<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Toelichting discriminatiecijfers
April 2020

Dit document bevat een toelichting op de gebruikte bronnen en gegevens in de Monitors
discriminatie 2019 en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2019. Het gaat in op de aard van
de informatie en de interpretatie van deze gegevens. Omdat de aard van de gebruikte cijfers
verschilt, evenals de wijze waarop ze tot stand zijn gekomen, tellen we ze niet bij elkaar op, maar
beschouwen we ze als complementaire informatiebronnen. Hieronder leggen we uit wat wordt
verstaan onder door de politie geregistreerde discriminatie-incidenten, meldingen bij
antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) en MiND, en verzoeken om een oordeel bij het College voor
de Rechten van de Mens.


Politie: discriminatie-incidenten
Het maken van onderscheid kan strafbaar zijn. Burgers of organisaties kunnen daarom aangifte doen
van discriminatie of een incident melden bij de politie. In het Wetboek van Strafrecht is discriminatie
op vijf discriminatiegronden strafbaar gesteld, te weten: ras (in de rapporten ‘herkomst’ genoemd),
geslacht, godsdienst/levensovertuiging, seksuele gerichtheid en handicap. Het merendeel van de bij
de politie gemelde discriminatievormen zit ‘verborgen’ achter andere delicten (belediging,
bedreiging, mishandeling, et cetera). Denk aan een mishandeling waarbij het slachtoffer doelwit was
vanwege zijn huidskleur, of een vernieling aan het huis van een homoseksueel stel. Bij een dergelijk
‘commuun delict’ dient de officier van justitie een strafverzwaring te eisen vanwege een
discriminatie-aspect. De data over discriminatie worden verkregen met behulp van een landelijke
trefwoordenlijst, samengesteld op basis van de vijf hiervoor genoemde discriminatiegronden.
Materiedeskundigen binnen de politie screenen de resultaten van deze zoekslag op de aanwezigheid
van discriminatoire aspecten. Alle gescreende resultaten bij elkaar vormen de eindlijst voor deze
jaarcijfers. De eindlijst is ingelezen in Excel. Dit databestand is verder bewerkt, waarbij dubbel
geregistreerde incidenten zoveel mogelijk zijn verwijderd, en vormde uiteindelijk de basis voor de
analyse in de rapporten.

Een discriminatie-incident is een in de BVH geregistreerd voorval, waarbij bepaalde (combinaties van) woorden in de
beschrijving voorkomen die kunnen wijzen op een discriminatiefeit of een discriminatie-aspect, of waarbij door
politiemedewerkers een aantekening van discriminatie (met behulp van een specifieke code) is gemaakt, en waarvan door
materiedeskundigen is vastgesteld dat:

- Er in de registratie een uitlating of gedraging is te vinden die raakt aan een van de discriminatiegronden uit het Wetboek
van Strafrecht: ras (in deze rapporten ‘herkomst’ genoemd), geslacht, godsdienst, levensovertuiging, seksuele gerichtheid
en handicap. Bekladdingen (of bekrassingen en dergelijke) met hakenkruisen worden ook altijd als mogelijke discriminatie
beschouwd en opgenomen in de lijst van discriminatie-incidenten, ook als de discriminatiegrond niet kon worden
vastgesteld.

- Deze (mogelijk) de bestanddelen van art. 137c t/m 137g of 429quater Sr, dan wel de bestanddelen van een commuun
delict met een discriminatie-aspect, vervult.

- Het incident door de melder/aangever als discriminerend wordt ervaren, ook waar het ogenschijnlijk geen strafbare
handeling betreft.

