie   begroting       begroting         Specificatie taakveld
x € 1.000                             2021         2022            2023          bouw       milieu algemeen
    1. Vergunni ngverl eni ng            4.402       4.435            4.402      2.977      1.201        224
    2. Toezi cht en Ha ndha vi ng        9.805      10.023            9.699      2.375      5.713      1.611
    3. Advi es                           1.813       1.794            2.856        248      2.569         39
    4. Stel s el taken                     479         363              400
    5. Al gemeen en Projecten            2.927       3.969            3.220                  555       2.665
Kosten                                  19.426      20.584          20.577       5.601    10.038       4.538
- verhoudi ng                                                                     27%       49%         22%
Saldo                                       64               0               0     56        169        175

Toelichting
De kosten en baten per programma komen tot stand door de vastgestelde wijze van
kostentoerekening:
 Voor de baten geldt dat alle diensten en producten die we leveren gekoppeld zijn aan een
    programma.
    Voor de kosten geldt dat de personeelskosten worden verdeeld op basis van geschreven
     tijd, met de gemiddelde loonsom. Overheadkosten zijn toegerekend op basis van deze
     verhouding.

3.4.2 Categoriale begroting

De categoriale begroting volgt de kostengroepen die reeds hierboven in de normstellingen zijn
toegelicht. Voor de baten zijn de afzonderlijke klantgroepen gebruikt als categorie.

Overzichten 12; Categoriale begroting: klantgroepen en kostengroepen
Baten                               realisatie   begroting       begroting         Specificatie taakveld
x € 1.000                             2021         2022            2023          bouw       milieu algemeen
    Pa rtners                           14.118      13.968          14.554       5.281      7.074      2.200
    Provi nci a l e progra mma 's        3.825       5.307           4.711          48      2.320      2.343
    Omgevi ngs di ens ten                  460         408             472         111        235        127
    Derden                                 460         427             366          92        230         43
    overi g / ba l a ns
    - doorberekende kos ten                586         475             475        126        349
    - overi g                               41
Baten                                   19.490      20.584          20.577       5.657    10.207       4.713
- verhoudi ng                                                                     27%       50%         23%




Begroting ODRA 2023                                                                                   pag. 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                      voorjaars-                     % tov
Staat van baten en lasten                realisatie   begroting    begroting       begroting
 (categoriaal) x € 1.000                   2021         2022         2023            2022
Totaal baten                                 19.490       20.584      20.577             0%
Kosten
Pers oneel
  medewerkers ODRA                           11.860       12.598      13.287             5%
  externe i nhuur                             2.448        1.495       1.582             6%
  ui tbes teed werk                             258          352         383             9%
  i nhuur compl ex en AB (pool )              1.125        1.495       1.541             3%
  opl ei di ngen                                224          281         294             4%
  a l g. pers oneel s kos ten                   594          563         534            -5%
  dotatie pers oneel s voorzi eni ngen           17          100          60           -40%
  ha rmoni s a tie/detacheri ngen              -110         -100        -100
Totaa l pers oneel                           16.416       16.784      17.580             5%
Hui s ves ting en fa ci l i tai r               868          832         742           -11%
ICT                                             842          883         822            -7%
Stel s el kos ten                               348          383         364            -5%
Advi es kos ten                                 310          203         206             2%
Overi ge kos ten                                 83           76          92            21%
Dotatie onvoorzi en                             -37           43
Progra mma kos ten                              595          831         772            -7%
Overdra cht bodemtaken                                       550
Totaa l kos ten                              19.425       20.584      20.577             0%
Saldo                                            64            0               0

Toelichting
De belangrijkste veranderingen in de begroting zijn:
 Qua omvang ramen we een gelijk bedrag als in 2022, namelijk 20,6 miljoen. Het aandeel
   van de werkpakketten neemt iets toe (zie ontwikkelingen), de provinciale programma’s
   iets af. Dat laatste is mede gedaan op basis van de realisatie 2021.
 Stijging van de personele kosten met 5%; reeds toegelicht dat hier de CAO 2021- 2022
   de belangrijkste factor in is.
 De dalingen van de kosten op gebied van huisvesting en ICT. Toegelicht bij de paragraaf
   over de besparingsdoelen.
 Stelselkosten vanuit de OD’s; kosten ‘portaal’ en IGO/data-gedreven werk zijn lager
   begroot op basis van het huidige realisatie niveau.
 De programmakosten wisselen per jaar, afhankelijk van de projecten. Een groot deel van
   de kosten wordt als ‘materiele kosten’ doorbelast aan diverse partners; zoals Wabo-
   kosten, kosten voor ‘meetdienst’ en kosten voor ‘complexe vergunningen’ vanuit de
   ODRN.
 Overdracht bodemtaken; in de begroting 2022 is deze apart als kosten gepositioneerd,
   vanuit de verwachting dat die kosten zouden worden overgedragen. Dat geldt in 2023 nog
   evenzeer; de kosten zijn nu niet verbijzonderd en grotendeels bij de personeelskosten
   opgenomen.

