<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>BIJLAGE: ECOLOGIE PLANMER RES GMR ARNHEM-NIJMEGEN
Onderwerp                  Notitie ecologie planMER RES GMR Arnhem-Nijmegen
Project                    planMER RES GMR Arnhem-Nijmegen
Opdrachtgever              Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Projectcode                134281
Status                     Definitief
Datum                      12 mei 2023
Referentie                 134281/23-008.077
Auteur(s)                  L. Bovend’aerde MSc
Gecontroleerd door         Ir. W.B. Roosen, R. de Jong MSc
Goedgekeurd door           T. Reimer MSc
Paraaf
Bijlage(n)                 I     Kenschets en IHD van relevante Natura 2000-gebieden
                           II    Effectenbeoordeling per alternatief op kaart
1          INTRODUCTIE
De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (hierna: de regio) heeft een bod gedaan om 1,62 TWh
duurzame elektriciteit grootschalig op te wekken in 2030. Dit is de bijdrage van de regio aan de nationale
opgave van 35 TWh duurzame elektriciteit op land. Dit bod is vastgelegd in de RES 1.0. Met dit bod zet de
regio een eerste stap op weg naar de 3,5 TWh die nodig is voor de Gelderse doelstelling van 55 %
CO2-reductie in 2030. De regio wil deze doelstelling onder andere realiseren door de ontwikkeling van
zonnevelden, grootschalig zon op dak en windturbines. In het bod is hiervoor uitgegaan van een verhouding
van 89 % opgesteld vermogen aan zonnevelden en zon op dak, en 11 % opgesteld vermogen aan
windturbines.
De regio heeft erkend dat de verhouding tussen zon en wind in het bod uit de RES 1.0 niet evenwichtig is.
De capaciteit van het elektriciteitsnet wordt namelijk niet optimaal benut. Daarnaast zorgt de verhouding uit
de RES 1.0 tussen zon en wind voor hogere kosten, omdat elektriciteitsnetten uitgebreid en verzwaard
moeten worden, enkel voor de inpassing van zonne-energie. In de RES 1.0 hebben de deelnemers
afgesproken te werken aan een betere verhouding tussen zon en wind. Daarom verkent de regio extra
gebieden boven op de zoekgebieden voor wind om tot een meer evenwichtige verhouding te komen tussen
wind en zon. Dit legt de regio vast in de RES 2.0.
Om dit te verkennen is een planMER opgesteld. Voor dit planMER zijn vier alternatieven ontwikkeld om de
effecten van windturbines en zonnevelden in de regio vanuit verschillende invalshoeken te onderzoeken.
Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt welke gebieden in de regio geschikt, geschikt te maken en niet geschikt
zijn voor opwek van grootschalige duurzame energie. Voor meer achtergrondinformatie over het voornemen
en het vervolgproject wordt verwezen naar het hoofdrapport planMER.
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V.
Leeuwenbrug 8 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>In deze notitie worden de ecologische effecten van windturbines en zonnevelden onderzocht. Deze notitie is
een integraal onderdeel van het hoofdrapport planMER. In hoofdstuk 2 wordt de referentiesituatie
beschreven. Hoofdstuk 3 beschrijft vervolgens de onderzoeksaanpak, waarna in hoofdstuk 4 de vier
alternatieven worden beoordeeld op de effecten. Ten slotte geeft hoofdstuk 5 inzicht in de vervolgstappen,
aanbevelingen en leemten in kennis ten aanzien van ecologie.
2          HUIDIGE SITUATIE
Dit hoofdstuk beschrijft de huidige situatie ten aanzien van natuur van het plan- en studiegebied. Hierbij
wordt ingegaan op aanwezige Natura 2000-gebieden, het Gelders Natuurnetwerk en de Groene
Ontwikkelingszone (GNN/GO inclusief ganzenrustgebieden en ecologische verbindingszones), overige
natuurgebieden (weidevogelgebied) en beschermde soorten. In het hoofdrapport van het planMER zijn de
autonome ontwikkelingen opgenomen. Dit vormt samen met de huidige situatie de referentiesituatie.
2.1        Natura 2000-gebieden
Algemeen
Natura 2000 is een door de Europese Commissie ingesteld netwerk van natuurgebieden, waarin flora en
fauna voorkomen die belangrijk zijn vanwege hun internationale betekenis voor natuur en biodiversiteit. Met
de Natura 2000 worden deze natuurwaarden beschermd aan de hand van de Habitatrichtlijn en de
Vogelrichtlijn. Deze richtlijnen bepalen welke natuurwaarden beschermd moeten worden. Alle EU-lidstaten
wijzen beschermde gebieden aan voor specifieke (leefgebieden van) (vogel-)soorten. De onder beide
richtlijnen aangewezen beschermde gebieden vormen het Natura 2000-netwerk.
Relevante gebieden
De relevante Natura 2000-gebieden voor dit onderzoek zijn enerzijds de gebieden op relatief korte afstand
van het plangebied. Het gaat om de Natura 2000-gebieden gelegen binnen het maximale verstoringsbereik1
van het voornemen (<1,5 km), alsook eventuele Natura 2000-gebieden die zelf buiten dit verstoringsbereik
liggen, maar waarvan de aangewezen populaties gebruik kunnen maken van de zone binnen dit bereik als
onderdeel van hun leefgebied. Anderzijds zijn ook alle Natura 2000-gebieden met voor stikstofgevoelige
habitattypen of leefgebieden binnen het depositiebereik van het project (depositiebereik nog niet bekend)
relevant.
De relevante Natura 2000-gebieden op Nederlands grondgebied zijn in ieder geval (zie Afbeelding 2.1):
- De Bruuk (Habitatrichtlijngebied);
- Rijntakken (Habitat- en Vogelrichtlijngebied);
- Sint Jansberg (Habitatrichtlijngebied);
- Veluwe (Habitat- en Vogelrichtlijngebied).
Daarnaast bevinden zich binnen het maximale verstoringsbereik van het voornemen (1,5 km contour van
plangebied) ook een aantal Natura 2000-gebieden op Duits grondgebied. Ook deze zijn relevant voor de
toetsing (zie onderstaand kader). Het gaat in ieder geval om de volgende gebieden (zie afbeelding 2.1):
- NSG Emmericher Ward (Habitatrichtlijngebied);
- NSG Salmorth, nur Teilfläche (Habitatrichtlijngebied);
- Rhein-Fischschutzzonen zwischen Emmerich und Bad Honnef (Habitatrichtlijngebied);
- Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein (Vogel- en habitatrichtlijngebied);
- Wyler Meer (Habitatrichtlijngebied).
N.B. Wat betreft stikstofdepositie, zijn in ieder geval de hierboven genoemde nabijgelegen Natura 2000-
gebieden op Nederlands grondgebied relevant. De Bruuk, Rijntakken, Sint Jansberg en Veluwe beschikken
1
    In deze toetsing wordt uitgegaan van een maximaal effectbereik van 1,5 km. Dit is gebaseerd op de meest verstorende
    werkzaamheden die in het kader van de realisatie plaatsvinden, namelijk heiwerkzaamheden.
2 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>immers allen over stikstofgevoelige habitattypen die in de huidige situatie reeds te maken hebben met een
overbelasting door stikstof, waardoor elke projectbijdrage relevant kan zijn. In de wijdere omgeving (ook aan
de Duitse zijde) zijn daarnaast nog meer Natura 2000-gebieden met een dergelijke stikstofgevoeligheid.
Gezien op voorhand niet bekend is wat het maximale bereik is van stikstofdeposities gerelateerd aan het
voornemen (dit moet volgen uit een projectspecifieke stikstofberekening met AERIUS en kan >10 km
bedragen), is het mogelijk dat voor dit criterium naast bovengenoemde Natura 2000-gebieden ook een
aantal verder gelegen Nederlandse en/of Duitse Natura 2000-gebieden relevant zijn. Deze zijn voor de
globale toetsing in het planMER beoordeling nog niet meegenomen. Een AERIUS berekening is in het kader
van het planMER immers nog niet uitgevoerd, omdat in deze fase van het planMER nog geen specifieke
locatiekeuzes worden gemaakt. Deze berekening en de hieruit volgende beoordeling van eventuele verder
gelegen Natura 2000-gebieden wordt wel meegenomen in een latere fase, wanneer een concreet
voorkeursalternatief bekend is en hiervoor stikstofberekeningen zijn uitgevoerd (projectMER).
Toetsing buitenlands Natura 2000
In de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Wet natuurbescherming (Wnb) wordt geen onderscheid gemaakt naar
effecten op bepaalde nationale Natura 2000-gebieden. Vanuit dit kader dient het geheel aan effecten op alle
Natura 2000-gebieden, die mogelijkerwijs in hun natuurlijke kenmerken kunnen worden aangetast, te
worden meegenomen. Dit betekent dat voor die soorten waarvoor een Natura 2000-gebied is aangewezen
en de gunstige staat van instandhouding zou kunnen worden aangetast door een activiteit, alle relevante
Natura 2000-gebieden in de toetsing dienen te worden meegenomen. Met andere woorden: indien uit de
toetsing blijkt dat ook in een buitenlands Natura 2000-gebied natuurlijke kenmerken kunnen worden
aangetast, dan dient het bevoegd gezag dit in haar overweging voor het vaststellen van het kavelbesluit mee
te nemen.
Een kenschets van de genoemde Nederlandse en Duitse Natura 2000- gebieden en een overzicht van de hier
geldende instandhoudingsdoelstellingen (IHD) is opgenomen in bijlage I.
Het zijn bovengenoemde Nederlandse en Duitse Natura 2000-gebieden die worden meegenomen in de
beoordeling voor het planMER (zie hoofdstuk 4). In een latere fase, bij concrete plannen voor de
ontwikkeling van windturbines of zonnevelden moeten de effecten op de aangewezen habitattypen en
soorten van deze Natura 2000-gebieden nog nader worden onderzocht. Hierbij dient onder meer te worden
onderzocht in hoeverre de gekozen locatie voor windturbines en/of zonnevelden leefgebied vormt voor de
aangewezen soorten (nader onderzoek nodig naar waar deze soorten precies voorkomen in het gebied). Bij
de realisatie van windparken gaat daarbij bijzondere aandacht uit naar de wespendief (zie onderstaand
kader). Verder is van belang dat de effecten in de afzonderlijke regio’s in cumulatie doorwerken op hetzelfde
Natura 2000-gebied. De effecten van het realiseren van windturbines rond de Veluwe en/of Rijntakken dient
dan ook in cumulatie met overige reeds aanwezige/geplande windturbines in deze omgeving te worden
getoetst. Wanneer effecten op de aangewezen habitattypen of soorten kunnen leiden tot het potentieel niet
behalen van de IHD van het betreffend Natura 2000-gebied is voor het voornemen nader onderzoek in de
vorm van een passende beoordeling en een vergunning Wnb nodig. In het geval de passende beoordeling
niet de zekerheid verschaft dat er geen sprake is van een aantasting van de natuurlijke kenmerken van het
betrokken Natura 2000-gebied, moet de vergunning worden geweigerd (tenzij aan de ‘ADC-criteria’1
voldaan wordt). Deze beoordeling op projectniveau, met inachtneming van cumulatieve effecten, zal worden
meegenomen in een later fase van het project, wanneer een concreet voorkeursalternatief met projectgebied
en uitvoeringslocaties bekend is (projectMER).
1
    Dit betekent dat er geen alternatieven zijn (A), er sprake is van bij de wet genoemd belang (D) en dat door compensatie de
    algehele samenhang van het Natura 2000-netwerk significant negatief effect hebben op de wezenlijke kenmerken en waarden
    van het gebied gewaarborgd blijft (C).
3 | 36      Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Wespendief
De Wespendief is een aandachtspunt voor de ontwikkeling van windturbines. Uit eerdere
effectenonderzoeken voor windparken nabij Natura 2000-gebied de Veluwe, bleek de Wespendief de meest
beperkende soort (belangrijkste aandachtsoort) voor het plaatsen van windturbines nabij dit natuurgebied.
De Veluwe vormt binnen Nederland het kerngebied van de Wespendief en de kwaliteit van het gebied is
bepalend voor de dichtheden van deze soort. Het uitgangspunt bij het plaatsen van windturbines is dat de
populatie Wespendieven op de Veluwe (specifiek gezegd: het instandhoudingsdoel voor het Natura 2000-
gebied) niet achteruit mag gaan als gevolg van aanvaringen met windturbines. Volgens de Natura 2000-
doelstellingen zouden er minimaal 100 broedparen aanwezig moeten zijn. Dat zijn er nu naar schatting 94.
Het ecologisch onderzoeksbureau Altenburg & Wymenga heeft in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar de
effecten van windturbines op en rondom de Veluwe op het instandhoudingsdoelstelling van de Wespendief
[lit. 3]. Als wordt uitgegaan van een 1 %-mortaliteitsnorm van 0,36 Wespendiefslachtoffers per jaar, leiden
windturbines op de Veluwe in alle scenario’s tot een overschrijding van de 1 %-norm. Hieruit blijkt dat op de
Veluwe en binnen een zone van 1 km rond de Veluwe, geen windturbines ontwikkeld kunnen worden (in
ieder geval in de periode tot 2030).
Gedeputeerde Staten Gelderland hebben in december 2022 een besluit genomen hoe om te gaan met
windparken op en rondom de Veluwe. Windparken op de Veluwe en één kilometer daaromheen worden
uitgesloten. In de zone van 1-8 kilometer rondom de Veluwe is er op korte termijn nog ruimte voor 1-2
windparken. De provincie is in overleg met initiatiefnemers, gemeenten en provincies Flevoland, Overijssel en
Utrecht hoe de beperkte ruimte het beste kan worden verdeeld. Voor de langere termijn wordt er gekeken
naar innovatieve maatregelen (zoals zwarte wiek, cameradetectie) om meer ruimte te creëren.
Afbeelding 2.1 Natura 2000-gebieden in en nabij het plangebied
4 | 36      Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2.2      Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszone (GO)
2.2.1    GNN
Algemeen
Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) is een gebied met een samenhangend netwerk van binnen de provincie
Gelderland bestaande en te ontwikkelen natuur van internationaal, nationaal en provinciaal belang dat strekt
tot de veiligstelling van ecosystemen met de daarbij behorende soorten. Het GNN bestaat uit alle terreinen
met een natuurbestemming binnen de voormalige EHS (ecologische hoofdstructuur) en bevat tevens
zoekgebied voor te realiseren nieuwe natuur.
Enkele weidevogelreservaten maken deel uit van het GNN. De overige weidevogelgebieden hebben in de
verordening een aparte aanduiding ‘Weidevogelgebied’ gekregen. Deze weidevogelgebieden zijn
beschreven onder ‘overige natuurgebieden’ (paragraaf 2.3).
Relevante gebieden
Binnen het plangebied bevinden zich verschillende gebieden behorend tot het natuurnetwerk van de
provincie Gelderland. Een klein aantal van de gebieden is tevens aangeduid als ‘verkenningsgebied voor
windenergie’; gebied waar de effecten van windturbines op de kernkwaliteiten van het GNN op voorhand als
beperkt worden ingeschat. Het gaat om gebieden rond Malden, ten westen van Wijchen, ten noorden van
Beuningen, nabij Wijchen en Bemmel, ten oosten van Renkum en ten noordoosten van Westervoort. De
ligging van deze gebieden is weergegeven op afbeelding 2.2.
Afbeelding 2.2 Gelders Natuur Netwerk in het plangebied
5 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2.2.2    GO
Algemeen
De Groene Ontwikkelingszone (GO) heeft een dubbele doelstelling. Er is ruimte voor verdere economische
ontwikkeling in combinatie met een (substantiële) versterking van de samenhang tussen aangrenzende en
inliggende natuurgebieden. De GO bestaat uit terreinen met een andere bestemming dan bos of natuur die
ruimtelijk vervlochten zijn met het Gelders Natuurnetwerk (GNN). Het gaat vooral om landbouwgrond. De
ecologische verbindingszones (EVZ’s) maken deel uit van de GO, evenals rustgebieden voor overwinterende
ganzen. Door de samenhang met de aangrenzende en inliggende natuur van het GNN herbergt de GO ook
kenmerkende natuurwaarden.
EVZ
De ecologische verbindingszones (EVZ's) zijn een bijzonder onderdeel van de kernkwaliteiten van Gelders
Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelzone (GO). De EVZ’s moeten voor een deel nog in de Groene
Ontwikkelzone (GO) worden gerealiseerd. Doordat deze zones ook gebieden verbinden, kunnen de EVZ's in
de GNN doorlopen.
