<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>             d is c riminatiecijfers
             in 20 1 9



             Een rapport
             over registraties van
             discriminatie-incidenten
             door de politie, en meldingen bij
             antidiscriminatievoorzieningen
             en andere organisaties
             in Nederland




April 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                 in h o u d |   •

Samenvatting                                            >3     Hoofdstuk 4                                                 Noten                            > 73
Inleiding                                               >6     Discriminatiegronden
                                                               4.1 Inleiding                                        > 20   Bijlage 1 Toelichting data       > 76
Hoofdstuk 1                                                    4.2 Discriminatiegrond                               > 20   Bijlage 2 Tabellen               > 79
Discriminatie in vogelvlucht in 2019                           4.3 In het kort                                      > 34
1.1 Inleiding                                           >9
1.2 Nashville-verklaring                                >9     Hoofdstuk 5
1.3 Arbeidsmarktpositie van vrouwen                     >9     De wijze van discriminatie
1.4 Discriminatie op de woningmarkt                     > 10   5.1 Inleiding                                        > 35
1.5 Racisme in het voetbal                              > 10   5.2 De wijze van discriminatie                       > 35
1.6 Gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding   > 11   5.3 In het kort                                      > 42
1.7 Discriminatie op de arbeidsmarkt                    > 11
1.8 Stagediscriminatie                                  > 12   Hoofdstuk 6
1.9 Rechtspositie van lhbti-personen                    > 12   Waar speelden de discriminatie-incidenten zich af?
1.10 Zwarte piet                                        > 13   6.1 Inleiding                                        > 43
1.11 Algoritmes                                         > 13   6.2 Maatschappelijk terrein                          > 43
                                                               6.3 Discriminatie op het internet en in de media     > 50
Hoofdstuk 2                                                    6.4 In het kort                                      > 52
Omschrijving en interpretatie van de cijfers
2.1 Inleiding                                           > 14   Hoofdstuk 7
2.2 Verschillende registratiesystemen                   > 14   Regionale verschillen en overeenkomsten
2.3 Interpretatie van de cijfers                        > 15   7.1 Inleiding                                        > 53
                                                               7.2 Aantal discriminatie-incidenten en meldingen     > 53
Hoofdstuk 3                                                    7.3 Discriminatiegrond                               > 56
Discriminatie-incidenten in 2019                               7.4 Discriminatiewijze                               > 59
3.1 Inleiding                                           > 17   7.5 Maatschappelijk terrein                          > 59
3.2 Aantal discriminatie-incidenten en meldingen        > 17   7.6 In het kort                                      > 61
3.3 Vergeleken met 2018                                 > 17
3.4 In het kort                                         > 19   Hoofdstuk 8
                                                               Discriminatiecijfers 2015-2019
                                                               8.1 Inleiding                                        > 62
                                                               8.2 Ontwikkelingen in de politieregistratie          > 62
                                                               8.3 Ontwikkelingen in de ADV-meldingen               > 64
                                                               8.4 In het kort: discriminatiecijfers 2015-2019      > 72


Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                      <
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    Samenvat t ing |   •

Dit rapport geeft inzicht in de discriminatie-incidenten            vragen en meldingen toe. Het College ontving 541 verzoeken
en -meldingen die in Nederland in 2019 door een                     om een oordeel. Tevens ontving de Front Office van het
officiële instantie zijn geregistreerd. Meldingen bij               College 3.529 vragen en meldingen (hierna: vragen) over
antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), door de politie             gelijke behandeling. MiND ontving in 2019 692 meldingen
geregistreerde discriminatie-incidenten, verzoeken om               van discriminatie op het internet.
een oordeel, vragen en meldingen bij het College voor
de Rechten van de Mens (hierna: College) en gegevens                Herkomst, seksuele gerichtheid, handicap
van het meldpunt internetdiscriminatie MiND (hierna:                In de politieregistraties en de ADV-meldingen is de verdeling
MiND) worden naast elkaar gepresenteerd. Deze bieden                naar discriminatiegrond tussen 2018 en 2019 weinig
gezamenlijk een inkijk in een deel van het brede fenomeen           veranderd: herkomst was bij zowel de politie als bij ADV’s
discriminatie in Nederland.                                         de discriminatiegrond die het vaakst werd vastgelegd
                                                                    (respectievelijk 2.156 en 1.922 keer). Bij de ADV’s werd
                                                                    daarnaast vaak melding gedaan van discriminatie op de
Het is inherent aan registratiegegevens dat deze slechts            gronden handicap (552 keer) en geslacht (515). De politie
een deel van het hele fenomeen belichten. Veel incidenten           registreerde verder verhoudingsgewijs vaak de gronden
worden niet herkend als discriminatie of worden niet gemeld         seksuele gerichtheid (1.603) en antisemitisme (768). De
bij een van de genoemde instanties. De gegevens geven wel           meeste verzoeken die het College in 2019 ontving hadden
een indicatie van domeinen waarop discriminatie voorkomt,           betrekking op de discriminatiegrond handicap/chronische
wie ermee te maken hebben en welke typen incidenten                 ziekte (134 verzoeken), de meeste vragen bij de Front Office
regelmatig voorkomen. De patronen in de registraties en             gingen over de discriminatiegrond geslacht. Bij MiND was
meldingen over de jaren zijn over het algemeen stabiel. Dit         herkomst de discriminatiegrond waar de meeste meldingen
betekent dat het soort incidenten waarmee mensen naar een           betrekking op hadden (264 meldingen).
officiële instantie stappen voor een groot deel hetzelfde blijft.
                                                                    Veel meldingen over drie incidenten
Meer meldingen en registraties in 2019                              In de ADV-cijfers waren enkele incidenten terug te zien die
In 2019 registreerde de politie in totaal 5.487 discriminatie-      tot een groot aantal meldingen leidde. Zo kwamen begin van
incidenten. Het gaat hierbij om alle door de politie                het jaar 74 meldingen bij ADV’s binnen die te maken hadden
geregistreerde incidenten, inclusief incidenten gericht tegen       met de Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring
werknemers met een publieke taak. Bij de ADV’s kwamen in            en de ondertekening ervan door een aantal prominenten
2019 4.382 discriminatiemeldingen binnen. Het totaal aantal         van de protestantse kerk in Nederland. Het College ontving
registraties en meldingen was zowel bij de politie als bij de       440 vragen hierover. Het (uiteindelijk niet doorgevoerde)
ADV’s in 2019 hoger dan het jaar ervoor. Ook bij het College        plan om kunstmatige inseminatie met donorzaad niet langer
en bij MiND nam het aantal verzoeken om een oordeel,                uit de basisverzekering te vergoeden voor lesbische en



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 S a men v a t t i n g |   •


alleenstaande vrouwen zonder medische indicatie, had 34          omtrent uitkeringen of gemeentelijke voorzieningen. Bij
meldingen bij ADV’s tot gevolg. Door deze twee incidenten        479 meldingen ging het om discriminatie in de context van
was het aantal ADV-meldingen op grond van seksuele               commerciële dienstverlening. Hierbij valt te denken aan
gerichtheid hoger dan eerder. Daarnaast was de beslissing        onheuse bejegening in winkels, of uitsluiting van bepaalde
van de TU Eindhoven om een stringent voorkeursbeleid             diensten, bijvoorbeeld als gevolg van een lichamelijke
voor vrouwelijke sollicitanten te voeren aanleiding voor         of verstandelijke beperking of mogelijk discriminerende
56 meldingen bij ADV’s.                                          leeftijdseisen. Door de vele meldingen over de Nashville-
                                                                 verklaring steeg het aantal meldingen van discriminatie op
Uitlatingen en ongelijke behandeling                             het terrein van publieke/politieke opinie naar 267 meldingen.
De politie registreerde in 2019 3.225 discriminerende
uitlatingen. Veelal ging het om ruzies waarbij discriminerende   Meeste politieregistraties in de Randstad
scheldwoorden werden gebruikt. Daarnaast legde de                In verhouding tot het aantal inwoners registreerde de
politie 632 mogelijk discriminerende bedreigingen, 667           politie in de eenheden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag
geweldsincidenten met mogelijk discriminerend aspect             duidelijk meer incidenten dan gemiddeld. In de eenheden
en 430 vernielingen vast, bijvoorbeeld hakenkruisen in           Oost-Brabant, Zeeland-West-Brabant en Oost-Nederland
combinatie met racistische leuzen. Meer dan de helft van         werden verhoudingsgewijs minder incidenten geregistreerd.
de ADV-meldingen (2.582) had betrekking op omstreden             Bij de ADV’s kwamen in de eenheid Amsterdam veruit de
behandeling, bijvoorbeeld ontslag vanwege zwangerschap           meeste meldingen binnen naar rato van het aantal inwoners,
of het niet welkom zijn in de horeca vanwege een hulphond.       gevolgd door de eenheden Noord-Nederland en Midden-
In de registratiecategorie ‘vijandige bejegeningen’ werden       Nederland. In Oost-Brabant, Noord-Holland, Oost-Nederland
1.689 meldingen vastgelegd, waarbij onder andere pesterijen      en Zeeland-West-Brabant werden relatief weinig ADV-
tussen buren of beledigingen op straat of op internet werden     meldingen geteld. Landelijk gezien registreerde de politie
gemeld.                                                          0,32 incidenten per 1.000 inwoners en ontvingen de ADV’s
                                                                 0,25 meldingen per 1.000 inwoners.
Arbeidsmarkt sterk vertegenwoordigd
1.140 ADV-meldingen hadden betrekking op discriminatie op        Wie meer wil weten over wat bekend is over discriminatie op
de arbeidsmarkt, zowel bij sollicitaties als op de werkvloer.    regionaal en lokaal niveau, kan deze informatie vinden in een
Dit terrein is daarmee wederom de grootste categorie bij         van de regionale rapporten. Op www.discriminatie.nl zijn alle
de ADV-meldingen, al nam het aantal meldingen wel iets           rapporten te vinden.
af. Ook bij het College komt het terrein arbeid jaarlijks
veruit het vaakst voor in de registratiecijfers. Veel bij de
ADV’s gemelde discriminatie-ervaringen hadden verder
betrekking op collectieve voorzieningen (594), bijvoorbeeld



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                S a men v a t t i n g |   •


5 jaar terugblik: veel stabiliteit, enkele verschuivingen
Dit is de vijfde editie van de multi-agencyrapportage over
discriminatiecijfers van politie, ADV’s en andere instanties.
Als we de belangrijkste conclusies uit de rapporten van
de afgelopen vijf jaar naast elkaar leggen, zijn er vooral
veel constante factoren die opvallen in de door de politie
geregistreerde discriminatie-incidenten. De verdeling van de
incidenten over de verschillende discriminatiegronden is in
grote lijnen hetzelfde gebleven en er is veel continuïteit in
de geregistreerde discriminatiewijzen. De meest opvallende
verandering door de jaren heen is een daling van het aantal
geregistreerde voorvallen op de openbare weg. In de
afgelopen jaren werden juist meer incidenten in de directe
woonomgeving geregistreerd.


Ook de analyse van de in totaal 22.715 ADV-meldingen van
de afgelopen vijf jaar, laat vooral een stabiel patroon zien
als we kijken naar de categorisering in discriminatiegrond,
discriminatiewijze en maatschappelijk terrein. Eenmalige
gebeurtenissen en ontwikkelingen kunnen tot extra
meldingen op een bepaald onderwerp leiden, maar aan
de basis verandert er weinig. Wel zijn genuanceerde
veranderingen waar te nemen in het soort ervaringen dat
gemeld wordt. Discriminatiegronden zoals geslacht en
handicap komen vaker terug in de meldingen, leeftijds-
discriminatie wordt juist minder vaak gemeld. De arbeids-
markt is het terrein waarover veruit de meeste meldingen
bij ADV’s binnenkomen, maar het absolute aantal meldingen
lijkt wel af te nemen.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                   inl eid ing |                      •

Dit is de vijfde editie van het landelijke rapport over       Doelstelling van het rapport                                       u ‘Feitelijke’ discriminatie
discriminatie, waarin de cijfers van de politie en de         Het doel van dit rapport is het bieden van een overzicht van       Hieronder vallen alle gevallen waarin onderscheid
antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) samen worden           de discriminatie-incidenten en -meldingen die in Nederland         wordt gemaakt tussen personen op basis van
gepresenteerd. Daarnaast zijn in de analyse ook de            in 2019 zijn vastgelegd. Het rapport geeft daarmee inzicht in      een (verondersteld) persoonskenmerk dat er
gegevens opgenomen van andere organisaties die                de gevallen en ervaringen van discriminatie die bekend zijn        in die situatie niet toe doet. Dit kan wel of niet
discriminatiemeldingen registreren, zoals het meldpunt        bij een officiële instantie. Daarnaast beoogt het rapport te       als discriminatie herkend en/of geïnterpreteerd
voor discriminatie op het internet (MiND) en het College      laten zien in welke vorm discriminatie in Nederland in het         worden door de gedupeerde.
voor de Rechten van de Mens.                                  afgelopen jaar onder andere tot uiting is gekomen. De in dit       u Discriminatie-ervaringen
                                                              rapport gepresenteerde incidenten en meldingen bieden              Hieronder vallen alle gevallen waarin een persoon
                                                              daarmee een inkijk in een deel van het brede fenomeen              zelf het gevoel heeft door een andere persoon of
De ‘multi-agency-aanpak’ van het rapport vloeit voort uit     discriminatie in Nederland.                                        door een organisatie gediscrimineerd te zijn. Het
een samenwerking tussen politie, ADV’s en het Ministerie                                                                         kan, maar hoeft niet altijd te gaan om feitelijke
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De             Het is inherent aan registratiegegevens dat deze slechts een       discriminatie.
samenwerking kwam tot stand in het kader van het project      deel van het hele fenomeen belichten. Zo is bekend dat de          u Strafbare discriminatie
Regionale Rapportage Discriminatiegegevens, dat tot doel      meldingsbereidheid onder slachtoffers van discriminatie laag       Hieronder vallen alleen incidenten die binnen
heeft om discriminatiecijfers in regionale rapporten op een   is. Ten eerste wordt niet elk discriminatie-incident als zodanig   het strafrecht aangemerkt zijn als discriminatie.
uniforme en daardoor vergelijkbare manier te presenteren.     herkend: discriminatie kan buiten het zicht van slachtoffers       Bij deze gevallen gaat het altijd om feitelijke
Antidiscriminatievoorzieningen en gemeenten konden            plaatsvinden en mensen moeten zich bewust zijn van                 discriminatie, maar niet per definitie om
voldoen aan de rapportageverplichting in het kader van de     discriminatie om het op te merken. Ten tweede wordt ook in         discriminatie-ervaringen, omdat de herkenning en
Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga)        gevallen waar discriminatie herkend wordt, slechts een klein       de betekenisgeving van het slachtoffer hierin niet
door hun data beschikbaar te stellen voor het landelijke      deel van discriminatie-ervaringen bij een van de hierboven         van essentieel belang is.
rapport. Door jaar na jaar te rapporteren over meldingen en   genoemde instanties gemeld. Kennis van de mogelijkheden            u Discriminatie volgens de gelijkebehandelings-
registraties van discriminatie, houden de organisaties een    om melding te doen, een afweging van het verwachte nut             wetgeving, waaronder de Algemene Wet Gelijke
vinger aan de pols en maken zij inzichtelijk welke soorten    van melden en de laagdrempeligheid van meldinstanties zijn         Behandeling (AWGB)
incidenten bij hen bekend zijn.                               onder andere van invloed op de meldingsbereidheid.1                Hieronder vallen incidenten die volgens de AWGB
                                                                                                                                 als verboden onderscheid zijn aangemerkt.
                                                              Bovendien is discriminatie een fenomeen dat door mensen,           Ook hier gaat het om feitelijke discriminatie en
                                                              en door verschillende instanties, op diverse manieren (soms        niet per definitie om discriminatie-ervaringen.
                                                              expliciet, soms impliciet) wordt gedefinieerd. Hierin kunnen       Er bestaat een gedeeltelijke overlap tussen
                                                              we onderscheid maken tussen vier overlappende, maar toch           strafbare discriminatie en discriminatie volgens de
                                                              conceptueel losstaande onderdelen van het fenomeen:                gelijkebehandelingswetgeving.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                            i n l ei di n g |   •


Deze onderdelen van het brede fenomeen discriminatie en              1 Discriminatie-ervaringen
hun onderlinge overlap zijn in de nevenstaande staande
figuur weergegeven.                                                             2 ‘Feitelijke’ discriminatie
Wat in de figuur ook te zien is, is dat de discriminatie-                                                       Discriminatieregistraties
registraties en -meldingen die in dit rapport terugkomen, een                                                   en -meldingen
deel van alle vier onderdelen van het fenomeen belichten.
Doordat een groot deel van de incidenten niet wordt gemeld
of geregistreerd, zal dat deel van de incidenten ook niet in de                                                                                                Discriminatie volgens de 4
registratiebestanden terugkomen. De figuur is overigens een                                                                                              gelijkebehandelingswetgeving
schematische weergave en geeft niet de verhoudingen in de
omvang van de verschillende onderdelen weer.                                    3 Strafbare discriminatie


Burgers, overheden, media, politici, wetenschappers en
belangengroepen hebben behoefte aan inzicht in de manier
waarop discriminatie zich in het dagelijks leven van mensen
in Nederland manifesteert. Daarbij wordt zowel gevraagd
naar informatie over de aard als over de omvang van
discriminatie. Hoe vaak komt discriminatie voor? Wie maken
het mee? Wat gebeurt er dan precies? Zoals uit bovenstaande                                                                                 Figuur 1 Conceptuele onderdelen van discriminatie
figuur blijkt, kan de informatie in dit rapport niet alle vragen
beantwoorden, maar wel een deel:                                   u Aard
                                                                   De cijfers zeggen meer over de aard van discriminatie
u Omvang                                                           in Nederland. Zowel de verdeling van incidenten over
De cijfers hebben beperkte zeggingskracht ten aanzien              discriminatiegronden, -terreinen, -locaties en -wijzen, als de
van de totale omvang van discriminatie, omdat we niet              inhoudelijke bestudering van de casusomschrijvingen die in
weten welk deel van het brede fenomeen in de registraties          dit rapport terugkomen laten zien wat voor discriminatie-
terugkomt. We krijgen wel zicht op de omvang van de                incidenten zich afspelen in Nederland. Zo zien we welke typen
discriminatieregistraties. Daarmee krijgen we indirect inzicht     incidenten regelmatig voorkomen, welke patronen in de
in (ontwikkelingen in) de meldingsbereidheid en gevolgen           verschillende subcategorieën en deelterreinen terugkomen,
van veranderende registratiepraktijken. Het rapport geeft          en soms ook welke impact discriminatie-incidenten hebben
daarmee antwoord op de vraag hoeveel mensen met een                op de betrokkenen. Dat betekent niet dat alle soorten
discriminatiemelding naar een officiële instantie zijn gestapt     discriminatie-incidenten en -ervaringen (in dezelfde mate)
en hoeveel incidenten bij de officiële instanties bekend zijn.     in de registraties terugkomen. Het geeft ons wel de kans om



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                             i n l ei di n g |       •


een goed en betrouwbaar beeld te krijgen van een belangrijk     Deze vijfde editie van de multi-agencyrapportage heeft een
deel van de ‘discriminatierealiteit’, dat we zonder deze        enigszins aangepaste opbouw ten opzichte van voorgaande
gegevens niet zouden kunnen schetsen. kans om een goed          jaren. Dit komt doordat de registratie van incidenten op
en betrouwbaar beeld te krijgen van een belangrijk deel van     enkele punten is gewijzigd. Zo komt het hoofdstuk over
de ‘discriminatierealiteit’, dat we zonder deze gegevens niet   incidenten tegen werknemers met een publieke taak te          lees wijzer
zouden kunnen schetsen.                                         vervallen, omdat hier door de politie niet op gelijke wijze
                                                                als voorgaande jaren gegevens over zijn bijgehouden.          hoofdstuk 1 We beginnen het rapport in
We zien door de jaren heen een opvallende mate aan              Over deze incidenten wordt nu in de overige hoofdstukken      hoofdstuk 1 met een korte bespiegeling van het
stabiliteit in de registratiegegevens in relatie tot de         gerapporteerd. Daarnaast is een hoofdstuk toegevoegd          jaar 2019 en de belangrijkste gebeurtenissen en
verschillende categorieën en aspecten die worden                waarin de gegevens van de afgelopen vijf jaar naast elkaar    maatschappelijke discussies die de context vormen
bijgehouden. Wel zijn er op lokaal niveau soms grotere          gelegd worden (hoofdstuk 8). De leeswijzer hiernaast geeft    waarin we de gepresenteerde cijfers moeten
verschuivingen en verschillen te zien. Met het oog op wat       de opbouw van het rapport weer.                               plaatsen, omdat de gegevens die in dit rapport
hierboven is gezegd over de kwantitatieve zeggingskracht                                                                      centraal staan slechts een deel van het fenomeen
van de cijfers, zijn deze lokale veranderingen een resultaat                                                                  discriminatie belichten.
van veranderingen in registratie van incidenten, eventuele                                                                    Hoofdstuk 2 geeft kort weer waar de cijfers
lokale maatschappelijke ontwikkelingen, en veranderingen                                                                      vandaan komen en geeft een verdere toelichting
in de meldingsbereidheid op lokaal niveau. In onderhavig                                                                      op hoe we de cijfers moeten interpreteren. Onder-
rapport moeten we de verklaringen voor verschuivingen en                                                                      rapportage is in dit hoofdstuk een belangrijk thema.
ontwikkelingen op lokaal niveau vaak schuldig blijven.                                                                        Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de totale aantallen
                                                                                                                              discriminatieregistraties bij politie, ADV’s, MiND
                                                                                                                              en het College voor de Rechten van de Mens.
                                                                                                                              In hoofdstuk 4, 5 en 6 komen achtereen-
                                                                                                                              volgens de discriminatiegronden, wijze van
                                                                                                                              discriminatie (verschijningsvorm) en de plek waar
                                                                                                                              de discriminatie-incidenten en ervaringen zich
                                                                                                                              afspeelden aan bod.
                                                                                                                              In hoofdstuk 7 geeft inzicht in de verspreiding
                                                                                                                              van de registraties over de tien regionale politie-
                                                                                                                              eenheden.
                                                                                                                              Hoofdstuk 8 geeft een inkijk in de ontwikke-
                                                                                                                              lingen en trends die naar voren komen als we de
                                                                                                                              gegevens en constateringen uit de afgelopen vijf
                                                                                                                              jaar naast elkaar leggen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                           8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                        D i s c ri mi n a t i e i n vogel vl uc ht in 2019 | 1


1.1 Inleiding                                                   1.2 Nashville-verklaring
Dit rapport geeft inzicht in de discriminatie-incidenten en     Het jaar begint met een intensieve discussie over de
-ervaringen die bij een officiële instantie, zoals de politie   publicatie van de Nederlandse versie van de Nashville-
of antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), zijn vastgelegd.     verklaring. De verklaring stelt onder andere dat het in strijd
De meldingen en geregistreerde incidenten laten maar            is met Gods heilige bedoelingen om jezelf bewust te zien
een deel van het fenomeen discriminatie zien, omdat             als persoon met een niet-heteroseksuele gerichtheid of
discriminatie niet in alle gevallen gemeld wordt of tot         niet-cisgenderidentiteit. De verklaring suggereert voorts
aangifte leidt. Tegelijkertijd is discriminatie, ook los van    dat genezing van homoseksualiteit mogelijk is en dat het
de officiële meldingen en registraties, regelmatig het          huwelijk uitsluitend is voorbestemd voor paren bestaande
onderwerp van verhitte publieke en politieke discussies. Zo     uit een man en een vrouw. Vooral de ondertekening van de
ontstond begin 2019 veel ophef over de Nashville-verklaring,    verklaring door een aantal prominenten van de protestantse
was discriminatie op de arbeidsmarkt wederom een                kerk in Nederland leidt tot veel consternatie. COC Nederland
veelbesproken thema en zorgden racistische spreekkoren op       laat in een statement weten dat de verklaring een ‘schadelijk
de voetbaltribunes voor geschokte reacties.                     document voor orthodox-protestante LHBTI’s en een
                                                                onbarmhartige en ongevoelige actie van de ondertekenaars’
Maatschappelijke incidenten en debatten kunnen                  is. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
van invloed zijn op het meldgedrag van mensen die               – verantwoordelijk voor lhbti-emancipatie – verklaart dat
discriminatie ervaren. Hetzelfde geldt voor opvallende          de Nashville-verklaring indruist tegen de kernboodschap
onderzoeksuitkomsten en ontwikkelingen in beleid en             van het kabinet en die van een hoop kerkgemeenschappen
regelgeving omtrent discriminatie. Dit is echter niet altijd    in Nederland die de verbinding en dialoog zoeken als het
het geval: het verband tussen meldcijfers en overige            gaat om geloof, seksuele gerichtheid en genderidentiteit.
ontwikkelingen is onvoorspelbaar. In dit hoofdstuk voorzien     Als reactie op de Nashville-verklaring komen er veel
we de geregistreerde incidenten en meldingen van context        steunbetuigingen en -acties voor de lhbti-gemeenschap op
door enkele belangrijke onderwerpen die in 2019 in              gang.
het maatschappelijk debat over discriminatie en gelijke
behandeling aan de orde kwamen uit te lichten.                  1.3 Arbeidsmarktpositie van vrouwen
                                                                In juni kondigt de TU Eindhoven aan dat vacatures voor
                                                                de vaste wetenschappelijke staf via het nieuwe Irene Curie
                                                                Fellowship-programma alleen opengesteld zullen worden
                                                                voor vrouwen. Voor de anderhalf jaar daarna geldt dit voor
                                                                honderd procent van de vacatures. De TU wil daarmee de
                                                                ondervertegenwoordiging van vrouwelijke wetenschappers
                                                                in hoge posities tegengaan. Over dit voornemen ontstaat



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 Disc ri m i n a t i e i n v o g el v l u c h t i n 2019 | 1




veel discussie. Sommige mensen juichen het voornemen               mystery guests en praktijktests in te zetten bij makelaars en
toe, anderen vinden dat er sprake is van discriminatie. ADV’s      bemiddelaars om meer bewustwording te creëren. Ook wordt
ontvangen veel klachten over het voorkeursbeleid van de            ingezet op bewustwording door het geven van voorlichting
universiteit. Om duidelijkheid te creëren over de wettelijke       aan makelaars, bemiddelaars en huurders over wat wel en
mogelijkheden voor dit soort beleid, wordt bij het College         niet mag op grond van anti-discriminatiewetgeving, een
voor de Rechten van de Mens gevraagd om te oordelen over           betere aangifte- of meldingsbereidheid van daadwerkelijke
het plan van de universiteit.                                      discriminatie en op het verzamelen van goede handelswijzen.


Ook op een ander gebied staat de positie van vrouwen op            In de stad Utrecht brengt een mystery-guestonderzoek
de arbeidsmarkt op de agenda. In september wordt de                naar voren dat ruim tachtig procent van de onderzochte
zesde en laatste Bedrijvenmonitor Wet bestuur en toezicht          makelaars ingaat op een verzoek om niet te verhuren aan
gepubliceerd. Hieruit blijkt dat meer dan negentig procent         homoseksuele stellen of mensen met een niet-westerse
van grote vennootschappen niet is geslaagd in de realisatie        migratieachtergrond. Bij correspondentietests waarbij
van een evenwichtige verdeling van zetels in de raad van           verhuurders schriftelijk gecontacteerd werden naar
bestuur en raad van commissarissen tussen mannen                   aanleiding van een concrete advertentie bleek dat kandidaten
en vrouwen, en geen of onvoldoende verantwoording                  met een niet-westerse naam in 13,5 procent van de gevallen
daarover aflegt. De SER adviseert het kabinet een bindend          ongelijk werden behandeld en kandidaten met een partner
vrouwenquotum in te voeren. In december neemt de Tweede            van hetzelfde geslacht in 10,9 procent van de gevallen.
Kamer een motie aan waarin het kabinet beursgenoteerde
bedrijven verplicht om raden van commissarissen voor               1.5 Racisme in het voetbal
minstens dertig procent te laten bestaan uit vrouwen.              Tijdens een voetbalwedstrijd tussen FC Den Bosch en
                                                                   Excelsior in november worden op de tribune veel racistische
1.4 Discriminatie op de woningmarkt                                spreekkoren en uitlatingen door FC Den Bosch-supporters
In oktober publiceert de Radboud Universiteit het onderzoek        gedaan, die gericht zijn tegen Excelsior-speler Ahmad Mendes
Discriminatie bij de verhuur van woningen? Hieruit blijkt dat de   Moreira. De scheidsrechter besluit de wedstrijd tijdelijk te
krapte op de woningmarkt, in combinatie met het ontbreken          staken. Dit incident en de aanvankelijk bagatelliserende
van een transparant verdelingssysteem, discriminatie               reacties erop zorgen voor veel ophef op sociale media.
versterkt. Ook wordt duidelijk dat het probleem discriminatie      Ook politici laten zich uit over de kwestie. Later vindt een
niet of nauwelijks op de agenda staat van bracheorganisaties       overleg plaats tussen de minister-president, minister van
of andere relevante actoren. Voor verhuurders, makelaars           Volksgezondheid Welzijn en Sport, minister van Justitie
en potentiële huurders is niet helder wat wel en niet mag          en Veiligheid en twee KNVB-directeuren waarin wordt
op grond van anti-discriminatiewetgeving. De minister van          afgesproken dat zij gezamenlijk zullen optrekken om racisme
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kondigt aan              in het voetbal te bestrijden.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                           Disc ri m i n a t i e i n v o g el v l u c h t i n 2019 | 1




Dat het niet om een uitzonderlijk incident gaat, blijkt       van de politie uit een bus gezet. De vrouw weigert in eerste
ook uit een nieuw onderzoek van het Mulier Instituut          instantie haar gezicht vrij te maken of uit de bus te stappen,
naar discriminatie en racisme in het Nederlandse              waarna de buschauffeur de bus aan de kant zet en de politie
profvoetbal. Volgens het Instituut beleven spelers met een    inschakelt. Volgens de busmaatschappij was dit niet geheel
migratieachtergrond racisme op verschillende manieren.        in lijn met de richtlijnen. In september wordt een trein
Het merendeel van de geïnterviewde voetballers geeft aan      op Rotterdam Centraal stilgezet vanwege een vrouw die
dat er een bepaalde ‘sociale kramp’ om het thema hangt,       een nikab draagt. Controleurs van de NS vragen hulp van
wat het bemoeilijkt om open over discriminatie en racisme     agenten. In beide gevallen krijgen de vrouwen geen boete.
in voetbal te kunnen praten. Erkenning van het bestaan
van discriminatie en racisme in het voetbal door middel       1.7 Discriminatie op de arbeidsmarkt
van gesprek en beeldmateriaal kunnen positieve energie        Arbeidsmarktdiscriminatie blijft een van de meest besproken
genereren bij de voetballers.                                 vormen van discriminatie in Nederland, ook in 2019. In juli
                                                              publiceert de Inspectie SZW een onderzoek naar de mate
1.6 Gedeeltelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding         waarin uitzendbureaus die niet aangesloten zijn bij branche-
In augustus 2019 gaat de Wet Gedeeltelijk verbod              organisaties ABU en NBBU zich houden aan gedragsregels.
gezichtsbedekkende kleding in, waardoor het dragen van        Door middel van mystery calling doen onderzoekers zich voor
onder andere een boerka of nikab in openbare ruimtes          als werkgevers die personeel willen inhuren. De resultaten
verboden wordt. Aan de invoering van het verbod is een        laten zien dat de onderzochte uitzendbureaus op grote
zestien jaar durende politieke discussie voorafgegaan.        schaal meewerken aan discriminatie op grond van afkomst of
De maatregel maakt veel maatschappelijke discussie los.       etniciteit: 40 procent van de discriminerende verzoeken van
Voorstanders van het verbod vinden dat het dragen van een     potentiële opdrachtgevers wordt gehonoreerd.
boerka of nikab voor een onveilig gevoel zorgt in openbare
ruimten en dat het de gelijkheid van vrouwen in de weg        In dezelfde maand laat een grootschalig onderzoek van
staat; tegenstanders vinden dat een dergelijk verbod ingaat   de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam
tegen de vrijheid van godsdienst en zien de wet als een       zien dat sollicitanten met een Nederlandse achtergrond
schijnoplossing voor een niet-bestaand probleem. Op lokaal    30 procent meer kans hebben om benaderd te worden
politiek niveau wordt gediscussieerd over de handhaving. De   naar aanleiding van een sollicitatie dan sollicitanten met
Amsterdamse burgemeester Halsema kondigde in 2018 al          een migratieachtergrond. Sollicitanten afkomstig uit het
aan niet actief te zullen handhaven op het boerkaverbod.      Midden-Oosten, Afrika of Latijns-Amerika worden het meest
                                                              gediscrimineerd op de Nederlandse arbeidsmarkt.
Na het van kracht worden van de wet komt het tot enkele
incidenten die ook in de media worden besproken.              Om de aanpak van arbeidsmarktdiscriminatie verder te
In augustus wordt een vrouw met een nikab na tussenkomst      brengen, komt het kabinet in oktober met een wetsvoorstel