De lijst met discriminatie-incidenten bevat zowel meldingen en aangiften van mogelijke discriminatie,
als meldingen en aangiften van incidenten met een mogelijk discriminatie-aspect. Het kan dus gaan
om een discriminerende uitlating of discriminerende uitsluiting, of om een ander delict (bijvoorbeeld
een mishandeling, bedreiging of vernieling) waarbij uit de aangetroffen woorden in de registraties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>van deze incidenten blijkt dat er mogelijk sprake is van een discriminatie-aspect. Dat er een
discriminatie-aspect is, wil niet altijd zeggen dat de betrokkene het ook als discriminatie heeft
ervaren, herkend of benoemd. Het kan zo zijn dat er racistisch is gescholden en dit in de
politieregistratie terecht is gekomen, zonder dat de betrokkene melding of aangifte van discriminatie
heeft gedaan. Uitgangspunt voor de registratie van discriminatie-incidenten is het incident: als er
meerdere meldingen of aangiften zijn over hetzelfde incident, dan wordt dit maar één keer
opgenomen in de cijfers. Het gaat bij de geïdentificeerde incidenten altijd om mogelijke discriminatie
en/of een mogelijk discriminatie-aspect. Een geregistreerd discriminatie-incident betreft niet per
definitie een strafbaar feit.




Antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s): klachten en meldingen
Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben waargenomen kunnen hiervan melding maken
of een klacht indienen bij een antidiscriminatievoorziening (ADV). Sinds de introductie van de Wet
gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in 2009 dient elke gemeente zijn burgers
toegang te bieden tot een ADV. Over de ontvangen meldingen dienen gemeenten jaarlijks te
rapporteren aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor de rapportage over
2019 konden gemeenten voor het vierde jaar op rij wat die rapportage betreft volstaan door
gegevens over de meldingen aan te leveren voor dit landelijke rapport.

Meldingen en klachten bij ADV’s betreffen allerlei discriminatiegronden. Daarbij kan het zowel om
gronden gaan die wettelijk zijn vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht of de
gelijkebehandelingswetgeving (bijvoorbeeld ras of seksuele gerichtheid), als om gronden die niet in
de wet zijn opgenomen (zoals uiterlijk). Meldingen kunnen betrekking hebben op een incident of
situatie die tegen een persoon is gericht (de melder of iemand anders), maar ook op een gebeurtenis
die niet tegen specifieke personen is gericht, zoals een artikel in de media of een regeling die voor
een bepaalde groep nadelig uitpakt. Bij de registratie van meldingen en klachten bij ADV’s staat het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>perspectief van de melder centraal. Van de geregistreerde meldingen en klachten bij een ADV is vaak
niet juridisch of objectief aangetoond dat er sprake was van discriminatie.

De meeste ADV’s registreren meldingen en klachten middels een speciaal daarvoor ontwikkeld
registratieprogramma. Alle klachten en meldingen worden geregistreerd, tenzij onvoldoende
gegevens beschikbaar zijn of de melding geen betrekking heeft op (ervaren) discriminatie. De meeste
ADV’s hebben een regionale functie, waarbij het werkgebied overlapt met een voormalige
politieregio; daarnaast is er een aantal lokale ADV’s. De regionale ADV’s vormen gezamenlijk de
landelijke vereniging Discriminatie.nl.

Een melding doen van discriminatie kan via de website Discriminatie.nl of met behulp van de app
Meld discriminatie NU. De melder wordt dan automatisch doorverwezen naar de ADV in zijn of haar
regio. Een klachtbehandelaar neemt desgewenst contact met de melder op, bespreekt de situatie
met de melder en adviseert hem of haar over de mogelijkheden en wat de ADV voor de melder kan
doen. De ADV doet onderzoek naar wat zich heeft voorgedaan en kan de melder desgewenst
ondersteunen en begeleiden of bemiddelen tussen partijen.

Van een klacht wordt gesproken wanneer de indiener wil dat er een klachtenprocedure volgt. Bij een
melding wil de melder de ADV alleen op de hoogte brengen en de melding laten registreren. ADV’s
registreren alle klachten en meldingen (hierna: meldingen) en staan de melder desgewenst op
verschillende manieren bij. Anders dan bij de politiecijfers, tellen bij de ADV-cijfers alle meldingen
mee, ook als er meer meldingen waren over dezelfde gebeurtenis. Incidenten van discriminatie die
ADV’s zelf hebben gesignaleerd en vastgelegd maar waar geen melding van is gedaan, de
zogenaamde ‘eigen waarnemingen’, zijn niet meegeteld in de cijfers. ADV’s registreren ook
discriminatiemeldingen op gronden die niet wettelijk beschermd zijn, zoals uiterlijk en sociale positie.