Ganzenrustgebieden
De provincie en haar partners (zoals gemeenten, belangenorganisaties en samenwerkingsverbanden) geven
door het vaststellen van rustgebieden invulling aan de internationale verplichting tot duurzame
instandhouding van de ganzenpopulatie. In de rustgebieden voor winterganzen waarborgt de provincie de
noodzakelijke rust voor ganzen en is er een schadevergoedingsregeling voor eventueel optredend
landbouwschade. Ook het behoud van de openheid is voor de rustgebieden essentieel.
Relevante gebieden
Het GO strekt zich uit in de regio Arnhem-Renkum-Nijmegen en in het zuiden van het plangebied tussen
Druten en Groesbeek.
In het plangebied bevinden zich een aantal belangrijke rustgebieden voor ganzen. Deze gebieden situeren
zich voornamelijk rond de Waal en de IJssel (uiterwaarden).
Tussen Arnhem en Nijmegen, en van Horssen tot Heumen, strekken zich een aantal belangrijke ecologische
verbindingszones (EVZ).
De GO gebieden, inclusief EVZ’s en ganzenrustgebieden, zijn weergeven in afbeelding 2.3.
6 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.3 Groene Ontwikkelingszones (GO) met aanduiding van EVZ’s en ganzenrustgebieden in het plangebied
2.3      Overige natuurgebieden
2.3.1    Weidevogelgebieden
Algemeen
Nederland heeft een internationale verplichting tot het beschermen van weidevogels. Weidevogels gedijen
goed in het open (veen)weidelandschap. Het gaat slecht met de weidevogels. Door verstedelijking en
intensieve landbouw is er verlies van geschikt leefgebied. De provincie vindt zowel de weidevogels als het
karakteristieke cultuurlandschap waarin zij verblijven belangrijk. Daarom beschermt zij deze landschappen
tegen inbreuken op de openheid en verstoring van de rust met als doel de leefgebieden van weidevogels te
beschermen. De aangewezen weidevogelgebieden betreffen landbouwgebieden waar de provincie de
eigenaren wil stimuleren om bij de bedrijfsvoering rekening te houden met weidevogels. In deze gebieden
stelt de provincie subsidies beschikbaar ten behoeve van weidevogelvriendelijk agrarisch beheer.
Relevante gebieden
Binnen het plangebied bevinden zich vier weidevogelgebieden. Het gaat om ‘De Meilanden’, ten westen van
Elst en de gebieden ‘De Bemmen’, ‘Giesbeeksche Broek’ en ‘Lage Veldslagen’, alle drie gelegen tussen
Duiven en Giesbeek. Deze zijn aangeduid op kaart in afbeelding 2.4.
7 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.4 Ligging weidevogelgebied in het plangebied
2.4       Beschermde soorten
2.4.1     Algemeen
Soortbescherming in Nederland is gericht op het duurzaam in stand houden van soorten. In de Wet
natuurbescherming (Wnb) is een onderscheid gemaakt tussen Vogelrichtlijnsoorten (bescherming inheemse
vogelsoorten), Habitatrichtlijn-soorten (Europees beschermde soorten - exclusief vogelsoorten) en andere
beschermde soorten (overige, nationaal beschermde soorten).
2.4.2     Relevante soorten
Gezien de grootte van het plangebied, is het niet mogelijk om op niveau van alle individuele beschermde
soorten een analyse te doen van het (potentieel) voorkomen. In het kader van deze planMER-toetsing, wordt
daarom gefocust op de voornaamste risicosoorten voor de ontwikkeling van grootschalige duurzame
energie, met andere woorden: de soorten die bepalend (kunnen) zijn voor de vergunbaarheid van
windturbines en/of zonnevelden in deze regio.
Het gaat dan om vogels (voor windturbines en zonnevelden) en vleermuizen (voor windturbines), gezien het
voornemen het leefgebied van deze soorten geheel of gedeeltelijk ongeschikt kan maken en de soorten in
aanvaring kunnen komen met windturbines. Effecten op andere diersoorten dan vogels en vleermuizen zijn
bij de realisatie van windturbines en/of zonnevelden over het algemeen zeer beperkt tot afwezig. Voor deze
soorten (bijvoorbeeld kleine ongewervelde dieren) gelden naar verwachting enkel zeer lokale effecten door
het (tijdelijk) verstoren en/of fysiek verdwijnen of ongeschikt worden van habitat ter plaatse van de
panelen/mast met fundering. Dergelijke effecten vallen veelal voldoende te mitigeren en/of compenseren.
Deze soorten worden daarom niet verder beschouwd in voorliggende toetsing voor het planMER. Deze
8 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>soorten dienen wel in beschouwing genomen te worden in een later fase van het project, wanneer een
concreet voorkeursalternatief met projectgebied en uitvoeringslocaties bekend is (projectMER).
Vogels
Bij realisatie zonnevelden
Voor de realisatie van een zonneveld zijn vooral belangrijke vogelleefgebieden relevant. Het gaat daarbij
onder andere om natuurgebieden (Natura 2000-gebieden en andere gebieden die deel uitmaken van het
GNN), weidevogelgebieden en belangrijke broed- en foerageergebieden, en rust- en slaapplaatsen van
vogels. De ligging van deze gebieden zijn reeds beschreven in de voorgaande paragrafen (2.1-2.3).
Bij realisatie windturbines
Sovon heeft in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit onderzocht waar veel
vogelsoorten voorkomen die kwetsbaar zijn voor windparken. Met gegevens over de verspreiding, aantallen
en vliegbewegingen van deze vogelsoorten zijn kaarten (zie Afbeelding 2.5) gemaakt met gebieden waar
naar verwachting de risico’s van windturbines op kwetsbare soorten het grootst zijn [lit. 1]. Voor heel
Nederland is een dergelijke kaart gemaakt waarbij locaties met minimaal risico op landelijke schaal het cijfer
0 krijgen, locaties met maximaal risico voor vogels op landelijke schaal krijgen het cijfer 100. Voor elke regio
is vervolgens een kaart gemaakt waarbij het relatief risico ten aanzien van vogels is becijferd, gewogen ten
opzichte van dit landelijk risico.
Op basis van deze kaart is te zien dat het relatieve risico voor vogels in het plangebied schommelt tussen
4 % en 65 % van het landelijk risico. De hoogste risicozones binnen het plangebied bevinden zich in het
oosten van de regio, in de zone langs de Waal en de Nederrijn. Een aantal relatief laag-risicozones zijn te
vinden in het westen en het uiterste noorden van de regio.
N.B. Bij de interpretatie van de kaarten is een aantal kanttekeningen te plaatsen. Deze kaarten laten niet de
daadwerkelijke aanwezigheid van vogels zien. En ook niet de sterfte, of verstoring als er een windturbine in
het gebied zou komen te staan. Het is een verwachting van een risico bij plaatsing van windturbines op een
bepaalde plek. Deze verwachting is berekend op basis van wat men weet over de aanwezigheid van soorten
en de kennis van hun leefgebiedseisen. Daarnaast geven de kaarten alleen een beeld van de voor
windturbines kwetsbare vogelsoorten.
9 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.5 Risicokaart broedvogels en niet-broedvogels i.r.t. windturbines; deelkaart regio Arnhem Nijmegen; Het kaartbeeld
               geeft in kleuren het relatieve verschil weer tussen gebieden van de kans dat windturbines een negatief effect zullen
               hebben op zowel broed− als niet−broedvogelpopulaties. In roodtinten de gebieden met de hoogste kans, in
               oranje en geel de gebieden met de laagste kans. Cumulatief kaartbeeld voor alle vogelsoorten uit de
               soortenmatrix, gewogen met de kwetsbaarheidsscore. Relatieve schaal van 1 (weinig risico voor aanwezigheid
               gevoelige soorten) tot 100 (hoog risico voor aanwezigheid gevoelige soorten). Voor nadere uitleg van de
               interpretatie en de beperkingen van deze kaartbeelden zie Sovon−rapport 2021/09. [lit. 1,2]
Vleermuizen
Vleermuissoorten die relatief vaak als aanvaringslachtoffer bij windturbines worden aangetroffen zijn ‘aerial
hawkers’. Het betreft met name soorten die in open omgeving op grotere hoogte jagen. In Nederland lopen
vooral gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, bosvleermuis, laatvlieger en
tweekleurige vleermuis aanvaringsrisico. Deze soorten komen verspreid in heel Nederland, in verschillende
type landschappen en gebieden voor. De hoogste dichtheden worden veelal geteld in en rond
natuurgebieden en kleinschalige landschapselementen, zoals bomenrijen en waterlopen. Onderstaande kaart
(Afbeelding 2.6) geeft een impressie van de mogelijk voor vleermuizen belangrijke gebieden.
10 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Afbeelding 2.6 Gebieden met potenties voor vleermuizen
3        ONDERZOEKSAANPAK
Dit hoofdstuk beschrijft de onderzoeksaanpak voor de effectanalyses voor wind- en zonne-energie. De
ingreep-effectrelaties en het beoordelingskader uit het hoofdrapport planMER vormen hiervoor de basis.
3.1      Effecten op Natura 2000-gebieden
Effecten op Natura 2000-gebieden worden beoordeeld aan de hand van instandhoudingsdoelstelling die in
het aanwijzingsbesluit en de wijzigingsbesluiten voor de betreffende gebieden zijn vastgesteld. De
instandhoudingsdoelstellingen kunnen zowel habitattypen, habitatsoorten als vogelsoorten betreffen.
Ontwikkelingen zoals de realisatie van windturbines en/of zonnevelden zijn enkel vergunbaar wanneer deze
niet leiden tot significante effecten op de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) van de aangewezen soorten
en habitats van deze gebieden. Om te beoordelen of dergelijke voorzieningen zijn toegestaan moeten de
effecten op de aangewezen natuurwaarden worden getoetst en beoordeeld.
Voor de effectbeoordeling van het criterium effecten op Natura 2000-gebieden zijn twee
beoordelingsschalen gehanteerd. Dit is een beoordelingsschaal voor stikstof en een beoordelingsschaal voor
overige effecten, zoals oppervlakteverlies en verstoring. Hiervoor is gekozen, omdat de effecten van
stikstofdepositie doorgaans dominant zijn ten opzichte van de overige effecttypen zoals verstoring. Ook
heeft atmosferische stikstofdepositie een grotere reikwijdte dan overige effecttypen. Door de
beoordelingsschalen te splitsen, blijft voldoende inzicht bestaan in alle effecten.
Natura 2000 - stikstofdepositie
Stikstofemissie als gevolg van de realisatie van windturbines en zonnevelden kan zorgen voor
stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen. Aan de onder Natura 2000-gebieden beschermde
habitattypen zijn kritische depositiewaarden (KDW) gekoppeld. Bij stikstofdepositie boven de KDW op één of
11 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>meerdere stikstofgevoelige habitattypen geldt een negatieve (-) beoordeling. Bij stikstofdepositie onder de
KDW geldt een licht negatieve (0/-) beoordeling, omdat er wel een effect aanwezig is, maar deze niet de
grenswaarden overschrijft1. Voor stikstof geldt de verwachting dat geen van de alternatieven zorgt voor een
permanente stikstofdepositie. De effecten zijn naar verwachting alleen tijdelijk, tijdens de aanlegfase.
Daarom is in dit planMER geen sterk negatief (--) effect van toepassing. Indien er geen effecten worden
verwacht geldt een neutrale (0) beoordeling.
Tabel 3.1 toont de beoordelingsschaal voor stikstof in het kader van het criterium Natura 2000-gebieden.
Tabel 3.1 Beoordelingsschaal Natura 2000 - stikstof
            Toelichting algemeen          Specificatie voor criterium
0           geen of zeer beperkt          de voorgenomen ontwikkeling leidt niet tot een meetbare verandering van
            effect                        stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen ten opzichte van de referentiesituatie
0/-         licht negatief effect         de voorgenomen ontwikkeling leidt mogelijk tot (tijdelijke) stikstofdepositie onder de
                                          kritische depositiewaarde op een of meerdere stikstofgevoelige habitattypen. Extra
                                          onderzoek moet uitwijzen hoe groot de gevolgen zijn voor de natuur
-           negatief effect               de voorgenomen ontwikkeling leidt mogelijk tot (tijdelijke) stikstofdepositie boven de
                                          kritische depositiewaarde op een of meerdere stikstofgevoelige habitattypen. Extra
                                          onderzoek moet uitwijzen of significante gevolgen op de IHD te voorkomen zijn
--          sterk negatief effect         niet van toepassing
Natura 2000 - overige effecten
De ontwikkeling van windturbines en zonnevelden kan zorgen voor effecten op Natura 2000, zoals
verstoring en aanvaring. Het gaat hierbij om de effecten op de aangewezen soorten en leefgebieden
(habitats) van de Natura 2000-gebieden. Tabel 3.2 toont de beoordelingsschaal voor de overige effecten die
relevant zijn in het kader van het criterium Natura 2000 - overige effecten.
Bij ligging binnen Natura 2000-gebieden of binnen een 1 km zone van het Natura 2000-gebied Veluwe
(Wespendief) geldt voor windturbines een sterk negatieve (--) beoordeling. Deze zone van 1 km rond de
Veluwe is al uitgesloten op basis van de harde belemmeringen. Voor de Natura 2000-gebieden die
aangewezen zijn als habitatrichtlijn geldt verder binnen een zone van 1,5 km 2 een negatieve (-) beoordeling.
Dit is gebaseerd op de meest verstorende werkzaamheden die in het kader van de realisatie mogelijk
plaatsvinden, namelijk heiwerkzaamheden, maar ook door de werking van slagschaduw op de habitattypen.
Bij ligging binnen de 10 km contour3 van vogelrichtlijngebieden geldt een licht negatief effect (0/-). In en om
het plangebied zijn Natura 2000-gebieden de Rijntakken en Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein
aangewezen als vogelrichtlijngebieden. Voor de overige gebieden geldt een neutrale (0) beoordeling. Op
projectMER-niveau is nader onderzoek nodig om te bepalen wat de effecten zijn van de windturbines op één
of meerdere instandhoudingsdoelstellingen (IHD) van de betreffende Natura 2000-gebieden.
Voor zonnevelden geldt een sterk negatieve (--) beoordeling bij ligging binnen Natura 2000-gebieden. Voor
de Natura 2000-gebieden die aangewezen zijn als habitatrichtlijn geldt verder binnen een zone van 1,5 km
een licht negatieve (0/-) beoordeling, omdat de effecten naar verwachting tijdelijk zijn (onder aan verstoring
1
    Voor elk project dat stikstof veroorzaakt, moeten de stikstofgevolgen tot op een afstand van 25 km berekend worden. Dit volgt
    uit de uitspraak van de Raad van State van 5 april 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:1299). Effecten kunnen dus in theorie plaatsvinden
    op een afstand van 25 km van het project.
2
    In deze toetsing wordt uitgegaan van een maximaal effectbereik van 1,5 km als maximale verstoringsbereik. Dit is gebaseerd op
    de meest verstorende werkzaamheden die in het kader van de realisatie mogelijk plaatsvinden, namelijk heiwerkzaamheden.
3
    Deze 10 km zone is gebaseerd op de zone waarbinnen een aantal belangrijke foerageergebieden voor de Natura 2000
    populaties aanwezig zijn. Deze zone is geen harde, wettelijke grens, maar is vastgelegd in het ecologisch onderzoek op basis
    van observaties van locaties waar belangrijke slaapplaatsen en foerageergebieden voorkomen.
12 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>door aanlegwerkzaamheden). Voor de overige gebieden geldt ten aanzien van de ontwikkeling van
zonnevelden een neutrale (0) beoordeling. Hierbij is eveneens nader onderzoek nodig bij concrete projecten.
Tabel 3.2 Beoordelingsschaal Natura 2000 - overige effecten
           Toelichting algemeen          Specificatie voor criterium
0          geen of zeer beperkt          de voorgenomen ontwikkeling leidt niet of tot een zeer beperkt effect op Natura 2000-
           effect                        gebieden ten opzichte van de referentiesituatie
0/-        licht negatief effect         de voorgenomen ontwikkeling van windturbines vindt plaats binnen 10 km van
                                         vogelrichtlijngebieden. Voor zonnevelden vindt de ontwikkeling plaats binnen 1,5 km van
                                         habitatrichtlijngebieden. Dit leidt mogelijk tot negatieve gevolgen voor één of meerdere
                                         IHD van het Natura 2000-gebied
-          negatief effect               de voorgenomen ontwikkeling van windturbines vindt plaats binnen een zone van 1,5 km
                                         van habitatrichtlijngebieden. Dit leidt mogelijk tot significant negatieve gevolgen voor één
                                         of meerdere IHD van het Natura 2000-gebied
--         sterk negatief effect         de voorgenomen ontwikkeling vindt plaats in Natura 2000-gebieden en leidt tot
                                         significante negatieve gevolgen voor één of meerdere IHD van het Natura 2000-gebied.
