<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>           Samen werken aan de samenleving
                  Consultatieversie kadernotitie
                 De Liemerse aanpak in het sociale domein




“Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft
                    veroorzaakt.” – A. Einstein




                                                            December 2013
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                                            2




Voorwoord
De komende jaren gaat er veel veranderen in de ondersteuning en zorg aan mensen in
Nederland. Wat betekent dat voor onze inwoners? En hoe bereiden de gemeenten in de Liemers zich
hierop voor? Daarover gaat deze kadernotitie.

Het gaat over een groot scala aan vraagstukken waarmee mensen in hun leven te maken kunnen
krijgen. Voorbeelden zijn mensen die hulp nodig hebben bij het zelfstandig thuis wonen, mensen die
mantelzorg geven en daardoor zelf in de knel dreigen te komen, mensen die geen betaalde baan of een
goede dagbesteding kunnen vinden en jongeren die opgroeien met beperkingen of in een onveilige
situatie. Wij staan voor de opgave om in korte tijd de zorg en ondersteuning voor onze inwoners anders
te gaan organiseren: beter en goedkoper. Dat kan alleen als we de sociale samenhang en kracht die in
onze gemeenten aanwezig is nog beter benutten.
Het dichter bij de burger organiseren van taken en de mogelijkheden om taken integraal te bezien biedt
maatschappelijke voordelen. De Liemerse gemeenten willen het mogelijk maken dat mensen in hun
eigen omgeving hun leven naar eigen keuze kunnen invullen. Goed kunnen wonen, werken en
ontspannen. Samen met anderen onderdeel zijn van de samenleving. Wij gaan er van uit dat mensen
zelf in het algemeen prima weten wat daarvoor nodig is. En dat zij dat zelf regelen of met hulp van
familie, vrienden of bekenden. Lukt dat niet, dan kijken we samen hoe wij onze inwoners daarbij kunnen
ondersteunen. Wij helpen hen bij het vinden van oplossingen die passen bij hun situatie. Samen bouwen
we aan een zorgzame samenleving.

We kiezen in de Liemers voor een omvangrijke transformatie van het sociaal domein. Niet alleen omdat
het financieel moet, maar omdat het huidige systeem grotendeels niet meer voldoet aan de wensen en
eisen van deze tijd. Hoewel er veel goede initiatieven zijn en er veel mensen met het ‘hart op de juiste
plek’ zich dagelijks (met een 24/7 beschikbaarheid) inzetten in de praktijk zien we dat er een systeem is
ontwikkeld die niet verder kan. Een systeem dat vol zit met schotten en een grote hoeveelheid aan
aanbieders die zich allemaal richten op een specifiek klein onderdeel van de totale vraag. Hulpverleners
worden overstelpt met bureaucratische regels en verantwoordingschema’s. Dit ligt niet alleen aan de
organisaties, maar zeker ook aan de versnipperde opdrachtverlening en een beleid dat ‘concurrentie’
beloont.
Nu krijgen gemeenten de kans om de zorg dichtbij en anders te organiseren. De Liemerse gemeenten
gaan die uitdaging aan. Wel in de wetenschap dat het een forse opgave is. Niet alleen voor de
gemeenten, maar ook voor onze bewoners en onze (sociale) partners. Er wordt niet alleen een transitie
gevraagd, maar ook een transformatie, met beduidend minder budget en met een wetgeving die nog op
zich laat wachten.

De transformatie van het sociale domein vraagt om visie, daadkracht, maar ook zorgvuldigheid. Het gaat
immers ook om een kwetsbare groep mensen. Mensen die door omstandigheden niet altijd de regie meer
hebben over hun leven. Het gaat dus ook niet over simpele of standaard oplossingen. Dat vraagt tijd. In
die zin zien we 1-1-2015 als een begin. Dan hebben gemeenten de regie over een omvangrijk stelsel. De
transformatie zijn we echter al begonnen en zullen we in 2014 verder voortzetten. Wel moet het duidelijk
zijn dat de transformatie een behoorlijke tijd zal vragen. Iets wat in 100 jaar is opgebouwd gaan we niet
veranderen in één of twee jaar. Des te belangrijker om een pad met elkaar (bewoners, gemeenten,
sociale partners, commerciële partners, enz) in te slaan waarin ruimte is en blijft voor ontwikkeling,
innovatie en (burger)initiatief.
Deze kadernotitie is, na de regionale sociale visie, een volgende stap, maar zeker geen eindpunt.
Daarom nodigen we iedereen uit om samen met ons ‘samen te werken aan de samenleving’.

Namens de vier Liemerse gemeenten

Duiven                  Rijnwaarden                     Zevenaar                        Westervoort

Karel Schols            Anita van Loon Harry Starink                         Hans Breunissen




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                            3




INHOUD
1.      INLEIDING ............................................................................................................................................................ 4
2.      DOELSTELLING ................................................................................................................................................... 4
3.      LEESWIJZER ........................................................................................................................................................ 4
4.      DE OPGAVEN........................................................................................................................................................ 4
            Jeugdwet.................................................................................................................................................................................................... 5
            Passend Onderwijs ................................................................................................................................................................................ 5
            Wmo 2015................................................................................................................................................................................................. 6
            Participatiewet......................................................................................................................................................................................... 7