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Disc ri m i n a t i e i n v o g el v l u c h t i n 2019 | 1




voor het toezicht op discriminatievrije werving en selectie.    1.9 Rechtspositie van lhbti-personen
De voorgestelde wet verplicht werkgevers om een werkwijze       Begin 2019 besluiten Zorginstituut Nederland en zorg-
op te stellen waarin wordt aangegeven hoe het wervings- en      verzekeraars dat alleenstaanden of homoseksuelen met
selectieproces vorm krijgt en hoe verboden onderscheid          een kinderwens alleen een vruchtbaarheidsbehandeling
wordt voorkomen. Als een bedrijf een intermediair inschakelt,   vergoed krijgen als er een medische noodzaak is. Het
moet het bedrijf nagaan of de intermediair ook over             gaat om kunstmatige inseminatie met donorsperma. In
een dergelijke werkwijze beschikt. De Inspectie SZW kan         de afgelopen decennia kregen lesbische en alleenstaande
organisaties controleren en een boete opleggen indien een       vrouwen deze behandeling wel vanuit de basisverzekering
werkgever niet over een werkwijze beschikt.                     vergoed. De beslissing kan dan ook op veel kritiek rekenen
                                                                en zorgt voor een hoop meldingen bij ADV’s van lesbische
1.8 Stagediscriminatie                                          stellen en alleenstaande vrouwen die zich door de
De afgelopen jaren was er veel aandacht voor discriminatie      maatregel gediscrimineerd voelen. In april wordt duidelijk
bij het vinden van een stageplaats. Studenten met een           dat kunstmatige inseminatie voor alleenstaanden of
(niet-westerse) migratieachtergrond in het middelbaar           lesbische vrouwen wel vergoed blijft, nadat er binnen de
beroepsonderwijs (mbo) hebben te maken met ongelijke            regeringscoalitie afspraken over zijn gemaakt.
kansen en discriminatie. Om dit probleem aan te pakken,
werken diverse instellingen, zoals het ministerie van OCW       Op andere vlakken worden plannen gemaakt om de
en MBO Diensten aan het vergroten van bewustwording             emancipatie van lhbti-personen juist verder vooruit te
over stagediscriminatie bij leerbedrijven, mbo-scholen          brengen. In maart rapporteert de minister van OCW
en studenten. Het College voor de Rechten van de Mens           aan de Tweede Kamer over de implementatie van de
ontwikkelt een handreiking om het wettelijk kader rondom        Emancipatienota 2018-2021 Principes in praktijk, waaronder
stagediscriminatie uit te leggen. Scholen worden ondersteund    het ondersteunen van kwetsbare lhbti-groepen, een door
bij het verbeteren van LOB-beleid (Loopbaan Oriëntatie          53 gemeenten getekende intentieverklaring om in te
Begeleiding) ten behoeve van de kansengelijkheid van            zetten op acceptatie en veiligheid van lhbti-personen. De
jongeren. Om wetenschappelijk gefundeerde interventies          daaropvolgende maand wordt het Actieplan Veiligheid
te ontwikkelen voor mbo-scholen en leerbedrijven                LHBTI gepresenteerd, met daarin de maatregelen die het
om achterstanden bij de overgang van onderwijs                  kabinet zal nemen om de veiligheid van lesbische vrouwen,
naar arbeidsmarkt tegen te gaan, is een grootschalig            homoseksuele mannen, biseksuele personen, transgender
onderzoeksprogramma opgezet.                                    personen en intersekse personen te bevorderen. Het
                                                                plan krijgt kritiek van belangengroepen, die vinden dat er
                                                                nauwelijks nieuwe maatregelen tegen anti-lhbti-geweld
                                                                worden aangekondigd.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                            12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Disc ri m i n a t i e i n v o g el v l u c h t i n 2019 | 1




Een mijlpaal voor de rechten van transgender en                 1.11 Algoritmes
intersekse personen wordt op 1 november bereikt: de             Overheden en bedrijven maken steeds vaker gebruik van
Wet verduidelijking rechtspositie transgender personen          algoritmes. Overheden gebruiken algoritmes bijvoorbeeld
en intersekse personen wordt van kracht. Die wet regelt         om fraude en criminaliteit op te sporen, of om in te schatten
dat in de Algemene wet gelijke behandeling expliciet            wat voor zorg iemand nodig heeft en wat de kans is dat een
wordt aangegeven dat onderscheid op grond van                   leerling van school gaat zonder behaald diploma. Hierdoor
geslachtskenmerken, genderidentiteit en genderexpressie         ontstaat er ook steeds meer bewustzijn van het risico op
onder de discriminatiegrond geslacht valt.                      discriminatie door voorspellende algoritmes. In juni 2019
                                                                heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de
1.10 Zwarte piet                                                regering verzocht te onderzoeken hoe directe discriminatie
Ook in 2019 zorgt de figuur van zwarte piet voor ophef.         kan worden voorkomen bij door algoritmen gestuurde
Nieuwe pieten met een ander uiterlijk worden steeds             besluitvorming omtrent de levering van goederen en
vaker gesignaleerd: in het Sinterklaasjournaal en in enkele     diensten.
grote en kleine gemeenten zijn de zwarte pieten in 2019
vervangen door bijvoorbeeld de roetveegpiet. Sinds 2015
is de actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) actief, die zich
hard maakt voor het afschaffen van de figuur van zwarte piet.
KOZP demonstreert in het weekend van de Sinterklaasintocht
in Alkmaar, Eindhoven, Dordrecht, Emmen, Den Haag,
’s-Hertogenbosch, Groningen en Nijmegen. Op 9 november
wordt een bijeenkomst van KOZP in Den Haag met onder
andere vuurwerk verstoord door voorstanders van zwarte
piet, waarop vijf mensen zijn aangehouden op verdenking van
openlijke geweldpleging en poging tot brandstichting.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                      O ms c h ri j v i n g e n i n t e rp r et at ie van d e c ijfers | 2


2.1 Inleiding                                                   niet altijd zeggen dat de betrokkene het ook als discriminatie
De discriminatiecijfers in dit rapport zijn verschillend in     heeft ervaren, herkend of benoemd. Het kan zo zijn dat er
aard en in de wijze waarop ze tot stand zijn gekomen.           racistisch is gescholden en dit in de politieregistratie terecht
Daarom tellen we ze niet bij elkaar op, maar beschouwen         is gekomen, zonder dat de betrokkene melding of aangifte
we ze als complementaire informatiebronnen. Hieronder           van discriminatie heeft gedaan. Uitgangspunt voor de               A cht erg rond
leggen we uit wat wordt verstaan onder door de politie          registratie van discriminatie-incidenten is het incident: als er
geregistreerde discriminatie-incidenten, meldingen bij          meerdere meldingen of aangiften zijn over hetzelfde incident,      Definitie discriminatie-incident
antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) en MiND, en verzoeken    dan wordt dit maar één keer opgenomen in de cijfers. Het           Een discriminatie-incident is een in de BVH
om een oordeel bij het College voor de Rechten van de           gaat bij de geïdentificeerde incidenten altijd om mogelijke        geregistreerd voorval, waarbij bepaalde (combinaties
Mens. In bijlage 1 wordt de totstandkoming van deze cijfers     discriminatie en/of een mogelijk discriminatie-aspect. Een         van) woorden in de beschrijving voorkomen
uitgebreid toegelicht.                                          geregistreerd discriminatie-incident betreft niet per definitie    die kunnen wijzen op een discriminatiefeit
                                                                een strafbaar feit.                                                of een discriminatie-aspect, of waarbij door
                                                                                                                                   politiemedewerkers een aantekening van
2.2 Verschillende registratiesystemen                           2.2.2 Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s)                       discriminatie (met behulp van een specifieke code)
                                                                Mensen die discriminatie ervaren of waarnemen kunnen               is gemaakt, en waarvan door materiedeskundigen is
2.2.1 Politie                                                   hiervan melding maken bij een ADV. Van een klacht                  vastgesteld dat:
Politiemedewerkers registreren alle aangiften, meldingen        wordt gesproken wanneer de indiener wil dat er een                 u Er in de registratie een uitlating of gedraging is te
en eigen waarnemingen in het bedrijfsprocessensysteem           klachtenprocedure volgt. Bij een melding wil de melder             vinden die raakt aan een van de discriminatiegronden
Basis Voorziening Handhaving (BVH). De politie rapporteert      de ADV alleen op de hoogte brengen en de melding laten             uit het Wetboek van Strafrecht: ras (in dit rapport
jaarlijks over de discriminatie-incidenten die in de BVH        registreren. ADV’s registreren alle klachten en meldingen          ‘herkomst’ genoemd2), geslacht, godsdienst,
zijn geregistreerd. Aan de hand van een trefwoordenlijst        (hierna: meldingen) en staan de melder desgewenst op               levensovertuiging, seksuele gerichtheid en handicap.
doorzoeken materiedeskundigen van de politie de                 verschillende manieren bij. Anders dan bij de politiecijfers,      Bekladdingen (of bekrassingen en dergelijke) met
geregistreerde informatie op het gebied van discriminatie.      tellen bij de ADV-cijfers alle meldingen mee, ook als er meer      hakenkruisen worden ook altijd als mogelijke
Vervolgens screenen zij alle treffers op relevantie. De lijst   meldingen waren over dezelfde gebeurtenis. Incidenten              discriminatie beschouwd en opgenomen in de
met discriminatie-incidenten bevat zowel meldingen en           van discriminatie die ADV’s zelf hebben gesignaleerd en            lijst van discriminatie-incidenten, ook als de
aangiften van mogelijke discriminatie, als meldingen en         vastgelegd maar waar geen melding van is gedaan, de                discriminatiegrond niet kon worden vastgesteld.
aangiften van incidenten met een mogelijk discriminatie-        zogenaamde ‘eigen waarnemingen’, zijn niet meegeteld in            u Deze (mogelijk) de bestanddelen van art. 137c t/m
aspect. Het kan dus gaan om een discriminerende uitlating       de cijfers. ADV’s registreren ook discriminatiemeldingen op        137g of 429quater Sr, dan wel de bestanddelen van
of discriminerende uitsluiting, of om een ander delict          gronden die niet wettelijk beschermd zijn, zoals uiterlijk en      een commuun delict met een discriminatie-aspect,
(bijvoorbeeld een mishandeling, bedreiging of vernieling)       sociale positie.                                                   vervult.
waarbij uit de aangetroffen woorden in de registraties van                                                                         u Het incident door de melder/aangever als
deze incidenten blijkt dat er mogelijk sprake is van een                                                                           discriminerend wordt ervaren, ook waar het
discriminatie-aspect. Dat er een discriminatie-aspect is, wil                                                                      ogenschijnlijk geen strafbare handeling betreft.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                               14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                 O mschri jv ing en in t erpre t a t ie v an de ci j f ers | 2




2.2.3 Meldpunt internetdiscriminatie (MiND)                        2.3 Interpretatie van de cijfers
Het meldpunt voor internetdiscriminatie MiND registreert           De discriminatiecijfers in dit rapport bieden inzicht in de
meldingen over online uitingen (bijvoorbeeld websites,             incidenten die geregistreerd zijn bij de politie en in gemelde
sociale media en blogs) die de melder als discriminerend           discriminatie-ervaringen bij de andere organisaties. Dat is
ervaart. MiND schat vervolgens in of deze uitingen strafbaar       geen weergave van het daadwerkelijke aantal discriminatie-
kunnen zijn. Indien dat het geval is, verzoekt MiND de             incidenten dat zich heeft voorgedaan in 2019 in Nederland.
beheerders of eigenaars van de bewuste website of het              Uit onderzoek weten we dat het herkennen, benoemen
platform om de uiting te verwijderen. In dit rapport zijn alleen   en melden van discriminatie voor mensen vaak lastig is.
de meldcijfers opgenomen en wordt niet ingegaan op de              Daarom is er sprake van onderrapportage. Ook als mensen
aantallen die volgens MiND mogelijk strafbaar zijn.                discriminatie als zodanig herkennen, stappen zij nog niet
                                                                   vanzelfsprekend naar een instantie die het voorval registreert.
2.2.4 Het College voor de Rechten van de Mens
Mensen die discriminatie ervaren kunnen in bepaalde                De redenen waarom gedupeerden discriminatie niet
gevallen, bijvoorbeeld bij een discriminatie-ervaring              melden lopen uiteen. Het idee dat melden niet helpt,
rondom arbeid of als consument, terecht bij het College            een lage bekendheid met de mogelijkheid om melding te
voor de Rechten van de Mens voor een oordeel over                  maken, twijfel over de strafbaarheid van de discriminatie,
de bewuste situatie of gebeurtenis. Het College is                 angst voor eventuele gevolgen van het melden, schaamte,
bevoegd om discriminatie-ervaringen te toetsen aan de              vergevingsgezindheid en gewenning aan discriminatie zijn
gelijkebehandelingswetgeving, waaronder de Algemene wet            uit onderzoek naar voren gekomen als achterliggende
gelijke behandeling. Dat betekent dat verzoeken betrekking         overwegingen die de meldingsbereidheid belemmeren.3               on derzoek
moeten hebben op discriminatiegronden en -terreinen die            Gemiddeld doet slechts een op de vijf mensen die
in deze wetgeving vastgelegd zijn (bijvoorbeeld onderwijs of       discriminatie meemaakten ergens melding, blijkt uit het meest     SCP: Ervaren discriminatie
arbeidsmarkt). In dit rapport wordt ingegaan op de instroom        recente kwantitatieve onderzoek hiernaar van het Sociaal en       Recent publiceerde het Sociaal en Cultureel
van verzoeken om een oordeel bij het College, evenals de           Cultureel Planbureau.4 Mensen melden het bijvoorbeeld bij         Planbureau (SCP) het rapport Ervaren discriminatie
vragen en meldingen (voortaan: vragen) die de Front Office         hun werkgever of bij de school waar de ervaring plaatsvond.       in Nederland II. Het betreft de tweede kwantitatieve
van het College ontving, maar niet op de afhandeling van           Als we ons beperken tot de instanties waar in dit rapport         meting van de omvang, aard en gevolgen van ervaren
de verzoeken die bij het College worden ingediend. Het             over wordt gerapporteerd, gaat het om slechts 3 procent           discriminatie in Nederland, na de eerste meting
jaarverslag en de Monitor Discriminatiezaken van het               van de ervaringen die bij een instantie terechtkomen. Er zijn     in 2013. De uitkomsten van het SCP-onderzoek
College bieden deze informatie wel.                                bovendien verschillen in de meldingsbereidheid tussen de          zijn een belangrijk ijkpunt voor het meten van
                                                                   diverse vormen en terreinen waar discriminatie plaatsvindt.       discriminatie in Nederland en sluiten goed aan bij
                                                                                                                                     de registratiegegevens. Daarom verwijzen we op
                                                                                                                                     verschillende plekken in dit rapport naar de SCP-
                                                                                                                                     gegevens.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                              15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                 Omschrijvin g en i n t erpret a t i e v a n de c i j f ers | 2




De cijfers in onderhavig rapport laten verschillende
ontwikkelingen zien, zowel in het totaal aantal discriminatie-
incidenten als in de gronden, plekken en verschijningsvormen
waarop ze betrekking hebben. Deze ontwikkelingen kunnen
duiden op:
u daadwerkelijke veranderingen in de manifestatie van
    discriminatie in Nederland
u veranderingen in de mate waarin mensen discriminatie
    herkennen, benoemen en melden5
u veranderingen in de manier waarop incidenten en 		
    meldingen worden geregistreerd


Het is mogelijk dat gebeurtenissen bij twee organisaties
worden gemeld, waardoor er een overlap tussen registraties
kan zitten. Als er sprake is van bedreiging of geweld,
adviseren ADV’s melders bijvoorbeeld om aangifte te doen
bij de politie. Het is niet bekend hoe vaak dit gebeurt. In
de praktijk blijkt dat mensen met meldingen van geweld of
bedreiging vaak meteen naar de politie gaan.
Als het internetdiscriminatie betreft verwijzen ADV’s melders
ook door naar MiND om de uiting te laten beoordelen en een
verwijderingsverzoek in te dienen. In dit geval is evenmin
bekend hoe vaak de melders contact opnemen met MiND. De
politie verwijst eveneens door naar MiND, tenzij de melder
nadrukkelijk laat weten aangifte te willen doen.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                    D i s c ri m i n a t ie-inc id ent en in 2019 | 3


                                                                                                                                                                                                       2018
3.1 Inleiding                                                                                                                                                                                          2019
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van het totaal aantal door
de politie geregistreerde discriminatie-incidenten en de
meldingen bij de antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), het
College voor de Rechten van de Mens en het meldpunt voor
internetdiscriminatie MiND. De cijfers worden in paragraaf
3.3 vergeleken met die van 2018.


3.2 Aantal discriminatie-incidenten en meldingen
                                                                          4674     5487                4320     4382                 583         692                    510       541
In 2019 registreerde de politie in totaal 5.487 discriminatie-
incidenten. Het gaat hierbij om alle door de politie                   politie                      adv’s                          mind                             college voor de rechten van de mens

geregistreerde incidenten, inclusief incidenten gericht tegen
werknemers met een publieke taak. In voorgaande jaren
werd over deze categorie apart gerapporteerd. In 2019 zijn       3.3 Vergelijking met 2018                                                 Figuur 2 Overzicht discriminatieregistraties 2018-20197/8
de twee categorieën in de registratie, en daarom ook in de       Het totaal aantal registraties en meldingen was zowel bij de
rapportage, samengevoegd. Dit heeft zowel betrekking op          politie als bij de ADV’s in 2019 hoger dan het jaar ervoor. Bij
het hier gerapporteerde totaal aantal meldingen als op alle      de politie betreft het een stijging van 17 procent, oftewel 813
andere in dit rapport gepresenteerde gegevens over politie-      incidenten. Het is niet mogelijk om te zeggen in welke mate
registraties.6                                                   deze stijging bij de reguliere incidenten of incidenten tegen
                                                                 werknemers met een publieke taak plaatsvond. De ADV’s
u De ADV’s ontvingen in 2019 4.382 discriminatiemeldingen.       ontvingen in 2019 in totaal 62 meer meldingen dan in 2018,
u Het meldpunt voor internetdiscriminatie MiND ontving           een toename van 1,4 procent. De afgelopen drie jaar was
in 2019 692 meldingen van discriminatie op het internet.         zowel bij politie als ADV’s juist sprake van een dalende trend.
u Het College voor de Rechten van de Mens ontving 541
verzoeken om een oordeel. Tevens ontving de Front Office         Er is geen verklaring voor de sterke toename in het aantal
van het College 3.529 vragen over gelijke behandeling.           registraties bij de politie. De eenheden Oost-Nederland (de
                                                                 eenheid met de meeste inwoners), Rotterdam, Amsterdam
                                                                 en Den Haag registreerden in 2019 de meeste discriminatie-
                                                                 incidenten. Als we het aantal registraties relateren aan
                                                                 het aantal inwoners per eenheid, zien we in de eenheden
                                                                 Amsterdam, Rotterdam en Den Haag de hoogste aantallen
                                                                 registraties. In hoofdstuk 6 gaan we verder in op de regionale
                                                                 verschillen in de registraties van zowel politie als ADV’s.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                    di s c ri mi n a t i e-i n c i den t en i n 2019 | 3




De stijging van het aantal ADV-meldingen is mede beïnvloed       MiND ontving 109 meer meldingen dan in 2018, een
door enkele incidenten die voor veel mensen aanleiding           toename van 19 procent. Tegelijkertijd was het aantal
waren om de stap naar een ADV te zetten: het uitkomen            meldingen nog steeds veel lager dan in 2017 toen bijna
van de Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring         twee keer zo vaak melding werd gemaakt als in 2019.
in januari 2019 (74 meldingen); de beslissing van de TU          Dit heeft mogelijk te maken met de handhaving op de
Eindhoven in juni om een stringent voorkeursbeleid voor          Gedragscode die de Europese Commissie overeenkwam met
vrouwelijke sollicitanten te voeren (56 meldingen); en           grote IT-bedrijven, waarbij zij worden geacht ook een eigen
de discussie over het wel of niet uit de basisverzekering        meldingsprocedure te hebben voor hate speech. Het totaal
vergoeden van vruchtbaarheidsbehandelingen voor                  aantal meldingen bij MiND schommelt sterk door de jaren
lesbische vrouwen (34 meldingen). In 2018 waren er geen          heen, mede afhankelijk van publieke debatten en discussies.
incidenten die tot een groot aantal meldingen over hetzelfde
voorval leidden, waardoor het aantal meldingen in dat jaar
verhoudingsgewijs laag was. Over de langere termijn bezien
blijft het aantal ADV-meldingen in 2019 in vergelijking met
voorgaande jaren laag, ondanks de lichte stijging ten opzichte
van 2018. In hoofdstuk 7 van dit rapport bespreken we de
ontwikkeling van het aantal meldingen en registraties in de
afgelopen 5 jaar.


Het College voor de Rechten van de Mens ontving 31 meer
verzoeken om een oordeel dan in 2018, een toename van                                                                          on derzoek
6 procent. Tussen 2017 en 2018 was het aantal verzoeken
ook al toegenomen. Toen steeg het aantal verzoeken van                                                                         SCP: Ervaren discriminatie
416 naar 510. Als we naar de periode sinds 2012 kijken (het                                                                    Uit het recent verschenen SCP-onderzoek Ervaren
jaar waarin het College werd opgericht), waren er alleen in                                                                    Discriminatie in Nederland II blijkt dat 27 procent van
2012 meer verzoeken om een oordeel. Het College ontving                                                                        de Nederlandse bevolking in 2018 discriminatie heeft
daarnaast in 2019 361 meer vragen over gelijke behandeling                                                                     ervaren. Nog eens 11 procent van de Nederlanders
dan in 2018. Ook deze toename was mede beïnvloed door                                                                          twijfelde of een specifieke ervaring te maken
enkele incidenten waarvan massaal melding werd gemaakt.                                                                        had met discriminatie. Volgens het SCP ervaren
Zo ontving het College 440 meldingen en vragen over de                                                                         Nederlanders met een migratieachtergrond, moslims,
Nashville-verklaring.                                                                                                          jongeren, lesbische, homoseksuele of biseksuele
                                                                                                                               personen en mensen met een beperking relatief vaak
                                                                                                                               discriminatie.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                D i s c ri m i n a t ie-inc id ent en in 2019 | 3


3.4 In het kort
u In 2019 waren er bij de politie landelijk 5.487
geregistreerde discriminatie-incidenten, een stijging
van 17 procent. Het gaat hierbij om alle door de politie
geregistreerde incidenten, inclusief incidenten gericht tegen
werknemers met een publieke taak.


u De ADV’s registreerden in 2019 4.382
discriminatiemeldingen, een stijging van 1,4 procent. De
stijging werd veroorzaakt door enkele incidenten die reden
waren voor heel veel mensen om naar een ADV te stappen. In
2018 was van zulke incidenten geen sprake.


u Het College voor de Rechten van de Mens ontving 541
verzoeken om een oordeel, een stijging van 6 procent. Tevens
ontving de Front Office van het College 3.529 vragen over
gelijke behandeling, een stijging van 11 procent.


u Bij het meldpunt voor internetdiscriminatie MiND kwamen
692 meldingen van internetdiscriminatie binnen, een
toename van 19 procent.




D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     D is c riminat iegrond en | 4


4.1 Inleiding                                                       Zowel bij de politieregistraties als bij de ADV-meldingen is het
Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen aan             algemene beeld van de verdeling naar discriminatiegrond
de hand van kenmerken die er in die situatie niet toe doen.         tussen 2018 en 2019 weinig veranderd. Zoals elk jaar               A cht erg rond
Bijvoorbeeld een afwijzing bij een sollicitatie vanwege je          was herkomst bij zowel de politie als bij ADV’s de vaakst
leeftijd, een weigering aan de deur van een kroeg vanwege           geregistreerde discriminatiegrond. Bij de ADV’s werd               discriminatiegronden
je huidskleur of een lager salaris vanwege je geslacht. Die         daarnaast vaak melding gedaan van discriminatie op de              Politie, ADV’s en andere organisaties hanteren
kenmerken waarop mensen gediscrimineerd worden noemen               gronden handicap en geslacht, de politie registreerde              verschillende selecties discriminatiegronden waarop
we discriminatiegronden. Dit hoofdstuk gaat in op de                verhoudingsgewijs vaak de gronden seksuele gerichtheid en          de registratie is gebaseerd. De politieregistraties
verdeling van meldingen en registraties over de verschillende       antisemitisme.                                                     waarover we in dit rapport schrijven, gaan over
discriminatiegronden en de verschuivingen daarin. Een aantal                                                                           discriminatie op een van de vijf gronden die in
gronden komt uitgebreider terug in dit hoofdstuk, omdat             De meest in het oog springende verschuiving betreft het            het Wetboek van Strafrecht strafbaar zijn gesteld:
ze relatief vaak voorkomen, sterk zijn gestegen en/of in de         percentage ADV-meldingen van discriminatie op grond van            ras (in dit rapport ‘herkomst’ genoemd), geslacht,
maatschappelijke of politieke belangstelling staan.                 seksuele gerichtheid: waar in 2018 nog 4 procent van de            godsdienst/levensovertuiging, seksuele gerichtheid
                                                                    meldingen betrekking had op deze grond, was dat in 2019            en handicap. Daarnaast zijn ook registraties van
4.2 Discriminatiegrond                                              gestegen tot 9 procent. Deze stijging is goed te verklaren:        bekladdingen en bekrassingen met hakenkruisen
Figuren 2 en 3 laten zien hoe de door de politie                    zowel de meldingen over de Nashville-verklaring als de             opgenomen, ook als de discriminatiegrond daarvan
geregistreerde discriminatie-incidenten en de meldingen             meldingen over het mogelijkerwijs niet vergoeden van               niet kon worden vastgesteld.
bij de ADV’s zijn verdeeld over de meest geregistreerde             vruchtbaarheidsbehandelingen voor lesbische vrouwen                ADV’s richten zich op de gronden die worden
discriminatiegronden. Voor een volledig overzicht en absolute       vallen binnen deze categorie. Bij de politieregistraties is        genoemd in gelijkebehandelingswetgeving die
aantallen verwijzen we naar de tabellen in bijlage 2.               de grond seksuele gerichtheid verhoudingsgewijs juist wat          voortvloeit uit de Algemene wet gelijke behandeling:
Naast de meest geregistreerde discriminatiegronden is               kleiner geworden. Verder zien we geen grote verschuivingen         leeftijd, seksuele gerichtheid, godsdienst en
informatie opgenomen over registraties en meldingen                 in de verhouding tussen de door de politie geregistreerde          levensovertuiging, ras, geslacht, nationaliteit,
van antisemitisme. Antisemitische incidenten vallen                 discriminatiegronden. Als gevolg van de algemene stijging van      handicap of chronische ziekte, politieke overtuiging,
juridisch gezien onder discriminatie op grond van ‘ras’ (de         het aantal registraties zijn de absolute aantallen registraties    burgerlijke staat, soort contract (vast of tijdelijk),
juridische term voor herkomst) of discriminatie op grond            voor alle discriminatiegronden toegenomen, ook voor de             arbeidsduur (fulltime of parttime). Ook meldingen
van godsdienst. Omdat dit onderscheid in de praktijk vaak           gronden die een relatieve krimp laten zien. De enige categorie     over ongelijke behandeling en discriminatie op niet-
lastig te maken is, kiezen we ervoor om antisemitisme               die ook in absolute zin kleiner is geworden is Onbekend/           wettelijke gronden worden door ADV’s geregistreerd,
apart weer te geven. Bij de ADV-cijfers zijn ook discriminatie      Overig.                                                            zoals discriminatie op grond van sociale positie
vanwege het islamitische geloof (als onderdeel van                                                                                     of uiterlijk. Andere organisaties die discriminatie-
godsdienstdiscriminatie) en discriminatie tegen transgender         Het College voor de Rechten van de Mens behandelt                  ervaringen registreren en die in dit rapport worden
personen (als onderdeel van discriminatie op grond van              verzoeken die te maken hebben met werk, het aanbieden              aangehaald, werken in een ander (wettelijk) kader.
geslacht) apart inzichtelijk gemaakt. Voor het jaar 2019 is de      van goederen en diensten zoals onderwijs, wonen,                   De geregistreerde gronden komen daardoor niet
uitsplitsing naar sub-gronden in de politiecijfers niet mogelijk.   uitgaan, zorg, financiële dienstverlening, vervoer of              helemaal overeen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                       D i s c ri mi n a t i eg ro n den | 4



                                                                  Antisemitisme           13%                                                                                       2018
                                                                                          14%                                                                                       2019
sociale bescherming. Ook moet een verzoek betrekking
hebben op een van de discriminatiegronden uit de                  Geslacht                1%
                                                                                          1%
gelijkebehandelingswetgeving. De meeste verzoeken die
het College in 2019 ontving hadden betrekking op de               Godsdienst              4%
                                                                                          4%
discriminatiegrond handicap/chronische ziekte (25 procent).
Daarnaast had 22 procent van de verzoeken betrekking op de        Handicap                1%
                                                                                          1%
discriminatiegrond geslacht (waarvan ruim de helft ging over
zwangerschapsdiscriminatie). 18 procent van de verzoeken          Herkomst                37%
                                                                                          39%
had betrekking op de discriminatiegrond herkomst. In 2018
waren dit ook de discriminatiegronden waar de meeste              Levensovertuiging       0%
                                                                                          0%
verzoeken om een oordeel betrekking op hadden. In absolute
aantallen is bij alle drie gronden een toename zichtbaar.         Seksuele gerichtheid    32%
                                                                                          29%

Naast de verzoeken om oordelen krijgt de Front Office van         Onbekend/overig         13%
                                                                                          11%
het College dagelijks vragen over gelijke behandeling. De
meeste vragen gingen in 2019 over de discriminatiegrond          Figuur 3 Discriminatie-incidenten politie naar discriminatiegrond in 2018-20199
geslacht (34 procent), gevolgd door vragen over de
discriminatiegrond handicap/chronische ziekte (31 procent)        Antisemitisme           1%                                                                                        2018
                                                                                          2%                                                                                        2019
en vragen over de discriminatiegrond seksuele gerichtheid
(22 procent). Meer dan 400 vragen die geregistreerd               Geslacht                11%                                 Waarvan 17% tegen transgender personen
                                                                                          12%                                 Waarvan 18% tegen transgender personen
zijn onder de discriminatiegrond geslacht (en daarin te
onderscheiden transseksualiteit) en seksuele gerichtheid,         Godsdienst              7%                                  Waarvan 66% tegen moslims
                                                                                          6%                                  Waarvan 69% tegen moslims
hadden betrekking op de Nashville-verklaring.
                                                                  Handicap/               14%
                                                                  chronische ziekte       13%
MiND hanteert een andere indeling in discriminatiegronden
dan de politie, ADV’s en het College, waarbij de inhoud van       Herkomst                45%
                                                                                          44%
de uitingen en de vorm of context van de uiting met elkaar
worden gecombineerd. Net als in voorgaande jaren was              Leeftijd                8%
                                                                                          7%
herkomst in 2019 de discriminatiegrond waar de meeste
meldingen betrekking op hadden: 38 procent van de MiND-           Seksuele gerichtheid    4%
                                                                                          9%
meldingen ging over deze grond, duidelijk meer dan in
2018. Daarnaast ging 13 procent van de meldingen over             Overig/niet wettelijk   9%
                                                                                          8%
wat MiND als ‘persoonlijke discriminatie’ registreert (waarbij
                                                                 Figuur 4 ADV-meldingen naar discriminatiegrond in 2018-201910


Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                 21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                          Di s c ri m i nat i eg r ond e n | 4




het dus niet om groepsbelediging gaat), 12 procent over                                                                                                                             ing
                                                                                                                                                                               l at                                                       ig
                                                                                                                                                                          uit                                                       ov
                                                                                                                                                                                                                                       er
‘andere’ gronden, 11 procent over antisemitisme en 10                                                                     n g          n g                          i c m                                   g         g         d /
                                                                                                                    eig
                                                                                                                        i
                                                                                                                                  dd
                                                                                                                                     i
                                                                                                                                             ug
                                                                                                                                                en      ld       ld           rij            ing     iel
                                                                                                                                                                                                         in       rin      ke
                                                                                                                                                                                                                              n
                                                                                                                 dr           kla         sp         we       we         st e           l at      rn          ige       be
procent over arbeidsmarktdiscriminatie, wat bij MiND ook als      discriminatiegrond- en wijze                be           be          be         ge       ge         pe            uit        ve          we        on
discriminatiegrond wordt gecategoriseerd. Het aandeel van        			
de meldingen van antisemitische uitingen daalde fors, van         Antisemitisme                                 64         65            0          2         43           5       498          83           1           7
25 procent naar 11 procent. 9 procent van de meldingen had        Geslacht                                        2          0           1          0          4           3         23           0          3           2
betrekking op godsdienst, iets minder dan in 2018.                Godsdienst                                    33           9           0          1         26           5       111          30           5           5
Hieronder gaan we verder in op een aantal specifieke              Handicap                                        1          2           0          0          7           1         51           1         12           4
discriminatiegronden in de meldingen en registraties. Daarbij     Herkomst                                     251         14            3        18        314          44      1.386          54          25         47
komen ook de hierboven genoemde verschuivingen aan de             Levensovertuiging                               1          0           0          0          0           0         15           0          2           1
orde en kunnen we een beter beeld schetsen van de aard en         Seksuele gerichtheid                         260           8           8          6       265          29        998          21           4           4
achtergronden van de incidenten.                                  Onbekend/overig                               20        150            0          0          8           9       143        241            8         20


4.2.1 Op grond van herkomst                                      Tabel 1 Discriminatie-incidenten politie naar grond en wijze in 2019
39 procent van de politieregistraties (2.156 incidenten) en
44 procent van de ADV-meldingen (1.922) had betrekking
op de herkomst van de gedupeerde. Net als in voorgaande
jaren was deze discriminatiegrond daarmee ook in 2019 de
grond die het vaakst geregistreerd werd. De diversiteit van      Bij de politieregistraties kunnen we geen uitsplitsing maken
de kenmerken waarop mensen gediscrimineerd werden,               naar de specifieke herkomst waarop het discriminatie-
was zoals altijd groot: de incidentomschrijvingen verwijzen      incident betrekking had. Wel blijkt uit de registraties dat het
naar de (meestal donkere) huidskleur van mensen, naar een        in bijna twee derde (64 procent of 1.386 incidenten) van de                                       on d erzoek
Afrikaanse, Turkse, Marokkaanse of Aziatische herkomst,          gevallen ging om een uitlating. Bij dit soort incidenten werden
naar woonwagenbewoners of vluchtelingen. Het is daarmee          mensen uitgescholden met racistische scheldwoorden, vaak                                          Ervaren discriminatie
een brede categorie waarin verschillende soorten incidenten      in de context van een escalerende woordenwisseling. De                                            Volgens het SCP voelde 25 procent van de
worden geregistreerd. Hieronder beschrijven we verder            discriminerende uitlating is meestal niet de directe aanleiding                                   Nederlanders met een discriminatie-ervaring
welke soorten incidenten door de verschillende instanties zijn   van de ruzie, maar wordt gaandeweg door een van de                                                zich gediscrimineerd op grond van leeftijd (zowel
geregistreerd.                                                   betrokken partijen geuit.                                                                         bij jongeren als ouderen). Geslacht en etnische
                                                                                                                                                                   achtergrond waren in 21 procent van de ervaringen
                                                                 u                                                                                                 de genoemde grond. Handicap (12 procent) en
                                                                 Conflict tussen twee mannen. De één botst tegen de                                                seksuele gerichtheid (3 procent) werden minder
                                                                 ander. Dan wordt er wat geduwd en gescholden met                                                  vaak genoemd, maar hebben ook betrekking op een
                                                                 ‘kankerneger’. Registratie politie                                                                kleiner deel van de bevolking van Nederland.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                           D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4



