<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>BIJLAGE: ALTERNATIEVENONTWIKKELING
Onderwerp                  Notitie alternatievenontwikkeling planMER RES Arnhem-Nijmegen
Project                    planMER RES GMR Arnhem-Nijmegen
Opdrachtgever              Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Projectcode                134281
Status                     Definitief
Datum                      12 mei 2023
Referentie                 134281/23-007.798
Auteur(s)                  J. de Vries MSc, R. de Jong MSc
Gecontroleerd door         M.M.K. Vanderschuren MSc
Goedgekeurd door           T. Reimer MSc
Paraaf
1     INLEIDING
1.1        Introductie
Deze notitie geeft een toelichting op de alternatievenontwikkeling (windenergie en zonne-energie) voor het
planMER RES Arnhem-Nijmegen. Het vormt een bijlage bij het hoofdrapport planMER RES Arnhem-
Nijmegen. De notitie beschrijft de uitgangspunten en biedt inzicht in de ontwikkelde alternatieven voor
windenergie en zonne-energie. Hierbij is met name aandacht voor het proces, de gehanteerde
uitgangspunten en de onderbouwing hiervan.
Het doel van het planMER is de bevoegde gezagen vanuit de milieuaspecten beslisinformatie te bieden voor
het bepalen van de zoekgebieden voor het realiseren van windturbines en zonnevelden voor de RES 2.0 in
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Het planMER helpt dus om de milieueffecten van de
mogelijke invullingen van het bod van 1,62 TWh uit RES 1.0 inzichtelijk te maken. Zo brengt het planMER de
gevolgen voor onder meer het landschap, de natuur en de leefomgeving in beeld. Door een planMER op te
stellen, krijgt de regio inzicht in de keuzemogelijkheden voor de RES 2.0 en kunnen verschillende belangen
tegen elkaar worden afgewogen. Alle overheden in de regio kunnen die milieu-informatie later hergebruiken
bij haar eigen planprocedures.
Om dit inzicht te bieden zijn vier alternatieven ontwikkeld die samen de hoeken van het speelveld verkennen
vanuit de mogelijke optredende milieueffecten. In de NRD benoemt zijn de uitgangspunten voor de
alternatieven en introduceert zijn de voorgestelde alternatieven. Met deze alternatieven wordt getoond op
welke verschillende manieren de opgave voor de duurzame opwek in het gebied kan worden ingevuld. De
vier alternatieven hebben tot doel om gezamenlijk de bandbreedte aan mogelijkheden in het plangebied
beeld te brengen en geschikte, geschikt te maken en niet geschikte gebieden in kaart te brengen. Daarmee
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V.
Leeuwenbrug 8 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>bieden de alternatieven inzicht in het ‘gehele speelveld’ waardoor de keuze voor gebieden makkelijker en
navolgbaar wordt.
Geen alternatief Energiesysteem
In de NRD is een vijfde alternatief gepresenteerd: het alternatief Energiesysteem. Dit alternatief had als doel
zoekgebieden voor wind en zon te definiëren die rekening houden met de beschikbare en toekomstige
netcapaciteit en de samenhangende maatschappelijke kosten. Hierbij werd gedacht aan de huidige en
toekomstige netcongestie, uitgaande van de bestaande en voorziene netinfrastructuur en onderstations. Een
eerste versie van het alternatief is in de NRD op kaart weergegeven. Tijdens de terinzagelegging is een
zienswijze ingediend door de netbeheerder, Liander. Hieruit blijkt dat de netbeheerder niet achter de
toegepaste data en uitgangspunten staat, die de basis vormen van het alternatief. Het is niet mogelijk
gebleken gezamenlijk de benodigde data en uitgangspunten tijdig te definiëren, om het alternatief
Energiesysteem toch te kunnen onderzoeken. Dit planMER bevat daarom geen alternatief Energiesysteem.
Wel is bij het hoofdrapport planMER een analyse opgenomen in bijlage XIII die is opgesteld in overleg met
Liander voor het energiesysteem.
Het doel van het planMER is niet om één alternatief te kiezen, maar om vanuit verschillende invalshoeken en
denkrichtingen geschikte of geschikt te maken gebieden te onderzoeken. Voor elk alternatief zijn binnen het
planMER verschillende varianten, die beschreven zijn in paragraaf 2.2, onderzocht, omdat de effecten van de
varianten van elkaar kunnen verschillen. Daarnaast is het ruimtebeslag van de varianten verschillend. Zo is er
bijvoorbeeld meer ruimte nodig om de opwekdoelstellingen te behalen met zonnevelden dan met
windturbines. Door de alternatieven te vergelijken wordt duidelijk welke voor- en nadelen bepaalde keuzes
hebben voor het milieu en wat de randvoorwaarden, belemmeringen en kansen zijn bij deze plannen. Op
basis hiervan kan de regio een voorkeursalternatief (VKA) kiezen: een alternatief of combinatie van delen van
alternatieven wat de voorkeur heeft om de doelstellingen uit de RES 1.0 en de RES 2.0 te realiseren.
1.2       Stappenplan
Het stappenplan om te komen tot alternatieven bestaat op hoofdlijnen uit drie stappen. Dit stappenplan is
weergegeven op afbeelding 1.1.
Afbeelding 1.1 Stappenplan alternatievenontwikkeling
                                                              Stap 2                     Stap 3
                   Stap 1
                                                         Ontwerpprincipes           Plaatsingszones
            Uitgangspunten
                                                            per thema              alternatieven op
                  bepalen
                                                             bepalen                      kaart
Terminologie: alternatieven, varianten en zoekgebieden
Een alternatief is een voorgesteld energielandschap vanuit een specifiek milieuthema. Alternatief landschap
laat bijvoorbeeld zien wat een geschikte invulling van de ruimte is bezien vanuit het landschap. Het gaat
daarbij dan bijvoorbeeld om het volgen van de logische lijnen in het landschap bij plaatsing van de
windturbines en/of zonnevelden. Dit alternatief is zo ingericht dat dit vanuit het thema landschap bezien de
meest optimale invulling is (minste impact).
Om de bandbreedte van de effecten in beeld te brengen, afhankelijk van turbinetypes, zijn binnen de
alternatieven verschillende varianten uitgewerkt. Hierin is de verwachte energieopbrengst de basis en is
bepaald hoe deze opbrengst kan worden gerealiseerd met windturbines en/of zonnevelden in een
2 | 29    Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>bandbreedte van minimale en maximale grootte. In het geval van windturbines zijn dit windturbines met
ashoogtes van 120 m en 166 m (zie paragraaf 2.2).