3.4.2 Overhead

Het overhead percentage wordt begroot op 26%. Een kleine stijging ten opzichte van 2022,
door toename van de kosten van personele overhead. De besparingen op huisvesting en ict
leiden ertoe dat vooral ten opzichte van 2021 de overhead verder daalt.




Begroting ODRA 2023                                                                            pag. 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Overzicht 13; Overhead specificatie
Overhead specificatie                realisatie           begroting   directe    totaal   begroting   directe     totaal
(indirecte kosten)                   overhead             overhead    kosten    kosten    overhead    kosten     kosten
  x € 1.000                               2021                2022      2022      2022        2023      2023       2022
Personeel                                3.449     13%       2.878    13.905    16.784       3.204    14.376     17.580
Overi ge overhea d
- hui s ves ting & fa ci l i tai r         868                 832                 832         742                  742
- i ct                                     842                 883                 883         822                  822
- a dvi es kos ten                         270                 203                 203         206                  206
- s tel s el kos ten                       208                 269       114       383         248       116        364
- onvoorzi en en overi g                    36                 119     1.381     1.500          92       772        864
Subtotaal overige overhead               2.225     11%       2.306     1.495     3.800       2.110       888      2.998
Totaal                                  5.674                5.184    15.400    20.584       5.314    15.264     20.577
 total e kos ten                       19.425               20.584                          20.577
 % va n de total e kos ten                        29,2%       25%       75%                   26%       74%

3.3.4 Meerjarenraming

Onze ambitie is om elk jaar ook de meerjarige ontwikkelingen te kwantificeren. Zowel op
programmaniveau als op taakveldniveau. Dit is een moeilijk proces omdat het op veel punten
nog zeer onduidelijk is qua beleid, zowel vanuit de regering, als wel vanuit onze partners.

Voor het meerjarig beeld van 2024 en verder, extrapoleren we de trends die in hoofdstuk 1
en 2 zijn geformuleerd.

Aan de kostenkant is wel een gedeeltelijke kwantificering van het ingezette beleid op te
stellen. Wij bedoelen: nieuwe huisvesting, ICT-transitie, duurzamer personeelsbeleid.




Begroting ODRA 2023                                                                                             pag. 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Overzichten 14; Meerjarenraming
baten per programma                         Begroting Raming Raming Raming Raming
                                                 2023    2024   2025   2026   2027
1. Vergunni ngverl eni ng                       4.564   4.427  4.295  4.166  4.041
2. Toezi cht en Ha ndha vi ng                   9.376   9.704 10.044 10.395 10.759
3. Advi es                                      3.156   3.282  3.414  3.550  3.692
4. Stel s el ta ken
5. Al gemeen en Projecten                      3.481    3.585    3.693    3.804    3.918
                                              20.577   20.999   21.445   21.915   22.410
% vera nderi ng                                          2,1%     2,1%     2,2%     2,3%


Categoriaal meerjaren                       Begroting Raming Raming Raming Raming
                                                2023    2024   2025   2026   2027
Ba ten ODRA
     bi jdra gen pa rtners                    14.479   14.901   15.347   15.817   16.312
     ba ten overi ge kl a nten                 6.098    6.098    6.098    6.098    6.098
Ba ten ODRA                                   20.577   20.999   21.445   21.915   22.410

kosten                                      Begroting Raming Raming Raming Raming
                                                2023    2024   2025   2026   2027
Pers oneel s kos ten                          17.580 18.037 18.519 19.027 19.561
       volume                                           0,1%     0,1%     0,2%     0,3%
       prijspeil                                        2,6%     2,6%     2,6%     2,6%
Bedri jfs voeri ng                             2.226    2.151    2.151    2.151    2.151
       - hui s ves ting & fa ci l i tai r        742      717      717      717      717
       - i ct                                    822      772      772      772      772
       - overi ge kos ten                        662      662      662      662      662
Progra mma kos ten                               772      772      772      772      772
                                              20.577   20.960   21.442   21.949   22.484
s a l do                                          0       40        3       -34      -74

Toelichting
De baten zullen geleidelijk stijgen door autonome volumeontwikkelingen. Sprongsgewijze
ontwikkelingen, waaronder de overdracht van taken van partners, en aanpassingen in het
werkpakket door uitbreiding van bedrijventerreinen, zijn nog niet meegenomen.
Afgelopen jaren en in 2023 heeft ODRA het tarief stabiel kunnen houden. Gezien de
economische ontwikkelingen zal indexering van het tarief voor onze diensten en producten
onvermijdelijk zijn.

Voor de personeelskosten geldt dat de kosten zijn geïndexeerd met 2,6% in 2024.
Indexeringen en CAO-wijzigingen na die datum zijn niet meegenomen.