Meldpunt internetdiscriminatie (MiND): meldingen
Discriminerende uitingen op internet kunnen gemeld worden bij het meldpunt Internet Discriminatie
(MiND). Via een digitaal meldformulier kunnen als discriminerend ervaren uitingen bij MiND onder
de aandacht worden gebracht. MiND onderzoekt vervolgens of de uiting (nog) online staat en of deze
strafbaar zou kunnen zijn op basis van artikel 137c t/m 137e van het Wetboek van Strafrecht en de
bijbehorende jurisprudentie. Indien een uiting als mogelijk strafbaar wordt ingeschat, probeert MiND
de uiting offline te krijgen door een verzoek hiertoe in te dienen bij de beheerder of moderator van
de betreffende website. Als dat – ook na herhaald verzoek – niet gebeurt, doet de organisatie
aangifte. Het OM kan hierop besluiten een strafrechtelijk onderzoek te starten. Alle meldingen die
MiND ontvangt, worden geregistreerd. In het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2019 wordt op
verschillende plaatsen aan deze cijfers gerefereerd. In het jaarverslag van de organisatie is ook
informatie beschikbaar over de uitingen die door MiND als mogelijk strafbaar zijn ingeschat, de acties
die zijn ondernomen naar aanleiding van zulke uitingen en de resultaten daarvan.

Discriminerende uitingen kunnen gemeld worden bij MiND via de website www.mindnederland.nl.



Het College voor de Rechten van de Mens: verzoeken om een oordeel, vragen en meldingen
en oordelen
Mensen die discriminatie hebben ervaren op school of bijvoorbeeld op hun werk, kunnen het College
voor de Rechten van de Mens (het College) verzoeken om een oordeel uit te spreken over de
kwestie. Het College is bevoegd om situaties te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving. Dat
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>betekent dat de situatie waarover een oordeel wordt gevraagd betrekking moet hebben op de
discriminatieterreinen en -gronden die in deze wetgeving zijn opgenomen. Als het College de klacht
mag behandelen wordt een onderzoek gestart, waarna een zitting volgt en het College uitspraak doet
en bepaalt of er al dan niet sprake is van discriminatie. Soms komt het niet tot een zitting,
bijvoorbeeld omdat een verzoeker het verzoek intrekt. Alle verzoeken die het College ontvangt
worden geregistreerd. In de Monitors Discriminatie zijn instroomcijfers van het College opgenomen.
In het landelijk rapport Discriminatiecijfers in 2019 is daarnaast gekeken naar de vragen en
meldingen die de Front Office van het College in 2019 ontving. Voor meer informatie over de
oordelen die door het College zijn uitgesproken, verwijzen we de lezer naar het jaarverslag en de
Monitor Discriminatiezaken van het College.

Mensen die discriminatie hebben ervaren kunnen zich met vragen of een klacht wenden tot het
College via www.mensenrechten.nl/contact.



Interpretatie van de cijfers
De discriminatiecijfers in de Monitors Discriminatie en Discriminatiecijfers in 2019 bieden inzicht in
de incidenten die geregistreerd zijn bij de politie en in gemelde discriminatie-ervaringen bij de
andere organisaties. Dat is geen weergave van het daadwerkelijke aantal discriminatie-incidenten dat
zich heeft voorgedaan in 2019 in Nederland. Uit onderzoek weten we dat het herkennen, benoemen
en melden van discriminatie voor mensen vaak lastig is. Daarom is er sprake van onderrapportage.
Ook als mensen discriminatie als zodanig herkennen, stappen zij nog niet vanzelfsprekend naar een
instantie die het voorval registreert.