Exploitanten van wind- en zonne-energie hebben ruimte nodig om een goede positie voor de varianten te
kunnen bepalen. De milieueffecten die in dit planMER beoordeeld worden, treden vaak erg lokaal op. Met
wat flexibiliteit in de plaatsing van een windturbine, is een milieueffect soms te mitigeren. Daarom zijn er
binnen de ruimte die de alternatieven bieden zones geselecteerd waarbinnen de varianten geplaatst kunnen
worden. Dit worden zoekgebieden genoemd. Hiermee worden de plaatsing van windturbines en
zonnevelden in een gebied concreet en realistisch gemaakt, met ruimte om te variëren (schuifruimte).
In hoofdstuk 2 zijn de uitgangspunten voor de alternatieven bepaald (stap 1). Hoofdstuk 3 beschrijft de
ontwerpprincipes die gekoppeld zijn aan de vier alternatieven (stap 2) en geeft inzicht in de plaatsingszones
die worden onderzocht (stap 3).
2         UITGANGSPUNTEN ALTERNATIEVENONTWIKKELING WIND EN ZON
2.1       Introductie
Het doel bij de ontwikkeling van de alternatieven is het behalen van de opgave van 1,62 TWh/jaar en het in
beeld brengen van de hoeken van het speelveld. Hierbij kan voor windturbines gevarieerd worden in onder
andere ashoogte en vermogen en voor zonnevelden in oriëntatie en omvang. De technieken die de regio
heeft vastgesteld in RES 1.0 zijn leidend.
De volgende technieken voor de opwek van duurzame elektriciteit vallen binnen de scope van het planMER:
- wind op land;
- zon op land.
Zon op dak buiten scope van het planMER
De effecten van zon op dak zijn in het planMER niet nader onderzocht. Voor deze ontwikkelingen worden
bestaande daken gebruikt, waardoor de milieueffecten en ruimtelijk gebruik beperkt zijn. Milieueffecten zijn
daarom naar verwachting niet doorslaggevend voor de haalbaarheid van zon op dak. De mate waarin zon
op dak wordt toegepast, is wel van invloed op het benodigde oppervlak wind en zon op land. In het
planMER is daarom uitgegaan van een opwek van 0,49 TWh door zon op dak, zoals benoemd in de RES 1.0.
Criteria windturbines en zonnevelden
Voor de ontwikkeling van alternatieven is een aantal ruimtelijke randvoorwaarden bepaald in de RES 1.0.
Deze randvoorwaarden bepalen de technische ruimte van het speelveld in dit planMER. De toegepaste
criteria borgen een goede ruimtelijke ordening en voorkomen dat windturbines en zonnevelden als confetti
over de regio worden verspreid. Dit planMER houdt in de alternatievenontwikkeling zoveel als redelijkerwijs
mogelijk rekening met deze ruimtelijke randvoorwaarden. Desondanks vormt het in beeld brengen van
gebieden die geschikt, geschikt te maken en niet geschikt zijn vanuit de harde en zachte belemmeringen de
voornaamste basis in de ontwikkeling van de alternatieven. De ruimtelijke inpassing is een meer locatie-
specifiek vraagstuk, dat bij de ontwikkeling van projecten aan de orde dient te komen.
3 | 29    Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Referentieturbines
Voor windenergie worden twee turbinetypen onderzocht (zie afbeelding 2.1):
1 windturbines (circa 3,6 MW) met een ashoogte van 120 m en een rotordiameter van 117 m;
2 windturbines (circa 7,0 MW) met een ashoogte van 166 m en een rotordiameter van 160 m.
Afbeelding 2.1 Referentieturbines
         3,6 MW windturbine                7,0 MW windturbine
De referentieturbines geven samen een realistische bandbreedte aan mogelijke windturbines weer. Anno
2023 is een windturbine op land kleiner dan 120 m ashoogte en een windturbinevermogen van minder dan
circa 3,6 MW de ondergrens van wat gangbaar is. Dit komt onder andere vanwege de rendabiliteit en de
uitfasering van de productie van ‘kleinere’ windturbines. Een windturbine op land met een ashoogte hoger
dan 166 m en een tiphoogte van meer dan 246 m richting 2030 naar verwachting de bovengrens, gelet op
de beschikbare ruimte en bijkomende belemmeringen. Het doel van dit planMER is om de bandbreedte te
onderzoeken. Bij concrete projecten kunnen windturbines met andere ashoogte worden toegepast, ook als
deze groter of juist kleiner zijn. Op projectniveau dienen de effecten onderzocht te worden.
Definitie windpark
In de verdere uitwerking van de zoekgebieden die volgen uit dit planMER dienen volgende criteria toegepast
te worden voor windenergie:
- een nieuw windpark bestaat uit minstens:
      ꞏ    twee windturbines bij een lijnopstelling;
      ꞏ    drie windturbines voor een geclusterde opstelling;
- nieuwe losstaande (solitaire) windturbines worden alleen onderzocht als deze aansluiten bij een
     bestaand windpark;
- uitbreiding van bestaande windparken gebeurt alleen met windturbines met dezelfde hoogte om een
     rommelig beeld (beeldinterferentie) te voorkomen.
Definitie zonnevelden
In dit planMER zijn de volgende criteria toegepast voor het ontwikkelen van alternatieven voor zonnevelden:
- een zonneveld heeft een vermogen van meer dan 2 MW. Dit ligt in lijn met de afspraken in de RES 1.0;
- er wordt, tenzij anders vermeld, uitgegaan van zonnevelden met een zuidoriëntatie, vanwege een groter
     ruimtebeslag voor dezelfde hoeveelheid energie-opwek in vergelijking met een oost-west oriëntatie. Op
     die manier wordt de benodigde ruimte op een ‘veilige’ manier berekend, op projectniveau kan het
     ruimtebeslag dan minder zijn en dient de invulling nader bepaald te worden;
4 | 29     Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>-    er is uitgegaan van multifunctionele zonnevelden (zonneveld gecombineerd met andere functies)
     vanwege het uitgangspunt van koppelkansen en dubbel ruimtegebruik in de RES 1.0, en de zonnebrief
     van minister Jetten1;
-    voor ieder een opgesteld vermogen van 1 MW is uitgegaan van een bandbreedte tussen 1,0 hectare en
     1,5 hectare benodigd oppervlakte. Met de 1,0 hectare per 1 MW wordt aangesloten bij huidige
     zonprojecten, door ook 1,5 hectare per 1 MW te onderzoeken, wordt meer ruimte geboden voor
     combinaties van functies. Het minimum opgesteld vermogen van 2 MW blijft onverminderd het
     uitgangspunt.