Vanaf 2023 ramen we de kosten voor bedrijfsvoering ‘stabiel’; De ontwikkeling van de inflatie
is op dit moment moeilijk te voorspellen. Als beleid geldt dat kleine prijsstijgingen (< 1%)
zoveel mogelijk worden opgevangen met besparingen op het gelijke gebied.

3.5 Geprognosticeerde Balans en financiële kengetallen

De bijgevoegde balans is gebaseerd op de eindbalans 2021. De te verwachten balansmutaties
in 2022 (zie begroting 2022) zijn eveneens hierin meegenomen.




Begroting ODRA 2023                                                                        pag. 28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Overzicht 15: Geprognosticeerde balans
Activa                                          realisatie    prognose     prognose
x € 1.000                                      31-12-2021    31-12-2022   31-12-2023
Va s te a ctiva
     Imma teri ël e va s te a ctiva
     Ma teri ël e va s te a ctiva                      283        1.308        1.057
     Fi na nci ël e va s te a ctiva

Va s te a ctiva                                        283        1.308        1.057
Vl ottende a ctiva
     Voorra den
     Ui tzetti ngen met l ooptijd < 1 ja a r         6.972        4.045        4.197
     Li qui de mi ddel en                              206           45           45
     Onderha nden werk
Vl ottende a ctiva                                   7.177        4.089        4.242
Totaal activa                                        7.461        5.397        5.299


Passiva                                         realisatie    prognose     prognose
x € 1.000                                      31-12-2021    31-12-2022   31-12-2023
Va s te pa s s i va
     Al gemene res erve                              470,2          470          470
     Bes temmi ngs res erves                         480,0          273          263
     Res ul taa t boekja a r                          64,3           64           64
     Voorzi eni ngen                                 661,3          378          319
     Schul den > 1 ja a r                                         1.400        1.149
Va s te pa s s i va                                1.675,8        2.585        2.265
Vl ottende pa s s i va
     Vl ottende s chul den < 1 ja a r              5.383,1        2.230        2.262
     Overl opende pa s s i va                         10,0          190          190
     Overi ge s chul den                             391,6          392          392
Vl ottende pa s s i va                             5.784,7        2.812        3.034
Totaal passiva                                       7.461        5.397        5.299

3.5.1 Vaste activa

In 2022 verandert door de verhuizing en ICT transitie de wijze waarop we onze inventaris
financieren. Op dit moment (april 2022) vergoeden we aan de Connectie de kosten voor ICT
apparatuur en werkplekken op basis van een jaarlijks (service) bedrag.
De investeringen in ICT en de inrichting kantoor zullen worden geactiveerd, en worden
afgeschreven op basis van de volgende termijnen:
 Telefoons; 2 jaar
 Mobiele ICT werkplek; 4 jaar
 Meubilair: 10 jaar
   Inrichting en infrastructuur pand; 15 jaar

Naast de investeringen in huisvesting en ict, wordt er geïnvesteerd in de apparatuur voor de
meetdienst. Dit zijn vervangingsinvesteringen en uitbreidingen. Hiervoor is een apart
investeringsplan opgesteld iom de opdrachtgever (provincie).

Verder bestaat de vaste activa uit waarden voor voertuigen en software, zijnde de
investeringen in SAP en Open Wave. Hiervoor gelden de volgende afschrijftermijnen:
 Personenauto’s; 5 jaar
 Bedrijfsvoertuigen; 10 jaar

Begroting ODRA 2023                                                                    pag. 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>    Apparatuur; 5 tot 10 jaar
    Software; 5 jaar

3.5.2 Overige activa

De uiteenzettingen met een looptijd < 1 jaar betreffen grotendeels het banksaldo in de
rijksschatkist. Aan het eind van 2021 was deze hoog, vanwege diverse afrekeningen over het
werkpakket 2021 die nog afgewikkeld moesten worden.

Gezien onze financieringsafspraken, middels voorschotten ter grootte van een kwart van de
werkpakketten per kwartaal, is te verwachten dat het banksaldo hoog blijft op de
jaargrenzen.

De post onderhandenwerk is proforma opgenomen; in 2021 is de onderhanden positie
gefactureerd aan de partners, derhalve onderdeel van de debiteuren. Dit kan mogelijk nog
worden aangepast.

3.5.3 Passiva

De vaste passiva bestaan uit onze reserves en voorzieningen.

Reserves
In 2022 zullen de reserves ‘opleidingen omgevingswet’ en ‘innovatie’ volledig worden benut.
Aan het bestuur is voorgesteld om het batig saldo van 2021 te bestemmen voor de realisatie
van mba’s, die in het kader van de omgevingswet nog moeten worden opgesteld. De
besteding zal, indien positief wordt beslist op dit voorstel, in 2022 plaatsvinden.