5.      UITGANGSPUNTEN ............................................................................................................................................. 9
            1)   Het beleid richt zich op iedereen............................................................................................................................................ 10
            2)   Mensen doen mee op basis van wat ze kunnen.............................................................................................................. 10
            3)   Dienstverlening dichtbij de vindplaats................................................................................................................................. 11
            4)   Eén gezin, één plan, één regisseur ...................................................................................................................................... 11
            5)   Resultaatgerichtheid basis voor financiering .................................................................................................................... 11
            6)   Gemeente integraal verantwoordelijk.................................................................................................................................. 11

6.      DIRECT AAN DE SLAG MET GELEIDELIJKE VERNIEUWING .................................................................. 13
7.      BURGERPARTICIPATIE.................................................................................................................................... 14
7.      BURGERPARTICIPATIE.................................................................................................................................... 15
8.      TOEGANG TOT HET SOCIALE DOMEIN. ...................................................................................................... 17
            Model gemeente Arnhem................................................................................................................................................................. 17
            Model gemeente ’s-Gravenhage................................................................................................................................................... 17
            Model gemeente Lingewaard ......................................................................................................................................................... 17
            Model regio Eindhoven...................................................................................................................................................................... 17
            Liemers: één toegang voor het hele sociale domein.......................................................................................................... 18
            De generalist (of regisseur, onafhankelijk adviseur).......................................................................................................... 18
            Het expertteam..................................................................................................................................................................................... 19

9.      HET SOCIAAL TEAM IN RELATIE TOT ANDERE DISCIPLINES ............................................................... 21
10.         CLIËNTONDERSTEUNING EN VERTROUWENSPERSOON.................................................................... 23
11.         ROL VAN DE GEMEENTE IN HET TRANSFORMATIEPROCES............................................................. 23
            Lokaal ........................................................................................................................................................................................................ 24
            Samenwerken in de Liemers .......................................................................................................................................................... 24
            Samenwerken in de regio Arnhem.............................................................................................................................................. 24

12.         STURINGSMODEL......................................................................................................................................... 26
            1.   Eigen beheer............................................................................................................................................................................... 26
            2.   Marktmeester ............................................................................................................................................................................. 26
            3.   Samenwerking ........................................................................................................................................................................... 26
            4.    Samenleving.............................................................................................................................................................................. 26
            Primair model: Samenwerking ...................................................................................................................................................... 26
            Groeimodel: Eerste periode 2015-2017; gemeente uitdrukkelijk regierol .............................................................. 27

13.         MONITORING ................................................................................................................................................ 28
14.         FINANCIËLE KADERS .................................................................................................................................. 29
15.         RISICOMANAGEMENT................................................................................................................................. 30
16.         DE BESLISPUNTEN OP EEN RIJ.................................................................................................................. 33
17.         VERVOLG ....................................................................................................................................................... 36
MET DANK AAN .......................................................................................................................................................... 36




                                                  Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                            4




1.      Inleiding
De Liemerse gemeenten grijpen de verbreding van het takenpakket van gemeenten met jeugdzorg,
verzorging & begeleiding en participatie aan om met het verleden te breken. Binnen de Liemers zijn we
daar eigenlijk al een tijd geleden mee begonnen. De kanteling binnen de Wmo, het positief jeugdbeleid
en de implementatie van Welzijn Nieuwe Stijl zijn daar voorbeelden van. Ook zijn er binnen de Liemers
mensen actief als mantelzorger of vrijwilliger en worden die op verschillende manieren door de gemeente
gefaciliteerd. Dit gebeurt doornieuwe en bestaande initiatieven, denk aan deelname aan de Vonk van
Nederland, Home-Start of het wijkgericht werken.

Wel zien we in de decentralisaties een grote kans de zorg en ondersteuning voor kwetsbare mensen in
De Liemers anders te organiseren. We zijn in ons land vastgelopen in een web van wetten,
indicatieprotocollen en aanvraagprocedures. Professionals zijn teveel bezig met regels en administratie.
Terwijl het moet gaan over mensen en oplossingen. Het gevolg: instanties die langs elkaar heen werken,
mensen die zich in een hokje gestopt voelen, wachtlijsten en financiële tekorten.
Dat moet en kan anders. Op dezelfde voet doorgaan is -ook financieel - geen optie. We gaan samen met
de inwoners en sociale partners een nieuwe koers varen.

We gebruiken een aantal casussen in deze notitie om de praktijk te verbinden met het te voeren beleid
en om een beeld te geven over welke vraagstukken voor ons liggen.


2.      Doelstelling
De doelstelling van deze notitie is een beeld te schetsen van de ondersteuning in het ideale sociale
domein in de Liemers vanaf 2017. Tot die tijd zal in de Liemers gewerkt worden om de transitie te laten
plaatsvinden, rekening houdend met wet- en regelgeving die al per 1-1-2015 (financiële) consequenties
heeft. Deze keuzes gelden voor de nieuwe én de bestaande taken van de gemeente op het sociale
domein. Als deze kaders door de colleges van burgemeester en wethouders en de raden zijn vastgesteld,
kan in 2014 gericht worden gewerkt aan de (voorbereiding van de) implementatie. Daarbij wordt voor de
inwoners van de Liemers helder wat er gaat veranderen en welk tijdpad daarbij komt kijken. Voor
maatschappelijke organisaties wordt duidelijk wat er van hen verwacht wordt, zodat zij zich in 2014 goed
kunnen voorbereiden op de wijzigingen die vanaf 2015 in het sociaal domein gaan plaatsvinden.