                                         Voor windturbines vindt de ontwikkeling ook plaats binnen de 1 km zone rond de Veluwe
                                         (Wespendief)
3.2       Effecten op GNN
Voor het GNN zijn zogenaamde kernkwaliteiten en natuurontwikkelingsdoelen vastgesteld, waarin
aanwezige en potentiële waarden gebaseerd op de beoogde natuurkwaliteit voor het gebied worden
beschreven. Hoewel het GNN door de provincie Gelderland wordt aangemerkt als 'niet kansrijk' voor de
ontwikkeling van wind- en zonne-energie, wordt in de beleidslijn Windenergie van de provincie ook gesteld
dat deze gebieden niet geheel op voorhand worden uitgesloten. Volgens de provinciale
Omgevingsverordening (artikel 2.42) is binnen het GNN een andere bestemming dan natuur (zoals wind- of
zonne-energie) alleen mogelijk indien (i) er sprake is van groot openbaar belang, (ii) er geen reële
alternatieven aanwezig zijn en (iii) de negatieve effecten op de kernkwaliteiten en het oppervlak van het
gebied en de ecologische samenhang binnen het gebied zoveel mogelijk worden beperkt, en de
overblijvende effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd.
Windturbines hebben over het algemeen een grotere impact op de kernkwaliteiten, doordat ook
ruimtebeslag binnen het vliegruim optreedt, er sprake is van slagschaduw en een aanvaringsrisico ontstaat
voor vliegende doelsoorten (vogels en vleermuizen). Voor windturbines binnen GNN geldt een negatieve (-)
beoordeling. Specifiek voor windturbines geldt dat deze onder voorwaarden zijn toegestaan in de hiervoor
voorziene verkenningsgebieden, waar de effecten op de kernkwaliteiten op voorhand als beperkt worden
ingeschat. Deze delen van het GNN liggen langs rijkswegen. Oprichting van windturbines is in deze delen
van het GNN mogelijk als samen met de realisatie van de windturbines maatregelen worden getroffen die
per saldo aantasting van de kernkwaliteiten van het GNN voorkomen. In dat saldo zijn vergroting van de
oppervlakte natuur en versterking van de ecologische samenhang belangrijke randvoorwaarden. Voor het
plaatsen van windturbines in het verkenningsgebied voor windenergie in het GNN dient het oppervlak van
natuur dat verloren gaat voor 200 % gecompenseerd te worden. Deze gebieden zijn beoordeeld als licht
negatief (0/-) voor windturbines. Dit geldt ook voor een zone van 1,5 km rond GNN gebied, in verband met
de externe werking. De overige gebieden zijn voor windturbines beoordeeld als neutraal (0) voor dit
criterium.
Voor zonnevelden geldt een negatieve (-) beoordeling bij ligging binnen GNN. Een licht negatieve (0/-)
beoordeling is van toepassing van ligging in een zone van 1,5 km rond GNN. De overige gebieden zijn voor
windturbines en zonnevelden beoordeeld als neutraal (0) voor dit criterium. Er is geen sprake van een sterk
negatieve (--) beoordeling, omdat nader onderzoek nodig is om te bepalen wat de kernkwaliteiten zijn van
13 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>het GNN. Hiermee kan bepaald worden of voldaan kan worden aan de voorwaarden uit de
Omgevingsverordening.
Tabel 3.3 toont de beoordelingsschaal voor effecten op GNN-gebieden.
Tabel 3.3 Beoordelingsschaal effecten op GNN-gebieden
            Toelichting algemeen          Specificatie voor criterium
0           geen of zeer beperkt          de voorgenomen activiteiten vinden plaats op meer dan 1,5 km van GNN, er is naar
            effect                        verwachting geen sprake van gevolgen voor de kernkwaliteiten van GNN
0/-         licht negatief effect         de voorgenomen ontwikkeling van windturbines en zonnevelden vindt plaats binnen een
                                          zone van 1,5 km rond GNN of voor windturbines in verkenningsgebieden voor wind
                                          binnen GNN. Externe werking kan zorgen voor verstoring
-           negatief effect               de voorgenomen ontwikkeling vindt plaats binnen de grenzen van GNN. Maatregelen
                                          kunnen mogelijk worden genomen om aantasting van de kernkwaliteiten van het GNN te
                                          voorkomen
--          sterk negatief effect         niet van toepassing
3.3        Effecten op Groene Ontwikkelingszones (inclusief EVZ’s en ganzenrustgebieden)
Voor dit onderdeel wordt beoordeeld of het voornemen plaatsvindt binnen de grenzen van de provinciale
GO, waaronder ecologische verbindingszones (EVZ) en ganzenrustgebieden1, en of er sprake is van effecten
op de kernkwaliteiten en waarden van deze gebieden.
In de GO is er sprake van terughoudend beleid ten aanzien van de ontwikkeling van wind- of zonne-energie.
Nieuwe kleinschalige ontwikkelingen zijn in bepaalde delen onder voorwaarden wel mogelijk. Zo geldt in
ganzenrustgebieden een 'ja, mits'-beleid. Winturbines en zonnevelden zijn hier weliswaar enkel toegestaan
indien (artikel 2.51b): (1) uit onderzoek blijkt dat deze activiteit of ontwikkeling wordt uitgevoerd op een
locatie waar de nadelige gevolgen voor de functie als rustgebied voor overwinterende ganzen zoveel
mogelijk worden beperkt en (2) na uitvoering minimaal 500 hectare in het betreffende ganzenrustgebied
overblijft.
Indien niet aan de voorwaarden uit artikel 2.51b kan worden voldaan volgt een sterk negatieve (--) of
negatieve (-) beoordeling. Op het detail- en schaalniveau van dit planMER is een dergelijke negatieve
beoordeling niet van toepassing, omdat hiervoor nader onderzoek nodig is.
Over het algemeen geldt dat windturbines en/of zonnevelden binnen GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebied), mits het nemen van gepaste mitigerende en compenserende maatregelen, haalbaar zijn.
Er is daarom alleen sprake van een licht negatieve (0/-) beoordeling bij ligging binnen GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebied). Een neutrale (0) beoordeling is van toepassing bij ontwikkelingen buiten GO (inclusief
EVZ en ganzenrustgebieden).
Tabel 3.4 toont de beoordelingsschaal voor effecten op GO (inclusief EVZ en ganzenrustgebieden).
1
    In het Natuurbeheerplan 2023 van de provincie Gelderland is opgenomen dat rustgebieden voor overwinterende ganzen
    onderdeel uitmaken van de GO, te raadplegen via https://www.gelderland.nl/themas/natuur/natuur-beheren-en-
    ontwikkelen/natuurbeheerplan-waar-welke-natuur.
14 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Tabel 3.4 Beoordelingsschaal effecten op GO (inclusief EVZ en ganzenrustgebieden)
             Toelichting algemeen         Specificatie voor criterium
0            geen of zeer beperkt         de voorgenomen activiteiten vinden niet plaats binnen GO, EVZ of ganzenrustgebieden. Er
             effect                       is naar verwachting geen sprake van gevolgen voor de kernkwaliteiten van deze gebieden
0/-          licht negatief effect        de voorgenomen ontwikkeling vindt plaats binnen de grenzen van GO, EVZ of
                                          ganzenrustgebieden. Dit heeft mogelijk negatieve effecten op deze gebieden
-            negatief effect              niet van toepassing
--           sterk negatief effect        niet van toepassing
3.4         Effecten op weidevogelgebieden
Bij de realisatie van zonnevelden en/of windturbines binnen de grenzen van weidevogelgebied treedt per
definitie aantasting van de kernkwaliteiten van dit gebied op. Voor de weidevogelgebieden geldt op basis
van artikel 2.51a in de Omgevingsverordening Gelderland (geconsolideerd op 21 december 2022) dat een
nieuw bestemmingsplan in ieder geval een nieuwe windturbine of nieuw zonneveld niet toestaat. Hier kan
middels de bepalingen in artikel 1a.2 niet van worden afgeweken. Weidevogelgebieden zijn daarom als
harde belemmering opgenomen bij de bepaling van de alternatieven. Het onderdeel effecten op
weidevogelgebieden is dus niet beoordeeld in dit planMER.
3.5         Effecten op beschermde soorten Wet natuurbescherming
De effecten op beschermde soorten zijn beoordeeld op basis van het voorkomen in of nabij
hotspotgebieden voor de voornaamste risicosoorten, namelijk vogels en vleermuizen. Op basis van
risicokaarten is een beoordeling op hoofdlijnen gedaan van de te verwachten impact van het voornemen op
deze soortgroepen en het risico op overtreding van de Wnb verbodsbepalingen (aantasting/vernietiging
essentieel leefgebied. sterfte). Het risico voor vogels varieert op landelijke schaal van 0 % tot 100 %. In het
plangebied schommelt dit tussen de 4 % en 65 % van het landelijk risico. hoogste risicozones binnen het
plangebied bevinden zich in het oosten van de regio, in de zone langs de Waal en de Nederrijn. Een aantal
relatief laag-risicozones zijn te vinden in het westen en het uiterste noorden van de regio.
Voor windturbines is onderscheid te maken tussen effecten op vogels en vleermuizen. Opgemerkt dient te
worden dat de risicokaarten niet de daadwerkelijke aanwezigheid van vogels en vleermuizen laten zien. Het
is een verwachting van een risico bij plaatsing van windturbines op een bepaalde plek. Derhalve is een sterk
negatieve (--) beoordeling niet van toepassing. Er is tevens geen negatieve (-) beoordeling van toepassing.
Dit komt omdat er op basis van het detail- en schaalniveau van dit planMER geen regionaal onderzoek
mogelijk is naar de aanwezigheid van vogels en vleermuizen. Door alle gebieden licht negatief (0/-) te
beoordelen wordt voorkomen dat gebieden mogelijk ten onrechte worden aangemerkt als niet geschikt
voor windturbines. Bovendien wordt op deze manier recht gedaan aan het feit dat negatieve effecten op
beschermde soorten niet zijn uit te sluiten bij de ontwikkeling van windturbines. Hierbij geldt wel de
algemene opmerking dat meer vleermuizen zijn te verwachten rond natuurgebieden (Natura 2000, GNN/GO)
en structuren in het landschap die een vliegroute en/of foerageergebied voor vleermuizen vormen. Bij de
realisatie van windturbines binnen 200 m1 van bijvoorbeeld bomenrijen, hagen, bossen, bosranden,
waterlopen en oevers is de kans op negatieve effecten dus groter. Een neutrale (0) beoordeling is niet van
toepassing in dit planMER omdat negatieve effecten niet kunnen worden uitgesloten door de ontwikkeling
van windturbines.
1
    In reviewstudies wordt vaak de algemene aanbeveling gegeven om uit voorzorg een afstand van ongeveer 200 m te vrijwaren
    rond deze zones waar regelmatig relatief veel vleermuizen aanwezig zijn (vliegroutes/foerageergebied). In bijlage V is
    opgenomen om welke reviewstudies het gaat.
15 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Bij de realisatie van zonnevelden zijn de grootste effecten te verwachten voor vogels. Dit is dan ook de
belangrijkste risicogroep voor dit type projecten. Aanleg van zonnevelden of het plaatsen van zonnepanelen
kan de betreffende locatie geheel of gedeeltelijk ongeschikt maken als leefgebied voor vogels. Het gaat om
verlies en aantasting van foerageer-, broed-, rust- en slaapplaatsen op land en water. Dit risico is het hoogst
in belangrijke vogelgebieden, zoals Natura 2000 vogelrichtlijngebieden, weidevogelgebieden en
ganzenrustgebieden. Effecten op de lokale populatie zijn echter veelal te mitigeren (bijvoorbeeld opstelling
en locatie afstemmen op belangrijke vogelgebieden) en/of te compenseren (bijvoorbeeld uitbreiden of
kwaliteitsimpuls geven leefgebied elders). Natuurgebieden met waarden voor vogels krijgen daarom de een
licht negatieve (0/-) beoordeling. In alle overige gebieden zijn geen noemenswaardige effecten van
zonnevelden op vogelpopulaties te verwachten. De overige gebieden krijgen een neutrale beoordeling (0).
Een sterk negatieve (--) of negatieve (-) beoordeling is op basis van de beschikbare informatie in dit
planMER niet van toepassing voor zonnevelden.
Tabel 3.5 toont de beoordelingsschaal voor de effecten op beschermde soorten uit de Wet
natuurbescherming.
Tabel 3.5 Beoordelingsschaal effecten op beschermde soorten Wet natuurbescherming
           Toelichting algemeen          Specificatie voor criterium
0          geen of zeer beperkt          het voornemen levert geen wezenlijke bijdrage of risico’s voor de lokale populaties
           effect
0/-        licht negatief effect         de ontwikkeling van windturbines leidt potentieel tot vernietiging van essentieel
                                         leefgebied/verblijfplaatsen van beschermde soorten of meer dan incidentele sterfte van
                                         individuen. Voor zonnevelden geldt een mogelijk negatief effect bij ligging in belangrijke
                                         vogelgebied (Natura 2000 vogelrichtlijngebieden, weidevogelgebieden en
                                         ganzenrustgebieden. Het voornemen heeft (mogelijk) een negatief effect op één of
                                         meerdere onder de Wnb beschermde soorten. Nader onderzoek is nodig om de effecten te
                                         onderzoeken
-          negatief effect               niet van toepassing
--         sterk negatief effect         niet van toepassing
4         EFFECTANALYSE EN -BEOORDELING
Dit hoofdstuk presenteert voor wind- en zonne-energie de effectanalyse op gebiedsniveau en de
effectbeoordeling van de alternatieven. Elke paragraaf presenteert per criterium de effectanalyse op
gebiedsniveau. De effectanalyses resulteren per aspect in een toelichtende effectbeoordeling en een
effectbeoordeling in de vorm van kaarten die aangeven welke gebieden binnen het plangebied vanuit het
betreffende criterium:
- sterk negatief (--) (rode kleur);
- negatief (-) (oranje kleur);
- licht negatief (0/-) (gele kleur);
- neutraal (0) (lichtgrijze kleur).
Tevens wordt deze effectbeoordeling samengevat in een tabel, waarbij in de tabel per alternatief en
criterium één effectbeoordeling wordt toegekend. Voor elk criterium geldt per alternatief dat de meest
negatieve beoordeling de uiteindelijke beoordeling voor het gehele alternatief is. Hiermee wordt de
worstcase situatie voor elk criterium getoond (bijvoorbeeld als een alternatief deels (0) en deels (-) scoort op
een criterium, dan is het eindoordeel voor dat alternatief een (-)).
16 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>4.1       Effectanalyse- en beoordeling effecten op Natura 2000-gebieden
4.1.1     Stikstof
In het kader van Natura 2000-gebieden zijn de effecttypen verzuring en vermesting als gevolg van
stikstofdepositie relevant. De werkzaamheden voor de aanleg van een windturbines en/of zonnevelden
worden uitgevoerd met (zwaar) materieel dat stikstofemissies veroorzaakt. De emissies leiden mogelijk tot
een tijdelijke toename in stikstofdepositie. Ook in de gebruiksfase kan sprake zijn van een beperkte
bijkomende stikstofdepositie als gevolg van onderhoudswerkzaamheden aan de windturbines en/of
zonnevelden (materieel).
In de omgeving van het projectgebied zijn Natura 2000-gebieden aanwezig met voor stikstof gevoelige
habitattypen die in de huidige situatie reeds kampen met overbelasting door stikstof (in ieder geval De
Bruuk, Rijntakken, Sint Jansberg en Veluwe; daarnaast ook Nederlandse en Duitse gebieden op grotere
afstand van het plangebied). Voor deze gebieden kan een kleine (tijdelijke) depositiebijdrage van het project
al snel relevant zijn.