Overzicht 16: Reserves
Reserves                                realisatie   mutaties      prognose    mutaties     prognose
x € 1.000                              31-12-2021     2022        31-12-2022    2023       31-12-2023
    Al gemene res erve                        470                        470                      470
    BR opl ei di ngen Omgevi ngs wet          104         -104
    BR i nnova ti e                            94          -94
    BR Provi nci eta ken                       92                         92                       92
    BR Burea u mi l i eumeti ngen             191           -10          181         -10          171
    BR mba 's                               (64,3)         -
Reserves                                      950         -207           743         -10          733

Voorzieningen
De voorzieningen zullen eveneens grotendeels muteren in 2022. Het bovenmatige verlof dat
is opgebouwd in de corona jaren zal in 2022 worden opgenomen. Dit leidt tot een extra
capaciteitsvraag en personele kosten, die uit deze voorziening worden betaald.

Overzicht 17: Voorzieningen
Voorzieningen                           prognose     mutaties      prognose    mutaties     prognose
x € 1.000                              31-12-2021     2022        31-12-2022    2023       31-12-2023
  Harmoni s ati e Prov. Gel derl and          392          -37           356         -37          318
  Bovenmati g verl of                         158         -158
  Fri cti e                                    24          -24
  Pers onel e kos ten                          87          -65            22         -22            0
Voorzieningen                                 661         -284           378         -59          319




Begroting ODRA 2023                                                                                     pag. 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>De harmonisatievergoeding dekt de kosten van de garantietoelagen van medewerkers die zijn
overgekomen van de Provincie bij de oprichting van ODRA. Deze voorziening loopt door tot in
de jaren ’30.

De frictievoorziening dekt de restwaarde van de ICT-apparatuur bij de Connectie die we niet
kunnen inzetten in onze nieuwe huisvesting.
De personele voorziening betreft kosten voor voormalige medewerkers waarvoor nog
uitkeringen lopen.

Overige passiva
Op balansdatum is de schuldpositie (veelal crediteuren) bij ODRA omvangrijk. Dat heeft te maken met
de wijze van administreren cf de richtlijnen. Kosten ten laste van het boekjaar zijn verwerkt, de
betalingen veelal nog niet gedaan.

De investeringen in huisvesting en ICT leiden tot grote betalingen aan de leveranciers. De middelen
daarvoor zijn grotendeels niet uit de lopende middelen te betalen. Het voornemen is om een lening
bij de BNG af te sluiten, gelijklopend aan de afschrijftermijnen. De cashflow uit de afschrijvingen zullen
gebruikt worden voor aflossing. De rente op de leningen is op dit moment < 1%.

3.5.4 Financiële weerbaarheid

Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate we in staat zijn om tegenvallers op te vangen. In
hoofdstuk 2 zijn de risico’s beschreven die we nu voorzien. De geschatte omvang van die risico’s is
tussen de € 0,3 en € 0,5 miljoen.
Ondanks dat het totale weerstandsvermogen afneemt van 5% tot 4% van de omzet, is het nog hoog
genoeg om de beschreven risico’s af te dekken.

De netto schuldquote geeft inzicht in de verhouding van het vrije vermogen (+ reserves minus vaste
activa) ten opzichte van de omzet. Deze schuldquote verbetert de komende jaren.
De solvabiliteitsratio en liquiditeit geven inzicht in de mate waarin we in staat zijn om aan de financiële
verplichtingen te voldoen. De saldi zijn relatief laag. Het systeem van bevoorschotting aan partners (
en de tijdigheid van betalen) is hier debet aan.

Overzichten 18: Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Weerstandsvermogen                        stand      stand      stand
 x € 1.000                           31-12-2021 31-12-2022 31-12-2023
   Al gemene Res erve                       470        470        470
   - onverdeel d res ul ta a t               64         64         64
   Bes temmi ngs res erves
    - Opl ei di ngen Omgevi ngs wet                 104
   - Innova ti e                                     94
    - Provi nci eta ken                              92          92         92
    - Burea u mi l i eumeti ngen                    191         181        171
   tota a l bes temmi ngs res erves                 480         273        263
Totaal                                             1.015        807        797
   Omzet                                          19.490     20.584     20.577
   - percenta ge omzet                              5,2%       3,9%       3,9%




Begroting ODRA 2023                                                                                pag. 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Kengetallen                                        Realisatie   prognose    Prognose
                                                        2021        2022        2023
    Netto s chul dquote                                -7,2%        0,6%       -1,2%
    Netto s chul dquote (vers trekte l eni ngen)       -7,2%        0,6%       -1,2%
    Sol va bi l i tei t                               13,6%        15,0%       15,0%
    Structurel e expl oi ta ti erui mte                 0,0%        0,0%        0,0%
    Li qui di tei t (current ra ti o)                124,1%       145,4%      139,8%
    Grondexpl oi ta ti e                                  nvt         nvt       nvt
    Bel a s ti ngca pa ci tei t                           nvt         nvt       nvt


Rente risico beheer en kasgeld limiet
De treasury functie binnen ODRA is gebaseerd op de wet Fido. ODRA stuurt op financiering voor de
korte termijn en lange termijn. Zoals al aangegeven; de korte termijn financiering hangt sterk samen
met het systeem van bevoorschotting aan de partners. Vanuit de evaluatie over 2021 is gebleken dat
het systeem nog meer kan worden verbeterd om grote afrekeningen van de werkpakketten aan het
eind van het jaar te voorkomen.
Op de lange termijn geldt dat we langlopende investeringen gaan financieren met gelijklopende
leningen.