De besluitvorming over de kaders voor 2015 vindt plaats door de huidige colleges en de huidige raden.
Wachten met besluitvorming tot de nieuwe raad en college er na de verkiezingen van 19 maart 2014
zijn, is maatschappelijk zeer onwenselijk. Een latere besluitvorming leidt tot een lange periode van
onzekerheid voor burgers en instellingen en maakt het voor de gemeente feitelijk onmogelijk om goed te
kunnen implementeren met het oog op een soepele overgang vanaf 1 januari2015. In deze concept-
kadernota beschrijven wij een gefaseerde implementatie van de verschillende veranderingen, op weg
naar een zorgzame en veerkrachtige samenleving.


3.      Leeswijzer
In deze concept kadernota zetten wij onze voorgenomen keuzes uiteen, waarover wij vanaf december
2013 in gesprek gaan met inwoners en organisaties die actief zijn in de Liemers Ook vragen wij op basis
van deze notitie advies aan de Wmo-adviesraden en Wwb-cliëntenraad, die als formele adviesorganen
voor dit doel zijn ingesteld.

Allereerst geven we in hoofdstuk 4 weer voor welke opgaven de gemeente staat. Vervolgens benoemen
we in hoofdstuk 5 vanuit welke uitgangspunten wij deze opgave gaan uitvoeren, waarna we in hoofdstuk
6, 7 en 8 onze voorgenomen keuzes bij de vertaling van onze visie en ambities naar de inrichting van
het sociale domein in de Liemers. Hoofdstuk 9 gaat over aansluiting van een aantal aanpalende
disciplines bij het sociale domein. Hoofdstuk 10 t/m 14 geeft aan wat de rol en taken van de gemeente
is. Ook op het gebied van sturing, monitoring en de financiële kaders. Hoofdstuk 15 gaat over de risico’s.
Hoofdstuk 16 is een opsomming van de keuzes opgenomen. In het laatste hoofdstuk lichten we het
vervolgproces toe.


4.      De opgaven
Gemeenten staan voor grote nieuwe opgaven. De veranderende samenleving, de decentralisaties in het
sociaal domein van provincie en Rijk naar gemeenten en de financiële druk vragen om een nieuw sociaal
stelsel met ruimte voor verantwoordelijkheidsverschuiving en zelforganisatie. Rol van gemeentelijke
regievoering is om dit nieuwe stelsel met een diversiteit aan partijen van bewoners, buurt, professionals
en gemeente te initiëren, op te bouwen en te gebruiken. In dit hoofdstuk schetsen we kort de wettelijke
veranderingen in de vorm van de vier decentralisaties (4D).




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                         5




Jeugdwet
Vanaf 1 januari 2015 wordt de gemeente verantwoordelijk voor alle zorg rondom kinderen en ouders.
Het gaat daarbij zowel om de specialistische hulp, zoals de geestelijke gezondheidszorg voor de jeugd
(de Jeugd-GGZ), begeleiding van jongeren met (licht) verstandelijke beperkingen en de gesloten
jeugdhulp in het kader van ernstige opgroei- en opvoedingsproblemen, als om de uitvoering van
kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. Dit zijn forse nieuwe taken voor de gemeente,
waarmee een nieuw, integraal budget overkomt. Er is sprake van een forse korting oplopend tot 15% ten
opzichte van de huidige budgetten, die nu versnipperd ingezet worden via diverse ministeries, de
zorgkantoren en de provincies. Alleen al door dit gegeven is het niet mogelijk om alles bij het oude te
laten, maar ingrijpende veranderingen door te voeren.

In de nieuwe Jeugdwet staat dat kinderen en gezinnen díe hulp moeten krijgen, die passend is en die zij
nodig hebben. Het is aan de gemeente om te bepalen welke jeugdhulp vrij toegankelijk is en welke
vormen van jeugdhulp worden aangemerkt als individuele voorzieningen. De taken omvatten onder meer
preventie, ondersteuning, hulp en zorg bij opgroei- en opvoedingsproblemen en psychische problemen
en stoornissen en de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering; preventie.
Daarbij geldt integrale hulp aan gezinnen volgens het uitgangspunt ‘één gezin, één plan, één regisseur’.

Voor jeugdzorg staan wij daarom voor de volgende opdrachten:
1. De organisatorische opdracht “Wat moeten wij veranderen om de noodzakelijke jeugdhulp in onze
gemeente te kunnen realiseren?”
2. De inhoudelijke (wettelijke) opdracht: “Hoe regelen we alle vormen van jeugdhulp, inclusief de
aansluiting op het lokale preventieve aanbod en de zorgplicht vanuit het passend onderwijs.

Een aantal vormen van jeugdzorg is zo specialistisch dat deze regionaal, bovenregionaal of zelfs landelijk
geregeld moet worden. Hier wordt nu al aan gewerkt, op basis van het wettelijk verplichte regionaal
transitiearrangement, waarin het overgangsrecht voor bestaande cliënten is vastgelegd. Het Regionaal
Transitiearrangement (RTA) is op 29 oktober 2013 vastgesteld door ons college. Het is een onderdeel
van een gezamenlijk proces dat met de twaalf gemeenten, de zorgaanbieders en de financiers doorlopen
wordt. In het RTA zijn afspraken gemaakt om vooral de continuïteit van de zorg en de daarvoor
benodigde infrastructuur te waarborgen en tevens de frictiekosten van de overgang te verminderen.