2.2        Kansen- en belemmeringenkaarten
De ontwikkeling van windturbines is niet overal mogelijk. Om gebieden binnen de regio uit te sluiten waar
de opwek van wind- en/of zonne-energie vanuit (milieu-)wetgeving niet is toegestaan, zijn als eerste stap
kansen- en belemmeringenkaarten opgesteld. De referentiesituatie, de wettelijke en regelgevende kaders en
beleidskaders zijn in beeld gebracht om de milieueffecten van windturbines en zonnevelden te kunnen
onderzoeken en beoordelen. Deze wettelijke- en regelgevende kaders en beleidskaders (zie hoofddocument
planMER) geven een beeld van de (on)mogelijkheden voor de ontwikkeling van wind- en zonne-energie in
de regio en worden vertaald in kansen- en belemmeringenkaarten.
Voor de ontwikkeling van kansen- en belemmeringenkaarten is onderscheid gemaakt tussen harde
belemmering (nee) en zachte belemmeringen (nee, tenzij of ja, mits). Alle harde belemmeringen 2 (ook wel
uitsluitende criteria genoemd) zijn in een GIS-database opgenomen. Het resultaat hiervan zijn kaarten voor
zowel windturbines en zonnevelden. Hierop is te zien welke gebieden op basis van de gehanteerde
uitgangspunten zijn uitgesloten voor windturbines en/of zonnevelden. Deze kaarten geven daarmee een
beeld van de maximale zoekruimte binnen de RES-regio en vormt de basis voor stap 2 van de
alternatievenontwikkeling, zie afbeelding 1.1.
De uitgangspunten van belemmeringenkaarten uit de RES 1.0 zijn als uitgangspunt genomen (afbeelding
2.2). Vervolgens zijn deze harde restricties gevalideerd en waar nodig geactualiseerd of aangevuld. Hierbij is
de input vanuit de betrokken ambtenaren en bestuurders gebruikt, evenals de inbreng uit de
omgevingsdialogen, de zienswijzen en het advies van de Commissie m.e.r. Daarmee geeft deze stap invulling
aan het advies van de Commissie m.e.r.3 (zie toelichtend kader).
Na volgbaarheid zoekgebieden RES 1.0 - Advies Commissie m.e.r. op RES 1.0
‘Het is op basis van de beschikbare informatie voor de Commissie niet duidelijk op basis van welke
(milieu)afwegingen de zoekgebieden tot stand zijn gekomen. De RES 1.0 geeft namelijk goede
belemmeringenkaarten én een duidelijk eindbeeld/kaart, maar het is onvoldoende navolgbaar hoe dit
eindbeeld zijn vorm heeft gekregen’. In paragraaf 3.2 wordt toegelicht hoe vanuit de RES 1.0 een alternatief
is ontwikkeld waarbij de belemmeringen zijn meegenomen.
1
    Kamerbrief over rol zonne-energie in energietransitie, d.d. 20 mei 2022.
2
    Een harde belemmering is een fysieke belemmering of een belemmering met een no go aanduiding vanuit wet- en
    regelgeving.
3
    Advies Commissie m.e.r.: https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p35/p3589/3589_advies_milieu-informatie.pdf.
5 | 29     Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.2 Harde belemmeringen uit RES 1.0
GIS-methodiek
De harde en zachte belemmeringen zijn in dit planMER met behulp van GIS (geografisch informatiesysteem)
op kaarten in beeld gebracht. Door de harde en zachte belemmeringen binnen het zoekgebied te
combineren op één kaart wordt inzichtelijk welke gebieden binnen het zoekgebied voor windenergie zijn
uitgesloten en dus niet geschikt zijn voor de ontwikkeling van windturbines (harde belemmeringen). Ook laat
de kaart zien welke gebieden onder bepaalde voorwaarden geschikt zijn (zachte belemmeringen), of
gebieden die geen harde en zachte belemmeringen kennen (geen belemmeringen) in kaart gebracht.
Hiervoor zijn de volgende kleuren toegepast (tabel 2.1):
Tabel 2.1 Kleuren kansen- en belemmeringenkaarten
Belemmeringen                    Kleur
harde belemmeringen              transparant
zachte belemmeringen             oranje
geen belemmeringen               groen
Het resultaat hiervan zijn kaarten voor windturbines en zonnevelden, waarop de verschillende gebieden zijn
weergegeven. Deze kaarten geven daarmee een beeld van de zoekruimte binnen het zoekgebied en vormen
de basis voor de alternatievenontwikkeling. Het is belangrijk om hierbij te benadrukken dat de kaarten
passend zijn bij het regionale schaalniveau van het planMER. Op lokaal niveau en bij de concrete uitwerking
van projecten is maatwerk mogelijk en kunnen gebieden die in dit planMER als ongeschikt zijn aangemerkt
alsnog geschikt zijn.
6 | 29     Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Om inzicht te geven in de toegepaste uitgangspunten en de gebruikte data zijn in de volgende paragrafen
de voor dit planMER toegepaste harde en zachte belemmeringen verder uitgewerkt. Voor de kansen- en
belemmeringenkaarten is er binnen deze belemmeringen onderscheid gemaakt tussen:
1 fysieke belemmeringen (voor fundering) (nee);
2 afstanden uit besluiten, regelgeving en wetgeving (nee en nee, tenzij);
3 adviesafstanden uit beleid en handreikingen (nee, tenzij en ja, mits).
Mortaliteitsnorm Wespendief
De Wespendief is een belemmering die zowel hard als zacht kan zijn. Uit eerdere effectenonderzoeken voor
windparken nabij Natura 2000-gebied de Veluwe, bleek de Wespendief de meest beperkende soort
(belangrijkste aandachtsoort) voor het plaatsen van windturbines nabij dit natuurgebied. De Veluwe vormt
binnen Nederland het kerngebied van de Wespendief en de kwaliteit van het gebied is bepalend voor de
dichtheden van deze soort. Het uitgangspunt bij het plaatsen van windturbines is dat de populatie
Wespendieven op de Veluwe (specifiek gezegd: het instandhoudingsdoel voor het Natura 2000-gebied) niet
achteruit mag gaan als gevolg van aanvaringen met windturbines. Volgens de Natura 2000-doelstellingen
zouden er minimaal 100 broedparen aanwezig moeten zijn. Dat zijn er nu naar schatting 94.
Het ecologisch onderzoeksbureau Altenburg & Wymenga heeft in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar de
effecten van windturbines op en rondom de Veluwe op het instandhoudingsdoelstelling van de Wespendief.
Als wordt uitgegaan van een 1 %-mortaliteitsnorm van 0,36 Wespendiefslachtoffers per jaar, leiden
windturbines op de Veluwe in alle scenario’s tot een overschrijding van de 1 %-norm. Hieruit blijkt dat op de
Veluwe en binnen een zone van 1 km rond de Veluwe, geen windturbines ontwikkeld kunnen worden (in
ieder geval in de periode tot 2030).