Met de kasgeldlimiet in de wet Fido is bepaald dat het maximum bedrag voor financiering met
kortlopende middelen 8,2% van het begrotingstotaal is (€ 1,7 miljoen). We komen niet boven deze
norm uit.

Voor de middelen die aangehouden mogen worden op de lopende rekening (BNG), alvorens deze
worden overgeheveld naar de rijksschatkist, geldt in principe een limiet van € 1,0 miljoen. We hebben
aanvullend een afspraak dat de limiet € 1,75 miljoen is. Hierdoor zijn we beter in staat het
betalingsverkeer vorm te geven, zonder saldi over te boeken.




Ondertekening


Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van Omgevingsdienst Regio
Arnhem van 14 april 2022




De voorzitter                                                                   De secretaris

Joa Maouche                                                                     Ruben Vlaander




Begroting ODRA 2023                                                                              pag. 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage 1; Overzicht bijdragen klanten

                                                                                                                 Gezamenlijke diensten                                                                                         Totaal
                                 Bouw     Milieu    Totaal    Bouw       Milieu     Algemeen   Totaal                                            Overige       Totaal
Baten per klant                                                                                            Alle     Deel                                                            aandeel                                    baten
                               producte producten producten   uren x     uren x       uren x   uren x                      Algemeen               baten        baten      aandeel                        Aantal    Uren
x € 1.000                                                                                                partners partners           Totaal       ****)                              mil. &  %                                  WP's % tov
                               n x tarief x tarief x tarief   tarief     tarief       tarief   tarief                         ***)                              2023       bouw                        producten diensten
                                                                                                            *)       **)                                                              alg.                                      2022 2022
Arnhem                        2.357          870     3.227        492        634        693      1.819       193      249        145   587            35        5.668      3.128      2.539  29%           4.436      19.776     5.669   0%
Does burg                          2          63        65          9         34          7         50         17                 13     30                       145         12        133   1%              95         544       146   0%
Dui ven                          10          180       190          4        103         51        159         28                 13     42                       390         14        375   2%             259       1.723       397  -2%
Li ngewa a rd                 1.086          435     1.521        260        487        659      1.406         81       72        61   213          117         3.257      1.514      1.743  16%           2.045      15.283     3.261   0%
Overbetuwe                       18          477       495         42        255         80        376         61                 46   107           14           992         74        918   5%             698       4.092       994   0%
Provi nci e regul i er                       310       310                   266        345        611         77                 27   104          214         1.239        214      1.025   6%             313       6.640     1.220   2%
Provi nci e Bodemtaken                                            182        368                   550                                                            550        182        368   3%                       5.975       550
Provi nci e Compl exe Ha ndha vi ng                                48      2.191       1.120     3.359        128                         128         45        3.533         93      3.440  18%                      30.177     3.533   0%
Provi nci e Aa nda chts bedri jven                                                     1.136     1.136                                                42        1.178         42      1.136   6%                      12.348     1.178
Renkum                          650          174       825         57         85         270       412         57       48        44       149                  1.385        755        630   7%           1.090       4.481     1.388   0%
Rheden                           51          235       286         10         89          44       143         57                 43       100            7       536         68        468   3%             714       1.555       538  -1%
Rozenda a l                        2           7        10          1          2           1         4          9                  7        16                     31          3         27   0%              19          46        31   0%
Wes tervoort                       2          48        50          1         24           5        30         20                  9        30                    109          2        107   1%              72         326       106   3%
Zevena a r                       19          325       344         24        216          45       285         58                 27        85       14           728         57        671   4%             509       3.102       715   2%
Subtotaa l pa rtners          4.198        3.123     7.322      1.130      4.755       4.456    10.341        786      368       436     1.590      487        19.739      6.158     13.582 100%          10.250     106.068    19.726   0%
 % va n de omzet                                       37%                                         52%                                      8%       2%
OD Achterhoek                                  1         1        110          9          8        127                            18        18                      147                147                     8       1.385      138   7%
OD De Va l l ei                               18        18                    49         17         66                            18        18                      103                103                    35         721       94 10%
OD Ni jmegen                         0                   0                     6         81         86                            18        18                      105                105                     3         940       96 10%
OD Noord-Vel uwe                               3         3                    16          8         24                            18        18                       45                 45                     6         256       36 25%
OD Ri vi erenl a nd                                                                                                               18        18                       18                 18                                          9 100%
OD Vel uwe IJs s el                            6         6                    15          14        28                            18        18                       53                 53                    12         308       44 21%
Subtotaa l OD's                       0       30        30        110          95        127       332                           110       110                      472                472                    64       3.610      417 13%
                      *****)
Subtotaa l derden                     0        0         0          92       223                   318                       7               7        40            366                366                      0      3.458      427   -14%
Totaa l kl a nten                 4.198     3.153     7.352      1.333     5.073       4.583    10.992        786       375      546     1.708       527        20.577      6.158    14.420               10.314 113.136        20.570 0,04%
% va n de omzet                                        36%                                         53%                                     8%         3%
*)       betreft beheer zones/kaarten/data, keten- en datagedreven toezicht, strafrecht, klantadvies milieu en piketdienst                                    7,7         gemi ddel d kengetal (i ncl us i ef PCH)
**)      betreft klantadvies bouw                                                                                                                             7,7         gemi ddel d kengetal (excl us i ef PCH)
***)     betreft projectleiding/ondersteuning Omgevingswet, energie, GUOV, circulariteit en innovatiebudget
****)    specificatie tabel overige baten
*****)   inclusief 166 duizend euro continueren intensivering bodemtaken