Of en in welke mate stikstofdeposities afkomstig van het project leiden tot negatieve effecten op Natura
2000 habitattypen en leefgebied, is afhankelijk van verschillende factoren waaronder de locatie van het
voornemen (afstand tot Natura 2000 gevoelige habitattypen/leefgebieden), de opstelling en schaal van het
voornemen (aantal en locatie van windturbines/zonnevelden), wijze van realisatie en beheer (materieelkeuze,
duur van aanleg, frequentie van beheer). Een stikstofberekening met AERIUS geeft een indicatie van deze te
verwachten stikstofeffecten. Een dergelijke AERIUS berekening is in dit planMER echter nog niet uitgevoerd,
omdat in deze fase van het planMER nog geen specifieke locatiekeuzes worden gemaakt. Hierdoor kunnen
vooralsnog geen conclusies getrokken worden over de onderscheidende effecten van bepaalde alternatieven
en locaties ten aanzien van dit eventuele stikstofeffect. Op projectniveau dient dit nader onderzocht te
worden.
Wel kan vanuit kennis van eerdere zonneveld- en windturbineprojecten en expert judgement worden gesteld
dat, de depositie van het voornemen ongeacht het gekozen alternatief naar verwachting beperkt is en
deposities in de realisatiefase (aanlegfase) grotendeels te mitigeren zijn met maatregelen zoals het gebruik
van aangepast (elektrisch) materieel.
In het kader van het planMER wordt daarom aangenomen dat alle alternatieven (voor zowel windturbines als
zonnevelden) zorgen voor een kleine en tijdelijke, doch (deels) te mitigeren, projectbijdrage. De
alternatieven krijgen daarmee allen een voorlopige beoordeling licht negatieve (0/-) beoordeling voor de
effecten door stikstofdepositie. Omdat dit voor het gehele plangebied gelijk is, is dit niet op kaart
weergegeven.
4.1.2     Overige effecten
Effecten bij realisatie windturbines en/of zonneveld in Natura 2000 (relevant voor Veluwe & Rijntakken)
Binnen het plangebied zelf bevinden zich twee Natura 2000-gebieden, namelijk de Vogel- en
Habitatrichtlijngebieden Veluwe en Rijntakken. Bij realisatie van windturbines en/of zonnevelden binnen één
van deze Natura 2000-gebieden kan sprake zijn van volgende effecten:
- oppervlakteverlies habitat/verlies leefgebied soorten;
- barrièrewerking (verstoring van vliegbewegingen vogels/vleermuizen);
- verstoring van rust-, foerageer- en/of broedgebieden;
- mortaliteit door aanvaringen.
Gezien voor de aangewezen habitattypen van beide Natura 2000-gebieden telkens een behoud- dan wel
een uitbreidingsdoelstelling geldt, is bij ruimtebeslag binnen deze habitattypes sowieso sprake van een
17 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>negatief gevolg voor de IHD. Alternatieven met ruimtebeslag (door zonnevelden en/of windturbines) binnen
de Natura 2000-habitattypen van Veluwe of Rijntakken krijgen daarom een sterk negatieve beoordeling (--).
Voor aangewezen soorten (vogelsoorten en habitatsoorten) van de Natura 2000-gebieden Veluwe en
Rijntakken is de beoordeling van negatieve gevolgen voor de IHD afhankelijk van zowel het type effect dat
optreedt (verlies leefgebied, barrièrewerking, verstoring en/of aanvaring) als de huidige staat en trend van
de populatie. Voor soorten waarvan de IHD in de huidige situatie reeds (ruimschoots) worden gehaald en
waarvan de populatietrend stabiel of positief is, geldt dat ze waarschijnlijk enige mate van verlies leefgebied
of verstoring kunnen verdragen vooraleer dit een negatief effect heeft op de instandhouding van de
populatie. Voor soorten waarbij de IHD in de huidige situatie niet worden gehaald en/of waarbij sprake is
van negatieve populatietrend (op basis van informatie beheerplan) kan elke vorm van
ruimtebeslag/verstoring/aanvaring al snel leiden tot (significant) negatieve gevolgen op de IHD. Dit laatste
geldt voor meervleermuis en een aantal vogelsoorten van zowel de Veluwe als Rijntakken. Met gepaste
maatregelen (zoals een stilstandvoorziening of compensatie leefgebied) zijn deze effecten mogelijk wel
(deels) te mitigeren. De verwachting is in ieder geval dat voor zonnevelden, waarbij enkel sprake is van
ruimtebeslag en eventueel verstoring, maatregelen kunnen worden genomen om significant negatieve
gevolgen op de IHD te voorkomen. Alternatieven met zonnevelden binnen het Natura 2000-gebied, krijgen
daarom een negatieve beoordeling (--).
Voor windturbines is op basis van recent onderzoek door Altenburg & Wymenga [lit. 3] geconcludeerd dat
windturbineprojecten op Natura 2000-gebied Veluwe ook met inachtneming van mitigerende maatregelen
tot een te hoge sterfte (overschrijding van de 1 %-norm1) leiden voor wespendief (de meest kritische soort
van het gebied), waardoor significant negatieve gevolgen voor de IHD niet kunnen worden uitgesloten.
Alternatieven waarbij windturbines binnen het Natura 2000-gebied (Veluwe) van deze soort worden
gerealiseerd krijgen daarom een sterk negatieve beoordeling (--).
Voor het gebied Rijntakken is een dergelijk onderzoek voor windturbines in het gebied (nog) niet
uitgevoerd. Ook binnen dit gebied kan bij realisatie van windturbines echter sprake zijn van significante
aanvaringsslachtoffers onder de aangewezen (niet-)broedvogels van het gebied. Vooralsnog is in theorie de
realisatie van windturbines binnen dit gebied juridisch mogelijk, mits maatregelen worden genomen om de
effecten op de aangewezen soorten te mitigeren. Alternatieven met windparken binnen Natura 2000
Rijntakken krijgen daarom een sterknegatieve beoordeling (--).
Effecten bij realisatie windturbines en/of zonnevelden nabij Natura 2000 (relevant voor alle Natura 2000-
gebieden binnen verstoringcontour)
Bij de realisatie van windturbines of zonnevelden buiten Natura 2000-gebied zelf kunnen alsnog effecten op
de IHD van nabijgelegen Natura 2000-gebieden optreden. Dit is enerzijds het geval wanneer het park wordt
voorzien buiten Natura 2000-gebied, maar de verstoring afkomstig van het park reikt tot in Natura 2000-
gebied. Dit is dus wanneer binnen het maximale verstoringbereik van 1,5 km2 zich een Natura 2000-gebied
bevindt. Anderzijds is dit het geval wanneer aangewezen soorten van Natura 2000-gebied gebruik maken
van gebieden buiten de contouren van het Natura 2000-gebied als (essentieel) onderdeel van hun
leefgebied. Dan kunnen ook initiatieven met een verstoringscontour tot in dit buiten-Natura 2000 gelegen
leefgebied, een negatief effect hebben op de IHD van de betreffende soorten. Dit verstoringseffect is
relevant voor alle Natura 2000-gebieden gelegen binnen of op korte afstand (<1,5 km) van het plangebied
én alle Natura 2000-gebieden waarvan de aangewezen soorten gebruik maken van leefgebied binnen of op
1
    De '1 %-norm voor additionele sterfte' houdt in: Voor een soort wordt eerst bepaald wat de gemiddelde jaarlijkse natuurlijke
    sterfte is in het te beschouwen gebied (dat kan een land zijn, een regio of een Natura 2000-gebied). Vervolgens wordt
    berekend of, als gevolg van de te beoordelen activiteit (hier windturbines), de extra jaarlijkse sterfte gemiddeld meer dan 1 %
    bedraagt van de natuurlijke sterfte. Deze 1%-norm wordt gehanteerd als uitgangspunt om te bepalen of de te verwachten
    aantallen aanvaringslachtoffers door windturbines de natuurlijke kenmerken van het betrokken gebied aantasten of een
    verstorend effect kunnen hebben op de soorten voor de instandhouding waarvoor het gebied is aangewezen.
2
    In deze toetsing wordt uitgegaan van een maximaal effectbereik van 1,5 km. Dit is gebaseerd op de meest verstorende
    werkzaamheden die in het kader van de realisatie plaatsvinden, namelijk heiwerkzaamheden.
18 | 36      Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>korte afstand van het plangebied. Het betreft alle Nederlandse en Duitse Natura 2000-gebieden genoemd in
paragraaf 2.1.
Habitatrichtlijngebieden (HR)
Het merendeel van de relevante Nederlandse en Duitse Natura 2000-gebieden (namelijk De Bruuk, Sint
Jansberg, NSG Emmericher Ward, NSG Salmorth, nur Teilfläche, Rhein-Fischschutzzonen zwischen Emmerich
und Bad Honnef en Wyler Meer) betreft habitatrichtlijngebieden. Voor deze gebieden gelden doelstellingen
voor habitattypen en een aantal habitatsoorten gebonden aan zeer specifieke habitats binnen het Natura
2000-gebied zelf (zeggekorfslak, vliegend hert, kamsalamander en een aantal vissoorten; zie ook bijlage I).
Verstoring is voor deze gebieden enkel relevant wanneer de verstoring tot in het Natura 2000-gebied zelf
reikt, dus wanneer het zonnevelden of windturbines op <1,5 km van het gebied wordt gerealiseerd. Naar
verwachting is de realisatie van zonnevelden en windturbines in deze zone onder voorwaarden (gepaste
mitigerende maatregelen) mogelijk. Alternatieven die voorzien in windparken binnen 1,5 km van deze
habitatrichtlijngebieden krijgen daarom de beoordeling negatief (-), voor zonnevelden zijn de verstorende
effecten minder ernstig. Hiervoor geldt een licht negatieve (0/-) beoordeling.
Vogel- en Habitatrichtlijngebieden (VHR)
De Natura 2000-gebieden Veluwe en Rijntakken en het Duitse Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein, zijn
allen Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. In deze gebieden is ook sprake van aangewezen (niet-)broedvogels
en (binnen Veluwe en Rijntakken) de aangewezen habitatrichtlijnsoort meervleermuis, die ook gebruik
maken van leefgebieden buiten het Natura 2000-gebied. In en nabij deze drie Natura 2000-gebieden is
mogelijk sprake van veel vliegbewegingen van vogels/meervleermuis die dagelijks tussen hun slaapplaatsen
en foerageergebieden vliegen. De realisatie van zonnevelden in deze overvliegzones hoeft geen knelpunt te
vormen voor het behalen van de IHD, aangezien dit geen obstakel vormt voor de overvliegende soorten.
Voor zonnevelden geldt daarom enkel het verstoringsaspect, dat maximaal 1,5 km reikt. Voor alternatieven
waarbij een zonneveld wordt gerealiseerd nabij (maar buiten) de Natura 2000-gebied Veluwe, Rijntakken of
Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein geldt daarom net als voor initiatieven nabij de
Habitatrichtlijngebieden dat enkel binnen 1,5 km van het gebied een negatieve beoordeling wordt gegeven
(-). Vanaf een afstand van meer dan 1,5 km geldt een neutrale beoordeling (0).
Bij de plaatsing van windturbines in de omgeving van Vogel- en Habitatrichtlijngebieden kan echter wel
sprake zijn van barrièrewerking (verstoring vliegroute) en aanvaringsrisico’s, met name voor de aangewezen
vogelsoorten. De mate waarin negatieve effecten optreden is sterk afhankelijk van de locatie en het type
project (zoals het aantal turbines en de grootte van turbines). Over het algemeen geldt hoe hoger de
windturbines, hoe hoger het aanvaringsrisico en dus hoe groter het negatief effect.
Voor de Veluwe is dit effect van windturbines rond de Veluwe berekend in het eerder genoemde onderzoek
van Altenburg & Wymenga [lit. 3]. Op basis van de meest recente resultaten van dit onderzoek en het hieruit
voorkomend handelingsperspectief1, is geconcludeerd dat bij de realisatie windturbines binnen een zone van
8 kilometer rond de Veluwe negatieve gevolgen voor de goede instandhouding van de wespendief kunnen
optreden, ook na het nemen van mitigerende maatregelen. De zone van 1 tot 8 km rond de Veluwe is niet
separaat beoordeeld. Wel is met een contour aangegeven waar deze zone ophoudt. Effecten op de
Wespendief zijn hier niet uitgesloten, maar nader onderzoek naar de IHD is nodig.
De Natura 2000-gebieden Rijntakken en Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein zijn beide aangewezen voor
broedvogels, waarvan de verspreiding tijdens het broedseizoen beperkt blijft tot de leefgebieden binnen het
Natura 2000-gebied zelf, of hooguit tot een halve kilometer daarbuiten. Een aantal van de aangewezen niet-
broedvogels van deze gebieden kan echter op grotere afstand van het Natura 2000-gebied foerageren.
Ganzen kunnen bijvoorbeeld tot maximaal 30 kilometer afstand van de slaapplaats foerageren [lit. 4]. Binnen
10 kilometer van slaapplaatsen in de directe omgeving (grootste slaapplaats in de Rhederlaag, kleinere
1
    De provincies en RES regio’s gaan in een gezamenlijk proces komen tot een verdere uitwerking en keuzes ten aanzien van de
    mogelijkheden voor windenergie op en rondom de Veluwe (joint fact finding). Hiertoe wordt gewerkt aan de ontwikkeling van
    een (bovenregionaal) ruimtelijk afwegingskader, ruimtelijk perspectief en handelingsperspectief er op is gericht om zoveel
    mogelijk energie(systeem)rendement te behalen, op juiste plekken met juiste mitigerende maatregelen.
19 | 36    Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>slaapplaatsen in de Hondsbroeksche Pleij, Meinerswijk en Immerlooplas) liggen veel geschikte
foerageergebieden. Het is daarom aannemelijk dat het overgrote deel van de aangewezen ganzen van
Rijntakken en Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein binnen 10 km afstand van deze slaapplaatsen
foerageert. Naar verwachting is de realisatie van windturbines in deze zone onder voorwaarden (gepaste
mitigerende maatregelen) mogelijk. Bij ligging binnen de 10 km contour van vogelrichtlijngebieden geldt
een licht negatief effect (0/-). In en om het plangebied zijn Natura 2000-gebieden de Rijntakken en
Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein aangewezen als vogelrichtlijngebieden.
Voor de overige gebieden geldt een neutrale (0) beoordeling. Op projectMER-niveau is nader onderzoek
nodig om te bepalen wat de effecten zijn van de windturbines op één of meerdere
instandhoudingsdoelstellingen (IHD) van de betreffende Natura 2000-gebieden.
4.1.3    Beoordeling alternatieven
Stikstof
In het kader van het planMER wordt daarom aangenomen dat alle alternatieven (voor zowel windturbines als
zonnevelden) zorgen voor een kleine en tijdelijke, doch (deels) te mitigeren, projectbijdrage. De
alternatieven krijgen daarmee allen een voorlopige beoordeling licht negatieve (0/-) beoordeling voor de
effecten door stikstofdepositie. Omdat dit voor het gehele plangebied gelijk is, is dit niet op kaart
weergegeven.
Er dienen in een latere fase, op projectniveau, AERIUS-berekeningen uitgevoerd te worden met de meest
recente versie van AERIUS voor zowel de aanleg- als en gebruiksfase, om de precieze gevolgen van stikstof
door het gekozen alternatief inzichtelijk te maken. Pas dan kan beoordeeld worden wat de werkelijke
milieueffecten zijn. De effectbeoordeling voor dit onderdeel kan daarmee negatiever worden (de
stikstofdeposities zijn zodanig hoog dat mitigatie en/of compensatie niet voldoende is om negatieve
gevolgen IHD te voorkomen).
Overige effecten
Onderstaand is per type energietechniek (windturbines en zonnevelden) op kaart (afbeelding 4.1, 4.2 en 4.3)
aangegeven welke deelgebieden binnen het plangebied een sterk negatieve (--), negatieve (-) dan wel een
neutrale (0) beoordeling krijgen voor het criterium Natura 2000 - overige effecten. Hierbij zijn de harde
belemmeringen uitgesloten. In bijlage II zijn de verschillende alternatieven op deze beoordelingskaarten
geprojecteerd.
Windturbines
Voor de alternatieven Landschap en Leefomgeving geldt dat minstens een deel van het zoekgebied voor
windturbines is gelegen binnen Natura 2000 habitattypen, waardoor significant negatieve gevolgen voor
IHD ook na het nemen van mitigerende maatregelen niet zijn uit te sluiten. Deze alternatieven krijgen
daarom de beoordeling sterk negatief (--). De alternatieven Natuur en RES 1.0 liggen niet binnen de Natura
2000-gebieden, maar omvat zoekgebieden voor windturbines binnen 1,5 km rond Natura 2000-gebieden.