Gedeputeerde Staten Gelderland hebben in december 2022 een besluit genomen hoe om te gaan met
windparken op en rondom de Veluwe. Windparken op de Veluwe en één kilometer daaromheen worden
uitgesloten. In de zone van 1-8 kilometer rondom de Veluwe is er op korte termijn nog ruimte voor 1-2
windparken. De provincie is in overleg met initiatiefnemers, gemeenten en provincies Flevoland, Overijssel en
Utrecht hoe de beperkte ruimte het beste kan worden verdeeld. Voor de langere termijn wordt er gekeken
naar innovatieve maatregelen (zoals zwarte wiek, cameradetectie) om meer ruimte te creëren. Daarom houdt
dit planMER rekening met de zones van 1 km (harde belemmering vanwege de 1 %-norm), zie tabel 2.2, en 1
tot 8 km (zachte belemmering) rondom de Veluwe, zie tabel 2.4.
2.2.2    Harde belemmeringen (nee)
Harde belemmeringen zijn fysieke beperkingen, of beperkingen vanuit wet- en regelgeving, die de
ontwikkeling van wind- en/of zonne-energie op een bepaalde locatie onmogelijk maakt.
Het planMER maakt onderscheid tussen twee typen harde belemmeringen:
1 fysieke objecten: dit zijn bijvoorbeeld gebouwen en infrastructuur (wegen, spoorwegen, buisleidingen,
     bestaande windturbines). Het is hier fysiek niet mogelijk om zonnevelden of windturbines te realiseren;
2 beperkingen vanuit wet- en regelgeving: dit legt beperkingen op vanuit onder andere geluid, veiligheid,
     waterkwaliteit en waterveiligheid. Deze beperkingen zijn hieronder nader toegelicht.
Beperkingen vanuit wet- en regelgeving
Wettelijke beperkingen gelden onder andere voor:
1 geluid: in het Activiteitenbesluit is vastgelegd hoeveel geluid een windturbine maximaal mag
     veroorzaken op de gevel van gevoelige bestemmingen zoals een woning of ziekenhuis;
2 slagschaduw: in het Activiteitenbesluit is de maximale slagschaduwduur op de gevel van gevoelige
     bestemmingen vastgelegd;
7 | 29    Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3    veiligheid: in het Handreiking Risicozonering Windturbines 20201 is vastgelegd welke afstanden
     minimaal moeten worden aangehouden tot kwetsbare objecten zoals woningen, beperkt kwetsbare
     objecten zoals bedrijven en woningen in het buitengebied, BZRO en inrichtingen;
4    infrastructuur: veiligheidsafstanden rijkswegen, hoofdwaterwegen en spoorwegen.
Status van het Activiteitenbesluit
De geluid-, slagschaduw- en veiligheidsnormen die gelden voor windparken zijn vastgelegd in het
Activiteitenbesluit. Op 30 juni 2021 oordeelde de Raad van State in een uitspraak over het Windpark Delfzijl,
dat deze normen uit het Activiteitenbesluit vanuit milieuperspectief moeten worden onderbouwd met een
planMER, om zo een passende norm te bepalen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat laat hiervoor
momenteel een planMER opstellen. In paragraaf 6.2 van het hoofdrapport planMER nader toegelicht hoe
hier in de m.e.r.-procedure mee omgegaan wordt.
In tabel 2.2 en 2.3 staan de gehanteerde afstanden voor de verschillende aspecten van harde belemmerin-
gen met de bijbehorende status.
Tabel 2.2 Harde belemmeringen windturbine (nee)
Nr.      Aspect                                                   Afstand                 Status
                                               120 m ashoogte           166 m ashoogte
1        kwetsbare objecten                    178,5 m                  246 m             artikel 3.15a, lid 1, van het
                                               PR10-6, tiphoogte        PR10-6, tiphoogte Activiteitenbesluit
2        beperkt kwetsbare objecten            58,5 m                   80 m              artikel 3.15a, lid 2, van het
         (PR10-5)                              ½ rotordiameter          ½ rotordiameter   Activiteitenbesluit
3        rijkswegen en provinciale                             object + 15 m              fysieke belemmering voor fundering
         wegen
4        hoofdwaterwegen                       58,5 m                   80 m              Waterwet
                                               ½ rotordiameter          ½ rotordiameter
5        spoorwegen                                            object + 15 m              fysieke belemmering voor fundering
6        bovengrondse                          58,5 m                   80 m              fysieke belemmering voor
         hoogspanningslijn                     ½ rotordiameter          ½ rotordiameter   windturbinebladen
7        ondergrondse                                          object + 15 m              fysieke belemmering voor fundering
         hoogspanningslijn
8        buisleidingen                                         object + 15 m              fysieke belemmering voor fundering
9        rijksmonumenten                                 begrenzing object op kaart       Erfgoedwet
10       geluidsgevoelige objecten                     210 m                  385 m       geluidscontour op basis van 47 dB
                                                                                          met mitigerende maatregelen wet
                                                                                          geluidhinder2
11       weidevogelgebieden                     begrenzing op kaart + ½ rotordiameter     Omgevingsverordening Gelderland,
                                                                                          Artikel 2.51a, en artikel 1a.2
12       Wespendief                                           Veluwe + 1 km               zorgplicht vanuit Wro
1
  Handreiking Risicozonering Windturbines (HRW2020), versie 1.1, 20 mei 2020.
2
  Een nadere toelichting op de toegepaste afstanden is opgenomen in paragraaf 6.3.5 van het hoofdrapport planMER.
8 | 29      Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Tabel 2.3 Harde belemmeringen zonnevelden (nee)
Nr.      Aspect                               Afstand             Status
1        bebouwing                            begrenzing op kaart fysieke belemmering
2        hoogspanning                         begrenzing op kaart fysieke belemmering
3        rijkswegen                           13 m                fysieke belemmering
4        provinciale wegen                    begrenzing op kaart fysieke belemmering
5        rijksmonumenten                      begrenzing op kaart Erfgoedwet
6        spoorlijn                            5m                  fysieke belemmering
7        woningen                             40 m                kwetsbaar object
8        buisleidingen                        5m                  fysieke belemmering
9        hoofdvaarwegen                       begrenzing op kaart fysieke belemmering
10       weidevogelgebied                     begrenzing op kaart Omgevingsverordening Gelderland, Artikel 2.51a, en
                                                                  artikel 1a.2
Harde belemmeringenkaarten
Afbeelding 2.3 en 2.4 tonen de harde belemmeringen voor respectievelijk 120 m en 166 m windturbines. De
toegepaste harde belemmeringen zijn toegelicht in tabel 2.2. Afbeelding 2.5 toont de harde belemmeringen
voor zonnevelden, zoals toegelicht in tabel 2.3.