Toelichting: in deze tabel is de bijdrage van de klanten in kaart gebracht tov het werkpakket 2022. In tegenstelling tot de begrotingstabellen. Daar
is de voorjaarsbegroting als uitgangspunt genomen. Op deze wijze ontstaat er extra inzicht in de kosten voor partners tov 2022.



Begroting ODRA 2023                                                                                                                       pag. 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Overzicht van te leveren producten

                                                                                                                          Inclusief PCH                          Exclusief PCH
                                                                                                                                                                                        aandeel
                                                                                                                       Aantal      Baten'23 per               Aantal      Baten'23 per
                                                                                       Kengetal      kostprijs                                                                         producten
Productnaam                                                           Taakveld                                       producten      product x €             producten      product x €
                                                                                        2023           2023                                                                               PCH
                                                                                                                        2023           1.000                   2023           1.000
Programma 1. Vergunningverlening
    Intrekken omgevi ngs vergunni ng mba                              Mi l i eu                13         € 1.196              8              € 10     0%             8             € 10
    Intrekki ngs bes l ui t BRIKS                                     Bouw                      4           € 368             40              € 15     1%            40             € 15
    Ma a twerk mi l i eu                                              Mi l i eu                14         € 1.288             60              € 77     1%            60             € 77
    Mel di ngen beha ndel en Bes l ui t bouwen en l eefomgevi ng      Bouw                      1            € 92          1.383             € 127    34%         1.383            € 127
    Mel di ngen mba                                                   Mi l i eu                10           € 920            453             € 417    11%           453            € 417
    Omgevi ngs vergunni ng BRIKS ca t 1 /gevol gkl a s s e 1          Bouw                      9           € 828          1.368           € 1.133    34%         1.368          € 1.133
    Omgevi ngs vergunni ng BRIKS ca t 2 /gevol gkl a s s e 2          Bouw                     23         € 2.116            484           € 1.024    12%           484          € 1.024
    Omgevi ngs vergunni ngen mi l i eubel a s tende a ctivi tei ten   Mi l i eu                22         € 2.024             56             € 113     1%            56            € 113
    Vergunni ng vuurwerkontbra ndi ngen                               Mi l i eu                11         € 1.012            172             € 174     4%           172            € 174
Totaal (+ gemiddelden)                                                                        8,3           € 768          4.024           € 3.090   100%         4.024          € 3.090
                                                                                               a a ndeel bouw              3.275             2.299    81%         3.275            2.299    81%
                                                                                         a a ndeel mi l i eu/a l g           749               791    19%           749              791    19%

Programma 2. Toezicht en Handhaving
    Control e a s bes t/s l oop                                       Bouw                      9           € 828            229             € 190     6%           229            € 190
    Control e BRIKS / gevol gkl a s s e 2 Bbl                         Bouw                     23         € 2.116            229             € 485     6%           229            € 485
    Control e BRIKS / gevol gkl a s s e 3 Bbl                         Bouw                     48         € 4.416             93             € 411     2%            93            € 411
    Control e BRIKS ca tegori e 1                                     Bouw                      8           € 736          1.107             € 815    28%         1.107            € 815
    Ha ndha vi ngs control e                                          Mi l i eu                10           € 920            166             € 153     4%            99             € 91      67
    Hercontrol e mi l i eu                                            Mi l i eu                 6           € 552            846             € 467    21%           611            € 337     235
    Kl a chtbeha ndel i ng                                            Mi l i eu                 2           € 184          2.896             € 533    72%         1.882            € 346   1.014
    Preventieve control e mba                                         Mi l i eu                 9           € 828          1.708           € 1.414    42%         1.635          € 1.354      73
    Ra pportageverpl i chting overi g                                 Mi l i eu                 4           € 368            683             € 251    17%           290            € 107     393
    Toezi cht vuurwerkevenementen                                     Mi l i eu                12         € 1.104            115             € 127     3%           115            € 127
Totaal (+ gemiddelden)                                                                        6,5           € 600          8.072           € 4.845   100%         6.290          € 4.262   1.782
                                                                                               a a ndeel bouw              1.658             1.900    21%         1.658            1.900    21%
                                                                                         a a ndeel mi l i eu/a l g         6.414             2.945    79%         4.632            2.362    57%