Deze alternatieven is daarom voor beide windturbinetypen beoordeeld als negatief (-).
20 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.1 Beoordeling Natura 2000 - overige effecten voor 120 m windturbines op kaart
Afbeelding 4.2 Beoordeling Natura 2000 - overige effecten voor 166 m windturbines op kaart
21 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Zonnevelden
Het zoekgebied voor zonnevelden binnen het alternatief Natuur ligt geheel buiten Natura 2000-gebied,
maar op enkele plekken wel binnen een zone van 1,5 km van Natura 2000 waardoor het effect op dit
criterium als licht negatief (0/-) wordt beoordeeld. Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een
deel van het zoekgebied is gelegen binnen Natura 2000, en zelfs binnen aangewezen habitattypen van deze
gebieden. Deze krijgen daarom een sterk negatieve beoordeling (--). Voor de overige gebieden geldt ten
aanzien van de ontwikkeling van zonnevelden een neutrale (0) beoordeling. Hierbij is eveneens nader
onderzoek nodig bij concrete projecten. De beoordeling is visueel weergegeven op afbeelding 4.3.
Afbeelding 4.3 Beoordeling Natura 2000 - overige effecten voor zonnevelden op kaart
Overzicht effectbeoordeling
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de eindbeoordeling per alternatief voor dit criterium (meest
negatieve oordeel is bepalend). Voor een overzicht van de beoordeling per (deel)zoekgebied wordt
verwezen naar de kaarten in bijlage II.
22 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Tabel 4.1 Effectbeoordeling voor Natura 2000
                                   120 m windturbines              166 m windturbines         Zonnevelden
Alternatief*                  1.0      LS         NA       LO  1.0     LS      NA     LO  1.0 LS      NA  LO
effecten op Natura            0/-      0/-        0/-      0/- 0/-     0/-     0/-    0/- 0/- 0/-     0/- 0/-
2000-gebied -
stikstofdepositie
effecten op Natura            -        --         -        --  -       --      -      --  --  --      0/- --
2000-gebied - overige
effecten
* Alternatieven: 1.0 = RES 1.0, LS = Landschap, NA = Natuur, LO = Leefomgeving
4.2        Effectanalyse- en beoordeling effecten op GNN
4.2.1      Effecten GNN
Bij de realisatie van windturbines en/of zonnevelden binnen de grenzen van het GNN, kunnen effecten op de
kernkwaliteiten van dit provinciaal natuurgebied optreden. Het gaat dan om effecten zoals verlies van de
openheid en rust, afname leefgebied van bepaalde doelsoorten (bijvoorbeeld weidevogels).
Windturbines
Voor windturbines is geen sprake van een sterk negatieve (--) beoordeling, omdat nader onderzoek nodig is
om te bepalen wat de kernkwaliteiten zijn van het GNN. Hiermee kan bepaald worden of voldaan kan
worden aan de voorwaarden uit de Omgevingsverordening.
Voor ligging binnen GNN geldt een negatieve (-) beoordeling, omdat de kernkwaliteiten mogelijk worden
aangetast. Voor het plaatsen van windturbines in verkenningsgebieden voor windenergie in het GNN dient
het oppervlak van natuur dat verloren gaat voor 200 % gecompenseerd te worden. Deze gebieden zijn
beoordeeld als licht negatief (0/-) voor windturbines. Dit geldt ook voor een zone van 1,5 km rond GNN
gebied, in verband met de externe werking.
Zonnevelden
Voor zonnevelden geldt dat het voornaamste effect optreedt als gevolg van ruimtebeslag. Dit valt te
mitigeren/compenseren door elders het betreffend GNN-gebied uit te breiden en/of te versterken
(kwaliteitsimpuls geven met natuurinrichtingsmaatregelen). Voor zonnevelden geldt een negatieve (-)
beoordeling bij ligging binnen GNN. Een licht negatieve (0/-) beoordeling is van toepassing van ligging in
een zone van 1,5 km rond GNN. De overige gebieden zijn voor zonnevelden beoordeeld als neutraal (0) voor
dit criterium.
4.2.2      Beoordeling alternatieven
Onderstaand is per type energietechniek (windturbines en zonnevelden) op kaart (afbeelding 4.4, 4.5 en 4.6)
aangegeven welke deelgebieden binnen het plangebied een sterk negatieve (--), negatieve (-) dan wel een
neutrale (0) beoordeling krijgen voor het criterium effecten op GNN. In bijlage II zijn de verschillende
alternatieven op deze beoordelingskaarten geprojecteerd.
Windturbines
Binnen het alternatief Natuur zijn de zoekgebieden voor windturbines allen buiten GNN gelegen, waardoor
directe effecten op de kernkwaliteiten niet aan de orde zijn. Voor dit alternatief geldt voor beide
23 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>windturbinetypen (120 m en 166 m) een licht negatieve (0/-) beoordeling, gezien de ligging binnen 1,5 km
rond GNN.
Het alternatief RES 1.0 kent zoekgebieden binnen GNN. Het gaat echter enkel om zoekgebieden gelegen
binnen verkenningsgebied voor windturbines. De effecten op de kernkwaliteiten van het GNN worden hier
op voorhand als beperkt ingeschat. Voor dit alternatief geldt de beoordeling negatief (0/-).
Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een deel van het zoekgebied voor windturbines is gelegen
binnen GNN, buiten het verkenningsgebied voor windturbines. Deze krijgen daarom de beoordeling negatief
(-), omdat aantasting van de kernkwaliteiten van het GNN ook met toepassing van mitigerende maatregelen
niet op voorhand is uit te sluiten.
Afbeelding 4.4 Beoordeling effecten op GNN-gebieden voor 120 m windturbines op kaart
24 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.5 Beoordeling effecten op GNN-gebieden voor 166 m windturbines op kaart
Zonnevelden
Het zoekgebied voor zonnevelden binnen het alternatief Natuur ligt geheel buiten GNN, maar binnen een
zone van 1,5 km rond GNN, waardoor het effect op dit criterium als licht negatief (0/-) wordt beoordeeld.
Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een deel van het zoekgebied is gelegen binnen GNN.
Deze krijgen daarom een negatieve beoordeling (-). De beoordeling is visueel weergegeven op afbeelding
4.6.
Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een deel van het zoekgebied is gelegen binnen GNN.
Deze krijgen daarom een negatieve beoordeling (-).
25 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.6 Beoordeling effecten op GNN-gebieden voor zonnevelden op kaart
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de eindbeoordeling per alternatief voor dit criterium (meest
negatieve oordeel is bepalend). Voor een overzicht van de beoordeling per (deel)zoekgebied wordt
verwezen naar de kaarten in bijlage II.
Tabel 4.2 Effectbeoordeling voor criterium GNN (incl. EVZ’s)
                                   120 m windturbines              166 m windturbines        Zonnevelden
Alternatief*                  1.0      LS         NA       LO  1.0     LS      NA     LO 1.0 LS      NA   LO
effecten op GNN-              0/-      -          0/-      -   0/-     -       0/-    -  -   -       0/-  -
gebieden
* Alternatieven: 1.0 = RES 1.0, LS = Landschap, NA = Natuur, LO = Leefomgeving
4.3        Effectanalyse- en beoordeling effecten op GO (inclusief EVZ en
           ganzenrustgebieden)
4.3.1      Effecten GO (inclusief EVZ ganzenrustgebieden)
Bij realisatie van een windturbines en/of zonnevelden binnen de grenzen van de GO, kunnen effecten op de
kernkwaliteiten van dit GO optreden. Door het nemen van gepaste mitigerende en compenserende
maatregelen zijn negatieve effecten weliswaar veelal te voorkomen. Zo is het van belang dat bij de realisatie
van windturbines, er voldoende onverstoord rust- en foerageergebied voor doelsoorten (bijvoorbeeld
ganzen) resteert en/of wordt teruggebracht. Ook is het bij de realisatie van windturbines belangrijk dat de
26 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>exacte locatie en opstelling zodanig wordt gekozen dat deze minimale impact heeft op de doelsoorten van
het GO, zoals rustende ganzen (bijvoorbeeld niet in aanvliegroute). Over het algemeen geldt dat
alternatieven met windturbines en/of zonnevelden binnen GO (inclusief EVZ en ganzenrustgebied), mits het
nemen van gepaste mitigerende en compenserende maatregelen, haalbaar zijn. Deze alternatieven krijgen
de beoordeling licht negatief (0/-). Op projectniveau dient nader onderzocht te worden of voldaan kan
worden aan de voorwaarden zoals benoemd in hoofdstuk 3.
4.3.2     Beoordeling alternatieven
Onderstaand is per type energietechniek (windturbines en zonnevelden) op kaart (afbeelding 4.7, 4.8 en 4.9)
aangegeven welke beoordeling geldt voor het criterium effecten op GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebieden). In bijlage II zijn de verschillende alternatieven op deze beoordelingskaarten
geprojecteerd.
Windturbines
Binnen het alternatief Natuur zijn de zoekgebieden voor windturbines allen buiten GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebieden) gelegen, waardoor effecten op de kernkwaliteiten niet aan de orde zijn. Voor beide
windturbinetypen (120 m en 166 m) geldt de beoordeling neutraal (0). Voor alle overige alternatieven geldt
dat minstens een deel van het zoekgebied voor windturbines is gelegen binnen GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebieden).
Door het nemen van gepaste mitigerende en compenserende maatregelen zijn negatieve effecten veelal te
voorkomen. Zo is het van belang dat bij de realisatie van windturbines, er voldoende onverstoord rust- en
foerageergebied voor doelsoorten (bijvoorbeeld ganzen) resteert en/of wordt teruggebracht. Ook is het bij
de realisatie van windturbines belangrijk dat de exacte locatie en opstelling zodanig wordt gekozen dat deze
minimale impact heeft op de doelsoorten van de GO, zoals rustende ganzen (bijvoorbeeld niet in
aanvliegroute). Over het algemeen geldt dat alternatieven met windturbines en/of zonnevelden binnen GO
(inclusief EVZ en ganzenrustgebied), mits het nemen van gepaste mitigerende en compenserende
maatregelen, haalbaar zijn. Deze krijgen daarom een licht negatieve (0/-) beoordeling.
27 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.7 Beoordeling effecten op GO - voor 120 m windturbines op kaart
Afbeelding 4.8 Beoordeling effecten op GO - voor 166 m windturbines op kaart
28 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Zonnevelden
Het zoekgebied voor zonnevelden binnen het alternatief Natuur ligt geheel buiten GO (inclusief EVZ en
ganzenrustgebieden), waardoor het effect op dit criterium als neutraal (0) wordt beoordeeld.
Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een deel van het zoekgebied is gelegen binnen GO
(inclusief EVZ en ganzenrustgebieden). Deze krijgen daarom een negatieve beoordeling (-).
Afbeelding 4.9 Beoordeling effecten op GO (inclusief EVZ en ganzenrustgebieden) - voor zonnevelden op kaart
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de eindbeoordeling per alternatief voor dit criterium (meest
negatieve oordeel is bepalend). Voor een overzicht van de beoordeling per (deel)zoekgebied wordt
verwezen naar de kaarten in bijlage II.
Tabel 4.3 Effectbeoordeling voor criterium GO (inclusief EVZ’s en ganzenrustgebied)
                                   120 m windturbines               166 m windturbines                Zonnevelden
Alternatief*                  1.0      LS         NA       LO   1.0     LS      NA     LO      1.0     LS     NA  LO
Effect GO (inclusief          0/-      0/-        0        0/-  0/-     0/-     0      0/-     0/-     0/-    0   0/-
EVZ
ganzenrustgebieden)
* Alternatieven: 1.0 = RES 1.0, LS = Landschap, NA = Natuur, LO = Leefomgeving
29 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>4.4      Effectanalyse- en beoordeling beschermde soorten
4.4.1    Effecten windturbines
Bij de realisatie van windturbines, zijn vogels en vleermuizen de belangrijkste risicosoorten. Effecten treden
met name op tijdens de gebruiksfase doordat de draaiende rotorbladen aanvaringsslachtoffers veroorzaken
onder vogels en vleermuizen en een verstorende werking kunnen hebben op vogels (door onder andere
geluid en slagschaduw).
Effecten op vogels
Windturbines kunnen negatieve gevolgen hebben voor vogels. Er is kans op directe sterfte door aanvaring
met de rotorbladen of de mast. Daarnaast kunnen de windturbines de leefgebieden van vogels verstoren.
Op basis van deze kaart is te zien dat het relatieve risico voor vogels in het plangebied schommelt tussen
4 % en 65 % van het landelijk risico. Het risico voor vogels binnen het plangebied is relatief hoog
(bovengemiddeld voor de regio, namelijk > 36%) in het oosten van de regio, in de zone langs de Waal en de
Nederrijn. De haalbaarheid voor de realisatie van windturbines wordt in deze hoog-risico zones (relatief
risico > 36%) laag ingeschat. De verwachting is zelfs met het nemen van maatregelen, negatieve effecten op
de lokale populaties niet voldoende zijn te mitigeren.
Effecten op vleermuizen
Het risico op aanvaringsslachtoffers onder vleermuizen is afhankelijk van de soort vleermuis en de locatie en
opstelling (zoals het windturbinetype, grootte en het aantal) van de windturbines. De hoogste risico’s voor
aanvaring onder vleermuizen, en dus hoogste risico’s voor overtreding Wnb, zijn te verwachten rond
natuurgebieden (Natura 2000, GNN/GO) en structuren in het landschap die een vliegroute en/of
foerageergebied voor vleermuizen vormen. Denk daarbij aan bomenrijen en hagen, bossen en bosranden,
waterlopen en oevers, en de kustzone [lit. 5]. In reviewstudies geeft men vaak de algemene aanbeveling om
uit voorzorg een afstand van ongeveer 200 m te vrijwaren rond deze zones waar regelmatig relatief veel
vleermuizen aanwezig zijn (vliegroutes/foerageergebied) [lit. 6,7,8,9]. Bij de realisatie van windturbines
binnen deze 200 m zone zijn negatieve effecten, ook mits het nemen van maatregelen, naar verwachting niet
voldoende te mitigeren om aantasting van de lokale populatie te voorkomen.
4.4.2    Effecten zonnevelden
Bij de realisatie van zonnevelden zijn de grootste effecten te verwachten voor vogels. Dit is dan ook de
belangrijkste risicogroep voor dit type projecten. Aanleg van zonnevelden of het plaatsen van zonnepanelen
kan de betreffende locatie geheel of gedeeltelijk ongeschikt maken als leefgebied voor vogels. Het gaat om
verlies en aantasting van foerageer-, broed-, rust- en slaapplaatsen op land en water. Dit risico is het hoogst
in belangrijke vogelgebieden, zoals Natura 2000 Vogelrichtlijngebieden, weidevogelgebieden en
ganzenrustgebieden (zie ook beoordeling van deze natuurgebieden in voorgaande paragrafen). Effecten op
de lokale populatie zijn echter veelal te mitigeren (bijvoorbeeld opstelling en locatie afstemmen op
belangrijke vogelgebieden) en/of te compenseren (bijvoorbeeld uitbreiden of kwaliteitsimpuls geven
leefgebied elders).
4.4.3    Beoordeling alternatieven
Onderstaand is per type energietechniek (windturbines en zonenvelden) op kaart (afbeelding 4.10, 4.11 en
4.12) aangegeven welke deelgebieden binnen het plangebied welke beoordeling krijgen voor het criterium
effecten op beschermde soorten (vogels en vleermuizen). In bijlage II zijn de verschillende alternatieven op
deze beoordelingskaarten geprojecteerd.
30 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Windturbines
Voor alle alternatieven voor windturbines geldt dat er sprake is van een aanvaringsrisico. Met de beschikbare
informatie is geen eenduidige beoordeling te geven die passend is bij het detail- en schaalniveau van dit
planMER. Alle alternatieven zijn daarom licht negatief (0/-) beoordeeld. Door deze beoordeling wordt
voorkomen dat gebieden middels dit planMER mogelijk ten onrechte worden aangemerkt als niet geschikt
voor windturbines. Bovendien wordt op deze manier recht gedaan aan het feit dat negatieve effecten op
beschermde soorten niet zijn uit te sluiten bij de ontwikkeling van windturbines. Hierbij geldt wel de
algemene opmerking dat meer vleermuizen zijn te verwachten rond natuurgebieden (Natura 2000, GNN/GO)
en structuren in het landschap die een vliegroute en/of foerageergebied voor vleermuizen vormen. Bij de
realisatie van windturbines binnen 200 m van bijvoorbeeld bomenrijen, hagen, bossen, bosranden,
waterlopen en oevers is de kans op negatieve effecten dus groter. Een neutrale (0) beoordeling is niet van
toepassing in dit planMER omdat negatieve effecten niet kunnen worden uitgesloten door de ontwikkeling
van windturbines.