De vervolgstap is het vullen van de transformatieagenda die vooral lokaal gevuld en gedragen moet
worden. Het moet immers aansluiten bij het lokale preventieve veld. Daarnaast werken we intensief met
regiogemeenten samen via zogenoemde proeftuinen. Er zijn drie proeftuinen die in alle gemeenten
worden uitgevoerd: toegang tot ambulante jeugdhulpverlening zonder indicatie, nazorg op jeugdzorg en
burgerparticipatie (zie hoofdstuk Burgerparticipatie). De Liemers gemeenten bepalen vanuit de eigen
koers waar wij aansluiting vinden bij de regiogemeenten. Op dit moment ligt de nadruk op de (lokale)
inrichting van het jeugdstelsel.

Daarbij moeten er ook afspraken gemaakt worden over de inzet van de gecertificeerde instanties zoals
Bureau Jeugdzorg. Zij leveren nu de jeugdreclassering en de jeugdbescherming oftewel de zogenoemde
drang en dwang. Straks, na de invoering van de nieuwe jeugdwet, vervalt de noodzakelijke afname van
de “drang”-zaken. En voor de “dwang”-zaken moet deze worden afgenomen bij een instantie die
gecertificeerd is. Onze BJZ is gecertificeerd en biedt daarom haar diensten aan voor de “dwang”-zaken.

Passend Onderwijs
De Wet Passend Onderwijs is al van kracht. Met deze wet wil de rijksoverheid de kwaliteit en de
organisatie van het onderwijs aan leerlingen met een ondersteuningsbehoefte verbeteren. Achterliggende
gedachte is dat kinderen, die om wat voor reden dan ook nu van speciaal onderwijs gebruik maken,
zoveel mogelijk dichtbij huis naar school kunnen gaan. Daarvoor is het nodig dat zij ofwel een plek in het
reguliere onderwijs krijgen ofwel dat het speciale onderwijs dichterbij de kinderen wordt aangeboden.
Dat betekent dat, met ingang van schooljaar 2014/2015, het hele onderwijsveld klaar moet zijn voor de
opvang en begeleiding van deze kinderen. Alle scholen krijgen een zorgplicht voor leerlingen, zowel in
het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs.

De schoolbesturen werken in regionale samenwerkingsverbanden samen. De Liemers vormt samen met
Didam één regio. Binnen dit regionale samenwerkingsverband stellen de schoolbesturen een
ondersteuningsplan op. Hierin leggen zij vast hoe zij aan alle kinderen passende ondersteuning in de
school regelen. Als de school zelf de zorg niet kan bieden moet de school binnen het
samenwerkingsverband een andere school zoeken waar wel de gewenste ondersteuning kan worden
geboden. De Wet Passend Onderwijs moet ertoe leiden dat alle leerlingen een passende leerplek hebben
op een locatie zo dicht mogelijk bij de woonplek. De ondersteuning op school moet goed aansluiten bij de
ondersteuning van kinderen in de thuissituatie. Voor dit laatste wordt de gemeente verantwoordelijk
binnen de nieuwe Jeugdwet. De Liemers beschouwt de schoolbesturen daarom als onmisbare partners in
de transformatie van het sociale domein.



                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                            6




Een voor de hand liggende neiging is om de architectuur van beide stelselwijzigingen grondig aan te
pakken en als het ware nieuwe fundamenten te bouwen. Maar er gebeurt al zo veel goeds in de wereld
van onderwijs en zorg in De Liemers. Scholen werken aan talentontwikkeling en hebben zorgstructuren
in de scholen gerealiseerd. De CJG’s leveren met kern- en ketenpartners zorg voor kinderen en ouders
en zoeken verbindingen met school en thuis.

Tijdens de mini-conferentie over passend onderwijs en zorg voor jeugd, op 14-9-2012 in Arnhem, werd
duidelijk dat onderwijs en jeugdzorg meer samen op willen trekken om kinderen, ouders en de gezinnen
vanuit de eigen kracht te benaderen. Opvoeding moet weer teruggebracht worden naar de civil society
“It takes a village to raise a child”. Kinderen benaderen eerst en vooral in de primaire leefdomeinen van
gezin, school en vrije tijd.

De gemeenten in De Liemers hebben een positief jeugdbeleid ontwikkeld, beleid dat gericht is op
participatie: meedoen en deel uitmaken van de buurt en de wijk. Ouders zijn primair verantwoordelijk
voor de opvoeding van hun kinderen en worden in die verantwoordelijkheid erkend, aangesproken en
betrokken.

De samenwerkende schoolbesturen in De Liemers werken aan passend onderwijs voor alle kinderen die
bij de scholen worden aangemeld. Het samenwerkingsverband is opgericht en momenteel wordt het
concept-Ondersteuningsplan opgesteld.

De uitdaging van passend onderwijs en zorg voor jeugd is om aansluiting te zoeken bij wat het kind kan
en nodig heeft om zich verder te ontwikkelen. Met andere woorden: niet het probleem of de beperking
staat centraal maar de vraag “Wat doen we eraan en hoe organiseren we dat?”. Dit is een grote
uitdaging die veel van bestuurders en professionals in de verschillende werkvelden vraagt.