                                                                                                                                                                                                       ng
                                                                                                                                                                                                 eli                                g
Een deel van deze incidenten speelde zich af tussen mensen                                                                                                                                an
                                                                                                                                                                                             d                                nin                              ig
                                                                                                                                                                                  e   h                             je   ge                               er
                                                                                                                                                                               nb                                be                              /   ov
die elkaar kennen, bijvoorbeeld buren. Een ander deel ging                                                                           ing                                  de                                 e                                nd
                                                                                                                               eig                   ld
                                                                                                                                                               st r
                                                                                                                                                                      e                                dig                               ke
                                                                                                                          dr                    we                                                an                                be
juist over conflicten tussen onbekenden, bijvoorbeeld in          discriminatiegrond- en wijze                       be                    ge             om                                vij                                on
het uitgaansleven of in het verkeer. Een aanzienlijk aantal      					
registraties betrof beledigingen van politieagenten of overige    Antisemitisme                            		6		4		10		56		3
handhavers, bijvoorbeeld in het openbaar vervoer, die als         Geslacht                                 		19		9		358		103		9
reactie op hun optreden te maken krijgen met beledigingen.        Waarvan tegen transgender personen       		9		3		39		51		1

                                                                  Godsdienst                               		19		8		146		108		7
u                                                                 Waarvan tegen moslims                    		 13		6		99		85		1
Verdachte heeft tijdens een aanhouding voor het niet in het       Handicap/chronische ziekte               		8		1		440		84		2
bezit hebben van een geldig vervoersbewijs en ID-bewijs de        Herkomst                                 		
                                                                                                            110		57		774		983		44
boa-ambtenaren beledigd met ‘kankerneger, kankerzwarte,           Leeftijd                                 		0		0		256		12		1
flikker’. Registratie politie                                     Nationaliteit                            		1		0		84		8		2

                                                                  Niet-wettelijke gronden                  		4		6		261		58		15

                                                                  Seksuele gerichtheid                     		29		25		99		240		6
15 procent (332) van de door de politie geregistreerde
discriminatie-incidenten op grond van herkomst had
betrekking op een geweldsincident. Voor het grootste deel        Tabel 2 ADV-meldingen naar discriminatiegrond en -wijze in 201911
ging het om incidenten die leken op de net beschreven
uitlatingen, met het verschil dat er ook fysiek geweld
werd gebruikt. De ernst van het geweld varieert in de
casusbeschrijvingen van ‘enkele klappen’ tot ‘mishandeling’
en ‘brandstichting’. In nog eens 12 procent (251 incidenten)     u
was sprake van een discriminerende uitlating gerelateerd         16-jarige jongen mishandelt een 11-jarige en scheldt deze
aan herkomst die gepaard ging met een dreiging van geweld.       daarbij veelvuldig uit met onder andere ‘Kankermarokkaan,
Een deel van de geweldsincidenten en bedreigingen met            jullie moeten oprotten naar je eigen land’. De jongen
betrekking tot de discriminatiegrond herkomst was gericht        bedreigt de 11-jarige daarbij ook met een mes en zegt: ‘Ik
tegen werknemers met een publieke taak.                          steek jullie allemaal neer’. Registratie politie


Bijna de helft van de ADV-meldingen van discriminatie op         u
grond van herkomst betrof discriminatie van mensen met           Arrestant heeft tijdens de insluiting op het cellencomplex
een migratieachtergrond. Daarnaast had ruim een kwart van        meerdere malen tegen rapporteurs gezegd: ‘Ik ga je lek
deze meldingen betrekking op ervaringen van mensen               steken, kankerflik, kankerturk’. Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




die vanwege een donker of zwart uiterlijk werden gediscrimi-   u
neerd. In ongeveer 7 procent van de meldingen voelden          De melder voelt zich als klant in een winkel structureel
mensen zich gediscrimineerd vanwege hun Nederlandse            gediscrimineerd op grond van zijn herkomst. Hij wordt
herkomst, en in ongeveer 3 procent van de gevallen ging het    behandeld als een dief. Er wordt ineens beveiliging
om discriminatie op grond van een Aziatisch uiterlijk.         ingeschakeld of er komt een medewerker in de buurt
                                                               dingen opruimen. ADV-melding
Als we kijken naar de discriminatiewijze binnen de categorie
van ADV-meldingen op grond van herkomst, dan valt op
dat een verhoudingsgewijs groot deel, namelijk 55 procent      De meldingen van omstreden behandeling op grond
(983 meldingen), betrekking had op vijandige bejegening.       van herkomst waren divers en speelden zich af op de
Van het totaal aantal ADV-meldingen betrof 39 procent een      arbeidsmarkt, in winkels of bij andere commerciële
vijandige bejegening. Het aandeel incidenten van omstreden     ondernemingen, in contacten met officiële instanties of
behandeling op grond van herkomst was juist minder             tussen burgers onderling. Bij deze meldingen ging het vaker
groot dan gemiddeld: 43 procent van de meldingen van           om gevallen waarbij de melder wel een vermoeden had van
herkomstdiscriminatie betrof een omstreden behandeling         discriminatie, maar waarbij dit niet expliciet werd geuit. Dat
(774 meldingen), vergeleken met 59 procent van het totaal      laatste was vooral het geval bij afwijzingen bij sollicitaties of
aantal meldingen. Dat betekent dat mensen in het geval van     bij weigeringen in de horeca.
discriminatie op grond van herkomst vaker met een ervaring                                                                         onderzoek
van belediging of agressie naar een ADV stapten dan met een    u
ervaring van ongelijke behandeling.                            Melder is sinds januari op zoek naar een baan. Telkens              Arbeidsdiscriminatie onder de loep
                                                               wordt hij afgewezen omdat hij geen Fries spreekt en omdat           In 2019 verschenen er nieuwe onderzoeken die
De beledigingen op grond van herkomst die bij ADV’s            mensen ‘schrikken’ van zijn naam. Ze gaan ervan uit dat hij         arbeidsmarktdiscriminatie op grond van herkomst
werden gemeld, zijn anders van aard dan de door de politie     een migratieachtergrond heeft. Er wordt ook vaak de vraag           aantoonden. Uit internationaal onderzoek van de
geregistreerde incidenten. Ze bevatten minder vaak grove       gesteld of hij ‘echt wel Nederlands’ is. ADV-melding                Universiteit Utrecht bleek dat sollicitanten met een
scheldwoorden en directe conflicten, maar gingen vaker om                                                                          niet-Westerse migratieachtergrond gemiddeld 1,4
vermeende grapjes of neerbuigende opmerkingen. Ook was         u                                                                   keer zo veel sollicitaties moeten versturen om een
de bejegening soms niet expliciet discriminerend, maar kreeg   Kind van Keniaanse herkomst moet op stel en sprong weg              uitnodiging te ontvangen dan sollicitanten met een
de melder wel het gevoel gediscrimineerd te worden.            bij BSO. De vader van het kind vermoedt dat de slechte              Nederlandse achtergrond. Onderzoek van Panteia
                                                               behandeling en communicatie vanuit de BSO komt omdat                op basis van ‘virtuele praktijktests’ op online cv-
u                                                              hij van Afrikaanse herkomst is. ADV-melding                         databanken liet zien dat discriminatie op grond
Jongen is op school zijn pen vergeten. De leerkracht zegt                                                                          van herkomst bij de werving en selectie nog steeds
tegen hem: ‘Je bent een Marokkaan, dus steel er maar één.’                                                                         voorkomt, maar wel in mindere mate dan in 2015
ADV-melding                                                                                                                        toen het onderzoek voor het eerst werd uitgevoerd.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                            24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                   D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




De ADV-meldingen van discriminatie op grond van herkomst         vaker in relatie tot de discriminatiegrond seksuele gerichtheid
speelden zich iets minder vaak dan gemiddeld op de               geregistreerd dan gemiddeld. Bekladdingen en vernielingen
arbeidsmarkt af (363 incidenten, 20 procent tegenover 26         kwamen bij deze discriminatiegrond juist minder vaak dan
procent van het totaal), en juist iets vaker in de buurt of de   gemiddeld voor.
wijk (220 incidenten, 12 ten opzichte van 8 procent van het      Bij de geregistreerde uitlatingen ging het in de meeste
totaal).                                                         gevallen om mannen die op straat of in de buurt worden
                                                                 uitgescholden, soms kennelijk uit het niets en soms in de
Het College voor de Rechten van de Mens ontving 96               context van een conflict. Vaak werden de aangevers daarbij
verzoeken om een oordeel met betrekking tot discriminatie        uitgemaakt voor ‘homo’. Uit de casusbeschrijvingen blijkt
op grond van herkomst (18 procent), bijna evenveel als in        in de meeste gevallen niet of de slachtoffers daadwerkelijk
2018 (94 verzoeken). Bij de Front Office werden 479 vragen       homoseksueel waren of daarvoor aangezien werden
over deze discriminatiegrond gesteld (16 procent), 157           en of dit aanleiding was voor de belediging. Bewust
minder dan in 2018.12                                            discriminerende uitlatingen gericht tegen homoseksuele
                                                                 personen en algemeen gebruik van het woord ‘homo’ als
MiND ontving 264 meldingen van discriminerende uitingen          scheldwoord vallen dus in dezelfde categorie. Uit voorgaande
op grond van herkomst, 38 procent van het totaal en 110          jaren weten we dat een groot deel van de geregistreerde
meer dan in 2018. 37 procent van deze meldingen had              discriminatie-incidenten tegen werknemers met een publieke
betrekking op vluchtelingen (98 meldingen), in 25 procent        taak gerelateerd is aan de discriminatiegrond seksuele
was de uiting gericht op de donkere huidskleur van een           gerichtheid, bijvoorbeeld wanneer politiemedewerkers voor
persoon (66 meldingen) en in 9 procent ging het volgens de       ‘homo’ worden uitgemaakt. Dit soort incidenten kwam ook in
registratie om discriminatie van ‘migranten’ in het algemeen     2019 veelvuldig terug in de registraties.
(23 meldingen).
                                                                 u
4.2.2 Op grond van seksuele gerichtheid                          Twee mannen worden in een supermarkt belaagd door een
Met 29 procent had bijna een derde van de politie-registraties   groepje jongeren. De jongeren uiten homogerelateerde
in 2019 betrekking op de grond seksuele gerichtheid, een         beledigingen. De twee mannen zijn bekende vloggers en
totaal van 1.603 registraties. Verhoudingsgewijs was dit een     homoseksueel, zij worden vaak lastiggevallen op straat.
lichte afname (van 32 naar 29 procent); het absolute aantal      Registratie politie
geregistreerde incidenten nam juist met 98 registraties toe.
In 62 procent van deze incidenten ging het om uitlatingen        u
(998 registraties), in 17 procent om geweldsincidenten (271)     Rapporteurs houden gesignaleerde man aan, die hen
en in 16 procent om bedreigingen (260). Net als bij de grond     vervolgens uitscheldt met woorden als: ‘kankerhomo, je
herkomst werden deze drie soorten incidenten daarmee             kankermoeder’. Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                              25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                      D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




Het aandeel ADV-meldingen van discriminatie op grond van           u
seksuele gerichtheid was in 2019 met 9 procent van het             Melder voelt zich gediscrimineerd omdat hij als homo-
totaal uitzonderlijk hoog. Het ging om 377 meldingen, bijna        seksueel in de Nashville-verklaring wordt weggezet als
twee keer zoveel als in 2018 toen 193 meldingen bij ADV’s          ongelijk en zondig. Zij die hem helpen worden ook als
binnenkwamen. Dit is waarschijnlijk te verklaren door twee         zondig bestempeld. Dit wordt volgens melder vermomd als
ontwikkelingen die een groot aantal meldingen onder deze           ‘religieuze feiten’. ADV-melding
discriminatiegrond tot gevolg hadden: de door Nederlandse
politici en kerkelijk leiders ondertekende Nashville-
verklaring en de plannen om vruchtbaarheidsbehandeling             De plannen om de vergoeding van vruchtbaarheids-
voor lesbische vrouwen niet meer te vergoeden uit de               behandelingen voor lesbische en alleenstaande vrouwen
basisverzekering.                                                  niet meer te vergoeden uit de basisverzekering vormden
                                                                   de aanleiding voor minimaal 34 meldingen bij ADV’s. In
De ondertekening van de Nederlandse vertaling van de               vrijwel alle gevallen ging het om lesbische vrouwen met een
zogenaamde Nashville-verklaring en de maatschappelijke             kinderwens die al met een vruchtbaarheidsbehandeling
discussie daarover zorgde voor minimaal 74 meldingen bij           waren begonnen of het van plan waren. De melders voelden
ADV’s. Het grootste deel van de meldingen was afkomstig
         13
                                                                   zich gediscrimineerd door het feit dat deze behandeling voor
van personen die zich gediscrimineerd voelden door de              vrouwen in een heteroseksuele relatie nog wel vergoed zou
inhoud van de verklaring. Voor veel melders was niet alleen        worden.
de verklaring zelf, maar vooral de ondertekening ervan door
diverse politici, waaronder de partijleider van de SGP, reden      De overige ADV-meldingen die niet met deze twee
om naar een ADV te stappen. In enkele gevallen voelden             ontwikkelingen te maken hadden, waren divers van aard.
melders zich juist gediscrimineerd door de tegenreactie op de      Het ging om mensen die hun homoseksualiteit op het werk
Nashville-verklaring in het publieke discours, waardoor zij zich   moesten verbergen, homoseksuele mannen die als stel niet
beperkt voelden in hun vrijheid van religie en meningsuiting.      in aanmerking kwamen voor het huren van een appartement,
                                                                   en om lesbische vrouwen en homoseksuele mannen die op
u                                                                  straat of in de buurt uitgescholden of belachelijk gemaakt
Melder vindt ondertekening van de Nashville-verklaring             werden.                                                        u
door de heer Van Der Staaij, waarmee hij openlijk verklaart                                                                       Melder voelt zich gediscrimineerd omdat een
dat ‘homoseksualiteit zondig, maar wel te genezen’ is, een         Het College ontving in 2019 12 verzoeken om een oordeel        vruchtbaarheidsbehandeling voor lesbische
geval van discriminatie. Hij vindt dat de politicus hiermee        met betrekking tot de discriminatiegrond seksuele              en alleenstaande vrouwen niet meer vergoed
niet mag wegkomen. ADV-melding                                     gerichtheid. Dit was weliswaar twee keer zoveel als in         wordt zonder medische indicatie, terwijl een
                                                                   2018, maar nog steeds slechts 2 procent van het totaal         heterovrouw wel alles vergoed krijgt wanneer ze
                                                                   aantal verzoeken. Wel kwamen er veel vragen binnen             niets mankeert en de partner wel. ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                           D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




over deze discriminatiegrond: in totaal ging het om 655             De 768 door de politie geregistreerde incidenten kunnen
vragen (22 procent). Een groot deel van deze vragen had             grofweg onderverdeeld worden in vier categorieën:
betrekking op de Nashville-verklaring. Melders gaven aan            antisemitisch schelden tegen werknemers met een publieke
zich gekwetst te voelen en voelden zich onheus bejegend,            taak, vooral politieagenten, schelden met het woord ‘jood’
onder andere door de ondertekening van de verklaring                door burgers onderling, graffiti of andere bekladdingen met
door publieke personen. Daarnaast hielden 135 vragen                hakenkruisen in een duidelijke antisemitische context in
verband met de beslissing van het Zorginstituut Nederland           de openbare ruimte, antisemitische uitlatingen of geweld
om vruchtbaarheidsbehandelingen voor lesbische of                   gericht tegen Joodse personen of instellingen. Zo zijn er 148
alleenstaande vrouwen niet meer te vergoeden vanuit de              incidenten van antisemitische bekladdingen en vernielingen
basisverzekering.                                                   geregistreerd, waarbij hakenkruisen in combinatie met anti-
                                                                    Joodse leuzen zijn aangetroffen op auto’s, bedrijfspanden,
Bij MiND ging 3 procent van alle meldingen om discriminatie         scholen, monumenten en andere objecten. Een deel van
op grond van seksuele voorkeur, 23 gevallen in totaal. Dit          deze incidenten was gerelateerd aan spanningen tussen
betekende een stijging van 9 meldingen ten opzichte van             voetbalsupporters en het roepen van antisemitische leuzen
2018.                                                               tijdens wedstrijden. Onder andere werden in Amsterdam
                                                                    na een voetbalwedstrijd op diverse plekken in de stad
4.2.3 Antisemitisme                                                 antisemitische teksten aangetroffen. Enkele van deze
Antisemitisme was met 14 procent van het totaal aantal door         vernielingen leken gericht tegen Joodse instellingen of
de politie geregistreerde incidenten de derde grootste grond.       personen, bijvoorbeeld als ze waren aangebracht in de buurt
Bij ADV’s ging slechts 2 procent van de meldingen over deze         van een synagoge of bij het huis van een Joods persoon.
grond, waardoor het net als in voorgaande jaren een van             Uit de casusomschrijvingen blijkt dat het in een deel van
de kleinste categorieën was. Bij zowel de politie als de ADV’s      de registraties van bekladdingen en vernielingen gaat
nam het aantal geregistreerde incidenten zowel absoluut als         om hakenkruisen zonder verwijzing naar Joden. Deze zijn
relatief gezien toe: van 599 naar 768 registraties bij de politie   abusievelijk geregistreerd als ‘antisemitisme’ in plaats van als
(van 13 naar 14 procent van het totaal) en van 48 naar 78 bij       ‘onbekend/overig’.
ADV’s (van 1 naar 2 procent van het totaal). In het afgelopen
jaar was sprake van veel politieke en maatschappelijke              u                                                                  u
aandacht voor antisemitisme. Er is opgeroepen om                    Op de stoep ter hoogte van de voordeur van melder is met           Aangifte van vernieling namens de VVE van
antisemitisme te melden of om aangifte te doen. Dit zou             krijt een hakenkruis aangebracht. De melder vermoedt dat           een pand waar meerdere malen graffiti is
een gedeeltelijke verklaring voor de stijging in het aantal         dit door een vorige buurman is gedaan, met wie hij een             aangebracht, onder andere hakenkruisen,
meldingen en registraties van antisemitisme kunnen zijn.            conflict had. Melder is van Joodse afkomst en is regelmatig        ‘Sieg Heil’, ‘Joden’, ‘alle joden aan het gas’.
                                                                    door de vorige buurman voor ‘nazi’ uitgemaakt.                     Registratie politie
                                                                    Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




498 registraties van antisemitisme betroffen een uitlating,        het in veel gevallen om agressie tegen agenten of andere
65 procent van het totaal en daarmee meer dan gemiddeld.           werknemers met een publieke taak. Van de 45 incidenten
De materiedeskundigen van de politie hebben de indruk dat          van antisemitisch geweld vonden 4 incidenten plaats in de
politiemedewerkers meer antisemitische leuzen registreren          context van demonstraties omtrent het conflict tussen Israël
dan eerder. Uit de casusomschrijvingen blijkt dat het bij een      en Palestina.
aanzienlijk deel van deze incidenten ging om agenten die in
de context van handhaving werden uitgemaakt voor jood              De 78 ADV-meldingen van antisemitisme hadden voor een
(als algemeen scheldwoord). Dit was met name in de politie-        deel betrekking op vijandige bejegening van Joodse personen
eenheden Rotterdam en Den Haag het geval. Net als bij de           in de publieke ruimte of in de privésfeer en voor ander deel
vernielingen en bekladdingen waren ook enkele uitlatingen          op antisemitische uitingen op internet of in de media. Het
gericht tegen mensen met een Joodse achtergrond. Het               ging in deze gevallen vrijwel altijd om expliciet antisemitische
betrof een klein deel van de registraties, exacte aantallen zijn   incidenten, in de zin dat de melder Joods was, of dat de uiting
niet te geven. Daarnaast werden antisemitische uitlatingen in      direct gericht was op Joden of verwees naar antisemitisch
de media en op internet geregistreerd.                             gedachtegoed.


u                                                                  u
Problemen met een klant in een hotel. Wanneer de politie           Man wordt op straat regelmatig lastiggevallen door
moet ingrijpen wordt er gezegd: ‘Je moet je bek houden             onbekenden op grond van zijn Joodse uiterlijk. ADV-melding
kankerjood!’ Registratie politie
                                                                   u
u                                                                  Man meldt dat hij een carnavalswagen in de optocht van
Een Joodse melder krijgt al een tijd discriminerende               Aalst (België) heeft gezien met daarop Joodse karikaturen.
berichten via sociale media van iemand, bijvoorbeeld dat           Hij meldt dat als een voorval van antisemitisme en wil dat
‘hij een jodenzwijn is, dat hij de trein naar Westerbork           de ADV daartegen optreedt. ADV-melding                             u
moet nemen, dat hij moet gaan werken in Westerbork’.                                                                                  In een NPO-programma op de radio doet een
Registratie politie                                                u                                                                  luisteraar de volgende uitspraken: ‘Ik ben blij dat
                                                                   Melder is Joods en voelt zich gediscrimineerd sinds dit            ik binnenkort voorgoed uit deze matrix, bestuurd
                                                                   bekend is bij de buren. Hij vertelt dat een buurman                door een stelletje geldgierige jodengespuis, ja
In 45 gevallen van antisemitisme ging het om gewelds-              meerdere malen tegen hem heeft gezegd dat hij                      sorry dat ik het zeg maar ik noem het gewoon,
incidenten. In het overgrote deel van deze registraties komt       ‘afgevoerd moest worden met een veewagen’.                         het beest bij de naam. Ja want die lui die moeten
uit de casusomschrijvingen niet naar voren of de slachtoffers      ADV-melding                                                        echt uitgeroeid worden. Wereldwijd want
van het geweld een Joodse achtergrond hadden. In slechts                                                                              we zitten echt in een spiraal naar beneden.’
3 gevallen wordt dit expliciet vermeld. Daarnaast ging                                                                                Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




Het College voor de Rechten van de Mens registreert                ADV, omdat zij bij een voorziening (supermarkt, horeca,
antisemitisme niet als aparte discriminatiegrond.                  sportschool) niet met een hulphond naar binnen mochten.
                                                                   In zeker 33 gevallen werd een gemeente als discriminerende
MiND registreerde in 2019 fors minder meldingen op grond           partij aangewezen, soms als werkgever maar veel vaker in de
van antisemitisme, in zowel absolute als relatieve zin. In         context van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
2019 had 11 procent van de MiND-meldingen betrekking op            Daarbij ging het bijvoorbeeld om mensen die bepaalde
deze grond (75 meldingen), terwijl in 2018 25 procent van          voorzieningen niet kregen, waar zij wel recht op menen te
alle meldingen een antisemitische aanleiding had (145). De         hebben.
achtergrond van deze daling is niet bekend.
                                                                   u
4.2.4 Op grond van handicap                                        Melder woont in een koopwoning en heeft een verouderde
De politie registreerde 79 incidenten van discriminatie op         traplift. Hij wil gaan samenwonen met zijn vriendin (zij
grond van handicap in 2019, 34 meer dan in 2018. In de             heeft een chronische ziekte) en de traplift laten renoveren
helft van de gevallen ging het om schelden met het woord           via de Wmo maar krijgt geen toestemming. ADV-melding
‘mongool’, waarbij het meestal niet duidelijk was of dit gericht                                                                   A cht ergrond
was tegen mensen die daadwerkelijk een beperking hadden.
                                                                   De meldingen die betrekking hadden op het onderwijs gingen      Antisemitische incidenten bij CIDI
De andere registraties hadden bijvoorbeeld betrekking op           voor een deel om kinderen die geen passende ondersteuning       CIDI, het Centrum informatie en documentatie Israël,
weigeringen in de horeca, of op pesterijen op school.              kregen op hun school of zelfs van school werden gestuurd.       registreerde in 2019 in totaal 182 antisemitische
In 2019 stapten mensen 552 keer naar een ADV om                    Ook waren er diverse meldingen die zich op het hoger            incidenten, exclusief online antisemitisme.
discriminatie op grond van handicap te melden. Nadat dit           onderwijs afspeelden en zowel betrekking hadden op              Volgens CIDI hadden 61 meldingen, of 34 procent,
aantal in de afgelopen jaren was gestegen, betekende dit           bejegeningskwesties als op toelatings- of inschrijvingseisen.   betrekking op wat CIDI als ‘reallife-incidenten’
een lichte daling van het aantal meldingen in deze categorie.      De meldingen van arbeidsmarktdiscriminatie op grond van         omschrijft, bijvoorbeeld schelden of bedreiging in
Handicap was in 2019 goed voor 13 procent van alle ADV-            handicap gingen opvallend vaak over personen die zich in        de openbare ruimte. 50 incidenten gingen over het
meldingen. Net als vorig jaar zien we dat de discriminatie-        hun huidige baan gediscrimineerd voelden, bijvoorbeeld          maatschappelijk domein, 32 over incidenten in de
ervaringen op grond van handicap veel vaker dan gemiddeld          omdat hun contract niet verlengd werd, en minder vaak dan       directe omgeving van de melder. Bovenop de 182
plaatsvonden in de context van collectieve voorzieningen           bij andere gronden over mensen die bij een sollicitatie tegen   in de offline wereld, registreerde CIDI 127 gevallen
(23 procent), commerciële dienstverlening (17 procent) en          discriminatie aanliepen.                                        van online antisemitisme, met name op sociale
onderwijs (10 procent). 22 procent van de meldingen had                                                                            media, fora en antisemitische websites. CIDI stelt
betrekking op de arbeidsmarkt, minder dan gemiddeld.               u                                                               sinds 1983 ieder jaar een monitor van meldingen
                                                                   Dochter van melder heeft dyscalculie en mag van opleiding       van antisemitisme samen waarin de meldingen bij
Er is een aantal terugkerende situaties dat wordt gemeld.          geen rekenmachine gebruiken bij het maken van het               CIDI en mediaberichten over antisemitisme worden
Zo stapten mensen in minimaal 22 gevallen naar een                 vereiste rekenexamen. ADV-melding                               gepresenteerd.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                            29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                      D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




u                                                                4.2.5 Op grond van geslacht, inclusief genderidentiteit
Vrouw van melder weigert om bij een cliënt te werken die         Geslacht was in 2019, net als in voorgaande jaren, een van
thuis rookt. Zij heeft namelijk een longaandoening. De           de discriminatiegronden die slechts zelden door de politie
werkgever besluit hierdoor haar geen vaste aanstelling           werd geregistreerd: 38 incidenten hadden betrekking op
meer te geven. ADV-melding                                       deze grond. De meerderheid van deze incidenten ging
                                                                 om discriminatie van transgender personen vanwege hun
Het College voor de Rechten van de Mens ontving 134              genderidentiteit of genderexpressie, meestal in de vorm van
verzoeken (25 procent) om een oordeel op grond van               vijandige bejegening op straat, in een winkel of in de buurt.
handicap/chronische ziekte. Het College heeft nog nooit
zoveel verzoeken op deze grond ontvangen. Deze stijging is       Bij ADV’s daarentegen was geslacht de derde grootste
ingezet sinds 2016 en heeft volgens het College waarschijnlijk   discriminatiegrond: het ging om 515 meldingen, 12 procent
te maken met de implementatie van het VN-verdrag handicap        van het totaal, 49 meer dan in 2018. Hieronder vielen ook
na ratificatie in 2016. Daarnaast ontving het College 914        56 meldingen over de beslissing van de TU Eindhoven om
vragen (31 procent) over gelijke behandeling op grond van        voor een bepaalde periode alleen vrouwen aan te nemen
handicap/chronische ziekte.                                      voor specifieke wetenschappelijke functies. Deze beslissing
                                                                 werd in de lokale en nationale media uitgebreid voor het
u                                                                voetlicht gebracht. Ook los van deze meldingen was de
Een blinde man met een assistentiehond wil een busreis           arbeidsmarkt het terrein waarover de meeste meldingen
boeken bij een busmaatschappij. De man mag alleen                van geslachtsdiscriminatie binnenkwamen: de helft van alle       A cht erg rond
een busreis bij de maatschappij boeken, als hij een extra        meldingen op deze grond ging over de arbeidsmarkt, in
zitplaats boekt voor zijn assistentiehond. De man voelt zich     vergelijking tot een kwart van het totaal aantal meldingen.      Uitvoering Verdrag Handicap
gediscrimineerd. Het College stelt verboden onderscheid          Daarbij was in ieder geval in 63 gevallen sprake van vrouwen     De Alliantie VN-verdrag Handicap, een
vast omdat het bedrijf onvoldoende onderzoek heeft               die vanwege hun zwangerschap werden afgewezen bij een            samenwerkingsverband van belangenorganisaties
gedaan naar de mogelijkheden om de assistentiehond van           sollicitatie, geen contractverlenging kregen of zich op andere   van mensen met een beperking, constateert in
de man kosteloos toe te laten tot busreizen.                     manieren op het werk gediscrimineerd voelden.                    de Schaduwrapportage Verdrag inzake de rechten
Oordeel College voor de Rechten van de Mens                                                                                       van personen met een handicap in Nederland van
                                                                 u                                                                december 2019 dat de positie van mensen met een
MiND registreerde 30 meldingen van discriminatie op grond        Vrouw, met tijdelijk contract, krijgt goede beoordelingen        beperking sinds de invoering van het verdrag in
van handicap op het internet, 4 procent van het totaal.          van haar leidinggevende. Echter, wanneer blijkt dat zij          2016 verslechterd is. De Alliantie wijst daarbij naar
In 2018 was slechts één melding op deze grond bij MiND           zwanger is krijgt zij geen verlenging van het contract.          knelpunten op het gebied van werk en inkomen,
binnengekomen.en anti-Joodse teksten werden gesignaleerd         ADV-melding                                                      wachtlijsten in het speciaal onderwijs, de inzet van
op bijvoorbeeld een Joods monument en op de brievenbus                                                                            gedwongen behandelingen en de beschikbaarheid
van een Joods gezin.                                                                                                              van aangepaste woningen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                            30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                      D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




u                                                               Transgender Netwerk Nederland (TNN) registreerde in
Melder vindt dat een universiteit mannen discrimineert          2019 in totaal 31 meldingen van transgender personen. De
door vacatures alleen open te stellen voor vrouwen.             meldingen hadden onder andere betrekking op incidenten in
ADV-melding                                                     de wijk of openbare ruimte (13), op de arbeidsmarkt (5), op
                                                                internet (3) en in de private dienstverlening (3). TNN verwijst
                                                                meldingen door naar ADV’s, politie en andere instanties.
In 92 gevallen was niet het geslacht, maar de genderexpressie
de grond waarop onderscheid werd gemaakt. Ongeveer              Het College ontving 119 verzoeken om een oordeel over de
de helft van deze meldingen betrof een omstreden                discriminatiegrond geslacht (22 procent). Van deze verzoeken
behandeling, de andere helft ging over vijandige bejegening     hadden er 66 te maken met zwangerschap en 4 met de
of bedreiging. De meldingen liepen uiteen van mensen die        situatie van transgender personen. Daarnaast gingen de
het bij hun genderidentiteit passende publieke toilet niet      meeste vragen die het College voor de Rechten van de Mens
binnen mochten tot zorgverleners die geen transgender           ontving over discriminatie op grond van geslacht (991 vragen
patiënten willen helpen. Meldingen van vijandige bejegening     en meldingen, 34 procent).
hadden betrekking op transgender personen die op straat
werden uitgescholden, die structureel niet volgens hun          MiND registreert geslacht niet als discriminatiegrond,
genderidentiteit werden aangesproken door bijvoorbeeld          aangezien dit niet in artikel 137c Wetboek van Strafrecht als
zorgpersoneel of publieke functionarissen of die zich om        discriminatiegrond staat benoemd.
andere redenen niet serieus genomen voelden. Bij twee
gemelde ervaringen was sprake van geweld.                       4.2.6 Godsdienstdiscriminatie
                                                                Het aantal door de politie geregistreerde incidenten van
u                                                               godsdienstdiscriminatie nam in 2019 toe naar 225 (ten
Melder is transvrouw en wordt door buren uitgescholden          opzichte van 173 in 2018); verhoudingsgewijs betekende
voor ‘homo’ en met ‘buurman’ aangesproken. ADV-melding          dit een stabiel aandeel van 4 procent van het totaal. Bij de
                                                                ADV’s nam het aantal meldingen op grond van godsdienst
u                                                               zowel absoluut als relatief gezien af: in 2019 kwamen 279
Woningbouwvereniging wil het huurcontract van mevrouw           meldingen binnen, 6 procent van het totaal, en 25 minder          u
niet aanpassen. Het contract is opgesteld in de tijd vóór       meldingen dan in 2018.                                            Tegen een maatschappelijk werker worden
haar geslachtstransitie. Nu wil zij graag dat het eerder                                                                          discriminerende opmerkingen gemaakt door
afgesloten huurcontract wordt aangepast, in lijn met haar       De politieregistraties kunnen niet uitgesplitst worden naar de    steeds dezelfde persoon. Er wordt onder andere
geslacht. ADV-melding                                           specifieke godsdienst waar de diverse incidenten betrekking       gezegd: ‘Moslims weg hier, jullie horen hier niet’
                                                                op hadden. Uit een inhoudelijke bestudering van de casussen       en ‘Je mag je hoofddoek wel afdoen, laat je haren
                                                                blijkt dat net als in voorgaande jaren een groot deel van de      zien, het is een vrij land.’ Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                         31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




incidenten betrekking had op discriminatie vanwege het           moslima die werd ontslagen omdat zij een hoofddoek wilde
islamitische geloof. Het ging daarbij bijvoorbeeld om vrouwen    gaan dragen. Enkele andere meldingen hadden betrekking
die beledigd worden omdat zij een hoofddoek dragen en om         op mannen die om religieuze redenen geen handen met
mensen die op straat worden uitgescholden omdat zij voor         vrouwen willen schudden en hierdoor bij een sollicitatie
moslim worden aangezien. Daarbij gaat het soms ook om            worden afgewezen of anderszins worden benadeeld.
werknemers met een publieke taak.
                                                                 u
u                                                                Melder heeft gisteren een baan als magazijnmedewerker
Ruzie in het verkeer waarbij melder door betrokkene voor         gevonden en heeft contract met het uitzendbureau
kankermoslim is uitgemaakt. Registratie politie                  getekend. Maar omdat hij vanuit zijn geloofsovertuiging
                                                                 geen hand aan een vrouw mag geven, weigert de
                                                                 teamleider hem de baan. ADV-melding
Opvallend is het relatief grote aantal vernielingen binnen
deze categorie (30 incidenten of 13 procent, tegenover 8
procent gemiddeld). Het ging daarbij om diverse incidenten       Bij de overige meldingen ging het vaak om mensen die
waarbij vernieling bij een gebedshuis, meestal een moskee,       zich als niet-religieus persoon gediscrimineerd voelden. Zo
werd vastgesteld, bijvoorbeeld ruiten die werden ingegooid.      kwamen er diverse meldingen binnen over vacatures van
                                                                 scholen en maatschappelijke instellingen met christelijke
u                                                                grondslag die in hun functieomschrijving alleen christelijke
Op de plek waar nieuwe moskee gebouwd gaat worden,               kandidaten uitnodigden om te solliciteren.
zijn hekken en borden vernield. Op sociale media wordt
negatief gereageerd op de komst van de moskee.                   Het College ontving 26 verzoeken om een oordeel over
Registratie politie                                              mogelijke godsdienstdiscriminatie, 5 procent van het totaal
                                                                 en 9 meer dan in 2019. Het aantal vragen met betrekking
                                                                 tot deze grond daalde van 146 naar 109 (4 procent van het
Bij de ADV’s hadden 192 van de 279 meldingen van                 totaal).
godsdienstdiscriminatie te maken met het islamitische geloof,
wat neerkomt op 69 procent. Naast incidenten van vijandige       9 procent van de meldingen bij MiND ging over godsdienst
bejegening van moslims zoals die ook in de politieregistraties   in 2019. Dat is minder dan in 2018 toen nog 12 procent van     u
voorkomen, ontvingen ADV’s veel meldingen van omstreden          de meldingen betrekking had op deze grond. Het ging om         Vrouw werkt in de thuiszorg en valt in voor
behandeling op grond van godsdienst. Die meldingen gingen        64 meldingen in 2019, 7 minder dan een jaar eerder.            collega. Bij cliënt aangekomen wordt zij door de
bijvoorbeeld om klanten of cliënten die niet door moslima’s                                                                     cliënte weggestuurd omdat zij een hoofddoek
met een hoofddoek geholpen wilden worden, of over een                                                                           draagt. ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                     D i s c ri m i n a t i eg ro n den | 4