Afbeelding 4.10 Beoordeling effecten op beschermde soorten (vogels en vleermuizen) voor 120 m windturbines op kaart
31 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.11 Beoordeling effecten op beschermde soorten (vogels en vleermuizen) voor 166 m windturbines op kaart
Zonnevelden
Bij de realisatie van zonnevelden zijn de grootste effecten te verwachten voor vogels. Dit is dan ook de
belangrijkste risicogroep voor dit type projecten. Natuurgebieden met waarden voor vogels krijgen daarom
de een licht negatieve (0/-) beoordeling. In alle overige gebieden zijn geen noemenswaardige effecten van
zonnevelden op vogelpopulaties te verwachten. Het zoekgebied voor zonnevelden binnen het alternatief
Natuur ligt geheel buiten belangrijke vogelgebieden, waardoor het effect ten aanzien van vogels als neutraal
(0) wordt beoordeeld. Voor alle overige alternatieven geldt dat minstens een deel van het zoekgebied is
gelegen binnen een voor vogels belangrijk gebied. Deze krijgen daarom een licht negatieve (0/-)
beoordeling.
32 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Afbeelding 4.12 Beoordeling effecten op beschermde soorten (vogels en vleermuizen) voor zonnevelden op kaart
Onderstaande tabel 4.4 geeft een overzicht van de eindbeoordeling per alternatief voor dit criterium (meest
negatieve oordeel is bepalend). Voor een overzicht van de beoordeling per (deel)zoekgebied wordt
verwezen naar de kaarten in bijlage II.
Tabel 4.4 Effectbeoordeling voor criterium Wnb beschermde soorten (vogels, vleermuizen)
                                   120 m windturbines              166 m windturbines                Zonnevelden
Alternatief*                  1.0      LS         NA       LO  1.0     LS      NA     LO     1.0     LS      NA  LO
Effect Wnb soorten            0/-      0/-        0/-      0/- 0/-     0/-     0/-    0/-    0/-     0/-     0   0/-
(vogels en
vleermuizen)
* Alternatieven: 1.0 = RES 1.0, LS = Landschap, NA = Natuur, LO = Leefomgeving
33 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>4.5        Samenvatting effectanalyse en -beoordeling natuur
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de effectanalyse voor de verschillende alternatieven
voor wind- en zonne-energie binnen het plangebied. Op basis hiervan is te zien dat het alternatief natuur
het beste scoort op de ecologische criteria. Verder scoort ook het alternatief RES 1.0 relatief goed. Er is geen
onderscheidend verschil tussen de reguliere windturbines (120 m) en de innovatieve windturbines (166 m).
Wel is te zien dat de zonneveld variant onder alle alternatieven beter scoort dan de windturbinevariant.
Let wel: de beoordeling is gedaan op niveau van de alternatieven, waarbij voor elk alternatief de meest
negatieve beoordeling van een (deel)zoekgebied is toegekend. Dit geeft een worst-case inschatting voor elk
alternatief. Een groot deel van het zoekgebied bevindt zich vaak binnen een zone met een minder negatieve
beoordeling. Naast de tabel is het daarom van belang ook de achterliggende effectbeoordelingskaarten te
bekijken (zie bijlage II). Deze geven weer binnen welke (deel)zoekgebieden de effectbeoordeling geldt.
Tabel 4.5 Overzicht effectbeoordeling
                                   120 m windturbines              166 m windturbines         Zonnevelden
Alternatief*                  1.0      LS         NA       LO  1.0     LS      NA     LO  1.0 LS      NA     LO
effecten op Natura            0/-      0/-        0/-      0/- 0/-     0/-     0/-    0/- 0/- 0/-     0/-    0/-
2000-gebied -
stikstofdepositie
effecten op Natura            -        --         -        --  -       --      -      --  --  --      0/-    --
2000-gebied - overige
effecten
effecten op GNN-              0/-      -          0/-      -   0/-     -       0/-    -   -   -       0/-    -
gebieden
effecten op GO                0/-      0/-        0        0/- 0/-     0/-     0      0/- 0/- 0/-     0      0/-
(inclusief EVZ en
ganzenrustgebieden)
effecten op                   0/-      0/-        0/-      0/- 0/-     0/-     0/-    0/- 0/- 0/-     0      0/-
beschermde soorten
Wet
natuurbescherming
* Alternatieven: 1.0 = RES 1.0, LS = Landschap, NA = Natuur, LO = Leefomgeving
4.6        Cumulatieve effecten
Een belangrijk punt is cumulatie van effecten. Behalve het realiseren van de aanvullende doelstellingen
volgend vanuit de RES GMR Arnhem-Nijmegen, spelen in de regio reeds meerdere grootschalige duurzame
energie initiatieven. Deze initiatieven kunnen tezamen een cumulatief effect hebben op de beschermde
natuurwaarden in de omgeving. Zo is de stikstofdepositie afkomstig van één zonneveld of windpark in het
kader van het RES naar verwachting dermate beperkt dat negatieve gevolgen voor de nabijgelegen
habitattypen/leefgebieden in principe niet optreden. Wanneer echter tegelijkertijd een ander initiatief ook
leidt tot stikstofdepositie op dezelfde habitattypen/leefgebieden, dan kan het gecombineerd effect van
beide deposities wel leiden tot negatieve gevolgen voor één of meerdere van deze
habitattypen/leefgebieden. Eenzelfde redenering geldt voor het verstorend effect op aangewezen en
beschermde soorten. Het is dan ook van belang dat de reeds vergunde/geplande projecten met ecologische
effecten in dezelfde omgeving/op dezelfde soorten (voornamelijk andere windparkinitiatieven en/of
initiatieven met een hoge depositie in de projectomgeving) worden meegenomen in de uiteindelijke
ecologische beoordeling van een concreet initiatief.
34 | 36     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Gegevens betreffend de reeds vergunde/geplande projecten in de regio waarmee gecumuleerd dient te
worden, zijn in deze planMER fase nog niet bekend. In een vervolgfase van een initiatief, zodra een
voorkeursalternatief is gekozen, dienen bij de beoordeling op projectniveau wel de relevante
vergunde/geplande initiatieven in de omgeving te worden meegenomen waarbij dit cumulatief effect in
rekening wordt gebracht.
5         VERVOLGSTAPPEN, AANBEVELINGEN EN LEEMTEN IN KENNIS
Voorliggende ecologische toetsing in het kader van het planMER betreft een toetsing op hoofdlijnen. Nog
niet alle ecologisch relevante data zijn in deze fase betrokken en/of bekend. Zo is in deze fase nog geen
kennis over de stikstofdeposities die gepaard gaan met het voornemen, de exacte verstoringsvorm en
contour van het voornemen, de beschermde soorten (vogels en vleermuizen, maar ook overige soorten) die
voorkomen binnen het plangebied van het voornemen, et cetera. Deze informatie is wel relevant om
uiteindelijk tot een vergunbaar project te komen. In een vervolgfase van het project zijn daarom nog een
aantal vervolgonderzoeken en/of vervolgstappen nodig:
1 Nader soortgericht veldonderzoek
Naast voorliggende globale toetsing van het voornemen op planMER niveau, is in een latere fase (wanneer
het voorkeursalternatief bekend is) voor de realisatie van een zonne- of windpark ook een toetsing op
projectniveau noodzakelijk. Hierbij wordt voor de gekozen variant nader onderzocht welke beschermde
gebieden en soorten (kunnen) voorkomen binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden. Hiervoor is nader
soortgericht veldonderzoek nodig (bijvoorbeeld habitatscan, vogel en vleermuistellingen).
2 Onderzoek stikstofdepositie
Stikstofberekening zijn in de planMER fase nog niet uitgevoerd. In een latere fase, op projectniveau, dienen
AERIUS-berekeningen uitgevoerd te worden met de meest recente versie van AERIUS voor zowel de aanleg-
als en gebruiksfase, om de precieze gevolgen van stikstof door het gekozen alternatief inzichtelijk te maken.
Vervolgens kan beoordeeld worden wat de werkelijke milieueffecten zijn als gevolg van stikstofemissies. Op
basis hiervan kunnen zo nodig gepaste maatregelen worden voorgesteld (denk aan aangepaste werkwijze en
materieel).
3 Beoordeling cumulatieve effecten
Gegevens betreffende de reeds vergunde/geplande projecten in de regio waarmee gecumuleerd dient te
worden, zijn in de planMER fase nog niet bekend. In een vervolgfase van het project, zodra een
voorkeursalternatief is gekozen, dienen bij de beoordeling op projectniveau wel de relevante
vergunde/geplande initiatieven in de omgeving te worden meegenomen waarbij dit cumulatief effect in
rekening wordt gebracht. De beoordeling voor de verschillende ecologische criteria dient hier zo nodig op te
worden aangepast.
4 Juridische vervolgstappen
Uit het nader onderzoek op projectniveau (zie punt 1 tot en met 3) moet blijken of het project werkelijk
haalbaar is en welke juridische vervolgstappen nodig zijn. Afhankelijk van de uiteindelijke locatiekeuze zijn in
het kader van het natuurbeleid mogelijk een aantal vervolgstappen nodig:
- vergunning Wnb ten aanzien van stikstofdepositie - bij stikstofdepositie binnen hiervoor gevoelige
    Natura 2000 habitattypen/leefgebieden);
- natuurversterkingsplan als onderdeel bestemmingsplan (compensatieplan) - bij ruimtebeslag binnen
    GNN/GO;
- activiteitenplan (mitigatie- en compensatieplan) en Ontheffing Wnb ten aanzien van vogels en
    vleermuizen en mogelijk ook voor andere soorten - nader soortgericht onderzoek moet uitwijzen voor
    welke soorten/functies/aantallen en welke verstoringseffecten.
35 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>6        LITERATUUR
1   Sierdsema H., Foppen R., van Els P., Kampichler C. & Stahl J. 2021. Achtergronddocument windenergie
    gevoeligheidskaart vogels. Sovon-rapport 2021/09. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
2   Sovon (2021). Gevoeligheidskaart vogels, https://stats.sovon.nl/pub/publicatie/18101, geraadpleegd op
    01-02-2023.
3   E. Klop, J. Stahl, H. Sierdsema, P. Alefs, J. Latour 2020. Windenergie op en rondom de Veluwe. Effecten op
    Wespendief en andere soorten. A&W-rapport 20-140 Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek,
    Feanwalden.
4   Nolet, B.A., J.M. Baveco & H. Kuipers, 2009. Evaluatie opvangbeleid 2005-2008 overwinterende ganzen en
    smienten. Deelrapport 2. Een model¬berekening van de capaciteit van opvanggebieden voor
    overwinterende ganzen en smienten. Alterra, Wageningen.
5   Eurobats Advisory Committee (2005),
    https://www.eurobats.org/official_documents/advisory_committee/10th_meeting_advisory_committee.
6   Winkelman J.E., Kistenkas F.H. & Epe MJ. (2008). Ecologische en natuurbeschermingsrechtelijke aspecten
    van windturbines op land. Alterra rapport 1780. Wageningen.
7   Rodrigues L., Bach L., Dubourg-Savage M-J., Goodwin J. & Harbusch C. (2008). Guidelines for
    conservation of bats in wind farm projects. EUROBATS Publication Series No.3. UNEP EUROBATS
    Secretariat, Bonn, Germany.
8   Natural Engeland (2009a). Bats and onshore wind turbines - Interim guidance. Technical Information
    Note TIN051.
9   Hundt L., ed. (2012). Surveying proposed onshore wind turbine developments. Chapter 10 in: Bat Surveys,
    Good Practice Guidelines, 2nd edition. Bat Conservation Trust.
36 | 36   Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>I
BIJLAGE: KENSCHETS EN IHD VAN RELEVANTE NATURA 2000-GEBIEDEN
I.1        De Bruuk
De Bruuk is een Habitatrichtlijngebied. Het is een moerasgebied in het bekken van Groesbeek, dat wordt
gevoed door kwelwater. Het is een voorbeeld van het zogenaamde meden- of madenlandschap, dat wordt
gekenmerkt door een kleinschalige afwisseling van hooimoerassen, struwelen, houtwallen en natte bossen.
De hooimoerassen zijn deels voorbeelden van het blauwgrasland, deels van het veldrusschraalland.
Het gebied is aangewezen voor zes habitattypen:
Tabel I.1 Aangewezen habitattypen
Habitattype                       Habitatsubtype                   Status     Oppervlakte Kwaliteit Relatieve Kernopgave
                                                                   doel                             bijdrage
H6230 - Heischrale                                                 definitief =           =         C             5.05, W
graslanden
H6410 - Blauwgraslanden                                            definitief >           >         B2            5.05, W
H6430A - Ruigten en               moerasspirea                     definitief =           =         C
zomen
H7140A - Overgangs- en            trilvenen                        definitief =           =         C
trilvenen
H7230 - Kalkmoerassen                                              definitief =           =         C
H91E0C - Vochtige                 beekbegeleidende                 definitief =           >         C
alluviale bossen                  bossen
I.2        Rijntakken
Het Natura 2000-gebied Rijntakken is aangewezen als Vogel- en Habitatrichtlijngebied en omvat 4
deelgebieden:
- Uiterwaarden IJssel;
- Uiterwaarden Neder-Rijn;
- Gelderse Poort;
- Waal.
Het deelgebied Uiterwaarden IJssel omvat het systeem van de rivier de IJssel, de aanliggende oeverwallen en
de uiterwaarden. De IJssel is een zijtak van de Rijn en loopt van Arnhem tot aan het IJsselmeer. Het
landschap is ontstaan in een periode dat de rivier een veel groter deel van de waterafvoer verzorgde en de
monding nog een echte delta was. De IJssel neemt in perioden van hoge afvoer 1/6 deel van de Rijnafvoer
voor haar rekening. In perioden met lage afvoer wordt het water op peil gehouden door de stuw in de
Neder- Rijn. Gedurende het winterhalfjaar zijn grote delen van de uiterwaarden geïnundeerd raken. De
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>overstromingsduur en -frequentie variëren sterk van jaar tot jaar. Er zijn grote verschillen in het buitendijkse
gebied, verschillen in hoogteligging, afwisseling tussen smalle en brede delen en tussen dichte kleinschalige
en grote open delen. Plaatselijk treedt grondwater uit en monden beken uit in het IJsseldal. Zandige kalkrijke
oeverwallen en rivierduinen worden afgewisseld met kleiige, vlakke stroomdalen. Bij Arnhem en Dieren snijdt
de rivier de stuwwal van de Veluwe aan. Tot aan Olst zijn in het verleden brede meanders (kronkelwaarden)
gevormd. In het middendeel stroomt de rivier tussen relatief smalle, hoog gelegen uiterwaarden. Bij Zalk, in
het benedendeel, krijgt de rivier een breder bed dat bij Kampen overgaat in een kleine delta. Dit jong gebied
is gevormd na de Romeinse tijd en voor de afsluiting van het IJsselmeer. Tussen Dieren en Wijhe liggen veel
landgoederen met daarbij behorende oude verkavelingspatronen, heggen en bossen. Het landschap van het
noordelijkste deel is open en wordt gekenmerkt door grasland. Een aantal vrijwel onvergraven en reliëfrijke
uiterwaarden zoals Cortenoever, Rammelwaard, Ravenswaard en Scherenwelle, vormt een kleinschalig oud
cultuurlandschap met daarin stroomdalgraslanden, kievitsbloemhooilanden en glanshaverhooilanden. In
reliëfrijke delen komt plaatselijk hardhoutooibos voor. De IJssel verbindt een aantal natuurgebieden met
elkaar:
- de natuurgebieden langs de rivieren, in de Gelderse Poort en bovenstrooms langs de Rijn in het zuiden;
- de laagveenmoerassen van Noordwest Overijssel in het noorden;
- de Randmeren en het Ketelmeer met aansluiting op het IJsselmeer in het westen.