Afbeelding 2.3 Kaart met harde belemmeringen120 m windturbines
9 | 29      Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.4 Kaart met harde belemmeringen166 m windturbines
Afbeelding 2.5 Kaart met harde belemmeringen zon op land
10 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Energieopbrengsten beschikbare ruimte
Uit de bovenstaande kaarten met harde belemmeringen blijft de algemene zoekruimte over, waarbinnen de
alternatieven zijn ontwikkeld. Om te bepalen of de energiedoelstelling van 1,13 TWh binnen de beschikbare
zoekruimte ook daadwerkelijk gehaald kan worden is een notitie Energieopbrengsten opgesteld (bijlage XI
van het hoofdrapport). Hierin staan de uitgangspunten die zijn gehanteerd in het bepalen van de
opwekpotentie van de beschikbare zoekruimte. Het betreft hier een generieke aannames, waarbij met name
de beschikbare opwekpotentie in relatie tot de beschikbare ruimte voor windturbines conservatief is
ingeschat.
Bij de volledige benutting van de beschikbare ruimte na toepassing van de harde belemmeringen blijkt het
volgende:
- de opwekpotentie van 120 m windturbines bedraagt 6,22 TWh;
- de opwekpotentie van 166 m windturbines bedraagt 2,47 TWh;
- de opwekpotentie van zonnevelden bedraagt 73,98 TWh.
Hieruit blijkt dat binnen de beschikbare zoekruimte de doelstelling uit de RES 1.0 gehaald kan worden. Wel
geldt dat hierbij de verschillende milieueffecten nog niet zijn meegewogen. Ook is het belangrijk te
benoemen dat windenergie en zonne-energie complementair zijn, en het dus een combinatie is van beide
energietechnieken (inclusief verschillende windturbinetypen) die moet zorgen voor een realistische en
uitvoerbare RES 2.0.
2.2.3     Zachte belemmeringen (nee, tenzij en ja, mits)
Naast wettelijke beperkingen vanuit hinder en veiligheid, gelden ook vanuit beleid belemmeringen. Onder
zachte belemmeringen vallen richtafstanden, adviesafstanden die voortkomen uit beleid en regelgeving die
afwijkingen mogelijk maken. Een voorbeeld van een zachte belemmering is de veiligheidscontour rond
snelwegen. De veiligheidscontour is opgenomen in de Handreiking Risicozonering Windturbines, maar in de
praktijk zijn er mogelijkheden om hiervan af te wijken. De zachte belemmeringen moeten dus worden
gelezen als aandachtspunten voor de keuze in gebieden voor windturbines en zonnevelden. Hoe met de
aanwezige aandachtspunten omgegaan moet worden, zal op projectniveau nader onderzocht moeten
worden.
Ontwikkelingen in of nabij Natura 2000-gebieden
Ontwikkelingen in of nabij Natura 2000-gebieden kunnen leiden tot significante effecten op de
instandhouding van beschermde soorten en Habitats. Projecten zijn enkel vergunbaar als significante
effecten kunnen worden uitgesloten. Als dit op m.e.r.-niveau niet mogelijk is, is een aanvullende toetsing
nodig: een Passende Beoordeling (PB). De PB is een nader onderzoek naar mogelijk significante effecten,
daarbij worden ook mitigerende maatregelen uitgewerkt (zie ook afbeelding 2.6). Vervolgens wordt getoetst
of significante effecten met deze maatregelen zijn uit te sluiten. Als dit nog steeds niet mogelijk is, dient een
ADC-toets doorlopen te worden waarin het volgende wordt aangetoond:
1 A: er zijn geen alternatieven beschikbaar;
2 D: er is sprake van een dwingende reden van groot openbaar belang;
3 C: er worden compenserende maatregelen getroffen om de algehele samenhang van Natura 2000 te
     waarborgen.
Als bovenstaande punten in de ADC-toets niet voldoende kunnen worden aangetoond, is het project vanuit
de Wet natuurbescherming niet vergunbaar.
Afbeelding 2.6 Onderzoekstraject bij projecten waarvoor significante effecten op Natura 2000-gebieden niet zijn uit te sluiten
                 MER                      Passende Beoordeling                     ADC-toets
11 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>In tabel 2.4 en 2.5 staan de gehanteerde afstanden voor de verschillende aspecten van zachte
belemmeringen met de bijbehorende status.
Tabel 2.4 Zachte belemmeringen windturbine (nee, tenzij en ja, mits)
Nr.      Aspect                                        Afstand                 Status
                                 120 m ashoogte              166 m ashoogte
1        rijkswegen              58,5 m                      80 m              vergunning op basis van Wet beheer
                                 ½ rotordiameter             ½ rotordiameter   Rijkswaterstaatwerken (Wbr) (nee, tenzij)
2        spoorwegen              66,35 m                     87,85 m           spoorwegenwet (nee, tenzij)
                                 ½ rotordiameter +           ½ rotordiameter +
                                 7,85 m                      7,85 m
3        molenbiotopen                         begrenzing op kaart             Omgevingsverordening Gelderland (nee,
                                                                               tenzij)
4        waterkeringen                     begrenzing object op kaart          Waterwet voor rijkswaterkeringen, Keur voor
                                                                               waterschapskeringen (nee, tenzij)
5        buisleidingen           178,5 m                     246 m             advies door leidingbeheerder (Gasunie, vanuit
                                 PR10-6                      PR10-6            handreiking) (ja, mits)
6        BRZO en                 178,5 m                     246 m             Activiteitenbesluit (ja, mits)
         inrichtingen            PR10-6                      PR10-6
7        stiltegebieden                        begrenzing op kaart             Omgevingsverordening Gelderland (nee,
                                                                               tenzij)
8        ganzenrustgebi             begrenzing op kaart + ½ rotordiameter      Omgevingsverordening Gelderland (nee,
         ed                                                                    tenzij)
9        Gelders                    begrenzing op kaart + ½ rotordiameter      Omgevingsverordening Gelderland (nee,
         Natuurnetwerk                                                         tenzij)
10       Natura 2000                begrenzing op kaart + ½ rotordiameter      Omgevingsverordening Gelderland (nee,
                                                                               tenzij)
11       grondwater-                           begrenzing op kaart             afdeling 3.2 Omgevingsverordening
         beschermingsg                                                         Gelderland (Nee, tenzij)
         ebied
12       waterwingebied                        begrenzing op kaart             afdeling 3.2 Omgevingsverordening
         en                                                                    Gelderland (nee, tenzij)
13       waardevol open                        begrenzing op kaart             artikel 2.55 Omgevingsverordening
         gebied                                                                Gelderland (ja, mits)
14       Nationaal                             begrenzing op kaart             Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
         Landschap
15       Nieuwe                                begrenzing op kaart             Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