4.2.7 Leeftijd                                                    4.2.8 Op overige gronden
Leeftijd is geen discriminatiegrond die in het strafrecht wordt   Alle discriminatie-incidenten die geen betrekking hebben
genoemd en komt dan ook niet voor als aparte categorie in         op een van de vijf gronden die genoemd worden in het
de politieregistraties. Bij de ADV’s gingen 292 meldingen (7      Wetboek van Strafrecht (zie paragraaf 1 van dit hoofdstuk),
procent) in 2019 over deze discriminatiegrond, 75 minder          of waarvan onduidelijk is op welke discriminatiegrond ze
dan in 2018. Precies twee derde van deze meldingen (en            betrekking hebben, worden bij de politie geregistreerd als
daarmee veel meer dan gemiddeld) had betrekking op de             onbekend/overig. Dit is de enige categorie waarbinnen de
arbeidsmarkt. Dit is een bekend patroon uit voorgaande            politie in 2019 minder incidenten registreerde dan een jaar
jaren. Het ging in veel gevallen om meldingen van vacatures       eerder: 599 incidenten, 11 procent van het totaal. Zoals ook
waarin een leeftijdseis was opgenomen, of om mensen               in voorgaande jaren het geval was, betrof het in veruit de
die zich in een concreet geval uitgesloten voelden van een        meeste gevallen hakenkruisen die in de openbare ruimte
baan of geen contractverlenging kregen. Net als bij de            werden aangetroffen, zonder dat er een duidelijke verwijzing
discriminatiegrond herkomst is geconstateerd, vond het            naar Joden of een andere gediscrimineerde groep bij stond
onderscheid soms expliciet plaats, maar gaat het soms ook         en zonder dat er een relatie tot Joodse objecten kon worden
om een algemeen gevoel van uitsluiting.                           vastgesteld. In andere gevallen was er niet voldoende
                                                                  informatie voorhanden om vast te stellen om welke
u                                                                 discriminatiegrond het gaat.
Melder is 57 jaar en wil een nieuwe baan maar wordt
nergens uitgenodigd voor een gesprek. ADV-melding                 Bij de ADV’s kwamen nog 109 meldingen binnen van
                                                                  discriminatie op grond van nationaliteit, van zeer uiteen-
Andere meldingen van discriminatie op grond van leeftijd          lopende aard: het ging om problemen bij het huren van een
hadden bijvoorbeeld betrekking op leeftijdsgerelateerde           auto, het openen van een bankrekening of het afsluiten van
eisen bij banken en verzekeringen, woningbouwverenigingen         een hypotheek, om afwijzingen op de arbeidsmarkt en in het
of andere verenigingen zoals een sportclub. De meeste             onderwijs, en om pestgedrag van collega’s. Bij 435 meldingen
ADV-meldingen van discriminatie op grond van leeftijd waren       (9 procent van het totaal) was de discriminatiegrond
afkomstig van mensen die zich vanwege een hogere leeftijd         onbekend of ging het niet om een wettelijk beschermde
ongelijk behandeld voelen. Er waren slechts enkele gevallen       grond.
van mensen die melding maakten van discriminatie op grond                                                                        u
van een jonge leeftijd.                                                                                                          Melding van een 64-jarige werknemer die na
                                                                                                                                 faillissement niet meer in aanmerking komt voor
Het College ontving 59 verzoeken om een oordeel en 212                                                                           een nieuwe positie vanwege zijn leeftijd. Het valt
vragen bij de Front Office die te maken hadden met mogelijke                                                                     hem op dat dit voor meerdere oud-collega’s geldt
discriminatie op grond van leeftijd.                                                                                             in een hogere leeftijd. ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                        33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                                  D is c riminat iegrond en | 4


4.3 In het kort                                                   die in de context van handhaving werden uitgemaakt               politie verhoudingsgewijs veel vragen over de
u 39 procent van de politieregistraties (2.156) had betrekking    voor ‘Jood’, als scheldwoord. Bij de ADV’s betrof 2 procent      discriminatiegrond geslacht (991 vragen, 34
op de discriminatiegrond herkomst. Bij de ADV’s ging het om       (78 meldingen) van de meldingen de discriminatiegrond            procent) en 119 verzoeken om een oordeel.
44 procent van de meldingen (1.922). Net als in voorgaande        antisemitisme. De ADV-meldingen hadden betrekking
jaren werd in 2019 deze discriminatiegrond het vaakst             op een vijandige bejegening van Joodse personen in de            u De politie registreerde 225 incidenten van
geregistreerd. In bijna twee derde van de politieregistraties     publieke ruimte of in de privésfeer en antisemitische uitingen   godsdienstdiscriminatie (4 procent) waarvan
met betrekking tot deze grond was er sprake van een               op internet of in de media. MiND registreerde in 2019            een groot deel betrekking had op discriminatie
uitlating. Meldingen bij ADV’s op grond van herkomst hadden       met 75 meldingen fors minder meldingen op grond van              vanwege het islamitische geloof. Opvallend is het
in 55 procent van de gevallen betrekking op een vijandige         antisemitisme dan in 2018.                                       relatief grote aantal vernielingen in de categorie
bejegening. Het College ontving 96 verzoeken om een oordeel                                                                        godsdienstdiscriminatie. ADV’s registreerden 279
gerelateerd aan de grond herkomst en 479 vragen bij de Front      u De politie registreerde 79 discriminatie-incidenten op         meldingen van godsdienstdiscriminatie, 6 procent
Office over de grond herkomst. 38 procent van de meldingen        grond van handicap. In de helft van de gevallen ging het om      van het totaal. 69 procent daarvan had te maken
bij MiND ging over discriminatie op grond van herkomst.           schelden met het woord ‘mongool’. De ADV’s registreerden         met het islamitische geloof. Het College ontving
                                                                  552 meldingen op grond van handicap, 13 procent van het          26 verzoeken om een oordeel op het gebied van
u Bijna een derde van de politieregistraties betrof de            totaal. De discriminatie-ervaringen vonden veel vaker dan        godsdienstdiscriminatie en 109 vragen bij de
discriminatiegrond seksuele gerichtheid (1.603). Het ging         gemiddeld plaats in de context van collectieve voorzieningen,    Front Office over godsdienstdiscriminatie. MiND
daarbij met name om discriminatie van homoseksuelen,              commerciële dienstverlening en onderwijs. Het College            registreerde 64 meldingen over godsdienst-
of mannen die voor ‘homo’ werden uitgescholden. In ruim           ontving 134 verzoeken (25 procent) om een oordeel en 914         discriminatie, 9 procent van het totaal aantal
de helft van de registraties bleek er sprake van uitlatingen,     vragen (31 procent) over gelijke behandeling op grond van        meldingen bij MiND.
vaak in de straat of in de buurt. Bij de ADV’s was het aantal     handicap/chronische ziekte. 4 procent van de geregistreerde
meldingen op grond van seksuele gerichtheid uitzonderlijk         meldingen bij MiND ging over discriminatie op grond van          u De ADV’s ontvingen 292 meldingen (7 procent)
hoog (377), ten opzichte van 2018 (193). Dit kan worden           handicap op het internet.                                        van leeftijdsdiscriminatie, 75 minder dan in 2018.
verklaard door twee incidenten die zich in 2019 voordeden,                                                                         Precies twee derde van deze meldingen (en
de (ondertekening van de) Nashville-verklaring en het plan        u De politie registreerde 38 incidenten van discriminatie        daarmee veel meer dan gemiddeld) had betrekking
om vruchtbaarheidsbehandelingen voor lesbische vrouwen            op grond van geslacht. In veel gevallen ging het over            op de arbeidsmarkt. Verder kwamen bij ADV’s nog
niet meer te vergoeden. Het College ontving 12 verzoeken          discriminatie van transgender personen om hun                    109 meldingen van discriminatie op grond van
om een oordeel en 655 vragen bij de Front Office (ook             genderidentiteit, door een vijandige bejegening op straat,       nationaliteit binnen.
over dezelfde incidenten). Bij MiND ging 3 procent van de         in een winkel of in de buurt. Bij de ADV’s was geslacht de
meldingen over de discriminatiegrond seksuele voorkeur.           derde grootste discriminatiegrond met 515 meldingen,
                                                                  12 procent van het totaal. De helft van de meldingen bij
u De politie registreerde 768 meldingen van antisemitisme.        ADV’s ging over de arbeidsmarkt, waarbij een deel van de
65 procent van de politieregistraties betrof een uitlating. Bij   meldingen betrekking had op zwangerschapsdiscriminatie.
een aanzienlijk deel van de uitlatingen ging het om agenten       Het College ontving in vergelijking met de ADV’s en de



D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                               D e w i jze van d is c riminat ie | 5


5.1 Inleiding                                                       Bedreiging               9%                                                                                               2018
                                                                                            12%                                                                                               2019
De geregistreerde incidenten en ervaringen van discriminatie
variëren van een ruzie tussen buren tot een onterecht               Bekladding               6%
                                                                                             5%
afgewezen financiering van een scootmobiel, van een
opruiende uitspraak op tv tot een vechtpartij op school. Met        Bespugen                 1%
                                                                                             0%
andere woorden: discriminatie bestaat in allerlei vormen. In
dit hoofdstuk gaan we in op de wijze waarop discriminatie           Geweld                   1%
                                                                                             0%
zich voordeed in de door politie en ADV’s geregistreerde
incidenten. De hieronder gepresenteerde indelingen zijn             Geweld met uitlating    10%
                                                                                            12%
niet-juridisch van aard en worden geregistreerd om inzicht
te geven in wat er zich afspeelde. De ADV’s en de politie           Pesterij                 1%
                                                                                             2%
gebruiken verschillende categorieën en aanduidingen,
waardoor ze voor een deel niet goed met elkaar vergeleken           Uitlating               63%
                                                                                            59%
kunnen worden.
                                                                    Vernieling               6%
                                                                                             8%
5.2 De wijze van discriminatie
Figuur 5 en figuur 6 geven de procentuele verdeling in de           Weigering                1%
                                                                                             1%
wijze van discriminatie weer die in de registraties van de
politie en ADV’s is vastgelegd. De absolute aantallen zijn te       Onbekend/overig          3%
                                                                                             2%
vinden in de tabellen in bijlage 2.


Terwijl het verdelingspatroon over het geheel genomen gelijk       Figuur 5 Discriminatie-incidenten politie naar wijze van discriminatie in 2018-201914
is gebleven, zijn er ook enkele procentuele verschuivingen.
Zo is bij de politie te zien dat het percentage uitlatingen iets
is gekrompen, terwijl het aandeel bedreiging, geweld (in           Bij de ADV’s is de grootste categorie, ‘omstreden
combinatie met uitlating) en vernieling is toegenomen. Als we      behandeling’, het afgelopen jaar voor het tweede jaar
naar de absolute aantallen kijken zien we echter dat ook het       op rij iets gekrompen, van 64 naar 59 procent. Dit kwam                           u
aantal geregistreerde discriminerende uitlatingen is gestegen      neer op 2.582 meldingen. Het aantal meldingen in de                               Een langslepende burenruzie loopt uit de
van 2.947 naar 3.225. Het totaal aantal bedreigingen komt nu       registratiecategorie ‘vijandige bejegening’ steeg van 1.485                       hand door een barbecue. Een buurman roept
uit op 632, het aantal geweldsincidenten op 667 en het aantal      naar 1.689, 30 procent van het totaal. Deze verschuiving                          ‘stomme jood’ richting de aangever en haar
vernielingen op 430. Bij verreweg de meeste door de politie        kan niet verklaard worden aan de hand van de eerder                               partner. Zij voelt zich erg gekwetst. De buurman
geregistreerde incidenten ging het dus ook in 2019 om een          beschreven meervoudige meldingen als gevolg van een                               weet waarschijnlijk dat zij van Joodse komaf is.
uitlating.                                                         specifieke gebeurtenis. Die meldingen waren immers                                Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                          35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                     D e w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




gelijkmatig verdeeld over de categorieën vijandige bejegening    Bedreiging               3%                                                                                       2018
                                                                                          4%                                                                                       2019
(Nashville-verklaring) en omstreden behandeling (TU
Eindhoven, vruchtbaarheidsbehandeling).                          Geweld                   2%
                                                                                          2%
Hieronder gaan we verder in op de verschillende
discriminatiewijzen, de verschuivingen en de achtergronden       Omstreden behandeling   64%
                                                                                         59%
van de incidenten.
                                                                 Vijandige bejegening    34%
                                                                                         39%
5.2.1 Uitlating en vijandige bejegening
Duidelijk meer dan de helft van alle door de politie             Onbekend/overig          3%
                                                                                          3%
geregistreerde incidenten betrof een uitlating. Aangezien
deze categorie zo groot is in de politieregistraties, is het    Figuur 6 ADV-meldingen naar wijze van discriminatie in 2018-201915
geen verrassing dat de verdeling van de uitlatingen over
de verschillende discriminatiegronden redelijk in lijn is met
de algehele verdeling: 43 procent van alle uitlatingen had
betrekking op herkomst (1.386 incidenten), 31 procent op        Discriminerende uitlatingen op grond van herkomst waren
seksuele gerichtheid (998), 15 procent op antisemitisme (498)   over het algemeen wel direct tegen de (vermeende) herkomst
en 3 procent op godsdienst (111).                               of expliciet tegen de huidskleur van het slachtoffer gericht.
Uit voorgaande jaren weten we dat doorgaans meer dan            Hetzelfde gold voor de discriminerende uitlatingen op
een derde van de geregistreerde uitlatingen gericht was         grond van godsdienst. In de meeste gevallen ging het om
tegen werknemers met een publieke taak, bijvoorbeeld            mensen die op grond van hun islamitische geloof werden
politiemedewerkers die tijdens een aanhouding op een            uitgescholden of agressief werden bejegend.
discriminerende wijze beledigd worden. Vaak worden daarbij
de woorden ‘homo’, ‘Jood’ en in minder mate ‘mongool’ als       u
algemeen scheldwoord gebruikt, ongeacht de seksuele             Conflict in het verkeer tussen bestuurder van een auto
gerichtheid, Joodse achtergrond of beperking van de persoon     en een fietser. De fietser maakt racistische opmerkingen
in kwestie. Dit geldt ook voor reguliere uitlatingsincidenten   over de hoofddoek van de vrouw in de auto en veroorzaakt
tussen burgers onderling.                                       schade aan haar auto. Registratie politie


u
Man wordt door politie in burger aangehouden wegens             De uitlatingen vonden in veel verschillende contexten plaats:          u
mishandeling en poging tot straatroof. Bij de aanhouding        als gevolg van burenruzies, op straat of in het verkeer, op            Man weigert zich te laten aanspreken door boa’s
roept hij teksten als ‘kankerhomo’s, kankerflikkers’.           school, op sociale media, in de horeca. Er is een duidelijk            en weigert zich te legitimeren. Hij noemt een boa
Registratie politie                                             verschil tussen gevallen waarbij de discriminerende                    daarbij ‘kansloze allochtoon’. Registratie politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                              36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                  D e w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




uitlatingen als onderdeel van een bestaande ruzie (soms over      procent, 221) en bij collectieve voorzieningen (6 procent,
en weer) werden geuit, en gevallen waarbij een slachtoffer        91). Ze hadden veel vaker dan gemiddeld betrekking op de
er duidelijk werd uitgepikt en uit het niets – en soms            discriminatiegrond afkomst (64 procent, 983 meldingen) en
herhaaldelijk – discriminerend werd bejegend. In het laatste      seksuele gerichtheid (16 procent, 240), en minder vaak dan
geval ging het vaak om groepen jongeren die mensen in hun         gemiddeld op de gronden geslacht (7 procent, 103), handicap
buurt of huis treiterden en beledigden.                           (5 procent, 84) en leeftijd (1 procent, 12). De meldingen
                                                                  over de Nashville-verklaring zijn geregistreerd als vijandige
u                                                                 bejegening op grond van seksuele gerichtheid in de publieke
Vrouw van Chinese afkomst wordt op basis van haar                 opinie, wat de aantallen in deze categorieën beïnvloedt.
uiterlijk regelmatig nageroepen. Bijvoorbeeld ‘ga terug
naar je eigen land’ of ‘vieze Chinees’. Registratie politie       Conflicten tussen buren waren vaak de aanleiding voor de
                                                                  incidenten van vijandige bejegening in de wijk. Regelmatig
u                                                                 waren ook kinderen betrokken bij de incidenten, die elkaar
Man wordt door verschillende jeugdgroepen uit de                  discriminerend bejegenden of die juist door volwassen
buurt regelmatig uitgescholden voor ‘kankerhomo’.                 buurtbewoners werden uitgescholden. De incidenten in de
Hij is homoseksueel. Registratie politie                          categorie ‘openbare ruimte’ verschilden van de incidenten
                                                                  in de buurt vooral door het feit dat de betrokken personen
                                                                  elkaar in de meeste gevallen niet kenden: melders werden
De door ADV’s geregistreerde wijze van discriminatie die          in een winkel, op straat of in het verkeer door onbekenden
het meest lijkt op de categorie ‘uitlating’ van de politie is     belachelijk gemaakt of beledigd.
‘vijandige bejegening’. Hieronder vallen discriminerende
uitlatingen, pesterijen, en ander soort gedrag dat als vijandig   u
wordt ervaren, waaronder ook vernielingen of bekladdingen.        Burenruzie met discriminerende beledigingen.
In 2019 kwamen 1.689 meldingen van vijandige bejegening           Buurvrouw heeft melder en haar man al meerdere malen
binnen bij ADV’s, 204 meer dan in 2018 en 39 procent van het      uitgescholden met onder andere ‘zwarte piet’. ADV-melding
totaal. Er is geen voor de hand liggende verklaring voor deze                                                                       u
toename.                                                                                                                            Man loopt hand in hand op straat met zijn
                                                                  Meldingen over vijandige bejegening op de arbeidsmarkt            vriend om boodschappen te doen, wordt twee
De ervaringen van vijandige bejegening vonden veel vaker          hadden vaak betrekking op discriminerend gedrag van               keer nageroepen en uitgelachen: de eerste
dan gemiddeld plaats in de buurt of wijk (19 procent, 287         collega’s of leidinggevenden op de werkvloer. Ook werd            keer door een heterostel dat ‘hand in hand
meldingen), in de openbare ruimte (14 procent, 211) of in         regelmatig benadrukt dat de leidinggevende niet duidelijk         kameraden’ zong en de tweede keer door drie
de context van publieke/politieke opinie (13 procent, 196)        genoeg optrad tegen de discriminerende collega’s. De              jongens die iets schreeuwden en hen uitlachten
en juist minder vaak dan gemiddeld op de arbeidsmarkt (19         meldingen die betrekking hadden op het onderwijs gingen           ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                       37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                                                                                               D e w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




in de meeste gevallen om kinderen die gepest werden door        Zo hadden veel meldingen van omstreden behandeling op
andere kinderen vanwege hun huidskleur, herkomst of             grond van handicap betrekking op collectieve voorzieningen.
gedrag dat als afwijkend werd gezien.                           Het ging om situaties waarin de melder het oneens was
                                                                met een beslissing van een instantie, met de geboden
5.2.2 Omstreden behandeling                                     voorzieningen in de zorg of het openbaar vervoer, of het
Ondanks een daling van 188 meldingen ging het ook in 2019       gebrek aan aangepaste diensten of voorzieningen zoals een
in meer dan de helft (59 procent) van de ADV-meldingen om       parkeerplaats.
omstreden behandeling. Hieronder vallen alle meldingen
van personen die zich oneerlijk of ongelijk behandeld           u
voelen of die ergens onterecht afgewezen of buitengesloten      Vrouw met een beperking kan niet meer in het
worden. De incidenten vonden dan ook overwegend plaats in       stadscentrum parkeren door het vervallen van
contexten waarin formele (gedrags)regels en afspraken van       gehandicaptenparkeerplaatsen in de binnenstad. Haar
belang zijn: 35 procent van de meldingen had betrekking op      sociale leven speelt zich af rond het centrum en dit kan zij
de arbeidsmarkt (839 meldingen), 19 procent op collectieve      nu niet of nauwelijks meer bereiken. ADV-melding
voorzieningen (458) en 13 procent op de commerciële
dienstverlening (306). Maar weinig mensen maakten melding
van omstreden behandeling in de buurt of in de openbare         De meldingen van omstreden behandeling op grond van
ruimte (allebei 1 procent).                                     leeftijd en geslacht gingen met name over de arbeidsmarkt.       u
                                                                Naast meldingen van personeelsadvertenties waarin om             Melder voelt zich gediscrimineerd op leeftijd op
De meldingen van omstreden behandeling waren                    een bepaalde leeftijd of geslacht werd gevraagd (soms            de arbeidsmarkt. Hij ervaart dat mensen die 60
evenwichtiger verdeeld over de verschillende                    in combinatie), ging het in veel gevallen om ervaringen          jaar of ouder zijn moeilijker aangenomen worden
discriminatiegronden dan gemiddeld. Zo was afkomst              van onterechte afwijzingen bij sollicitaties of ongelijke        voor werk ten opzichte van jongere mensen.
nog steeds goed voor een derde van alle meldingen in de         behandeling door werkgevers. Meestal was een specifieke
categorie (33 procent, 778 meldingen), en ging 19 procent van   ervaring de aanleiding voor de melding, maar er werd ook         u
de meldingen over discriminatie op grond van handicap (440      melding gemaakt van een gevoel van structurele benadeling        Vrouw met vast contract geeft aan dat haar
meldingen), 15 procent over de grond geslacht (358), en 11      op de arbeidsmarkt. Bij de grond geslacht ging het in veel       leidinggevende geen rekening met haar wilde
procent over leeftijd (256).                                    gevallen om discriminatie omtrent zwangerschap: vrouwen          houden bij haar verzoek om een lichtere baan,
                                                                kregen bijvoorbeeld te horen dat hun contract niet verlengd      omdat haar huidige baan te belastend voor
De verbanden tussen de discriminatiegrond en het                kon worden omdat zij zwanger waren.                              haar was in combinatie met zwangerschap. De
maatschappelijk terrein waar de ervaring betrekking op had                                                                       leidinggevende weigert en suggereert om zzp’er
(zoals de arbeidsmarkt, de buurt of het onderwijs) die we in    De 778 meldingen van omstreden behandeling op grond              te worden.
het vorige hoofdstuk hebben beschreven, komen ook in de         van herkomst hadden betrekking op uiteenlopende
meldingen van omstreden behandeling duidelijk naar voren.       situaties. Het ging om een tandartsenpraktijk die geen zorg      ADV-meldingen



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                      38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                   De w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




aan vluchtelingen wilde verlenen; om jongeren met een             geregistreerd van vrouwen die vanwege het dragen van
migratieachtergrond die een café niet binnen mochten; om          een gezichtssluier werden geweigerd bij een openbare
het afbouwen van standplaatsen voor woonwagens door de            gelegenheid of in het openbaar vervoer.
gemeente, waardoor de rechten van woonwagenbewoners
beperkt worden; en om melders die op grond van een gebrek         u
aan taalvaardigheid werden ontslagen terwijl zij dit beeld zelf   Een vrouw wordt bij een speeltuin geweigerd om het
niet herkenden. Ook kwamen enkele ervaringen van mensen           feit dat zij haar boerka droeg (achteraf onterecht). Na
voor in de meldingen die bij het zoeken naar een woning           bemiddeling bood de beheerder van de speeltuin zijn
discriminerende eisen tegenkwamen.                                excuses aan. Registratie politie


u
Een groenbedrijf wil geen donkere jongens als stagiair            5.2.3 Bekladding en vernieling
omdat klanten geen donkere mensen in de tuin aan het              De politie registreerde 248 bekladdingen en 430 vernielingen
werk zouden willen hebben. Melder heeft samen met                 in 2019. Het aantal vernielingen nam sterk toe met 146
school naar een andere stageplaats gezocht omdat hij geen         incidenten, het aantal geregistreerde bekladdingen nam iets
zin heeft om er zelf nog tijd in te steken. ADV-melding           af. Zoals in hoofdstuk 4 al is toegelicht (onder antisemitisme
                                                                  en onder godsdienstdiscriminatie), kan het bij vernielingen
u                                                                 en bekladdingen enerzijds gaan om discriminerende teksten
Melder geeft aan in diverse Facebook-groepen waarin               of tekens die zonder duidelijk doelwit in de publieke ruimte
woonruimte wordt aangeboden en gezocht, de opmerking              worden aangebracht, en anderzijds om dezelfde uitingen die
‘Dutch only’ of ‘Dutch girls only’ te zien is bij advertenties    duidelijk gericht zijn tegen een persoon, groep, organisatie
voor kamers of appartementen. ADV-melding                         of instelling. Dat laatste is het geval wanneer de bekladding
                                                                  of vernieling bijvoorbeeld op persoonlijke eigendommen             o nde rzo ek
                                                                  of in de directe woonomgeving van een persoon wordt
De politie registreerde 60 incidenten in de categorie             aangebracht, of wanneer een gebouw of plaats met een               SCP: Ervaren discriminatie
‘weigeringen’ in 2019. Deze incidenten hadden vooral              duidelijke representatieve of symbolische functie wordt            Het SCP rapporteert in Ervaren Discriminatie in
betrekking op onderscheid op grond van herkomst en                beklad, zoals een gebedshuis, herdenkings- of begraafplaats.       Nederland II dat circa de helft van de discriminatie-
handicap. Het ging bijvoorbeeld om mensen die bij een             In veel gevallen ging het om hakenkruisen die al dan               ervaringen van Nederlanders betrekking heeft op
winkel of horecagelegenheid niet naar binnen mochten              niet in combinatie met andere symbolen of teksten zijn             ongelijke behandeling en dat een derde van alle
vanwege hun huidskleur of omdat zij in een rolstoel zaten.        aangetroffen. Dat zien we terug in de verdeling naar               ervaringen negatieve bejegening betreft. Andere
Daarnaast kwamen ook bij de politie meldingen binnen over         discriminatiegronden: 26 procent van de bekladdingen               vormen zoals bedreiging en geweld komen minder
onenigheid omtrent de beschikbaarheid van standplaatsen           (65 registraties) en 19 procent (83 registraties) van de           vaak voor. Deze uitkomsten zijn in lijn met de
voor woonwagens. Tot slot werden enkele incidenten                vernielingen werd geregistreerd onder antisemitisme, 60            gemelde en geregistreerde vormen van discriminatie.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            D e w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




procent van de bekladdingen (150) en 56 procent van de       u
vernielingen (241) viel onder discriminatiegrond onbekend/   De poort van de buren is beklad met de tekst ‘kanker op
overig. Deze laatste categorie wordt gebruikt voor haken-    zwarte’. De echtgenoot van de melder is de enige in de
kruisen zonder duidelijke context of verwijzing naar een     buurt met een donkere huidskleur. Registratie politie
bepaalde bevolkingsgroep.
                                                             In minimaal 14 gevallen was een moskee of moskee in
u                                                            aanbouw doelwit van een bekladding of vernieling, in 2
Jongens hebben vernielingen gepleegd. Op camerabeelden       gevallen was de uiting gericht tegen een kerk. Soms was er
is tevens te zien hoe zij op een auto in de condens          duidelijk sprake van een discriminerend motief, wat af te
hakenkruisen aanbrengen. Vervolgens nemen ze hier foto’s     leiden was uit de uiting zelf of een begeleidende boodschap.
en selfies van. Registratie politie                          In andere gevallen ging het om vernieling van ruiten of
                                                             andere objecten, waarbij het vermoeden bestond dat dit
u                                                            vanuit een discriminerend motief is gebeurd.
Een windturbine is beklad met hakenkruisen en de tekst
‘kanker’. Het is niet voor het eerst dat extreemrechtse      Bij ADV’s kwamen ook meldingen binnen over bekladdingen
symbolen worden gebruikt om de weerzin tegen de komst        of vernielingen. Deze werden niet apart geregistreerd
van een windpark te uiten. Registratie politie               en vielen meestal onder de discriminatiewijze vijandige
                                                             bejegening (zie paragraaf 5.2.1). De ADV’s registreren
                                                             bekladdingen en vernielingen niet als aparte categorie.
Zoals ook het geval was bij de geregistreerde uitlatingen,
leken de tegen individuele personen aangebrachte             5.2.4 Bedreiging en geweld
vernielingen en bekladdingen vaak plaats te vinden in de     12 procent van de in 2019 door de politie geregistreerde
context van een bestaande ruzie. Desondanks was het          incidenten had betrekking op geweld in combinatie met een
niet altijd met zekerheid te zeggen waar de beledigende      uitlating, 667 incidenten in totaal. De categorie bedreiging
bekladding daadwerkelijk vandaan kwam. Soms zijn             was ook goed voor 12 procent van de registraties, of 632
bekladdingen en vernielingen tegen personen stelselmatig     incidenten. Zowel het absolute aantal als het aandeel van
van aard.                                                    deze twee discriminatiewijzen was daarmee in 2019 groter
                                                             dan in het voorgaande jaar. Er is geen verklaring voor deze
u                                                            stijging. De bedreigingen en geweldsincidenten hadden
Leegstaande woning is beklad met ‘kanker buitenlanders,      vaker dan gemiddeld betrekking op de discriminatiegronden
hier niet welkom; blijf weg anders terreur’ en een haken-    herkomst (47 procent van geweld, 40 procent van
kruis. Aantal weken eerder was zelfde soort incident bij     bedreigingen) en seksuele gerichtheid (40 procent van
andere leegstaande woning. Registratie politie               geweld, 41 procent van bedreiging); en minder vaak dan



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                  D e w i j z e v a n di s c ri m i n a t i e | 5




gemiddeld op antisemitisme (6 procent geweld, 10 procent          u
bedreiging). Bij de incidenten van bedreiging en geweld op        Slachtoffer is verschillende malen uitgescholden door een
grond van seksuele gerichtheid was in veel gevallen niet          schoolgenoot voor ‘kankerhomo’ en een paar dagen later
duidelijk of dit gericht was tegen personen die homoseksueel      door deze en andere schoolgenoten mishandeld. Onbekend
waren of als zodanig werden aangezien, vooral wanneer het         of slachtoffer ook daadwerkelijk homoseksueel is en of dit
woord ‘homo’ als scheldwoord zonder duidelijke context werd       dan kennelijk de aanleiding is. Registratie politie
gebruikt.
Bij de bedreigingen ging het in veel gevallen om incidenten
die veel lijken op de als uitlating geregistreerde situaties      Ook bij de ADV’s nam het aantal meldingen van bedreiging
(zie 5.2.1), met het verschil dat er aan de discriminerende       en geweld toe: in 2019 ontvingen ADV’s 191 meldingen van
belediging nog een bedreiging is toegevoegd. Zo werden ook        bedreiging (4 procent van het totaal, 63 meer dan in 2018)
hier veel burenruzies, conflicten in het verkeer, pesterijen op   en 108 meldingen van geweld (2 procent van het totaal, 42
school (onder andere via sociale media) of onder collega’s,       meer dan in 2018). Omdat ADV’s bij geweldsdelicten aan
en daarnaast een aanzienlijk aantal bedreigingen van              melders adviseren om aangifte te doen, bestaat de kans
politiemedewerkers en andere handhavers vastgelegd.               dat in deze categorieën sprake is van een overlap tussen
                                                                  de ADV-meldingen en politieregistraties. Net als bij de
u                                                                 politieregistraties hadden deze meldingen duidelijk vaker dan
Aangever wordt bedreigd en uitgescholden door buurman,            gemiddeld betrekking op de discriminatiegronden herkomst
het is een langslepende burenruzie. Er is nu gezegd:              en seksuele gerichtheid. 60 procent van de meldingen              u
‘kankerhomo je moet dood.’ Ook lag er een kaartje op de           van geweld ging over de grond herkomst, 25 procent over           Twee mannen stappen dronken de bus in. Een
deurmat met de tekst: ‘Homo’s en Pedo’s gaan naar de hel.’        seksuele gerichtheid. De gemelde ervaringen vonden                van hen vindt dat de chauffeur de deur te snel
Registratie politie                                               vooral plaats in de buurt of wijk, of in de openbare ruimte.      achter hem dicht doet, waarna hij teksten naar
                                                                  Bedreigingen werden zowel persoonlijk als via sociale media       buschauffeur roept als: ‘ik maak jou dood vieze
De door de politie geregistreerde geweldsincidenten vonden        geuit.                                                            vuile kankermarokkaan’.
onder andere plaats op de openbare weg, op school en
in de woonomgeving van de slachtoffers. Meestal ging              u                                                                 u
het om fysieke mishandeling waarbij ook discriminerende           Melder merkt dat sinds het ingaan van het boerkaverbod            Slachtoffer werd tijdens het lopen op straat
beledigingen werden geuit. In sommige gevallen was de             steeds meer mensen openlijk afkeurende opmerkingen                door vier onbekende mannen uit het niets
(vermeende) herkomst, seksuele gerichtheid of een ander           over haar hoofddoek maken. Onlangs werd door                      uitgescholden voor ‘kankervluchteling’.
kenmerk van het slachtoffer de directe en ogenschijnlijk enige    een groepje jongeren dat voorbijfietste, afkeurende               Vervolgens is slachtoffer door deze vier
aanleiding voor het geweld. Vaak ontstond het geweld echter       opmerkingen gemaakt. Dit voelt bedreigend.                        mannen mishandeld.
uit een conflict waarbij de discriminatie een van de factoren     Registratie politie
was die van invloed waren op de interactie.                                                                                         Registraties politie



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                        41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                                                                                     D e w i jze van d is c riminat ie | 5


5.3 In het kort                                                   gemiddeld betrekking op de discriminatiegronden herkomst
u Meer dan de helft van de door de politie geregistreerde         en seksuele gerichtheid. Geweldsincidenten vonden plaats
incidenten betrof een uitlating. 43 procent daarvan had           op de openbare weg, op school en in de woonomgeving
betrekking op de grond herkomst (1.386) en 31 procent             van slachtoffers. ADV’s registreerden 191 meldingen van
op seksuele gerichtheid (998). De grootste categorie bij de       bedreiging (4 procent) en 108 meldingen van geweld (2
ADV-meldingen is ‘omstreden behandeling’ met 59 procent           procent).
(2.582), gevolgd door de categorie ‘vijandige bejegening’ met
1.689 meldingen. Meldingen van vijandige bejegening vonden
relatief vaak plaats in de buurt of wijk, openbare ruimte of in
de context van publieke/politieke opinie.


u De meeste ADV-meldingen hadden betrekking op een
omstreden behandeling (59 procent). Incidenten speelden
zich vaak af op de arbeidsmarkt en in de context van
collectieve voorzieningen en commerciële dienstverlening.
Door de politie zijn 60 ‘weigeringen’ geregistreerd, die veelal
betrekking hadden op een winkel- of horecagelegenheid.


u De politie registreerde 248 incidenten van bekladding
en 430 incidenten van vernieling. Het aantal geregistreerde
vernielingen nam sterk toe, het aantal geregistreerde
bekladdingen nam iets af. 26 procent van de bekladdingen
en 19 procent van de vernielingen viel onder antisemitisme.
Bij 60 procent van de bekladdingen en 50 procent van de
vernielingen was de discriminatiegrond onbekend of overig,
wat veelal verband hield met hakenkruisen zonder duidelijke
context of verwijzing naar een bepaalde bevolkingsgroep.


u 12 procent van de door de politie geregistreerde incidenten
had betrekking op geweld in combinatie met een uitlating
(667 meldingen). Ook de categorie ‘bedreiging’ was goed voor
12 procent van de geregistreerde meldingen (632 meldingen).
Registraties van bedreigingen en geweld hadden vaker dan



D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                              42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                 Waar spe e l d e n d e d i s c ri m i n a t i e-inc id ent en zic h af? | 6


6.1 Inleiding
Mensen kunnen op verschillende plekken en in verschillende           Arbeidsmarkt                  28%                                   2018
                                                                                                   26%                                   2019
contexten tegen discriminatie aanlopen: op hun werk, op
straat, bij de sportclub, op school, bij het winkelen of uitgaan,    Buurt/wijk                    8%
                                                                                                   8%
in hun buurt of zelfs binnen hun eigen gezin. Die context doet
ertoe. Zo komt het in een werksetting bijvoorbeeld vaker tot         Collectieve voorzieningen     12%
                                                                                                   14%
ongelijke behandeling en krijgen mensen tijdens activiteiten
als sporten eerder te maken met agressie of beledigingen.            Commerciële dienstverlening   11%
                                                                                                   11%
Om deze verschillen in uitingsvormen per context inzichtelijk
te kunnen maken, registreren ADV’s het maatschappelijk               Horeca                        6%
                                                                                                   5%
terrein waar de incidenten zich afspelen. Daar gaat dit
hoofdstuk over, waarbij we ook specifiek ingaan op                   Huisvesting                   5%
                                                                                                   4%
geregistreerde discriminatie op het internet (paragraaf 6.3).
                                                                     Media/reclame                 4%
                                                                                                   3%
Hoewel de politie nog steeds de locatie van incidenten
registreert, is in 2019 besloten deze bij de screening buiten        Onderwijs                     7%
                                                                                                   7%
beschouwing te laten vanwege de complexiteit van de
handelingen die nodig zijn om deze informatie efficiënt en           Openbare ruimte               6%
                                                                                                   7%
betrouwbaar uit de systemen te halen. Daarom richten we
ons in dit hoofdstuk met name op de ADV-meldingen. De                Publieke/politieke opinie     4%
                                                                                                   6%
ADV’s en het College nemen niet zozeer de fysieke locatie,
maar het maatschappelijk terrein of de hoedanigheid van              Anders                        9%
                                                                                                   9%
de melder als uitgangspunt. Als er bijvoorbeeld een incident
was in een winkel, waarbij een kassamedewerker werd
uitgescholden door een klant, is dit incident bij ADV’s niet        Figuur 7 ADV-meldingen naar maatschappelijk terrein in 2018-201916
terug te vinden onder ‘commerciële dienstverlening’ (winkel),
maar onder ‘arbeidsmarkt’ (voor de kassamedewerker is het
op het werk).