Totaal producten                                                                           7,2          € 656             12.096           € 7.935               10.314          € 7.352   1.782
                                                                                            a a ndeel bouw                 9.689           € 4.198   53%          7.907          € 4.198    57%
                                                                                      a a ndeel mi l i eu/a l g            2.407           € 3.736   47%          2.407          € 3.153    43%
*) de vergelijking met de realisatie 2021 ontbreekt vanwege de de implementatie van de nieuwe PDC



Begroting ODRA 2023                                                                                                              pag. 34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 3; Overzicht te leveren diensten

*)                                                                                         Inclusief PCH                          Exclusief PCH
                                                                                                   Baten'23 per                            Baten'23 per aanvullend
                                                                                    Aantal uren                             Aantal uren
Naam dienst                                                       Taakveld                          dienst x €       %                      dienst x €     PCH
                                                                                       2023                                    2023
                                                                                                      1.000                                   1.000
Programma 1. Vergunningverlening
       Advies omgevings vergunningen en meldingen mba             Milieu                     292              € 27     2%            292             € 27
       Begeleiden initiatief BRIKS                                Bouw                     2.633             € 242    19%          2.633            € 242
       Begeleiden initiatief milieu                               Milieu                   1.315             € 121     9%          1.315            € 121
       Beoordelingen Bbl                                          Bouw                     2.240             € 206    16%          2.240            € 206
       Juridis che expertis e vergunningen                        Algemeen                 2.522             € 232    18%          2.522            € 232
       Omgevings vergunning BRIKS cat 3 /gevolgklas s e 3         Bouw                     2.320             € 213    17%          2.320            € 213
       Omgevings vergunning complexe bedrijven ODRA               Milieu                   2.684             € 247    19%          2.684            € 247
Subtotaal                                                                                 14.006           € 1.289   100%         14.006          € 1.289
                                                             aandeel bouw                  7.193             € 662    51%          7.193            € 662     51%
                                                         aandeel milieu/alg                6.813             € 627    49%          6.813            € 627     49%
Programma 2. Toezicht en Handhaving
        Bes tuurs dwang uitvoeren                                   Algemeen                   250          € 23       2%            250             € 23
        Controle bes taande bouw en RO                              Bouw                     4.312         € 397      31%          3.792            € 349      520
        Controle bodems anering                                     Milieu                   6.608         € 608      47%          6.608            € 608
        Controle complex bedrijf                                    Milieu                   9.649         € 888      69%          1.499            € 138    8.150
        Controle graven in de bodem onder de IW                     Milieu                   2.619         € 241      19%          2.619            € 241
        Handhavings bes luit nemen                                  Algemeen               10.323          € 950      74%          8.861            € 815    1.462
        Juridis che expertis e handhaving                           Algemeen                 5.256         € 484      38%          4.616            € 425      640
        Projectcontrole                                             Milieu                   2.504         € 230      18%          2.504            € 230
        Rapportageverplichting EPRTR                                Algemeen                 1.101         € 101       8%            116             € 11      985
        Rapportbehandeling bedrijfs melding en melding ongewoon     Milieuvoorval            1.464         € 135      10%            124             € 11    1.340
        Trans portcontrole                                          Milieu                     250          € 23       2%            250             € 23
Subtotaal                                                                                  44.336        € 4.079     100%         31.239          € 2.874   13.097
                                                                 aandeel bouw                4.312         € 397      10%          3.792            € 349     12%
                                                             aandeel milieu/alg            40.024        € 3.682      90%         27.447          € 2.525     88%
Programma 3. Advies
        Advies rapport leefomgeving                                 Milieu                   9.636         € 887      69%          7.216            € 664    2.420
        Afhandeling Wob-verzoeken                                   Algemeen                   465          € 43       3%            465             € 43
        Beoordeling s anerings evaluatie                            Bouw                     2.980         € 274      21%          2.980            € 274
        Meetadvies rapport leefomgeving                             Milieu                   9.994         € 919      71%          4.794            € 441    5.200
Subtotaal                                                                                  23.075        € 2.123     100%         15.455          € 1.422    7.620
                                                                 aandeel bouw                2.980         € 274      13%          2.980            € 274     19%
                                                             aandeel milieu/alg            20.095        € 1.849      87%         12.475          € 1.148     81%
Programma 5. Algemeen en Projecten
        Beleids - en bes tuurs onders teuning                       Algemeen                 2.745         € 253      20%          1.945           € 179       800
        Detachering                                                 Algemeen                   768          € 71       5%            768            € 71
        Faciliteren participatietraject                             Milieu                   1.785         € 164      13%          1.415           € 130       370
        Partners pecifieke werkafs praken                           Algemeen                 1.000          € 92       7%            600            € 55       400
        Programma- en projectmanagement                             Algemeen **)           15.755        € 1.449     112%          5.183           € 477    10.572
        Programma- en projectmedewerking                            Algemeen ***)            9.666         € 889      69%                                    9.666
Subtotaal                                                                                  31.719        € 2.918     100%          9.911            € 912   21.808
                                                             aandeel milieu/alg            31.719        € 2.918     100%          9.911            € 912    100%
 Totaal uren                                                                              113.136       € 10.409                  70.611          € 6.496   42.525
                                                                 aandeel bouw              14.485        € 1.333     13%          13.965          € 1.285     20%
                                                             aandeel milieu/alg            98.651        € 9.076     87%          56.646          € 5.211     80%
        *) de vergelijking met de realisatie 2021 ontbreekt vanwege de de implementatie van de nieuwe PDC
        **) inclusief externe communicatie (aandachtsbedrijven)
        ***) inclusief kennisontwikkeling en omgevingsscans (aandachtsbedrijven)