Het gebied Rijntakken is aangewezen voor 14 habitattypen, 11 habitatsoorten, 12 broedvogels en 30 niet-
broedvogels:
Tabel I.2 Aangewezen habitattypen
Habitattype                       Habitatsubtype                   Status     Oppervlakte Kwaliteit Relatieve Kernopgave
                                                                   doel                             bijdrage
H3150 - Meren met                                                  definitief >           >         C                 3.06
krabbenscheer en
fonteinkruiden
H3260B - Beken en                 grote fonteinkruiden             definitief >           =         B              3.02,W
rivieren met waterplanten
H3270 - Slikkige                                                   definitief >           >                        3.04,W
rivieroevers
H6120* -                                                           definitief >           >         A3            3.13,SG
Stroomdalgraslanden
H6430A - Ruigten en               moeraspirea                      definitief =           =         C
zomen
H6430B - Ruigten en               harig wilgenroosje               definitief =           =         C
zomen
H6430C - Ruigten en               droge bosranden                  definitief >           >         C
zomen
H6510A - Glanshaver- en           glanshaver                       definitief >           >         A1            3.13,SG
vossenstaarthooilanden
H6510B - Glanshaver- en           grote vossenstaart               definitief >           >         C              3.09,W
vossenstaarthooilanden
H9120 - Beuken-                                                    definitief >           >         C
eikenbossen met hulst
H91E0A* - Vochtige                zachthoutooibossen               definitief =           >         B2             3.07,W
alluviale bossen
H91E0B* - Vochtige                essen-iepenbossen                definitief >           >         V2             3.07,W
alluviale bossen
H91E0C* - Vochtige                beekbegeleidende                 definitief =           =         B1
alluviale bossen                  bossen
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Habitattype                        Habitatsubtype                  Status      Oppervlakte     Kwaliteit    Relatieve     Kernopgave
                                                                   doel                                     bijdrage
H91F0 - Droge                                                      definitief  >               >            A3                    3.14
hardhoutooibossen
Tabel I.3 Aangewezen habitatsoorten
Soort                 Status doel          Populatie                Omvang         kwaliteit         Relatieve        Kernopgaven
                                                                    leefgebied     leefgebied        bijdrage
H1095 - Zeeprik       Definitief           >                        >              >                 C
H1099 -               Definitief           >                        >              >                 C
Rivierprik
H1102 - Elft          Definitief           >                        =              =                 C
H1106 - Zalm          Definitief           >                        =              =                 C
H1134 -               Definitief           =                        =              =                 C
Bittervoorn
H1145 - Grote         Definitief           >                        >              >
modderkruiper
H1149 - Kleine        Definitief           =                        =              =
modderkruiper
H1163 -               Definitief           =                        =              =
Rivierdonderpad
H1166 -               Definitief           >                        >              >
Kamsalamander
H1318 -               Definitief           =                        =              =                 C
Meervleermuis
H1337 - Bever         Definitief           >                        =              >                 A1
H1355 - Otter         Aanmelding
Tabel I.4 Aangewezen broedvogels
Soort                     Status          Aantal                    Omvang          Kwaliteit         Relatieve       Kernopgaven
                          doel            broedparen                leefgebied      leefgebied        bijdrage
A004 - Dodaars            definitief      45                        =               =                 C
A017 - Aalscholver        definitief      660                       =               =                 C
A021 - Roerdomp           definitief      20                        >               >                 B1               3.08,SG,SB,W
A022 - Woudaap            definitief      20                        >               >                 B2
A119 -
                          definitief      40                        >               >                 B1                     3.12,W
Porseleinhoen
A122 -
                          definitief      160                       >               >                 B2                     3.12,W
Kwartelkoning
A153 - Watersnip          definitief      17                        =               =                 C
A197 - Zwarte
                          definitief      240                       =               =                 B1                        3.06
stern
A229 - IJsvogel           definitief      25                        =               =                 C
A249 -
                          definitief      680                       =               =                 B1
Oeverzwaluw
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Soort                      Status         Aantal                    Omvang             Kwaliteit         Relatieve        Kernopgaven
                           doel           broedparen                leefgebied         leefgebied        bijdrage
A272 - Blauwborst          definitief     95                        =                  =                 C
A298 - Grote
                           definitief     70                        >                  >                 B1                3.08,SG,SB,W
karekiet
Tabel I.5 Aangewezen niet-broedvogels
Soort              Status          Populatie        Populatie            Instandhoudings        Omvang         Kwaliteit         Relatieve Kernop
                   doel                             waarde               doelstelling           leefgebied     leefgebied        bijdrage   gaven
                                                                         Slaap- en
A005 - Fuut        definitief      570              gemiddelde           rustplaats en          =              =                 B1
                                                                         foerageergebied
                                                                         Slaap- en
A017 -
                   definitief      1300             gemiddelde           rustplaats en          =              =                 B1
Aalscholver
                                                                         foerageergebied
A037 -                                                                   Slaap- en
Kleine             definitief      100              gemiddelde           rustplaats en          =              =                 C             3.10
zwaan                                                                    foerageergebied
A038 -                                                                   Slaap- en
Wilde              definitief      30               gemiddelde           rustplaats en          =              =                 B2            3.10
zwaan                                                                    foerageergebied
A041 -                                                                   Slaap- en
                   definitief      180100           maximum                                     =              =                               3.10
Kolgans                                                                  rustplaats
A041 -
                   definitief      35400            gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 A1
Kolgans
A043 -
                                                                         Slaap- en
Grauwe             definitief      21500            maximum                                     =              =                               3.10
                                                                         rustplaats
gans
A043 -
Grauwe             definitief      8300             gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 B2
gans
A045 -                                                                   Slaap- en
                   definitief      5200             maximum                                     =              =                               3.10
Brandgans                                                                rustplaats
A045 -
                   definitief      920              gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C
Brandgans
                                                                         Slaap- en
A048 -
                   definitief      120              gemiddelde           rustplaats en          =              =                 B2
Bergeend
                                                                         foerageergebied
                                                                         Slaap- en
A050 -                                                                                                                                        3.10;
                   definitief      17900            gemiddelde           rustplaats en          =              =                 B2
Smient                                                                                                                                      3.12,W
                                                                         foerageergebied
A051 -
                   definitief      340              gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C          3.12,W
Krakeend
A052 -
                   definitief      1100             gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C          3.12,W
Wintertaling
A053 -
                   definitief      6100             gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C          3.12,W
Wilde eend
A054 -
                   definitief      130              gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C          3.12,W
Pijlstaart
A056 -
                   definitief      400              gemiddelde           Foerageergebied        =              =                 C          3.12,W
Slobeend
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Soort             Status        Populatie          Populatie         Instandhoudings Omvang     Kwaliteit  Relatieve Kernop
                  doel                             waarde            doelstelling    leefgebied leefgebied bijdrage   gaven
A059 -
                  definitief    990                gemiddelde        Foerageergebied =          =          B1         3.12,W
Tafeleend
A061 -
                  definitief    2300               gemiddelde        Foerageergebied =          =          C          3.12,W
Kuifeend
A068 -
                  definitief    40                 gemiddelde        Foerageergebied =          =          B1         3.12,W
Nonnetje
A125 -
                  definitief    8100               gemiddelde        Foerageergebied =          =          B2
Meerkoet
                                                                     Slaap- en
A130 -
                  definitief    340                gemiddelde        rustplaats en   =          =          C          3.12,W
Scholekster
                                                                     foerageergebied
A140 -
                  definitief    140                gemiddelde        Foerageergebied =          =          C
Goudplevier
A142 -
                  definitief    8100               gemiddelde        Foerageergebied =          =          B2         3.12,W
Kievit
A151 -
                  definitief    1000               maximum           Foerageergebied =          =          B1
Kemphaan
                                                                     Slaap- en
A156 -
                  definitief    690                gemiddelde        rustplaats en   =          =          C          3.12,W
Grutto
                                                                     foerageergebied
                                                                     Slaap- en
A160 -
                  definitief    850                gemiddelde        rustplaats en   =          =          C          3.12,W
Wulp
                                                                     foerageergebied
                                                                     Slaap- en
A162 -
                  definitief    65                 gemiddelde        rustplaats en   =          =          C          3.12,W
Tureluur
                                                                     foerageergebied
A702 -
Toendrariet       definitief    125                gemiddelde        Foerageergebied =          =          C
gans
A702 -
                                                                     Slaap- en
Toendrariet       definitief    2800               maximum                           =          =
                                                                     rustplaats
gans
I.3       Sint Jansberg
De Sint Jansberg is aangewezen als Habitatrichtlijngebied. Het betreft een landgoed op het zuidelijk deel van
de Nijmeegse stuwwal dat bestaat uit oude loofbossen, naaldbossen en bronnetjesbossen. Karakteristiek van
de stuwwallen zijn de scheefgestelde lagen in de bodem. Bij de slechtdoorlatende lagen treedt het
afstromende grondwater uit in de vorm van bron- en kwelzones. In het gebied liggen verschillende
brongebieden en veenmoerassen. Aan de voet van het gebied, bij Plasmolen, ligt een moerassige laagte. Er
zijn veelal steile hellingen en daardoor scherpe overgangen aanwezig van droog naar zeer nat.
Het gebied is aangewezen voor vijf habitattypen en twee habitatsoorten:
          Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Tabel I.6 Aangewezen habitattypen
Habitattype                        Habitatsubtype                   Status        Oppervlakte     Kwaliteit     Relatieve  Kernopgave
                                                                    doel                                        bijdrage
H7210 -                                                             definitief    =               =             C
Galigaanmoerassen
H9120 - Beuken-                                                     definitief    =               >             C
eikenbossen met hulst
H9260A - Eiken-                    hoge zandgronden                 definitief    =               >             C
haagbeukenbossen
H91D0 - Hoogveenbossen                                              definitief    =               >             C
H91E0C - Vochtige                  beekbegeleidende                 definitief    =               >             C
alluviale bossen                   bossen
Tabel I.7 Aangewezen habitatsoorten
Soort                  Status doel          Populatie                Omvang            kwaliteit        Relatieve         Kernopgaven
                                                                     leefgebied        leefgebied       bijdrage
H1016 - Zegge-         definitief           =                        =                 >                C
korfslak
H1083 -                definitief           >                        >                 >                                            6.13
Vliegend hert
I.4         Veluwe
De Veluwe is een Vogel- en Habitatrichtlijngebied dat bestaat overwegend uit droge bossen, droge en natte
heide, vennen en stuifzanden. In de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden, duwden de ijslobben van
het landijs enorme hoeveelheden door de rivieren aangevoerd zand en grond voor zich uit en opzij en vorm-
den zo de stuwwallen. Hoewel de hoogteverschillen sindsdien door wind en water zijn afgevlakt, reiken de
hoogste delen van de Veluwe tot ruim 100 m boven NAP. Tot 1900 was de Noord-Veluwe één uitgestrekt
stuifzandgebied. Tegenwoordig is er in totaal nog 1400 hectare stuifzand op de Veluwe. Bij Kootwijk is één
van de grootste actieve stuifzandgebieden van Europa. Plaatselijk komen in de heiden natte (o.a. Leemput-
ten bij Staverden) of droge (o.a. Harskamp) heischrale graslanden, jeneverbesstruwelen, vennen, natte heide
en hoogveenkernen (Mosterdveen) voor. In het beekdal van de Hierdense en Staverdense Beek worden
schraallanden aangetroffen. Langs de randen van de Veluwe ontspringen de (sprengen)beken, waar beekve-
getaties en zeer plaatselijk bronbossen voorkomen.
Het gebied is aangewezen voor 19 habitattypen, 7 habitatsoorten en 10 broedvogels:
Tabel I.8 (sub-)Habitattypen van de Veluwe
                                                                                                            Relatieve
Habitattype                  Habitatsubtype             Status doel           Oppervlakte     Kwaliteit                    Kernopgave
                                                                                                            bijdrage
H2310 -
Stuifzandheiden met                                     definitief            >               >             A2                6.08; 6.09
struikhei
H2320 -
Binnenlandse                                            definitief            =               =             B2                6.08; 6.09
kraaiheibegroeiingen
H2330 -                                                                                                                      6.08; 6.09;
                                                        definitief            >               >             A2
Zandverstuivingen                                                                                                                   6.12
            Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                            Relatieve
Habitattype                 Habitatsubtype             Status doel    Oppervlakte Kwaliteit           Kernopgave
                                                                                            bijdrage
H3130 -
Zwakgebufferde                                         definitief     =           =         C
vennen
H3160 - Zure vennen                                    definitief     =           >         B1             6.03,W
H3260A - Beken en
rivieren met                waterranonkels             definitief     >           >         B              5.01,W
waterplanten
H4010A - Vochtige           hogere
                                                       definitief     >           >         B2                6.09
heiden                      zandgronden
H4030 - Droge
                                                       definitief     >           >         A2          6.08; 6.09
heiden
H5130 -
                                                       definitief     =           >         B                 6.09
Jeneverbesstruwelen
H6230* - Heischrale
                                                       definitief     >           >         A2                6.09
graslanden
H6410 -
                                                       definitief     >           >         C
Blauwgraslanden
H7110B* - Actieve
                            heideveentjes              definitief     >           >         B2             6.04,W
hoogvenen
H7140A -
Overgangs- en               trilvenen                  definitief     =           =         C
trilvenen
H7150 -
Pioniervegetaties                                      definitief     >           >         A1
met snavelbiezen
H7230 -
                                                       definitief     =           =         C
Kalkmoerassen
H9120 - Beuken-
eikenbossen met                                        definitief     >           >         A3
hulst
H9190 - Oude
                                                       definitief     >           >         A4                6.13
eikenbossen
H91D0* -
                                                       definitief     =           =         C
Hoogveenbossen
H91E0C* - Vochtige          beekbegeleidende
                                                       definitief     =           >         B1
alluviale bossen            bossen
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Tabel I.9 Habitatrichtlijnsoorten Veluwe
Soort                  Status doel        Populatie                 Omvang     Kwaliteit  Relatieve Kernopgaven
                                                                    leefgebied leefgebied bijdrage
H1042 -                definitief         >                         >          >          C
Gevlekte
witsnuitlibel
H1083 -                definitief         >                         >          >                              6.13
Vliegend hert
H1096 -                definitief         >                         >          >          B2
Beekprik
H1163 -                definitief         >                         >          =
Rivierdonderpa
d
H1166 -                definitief         =                         =          =
Kamsalamander
H1318 -                definitief         =                         =          =          B2
Meervleermuis
H1831 -                definitief         =                         =          =          C               5.01, W
Drijvende
waterweegbree
Tabel I.10 Aangewezen broedvogels
Soort                  Status doel        Aantal                    Omvang     Kwaliteit  Relatieve Kernopgaven
                                          broedparen                leefgebied leefgebied bijdrage
A072 -                 definitief         100                       =          =          A
Wespendief
A224 -                 definitief         610                       =          =          B2            6.08; 6.12
Nachtzwaluw
A229 - IJsvogel        definitief         30                        =          =          B1
A233 -                 definitief         (her)vestigin             >          >          A             6.08; 6.12
Draaihals                                 g
A236 - Zwarte          definitief         400                       =          =          A1
specht
A246 -                 definitief         2400                      =          =          A2
Boomleeuwerik
A255 -                 definitief         (her)vestigin             >          >          A             6.08; 6.12
Duinpieper                                g
A276 -                 definitief         1100                      =          =          A1
Roodborsttapui
t
A277 - Tapuit          definitief         100                       >          >          B2            6.08; 6.12
A338 - Grauwe          definitief         40                        >          >          A1
klauwier
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>I.5        NSG Emmericher Ward
Het Naturschutzgebiete (NSG) Emmericher Ward betreft een Habitatrichtlijngebied. Het gebied omvat het
ongeveer 3,7 km lange deel van de Rijn (oever) op de rechteroever van de Rijn van de jachthaven van
Hüthum tot aan de staatsgrens en van de vaargeul tot rond de zomerdijk in het gebied van het
natuurgebied Emmericher Ward. De oevergebieden zijn belangrijke groeilocaties voor alluviale bossen van
zachthoutwilgen en oeverstruiken. Het gebied is het noordoostelijke deel van het FFH-gebied
‘Rijnvisbeschermingszones tussen Emmerich en Bad Honnef’ en vormt met zijn overwegend onontwikkelde
oevers, de vlakke, zanderige (grind)oeverzones, de kalme watergebieden tussen de strekdammen en de
stenige strekdammen/stijghoofden een soort springplank voor de Rijn-typische vissoorten. De Rijnstroom
zelf is belangrijk voor de aankomst en het vertrek van langeafstandsmigranten en daarmee voor hun
bevolking in bovenstroomse zijrivieren.