6.2 Locatie en maatschappelijk terrein                              die in 2019 bij ADV’s binnenkwamen het vaakst betrekking
In figuur 7 is te zien hoe de ADV-meldingen uit 2019 verdeeld       hadden op de arbeidsmarkt (1140 meldingen, 26 procent),
waren over de terreinen. In bijlage 2 zijn de absolute              collectieve voorzieningen (594 meldingen, 14 procent) en
aantallen te vinden. Uit de gegevens blijkt dat de meldingen        commerciële dienstverlening (479 meldingen, 11 procent).



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                     w aa r sp ee lde n de d i s c ri m i n a t i e -i n c i de n t e n z i c h a f ? | 6



                                                                                                                                                                         en                                       te
                                                                                                                                                                   per
                                                                                                                                                                      son                                     iek                                               n
                                                                                                                                                                                                          ez                                                de
De verdeling over de terreinen is in 2019 redelijk constant                                                                                                  nd er                    s             s c h
                                                                                                                                                                                                                                                       r on          eid
                                                                                                                                                        sg e
                                                                                                                                                                                osl
                                                                                                                                                                                   im
                                                                                                                                                                                               on
                                                                                                                                                                                                  i                                                  g            th
                                                                                                                             m e                   tran                       m            h r                                     i t        i j ke       r i ch
gebleven. Er zijn enkele kleine verschuivingen. Zo nam                                                                 iti
                                                                                                                           s
                                                                                                                                              ege
                                                                                                                                                 n             st         gen           /c                                      te         el           ge
                                                                                                                    em              ht      nt           i e n van te                ap          ms
                                                                                                                                                                                                     t
                                                                                                                                                                                                                d           ali        ett           le
                                                                                                                tis          s l ac     arva        d sd         a r          n dic         r ko        e f tij      t i o n i e t- w       k  s  ue
het aandeel meldingen op het terrein arbeidsmarkt af van          discriminatiegrond- en terrein            a n          ge           Wa       G  o          W  a
                                                                                                                                                                          h a           h e         le            n a         n          se
28 procent in 2018 (1.196 meldingen) naar 26 procent in          			
2019 (1.140 meldingen). Het aandeel van de meldingen op           Arbeidsmarkt                                  7        227           13           99           68        112          360         177            13          55           33
het terrein van collectieve voorzieningen nam toe van 12          Buurt/Wijk                                    5          17          12           19           13          18         216             2           3          13           49
procent in 2018 (525 meldingen) naar 14 procent in 2019 (594      Collectieve voorzieningen                     7          48          15           31           18        117          187           23           27          72           45
meldingen). Het aandeel van het terrein publieke/politieke        Commerciële dienstverlening                   3          32            6          25           21          85         187           34           25          30           23
opinie steeg van vier procent in 2018 (183 meldingen), naar       Horeca/amusement                              3          26            4            2           2          29          85             3           4          46           16
zes procent in 2019 (267 meldingen). Hieronder gaan we            Huisvesting                                   0          10            1            3           2          32          88           10            5          27            6
verder in op de afzonderlijke terreinen en op mogelijke           Media/Reclame                                 3          14            2            5           4            8         73             1           2            4          11
verklaringen voor deze verschuivingen.                            Onderwijs                                     5          12            1          20           16          52         159             5           4          22            8

                                                                  Openbare ruimte/publiek domein              18           16          10           24           19          12         144             0           0          11           52
6.2.1 Arbeidsmarkt                                                Politie/OM/Vreemdelingenpolitie               1            6           1            4           2            4         77             2           1            8           2
Zoals in voorgaande jaren was ook in 2019 de arbeidsmarkt         Privésfeer                                    3            5           0            2           0            3         25             1           1            5           7
wederom het terrein waarover de meeste meldingen                  Publieke/politieke opinie                   14           20          15           15            8            7        103             1           0          13           80
binnenkwamen: 26 procent van alle meldingen (1.140) had           Sport/recreatie                               0          14            3          10            9          28          58             4           5          10            4
betrekking op discriminatie op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld
bij sollicitaties, op de werkvloer door bijvoorbeeld collega’s   Tabel 3 ADV-meldingen naar discriminatiegrond en terrein in 201917
of klanten, of op een andere manier tijdens de uitoefening
van een beroep. Het aandeel arbeidsmarktmeldingen van het
totaal aantal meldingen daalde licht van 28 procent naar 26                                                                                                           on d e rzo e k
procent.
                                                                                                                                                                      SCP: Ervaren discriminatie
u                                                                met 22 procent van de meldingen (227 meldingen). Op                                                  Het SCP onderzocht discriminatie in het onderwijs,
Melder vindt dat de Technische Universiteit Eindhoven            de derde plaats kwam de grond leeftijd, met 17 procent                                               bij het zoeken naar werk, op de werkvloer, bij het
openlijk discrimineert op basis van geslacht door vacatures      van de meldingen (177 meldingen). In 2018 was leeftijd                                               contact met instanties en in de (semi)publieke
alleen voor vrouwen open te zetten. ADV-melding                  nog de tweede grootste grond op dit terrein. Het feit dat                                            ruimte. Het onderwijs is het terrein waar de meeste
                                                                 de discriminatiegrond geslacht in 2019 op de tweede plek                                             discriminatie is ervaren. Ook bij het zoeken naar werk
                                                                 in deze categorie stond, heeft mede te maken met de 56                                               wordt vaak discriminatie ervaren en twijfelen mensen
35 procent van de meldingen op het terrein van arbeidsmarkt      meldingen over het aannamebeleid van de TU Eindhoven,                                                vaak of hun ervaring (bijvoorbeeld een afwijzing)
had betrekking op de discriminatiegrond herkomst (360            waarbij publiekelijk bekend werd gemaakt dat de universiteit                                         discriminatie betrof. Bij contacten met instanties
meldingen), gevolgd door de discriminatiegrond geslacht          bepaalde vacatures alleen zou openstellen voor vrouwen.                                              ervoeren mensen minder vaak discriminatie.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                             44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                              waar speelden de d i s c ri mi n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




11 procent van de meldingen ging over discriminatie           u
op grond van handicap. Bij veruit de meeste ervaringen        Een vrouw solliciteert op de functie van docent op een
van arbeidsmarktdiscriminatie ging het om omstreden           middelbare school. Na haar sollicitatie hoort ze dat ze in de
behandeling (81 procent, 839 meldingen). Een vijfde van       voorselectie is afgevallen, omdat ze overgekwalificeerd en
de meldingen had betrekking op vijandige bejegening (21       te oud zou zijn. Dit zou intimiderend zijn voor het huidige
procent, 221 meldingen).                                      docententeam dat uit jonge docenten bestaat. ADV-melding


Uit de meldingen blijkt dat de ervaringen van arbeidsmarkt-   u
discriminatie op de diverse gronden van elkaar verschilden.   Man met donkere huidskleur wordt bij stagebedrijf door
Zo ging het bij de gronden geslacht en leeftijd vaak over     een collega herhaaldelijk ‘vieze neger’ genoemd. Hij zegt
omstreden behandeling: bij leeftijd gebeurde dit in           tegen de collega dat dit echt niet kan en verwacht excuses.
de sollicitatiefase, vaak zelfs al in de vacaturetekst; bij   School neemt ook contact op met stagebedrijf en regelt een
geslacht ging het meestal om zwangere vrouwen die al          gesprek waarin excuses zijn aangeboden. ADV-melding
aan het werk waren, maar vanwege hun zwangerschap
geen contractverlenging kregen of op een andere manier                                                                         onderzoek
benadeeld werden. Meldingen op grond van herkomst waren       De gemelde ervaringen van discriminatie op grond van
deels gerelateerd aan sollicitaties, maar gingen daarnaast    handicap bestaan soms juist uit een combinatie van vijandige     Monitor arbeidsdiscriminatie
vaak over vijandige bejegening op het werk, door collega’s,   bejegening en omstreden behandeling, waarbij melders             Uit de Monitor arbeidsdiscriminatie 2015-2019 van
leidinggevenden, cliënten of klanten.                         bijvoorbeeld aangeven dat er onvoldoende rekening                Discriminatie.nl, de vereniging van antidiscriminatie-
                                                              gehouden wordt met hun beperking of ziekte op het werk,          voorzieningen, blijkt dat ADV’s in de periode 2015-
u                                                             wat uiteindelijk leidt tot ongelijke behandeling.                2019 jaarlijks meer dan 1100 meldingen ontvingen
Melder zou op haar werk binnenkort een nieuw tijdelijk                                                                         over discriminatie op de arbeidsmarkt. Ongeveer
contract krijgen voor 9 maanden. Ze heeft aangegeven dat                                                                       een derde van die meldingen had betrekking op
ze zwanger is. Haar werkgever wil haar contract nu slechts    u                                                                discriminatie op grond van herkomst. Meldingen
verlengen tot aan haar zwangerschapsverlof. Na haar           Jaarcontract van blinde vrouw loopt af. Zij krijgt alleen nog    bij ADV’s over arbeidsmarktdiscriminatie hadden in
zwangerschap zou zij dan wel weer een nieuw contract          een aansluitend tijdelijk contract. Tegen haar is gezegd dat     deze periode in 43 tot 51 procent van de gevallen
kunnen krijgen. ADV-melding                                   een vast contract is uitgesloten, onder andere omdat zij         betrekking op werving en selectie. In minimaal 80
                                                              niet geheel zelfstandig kan werken. ADV-melding                  procent van de meldingen is in de periode 2015-2019
                                                                                                                               sprake geweest van omstreden behandeling. De
                                                                                                                               arbeidsmarktsectoren waar de meeste meldingen
                                                              In voorgaande jaren registreerde de politie welke incidenten     over zijn geregistreerd, zijn de gezondheids- en
                                                              zich in de context van werk afspeelden. Deze registratie heeft   welzijnssector, het onderwijs en de groot- en
                                                              in 2019 niet plaatsgevonden.                                     detailhandel.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                          45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                                                 waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




Het College ontving 258 verzoeken om een oordeel (48             u
procent) met betrekking tot arbeidsmarktdiscriminatie.           Minister voor Medische Zorg en Sport heeft het
Terwijl het totaal aantal verzoeken bij het College in 2019      standpunt ingenomen dat kunstmatige inseminatie met
hoger lag dan in 2018, is het aantal verzoeken met betrekking    donorzaad bij alleenstaande en lesbische vrouwen zonder
tot het terrein arbeid iets gedaald. Ook het aantal vragen       medische noodzaak niet langer vergoed wordt vanuit
bij de Front Office over dit terrein nam af, van 1.533 in 2018   het basispakket. Melder is een gezonde lesbische vrouw
naar 1.154 in 2019, al ging nog steeds meer dan de helft (59     met een kinderwens en voelt zich door deze maatregel
procent) van de vragen over het terrein arbeid.   18
                                                                 gediscrimineerd. ADV-melding


6.2.2 Collectieve voorzieningen                                  u
Het percentage meldingen op het terrein van collectieve          Melder voelt zich gediscrimineerd op basis van handicap/
voorzieningen bedroeg 14 procent (594 meldingen) in              chronische ziekte. Melder heeft een hulpvraag, maar krijgt
2019, de op een na grootste categorie. 84 procent van de         niet de hulpverlening waar zij al jaren naar zoekt.
meldingen ging over een omstreden behandeling (458               ADV-melding
meldingen). De discriminatie had het vaakst betrekking op de
gronden herkomst (34 procent, 187 meldingen) en handicap
(21 procent). Met name het groot aantal meldingen op grond       6.2.3 Commerciële dienstverlening
van handicap is opvallend, aangezien dit percentage duidelijk    479 meldingen (11 procent van het totaal) hadden               A cht erg rond
boven het gemiddelde van 13 procent op alle terreinen            betrekking op discriminatie in de context van commerciële
lag. In hoofdstuk 3 is bij de grond handicap al uitgelegd dat    dienstverlening. Het aantal meldingen op dit terrein is        Uitvoering Verdrag Handicap
bijzonder veel meldingen van discriminatie op grond van          stabiel. Het ging daarbij bijna uitsluitend om omstreden       Als toezichthouder op de implementatie van het
handicap betrekking hebben op het terrein van collectieve        behandeling (71 procent) of om vijandige bejegening (31        VN-verdrag handicap heeft het College voor de
voorzieningen.                                                   procent). Net als bij collectieve voorzieningen hadden         Rechten van de Mens in 2019 een rapport over de
                                                                 bovengemiddeld veel meldingen op dit terrein betrekking op     toegankelijkheid van goederen en diensten (privaat
De meldingen gingen over uiteenlopende zaken,                    de discriminatiegronden herkomst (44 procent) en handicap      en publiek) uitgebracht. Het College constateert dat
bijvoorbeeld het aanvragen van een Wmo-voorziening,              (20 procent). Ook nationaliteit, een discriminatiegrond waar   de fysieke toegankelijkheid van goederen en diensten
het doen van een rijexamen, conflicten met jeugdzorg,            over het algemeen weinig meldingen onder vielen, kwam in       veel aandacht krijgt, maar dat de toegankelijkheid van
beschikbaarheid van toeslagen of uitkeringen, of het             deze categorie vaker dan gemiddeld voor (6 procent).           informatie en communicatie en de toegankelijkheid
gebruik van de bibliotheek. Ook de vele meldingen over           De meldingen op grond van herkomst hadden in diverse           bij dienstverlening nog veel te wensen over laten.
het plan om vruchtbaarheidsbehandelingen niet meer               gevallen betrekking op situaties in een winkel waarbij         Het gaat bijvoorbeeld om de toegankelijkheid van
uit de basisverzekering te vergoeden voor lesbische en           de melder vervelend werd behandeld of bijvoorbeeld             informatie bij noodsituaties, toegankelijkheid van
alleenstaande vrouwen kwamen terug in deze categorie. Dit        wantrouwend werd bejegend door winkelpersoneel. In             digitale diensten en dienstverlening in bussen,
verklaart voor een deel de stijging in deze categorie.           sommige gevallen was het spreken van een andere taal           winkels en de horeca.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                           46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                  waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




dan Nederlands de aanleiding voor onenigheid of conflict.         6.2.4 Buurt, wijk en privésfeer
Waar het discriminatie op grond van handicap betrof, ging         Bij discriminatie in de buurt of wijk gaat het om ervaringen
het in veel gevallen om ontoereikende toegankelijkheid van        van melders die in de woonomgeving plaatsvonden,
restaurants of winkels. Daarbij werden ook diverse melders        bijvoorbeeld in de context van interacties met buren. Voor
ergens geweigerd omdat zij een hulphond bij zich hadden. De       melders heeft dit soort ervaringen een grotere impact dan
discriminatie-ervaringen op grond van nationaliteit hadden        discriminatie op een willekeurige andere locatie, vanwege de
betrekking op het aanvragen van een telefoonabonnement,           persoonlijke nabijheid en bekendheid van de context en het
het openen van een bankrekening of afsluiten van een              soms langdurige karakter van dit soort situaties. Hetzelfde
hypotheek en het maken van een testrit in een auto.               geldt voor discriminatie in de privésfeer, waarbij het vaak gaat
                                                                  om conflicten tussen familieleden of vrienden. Deze twee
u                                                                 terreinen bespreken we daarom bij elkaar.
Melder is op de markt beledigd door een marktkoopman.             In 2019 had 8 procent van de meldingen betrekking op
Toen melder een aangeboden kussen te duur vond, zei de            discriminatie in de buurt of wijk. Dit percentage is gelijk
verkoper ‘buitenlanders zoeken altijd het goedkoopst maar         gebleven in vergelijking met 2018. Het absolute aantal
willen de beste kwaliteit’. ADV-melding                           meldingen steeg van 348 naar 363. Daarnaast kwamen er
                                                                  56 meldingen over discriminatie in de privésfeer binnen,
u                                                                 1 procent van het totaal.
Melder geeft aan dat haar scootmobiel bij een overkapping
naast een winkel niet mag staan, terwijl fietsen en               De meldingen van discriminatie in de buurt of wijk gingen in
brommers er wel mogen staan. ADV-melding                          66 procent van de gevallen over discriminatie op grond van
                                                                  herkomst (216 meldingen), gevolgd door discriminatie op
                                                                  basis van seksuele gerichtheid (15 procent, 49 meldingen).         u
161 verzoeken om een oordeel bij het College hadden               Deze twee gronden kwamen daarmee veel vaker dan                    Een vrouw wil een autoverzekering aanvragen
betrekking op het terrein ‘leveringen van goederen en             gemiddeld voor in deze categorie, wat erop wijst dat de            bij een verzekeraar. De verzekeraar weigert dat,
diensten’ (30 procent van het totaal), 18 meer dan in 2018        incidenten in de buurt of wijk van een specifieke aard zijn. Dat   omdat de vrouw op een woonwagenlocatie woont
toen het nog om 143 verzoeken ging (28 procent). 33 procent       komt ook naar voren als we kijken naar de discriminatiewijze:      en er sprake zou zijn van een ‘verhoogd risico’. De
van de vragen bij de Front Office (645) had betrekking op dit     in 88 procent van de meldingen was er sprake van vijandige         vrouw voelt zich gediscrimineerd vanwege haar
terrein. In absolute termen was dit een afname, maar relatief     bejegening (287 meldingen), veel vaker dan gemiddeld (39           herkomst. Oordeel College
gezien was het aandeel van dit terrein juist groter in 2019 dan   procent). Ook bedreiging (18 procent, 58 meldingen) en
in 2018.                                                          geweld (11 procent, 37 meldingen) werd vaker gemeld in de          u
                                                                  buurt dan in de overige terreinen.                                 Twee vrouwen worden gepest door tieners uit de
                                                                                                                                     buurt. Ze worden uitgescholden en hun huis is
                                                                                                                                     een keer bekogeld met eieren. ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                             47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                                                waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




Het beeld dat uit de cijfers naar voren komt wordt door een      van partners of ex-partners. In enkele gevallen ging het om
inhoudelijke bestudering van de meldingen bevestigd. In          incidenten van partnergeweld.
de meeste gevallen ging het bij de meldingen om mensen
die door hun buren worden beledigd, uitgescholden of             u
getreiterd, vanwege hun herkomst, hun seksuele gerichtheid       Na scheiding worden Joodse vrouw en haar kinderen door
of genderidentiteit. Vaak waren directe buren, bijvoorbeeld in   ex-partner met de dood bedreigd. Haar Joodse achtergrond
hetzelfde portiek, de veroorzaker van de discriminatie, soms     wordt hierbij benadrukt. ADV-melding
ging het om (groepen) kinderen of jongeren. Meldingen op
grond van herkomst waren vooral afkomstig van melders met
een migratieachtergrond, en in enkele gevallen van melders       Het College registreert de woonomgeving niet als apart
die zich juist op grond van hun Nederlandse achtergrond          terrein.
vijandig bejegend voelden. De meldingen op grond van
seksuele gerichtheid waren afkomstig van homoseksuele            6.2.5 Openbare ruimte
mannen (individueel) en van homoseksuele of lesbische            ADV’s ontvingen in 2019 288 meldingen over discriminatie in
stellen. Verder ging het in minimaal 12 gevallen om pesterijen   de openbare ruimte, bijvoorbeeld op straat, in het verkeer of
gericht tegen transgender personen.                              bij het winkelen. Het ging om 7 procent van het totaal aantal
                                                                 meldingen, 1 procentpunt meer dan in 2018. In de verdeling
u                                                                over discriminatiegronden en -wijzen leken deze meldingen
Een man wordt lastiggevallen door verschillende buren. Ze        op de meldingen op het terrein van de buurt of wijk. Zo
gooien condooms voor de voordeur van de man, omdat ze            gingen de ervaringen van discriminatie in de openbare ruimte
denken dat hij homo is. ADV-melding                              in veel gevallen over discriminatie op grond van herkomst
                                                                 (54 procent, 144 meldingen), gevolgd door discriminatie op
u                                                                grond van seksuele gerichtheid (20 procent, 52 meldingen).      u
Een mevrouw met een Russische migratieachtergrond krijgt         Ook godsdienst kwam in de openbare ruimte vaker als             Twee lesbische vrouwen worden voor ‘smerige
van haar buurman racistische opmerkingen te horen als            discriminatiegrond voor dan gemiddeld.                          potten’ uitgemaakt en bespuugd. Hun kinderen
‘ga terug naar je eigen land’ en ‘jij geniet van de uitkering                                                                    worden bedreigd.
terwijl ik mijn belasting moet afdragen’. ADV-melding            u
                                                                 Vrouw met een hoofddoek loopt op de parkeerplaats van           u
                                                                 een ziekenhuis, achter haar loopt een man die zogenaamde        Melder is op straat verbaal gediscrimineerd door
De meldingen van discriminatie in de privésfeer gingen in        geitengeluiden maakt: ‘mèh mèh’. ADV-melding                    een voorbijganger. Hij werd uitgemaakt voor
meer dan de helft van de gevallen over herkomst en hadden                                                                        ‘poepchinees’.
ook overwegend betrekking op vijandige bejegening. Mensen        In 79 procent (211 meldingen) was sprake van vijandige
maakten vaak melding van beledigend of bedreigend gedrag         bejegening, in 13 procent ging het om een bedreiging            ADV-meldingen



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                      48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                  waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




(34 meldingen), en in 9 procent (25 meldingen) was er sprake      u
van geweld. Anders dan bij de incidenten in de buurt of wijk      Een scholier wordt al langere tijd bedreigd, gepest en
ging het in de meeste gevallen om vijandige bejegening door       gediscrimineerd door een schoolgenoot. Deze maakt
onbekenden. Vaak leek er geen aanleiding voor de belediging,      opmerkingen als ‘ga terug naar jouw apenboom’.
bedreiging of geweld, en was de vijandige bejegening puur         ADV-melding
gericht op de herkomst, seksuele gerichtheid of een ander
kenmerk van de melder.                                            u
                                                                  Een man met een visuele beperking moet in het kader van
6.2.6 Onderwijs                                                   zijn opleiding een tentamen maken bij een exameninstituut
Onderwijs is een van de kleinere categorieën in de meldingen-     bij hem in de buurt. Het exameninstituut weigert
bestanden van de ADV’s. In 2019 kwamen 287 meldingen over         aanpassingen te doen zodat de man het tentamen kan
discriminatie in het onderwijs bij ADV’s binnen, dit betrof       maken. De man voelt zich gediscrimineerd op grond van
7 procent van het totaal aantal meldingen. Het aantal             zijn visuele beperking. ADV-melding
meldingen van discriminatie in het onderwijs is stabiel.


59 procent van de meldingen op het terrein van onderwijs          6.2.7 Overige terreinen
had te maken met discriminatie op grond van herkomst,             Het percentage meldingen bij ADV’s op het terrein van
gevolgd door discriminatie op grond van een handicap/             publieke/politieke opinie bedroeg 6 procent (267), een            onderzoek
chronische ziekte (19,4 procent). De discriminatie vond           toename van 2 procent in vergelijking met 2018, toen 183
vooral plaats in de vorm van omstreden behandeling (152           meldingen betrekking hadden op dit terrein. In de meeste          SCP: Ervaren discriminatie
meldingen) of een vijandige bejegening (121 meldingen).           gevallen was er sprake van vijandige bejegening (80 procent,      Uit het SCP-onderzoek Ervaren discriminatie in
Waar veel van de discriminatie-ervaringen op grond van            196 meldingen), wat in deze context ook een discriminerende       Nederland II blijkt dat drie op de tien studenten en
herkomst betrekking hadden op pestgedrag van scholieren,          uitlating in de media of politiek kan betekenen. 47 procent       scholieren vermoeden gediscrimineerd te zijn in
zowel op de basisschool als op de middelbare school, ging         van de meldingen in deze categorie had betrekking op de           het onderwijs. Dit kan ertoe leiden dat studenten
het bij de meldingen van discriminatie op grond van handicap      grond herkomst (39 procent, 103 meldingen). De stijging in        en scholieren een opleiding onder hun niveau
vaker om een institutionele kwestie: bijvoorbeeld onenigheid      deze categorie heeft mede te maken met het grote aantal           volgen, stoppen met een opleiding of gevoelens van
tussen ouders van leerlingen met een beperking over               meldingen over de (ondertekening van de) Nashville-               eenzaamheid en onveiligheid ervaren. Slechts één op
noodzakelijke aanpassingen, of studenten met een beperking        verklaring in januari 2019.                                       de zes studenten maakt melding van de (mogelijke)
die geen toegang tot een bepaalde studie of voorziening                                                                             discriminatie, en dan voornamelijk intern bij de
kregen.                                                           196 ADV-meldingen gingen over discriminatie in de context         opleiding en dus niet bij een registratie-instantie.
                                                                  van huisvesting, 4 procent van het totaal. Dat betekende een      83 procent van de scholieren en studenten met een
Het College ontving 212 vragen (11 procent) bij de Front Office   daling van het aantal meldingen op dit terrein, in vergelijking   discriminatie-ervaring in het onderwijs heeft dit
en 2 verzoeken om een oordeel op het terrein van onderwijs.19     met 2018, toen nog 217 ervaringen werden gemeld. In de            nergens gemeld.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                             49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                                               waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




meeste gevallen ging het om personen die, soms expliciet       over openbare uitingen als over privé-berichten tussen
en soms impliciet, bij het zoeken naar een (huur)woning        gebruikers van socialemediaplatforms. Er bestaat dan ook
werden afgewezen op grond van hun herkomst, seksuele           een zekere overlap met andere terreinen: incidenten kunnen
gerichtheid of een ander kenmerk. In andere gevallen ging      zich afspelen op het internet, maar gerelateerd zijn aan de
het om conflicten tussen huurders en verhuurders waarbij       arbeidsmarkt (bijvoorbeeld tussen collega’s) of het onderwijs
discriminatie een rol speelde. De ervaringen vonden zowel in   (bijvoorbeeld tussen leerlingen).
de vrije als in de sociale huursector plaats.
                                                               MiND ontving in 2019 692 meldingen van discriminatie op
u                                                              internet. Dat was een stijging met 99 meldingen ten opzichte
Woonbemiddelingsbureau geeft aan geen woningen                 van 2018, toen het aantal meldingen van discriminatie op
aan mannen te verhuren, tenzij ze met een vrouw                internet 583 bedroeg. Het totaal aantal meldingen was nog
samenwonen. Melder heeft geprobeerd uit te leggen              steeds fors lager dan in 2017, toen 1.367 meldingen werden
dat het gaat om twee mannen die een relatie met elkaar         gedaan. Terugkijkend was 2017 een jaar met een uitzonderlijk    onderzoek
hebben en dus nooit met een vrouw gaan samenwonen,             hoog aantal meldingen, wat toen verklaard werd door
maar het bureau blijft bij het standpunt. ADV-melding          intensief maatschappelijk debat omtrent vluchtelingen in        Discriminatie bij verhuur
                                                               dat jaar. Net als in 2018 hadden de meeste MiND-meldingen       In oktober 2019 publiceert de Radboud Universiteit
                                                               betrekking op uitingen op overige/autonome websites, dus        het onderzoek Discriminatie bij de verhuur
Op het terrein van horeca werden 222 meldingen (5 procent)     niet op sociale media: het percentage is gestegen van 49        van woningen? Hieruit blijkt dat de krapte op
gedaan. De discriminatie had het vaakst betrekking op grond    procent in 2018 naar 58 procent in 2019, wat neerkwam           de woningmarkt een belangrijke factor is die
van herkomst met 85 meldingen (41 procent), en had in 163      op 399 meldingen. 30 procent van de meldingen bij MiND          discriminatie op de private huurwoningmarkt
gevallen te maken met omstreden behandeling (78 procent),      hadden te maken met sociale media, 205 meldingen. Het           versterkt, in combinatie met het ontbreken van een
zoals weigering bij de toegang tot een horecagelegenheid.      merendeel van deze meldingen had betrekking op het              transparant verdelingssysteem. Ook wordt duidelijk
                                                               platform Facebook (44 procent), gevolgd door Twitter (34        dat het probleem discriminatie niet of nauwelijks op
6.3 Discriminatie op het internet en in de media               procent). De meldingen over autonome websites waren             de agenda staat van bracheorganisaties of andere
Het Meldpunt internetdiscriminatie (MiND) registreert          daarmee bijna op hetzelfde niveau als in 2017, terwijl het      relevante actoren. Voor verhuurders, makelaars en
meldingen van discriminatie die zich op het internet           aantal meldingen over sociale media relatief laag bleef.        potentiële huurders is niet helder wat wel en niet
afspelen. Internetgebruikers kunnen zich tot MiND wenden                                                                       mag op grond van anti-discriminatiewetgeving. Het
en discriminerende uitingen rapporteren. MiND beoordeelt       38 procent van de meldingen van MiND had betrekking op de       onderzoek draagt potentiële beleidsinstrumenten
vervolgens of de uitingen strafbaar zijn. Als dit het geval    discriminatiegrond herkomst. In 2018 bedroeg dit percentage     aan, als voorlichting, gedragscodes, mystery calls (een
is, dan neemt MiND contact op met de beheerders van de         nog 27 procent. De meeste meldingen in deze categorie           makelaar krijgt een verzoek om te discrimineren),
betreffende websites en platforms om de uitingen te laten      gingen over discriminerende uitingen over vluchtelingen,        praktijktests (mensen met een verschillende
verwijderen. Discriminatie op sociale media rekent MiND        daarnaast ging het vaak over discriminatie op grond van         achtergrond reageren op dezelfde advertentie) en
ook onder discriminatie op het internet. Het kan zowel gaan    een donkere huidskleur. 13 procent van het totaal aantal        een verplichte motiveringsplicht bij afwijzing.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                           50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                              waar speelden de di s c ri m i n a t i e-i n c i den t en z i c h a f ? | 6




meldingen had betrekking op persoonlijke discriminatie
(dus niet gericht tegen een groep), 12 procent van de
meldingen had betrekking op een andere discriminatiegrond
dan door MiND gecategoriseerd en 11 procent van de
meldingen had betrekking op de discriminatiegrond
antisemitisme. Het aantal meldingen in de laatste categorie
is in 2019 gehalveerd ten opzichte van 2018, toen nog 25
procent van alle meldingen betrekking had op antisemitisme.
64 meldingen, 9 procent van het totaal, gingen over
godsdienstdiscriminatie, waarvan 58 meldingen betrekking
hadden op de islam en 3 op het christendom.