Het zoeken naar passende voorzieningen vanuit mogelijkheden en kansen voor kinderen wordt ook wel
“omdenken” genoemd. Niet het institutionele belang maar het belang van het kind voorop.

Met het oog op de ontwikkeling van de transformatie binnen het sociale domein, vinden wij het
belangrijk dat gemeente en onderwijs vergelijkbare uitgangspunten hanteren. Daarom zijn scholen en
gemeenten met elkaar in gesprek over de onderlinge afstemming van de ondersteuning. Dit gebeurt via
het ‘op overeenstemming gericht overleg’ (OOGO) tussen de vijf gemeenten en alle scholen in het
samenwerkingsverband. Daarnaast is er met een werkgroep vanuit het Stichting Samenwerkingsverband
Onderwijs op Maat de Liemers en de vijf gemeenten gewerkt aan een concept Liemers visiedocument
‘Verbinding passend onderwijs en zorg voor de jeugd’. Op het gebied van het voortgezet onderwijs wordt
gekeken naar een samenwerking met de andere gemeenten in de regio Arnhem omdat jongeren uit de
Liemers niet alleen naar het voortgezet onderwijs in de Liemers gaan.

Wmo 2015
Om de zorg toegankelijk, goed en betaalbaar te houden, voert het kabinet de komende jaren
hervormingen door. Bijvoorbeeld op het gebied van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).
Ook neemt de overheid maatregelen zodat mensen langer zorg thuis kunnen krijgen. Het kabinet wil de
AWBZ vanaf 2015 ingrijpend hervormen. De taakverdeling ziet er vanaf 2015 naar verwachting zo uit:

Gemeenten: begeleiding:
Gemeenten staan voor de opgave om per 2015 onze inwoners die gebruik maken van de huidige AWBZ
en die inwoners die zich nieuw melden bij de gemeente, omdat zij zelf niet in staat zijn hulp in hun eigen
sociale netwerk te organiseren, te ondersteunen bij het oplossen van hun hulpvraag. Huishoudelijke hulp
wordt alleen nog door de gemeente betaald als u een laag inkomen heeft.

Zorgverzekeraars: medische zorg
Medische zorg, zoals verpleging en langdurige geestelijke gezondheidszorg, wordt
geregeld in de zorgverzekering.

Rijksoverheid: langdurige zorg
De Rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor de langdurige zorg. Daarmee wordt de
zwaardere zorg voor ouderen en gehandicapten in instellingen bedoeld. Die zorg blijft
vergoed uit de AWBZ. Cliënten gaan wel een hogere eigen bijdrage betalen.

De taken die vanuit de AWBZ naar de gemeenten gaan, hebben veel te maken met de
huidige taken van de gemeente op het gebied van maatschappelijke ondersteuning. Daarom wordt de
bestaande Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) sterk aangepast. Naar verwachting verdwijnen in
de Wmo 2015 de huidige prestatievelden en ontstaat voor de gemeenten meer beleidsruimte, maar ook
een grotere verantwoordelijkheid voor de zelfredzaamheid en participatie van kwetsbare burgers. De
nieuwe taken hebben te maken met het schrappen van de dagopvang en begeleiding en van enkele



                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                                          7




zorgzwaartepakketten uit de AWBZ. Er komen nieuwe doelgroepen onder gemeentelijke
verantwoordelijkheid. Ook krijgt de gemeente meer budget voor de ondersteuning, maar dat is
aanzienlijk minder dan nu voor die taken beschikbaar is. Die korting bedraagt uiteindelijk zo’n 25%.
Daarnaast wordt een bezuiniging van 40% toegepast op het budget voor hulp bij het huishouden, dat
een bestaande Wmo-taak is van de gemeente.

Naar verwachting wordt de landelijke wet- en regelgeving in mei 2014 vastgesteld. Net als bij de
jeugdzorg is hier sprake van lokale en bovenlokale (regionale) taken. In dit dossier is afstemming met de
zorgverzekeraarbelangrijk, vanwege de afstemming met de eerstelijnsgezondheidszorg en met de wet
Langdurige Intensieve Zorg (LIZ, opvolger van de AWBZ). Belangrijk is tevens dat de gegevens
overdracht van bestaande cliënten op een goede wijze gebeurt tussen gemeentenen instellingen en
zorgkantoor.

Participatiewet
Mensen met een bijstandsuitkering en gedeeltelijk arbeidsongeschikten vinden vaak moeilijk werk. Met
de Participatiewet wil het kabinet bereiken dat zoveel mogelijk mensen deelnemen (“participeren”) in de
samenleving. De Participatiewet is de opvolger van de wet Werken naar vermogen (Wwnv), die door de
val van het laatste Kabinet Balkenende nooit in werking is getreden. De Participatiewet voegt de Wet
werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en een deel van de WAJong samen. Er
is straks dus één regeling voor iedereen die in staat is om te werken. Voor mensen die helemaal niet
kunnen werken, blijft er een sociaal vangnet in de vorm van een bijstandsuitkering. De Participatiewet
moet wel voorkomen dat mensen in dit vangnet blijven.

Gemeenten worden verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. De inhoud van deze wet
wordt momenteel nog uitgewerkt. Over de invulling van de Participatiewet heeft het kabinet intussen
nadere afspraken gemaakt in het “Sociaal Akkoord” en het begrotingsakkoord 2013. Het jaar 2014 is een
overgangsjaar naar de nieuwe Participatiewet. Het Kabinet streeft er naar om de Participatiewet per 1
januari 2015 in werking te laten treden.