         Hollandse
         Waterlinie
16       Romeinse Limes                        begrenzing op kaart             Omgevingsverordening- Gelderland (ja, mits)
17       Wespendief                           1 - 8 km rond Veluwe             1 %- mortaliteitsnorm (ja, mits)
18       groene                     begrenzing op kaart + ½ rotordiameter      Omgevingsverordening- Gelderland (ja, mits)
         ontwikkelingszo
         nes
12 | 29     Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Nr.      Aspect                                       Afstand                      Status
                                120 m ashoogte              166 m ashoogte
19       luchtvaart                       restrictievlakken op kaart1              Barro (art. 2.6.2. lid 8 en lid 9; art. 2.6.9) (nee,
                                                                                   tenzij & ja, mits)
20       historische                          begrenzing op kaart                  Erfgoedwet (nee, tenzij)
         buitenplaatsen
Tabel 2.5 Zachte belemmeringen zonnevelden (nee, tenzij, of ja, mits)
Nr.      Aspect                              Afstand                       Status
1        waterwingebied                      begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (nee, tenzij)
2        groene ontwikkelingszones           begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
3        stiltegebied                        begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (nee, tenzij)
4        molenbiotopen                       begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (nee, tenzij)
5        historische buitenplaatsen          begrenzing op kaart           Erfgoedwet (nee, tenzij)
6        Romeinse Limes                      begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
7        Nieuwe Hollandse                    begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
         Waterlinie
8        waardevol open gebied               begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
9        Nationale landschappen              begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (ja, mits)
10       Gelders natuurnetwerk               begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (nee, tenzij)
11       Natura 2000                         begrenzing op kaart           Wet natuurbescherming
12       ganzenrustgebieden                  begrenzing op kaart           Omgevingsverordening Gelderland (nee, tenzij)
Zachte belemmeringkaarten
Afbeelding 2.7 en 2.8 tonen de zachte belemmeringen voor respectievelijk 120 m windturbines en 166 m
windturbines. De toegepaste zachte belemmeringen zijn toegelicht in tabel 2.4. Afbeelding 2.9 toont de
zachte belemmeringen voor zonnevelden, zoals toegelicht in tabel 2.5.
1
    De toetsingsvlakken zijn niet meegenomen in het planMER. Er gelden mogelijk wel voorwaarden waaraan voldaan moet
    worden.
13 | 29    Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.7 Kaart 120 m windturbines met zachte belemmeringen
Afbeelding 2.8 Kaart 166 m windturbines met zachte belemmeringen
14 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.9 Kaart zon op land met zachte belemmeringen
Molenaarswoningen
Bij windparkontwikkelingen zijn veelal omwonenden ook initiatiefnemer en mede-eigenaar van het
windpark. Windturbines komen in sommige gevallen dichter bij de woningen te staan, waardoor de
geluidnormen worden overschreden. Om dit op te lossen wordt onderscheidt gemaakt naar de status van
deze specifieke woningen als een zogenaamde ‘molenaarswoning’ of een ‘woning in de sfeer van de
inrichting’. Daarmee gelden de wettelijke normen niet meer en mag de geluidbelasting hoger zijn dan de
wettelijke normen. Hiervoor moet er in juridisch opzicht wel sprake zijn van een binding met het windpark,
bijvoorbeeld organisatorisch, functioneel of technisch.
Door de zogenaamde molenaarswoningen worden de beschikbare gebieden in met name het buitengebied
groter. Voor het planMER is onderzocht wat de mogelijkheden in de regio zijn. Hiervoor is in bijlage XII bij
het hoofdrapport planMER een analyse molenaarswoningen opgenomen. Hierbij dient vermeld te worden
dat de in beeld gebrachte ruimte niet is onderzocht op milieueffecten. Daarnaast geldt dat eigenaren en
bewoners van de ‘molenaarswoningen’ medewerking dienen te verlenen alvorens een woning kan worden
aangewezen als molenaarswoning.
2.2.4       Kansen- en belemmeringkaarten
Afbeelding 2.10, 2.11 en 2.12 tonen de kansen- en belemmeringenkaarten voor respectievelijk een 120 m
windturbine, een 166 m windturbine en zonnevelden. Deze kaarten tonen de gebieden die geschikt, mogelijk
geschikt zijn en niet geschikt zijn voor de ontwikkeling van windturbines en zonnevelden1. Hierbij worden
1
    Niet alle gebieden die ‘geschikt zijn’ zullen ook daadwerkelijk ontwikkeld kunnen worden. Omdat dit planMER gebruik maakt
    van landelijke en provinciale data kunnen bijvoorbeeld binnenstedelijke parken aangemerkt zijn als geschikt voor zonnevelden.
    Op basis van de gekozen uitgangspunten is dit feitelijk juist, maar lokaal kunnen er beperkingen gelden die in dit planMER niet
    in beeld zijn gebracht. Hier is ruimte voor bestuurlijke afweging en maatwerk.
15 | 29     Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>gebieden die samenvallen met harde belemmeringen beschouwd als niet geschikt. De gebieden waar zachte
belemmeringen van toepassing zijn, zijn aangemerkt als mogelijk geschikt. De resterende gebieden zijn
geclassificeerd als geschikt. Hierdoor geven de kaarten vooral een beeld van de kansen en belemmeringen in
het plangebied. De kaarten zijn met name bedoeld een samenhangend beeld te geven van de kansen- en
belemmeringen in de regio. Dit is in de NRD-fase ingezet voor het aangaan van het gesprek over de harde
en zachte belemmeringen. Per alternatief is dit verder uitgewerkt, waarbij juist in de zachte belemmeringen
de mogelijkheden zitten om te variëren om de hoeken van het speelveld te onderzoeken.
Afbeelding 2.10 Kansen- en belemmeringenkaart 120 m windturbines
16 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.11 Kansen- en belemmeringenkaart 166 m windturbines
Afbeelding 2.12 Kansen- en belemmeringenkaart zon op land
17 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>3    ALTERNATIEVEN WIND EN ZON
Voor de opwek van wind- en zonne-energie zijn in het planMER vier alternatieven ontwikkeld en onderzocht.
Zoals benoemd in hoofdstuk 1 is dit een wijziging ten opzichte van de NRD. Het alternatief Energiesysteem
komt als ‘hoek van het speelveld’ in het planMER niet terug als alternatief. Paragraaf 3.1 beschrijft de
alternatieven op hoofdlijnen. De verschillende alternatieven zijn vervolgens gepresenteerd in paragrafen 3.2
tot en met 3.5.
3.1       Ontwikkeling van reële alternatieven
De RES 1.0, de resultaten van het participatieproces met bestuurders, ambtenaren en regionale stakeholders,
en de in de NRD-fase uitgevoerde quickscan natuur geven inzicht in de positief en negatief sturende criteria
op basis waarvan reële alternatieven ontwikkeld kunnen worden. Hierbij wordt aangesloten bij de zachte
belemmeringen uit paragraaf 2.2.3, maar worden ook aanvullende principes opgenomen om invulling te
geven aan het alternatief.