ADV’s registreren meldingen van discriminatie die te maken
hebben met media en reclame. 3 procent van het totaal
aantal meldingen ging hierover (138 meldingen). Het ging
daarbij in de meeste gevallen om een vijandige bejegening
(79 meldingen). Het vaakst waren de meldingen gerelateerd
aan de gronden herkomst (62 procent, 73 meldingen) en
geslacht (12 procent, 14 meldingen). In de meeste gevallen
ging het om mensen die aanstoot namen aan bepaalde
woorden of uitspraken in krantenberichten of -columns,
tv-uitzendingen en reclames. Ook kwamen verschillende
meldingen van kwetsende berichten op Facebook en andere
socialemediaplatforms bij ADV’s binnen.




                                                                                                   u
                                                                                                   Een bouwmarkt heeft een reclamespotje gemaakt
                                                                                                   waarin Aziaten belachelijk gemaakt worden. Een
                                                                                                   Aziatische vrouw zegt naar aanleiding van het
                                                                                                   reclamespotje meerdere keren gediscrimineerd
                                                                                                   te zijn. ADV-melding



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                      51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                  Waar spe e l d e n d e d i s c ri m i n a t i e-inc id ent en zic h af? | 6


6.4 In het kort                                                    abonnement of verzekering. 161 verzoeken om een oordeel        Het College ontving 212 vragen (11 procent) bij de
u De verdeling van ADV-meldingen over de terreinen is              bij het College hadden betrekking op het terrein ‘leveringen   Front Office en 2 verzoeken om een oordeel op dit
in 2019 redelijk constant gebleven. Er zijn enkele kleine          van goederen en diensten’ (30 procent van het totaal).         terrein.
verschuivingen. Het aantal ADV-meldingen op het terrein
arbeidsmarkt nam iets af ten opzichte van 2018. Het aandeel        u 8 procent van de ADV-meldingen had betrekking op             u MiND ontving in 2019 682 meldingen van
meldingen op het terrein van collectieve voorzieningen nam         discriminatie in de buurt of wijk en 1 procent van de          discriminatie op internet. Net als in 2018 hadden
iets toe ten opzichte van 2018.                                    meldingen had betrekking op discriminatie in de privésfeer.    de meeste MiND-meldingen betrekking op uitingen
                                                                   Meldingen van discriminatie in de buurt of wijk gingen in      op overige/autonome websites (58 procent, 399
u Net als in voorgaande jaren hadden de meeste ADV-                66 procent van de gevallen over discriminatie op grond van     meldingen), dus niet op sociale media. 30 procent
meldingen betrekking op de arbeidsmarkt (1.140 meldingen,          herkomst en in 15 procent van de gevallen over seksuele        van de meldingen bij MiND had te maken met
26 procent). Het ging bijvoorbeeld om discriminatie bij            gerichtheid. In de meeste gevallen gingen de meldingen         sociale media (205 meldingen). Het merendeel van
sollicitaties, op de werkvloer door collega’s of klanten, of op    over buren die beledigen, treiteren en uitschelden vanwege     deze meldingen had betrekking op het platform
een andere manier tijdens het uitoefenen van een beroep.           herkomst, seksuele gerichtheid of genderidentiteit.            Facebook (44 procent), gevolgd door Twitter (34
35 procent (360) van deze meldingen had betrekking op              Discriminatie in de privésfeer ging in meer dan de helft van   procent). 38 procent van de meldingen van MiND
de discriminatiegrond herkomst, 22 procent (227) op                de gevallen over herkomst, waarbij vaak sprake was van         had betrekking op de discriminatiegrond herkomst.
de discriminatiegrond geslacht en 17 procent (177) op              beledigend of bedreigend gedrag van partners of ex-partners.
de discriminatiegrond leeftijd. Het College ontving 258
verzoeken om een oordeel en 1.154 vragen met betrekking            u ADV’s ontvingen 288 meldingen (7 procent) over
tot arbeidsmarktdiscriminatie.                                     discriminatie in de openbare ruimte, bijvoorbeeld op straat,
                                                                   in het verkeer of bij het winkelen. In 79 procent van de
u ADV’s ontvingen 594 meldingen (14 procent) op het                meldingen was er sprake van een vijandige bejegening.
terrein van collectieve voorzieningen, de op een na grootste       Vaak was de vijandige bejegening gericht op de herkomst of
categorie. Ruim 80 procent van de meldingen ging over              seksuele gerichtheid van de melder.
een omstreden behandeling en de discriminatie had het
vaakst betrekking op de gronden herkomst en handicap.              u In 2019 ontvingen ADV’s 287 meldingen (7 procent)
De meldingen gingen over uiteenlopende zaken zoals het             over discriminatie in het onderwijs. Ruim 59 procent van
aanvragen van een Wmo-voorziening, het doen van een                de meldingen had te maken met discriminatie op grond
rijexamen en conflicten met de jeugdzorg.                          van herkomst, gevolgd door discriminatie op grond van
                                                                   een handicap/chronische ziekte. Meldingen gingen over
u 479 meldingen bij ADV’s hadden betrekking op                     pestgedrag van scholieren, onenigheid tussen ouders
discriminatie op het terrein van commerciële dienstverlening,      van leerlingen met een beperking over noodzakelijke
11 procent van het totaal. Het ging bijvoorbeeld om                aanpassingen, of studenten (met een beperking) die geen
ervaringen in winkels, restaurants, of bij het afsluiten van een   toegang tot een bepaalde studie of voorziening kregen.



D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                        52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                           re g i o n a l e v e rs c h i l l e n en overeenkoms t en | 7


7.1 Inleiding
In dit hoofdstuk laten we de registraties en meldcijfers vanuit
een regionaal perspectief zien. De geografische indeling die
we hiervoor hanteren zijn de politie-eenheden. Nederland                                                 1

is verdeeld in tien politie-eenheden. De politie verzamelt en
analyseert de gegevens op het niveau van de politie-eenheid.
In de meeste politie-eenheden zijn meerdere ADV’s actief.
De meldingen van deze ADV’s zijn per politie-eenheid bij
                                                                                    4
elkaar opgeteld. Cijfers van het College voor de Rechten van
de Mens zijn in dit rapport niet uitgesplitst naar de politie-
eenheden. Meldingen bij MiND over discriminatie op het
internet zijn vaak niet gebonden aan een fysieke locatie en
daarom ook niet opgenomen in de regionale vergelijking.
                                                                                    5

Doordat er grote verschillen zijn tussen politie-eenheden,                                           2
bijvoorbeeld in bevolkingssamenstelling, infrastructuur                         6       3
(stedelijk of landelijk) en voorzieningen, is het niet verrassend
als de geregistreerde discriminatie-incidenten anders van
aard zijn. Deze verschillen stippen we in dit hoofdstuk slechts
op algemeen vergelijkend niveau aan. Wie meer wil weten                     7
over wat bekend is over discriminatie op regionaal en lokaal
niveau, kan deze informatie vinden in een van de regionale                                                   Politie-eenheden in Nederland
rapporten. Op de website van www.discriminatie.nl
                                                                            8
zijn alle rapporten te vinden.20 Ze bevatten net als dit                                    9                u1     Noord-Nederland
rapport informatie over de door de politie geregistreerde                                                    u2     Oost-Nederland
discriminatie-incidenten, de meldingen bij de ADV’s en de                                                    u3     Midden-Nederland
verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten                                                     u4     Noord-Holland
van de Mens.                                                                                    10           u5     Amsterdam
                                                                                                             u6     Den Haag
7.2 Aantal discriminatie-incidenten en meldingen                                                             u7     Rotterdam
Hieronder bespreken we het aantal politieregistraties en ADV-                                                u8     Zeeland-West-Brabant
meldingen per politie-eenheid. De tien eenheden verschillen                                                  u9     Oost-Brabant
duidelijk in grootte en inwoneraantal. In het gebied van de                                                  u 10   Limburg



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                               53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                                                                   regionale v ers c h i l l en en o v ereen k o m s t en | 7




grootste eenheid (Oost-Nederland) wonen ruim 3 miljoen            Amsterdam                 0,66                                                                                          Politie
                                                                                            0,56                                                                                          ADV
mensen, in het gebied van de kleinste eenheid (Amsterdam)
zijn dat er ruim 1 miljoen. Om de aantallen te kunnen             Den Haag                  0,36
                                                                                            0,23
vergelijken, hebben we de aantallen daarom berekend als
aantal registraties en meldingen per 1.000 inwoners. In           Limburg                   0,30
                                                                                            0,26
figuur 8 zijn deze promillages per eenheid weergegeven.
                                                                  Midden-Nederland          0,26
                                                                                            0,30
Uit deze gegevens blijkt dat de politie landelijk gezien 0,32
incidenten per 1.000 inwoners registreerde en dat ADV’s           Noord-Holland             0,30
                                                                                            0,19
0,25 meldingen per duizend inwoners binnen kregen. In de
eenheden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag registreerde            Noord-Nederland           0,28
                                                                                            0,31
de politie verhoudingsgewijs veel meer incidenten dan
gemiddeld: in Amsterdam werden zelfs twee keer zoveel             Oost-Brabant              0,20
                                                                                            0,15
incidenten geregistreerd als gemiddeld. We weten uit
voorgaande jaren dat in deze eenheden ook relatief veel           Oost-Nederland            0,26
                                                                                            0,20
discriminatie-incidenten tegen werknemers met een publieke
taak worden geregistreerd. Dit zou mede een verklaring            Rotterdam                 0,46
                                                                                            0,27
kunnen zijn voor het gegeven dat in de eenheden Rotterdam
                                                                                                                                                                     Landelijk gemiddelde Politie
en Den Haag het verschil tussen het aantal politieregistraties    Zeeland-West-Brabant      0,25
                                                                                            0,21                                                                     Landelijk gemiddelde ADV
en ADV-meldingen zo groot was. Bij de ADV-meldingen stond
                                                                                                                   0,25   0,32
ook de eenheid Amsterdam veruit bovenaan en kwamen er
verder bij ADV’s in Noord-Nederland en Midden-Nederland                                                                             Figuur 8 Discriminatie-incidenten politie en ADV-
veel meldingen per inwoner binnen.                                                                                                  meldingen per politie-eenheid naar aantal per
                                                                                                                                    1.000 inwoners in 201921
De politie registreerde juist verhoudingsgewijs minder           het geven van een bekeuring. In een klein deel van de
incidenten in Oost-Brabant, Zeeland-West-Brabant en              gevallen werden agenten uit het niets uitgescholden met
Oost-Nederland: in Oost-Brabant werden 0,2 incidenten            discriminerende termen. Ook bij de discriminatie van ov-
per 1.000 inwoners geregistreerd, minder dan een derde           medewerkers ging het vaak om incidenten in de context van
van het aantal in Amsterdam. In Oost-Brabant kwamen ook          een controle of terechtwijzing door het personeel.
verhoudingsgewijs de minste ADV-meldingen binnen. Ook in
Noord-Holland, Oost-Nederland en Zeeland-West-Brabant            De gegevens in figuur 8 laten zien dat het aantal meldingen
was het aantal meldingen per 1.000 inwoners relatief laag.       bij ADV’s en het aantal politieregistraties lang niet altijd met
discriminerend beledigd na een aanhouding, controle of           elkaar in lijn zijn. Zo werden in de eenheid Amsterdam zowel



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                      54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                                                                            regionale v ers c h i l l en en o v ereen k o m s t en | 7




bij de politie als bij de ADV weliswaar bovengemiddeld veel
incidenten en meldingen geregistreerd en bijvoorbeeld in de
eenheid Oost-Brabant bij beide organisaties bovengemiddeld
weinig. Maar in de eenheid Den Haag steeg het aantal
politieregistraties boven het gemiddelde uit, terwijl het
aantal ADV-meldingen onder het gemiddelde bleef. In
Noord-Nederland was dat weer precies andersom. Deze
onvoorspelbaarheid heeft er mede mee te maken dat
de uitschieters, zoals Amsterdam en Rotterdam voor de
politieregistraties en Amsterdam voor de ADV-meldingen, het                     695                684             331                             515                            458                             481                             285                        845                     822                             369

gemiddelde sterk omhoog halen.
                                                                                    am                  g              rg                               d                              d                               d                               t                       td                     am                                  t
                                                                               rd                  aa             bu                              lan                            lan                             lan                              an                      laann                  rd                                  an
                                                                          te                  nh                                             er                             ol                              er                               ab                       earb                  te                                  ab
                                                                       ms                de                 lim                          d                                                              d                            br                            dr                    ot                                br
                                                                                                                                      ne                              d-h                            ne                         st -                            -eb                                                   st -
Als we de berekening naar het aantal inwoners achterwege           a
                                                                                                                             en
                                                                                                                                  -                              or                             d-                         oo                             ets-tn                     r                            e
                                                                                                                        dd                                  no                             or                                                         -wos                                                 d-w
                                                                                                                   mi                                                               no                                                         a   n do                                               an
laten en naar het totaal aantal registraties en meldingen per                                                                                                                                                                              eel                                                 el
                                                                                                                                                                                                                                       z                                                    ze
eenheid kijken, ontstaat een ander beeld. Figuur 9 en figuur
10 laten de verdeling van het totaal aantal registraties en        Figuur 9 Discriminatie-incidenten politie per politie-eenheid in 2019
meldingen per politie-eenheid zien.


Als we de absolute aantallen bekijken, valt op dat de grootste
politie-eenheid Oost-Nederland en de vier randstedelijke
eenheden (Rotterdam, Den Haag, Amsterdam en Midden-
Nederland) de meeste incidenten registreerden in 2019. Oost-
Brabant, Limburg en Zeeland-West-Brabant registreerden
juist veel minder meldingen. De verschillen zijn groot: in Oost-
Nederland, de eenheid met de meeste registraties, werden
bijna drie keer zo veel incidenten geregistreerd als in Oost-
Brabant, de eenheid met het kleinste aantal registraties.                       595                437             287                             598                            290                             539                             221                        631                     475                             309

Bij de ADV’s zien we hetzelfde algemene patroon, al was de
                                                                                    am               ag                rg                           nd                              nd                             nd                                  t                        td                    am                                  t
                                                                                                ha                bu                                                                                                                              an                        aann                                                     an
precieze volgorde in 2019 wel anders dan bij de politie en valt           te   rd                                                             rla                             lla                            rla                             ab                          arbl               te   rd                             ab
                                                                       ms                de
                                                                                            n               lim                        ed
                                                                                                                                          e                               o
                                                                                                                                                                                                      ed
                                                                                                                                                                                                         e
                                                                                                                                                                                                                                    t- b
                                                                                                                                                                                                                                         r                            dr e
                                                                                                                                                                                                                                                                                         ot                            t- b
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            r
                                                                                                                                                                      d-h                                                                                          -eb
Noord-Nederland op als een van de eenheden met de meeste           a
                                                                                                                             en
                                                                                                                                  -n                             or                             d-n                        oo
                                                                                                                                                                                                                                s                            ets-tn                  r                            es
                                                                                                                      dd                                    no                             or                                                              os
                                                                                                                                                                                                                                                       do- w                                             d   -w
                                                                                                                   mi                                                               no                                                                                                               lan
meldingen. ADV’s in Oost-Nederland registreerden bij elkaar                                                                                                                                                                                  e   lan                                             e
                                                                                                                                                                                                                                       ze                                                   ze
de meeste meldingen, in Limburg en Oost-Brabant kwamen
ook bij ADV’s juist relatief weinig meldingen binnen.              Figuur 10 ADV-meldingen per politie-eenheid in 2018-2019




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                                                                                                55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                                                                regionale v ers c h i l l en en o v ereen k o m s t en | 7




7.3 Discriminatiegrond                                          25 procent van de meldingen over de grond geslacht, waar
In figuur 11 en figuur 12 op de volgende pagina’s zijn          deze grond in andere eenheden goed was voor tussen
de verdelingen van de registraties en meldingen naar            de 9 en 12 procent van de meldingen. Dit heeft naar alle
discriminatiegrond per eenheid weergegeven. We laten            waarschijnlijkheid te maken met de meldingen over het
hierbij de ‘grootste’ gronden zien.                             aannamebeleid van de TU Eindhoven. Ook het aandeel van
Bij de door de politie geregistreerde incidenten valt op dat    de grond handicap verschilde sterk tussen de eenheden:
de volgorde van de vier discriminatiegronden met de meeste      in Limburg, Midden-Nederland en Oost-Brabant had 16 tot
incidenten, net als in voorgaande jaren, in alle eenheden       17 procent van de meldingen betrekking op handicap, in
dezelfde was: herkomst was de grootste categorie, gevolgd       Amsterdam slechts 8 procent van het totaal, bij een landelijk
door seksuele gerichtheid, antisemitisme en godsdienst.         gemiddelde van 13 procent. Als we alle vijf gronden in acht
Het aandeel van de grootste grond, herkomst, varieerde          nemen, leek de verdeling in Noord-Holland en Zeeland-West-
van 32 procent in Den Haag tot 47 procent in Oost-Brabant.      Brabant het meest op het landelijk gemiddelde.
Bij seksuele gerichtheid lagen de percentages tussen 23
procent in Midden-Nederland en 34 procent in Amsterdam
en Noord-Nederland. Het aandeel van de discriminatiegrond
antisemitisme per eenheid liep verhoudingsgewijs het meest
uiteen: in Limburg ging het om 6 procent van de registraties,
in Den Haag om 25 procent. Een gedeeltelijke verklaring zou
kunnen zijn dat deze discriminatiegrond in de eenheden
waar van oudsher de meeste incidenten tegen werknemers
met een publieke taak zijn geregistreerd (zoals Den Haag
en Rotterdam) vaker wordt vastgelegd, waaronder veel
incidenten vallen waarbij politiemedewerkers voor ‘Jood’
worden uitgemaakt.


Bij de ADV-meldingen is er geen twijfel mogelijk dat herkomst
in alle eenheden de discriminatiegrond met veruit de meeste
meldingen was. In Amsterdam en Den Haag had zelfs meer
dan de helft van de meldingen betrekking op deze grond.
In Oost-Brabant ging weliswaar ‘slechts’ 34 procent van de
meldingen over herkomst, maar het was alsnog met afstand
de grootste grond. Bij de overige gronden zien we echter
nogal wat verschillen in de volgorde. Zo ging in Oost-Brabant



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                               56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                  regionale v ers c h i l l en en o v ereen k o m s t en | 7



50%




40%
      39%




30%
      29%




20%




      14%


10%




      4%


0%
                14%    5%    41%    34%      25%    3%       32%   27%   6%   5%   37%   30%   13%   6%   46%   23%   9%   6%   43%   27%   15%   0%   36%   34%   11%     4%   47%     26%   9%   4%   37%   31%       18%    4%   42%   29%   11%   4%   37%   27%


                      Amsterdam                    Den Haag                   Limburg          Midden-Nederland        Noord-Holland         Noord-Nederland             Oost-Brabant          Oost-Nederland                 Rotterdam         Zeeland-West-Brabant




            Figuur 11 Discriminatie-incidenten politie per politie-eenheid naar discriminatiegrond in 2019                                                                                                          u    Antisemitisme
            De landelijke percentages staan aangegeven in de gekleurde pijlen links.                                                                                                                                u    Godsdienst

                                                                                                                                                                                                                    u    Herkomst

                                                                                                                                                                                                                    u    Seksuele gerichtheid




            Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                             57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                            regionale v ers c h i l l en en o v ereen ko m s t en | 7



50%




      44%


40%




30%




20%




      13%
      12%
10%
      9%
      7%
      6%




0%
               10% 8% 8% 53% 5% 9%         12% 6% 10% 51% 6% 5%   10% 5% 17% 45% 6% 5%   12% 8% 16% 43% 5% 10%   12% 6% 12% 41% 8% 8%   9% 6% 12% 39% 11% 8%   25% 5% 16% 34% 7% 6%   12% 4% 15% 36% 7% 11%   11% 9% 10% 47% 5% 9%     11% 7% 12% 43% 7% 12%


                     Amsterdam                     Den Haag             Limburg           Midden-Nederland          Noord-Holland        Noord-Nederland          Oost-Brabant          Oost-Nederland             Rotterdam           Zeeland-West-Brabant




            Figuur 12 ADV-meldingen per politie-eenheid naar discriminatiegrond in 201922                                                                                                                 u     Geslacht
            De landelijke percentages staan aangegeven in de gekleurde pijlen links.                                                                                                                      u     Godsdienst

                                                                                                                                                                                                          u     Handicap/chronische ziekte

                                                                                                                                                                                                          u     Herkomst

                                                                                                                                                                                                          u     Leeftijd

                                                                                                                                                                                                          u     Seksuele gerichtheid




            Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                     58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                                               regionale v ers c h i l l en en o v ereen k o m s t en | 7




7.4 Discriminatiewijze                                         7.5 Maatschappelijk terrein
Met uitzondering van de eenheid Limburg (47 procent)           Figuur 13 laat de verdeling van de ADV-meldingen naar
betrof in alle eenheden meer dan de helft van de door          maatschappelijk terrein per eenheid zien. De arbeidsmarkt
de politie geregistreerde discriminatie-incidenten een         was in alle eenheden de grootste categorie, waarbij minimaal
uitlating. In Den Haag ging het zelfs om 71 procent van de     23 procent (Oost-Nederland) en maximaal 30 procent (Oost-
incidenten, in Noord-Nederland om 67 procent. Het aandeel      Brabant) van alle meldingen zich op dit terrein afspeelde.
geweldsincidenten was redelijk evenwichtig verdeeld over       Het terrein collectieve voorzieningen springt het meest in het
de verschillende eenheden: Den Haag had een relatief laag      oog: terwijl landelijk gezien 14 procent van alle meldingen
aandeel geweldsincidenten met 9 procent, Midden-Nederland      betrekking had op dit terrein, was dit in Limburg met 22
en Rotterdam lieten een relatief hoog percentage zien met 15   procent bijna de grootste categorie. Ook in Zeeland-West-
procent, de overige eenheden zaten daar tussenin. Opvallend    Brabant ging met 20 procent een uitzonderlijk groot aandeel
zijn de grote verschillen in het aantal geregistreerde         van de meldingen over dit terrein. In paragraaf 6.3 hebben we
bedreigingen: het aandeel varieerde van 4 procent in Noord-    gezien dat in deze eenheden de discriminatiegrond handicap/
Nederland tot 17 procent in de eenheid Amsterdam.              chronische ziekte bovengemiddeld vaak naar voren kwam,
De verdeling van ADV-meldingen naar discriminatiewijze         wat ook wijst op een afwijkend meldingenpatroon. Wat de
per eenheid was in grote lijnen constant: in alle eenheden     oorzaak is van deze verschillen, is echter niet bekend.
was omstreden behandeling goed voor meer dan de helft          Verder valt op dat in de eenheid Amsterdam bovengemiddeld
van alle meldingen, gevolgd door vijandige bejegening.         veel meldingen over de openbare ruimte en over de
De daadwerkelijke percentages liepen echter sterk uiteen:      publieke/politieke opinie bij de ADV binnenkwamen, terwijl
van de ADV-meldingen in Oost-Brabant ging 76 procent           dit in Noord-Holland amper het geval was. Meldingen
over omstreden behandeling en 24 procent over vijandige        met betrekking tot het terrein onderwijs waren het meest
bejegening, in Amsterdam had 53 procent van de meldingen       evenwichtig verdeeld over de verschillende eenheden, waarbij
betrekking op omstreden behandeling en 46 procent              tussen de 5 en 9 procent van de meldingen betrekking had op
op vijandige bejegening. In Amsterdam kwamen ook               dit terrein.
bovengemiddeld veel meldingen van bedreigingen binnen
(9 procent), in Den Haag juist bijzonder weinig (2 procent).
Voor de rest beperkten de variaties tussen de eenheden
zich grotendeels tot de verdeling tussen de categorieën
omstreden behandeling en vijandige bejegening.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                              59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                          regionale v ers c h i l l en en o v ereen ko m s t en | 7


35%




30%




      26%




20%




      14%




10%


      8%
7%    7%
      6%




 0%
               26% 6% 9% 6% 11% 10%        24% 10% 11% 9% 4% 7%   24% 10% 22% 8% 4% 4%   26% 9% 13% 7% 6% 4%   27% 10% 12% 6% 4% 3%   28% 5% 14% 6% 8%   5%   30% 4% 15% 9% 6% 5%   23% 10% 14% 6% 8% 7%   27% 9% 12% 6% 6% 7%     28% 10% 20% 5% 4% 5%


                     Amsterdam                     Den Haag             Limburg           Midden-Nederland        Noord-Holland        Noord-Nederland           Oost-Brabant         Oost-Nederland            Rotterdam         Zeeland-West-Brabant




            Figuur 13 ADV-meldingen per politie-eenheid naar maatschappelijk terrein 2019                                                                                                              u     Arbeidsmarkt
            De landelijke percentages staan aangegeven in de gekleurde pijlen links.                                                                                                                   u     Buurt/wijk

                                                                                                                                                                                                       u     Collectieve voorzieningen

                                                                                                                                                                                                       u     Onderwijs

                                                                                                                                                                                                       u     Openbare ruimte

                                                                                                                                                                                                       u     Publieke/politieke opinie




            Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                            re g i o n a l e v e rs c h i l l e n en overeenkoms t en | 7


7.6 In het kort
u In verhouding tot het aantal inwoners werden in
Amsterdam (0,66), Rotterdam (0,46) en Den Haag (0,36) door
de politie de meeste incidenten geregistreerd. In deze drie
eenheden werden in het verleden relatief veel discriminatie-
incidenten tegen werknemers met een publieke taak
geregistreerd. In de eenheden Oost-Brabant (0,2), Oost-
Nederland (0,26) en Zeeland-West-Brabant registreerde de
politie de minste meldingen per 1.000 inwoners.


u In de eenheid Amsterdam werden de meeste ADV-
meldingen per inwoner ontvangen (0,56), gevolgd door
Noord-Nederland (0,31) en Midden-Nederland (0,3). ADV’s in
Oost-Brabant (0,15), Noord-Holland (0,19) en Oost-Nederland
(0,2) ontvingen juist relatief weinig meldingen per 1.000
inwoners.


u In absolute aantallen registreerde de politie in de eenheid
Oost-Nederland (845) en de vier Randstedelijke eenheden de
meeste incidenten. Oost-Nederland is de eenheid met veruit
de meeste inwoners. In de eenheden Oost-Brabant, Limburg
en Zeeland-West-Brabant registreerde de politie ook absoluut
gezien relatief weinig meldingen.


u Ook bij de ADV’s was Oost-Nederland de eenheid waar
in absolute aantallen de meeste meldingen werden geteld,
gevolgd door Midden-Nederland, Amsterdam en Noord-
Nederland. In Limburg en Oost-Brabant kwamen bij ADV’s
juist relatief weinig meldingen binnen.




D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                             61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                                                            D i s c ri mi nat iec ijfers 2015-2019 | 8


8.1 Inleiding                                                    8.2 Ontwikkelingen in de politieregistraties
Dit rapport is de vijfde editie van de multi-agencyrapportage
over geregistreerde incidenten van discriminatie in              8.2.1 Wat zijn de overkoepelende trends?
Nederland waarin de gegevens van politie, antidiscriminatie-     Als we de belangrijkste conclusies uit de rapporten van
voorzieningen, het College voor de Rechten van de Mens,          de afgelopen vijf jaar naast elkaar leggen, zijn er vooral
MiND en overige meldpunten in samenhang worden                   veel constante factoren die opvallen in de door de politie
gepresenteerd. Het eerste rapport in deze serie verscheen in     geregistreerde discriminatie-incidenten. Zo is de verdeling
2016. Sindsdien is er jaarlijks op deze manier gerapporteerd.    van de incidenten over de verschillende discriminatiegronden
De opzet en de wijze van rapporteren is in die jaren             in grote lijnen hetzelfde gebleven: herkomst is steevast
grotendeels ongewijzigd gebleven.                                de grond die bovenaan staat, waarbij veel incidenten
                                                                 van discriminatie op grond van een zwarte of donkere
In dit hoofdstuk gaan we op hoofdlijnen in op enkele             huidskleur worden geregistreerd; seksuele gerichtheid is
ontwikkelingen in de discriminatiecijfers in de afgelopen vijf   steeds de tweede grond in de registraties; en antisemitisme
jaar. Dat doen we op twee manieren.                              is de derde grootste categorie. Verder is er continuïteit in
u Voor de ontwikkelingen in de politieregistraties               de geregistreerde discriminatiewijzen. Zo registreert de
presenteren we een overkoepelende beschouwing van de             politie vooral veel discriminerende uitlatingen, en ook de
meest belangrijke conclusies en trends die in deze en alle       overige registraties, bijvoorbeeld van geweld, ontlenen hun
voorgaande rapportages naar voren kwamen. De politie heeft       discriminerend karakter vaak aan een uitlating die in de
haar manier van identificeren en duiden van discriminatie-       context van het incident wordt gedaan.
incidenten in de afgelopen jaren op enkele punten aangepast,
waardoor een exact cijfermatig overzicht over de hele periode    De meest opvallende verandering door de jaren heen
zonder uitgebreide technische toelichting tot misleidende        is een daling van het aantal geregistreerde voorvallen
conclusies kan leiden.                                           op de openbare weg. Waar dit in de eerste jaren van
u Voor de ADV-meldingen presenteren we een overzicht van         deze rapportage duidelijk de categorie met de meeste
de aantallen meldingen, verdelingen en verschuivingen waar       geregistreerde incidenten was, werden in de afgelopen
sinds 2016 over is gerapporteerd. De manier waarop ADV’s         jaren juist meer incidenten in de directe woonomgeving
meldingen registreren en categoriseren, is in deze periode       geregistreerd. In 2019 is besloten de locatie bij de
constant gebleven.                                               screening van registraties buiten beschouwing te laten.
                                                                 Het is dus niet te zeggen of er in de verdeling van locaties
                                                                 verdere veranderingen zijn opgetreden. Als we naar de
                                                                 verschillende politie-eenheden kijken, valt op dat de grote
                                                                 (rand)stedelijke eenheden zoals Amsterdam, Den Haag,
                                                                 Rotterdam en Midden-Nederland per inwoner meestal de



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                           62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                                                               di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




meeste incidenten registreren. Toch zijn er ook vaak grote        Blauw. Een stijging in het aantal geregistreerde incidenten
veranderingen in het totaal aantal geregistreerde incidenten      van antisemitisme kon niet direct verklaard worden.
per eenheid, zonder dat een duidelijk patroon waar te
nemen is. Het feit dat deze veranderingen op eenheidsniveau       Uit het rapport over 2016 kwam juist weer een daling van het
bestaan naast de overkoepelende continuïteit op landelijk         aantal geregistreerde incidenten van moslimdiscriminatie
niveau, is opvallend.                                             naar voren, ondanks een continuering van veel van de
                                                                  discussies en gebeurtenissen omtrent het islamitische geloof
8.2.2 Ontwikkelingen per jaar                                     in dat jaar. Ook het aantal registraties van antisemitisme
Naast de overkoepelende stabiele lijn in de registraties          nam in dat jaar weer af. In 2016 vond in Turkije een mislukte
waren er elk jaar ook bijzondere ontwikkelingen in de             couppoging plaats die ook in Nederland tot spanningen
politieregistraties te herkennen die we in de rapportages         tussen Nederlanders met een Turkse achtergrond leidden.
kunnen teruglezen. Soms waren deze ontwikkelingen                 Bij ADV’s leidde dit tot veel meldingen, maar in de politie-
gerelateerd aan maatschappelijke gebeurtenissen en                registraties werden de incidenten die hieruit voortvloeiden
daarmee ook duidelijk te verklaren. Soms was er geen              niet als discriminatie gecategoriseerd. Er was een sterke
verklaring voor een verandering in de cijfers voorhanden, of      daling van het aantal registraties bij de politie, met name
was de ontwikkeling juist een vermoedelijk gevolg van een         in sommige eenheden (Noord-Nederland, Zeeland-West-
aanpassing in de registratiewijze. Hieronder bespreken we de      Brabant), zonder een voor de hand liggende verklaring. Wel
opvallende ontwikkelingen per jaar.                               nam in dat jaar het aantal geregistreerde incidenten van
                                                                  discriminatie tegen werknemers met een publieke taak sterk
In het rapport over 2015 was de meest opvallende                  toe.
constatering een sterke toename van het aantal registraties
van discriminatie van moslims vanwege hun geloof.23               In het rapport over 2017 sprongen twee ontwikkelingen
Deze toename werd toen in verband gebracht met enkele             eruit in de cijfers met betrekking tot de locatie en de wijze
(inter)nationale ontwikkelingen die van invloed waren op          van discriminatie. Zo werden er veel minder incidenten
de situatie van moslims in Nederland: de opkomst van              geregistreerd die zich op de openbare weg afspeelden. Dit
Islamitische Staat, terroristische aanslagen in onder andere      was vooral terug te leiden tot een afname van registraties
Parijs en de toestroom van vluchtelingen met een islamitische     in de eenheden Amsterdam, Midden-Nederland en Oost-
achtergrond. Negatieve beeldvorming in politiek en media          Nederland, overigens zonder een duidelijke aanleiding of
rondom deze gebeurtenissen speelde mogelijk een rol in de         verandering in de registratiepraktijk. Daarnaast steeg het
stijging van het aantal geregistreerde incidenten. In hetzelfde   aantal geregistreerde incidenten van geweld en bedreigingen.
jaar werd ook een toename in het aantal registraties van          Deze stijging was vooral opvallend omdat het totaal aantal
seksuele gerichtheid geconstateerd, wat voor een deel             meldingen bleef dalen. De geregistreerde geweldsincidenten
verklaard werd door de inzet van het politienetwerk Roze in       hadden betrekking op diverse discriminatiegronden en