De nieuwe wetgeving maakt het o.a. vanwege financiële overwegingen noodzakelijk om nauwer samen
te werken met regiogemeenten, Presikhaaf Bedrijven en het UWV. Daarbij wordt ook de regionale
samenwerking op het gebied van werkgeversdienstverlening in de vorm van een nieuw
werkgeversservicepunt verder uitgewerkt. Daarmee hopen we zoveel mogelijk mensen aan het werk te
krijgen en te houden. De regionale samenwerking wordt zo ingericht dat er sprake is van een
toegevoegde waarde ten opzichte van bestaande lokale werkwijzen. Dat houdt onder meer in dat er voor
werkgevers één regionaal aanspreekpunt wordt ingericht.

Hoewel het ontwerp van de Participatiewet nog niet is gepubliceerd bestaat daarover al wel een globaal
beeld uit de zgn. Contourennota en het Sociaal Akkoord. Tot de verantwoordelijkheid van de gemeenten
behoren straks:

1. Werk, tegenprestatie en re-integratie
(Werkgeversbenadering, Re-integratietrajecten, Oude Wsw, Nieuw Beschut Werk,
Arbeidsmatige Dagbesteding)

2. Inkomensvoorziening (Uitkeringsverstrekking,
“bijzondere bijstand”, Fraudebestrijding en handhaving, Armoedebeleid,
Schuldhulpverlening).

Op grond van de wet SUWI en het globale zicht op de Participatiewet zal met andere gemeenten en
partners samengewerkt móeten worden op de schaal van de zogenoemde
Arbeidsmarktregio. Ook bestaande verbanden en verplichtingen (denk aan de Gemeenschappelijke
Regeling Presikhaaf Bedrijven) noodzaken tot regionale samenwerking. Tenslotte is het om redenen van
efficiency, schaalvoordeel en klantgerichtheid belangrijk om de samenwerking met anderen op te zoeken.

Medio 2012 hebben de gemeenten hiertoe een intentieovereenkomst Samenwerking Werk en Re-
integratie regio Arnhem gesloten. In dat kader wordt zoveel mogelijk samengewerkt, afgestemd of
proefgedraaid rond de volgende onderwerpen:
1. Werkgeversbenadering en arbeidsmarktinformatie
2. Nieuw beschut werk en Wajong
3. Re-integratietrajecten en Werken met loonwaarden
4. Intake en diagnose, Bestand in beeld en Primair proces
5. Uitkeringsverstrekking, inkomensvoorziening en verordeningen
6. Arbeidsmatige dagbesteding
7. Fraude, handhaving
8. Regionale aanpak jeugdwerkloosheid
9. Samenwerking Onderwijs & Arbeidsmarkt (Regiocontract)



                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                         8




10. Toekomst Presikhaaf Bedrijven (oude SW, BW en AMT)

De decentralisatie Werk en de daarmee gepaard gaande uitbreiding van verantwoordelijkheden en
doelgroepen gaat verder dan de simpele invoering van de Participatiewet. Met alle onduidelijkheid over
een fenomeen als het Werkbedrijf raakt deze decentralisatie ook uitdrukkelijk aan de vraag welke rol
gemeenten voor zichzelf zien weggelegd. Wat voor een gemeente wil men zijn, en wie moet belast zijn
met de uitvoering van de diverse onderdelen. Deze vragen beantwoorden we in 2014 aan de hand van
de keuzes in deze notitie. De beantwoording van deze vragen heeft onvermijdelijk gevolgen voor de
gemeentelijke organisatie, voor die van de gemeenschappelijke Sociale Werkvoorziening en andere
partners in dit werkveld!




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                      9




5.      Uitgangspunten
Sommige beleidsterreinen moeten op regionaal niveau worden aangepakt. Om samenwerking te
bevorderen is er op de schaal van de Regio Arnhem de Regionale Sociale Visie opgesteld.




De vier uitgangspunten van de Regionale Sociale Visie “op een krachtige en samenhangende aanpak op
het sociale domein in de regio Arnhem” vormen de basis voor het lokaal in te richten beleid.
Het gaat om de volgende vier uitgangspunten:
1.      de kracht van de 0e lijn is bepalend voor de kwaliteit van het sociaal domein !
2.      burgers en professionals zijn bepalend voor de kwaliteit van de ondersteuning!
3.      zelfredzaamheid en eigen kracht kent zijn beperkingen!
4.      de overheid moet meer vertrouwen stellen in de kracht van haar burgers!

Op de 24-uursconferentie in september 2013 is door de vertegenwoordigers van gemeenten en
maatschappelijke organisaties een gezamenlijke intentieverklaring getekend. De uitgangspunten bouwen
voort op de regionale visie op het sociaal domein die in de zomer van 2013 door de gemeenten is
opgesteld.
In de intentieverklaring zijn de volgende uitgangspunten overeengekomen:
1.       Het burgerperspectief is het centrale uitgangspunt voor ons handelen. Burgers / inwoners staan
aan de basis van de samenleving. Wij richten de ondersteuning van burgers in op hun zelfredzaamheid
en op hun mogelijkheden om mee te doen.
2.       Wij onderschrijven de ambities zoals die zijn vastgelegd in de regionale notitie ‘Visie op een
krachtige en samenhangende aanpak op het sociale domein in de regio Arnhem’ en vertalen deze naar
ons handelen.
3.       De concrete innovatie en uitvoering op lokaal niveau (in de afzonderlijke gemeenten) is
richtinggevend voor de te maken afspraken met elkaar op regionaal niveau (de samenwerkende
gemeenten).
4.       In de aanpak van de grote veranderopgave (met minder budget een vernieuwende aanpak
realiseren) richten we ons zowel op het borgen van een goede overgang van de oude situatie in 2014
naar de nieuwe situatie in 2015, als op de transformatie op de langere termijn.