De redenen waarom gedupeerden discriminatie niet melden lopen uiteen. Het idee dat melden niet
helpt, een lage bekendheid met de mogelijkheid om melding te maken, twijfel over de strafbaarheid
van de discriminatie, angst voor eventuele gevolgen van het melden, schaamte,
vergevingsgezindheid en gewenning aan discriminatie zijn uit onderzoek naar voren gekomen als
achterliggende overwegingen die de meldingsbereidheid belemmeren.1 Gemiddeld doet slechts een
op de vijf mensen die discriminatie meemaakten ergens melding, blijkt uit het meest recente
kwantitatieve onderzoek hiernaar van het Sociaal en Cultureel Planbureau.2 Mensen melden het
bijvoorbeeld bij hun werkgever of bij de school waar de ervaring plaatsvond. Als we ons beperken tot
de instanties waar in de Monitors Discriminatie en Discriminatiecijfers in 2019 over wordt
gerapporteerd, gaat het om slechts 3 procent van de ervaringen die bij een instantie terechtkomen.
Er zijn bovendien verschillen in de meldingsbereidheid tussen de diverse vormen en terreinen waar
discriminatie plaatsvindt.

De cijfers in de rapporten laten verschillende ontwikkelingen zien, zowel in het totaal aantal
discriminatie-incidenten als in de gronden, plekken en verschijningsvormen waarop ze betrekking
hebben. Deze ontwikkelingen kunnen duiden op:

    -    daadwerkelijke veranderingen in de manifestatie van discriminatie in Nederland;
    -    veranderingen in de mate waarin mensen discriminatie herkennen, benoemen en melden;3
    -    veranderingen in de manier waarop incidenten en meldingen worden geregistreerd.



1
  Ens, A. (2016), Discriminatie melden bij de politie?, Den Haag: Nationale Politie.
2
  Andriessen, I. et al (2020), Ervaren discriminatie in Nederland II, Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.
3
  Andriessen, I. (2017), Discriminatie herkennen, benoemen en melden, Den Haag: Sociaal en Cultureel
Planbureau.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Het is mogelijk dat gebeurtenissen bij twee organisaties worden gemeld, waardoor er een overlap
tussen registraties kan zitten. Als er sprake is van bedreiging of geweld, adviseren ADV’s melders
bijvoorbeeld om aangifte te doen bij de politie. Het is niet bekend hoe vaak dit gebeurt. In de praktijk
blijkt dat mensen met meldingen van geweld of bedreiging vaak meteen naar de politie gaan.

Als het internetdiscriminatie betreft verwijzen ADV’s melders ook door naar MiND om de uiting te
laten beoordelen en een verwijderingsverzoek in te dienen. In dit geval is evenmin bekend hoe vaak
de melders contact opnemen met MiND. De politie verwijst eveneens door naar MiND, tenzij de
melder nadrukkelijk laat weten aangifte te willen doen.


Vergelijkbaarheid van meldings- en incidentregistraties
De gegevens van instanties die meldings- en incidentregistraties over discriminatie bijhouden, zijn
niet gelijksoortig en kunnen daarom niet bij elkaar worden opgeteld. Instanties hebben verschillende
verantwoordelijkheden, taken en procedures en hun registraties zijn hierop ingericht. Dit betekent
dat zij andere typen situaties registreren en andere categorieën hanteren. Daarnaast zijn er
verschillen tussen de gebruikte definities van bepaalde termen en tussen registratieprotocollen. Ten
slotte is er sprake van enige overlap tussen de registraties van verschillende organisaties. Het komt
namelijk voor dat gedupeerden zich zowel bij een ADV als bij de politie melden, of zowel bij een ADV
melden als bij het College voor de Rechten van de Mens een verzoek om een oordeel indienen.
Optellen zou hier tot een vermoedelijk klein, maar onbekend aantal dubbeltellingen leiden. De
informatie uit de verschillende bronnen wordt om deze redenen apart gepresenteerd en dient als
complementair te worden gezien.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>