Begroting ODRA 2023                                                                                                                               pag. 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Overige overzichten en specificaties

 Overzicht materiele kosten die worden doorbelast.                                                                  Verdeelsleutel 2022 tbv gezamenlijke diensten
                                       Uitbesteed          Wabo,     Totaal                          aandeel                                                                                      sleutel 60%
 Baten per klant                                  Out of                                     aandeel                                                                                                            sleutel
                                       complexe          meetdienst overige                           mil &         klant                            inwoners              stemverhouding      inwoners - 40%
 x € 1.000                                        pocket                                      bouw                                                                                                               Briks
                                           VV            en piket *) baten                             alg.
                                                                                                                                                                                               stemverhouding
 Arnhem                                        5                        30             35           30       5
                                                                                                                    Arnhem                     163.108              34%        22        22%        29%          68%
 Li ngewa a rd                                21                        96            117           96      21
                                                                                                                    Does burg                   11.082                2%        3         3%         3%
 Overbetuwe                                   14                                       14                   14
                                                                                                                    Dui ven                     24.986                5%        3         3%         4%
 Provi nci e Gel derl a nd                                              214           214                  214
                                                                                                                    Li ngewa a rd               46.938              10%        16        16%        12%          19%
 Provi nci e Compl exe Ha ndha vi ng                       45                          45                   45      Overbetuwe                  48.267              10%         8         8%         9%
 Provi nci e Aa nda chts bedri jven                        42                          42                   42      Provi nci e Gel derl a nd   43.032 *)             9%       16        16%        12%
 Rheden                                        7                                        7                    7      Renkum                      31.403                7%       12        12%         9%          13%
 Zevena a r                                   14                                       14                   14      Rheden                      43.444                9%        8         8%         9%
 Subtotaa l pa rtners                         60           87           340           487           126    361      Rozenda a l                  1.737                0%        3         3%         1%
 Subtotaa l derden                                                      40             40                      40   Wes tervoort                14.965                3%        3         3%         3%
                                                                                                                    Zevena a r                  44.392                9%        8         8%         9%
 Totaa l kl a nten                            60           87           380           527           126    401
                                                                                                                    Totaa l                    473.354             100%       102       100%       100%         100%
 *) betreft Wabo (Arnhem en Lingewaard), meetdienst (provincie), piket en overige baten (derden)                    *) gemi ddel de va n 10 gemeentel i jke pa rtners


 Progra mma 's en projecten                     rea l '21 bg '22         bg '23
 Progra mma Duurza a mhei d                                                           deel va n de pa rtners
  - project energi e                               194,2        138,0         138,0
  - project energi e l a bel C                                                  pm
  - project EPBD3                                                               pm
  - ci rcul a i re economi e                        83,0         46,0          46,0
 Project Omgevi ngs wet                            234,7        128,8         128,9 a l l e pa rtners
 Innova ti e                                                                          a l l e pa rtners
 Tota a l                                          512,0        312,8         312,9
  - geza menl i jke di ens ten                              1.318,2       1.148,6 zi e hoofds tuk 2
 Tota a l geza menl i jk                       1.500,7      1.631,0       1.461,5

 Indi vi dueel
 Project WKB                                  i ndi vi dueel
 Project A15                                                                          Dui ven, Zev. Li ngew.
 Ondermi jni ng / Thes eus                          50,6         23,0                 provi nci e




Begroting ODRA 2023                                                                                                                          pag. 36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>