Elk alternatief is gebaseerd op een leidend (ontwerp)principe:
- alternatief RES 1.0: een alternatief dat uitgaat van de zoekgebieden uit de RES 1.0;
- alternatief Leefomgeving: een alternatief met zo min mogelijk effecten op de leefomgeving;
- alternatief Landschap: een alternatief met zo min mogelijk landschappelijke impact;
- alternatief Natuur: een alternatief met zo min mogelijk ecologische impact.
Uit deze ontwerpprincipes volgen gebieden die geschikt zijn voor de ontwikkeling van windenergie vanuit
het desbetreffende thema (er kan aan alle ontwerpprincipes worden voldaan) of die beperkt geschikt zijn (er
kan aan een deel van de ontwerpprincipes worden voldaan). Op basis van deze (beperkte) geschikte
gebieden zijn mogelijke plaatsingszones gedefinieerd. Binnen de plaatsingszones is voldoende ruimte om
aan de opwekdoelstellingen van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen te voldoen.
De onderstaande paragrafen geven een toelichting op de alternatieven die zijn onderzocht in het planMER.
Hiervoor is het processchema uit afbeelding 1.1 gevolgd.
3.2       Basisalternatief RES 1.0
Doel
Het alternatief RES 1.0 onderzoekt de milieueffecten van de zoekgebieden voor wind en/of zon die in de RES
1.0 zijn aangewezen. Door de RES 1.0 als basisalternatief op te nemen kunnen de milieueffecten van de
andere drie alternatieven goed worden vergeleken met de zoekgebieden uit de RES 1.0.
Sturende criteria basisalternatief RES 1.0
Het sturende criterium voor dit alternatief is dat dit voor bevoegde gezagen inzicht geeft in milieu
haalbaarheid keuzes die gedefinieerd zijn in de RES 1.0. Hiervoor gelden de in de RES 1.0 benoemde
uitgangspunten als de uitgangspunten voor het alternatief. Deze uitgangspunten hebben een relatie met het
aantal windturbines en hectares zonnevelden dat binnen de aangewezen gebieden kan worden ontwikkeld.
RES 1.0 op kaart
In de RES 1.0 is er voor de zoekgebieden geen keuze gemaakt voor de ashoogte van windturbines.
Daarnaast is er geen onderscheid gemaakt voor kaarten specifiek voor zonnevelden of windturbines.
Daarom zijn voor dit planMER de zoekgebieden uit de RES 1.0 eerst opgedeeld in twee kaarten met daarop
de zoekgebieden voor wind en zonnevelden vanuit de RES 1.0. Dit is weergegeven op afbeelding 3.1 en 3.2.
18 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.1 Zoekgebieden voor wind uit RES 1.0
Afbeelding 3.2 Zoekgebieden voor zon uit RES 1.0
19 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Energieopbrengsten alternatief RES 1.0
De theoretische opwekpotentie van dit alternatief is als volgt:
- de opwekpotentie van 120 m windturbines bedraagt 0,11 TWh;
- de opwekpotentie van 166 m windturbines bedraagt 0,06 TWh;
- de opwekpotentie van zonnevelden bedraagt 4,05 TWh.
Uit bovenstaande blijkt dat met name voor windturbines de energieopbrengst min of meer gelijk staat aan
de verhouding zoals opgenomen in de RES 1.0 (11 % windenergie, 89 % zonne-energie). Voor de
verschillende zonnevelden zijn in de RES 1.0 afspraken gemaakt over de percentuele benuttig van de
aangewezen zoekgebieden. Hiermee is de berekende opwekpotentie een overschatting ten opzichte van de
eerder vastgelegde afspraken.
Alternatief op kaart
Om de zoekgebieden uit de RES 1.0 op dezelfde manier te kunnen beoordelen en goed te kunnen
vergelijken met de andere alternatieven zijn de harde belemmeringen, zoals benoemd in hoofdstuk 2 ook
toegepast bij de zoekgebieden uit de RES 1.0. Op deze manier bieden de kaarten met alternatieven meer
inzicht in de daadwerkelijk realistisch beschikbare ruimte en kunnen ook per type windturbine (120 m en 166
m) de effecten worden beoordeeld. Tevens wordt hiermee alvast gedeeltelijk invulling gegeven aan het
advies van de Cie-m.e.r. om een tussenstap op te nemen ten aanzien van de milieueffecten van de RES 1.0.
Afbeeldingen 3.3, 3.4 en 3.5 tonen de alternatieven voor de RES 1.0.
Afbeelding 3.3 Alternatief RES 1.0 120 m windturbines
20 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.4 Alternatief RES 1.0 166 m windturbines
Afbeelding 3.5 Alternatief RES 1.0 zonnevelden
21 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3.3      Alternatief Landschap
Doel
Het alternatief Landschap heeft als doel zoekgebieden voor wind en zon te definiëren die zoveel mogelijk
rekening houden met de landschappelijke waarden.
Sturende criteria alternatief Landschap
De volgende principes zijn leidend voor het alternatief Landschap. Om het alternatief uit te werken in lijn
met de andere alternatieven (vanuit de zachte belemmeringen die een relatie hebben met landschap) is er
geen separate landschapsanalyse gemaakt voor het opstellen van het alternatief Landschap. Wel worden de
volgende onderdelen, zoals benoemd in de landschapsanalyse die is opgesteld voor de RES 1.0, op regionaal
schaalniveau uitgewerkt in de beoordeling van het alternatief van dit planMER 1:
- windturbines en zonnevelden langs bestaande infrastructuur;
- zonnevelden rondom de bestaande gebouwde omgeving;
- zonnevelden in combinatie met waterberging en natuur;
- windturbines in nieuwe open plekken van natuur;
- zonnevelden in natuurgebiedsranden.
Om kansrijke gebieden voor wind en zon te definiëren die aansluiten bij het doel van dit alternatief, zijn in
het alternatief, naast de harde belemmeringen voor wind en zon, de volgende gebieden vermeden:
- molenbiotopen;
- waardevol open gebied;
- Nationaal Landschap;
- Nieuwe Hollandse Waterlinie;
- Romeinse Limes;
- historische buitenplaatsen (alleen voor zon).
Energieopbrengsten alternatief Landschap
De theoretische opwekpotentie van dit alternatief is als volgt:
- de opwekpotentie van 120 m windturbines bedraagt 2,97 TWh;
- de opwekpotentie van 166 m windturbines bedraagt 0,96 TWh;
- de opwekpotentie van zonnevelden bedraagt 34,55 TWh.