In juni 2012 is in Liemers verband het document “3D positiebepaling De Liemers” opgesteld. Hoewel niet
vastgesteld in alle vier gemeenteraden, gebruiken we de uitgangspunten ook in deze kadernotitie, omdat
daar breed draagvlak voor bestaat. De uitgangspunten uit de “3D Positiebepaling de Liemers” zijn
ingedikt, naar 6 uitgangspunten.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                 10




Rekening houdend met de Regionale Sociale Visie van de Regio Arnhem, baseren wij in deze kadernotitie
het Liemerse beleid op zes uitgangspunten:

1) Het beleid richt zich op iedereen1
De kern van de samenleving zijn onze inwoners. Iedere inwoner speelt hierin een rol. Het gaat niet
alleen om de 15% van de inwoners die enige problemen ervaren en een beroep (moeten) doen op
professionals, maar het gaat ook over de overige 85%. Mantelzorgers, vrijwilligers en buurtnetwerken
komen bijvoorbeeld immers uit alle rangen en standen. Het is van belang dat het beleid inwoners
motiveert om zich in te zetten voor zichzelf, anderen en hun omgeving. Dit gaat niet vanzelf. Er zal een
andere rol gevraagd worden van sociale partners om deze cultuurverandering te ondersteunen.
Inwoners, gemeente en sociale partners werken volgens de principes van de kanteling (eigen kracht,
sociale omgeving, algemene voorzieningen, collectieve voorzieningen, individuele voorzieningen).

2) Mensen doen mee op basis van wat ze kunnen2
Het woud aan regels dat we nu kennen gaat uit van wat mensen niet meer kunnen en het recht dat zij
hebben op hulp. In de toekomst kijken we naar wat mensen wel kunnen. Er blijven vormen van beschut
werken, maar we helpen samen met de werkgevers in onze regio zoveel mogelijk mensen, ook
arbeidsgehandicapten, aan een reguliere baan. Als dat niet lukt moet het leveren van een tegenprestatie,
van wederkerigheid, bijvoorbeeld de inzet van mensen met een uitkering voor het dorp, een gewone
zaak worden. We gaan de eigen kracht van mensen en sociale netwerken (mantelzorg, vrijwilligers,
buurtnetwerken) beter benutten om te komen tot een samenleving waarin mensen zich verantwoordelijk
voelen voor elkaar en waarbij iedereen naar vermogen een bijdrage levert. Natuurlijk is het hierbij niet
reëel te veronderstellen dat iedere inwoner het compleet zonder langdurige zorg en ondersteuning kan
redden. Maar de manier waarop we dit organiseren verandert. De vele grondslagen en criteria, die
verkokering en claimgedrag in de hand werken, maken plaats voor nieuwe instrumenten. De
(on)mogelijkheden van inwoners op alle leefgebieden worden in beeld gebracht.
Op basis daarvan worden afspraken gemaakt over de stappen die iemand kan zetten en de
ondersteuning die hij of zij nodig heeft. Alle betrokken organisaties gaan volgens deze nieuwe
methode werken.




1
    Participatie en meedoen en De inzet van informele hulp bij ondersteuningsvragen in het “3D Positiebepaling De Liemers”
2
    Zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid en Inzetten op eigen kracht en Tijdelijke ondersteuning in het “3D Positiebepaling De Liemers”




                                        Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                        11




3) Dienstverlening dichtbij de vindplaats3
In de Liemers zijn zorg en ondersteuning als dat nodig is dichtbij beschikbaar. In de directe omgeving
dus. We geven de professionals die in de buurt direct met de burgers werken vertrouwen. Zij gaan
minder doorverwijzen, maar bieden zoveel mogelijk direct ondersteuning, zonder indicatieprotocollen.
Wijkverpleegkundigen worden weer een “zichtbare schakel” tussen zorg en andere dienstverlening. We
werken met integrale sociale teams. Dit team bestaat uit medewerkers die beschikken over een brede
kennis en vaardigheden en die goed thuis zijn in de dorpen.

4) Eén gezin, één plan, één regisseur                                 4

Binnen een sociaal team werkt één verantwoordelijke aan de ondersteuningsvraag van een cliënt. Deze
persoon neemt de rol van regisseur op zich. Als specialistische hulp nodig is die niet direct binnen het
team aanwezig is, kan het sociale team vakexperts inschakelen. Zij vormen de zogeheten 2e lijn en
helpen bij ingewikkelde problemen of heel specifieke dienstverlening. Het gaat om zorg- en
werktoeleidingstrajecten die sub regionaal of regionaal worden ingekocht.