Het gebied is aangewezen voor zeven habitattypen en één habitatsoort:
Tabel I.11 Aangewezen habitattypen
Habitattype                                                                                        Oppervlakte (ha)
H3150 - Natural eutrophic lakes with Magnopotamion or Hydrocharition-type vegetation                        3.9018
H3270 - Rivers with muddy banks with Chenopodoin rubric pp and Bidention pp vegetation                      1.7459
H6210 - Semi-natural dry grasslands and scrubland facies on calcareous substrates (Festuco-
                                                                                                            0.0246
Brometalia)
H6430 - Hydrophilous tall herb fringe communities of plains and of the montane to alpine levels             0.5796
H6510 - Lowland hay meadows (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)                                 1.5232
H91E0 - Alluvial forests with Alnus glutinosa and Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae,
                                                                                                           11.5194
Salicion albae)
H91F0 - Riparian mixed forests of Quercus robur, Ulmus laevis a,d Ulmus minor, Fraxinus excelsior
                                                                                                            0.9242
or Fraxinus angustifolia, along the great rivers (Ulmenion minoris)
Tabel I.12 Aangewezen habitatsoorten
Habitatsoort
Crested newt (Triturus cristatus)
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>I.6        NSG Salmorth, nur Teilfläche
Het betreft een Habitatrichtlijngebied dat bestaat uit een grootschalig graslandcomplex tussen de Rijn en
Griethauser Altrhein met oxbowemeren en hoogwatergeulen. Het is een onderdeel van het vogelreservaat
'Neder Nederrijn' met internationale betekenis als rustplaats voor wilde ganzen.
Het gebied is aangewezen voor vijf habitattypen en één habitatsoort:
Tabel I.13 Aangewezen habitattypen
Habitattype                                                                                        Oppervlakte (ha)
H3150 - Natural eutrophic lakes with Magnopotamion or Hydrocharition-type vegetation                         13.37
H3270 - Rivers with muddy banks with Chenopodoin rubric pp and Bidention pp vegetation                      3.3831
H6510 - Lowland hay meadows (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)                                26.0781
H91E0 - Alluvial forests with Alnus glutinosa and Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae,
                                                                                                            9.5566
Salicion albae)
H91F0 - Riparian mixed forests of Quercus robur, Ulmus laevis a,d Ulmus minor, Fraxinus excelsior
                                                                                                           11.7693
or Fraxinus angustifolia, along the great rivers (Ulmenion minoris)
Tabel I.14 Aangewezen habitatsoorten
Habitatsoort
Crested newt (Triturus cristatus)
I.7        Rhein-Fischschutzzonen zwischen Emmerich und Bad Honnef
Het gebied betreft een habitatrichtlijngebied en omvat beschermde Rijntrajecten die worden gekenmerkt
door ondiepe en kalme waterzones, vooral tussen de strekdammen. De zool is van kiezelzand met een deels
organische overlay. In wezen zijn de gebieden tussen de wal en de hoofdvaargeul meegerekend. De meeste
van deze Rijntrajecten grenzen aan natuurgebieden. Tot het gebiedslandschap behoren de volgende
trajecten, die limnologisch en in het bijzonder voor de visfauna van belang zijn: Gebied BR Keulen Rijn bij
Bad Honnef Rijn aan de NSG ‘Siegmündung’ en ‘Herseler Werth’ Rijn aan de Niederkassel Rijn bij de NSG
‘Lülsdorfer Weiden’ en bij de Sürther Aue Rhein in het gebied ‘White Arch’ Rijn bij het natuurreservaat
‘Rheinaue Worringen-Langel’ Gebied BR Düsseldorf Rijn bij het natuurreservaat ‘Urdenbacher Kämpen’.
Het gebied is aangewezen voor zeven habitattypen en vier vissoorten:
Tabel I.15 Aangewezen habitattypen
Habitattype                                                                                        Oppervlakte (ha)
H3150 - Natural eutrophic lakes with Magnopotamion or Hydrocharition-type vegetation                        0.2261
H3270 - Rivers with muddy banks with Chenopodoin rubric pp and Bidention pp vegetation                     94.4081
H6210 - Semi-natural dry grasslands and scrubland facies on calcareous substrates (Festuco-
                                                                                                            0.3413
Brometalia)
H6430 - Hydrophilous tall herb fringe communities of plains and of the montane to alpine levels             0.0506
H6510 - Lowland hay meadows (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)                                 3.6925
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Habitattype                                                                                               Oppervlakte (ha)
H91E0 - Alluvial forests with Alnus glutinosa and Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae,
                                                                                                                  93.6325
Salicion albae)
H91F0 - Riparian mixed forests of Quercus robur, Ulmus laevis a,d Ulmus minor, Fraxinus excelsior
                                                                                                                   0.1629
or Fraxinus angustifolia, along the great rivers (Ulmenion minoris)
Tabel I.16 Aangewezen habitatsoorten
Habitatsoort
Allis shad (Alosa alosa)
Lampern (Lampetra fluviatilis)
Great sea lamprey (Petromyzon marinus)
Black salmon (Salmo salar)
I.8        Vogelschutsgebiet Unterer Niederrhein
De Neder-Nederrijn is een door de Rijn gevormd natuurgebied. Het gebied strekt zich uit van de Walsumer
Rheinaue in het zuiden tot aan de Nederlandse grens in het noorden. Naast de recente uiterwaarden van de
Rijn (dijkvoorland) omvat het ook grote gebieden in de Altaue (dijkachterland) zoals de Düffel. Talrijke
waterpartijen en natte weiden zijn kenmerkend - en dit zijn leefgebieden voor vogels die slechts in enkele,
meestal kustlandschappen in Duitsland voorkomen. Het belang van het vogelreservaat ligt met name in het
grote aantal overwinterende poolganzen . Jaarlijks komen tot wel 200.000 mensen naar de Nederrijn. De
meeste hiervan zijn kolganzen, maar ook zwarte ganzen en brandganzen zijn in grotere aantallen aanwezig.
Uitgestrekte graslandgebieden en talrijke watermassa’s (backwaters en ontgravingswateren) in combinatie
met de meestal milde winters bieden hen goede voorwaarden om het koude seizoen veilig te overleven.
Daarnaast heeft het vogelreservaat zeldzame broedvogels zoals Zwarte Stern, kleine plevier, grutto, tureluur,
slobeend en waterspuwer zijn in het hele land van bijzonder belang. Het gebied is ook erg belangrijk voor
andere soorten rustvogels zoals dwerg- en wilde zwanen, veel eendensoorten en steltlopers.
Het gebied is aangewezen voor 48 vogelsoorten:
Tabel I.17 Aangewezen vogelsoorten
Code                                 Wetenschappelijke naam           Engelse naam                 Soortgroep
A297                                 Acrocephalus scirpaceus          Reed Warbler                 Birds
A247                                 Alauda arvensis                  Skylark                      Birds
A229                                 Alcedo atthis                    Kingfisher                   Birds
A054                                 Anas acuta                       Pintail                      Birds
A056                                 Anas clypeata                    Shoveler                     Birds
A050                                 Anas penelope                    Wigeon                       Birds
A055                                 Anas querquedula                 Garganey                     Birds
A394                                 Anser albifrons albifrons                                     Birds
A040                                 Anser brachyrhynchus             Pink-footed Goose            Birds
A042                                 Anser erythropus                 Lesser White-fronted         Birds
                                                                      Goose
A257                                 Anthus pratensis                 Meadow Pipit                 Birds
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Code                           Wetenschappelijke naam           Engelse naam       Soortgroep
A059                           Aythya ferina                    Pochard            Birds
A688                           Botaurus stellaris stellaris                        Birds
A045                           Branta leucopsis                 Barnacle Goose     Birds
A067                           Bucephala clangula               Goldeneye          Birds
A149                           Calidris alpina                  Dunlin             Birds
A147                           Calidris ferruginea                                 Birds
A197                           Chlidonias niger                 Black Tern         Birds
A081                           Circus aeruginosus               Marsh Harrier      Birds
A122                           Crex crex                        Corncrake          Birds
A037                           Cygnus bewickii                                     Birds
A038                           Cygnus cygnus                    Whooper Swan       Birds
A099                           Falco subbuteo                   Hobby              Birds
A153                           Gallinago gallinago              Snipe              Birds
A075                           Haliaeetus albicilla             White-tailed Eagle Birds
A176                           Larus melanocephalus             Mediterranean Gull Birds
A271                           Luscinia megarhynchos            Nightingale        Birds
A612                           Luscinia svecica cyanecula                          Birds
A152                           Lymnocryptes minimus             Jack Snipe         Birds
A068                           Mergus albellus                  Smew               Birds
A073                           Milvus migrans                   Black Kite         Birds
A337                           Oriolus oriolus                  Golden Oriole      Birds
A094                           Pandion haliaetus                Osprey             Birds
A151                           Philomachus pugnax               Ruff               Birds
A274                           Phoenicurus phoenicurus          Redstart           Birds
A140                           Pluvialis apricaria              Golden Plover      Birds
A119                           Porzana porzana                  Spotted Crake      Birds
A249                           Riparia riparia                  Sand Martin        Birds
A276                           Saxicola torquata                Stonechat          Birds
A193                           Sterna hirundo                   Common Tern        Birds
A397                           Tadorna ferruginea               Ruddy Shelduck     Birds
A048                           Tadorna tadorna                  Shelduck           Birds
A161                           Tringa erythropus                Spotted Redshank   Birds
A166                           Tringa glareola                  Wood Sandpiper     Birds
A164                           Tringa nebularia                 Greenshank         Birds
A165                           Tringa ochropus                  Green Sandpiper    Birds
A162                           Tringa totanus                   Redshank           Birds
A142                           Vanellus vanellus                Lapwing            Birds
     Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>I.9        Wyler Meer
Het Wijlermeer (Duits: Wyler Meer) is een meer, natuur- en recreatiegebied van 25 hectare in de Duffelt-
streek, langs de Duits-Nederlandse grens bij Nijmegen. Het Wijlermeer is een oude loop van de Rijn. Aan
Nederlandse kant ligt een strand dat populair is bij recreanten. Langs de westkant van het meer loopt de
weg Bundesstraße 9, die bij de grensovergang overgaat in de N325 richting Nijmegen. Vanuit Duitsland
komt het water via verschillende beken en weteringen vanuit de richting Kranenburg in de Große Wasserung
die uitmondt in het Wijlermeer. Via een omleidingskanaal langs het Wylerbergmeer komt het water via Het
Meer in de Waal. Het Wijlermeer is een overwinteringsgebied voor talrijke watervogelsoorten, waaronder het
nonnetje en de grote zaagbek, zwarte stern, wintertaling, tafeleend en slobeend.
Het gebied is aangewezen voor twee habitattypen:
Tabel I.18 Aangewezen habitattypen
Habitattype                                                                                        Oppervlakte (ha)
H3150 - Natural eutrophic lakes with Magnopotamion or Hydrocharition-type vegetation                        17.616
H91E0 - Alluvial forests with Alnus glutinosa and Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae,
                                                                                                               2.39
Salicion albae)
           Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage I | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>II
BIJLAGE: EFFECTENBEOORDELING PER ALTERNATIEF OP KAART
In deze bijlage is per alternatief in kaart gebracht wat de beoordeling van het effect van de voorgenomen
ontwikkeling per thema is. Voor meer informatie over de effecten en de achtergrond wordt verwezen naar
het hoofdrapport planMER.
II.1     Natura 2000-gebieden
Alternatief RES 1.0
Deze paragraaf toont voor het alternatief RES 1.0 de invloed op Natura 2000-gebieden. Afbeelding II.1 toont
de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.2 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.3 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.1 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.2 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief RES 1.0
Afbeelding II.3 Beoordeling voor zonnevelden alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Alternatief Leefomgeving
Deze paragraaf toont voor het alternatief Leefomgeving de invloed op Natura 2000-gebieden. Afbeelding
II.4 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.5 de beoordeling voor 166 m windturbines
en afbeelding II.6 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.4 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.5 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Leefomgeving
Afbeelding II.6 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Alternatief Landschap
Deze paragraaf toont voor het alternatief Landschap de invloed op Natura 2000-gebieden. Afbeelding II.7
toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.8 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.9 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.7 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.8 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Landschap
Afbeelding II.9 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Alternatief Natuur
Deze paragraaf toont voor het alternatief Natuur de invloed op Natura 2000-gebieden. Afbeelding II.10
toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.11 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.12 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.10 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.11 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Natuur
Afbeelding II.12 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>II.2     Gelders Natuurnetwerk (GNN)
Alternatief RES 1.0
Deze paragraaf toont voor het alternatief RES 1.0 de invloed op het Gelders Natuurnetwerk (GNN).
Afbeelding II.13 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.14 de beoordeling voor 166 m
windturbines en afbeelding II.15 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.13 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.14 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief RES 1.0
Afbeelding II.15 Beoordeling voor zonnevelden alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Alternatief Leefomgeving
Deze paragraaf toont voor het alternatief leefomgeving de invloed op het Gelders Natuurnetwerk (GNN).
Afbeelding II.16 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.17 de beoordeling voor 166 m
windturbines en afbeelding II.18 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.16 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.17 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Leefomgeving
Afbeelding II.18 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Alternatief Landschap
Deze paragraaf toont voor het alternatief landschap de invloed op het Gelders Natuurnetwerk (GNN).
Afbeelding II.19 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.20 de beoordeling voor 166 m
windturbines en afbeelding II.21 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.19 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.20 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Landschap
Afbeelding II.21 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Alternatief Natuur
Deze paragraaf toont voor het alternatief Natuur de invloed op het Gelders Natuurnetwerk (GNN).
Afbeelding II.22 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.23 de beoordeling voor 166 m
windturbines en afbeelding II.24 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.22 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.23 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Natuur
Afbeelding II.24 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>II.3     Groene ontwikkelzones
Alternatief RES 1.0
Deze paragraaf toont voor het alternatief RES 1.0 de invloed op groene ontwikkelzones (GO). Afbeelding
II.25 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.26 de beoordeling voor 166 m windturbines
en afbeelding II.27 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.25 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.26 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief RES 1.0
Afbeelding II.27 Beoordeling voor zonnevelden alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Alternatief Leefomgeving
Deze paragraaf toont voor het alternatief leefomgeving de invloed op groene ontwikkelzones (GO).
Afbeelding II.28 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.29 de beoordeling voor 166 m
windturbines en afbeelding II.30 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.28 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.29 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Leefomgeving
Afbeelding II.30 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Alternatief Landschap
Deze paragraaf toont voor het alternatief landschap de invloed op groene ontwikkelzones (GO). Afbeelding
II.31 toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.32 de beoordeling voor 166 m windturbines
en afbeelding II.33 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.31 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.32 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Landschap
Afbeelding II.33 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Alternatief Natuur
Deze paragraaf toont voor het alternatief Natuur de invloed op groene ontwikkelzones (GO). Afbeelding II.34
toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.35 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.36 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.34 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.35 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Natuur
Afbeelding II.36 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>II.4     Invloed op beschermde soorten
Alternatief RES 1.0
Deze paragraaf toont voor het alternatief RES 1.0 de invloed op beschermde soorten. Afbeelding II.37 toont
de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.38 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.39 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.37 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.38 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief RES 1.0
Afbeelding II.39 Beoordeling voor zonnevelden alternatief RES 1.0
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Alternatief Leefomgeving
Deze paragraaf toont voor het alternatief leefomgeving de invloed op beschermde soorten. Afbeelding II.40
toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.41 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.42 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.40 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.41 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Leefomgeving
Afbeelding II.42 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Leefomgeving
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Alternatief Landschap
Deze paragraaf toont voor het alternatief landschap de invloed op beschermde soorten. Afbeelding II.43
toont de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.44 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.45 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.43 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.44 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief Landschap
Afbeelding II.45 Beoordeling voor zonnevelden alternatief Landschap
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Alternatief Natuur
Deze paragraaf toont voor het alternatief Natuur de invloed op beschermde soorten. Afbeelding II.46 toont
de beoordeling voor 120 m winturbines, afbeelding II.47 de beoordeling voor 166 m windturbines en
afbeelding II.48 bevat de beoordeling voor zonnevelden.
Afbeelding II.46 Beoordeling voor 120 m windturbines alternatief natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Afbeelding II.47 Beoordeling voor 166 m windturbines alternatief natuur
Afbeelding II.48 Beoordeling voor zonnevelden alternatief natuur
         Witteveen+Bos | 134281/23-008.077 | Bijlage II | Definitief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>