Hiermee is aangetoond dat het alternatief voldoende ruimte biedt om de regionale opwekdoelstellingen te
halen.
Alternatief op kaart
Afbeeldingen 3.6, 3.7 en 3.8 tonen de gebieden die overblijven als bovengenoemde gebieden vermeden
worden. De overgebleven gebieden vormen samen het alternatief Landschap.
1
   Voor de effectbeoordeling van landschap is een aparte bijlage opgesteld. In het hoofdrapport planMER wordt hiernaar
   verwezen.
22 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.6 Alternatief Landschap 120 m windturbines
Afbeelding 3.7 Alternatief Landschap 166 m windturbines
23 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.8 Alternatief Landschap zonnevelden
3.4      Alternatief Natuur
Doel
Het alternatief Natuur heeft als doel zoekgebieden voor wind en zon te definiëren die rekening houden met
de meest waardevolle gebieden vanuit het thema natuur.
Sturende criteria alternatief Natuur
Om kansrijke gebieden voor wind en zon te definiëren die aansluiten bij het doel van dit alternatief, zijn in
het alternatief de volgende gebieden vermeden:
- alle Natura 2000-gebieden;
- alle GNN-gebieden;
- een zone van 8 km rondom Natura 2000-gebied de Veluwe om verstoring van het leefgebied van de
    Wespendief tegen te gaan (alleen wind);
- weidevogelgebieden;
- Groene ontwikkelingszones;
- verstoringszones rondom Natura 2000-gebieden en GNN-gebieden (alleen voor wind);
- ganzenrustgebieden;
- bosgebieden.
Voor de natuurgebieden geldt ten aanzien van windenergie dat rekening is gehouden met het voorkomen
van overdraai. Hiervoor is ½ rotordiameter afstand aangehouden.
Gebieden met beschermde soorten niet uitgesloten in alternatief natuur - nader onderzoek vereist
De grenzen van de gebieden met een hoge concentratie van beschermde soorten is onzeker waardoor de
concentraties van beschermde soorten niet is uitgesloten in het alternatief Natuur. In het planMER is
onderzocht op basis van openbare data of deze beschermde soorten wel daadwerkelijk in die gebieden
voorkomen en wat de mogelijke milieueffecten zijn van wind- en zonnevelden op de beschermde soorten.
24 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Energieopbrengsten alternatief Natuur
De theoretische opwekpotentie van dit alternatief is als volgt:
- de opwekpotentie van 120 m windturbines bedraagt 1,25 TWh;
- de opwekpotentie van 166 m windturbines bedraagt 0,35 TWh;
- de opwekpotentie van zonnevelden bedraagt 30,42 TWh.
Hiermee is aangetoond dat het alternatief voldoende ruimte biedt om de regionale opwekdoelstellingen te
halen.
Alternatief op kaart
Afbeeldingen 3.9, 3.10 en 3.11 tonen de gebieden die overblijven als bovengenoemde gebieden vermeden
worden. De overgebleven gebieden vormen samen het alternatief Natuur.
Afbeelding 3.9 Alternatief Natuur 120 m windturbines
25 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.10 Alternatief Natuur 166 m windturbines
Afbeelding 3.11 Alternatief Natuur zonnevelden
26 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>3.5      Alternatief Leefomgeving
Doel
Het alternatief Leefomgeving heeft als doel zoekgebieden voor wind en zon te definiëren die zoveel
mogelijk rekening houden met de leefomgeving. Om kansrijke gebieden voor wind en zon te definiëren die
aansluiten bij het doel van dit alternatief, vermijdt dit alternatief gebieden die vanuit geluidhinder,
slagschaduw en externe veiligheid potentieel zorgen voor hinder voor bewoners en gebruikers in het gebied.
Daarnaast sluit dit alternatief de stiltegebieden in de regio uit.
Sturende criteria alternatief Leefomgeving
De volgende principes zijn leidend voor het alternatief Leefomgeving:
- windturbines worden zo ver weg mogelijk van woningen gerealiseerd;
- rekening houden met bestaande geluidbelasting om extra geluidhinder te beperken;
- er wordt maximaal rekening gehouden met de veiligheidscontouren;
- stiltegebieden dienen stil te blijven.
Om kansrijke gebieden voor wind en zon te definiëren die aansluiten bij het doel van dit alternatief, zijn in
het alternatief, naast de harde belemmeringen voor wind en zon, de volgende gebieden vermeden:
- externe veiligheid: rijkswegen, spoorwegen hoofdwaterwegen, waterkeringen, buisleidingen, BRZO-
    bedrijven en inrichtingen: de gebruikers van de infrastructuur en bedrijven worden hiermee extra
    beschermd;
- geluidhinder:
    · 700 m rond alle woningen (alleen voor wind, op basis advies Commissie m.e.r.);
    · contouren van de bestaande geluidbelasting boven de 63 dB Lden1 vanuit het cumulatieve
        geluidniveau (data toegepast van Atlas voor Leefomgeving);
- stiltegebieden.
Energieopbrengsten alternatief Leefomgeving
De theoretische opwekpotentie van dit alternatief is als volgt:
- de opwekpotentie van 120 m windturbines bedraagt 0,15 TWh;
- de opwekpotentie van 166 m windturbines bedraagt 0,13 TWh;
- de opwekpotentie van zonnevelden bedraagt 60,02 TWh.
Hiermee is aangetoond dat het alternatief voldoende ruimte biedt om de regionale opwekdoelstellingen te
halen met een combinatie tussen zonnevelden en windturbines. Voor windturbines is de opwekpotentie
lager dan de andere alternatieven (met uitzondering van het alternatief RES 1.0). Dit komt met name door de
grotere afstand tot woningen Desondanks is het relevant dit alternatief te onderzoeken, omdat het inzicht
geeft in de effecten van het aanhouden van een grotere afstand tot woningen, zowel op het milieu als de
energieopbrengsten.
Alternatief op kaart
Afbeeldingen 3.12, 3.13 en 3.14 tonen de gebieden die overblijven als bovengenoemde gebieden vermeden
worden. De overgebleven gebieden vormen samen het alternatief Leefomgeving.
1
   De 63 dB Lden volgt uit het Actieplan Geluid 2018-2022 van de provincie Gelderland en wordt gezien als plandrempel. Bij deze
   waarde is vanuit gezondheidskundig oogpunt de kwalificatie ’onvoldoende‘ van toepassing volgens de methodiek
   ’Gezondheidseffectscreening’.
27 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.12 Alternatief Leefomgeving 120 m windturbines
Afbeelding 3.13 Alternatief Leefomgeving 166 m windturbines
28 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Afbeelding 3.14 Alternatief Leefomgeving zonnevelden
29 | 29   Witteveen+Bos | 134281/23-007.798 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>