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                    63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                                                                              di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




werden niet gekoppeld aan specifieke maatschappelijke              8.3 Ontwikkelingen in de ADV-meldingen
ontwikkelingen of gebeurtenissen.                                  De werkwijze en manier van registreren van meldingen van
                                                                   ADV’s is de afgelopen vijf jaar weinig veranderd. Hierdoor zijn
Het rapport over 2018 schetste vooral een stabiel beeld over       de meldingscijfers door de jaren heen goed te vergelijken
de registraties van discriminatie bij de politie. De verdeling     en kunnen we ook een aantal trends waarnemen. Een
over de discriminatiegronden bleek vergelijkbaar met het           belangrijke kanttekening hierbij is dat deze trends meer
voorgaande jaar, met herkomst als grootste grond, gevolgd          zeggen over de meldingsbereidheid dan over de omvang
door seksuele gerichtheid en antisemitisme, net als de             van het fenomeen discriminatie. Hieronder gaan we in op
discriminatiewijze (veel uitlatingen) en de locatie. Ondanks       de ontwikkelingen in het totaal van de ADV-meldingen en de
dit stabiele beeld op landelijk niveau, waren er juist wel grote   verdeling over discriminatiegronden, discriminatiewijzen en
verschuivingen in de aantallen registraties tussen de politie-     maatschappelijk terrein.
eenheden. Zo waren er eenheden (Amsterdam, Rotterdam
en Limburg) die veel meer incidenten registreerden dan             8.3.2 Totaal aantal meldingen 2015-2019
een jaar eerder, en eenheden (Den Haag, Oost-Nederland,            Figuur 14 laat de ontwikkeling van het totaal aantal
Oost-Brabant) die juist veel minder incidenten registreerden.      discriminatiemeldingen bij ADV’s sinds 2015 zien. Hierin zijn
Deze regionale verschuivingen hadden dus weinig effect op          duidelijke schommelingen te zien, waarbij in 2016 de meeste
de overkoepelende verdeling van de registraties over de            meldingen bij ADV’s binnenkwamen (4.761) en in 2018 de
verschillende categorieën.                                         minste (4.320). Het gemiddeld aantal meldingen per jaar is
                                                                   4.543, ongeveer het niveau van 2015.
Onderhavig rapport over de registraties in 2019 is het             Het aantal ADV-meldingen wordt onder andere beïnvloed
eerste rapport in de serie van vijf waarin niet apart over         door incidenten en ontwikkelingen die binnen korte tijd voor
incidenten van discriminatie van werknemers met een                veel meldingen zorgen (zogenaamde ‘bulk-meldingen’), die de
publieke taak wordt gerapporteerd. Hierdoor zijn de                meldingsbereidheid van specifieke groepen tijdelijk verhogen,
conclusies uit dit rapport moeilijk in de bredere lijn van de      of door gerichte activiteiten, oproepen of campagnes
overige rapporten te plaatsen. Het is wel voor het eerst           van registrerende instanties. Dit soort incidenten en
dat er een toename in het totaal aantal registraties wordt         ontwikkelingen lijken de schommelingen in het totaal aantal
geconstateerd. Die toename is bovendien terug te zien in           meldingen voor een aanzienlijk deel te kunnen verklaren.
alle discriminatiegronden en bijna alle discriminatiewijzen. Er
zijn geen maatschappelijke ontwikkelingen die erop duiden          u Zo waren er in 2015 geen specifieke bulk-meldingen, maar
dat discriminatie als fenomeen in omvang is toegenomen. Of         was er wel een duidelijke stijging in het aantal meldingen
de stijging in het aantal registraties duidt op veranderingen      van moslimdiscriminatie, mogelijk als gevolg van grotere
in het bewustzijn en de meldingsbereidheid bij burgers, is         maatschappelijke aandacht voor dit fenomeen, onder andere
niet te zeggen.                                                    in de context van vluchtelingen en terroristische aanslagen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                   64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                                                             di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




u In 2016, het jaar met het grootste aantal meldingen, waren
er verschillende ontwikkelingen die de meldingsbereidheid
opkrikten: ADV’s namen veel meldingen in behandeling over
berichten, opmerkingen en filmpjes over Sylvana Simons
op sociale media, uitingen van de oprichter van de Vrije
Democratische Partij (VDP), Burhan Gökalp, leidden tot een
hausse aan meldingen, net als een in Amsterdam verspreide
anti-homoflyer. Tot slot klopten in dat jaar veel Nederlanders
met een Turkse achtergrond aan bij ADV’s, als gevolg van
                                                                            4561                  4761                     4691               4320                     4382
spanningen in de Turks-Nederlandse gemeenschap na de
mislukte staatsgreep in Turkije.                                            2015                  2016                     2017               2018                     2019
u In 2017 zorgde het gebruik van de naam holi (een
hindoeïstisch feest) voor twee dance-events voor 352
meldingen bij de ADV in Amsterdam. Ook kwamen in dat
jaar meer meldingen dan gewoonlijk binnen op de grond            aan de mate van variatie in het totaal aantal meldingen. Er        Figuur 14 Discriminatiemeldingen bij ADV’s in 2015-2019
handicap, wat vermoedelijk een gevolg was van de ratificatie     lijkt dan ook een redelijk stabiel basisniveau aan meldingen
van het VN-verdrag voor de rechten van personen met een          te bestaan, dat niet direct wordt beïnvloed door incidenten of
handicap.                                                        discussies in de samenleving.
u In 2018 waren er geen bulk-meldingen. Dit verklaart dan
ook voor een deel het relatief lage aantal meldingen in dat      8.3.3 Discriminatiegrond, discriminatiewijze en terrein
jaar. Wel was er in dat jaar een opvallende stijging in het      Hieronder gaan we verder in op de verdeling van de ADV-
aantal meldingen op het terrein van huisvesting waar te          meldingen over de verschillende registratiecategorieën,
nemen, waarschijnlijk als gevolg van de maatschappelijke         te weten de discriminatiegrond, discriminatiewijze en het
discussie over dat onderwerp.                                    maatschappelijk terrein waarop de ervaringen plaatsvonden.
u In 2019 waren er drie incidenten die voor extra meldingen      Uiteraard is ook deze verdeling elk jaar mede beïnvloed
zorgden: de Nashville-verklaring, het aannamebeleid van          door de hierboven besproken bulk-meldingen. Niet alleen
de TU Eindhoven en het plan om kunstmatige inseminatie           leiden deze meldingen bijvoorbeeld tot een uitschieter in
met donorzaad niet meer te vergoeden voor lesbische en           één bepaalde discriminatiegrond (bijvoorbeeld godsdienst
alleenstaande vrouwen zonder medische indicatie.                 in 2017), maar zij beïnvloeden ook alle andere categorieën,
Terwijl deze ontwikkelingen en gebeurtenissen duidelijk van      aangezien we hier over verhoudingen rapporteren. Deze
invloed zijn op het totaal aantal meldingen bij ADV’s, was in    uitschieters en vertekeningen zijn echter niet de focus van
de afgelopen vijf jaar maximaal 10 procent van alle meldingen    onderstaande analyse. We kijken juist naar ontwikkelingen
gerelateerd aan deze bulk-meldingen. Dat is ongeveer gelijk      die de eenmalige gebeurtenissen overstijgen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                                                                                          di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




Figuur 15 laat de verdeling van de ADV-meldingen van de          gevolg van bewustwording omtrent het VN-verdrag handicap
afgelopen vijf jaar over de verschillende discriminatiegronden   en uitbreidingen van de gelijkebehandelingswetgeving
zien. Op grote lijnen is er sprake van een stabiele verdeling    in het kader van de implementatie van dat verdrag, en
door de jaren heen. Het is duidelijk te zien dat herkomst        daarnaast eventueel als gevolg van de decentralisatie van
steevast de grootste categorie is, met uitzondering van 2017     de Wmo. Bij discriminatie op grond van geslacht was er
(als gevolg van een bulk-melding op grond van godsdienst),       de laatste jaren sprake van toenemende aandacht voor
altijd goed voor meer dan 40 procent van de meldingen.           discriminatie in de context van zwangerschap, wat ook de
Leeftijd, geslacht en handicap volgen in wisselende volgorde     meldingsbereidheid beïnvloed kan hebben. De daling van het
met percentages die rond de 10 procent schommelen.               aantal meldingen op grond van leeftijd is moeilijker te duiden.
Daarachter komt godsdienst met 6 tot 7 procent, met              We weten dan ook niet of het hier enkel om een daling van
enkele uitschieters. Over discriminatie op grond van             de meldingsbereidheid gaat, of om een daadwerkelijke
seksuele gerichtheid, antisemitisme en nationaliteit komen,      afname van het aantal discriminatie-ervaringen, bijvoorbeeld
bulk-meldingen uitgezonderd, verhoudingsgewijs weinig            als gevolg van een gunstigere economische context in de
meldingen binnen bij ADV’s.                                      rapportageperiode.                                                onderzoek
De grafiek laat ook een aantal verschuivingen zien die los                                                                         SCP: Ervaren discriminatie
lijken te staan van incidentele uitschieters. Daarbij gaat het                                                                     Volgens het SCP-rapport Ervaren discriminatie in
met name over de middencategorieën leeftijd, geslacht en                                                                           Nederland II is de mate van ervaren discriminatie in
handicap. Zo is bij het aandeel meldingen op grond van                                                                             zijn algemeenheid tussen 2013 en 2018 ongeveer
leeftijd een gestage afname te zien, van 12 procent in 2015                                                                        gelijk gebleven. Wel constateert het SCP een stijging
naar 7 procent in 2019. In absolute aantallen gaat het bijna                                                                       van de mate van ervaren discriminatie in het
om een halvering van het aantal meldingen van 564 naar 292.                                                                        onderwijs. Er is ook sprake van een lichte stijging van
Bij handicap zien we een geleidelijke toename van 9 procent                                                                        het aantal mensen dat op het werk te maken heeft
in 2015 naar 13 procent in 2019, van 393 naar 552 meldingen.                                                                       gehad met discriminatie of daar twijfels over heeft.
Een soortgelijke stijging zien we bij de grond geslacht, van                                                                       Bij het zoeken naar werk ervaren ouderen en mensen
9 procent in 2015 (388 meldingen) naar 12 procent in 2019                                                                          met een migratieachtergrond in 2018 juist minder
(515 meldingen), weliswaar enigszins beïnvloed door de 56                                                                          discriminatie dan vijf jaar eerder. Dit kan te maken
meldingen over de TU Eindhoven in 2019.                                                                                            hebben met de verbeterde conjunctuur. De ervaren
                                                                                                                                   discriminatie op grond van geslacht en op grond
Deze ontwikkelingen zijn voor een deel in lijn met eerdere                                                                         van beperking is toegenomen, wat mogelijk verband
constateringen in de jaarlijkse rapportages. Zo hebben                                                                             houdt met bewustwording als gevolg van de #metoo-
we eerder op de grond handicap een toenemende                                                                                      beweging en de ratificatie van het VN-verdrag
meldingsbereidheid waargenomen, waarschijnlijk mede als                                                                            handicap.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                               66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                 di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8



50%




40%




30%




20%




10%




0%
            2%     3%           1%   1%   2%     9%          8%   10% 11% 12%        9%     7%        13%    7%   6%        5%      5%    4%        5%     4%           9%     8%         12% 14% 13%                      43% 42% 38% 45% 44%     12% 10%        9%   8%   7%     0%            3%    2%        1%        0%     4%         8%      4%         4%        9%


                                2%                                10%                                 9%                                  5%                                              11%                                          42%                        9%                                   1%                                           6%
       an                                      ges                              go                                     wa                                          ha                                                 her                        lee                             pol                                            sek
            tis                                      l ac                            dsd                                    a rv                                        nd                                                  kom                        fti                             it i e                                         sue
                  em                                        ht                             ien                                     an                                        ica                                                  st                         jd                                 ke                                          le g
                       it i s                                                                    st                                     teg                                        p /c                                                                                                              gez                                           eri
                                me                                                                                                            en                                          hr                                                                                                               ind                                           c ht
                                                                                                                                                   mo                                          on                                                                                                                hei
                                                                                                                                                        slim                                        isc                                                                                                                                                         hei
                                                                                                                                                                                                          he                                                                                                           d                                              d
                                                                                                                                                               s                                               zie
                                                                                                                                                                                                                     kte



                                                                                                                                                                                                                                                                                                       u          2015

                                                                                                                                                                                                                                                                                                       u          2016

                                                                                                                                                                                                                                                                                                       u          2017

                                                                                                           Figuur 15 ADV-meldingen naar discriminatiegrond in 2015-201924                                                                                                                              u          2018
                                                                                                           De cijfers in de zwarte vakjes tonen het gemiddelde percentage.                                                                                                                             u          2019



      Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




Figuur 16 laat de verdeling van de ADV-meldingen over              Bedreiging                    2%                                                                           2015

de verschillende discriminatiewijzen zien. Net als bij de                                        3%                                                                           2016

discriminatiegronden is de algemene verdeling stabiel:                                           2%                                                                           2017

omstreden behandeling is de discriminatiewijze die veruit het                                    3%                                                                           2018

vaakst bij ADV’s gemeld wordt, verder gaat meestal ruim een                                      4%                                                         3%   Gemiddelde   2019

derde van de meldingen over vijandige bejegening. Geweld           Geweld                        3%

en bedreiging worden veel minder vaak bij ADV’s gemeld.                                          2%

De eerder beschreven bulk-meldingen zijn minder makkelijk                                        2%

terug te zien in de categorieën dan bij de discriminatiegrond,                                   2%

maar zijn desondanks van invloed op de verdeling: zo                                             2%                                                         2%   Gemiddelde

waren de incidenten in 2016 (omtrent Sylvana Simons, anti-         Omstreden behandeling        66%

homoflyers en Turkse spanningen) vooral gerelateerd aan                                         60%

vijandige bejegening, in 2017 (holi-dancefeest) vooral aan                                      67%

omstreden behandeling.                                                                          64%

                                                                                                59%                                                        63%   Gemiddelde

Ook in deze cijfers kunnen we enkele ontwikkelingen over           Vijandige bejegening         34%

de afgelopen vijf jaar waarnemen, met name als we naar                                          37%

de absolute aantallen in plaats van de verhoudingen kijken.                                     31%

Het aantal meldingen van omstreden behandeling neemt,                                           34%

ondanks een piek in 2017, gestaag af: van 3033 meldingen in                                     39%                                                        35%   Gemiddelde

2015 naar 2582 meldingen in 2019. Bij vijandige bejegening
is sprake van een lichte toename, alhoewel niet in dezelfde       Figuur 16 ADV-meldingen naar wijze van discriminatie in 2015-201925
orde van grootte: in 2015 waren er 1556 meldingen van deze
discriminatiewijze, in 2019 ging het om 1689. Opvallend is
verder de grote schommeling, met een stijgende trend, in het      ontwikkelingen. Er zijn geen aanwijzingen dat mensen meer
aantal meldingen van bedreiging: in deze categorie kwamen         belang zijn gaan hechten aan het melden van de ene vorm
in 2015 nog 96 meldingen binnen, in 2018 128 en in 2019 met       van discriminatie ten opzichte van de andere, of dat er meer
191 meldingen bijna twee keer zoveel als vijf jaar geleden. Het   bewustzijn is ontstaan op een bepaald gebied. Bovendien zijn
aantal meldingen van geweld leek eerst af te nemen, maar is       de verschuivingen niet heel groot. Het ligt dan ook meer voor
inmiddels weer op hetzelfde niveau als in 2015.                   de hand om de verschuivingen in de discriminatiewijzen te
                                                                  zien als afgeleide van verschuivingen in het bewustzijn van
Het is moeilijk om deze veranderingen in verband te brengen       discriminatie op de verschillende gronden of terreinen: zo
met verschuivingen in de meldingsbereidheid of andere             kan bijvoorbeeld een verhoogde meldingsbereidheid op het



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                         68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                                                               di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




gebied van arbeidsmarktdiscriminatie in een bepaald jaar         Verder is het aantal meldingen op het terrein van huisvesting,
leiden tot een hoger aandeel omstreden behandeling in de         ondanks een kleine daling in het afgelopen jaar, over de vijf
meldingen, omdat deze wijze van discriminatie op het terrein     jaar bezien toegenomen in zowel absolute als relatieve zin:
van arbeidsmarkt vaak voorkomt.                                  van 142 in 2015 naar 217 in 2018 en 196 in 2019. De laatste
                                                                 twee jaar was er duidelijk meer publieke aandacht voor
In figuur 17 laten we de verdeling van de ADV-meldingen          discriminatie op het terrein van huisvesting, in combinatie
over de verschillende maatschappelijke terreinen zien. In        met een grotere vraag naar huisvesting dan het bestaande
dit overzicht zijn de uitschieters weer duidelijk zichtbaar:     aanbod, wat ongetwijfeld van invloed is geweest op de
de publieke opinie in 2016 en 2019 als gevolg van politieke      meldingsbereidheid. Het is te bezien of het huidige niveau in
flyers en Nashville, de horeca in 2017 als gevolg van de         het aantal meldingen in de komende jaren stabiel blijft.
‘holi’-evenementen. Los van deze uitschieters is de verdeling,
net als in de andere overzichten, overwegend constant: de        In de andere categorieën zijn er kleine verschuivingen waar te
arbeidsmarkt is elk jaar de grootste categorie, minimaal twee    nemen, maar het is de vraag of dit structurele veranderingen
keer zo groot als andere terreinen. Collectieve voorzieningen    in het niveau van de meldingen zijn. Zo komen er, ook los van
en commerciële dienstverlening zijn allebei goed voor ruim       het ene incident uit 2017, in de afgelopen twee jaar iets meer
10 procent van de meldingen, gevolgd door de buurt of wijk       meldingen binnen op het terrein van horeca dan eerder. Het
met 8 tot 9 procent. De kleinere categorieën fluctueren in het   aantal meldingen in de buurt of wijk en het aantal meldingen
aantal meldingen, maar komen zelden uit op meer dan              op het terrein van politie, OM of vreemdelingenpolitie is de
7 procent van het totaal.                                        afgelopen drie jaar juist lager dan in de jaren ervoor. Het
                                                                 aantal meldingen op het terrein van publieke of politieke
Een opvallende ontwikkeling in de afgelopen vijf jaar is de      opinie schommelt sterk, met een licht stijgende trend. Hierbij
relatieve en absolute afname van het aantal meldingen            is de aantekening van belang dat het in al deze gevallen om
van arbeidsmarktdiscriminatie: in 2015 gingen nog 1437           nogal lage aantallen gaat, waardoor een kleine verandering al
meldingen over dit terrein (32 procent), in 2019 was dit         snel opvallend lijkt. De grotere categorieën zoals collectieve
gedaald naar 1140 (26 procent). De verbeterende conjunctuur      voorzieningen en commerciële dienstverlening blijven stabiel
in de rapportageperiode en de resulterende krapte op de          in omvang.
arbeidsmarkt hebben hier mogelijk aan bijgedragen. Als
de vraag naar werknemers groot is, is er minder ruimte
voor werkgevers om bij de selectie van nieuwe werknemers
bewust of onbewust te discrimineren.26
Er zijn ook geen aanwijzingen dat de aandacht voor arbeids-
marktdiscriminatie, en daarmee het bewustzijn ervan, in de
afgelopen jaren is afgenomen.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                    69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                               di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8


35%




30%




20%




10%




0%
         32% 27% 28% 28% 26%       9%         9% 8% 8% 8%    12% 11% 11% 12% 14%                            10% 9% 10% 11% 11%                          4%     4% 12% 6% 5%             3%          3% 3% 5% 4%    4%        4% 3% 4% 3%            7%        6% 6% 7% 7%    6%        6% 5% 6% 6%            4%        4% 3% 3% 3%                     3%        11% 5% 4% 6%


                    28%                             8%                        12%                                        10%                                         6%                                    4%                     4%                                6%                       6%                               3%                                         6%
       arb                        bu                        col                                        com                                         ho                                  hu                         me                               on                       ope                              pol                                       pub
             eid                       u rt                       lec                                            me                                     rec                                 i sv                       dia                              der                       nb                               it i e                                    lie
                   sm                         /w                        tie                                           rc i                                    a /a                                 e st                      en                               wi                       are                                  / OM                                   ke/
                        ark                        ijk                        ve                                             ële                                     mu                                   ing                     rec                              js                        ru                                    / vr                                  pol
                              t                                                    vo o                                            die                                    sem                                                           l am                                                      i mt                                                                         it i e
                                                                                          rz i                                           n st                                   e nt                                                           e                                                         e                                eem                                           ke
                                                                                                 eni                                            ve r                                                                                                                                                                                            del                                          opi
                                                                                                       ng                                              len                                                                                                                                                                                            ing                                          nie
                                                                                                            en                                               ing                                                                                                                                                                                            enp
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  oli
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        tie


                                                                                                                                                                                                                                                                                                              u             2015

                                                                                                                                                                                                                                                                                                              u             2016

                                                                                                                                                                                                                                                                                                              u             2017

                                                                                                            Figuur 17 ADV-meldingen naar maatschappelijk terrein in 2015-201927                                                                                                                               u             2018
                                                                                                            De cijfers in de zwarte vakjes tonen het gemiddelde percentage.                                                                                                                                   u             2019



      Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                  di s c ri m i n a t i ec i j f ers 2015-2019 | 8




8.3.4 Overkoepelend beeld ADV-meldingen
ADV’s hebben de afgelopen vijf jaar in totaal 22.715
meldingen ontvangen en behandeld. Uit bovenstaande
analyse blijkt dat deze meldingen over het algemeen een
stabiel patroon volgen, als we kijken naar de categorisering
in discriminatiegrond, discriminatiewijze en maatschappelijk
terrein. Eenmalige gebeurtenissen en ontwikkelingen kunnen
tot extra meldingen op een bepaald onderwerp leiden, maar
aan de basis verandert er weinig. Wel zijn er genuanceerde
veranderingen in het soort ervaringen dat gemeld wordt waar
te nemen. Discriminatiegronden zoals geslacht en handicap
komen vaker terug in de meldingen, leeftijdsdiscriminatie
wordt juist minder vaak gemeld. De arbeidsmarkt is het
terrein waarover veruit de meeste meldingen bij ADV’s
binnenkomen, maar het aantal lijkt wel af te nemen.


De veranderingen door de tijd heen zijn niet met zekerheid
te verklaren. Meldcijfers zijn een reflectie van (veranderingen
in) maatschappelijk en individueel bewustzijn van en
aandacht voor discriminatie, opvattingen en kennis over de
mogelijkheden om melding te maken, en daadwerkelijke
veranderingen in de manifestatie van het fenomeen. Zo
kunnen we sommige verschuivingen door de jaren heen
koppelen aan waarnemingen in de maatschappelijke
aandacht voor bepaalde vormen van discriminatie. Waar
deze koppeling niet mogelijk is, hebben de meldcijfers slechts
beperkte zeggingskracht.


Tot slot kunnen we concluderen dat een terugblik over vijf
jaar andere veranderingen aan het licht brengt dan we eerder
in de jaarlijkse rapportages hebben kunnen identificeren. Een
meerjarenvergelijking lijkt dan ook meerwaarde te hebben
voor het waarnemen van structurele trends.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                       71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                                                             d i s c ri mi nat iec ijfers 2015-2019 | 8


8.4 In het kort                                                    u Wel zijn er genuanceerde veranderingen waar te
u De verdeling van de door de politie geregistreerde               nemen in het soort ervaringen dat bij ADV’s gemeld
discriminatie-incidenten over de verschillende                     wordt. De discriminatiegronden geslacht en handicap
discriminatiegronden is in de periode 2015-2019 in grote           kwamen in recentere jaren vaker terug in de meldingen,
lijnen hetzelfde gebleven. De discriminatiegrond waar de           leeftijdsdiscriminatie werd juist minder vaak gemeld. De
meeste meldingen over geregistreerd werden is de grond             meeste meldingen die ADV’s ontvingen gingen over het
herkomst, waarbij veel incidenten van discriminatie op grond       terrein van de arbeidsmarkt, maar het aantal lijkt wel af te
van een donkere huidskleur werden geregistreerd. De tweede         nemen.
grootste categorie in de registraties is seksuele gerichtheid en
de derde grootste categorie is antisemitisme.                      u Mogelijke verklaringen voor de veranderingen in het
                                                                   meldgedrag hebben betrekking op de economische situatie,
u Verder is er ook continuïteit in de geregistreerde               meer maatschappelijke en beleidsmatige aandacht voor de
discriminatiewijzen. Zo registreerde de politie vooral veel        positie van mensen met een beperking als gevolg van het
discriminerende uitlatingen. Ook de overige registraties,          VN-verdrag handicap, en specifieke campagnes en beleid
bijvoorbeeld van geweld, ontleenden hun discriminerend             gericht op zwangerschapsdiscriminatie.
karakter vaak aan een uitlating die in de context van het
incident werd gedaan.


u De meest opvallende verandering door de jaren heen is
de daling van het aantal geregistreerde voorvallen op de
openbare weg. In de afgelopen jaren werden juist meer
incidenten in de directe woonomgeving geregistreerd.


u ADV’s hebben in de periode 2015-2019 22.715 meldingen
ontvangen en behandeld. De meldingen volgden over het
algemeen een stabiel patroon, gelet op categorisering in
discriminatiegrond, discriminatiewijze en maatschappelijk
terrein. Incidenten en ontwikkelingen leiden regelmatig
tot extra meldingen op een bepaald onderwerp, maar de
onderliggende verdeling verandert weinig.




D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                           72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                    not en |                    •

u   1 Voor een uitgebreide uitleg over de verschillende aspecten            u   8 In het totaal aantal meldingen bij ADV’s in 2019 ontbreken de     u   12 De percentages ten aanzien van de vragen
    die van invloed zijn op discriminatie-statistieken, lees het                cijfers van het Adviespunt Discriminatie Lumens, de gemeente            bij het College zijn berekend over het totaal
    essay ‘Discriminatie herkennen, benoemen en melden’ van Iris                Westerkwartier en de gemeente Horst aan de Maas die niet (op            aantal contactmomenten over ten minste één
    Andriessen, SCP.                                                            tijd voor verwerking in dit rapport) zijn aangeleverd.                  discriminatiegrond, dus zonder vragen waar de grond
u   2 In dit rapport gebruiken we de term ‘discriminatie op grond           u   9 In 2018 zijn de discriminatie-incidenten bij de politie               onbekend was of waarbij het ging om een niet-
    van herkomst’ in plaats van ‘discriminatie op grond van ras’,               uitgesplitst in reguliere incidenten en incidenten tegen                wettelijke discriminatiegrond.
    omdat het begrip ‘ras’ verschillend geïnterpreteerd kan worden              werknemers met een publieke taak. Incidenten tegen                  u   13 Dit is het aantal meldingen dat bij ADV’s
    en hierdoor voor verwarring kan zorgen. We verwijzen met                    werknemers met een publieke taak zijn in 2019 niet afzonderlijk         geregistreerd staat die met het registratieprogramma
    ‘herkomst’ wel naar het juridische begrip ‘ras’ zoals vastgelegd            gecategoriseerd, maar vormen deel van het totaal aantal                 ADV-net werken. Het totaal aantal meldingen ligt
    in het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van                      incidenten. Om de cijfers tussen 2018 en 2019 te kunnen                 waarschijnlijk hoger.
    alle vormen van rassendiscriminatie. Daarin wordt onder                     vergelijken zijn de totalen van ‘regulier’ en ‘publieke taak’ uit   u   14 In 2018 zijn de discriminatie-incidenten bij
    ‘ras’ verstaan: huidskleur, afkomst en nationale of etnische                2018 bij elkaar opgeteld en de percentages herberekend.                 de politie uitgesplitst in reguliere incidenten en
    afstamming (Kamerstukken II 1990/91, 22 014, nr. 3, p. 13). De              Deze percentages zijn daardoor niet vergelijkbaar met die in            incidenten tegen werknemers met een publieke taak.
    discriminatiegrond ‘nationaliteit’ wordt door ADV’s en College              Discriminatiecijfers in 2018.                                           Incidenten tegen werknemers met een publieke taak
    apart geregistreerd en wordt ook in dit rapport waar relevant als           In 2019 en een groot deel van 2018 kon er per discriminatie-            zijn in 2019 niet afzonderlijk gecategoriseerd, maar
    aparte categorie weergegeven.                                               incident één discriminatiegrond worden gekozen door de                  vormen deel van het totaal aantal incidenten. Om de
u   3 Ens, A. (2016), Discriminatie melden bij de politie?, Den Haag:           case screeners van politie. Bij enkele incidenten uit 2018 zijn         cijfers tussen 2018 en 2019 te kunnen vergelijken zijn
    Nationale Politie.                                                          meerdere discriminatiegronden geregistreerd. Percentages zijn           de totalen van ‘regulier’ en ‘publieke taak’ uit 2018
u   4 Andriessen, I. et al (2020), Ervaren discriminatie in Nederland II,       berekend over het totaal aantal geregistreerde gronden.                 bij elkaar opgeteld en de percentages herberekend.
    Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.                              u   10 De percentages zijn berekend over het totaal                         Deze percentages zijn daardoor niet vergelijkbaar
u   5 Andriessen, I. (2017), Discriminatie herkennen, benoemen en               aantal meldingen. Per melding kunnen meerdere                           met die in Discriminatiecijfers in 2018.
    melden, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.                          discriminatiegronden zijn geregistreerd, waardoor de optelsom       u   15 De percentages zijn berekend over het totaal
u   6 Om de vergelijking tussen de jaren 2018 en 2019 mogelijk                  van de percentages hoger dan 100% kan zijn.                             aantal meldingen. Per melding kunnen meerdere
    te maken, zijn ook de aantallen over 2018 in het hele rapport           u   11 Deze tabel is gebaseerd op informatie uit ADV-net over               wijzen van discriminatie zijn geregistreerd, waardoor
    opnieuw berekend door samenvoeging van reguliere                            2019. ADV-net is het programma dat door vrijwel alle regionaal          de optelsom van de percentages hoger dan 100% kan
    incidenten en incidenten tegen werknemers met een publieke                  opererende ADV’s wordt gebruikt om hun meldingen te                     zijn.
    taak. Hierdoor komen de aantallen niet meer overeen                         registreren. ADV’s die niet met ADV-net werken, gebruiken           u   16 De percentages zijn berekend over het totaal
    met de gegevens die in het in 2019 gepubliceerde rapport                    eigen registratieprogramma’s en hebben hun meldcijfers los              aantal meldingen. In deze figuur staan alleen de
    Discriminatiecijfers in 2018 zijn gerapporteerd.                            aangeleverd. Die informatie is echter beperkter en laat geen            meest voorkomende terreinen en is er een categorie
u   7 Het aantal discriminatie-incidenten bij de politie in 2018 is             uitspraken toe over de verbanden tussen discriminatiegronden,           ‘anders’ toegevoegd waarin alle meldingen staan die
    de som van de reguliere discriminatie-incidenten (3.299) en                 -terreinen en -wijzen. In 2019 is 91% van alle meldingen in             onder een ander terrein zijn geregistreerd. In tabel 6
    discriminatie-incidenten tegen werknemers met een publieke                  ADVnet geregistreerd.                                                   in bijlage 2 is de verdeling over alle maatschappelijke
    taak (1.375).                                                                                                                                       terreinen te vinden.



    Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                  73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                       n o t en |   •


u   17 Deze tabel is gebaseerd op informatie uit ADV-net over               u   24 De percentages zijn berekend over het totaal aantal
    2019. ADV-net is het programma dat door vrijwel alle regionaal              meldingen. Per melding kunnen meerdere discriminatiegronden
    opererende ADV’s wordt gebruikt om hun meldingen te                         zijn geregistreerd. De gronden arbeidscontract, arbeidsduur,
    registreren. ADV’s die niet met ADV-net werken, gebruiken                   burgerlijke staat, levensovertuiging, nationaliteit, niet-wettelijke
    eigen registratieprogramma’s en hebben hun meldcijfers los                  gronden en onbekend zijn in deze figuur niet opgenomen.
    aangeleverd. Die informatie is echter beperkter en laat geen            u   25 De percentages zijn berekend over het totaal aantal
    uitspraken toe over de verbanden tussen discriminatiegronden,               meldingen. Per melding kunnen meerdere wijzen van
    -terreinen en -wijzen. In 2019 is 91% van alle meldingen in                 discriminatie zijn geregistreerd, waardoor de optelsom van de
    ADVnet geregistreerd.                                                       percentages hoger dan 100% kan zijn. De categorieën ‘overig’ en
u   18 De percentages ten aanzien van de vragen bij het College                 ‘onbekend’ zijn in deze figuur niet opgenomen.
    zijn berekend over het totaal aantal contactmomenten over ten           u   26 Dit rapport is geschreven op een moment waarop nog niet
    minste één maatschappelijk terrein, dus zonder vragen waar                  te overzien is wat de gevolgen van de Covid-19-pandemie
    het terrein onbekend was of waarbij het ging om een terrein dat             zijn op de economie. De gevolgen voor de arbeidsmarkt
    niet in de gelijkebehandelingswetgeving genoemd wordt.                      kunnen ook weer van invloed zijn op de omvang van
u   19 Onderwijsgerelateerde verzoeken op grond van handicap of                 arbeidsmarktdiscriminatie.
    chronische ziekte (WGBH/CZ) worden vanaf 2018 geregistreerd             u   27 De percentages zijn berekend over het totaal aantal
    op het AWGB-terrein ‘leveren van en toegang tot goederen en                 meldingen. Per melding kunnen meerdere terreinen
    diensten’.                                                                  zijn geregistreerd. In deze figuur staan alleen de meest
u   20 Sinds 2013 wordt gewerkt aan uniforme regionale rapporten                voorkomende terreinen. De terreinen privésfeer, sport, overig
    over discriminatiecijfers (project Regionale Rapportage                     en onbekend zijn in deze figuur niet opgenomen.
    Discriminatiegegevens).
u   21 Als gevolg van de wijziging in registratie bij de politie, waarbij
    er geen onderscheid meer wordt gemaakt naar ‘reguliere’
    discriminatie-incidenten en incidenten tegen werknemers met
    een publieke taak, zijn de promillages over de politieregistraties
    van 2019 niet vergelijkbaar met die van 2018.
u   22 De percentages zijn berekend over het totaal aantal
    meldingen. Per melding kunnen meerdere discriminatiegronden
    zijn geregistreerd.
u   23 Vóór 2015 rapporteerde de politie jaarlijks over de
    registratiegegevens in de zogenaamde POLDIS-rapportage. In
    het multi-agencyrapport over 2015 is de vergelijking met de
    laatste editie van de POLDIS-rapportage gemaakt.



    Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                      74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Met dank aan                                                    Colofon


Dit rapport is tot stand gekomen met dank aan: de               Rotterdam/Den Haag, april 2020
antidiscriminatievoorzieningen, Discriminatie.nl (de            Dit rapport is geschreven door Art.1 in opdracht van
landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen),      de politie en het Ministerie van Binnenlandse Zaken
MiND, het College voor de Rechten van de Mens en de             en Koninkrijksrelaties. Het is tot stand gekomen in
materiedeskundigen van de politie: Siska Bhairosingh,           samenwerking met Discriminatie.nl, de landelijke
Mathilde Paarlberg, Tufan Okkali, Hans Steenland en Richard     vereniging van antidiscriminatievoorzieningen.
Vrins. De begeleidingscommissie: Iris Andriessen (Sociaal en
Cultureel Planbureau), Lute Nieuwerth, Ed Faas, Barbara van     Tekst
Caem (politie), Suzanne Vogel, Marije Graven (Ministerie van    Gregor Walz (Verwonderzoek)
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), Elz Coolman,        Saskia van Bon (Art.1)
Bastiaan Winkel (Ministerie van Justitie en Veiligheid), Igor   Bauke Fiere (Art.1)
Petrović, Justin Hoegen Dijkhof (College voor de Rechten van
de Mens), Frederique Janss (Discriminatie.nl).                  Uitgave
                                                                Art.1




grafisch ontwerp © 2020, go puck                                                                                       <
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                                                                      t o e l i cht ing c ijfers | b ijl age 1


Dit rapport geeft de omvang en aard weer van de                   B1.1 Politie
discriminatie-incidenten die in 2019 in de systemen               Het maken van onderscheid kan strafbaar zijn. Burgers of
van de politie zijn gevonden en de meldingen die ADV’s            organisaties kunnen daarom aangifte doen van discriminatie
in dat jaar ontvingen. Daarnaast zijn ook data van het            of een incident melden bij de politie. In het Wetboek van
College voor de Rechten van de Mens en het meldpunt               Strafrecht is discriminatie op vijf discriminatiegronden
internet discriminatie MiND in het rapport opgenomen.             strafbaar gesteld, te weten: ras (in dit rapport ‘herkomst’
In deze bijlage wordt per organisatie kort ingegaan op            genoemd), geslacht, godsdienst/levensovertuiging, seksuele
de (wettelijke) taken die deze heeft in de bestrijding van        gerichtheid en handicap. Het merendeel van de bij de politie
discriminatie. Vervolgens wordt uitgelegd welke data van          gemelde discriminatievormen zit ‘verborgen’ achter andere
de bewuste organisatie worden gebruikt. Zie hiervoor ook          delicten (belediging, bedreiging, mishandeling, et cetera).
Hoofdstuk 1.                                                      Denk aan een mishandeling waarbij het slachtoffer doelwit
                                                                  was vanwege zijn huidskleur, of een vernieling aan het huis
Vergelijkbaarheid van meldings- en incidentregistraties           van een homoseksueel stel. Bij een dergelijk ‘commuun delict’
De gegevens van instanties die meldings- en                       dient de officier van justitie een strafverzwaring te eisen
incidentregistraties over discriminatie bijhouden, zijn           vanwege een discriminatie-aspect. De data over discriminatie
niet gelijksoortig en kunnen daarom niet bij elkaar               worden verkregen met behulp van een landelijke
worden opgeteld. Instanties hebben verschillende                  trefwoordenlijst, samengesteld op basis van de vijf hiervoor
verantwoordelijkheden, taken en procedures en hun                 genoemde discriminatiegronden. Materiedeskundigen binnen
registraties zijn hierop ingericht. Dit betekent dat zij andere   de politie screenen de resultaten van deze zoekslag op de
typen situaties registreren en andere categorieën hanteren.       aanwezigheid van discriminatoire aspecten. Alle gescreende
Daarnaast zijn er verschillen tussen de gebruikte definities      resultaten bij elkaar vormen de eindlijst voor deze jaarcijfers.
van bepaalde termen en tussen registratieprotocollen. Ten         De eindlijst is ingelezen in Excel. Dit databestand is verder
slotte is er sprake van enige overlap tussen de registraties      bewerkt, waarbij dubbel geregistreerde incidenten zoveel
van verschillende organisaties. Het komt namelijk voor            mogelijk zijn verwijderd, en vormde uiteindelijk de basis voor
dat gedupeerden zich zowel bij een ADV als bij de politie         de analyse in dit rapport.
melden, of zowel bij een ADV melden als bij het College
voor de Rechten van de Mens een verzoek om een oordeel            Instroom van discriminatiefeiten bij het OM
indienen. Optellen zou hier tot een vermoedelijk klein, maar      Jaarlijks rapporteert het OM over de feiten die zijn
onbekend aantal dubbeltellingen leiden. De informatie uit         ingestroomd bij het OM omdat deze mogelijk strafbaar
de verschillende bronnen wordt om deze redenen apart              zijn op grond van een van de discriminatieartikelen in
gepresenteerd en dient als complementair te worden gezien.        het Wetboek van Strafrecht, of een ander strafbaar feit
                                                                  betreffen waarbij mogelijk een discriminatieaspect heeft
                                                                  gespeeld.1 Het gaat hierbij om aanzienlijk lagere aantallen



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                   76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                                                                         t o e l i cht ing c ijfers | b ijl age 1


feiten dan er discriminatie-incidenten geregistreerd worden       gemeente zijn burgers toegang te bieden tot een ADV. Over          Registreren
door de politie. Hiervoor zijn verschillende redenen aan          de ontvangen meldingen dienen gemeenten jaarlijks te
te wijzen. In de eerste plaats bevatten de door de politie        rapporteren aan de minister van Binnenlandse Zaken en                                De politie registreert
geregistreerde discriminatie-incidenten naast aangiften           Koninkrijksrelaties. Voor de rapportage over 2019 konden                             aangiften, meldingen en
ook meldingen, waarmee burgers de politie op de hoogte            gemeenten voor het vierde jaar op rij wat die rapportage                             eigen waarnemingen in BVH
stellen van een situatie. In veel gevallen behoeft een melding    betreft volstaan door gegevens over de meldingen aan te
geen nadere actie van de politie en zal een melding daarom        leveren voor dit landelijke rapport.
niet leiden tot een ingestroomd feit bij het OM. Daarnaast                                                                                                                   zoeken
is het als melding of aangifte wordt gedaan, mogelijk dat         Meldingen en klachten bij ADV’s betreffen allerlei
er geen verdachte wordt gevonden of dat er sprake is van          discriminatiegronden. Daarbij kan het zowel om gronden          Met behulp van een
onvoldoende bewijs. Verder kan het zijn dat een incident bij      gaan die wettelijk zijn vastgelegd in het Wetboek van           trefwoordenlijst wordt gezocht
de politie staat geregistreerd als specifiek discriminatiefeit,   Strafrecht of de gelijkebehandelingswetgeving (bijvoorbeeld     naar discriminatie-incidenten.
maar dat bij de beoordeling of onderzoek door het OM blijkt       ras of seksuele gerichtheid), als om gronden die niet in de
dat niet is voldaan aan één of meer bestanddelen van het          wet zijn opgenomen (zoals uiterlijk). Meldingen kunnen
strafrechtelijke discriminatiefeit. Bij commune feiten met een    betrekking hebben op een incident of situatie die tegen              screenen
mogelijk discriminatie-aspect, die in de politiesystemen als      een persoon is gericht (de melder of iemand anders), maar
discriminatie-incident worden aangemerkt, kan na opsporing        ook op een gebeurtenis die niet tegen specifieke personen                           Materiedeskundigen screenen
blijken dat het discriminatieaspect niet aannemelijk kan          is gericht, zoals een artikel in de media of een regeling die                       de gevonden incidenten op
worden gemaakt. Tot slot is een belangrijk uitgangspunt           voor een bepaalde groep nadelig uitpakt. Bij de registratie                         relevantie en categoriseren deze.
voor de afdoening van discriminatiezaken dat strafrechtelijke     van meldingen en klachten bij ADV’s staat het perspectief
middelen niet noodzakelijkerwijs de meest betekenisvolle          van de melder centraal. Van de geregistreerde meldingen
oplossing bieden voor een slachtoffer.2 Daarom kan, na            en klachten bij een ADV is vaak niet juridisch of objectief     Figuur B1 Totstandkoming politiecijfers discriminatie
goedkeuring van de officier van justitie en in overleg met het    aangetoond dat er sprake was van discriminatie.
slachtoffer, ook een niet strafrechtelijke opvolging gegeven
worden aan een discriminatie-incident, zoals een interventie      De meeste ADV’s registreren meldingen en klachten middels
door de wijkagent of de inzet van mediation.                      een speciaal daarvoor ontwikkeld registratieprogramma.
                                                                  Alle klachten en meldingen worden geregistreerd, tenzij
B1.2 Antidiscriminatievoorzieningen                               onvoldoende gegevens beschikbaar zijn of de melding geen
Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben                 betrekking heeft op (ervaren) discriminatie. De meeste
waargenomen kunnen hiervan melding maken of een                   ADV’s hebben een regionale functie, waarbij het werkgebied
klacht indienen bij een antidiscriminatievoorziening              overlapt met een voormalige politieregio; daarnaast is er een
(ADV). Sinds de introductie van de Wet gemeentelijke              aantal lokale ADV’s. De regionale ADV’s vormen gezamenlijk
antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in 2009 dient elke           de landelijke vereniging Discriminatie.nl.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                            77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                                                                   t o e l i cht ing c ijfers | b ijl age 1


Een melding doen van discriminatie kan via de website          het College zijn uitgesproken, verwijzen we de lezer naar het
Discriminatie.nl of met behulp van de app Meld discriminatie   jaarverslag en de Monitor Discriminatiezaken van het College.
NU. De melder wordt dan automatisch doorverwezen
naar de ADV in zijn of haar regio. Een klachtbehandelaar       Mensen die discriminatie hebben ervaren kunnen zich
neemt desgewenst contact met de melder op, bespreekt           met vragen of een klacht wenden tot het College via
de situatie met de melder en adviseert hem of haar over        www.mensenrechten.nl/contact.
de mogelijkheden en wat de ADV voor de melder kan doen.
De ADV doet onderzoek naar wat zich heeft voorgedaan en        B1.4 Meldpunt Internet Discriminatie (MiND)
kan de melder desgewenst ondersteunen en begeleiden of         Discriminerende uitingen op internet kunnen gemeld worden
bemiddelen tussen partijen.                                    bij het meldpunt Internet Discriminatie (MiND). Via een
                                                               digitaal meldformulier kunnen als discriminerend ervaren
B1.3 College voor de Rechten van de Mens (College)             uitingen bij MiND onder de aandacht worden gebracht. MiND
Mensen die discriminatie hebben ervaren op school of           onderzoekt vervolgens of de uiting (nog) online staat en of
bijvoorbeeld op hun werk, kunnen het College voor de           deze strafbaar zou kunnen zijn op basis van artikel 137c t/m
Rechten van de Mens (het College) verzoeken om een oordeel     137e van het Wetboek van Strafrecht en de bijbehorende
uit te spreken over de kwestie. Het College is bevoegd om      jurisprudentie. Indien een uiting als mogelijk strafbaar wordt
situaties te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving.      ingeschat, probeert MiND de uiting offline te krijgen door een
Dat betekent dat de situatie waarover een oordeel              verzoek hiertoe in te dienen bij de beheerder of moderator
wordt gevraagd betrekking moet hebben op de                    van de betreffende website. Als dat – ook na herhaald
discriminatieterreinen en -gronden die in deze wetgeving       verzoek – niet gebeurt, doet de organisatie aangifte. Het OM
zijn opgenomen. Als het College de klacht mag behandelen       kan hierop besluiten een strafrechtelijk onderzoek te starten.
wordt een onderzoek gestart, waarna een zitting volgt en het   Alle meldingen die MiND ontvangt, worden geregistreerd.
College uitspraak doet en bepaalt of er al dan niet sprake     In dit rapport wordt op verschillende plaatsen aan deze
is van discriminatie. Soms komt het niet tot een zitting,      cijfers gerefereerd. In het jaarverslag van de organisatie
bijvoorbeeld omdat een verzoeker het verzoek intrekt. Alle     is ook informatie beschikbaar over de uitingen die door
verzoeken die het College ontvangt worden geregistreerd.       MiND als mogelijk strafbaar zijn ingeschat, de acties die
In dit rapport zijn instroomcijfers van 2018 en 2019 van het   zijn ondernomen naar aanleiding van zulke uitingen en de
College opgenomen. Daarnaast is gekeken naar de vragen         resultaten daarvan.
en meldingen die de Front Office van het College in 2019
ontving. Voor meer informatie over de oordelen die door        Discriminerende uitingen kunnen gemeld worden bij MiND
                                                                                                                                Noten
                                                               via de website www.mindnederland.nl.                             1 Openbaar Ministerie (2019), Strafbare Discriminatie in Beeld 2018.
                                                                                                                                Amsterdam: Openbaar Ministerie (OM).
                                                                                                                                2 Openbaar Ministerie (2019), Aanwijzing Discriminatie,
                                                                                                                                1 januari 2019.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                         78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>tot aal aan tal d i s c ri m i n a t i e re g i s t ra t ies                              t ab el l en | b ijl age 2


  discriminatieregistraties                       totaal 2018         totaal 2019

  		

  Politie1

  Discriminatie-incidenten                                  4.674                 5.487

  ADV’s2

  Meldingen                                                 4.320                 4.382

  MiND

  Meldingen                                                   583                  692

  College voor de Rechten van de Mens

  Verzoeken om een oordeel                                    510                  541




Tabel 1 Overzicht van discriminatie-incidenten bij politie, meldingen bij ADV’s
en MiND en de verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten
van de Mens, 2018-2019


                                                                                           N ota Bene

                                                                                           u De cijfers in dit rapport zijn afkomstig uit
                                                                                           verschillende databronnen. Voor de politieregistraties
                                                                                           is gebruikgemaakt van de daartoe opgestelde
                                                                                           databestanden (zie bijlage 1 voor de toelichting). De
                                                                                           ADV-cijfers zijn voor dit rapport aangeleverd door
                                                                                           de ADV’s. Door data beschikbaar te stellen voor
                                                                                           deze rapportage, konden ADV’s in 2019 voldoen aan
                                                                                           de rapportageverplichting in het kader van de Wet
                                                                                           gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen. De
Noten
1 Het aantal discriminatie-incidenten bij de politie in 2018 is de som van de
                                                                                           cijfers van het College voor de Rechten van de Mens
reguliere discriminatie-incidenten (3.299) en discriminatie-incidenten tegen               en MiND zijn overgenomen uit de jaarverslagen
werknemers met een publieke taak (1.375).
                                                                                           van deze organisaties. De cijfers van 2018 zijn
2 In het totaal aantal meldingen bij ADV’s in 2019 ontbreken de cijfers van het
Adviespunt Discriminatie Lumens, de gemeente Westerkwartier en de gemeente
                                                                                           overgenomen uit de voorganger van dit rapport:
Horst aan de Maas die niet (op tijd voor verwerking in dit rapport) zijn aangeleverd.      Discriminatiecijfers in 2018.




D is cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                     79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>disc r i m i n ati eg ro n d                                                                                                                       t ab el l en | b ijl age 2


  discriminatiegrond - politie                     regulier *        % publieke taak *     %	Totaal 2018                %	Totaal 2019               % 		



  Antisemitisme4                                         275        8%            324     23%           599         13%               768         14%

  Geslacht                                                28        1%              4     0%             32          1%                38          1%

  Godsdienst                                             151        5%             22     2%            173          4%               225          4%

  Handicap                                                16        0%             29     2%             45          1%                79          1%

  Herkomst                                              1.442     43%             297     21%          1.739        37%             2.156         39%

  Levensovertuiging                                        0        0%              0     0%               0         0%                19          0%

  Seksuele gerichtheid                                   847      25%             658     47%          1.505        32%             1.603         29%

  Onbekend/Overig                                        565      17%              59     4%            624         13%               599         11%



Tabel 2 Discriminatie-incidenten politie naar discriminatiegrond in 2018-20193                                        *Regulier en publieke taak in 2018




  discriminatiegrond - adv                       aantal 2018    % 2018    aantal 2019    % 2019 		



  Antisemitisme4                                          48        1%             78     2%    Tabel 3 ADV-meldingen
  Arbeidscontract                                         21        0%             16     0%    naar discriminatiegrond
  Arbeidsduur                                              2        0%              5     0%    in 2018-20195
  Burgerlijke staat                                       27        1%             43     1%

  Geslacht                                               466      11%             515     12%
                                                                                                                                                        Noten
  Waarvan tegen transgender personen                      78        2%              92    2%
                                                                                                                                                        3 In 2019 en een deel van 2018 kon er per discriminatie-
  Godsdienst                                             304        7%            279     6%                                                            incident één discriminatiegrond worden gekozen door de case
  Waarvan tegen moslims6                                 202        5%             192    4%                                                            screeners van politie. Bij enkele incidenten uit 2018 zijn meerdere
                                                                                                                                                        discriminatiegronden geregistreerd. Percentages zijn berekend over
  Handicap/chronische ziekte                             596      14%             552     13%
                                                                                                                                                        het totaal aantal geregistreerde gronden.
  Herkomst                                              1.949     45%            1.922    44%                                                           4 Antisemitische incidenten vallen juridisch gezien onder
  Leeftijd                                               367        8%            292     7%                                                            discriminatie op grond van herkomst en/of onder discriminatie op
                                                                                                                                                        grond van godsdienst. Omdat dit onderscheid bij de registratie lastig
  Levensovertuiging                                       18        0%             14     0%
                                                                                                                                                        is te maken, is ervoor gekozen om antisemitisme apart weer te geven.
  Nationaliteit                                          119        3%            109     2%                                                            5 De percentages zijn berekend over het totaal aantal meldingen. Per
  Politieke gezindheid                                    25        1%             16     0%                                                            melding kunnen meerdere discriminatiegronden zijn geregistreerd,
                                                                                                                                                        waardoor de optelsom van de percentages hoger dan 100% kan zijn.
  Seksuele gerichtheid                                   193        4%            377     9%
                                                                                                                                                        6 Omdat een groot deel van de incidenten met de discriminatiegrond
  Overig/niet-wettelijk                                  372        9%            369     8%                                                            godsdienst betrekking heeft op het islamitische geloof is dit deel van
  Onbekend                                                71        2%             66     2%                                                            de incidenten apart inzichtelijk gemaakt.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                   80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>wijze v an d i scr imi n a t i e                                                                                                                  t ab el l en | b ijl age 2


  wijze van discriminatie - politie                regulier *        % publieke taak *            %	Totaal 2018      %	Totaal 2019                 % 		


                                                        2018      2018               2018      2018        2018    2018            2019         2019


  Bedreiging                                             306        9%                101        7%         407     9%               632         12%

  Bekladding                                             258        8%                  8        1%         266     6%               248          5%

  Bespugen                                                22        1%                 12        1%          34     1%                12          0%

  Geweld                                                  38        1%                  0        0%          38     1%                27          0%

  Geweld i.c.m. uitlating                                408       12%                 53        4%         461    10%               667         12%

  Pesterij                                                54        2%                  2        0%          56     1%                96          2%

  Uitlating                                             1.767      54%               1.180      86%        2.947   63%             3.225         59%

  Vernieling                                             279        8%                  5        0%         284     6%               430          8%

  Weigering                                               46        1%                  5        0%          51     1%                60          1%

  Onbekend/overig                                        121        4%                  9        1%         130     3%                90          2%



Tabel 4 Discriminatie-incidenten politie naar wijze van discriminatie in 2018-2019                                   *Regulier en publieke taak in 2018




  wijze van discriminatie - adv                  aantal 2018    % 2018     aantal 2019       % 2019 		



  Bedreiging                                             128        3%                191        4%

  Geweld                                                  66        2%                108        2%

  Omstreden behandeling                                 2.770      64%               2.582      59%

  Vijandige bejegening                                  1.485      34%               1.689      39%

  Overige                                                 86        2%                 84        2%

  Onbekend                                                41        1%                 41        1%


Tabel 5 ADV-meldingen naar wijze van discriminatie in 2018-20197
                                                                                                                                                       Noot
                                                                                                                                                       7 Percentages zijn berekend over het totaal aantal meldingen. Per
                                                                                                                                                       melding kunnen meerdere wijzen van discriminatie zijn geregistreerd.
                                                                                                                                                       De optelsom van de percentages kan daardoor hoger dan 100% zijn.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Maa tsch app el i jk t e rre i n                                                                    t ab el l en | b ijl age 2


  maatschappelijk terrein - adv                  aantal 2018    % 2018   aantal 2019    % 2019 		



  Arbeidsmarkt                                          1.196     28%           1.140      26%

  Buurt/wijk                                             348       8%            363        8%

  Collectieve voorzieningen                              525      12%            594       14%

  Commerciële dienstverlening                            468      11%            479       11%

  Horeca/amusement                                       242       6%            222        5%

  Huisvesting                                            217       5%            196        4%

  Media en reclame                                       187       4%            138        3%

  Onderwijs                                              295       7%            287        7%

  Openbare ruimte                                        264       6%            288        7%

  Politie/OM	                                            119       3%            117        3%

  Privésfeer                                              51       1%             56        1%

  Publieke/politieke opinie                              183       4%            267        6%

  Sport/recreatie                                        122       3%            146        3%

  Overig                                                  78       2%             43        1%

  Onbekend                                                29       1%             46        1%



Tabel 6 ADV-meldingen naar maatschappelijk terrein in 2018-20198




                                                                                                     Noot
                                                                                                     8 De percentages zijn berekend over het totaal aantal meldingen.
                                                                                                     Per melding kunnen meerdere terreinen zijn geregistreerd. De
                                                                                                     optelsom van de percentages kan daardoor hoger zijn dan 100%.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                          82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>V e r d eli ng naar p o l i t i e - e e n h e i d                                                                                             t ab el l en | b ijl age 2


  politie-eenheid - politie                      aantal 2019   per 1.000 		
                                                                          politie-eenheid - adv                          aantal 2019       per 1000 		



  Amsterdam                                              695         0,66       Amsterdam                                           595     0,56

  Den Haag                                               686           0,36     Den Haag                                            437     0,23

  Limburg                                                331           0,30     Limburg                                             287     0,26

  Midden-Nederland                                       515           0,26     Midden-Nederland                                    598     0,30

  Noord-Holland                                          458           0,30     Noord-Holland                                       290     0,19

  Noord-Nederland                                        481           0,28     Noord-Nederland                                     539     0,31

  Oost-Brabant                                           285           0,20     Oost-Brabant                                        221     0,15

  Oost-Nederland                                         845           0,26     Oost-Nederland                                      631     0,20

  Rotterdam                                              822           0,46     Rotterdam                                           475     0,27

  Zeeland-West-Brabant                                   369           0,25     Zeeland-West-Brabant                                309     0,21

  Landelijk totaal                                     5.487         0,32       Landelijk totaal                                   4.382    0,25


Tabel 7 Discriminatie-incidenten politie per politie-eenheid en naar           Tabel 8 ADV-meldingen per politie-eenheid en naar
aantal per 1.000 inwoners in 20199                                             aantal per 1.000 inwoners in 2019




  politie-eenheid                                  toaantal inwoners 10



  Amsterdam                                                     1.058.067

  Den Haag                                                      1.904.968

  Limburg                                                       1.116.137

  Midden-Nederland                                              2.013.674

  Noord-Holland                                                 1.540.322

  Noord-Nederland                                               1.723.829

  Oost-Brabant                                                  1.431.819

  Oost-Nederland                                                3.228.403
                                                                                                                                                   Noten
  Rotterdam                                                     1.768.925
                                                                                                                                                   9 Als gevolg van de wijziging in registratie bij de politie, waarbij er
  Zeeland-West-Brabant                                          1.496.019                                                                          geen onderscheid meer wordt gemaakt naar ‘reguliere’ discriminatie-
  Landelijk totaal                                             17.282.163                                                                          incidenten en incidenten tegen werknemers met een publieke taak,
                                                                                                                                                   zijn de promillages van 2019 niet vergelijkbaar met die van 2018.
                                                                                                                                                   10 Inwoneraantallen per 1 januari 2019 (bron: Regioatlas)




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                               83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>V e r d eli ng naar p o l i t i e - e e n h e i d                                                                                                                                                t ab el l en | b ijl age 2
                                                                                                                                                                       nt
                                                                                               d                                                                  ba
                                                                                          lan nd                 nd                    d                       ra
                                                                                              de
                                                                                                 r
                                                                                                  l a      e rla      n t         l an                e s t- b
                                                           am                       e           l        d          a          r
                                                                  g
                                                                          rg den-
                                                                                  n           o        e         ab         de          am         -w
                                                        rd     aa                        d - h r d - n t- b r             ne terd               nd
                                                    st e e n h       m bu     i d   o or       o o        s          st -       t           ela
  discriminatiegrond - politie                   am       d      l i        m     n          n        o o        o o        r o         z e
			
  Antisemitisme                                  97       177      19		      68		        42           71     32        73       149        40        Tabel 9
  Geslacht                                            5      3         3         1         3           2       1       13          5         2       Discriminatie-incidenten politie per politie-eenheid
  Godsdienst                                      32       22        18        29        27            2     10        35        36        14        naar discriminatiegrond in 2019
  Handicap                                            6    14          7         6         7           7       5       18          4         5

  Herkomst                                       282      221      124       239       196           172    133       309       343       137

  Levensovertuiging                                   0      1         0         7         0           0       6         1         2         2

  Seksuele gerichtheid                           236      189        99      117       124           166     74       261       237       100

  Onbekend                                        37       59        61        48        59           61     24       135        46        69




                                                                                                                                                               a       nt
                                                                                               d                     d                                      ab
                                                                                           lan nd               lan nt              nd                  -br
                                                                                      d er       l a        e r                 l a               e s t
                                                            am                    ne          ol         ed          ba e d e r         m
                                                         rd     aa
                                                                   g
                                                                          rg den-          -h         -n          ra                 da       d-w
                                                     st e e n h        bu       d     o rd       o rd      s t- b      s t- n t t e r e l a n
  discriminatiegrond - adv                       a m       d      li m      m i   n o        n o       o o         o o       ro       ze
			
  Antisemitisme                                  19         6       10          6         5          10       1         9         9         3        Tabel 10
  	Arbeidscontract                                2         2         1         1         2           3       2         1         2         0        ADV-meldingen per politie-eenheid
  Arbeidsduur                                     0         1         0         2         0           0       0         0         1         1        naar discriminatiegrond in 201911
  Burgerlijke staat                               5         1         6         6         2           2       3         3         6         9

  Geslacht                                       62       53        30        73        35           48     55        74        51        34

  Waarvan tegen transgender personen		            8         7         8       15          3           8     15        11        12          5

  Godsdienst                                     45       25        13        47        16           31     11        25        45        21

  Waarvan tegen moslims		                        36       13        13        34          9          20     10        13        29        15

  Handicap/chronische ziekte                     47       44        49        93        36           67     35        97        46        38

  Herkomst                                       318      224       129       260       119          212    75        230       222       133

  Leeftijd                                       30       28        18        30        24           57     16         42        25        22

  Levensovertuiging                               1         2         0         1         2           4       1         2         0         1

  Nationaliteit                                  11         9       12        10          9           8       7        25       10          8

  Politieke gezindheid                            3         1         0         1         1           1       2         4         3         0

  	Seksuele gerichtheid                          51       23        15        58        23           44     14        72        41        36

  	Overig/niet-wettelijk                         34       31        24        57        19           78     16        64        23        23                                                         Noot
  Onbekend                                        15         6         4       15          3           4       1         7         9         2                                                       11 Per melding kunnen meerdere discriminatiegronden zijn
                                                                                                                                                                                                     geregistreerd.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                                  84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>V e r d eli ng naar p o l i t i e - e e n h e i d                                                                                                                           t ab el l en | b ijl age 2
                                                                                                                                                                       nt
                                                                                               d                                                                  ba
                                                                                          lan nd                 nd                    d                       ra
                                                                                              de
                                                                                                 r
                                                                                                  l a      e rla      n t         l an                e s t- b
                                                           am                       e           l        d          a          r
                                                                  g
                                                                          rg den-
                                                                                  n           o        e         ab         de          am         -w
                                                        rd     aa                        d - h r d - n t- b r             ne terd               nd
                                                    st e e n h       m bu     i d   o or       o o        s          st -       t           ela
  wijze van discriminatie - politie              am       d      l i        m     n          n        o o        o o        r o         z e
		
  Bedreiging                                     116       37        54        66        62           21     26        86      115         49

  Bekladding                                      31       18        20        30        36           17     12        29        35        20

  Bespugen                                         7        0         0         0         1            0      0         1         3         0

  Geweld                                           3        1         2         2         1            1      1         7         9         0

  Geweld in combinatie met uitlating              84       65        38        77        46           50     36        99      121         51

  Pesterij                                        25        6        14         2        15            4      6        13         8         3

  Uitlating                                      392     484       155       271       250           320   174       504       483       192

  Vernieling                                      20       53        32        48        36           52     26        82        38        43

  Weigering                                       10        4         4         7         4            6      1        12         5         7

  Onbekend/overig                                  7       18        12        12         7           10       3       12          5         4



Tabel 11 Discriminatie-incidenten politie per politie-eenheid naar wijze van discriminatie in 2019




                                                                                                                                                               a       nt
                                                                                               d                     d                                      ab
                                                                                           lan nd               lan nt              nd                  -br
                                                                                      d er       l a        e r                 l a               e s t
                                                            am                    ne          ol         ed          ba e d e r         m
                                                         rd     aa
                                                                   g
                                                                          rg den-          -h         -n          ra                 da       d-w
                                                     st e e n h        bu       d     o rd       o rd      s t- b      s t- n t t e r e l a n
  wijze van discriminatie - adv                  a m       d      li m      m i   n o        n o       o o         o o       ro       ze
					
  Bedreiging                                      53        9        15        13        11           30     10        20        17        13

  Geweld                                          20        6         6        15         7           16      2        19        12         5

  Omstreden behandeling                          311     217       177       386       162           328   151       381       270       199

  Vijandige bejegening                           274     206       115       212       103           221     56      216       190         96

  Overig                                          17        7         0         7        12            2     16        10         8         5

  Onbekend                                         5        8         0         8         2            5       2         4         2         5



Tabel 12 ADV-meldingen per politie-eenheid naar wijze van discriminatie in 201912




                                                                                                                                                                             Noot
                                                                                                                                                                             12 Per melding kunnen meerdere wijzen van discriminatie
                                                                                                                                                                             zijn geregistreerd.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                         85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>V e r d eli ng naar p o l i t i e - e e n h e i d                                                                                                                           t ab el l en | b ijl age 2
                                                                                                                                                                       nt
                                                                                               d                                                                  ba
                                                                                          lan nd                 nd                    d                       ra
                                                                                            de
                                                                                               r
                                                                                                  l a      e rla      n t         l an                e s t- b
                                                           am                       e           l        d          a          r
                                                                  g
                                                                          rg den-
                                                                                  n           o        e         ab         de          am         -w
                                                        rd     aa                        d - h r d - n t- b r             ne terd               nd
                                                    st e e n h       m bu     i d   o or       o o        s          st -       t           ela
  maatschappelijk terrein - adv                  am       d      l i        m     n          n        o o        o o        r o         z e
		
  Arbeidsmarkt                                   15 7    104         69      154         77        151       67      146       130         85

  Buurt/wijk                                      33       45        28        54        30        27         8        65        43        30

  Collectieve voorzieningen                       53       49        63        77        34        78        33        89        56        62

  	Commerciële dienstverlening                    80       50        34        82        34        43        26        54        50        26

  Horeca/amusement                                36       14          8       23         7        51        15        25        21        22

  Huisvesting                                     27       24        14        25         9        14        15        38        16        14

  	Media en reclame                               14       23          4       27        15        18         5        14         8        10

  Onderwijs                                       34       38        24        41        16        33        19        38        30        14

  	Openbare ruimte                                64       17        12        37        11        44        13        51        28        11

  Politie/OM/Vreemdelingenpolitie                 11       11          6       18        12        17         1        16        18         7

  Privésfeer                                       4         4         3         5        6        12         0        14         6         2

  Publieke/politieke opinie                       57       32        12        23        10        26        12        46        35        14

  	Sport/recreatie                                18       19          8       19         7        12         8        24        21        10

  Overig                                           3         0         1         4       11         6         2         9         7         0

  Onbekend                                         4       16          1         6        2         6         2         1         6         2



Tabel 13 ADV-meldingen per politie-eenheid naar maatschappelijk terrein in 201913




                                                                                                                                                                             Noot
                                                                                                                                                                             13 Per melding kunnen meerdere maatschappelijke terreinen zijn
                                                                                                                                                                             geregistreerd.



Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                                                                                86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Meld i n g en b i j AD V ’ s i n 2 0 1 5 - 2 0 1 9                                          t ab el l en | b ijl age 2


  meldingen adv                                  2015     2016      2017    2018    2019



  Totaal                                         4.561    4.761     4.691   4.320   4.382



Tabel 14 Discriminatiemeldingen bij ADV’s in 2015-2019




  discriminatiegrond                             2015     2016      2017    2018    2019



  Antisemitisme                                   104      122        67      48      78

  Arbeidscontract                                  24       19        16      21      16

  Arbeidsduur                                       8           8      7       2       5

  Burgerlijke staat                                27       21        20      27      43

  Geslacht                                        388      403       477     466     515

  Waarvan tegen transgender personen                 -          -       -     78      92

  Godsdienst                                      399      350       619     304     279

  Waarvan tegen moslims                           240      250       190     202     192

  Handicap/chronische ziekte                      393      404       572     596     552

  Herkomst                                       1.965    2.001     1.800   1.949   1.922

  Leeftijd                                        564      499       437     367     292

  Levensovertuiging                                13       15        20      18      14

  Nationaliteit                                   162      122       106     119     109

  Politieke gezindheid                             14      149        88      25      16

  Seksuele gerichtheid                            202      380       195     193     377

  Overig/niet-wettelijk                           490      536       425     372     369

  Onbekend                                           -          -     18      71      66



Tabel 15 ADV-meldingen naar discriminatiegrond in 2015-201914                                Noot
                                                                                             14 Meldingen over discriminatie van transgender personen zijn
                                                                                             vanaf 2018 apart weergegeven. De categorie ‘onbekend’ is in 2017
                                                                                             toegevoegd. Meldingen waarbij de discriminatiegrond onbekend is
                                                                                             vielen voor 2017 in de categorie ‘overig/niet-wettelijk’.




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                  87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Meld i n g en b i j AD V ’ s i n 2 0 1 5 - 2 0 1 9                                                                                t ab el l en | b ijl age 2


  wijze van discriminatie                        2015    2016       2017    2018    2019     maatschappelijk terrein                     2015         2016     2017    2018    2019



  Bedreiging                                       96         154     87     128     191     Arbeidsmarkt                                1.437        1.262    1.308   1.196   1.140

  Geweld                                          129         108     86      66     108     Buurt/wijk                                    410         428      364     348     363

  Omstreden behandeling                          3.033   2.863      3.156   2.770   2.582    Collectieve voorzieningen                     564         527      517     525     594

  Vijandige bejegening                           1.556   1.766      1.434   1.485   1.689    Commerciële dienstverlening                   467         447      455     468     479

  Overig/onbekend                                 164         183    139        -       -    Horeca/amusement                              164         205      568     242     222

  Overig                                             -          -       -     86      84     Huisvesting                                   142         132      146     217     196

  Onbekend                                           -          -       -     41      41     Media en reclame                              165         170      148     187     138

                                                                                             Onderwijs                                     326         292      270     295     287

Tabel 16 ADV-meldingen naar discriminatiegrond in 2015-2019                                  Openbare ruimte                               255         279      230     264     288

                                                                                             Politie/OM	                                   176         167      149     119     117

                                                                                             Privésfeer                                     69          69       67      51      56

                                                                                             Publieke/politieke opinie                     158         512      229     183     267

                                                                                             Sport/recreatie                               113         144      139     122     146

                                                                                             Overig/onbekend                               104            -     110        -       -

                                                                                             Overig                                          -         158         -     78      43

                                                                                             Onbekend                                        -           8         -     29      46



                                                                                            Tabel 17 ADV-meldingen naar maatschappelijk terrein in 2015-2019




Dis cr i m i na t i e c i j f e r s in 2 0 1 9                                                                                                                                         88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>