5) Resultaatgerichtheid basis voor financiering
Het Rijk geeft de gemeenten in de toekomst veel minder geld voor zorg, ondersteuning en toeleiding
naar werk. De Liemerse gemeenten gaan in kaart brengen welke zorg en ondersteuning nodig is. We
geven instellingen en professionals vertrouwen. Zij weten hoe ze de kracht van inwoners kunnen
versterken door met hun expertise bij te dragen aan de afgesproken resultaten. Door middel van
(verschillende vormen van) burgerparticipatie wordt gepeild of het beleid en de uitvoering voldoen aan
de verwachtingen van onze inwoners.

6) Gemeente integraal verantwoordelijk
De gemeente krijgt de komende jaren een brede verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van
burgers die ondersteuning nodig hebben. Daarbij dient veel meer aansluiting te worden gevonden bij de
individuele situatie van de burger en zijn netwerk én vooral te worden gekeken naar wat de burger wel
kan. Dit is een grote bestuurlijke, organisatorische en financiële (verander)opgave. Dit vraagt om een
ontschotting van beleid en financiën, maar vraagt ook een andere rol van de gemeente. De
cultuuromslag die de kanteling van inwoners en sociale partners vraagt wordt ook gevraagd van de
gemeente (ambtenaren, colleges en raadsleden). De regierol van de gemeente moet in samenspel met
inwoners en sociale partners vorm krijgen. Ieder vanuit haar eigen rol en deskundigheid. De gemeente
als opdrachtgever, de inwoners als co-opdrachtgever en de sociale partners als uitvoerder van het beleid.
Om de regierol van de gemeente goed vorm te geven zal de gemeente aan de sociale teams heldere
opdrachten formuleren (wat kan wel/ wat kan niet en welke resultaten wil de gemeente zien). Dit vraagt
soms om loslaten als gemeente om ruimte te creëren voor het eigen initiatief of om duidelijk te maken
dat de gemeente deze taken niet op zich neemt/ kan nemen. Aan de andere kant vraagt het om een
intensief proces met inwoners en sociale partners om te komen tot de gewenste cultuuromslag met de
best mogelijke resultaten. De gemeente heeft hierin een faciliterende, maar ook een leidende rol als
coach van het veranderingsproces.

Vanuit deze uitgangspunten zetten we verdere stappen naar een nieuwe infrastructuur
voor de inrichting van de ondersteuning van het sociale domein. Met de aanstaande overdracht van
taken naar de gemeente, intensiveren we deze aanpak en zoeken we sterker de samenwerking met onze
inwoners en maatschappelijke partners.




3
    Aansluiten bij lokale netwerken en lokale problematiek in het “3D Positiebepaling De Liemers”
4
    Ketendienstverlening , Integrale en uniforme toegang en Voorkomen van overlap door slimmer samen te werken in het “3D Positiebepaling De Liemers”




                                       Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                  12




Beslispunt 1:            Zes uitgangspunten voor beleid in de Liemers

    1.   Het beleid richt zich op iedereen
    2.   Mensen doen mee op basis van wat ze kunnen
    3.   Dienstverlening dichtbij de vindplaats
    4.   Eén gezin, één plan, één regisseur ‘
    5.   Resultaatgerichtheid basis voor financiering
    6.   Gemeente integraal verantwoordelijk




                        Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                        13




6.      Direct aan de slag met geleidelijke vernieuwing
Binnen de Liemers kiezen we om de veranderingen in het sociale domein direct op te pakken. We kiezen
er niet voor om eerst de rijkstaken lineair over te nemen (met substantiële kortingen), om pas daarna
aan vernieuwing te gaan werken. Mede om die reden zijn vanaf eind 2012, in regionale samenwerking,
verschillende proeftuinen ingericht.

Casus naar aanleiding van de proeftuin arbeid en participatie: We (sociale dienst) wilden in de proeftuin
graag een wat natuurlijker verloop van opbouw van werkzaamheden en arbeidsvaardigheden. Eerst
starten bij DaAr, wat meer beschut, vervolgens door naar de Service Teams de Liemers om redelijk
beschut aan de werknemersvaardigheden te werken. Cliënten van DaAr kunnen helaas niet aan ons
Service Team (ST) deelnemen. Het zorgkantoor geeft geen financiering aan cliënten die niet op de
locatie van DaAr met hun activiteitenbegeleider aan de slag zijn.
Ook op het ST zijn werkleiders actief, dus cliënten lopen niet 'los' rond. Desondanks verspeelt DaAr de
financiering van hun cliënten. Daarom zijn cliënten van GGnet niet in de gelegenheid om meer
arbeidsvaardigheden op te doen binnen het ST ook al zijn ze daar aan toe en zou dat goed zijn voor hun
zelfstandigheid/zelfredzaamheid.
In ons ideaalbeeld van het sociaal domein wordt onder leiding van de Regisseur gezocht naar een
invalshoek om de cliënt te ondersteunen, daar waar hij moeite heeft in het arbeidsproces te worden
opgenomen. Dat kan dan los van verschillende beslisbomen en financieringsstromen met al zijn
invloeden.

Gefaseerde transformatie
De opgaven waar we voor staan zijn niet alleen van inhoudelijke aard. We hebben ook de opdracht om
nieuwe en bestaande taken binnen nieuwe budgettaire kaders uit te voeren.
Ten opzichte van de budgetten zoals tot nu toe gehanteerd door het Rijk, gaat het om forse
bezuinigingen oplopend tot circa 25% per wet. Daarnaast wordt bezuinigd op het bestaande
gemeentelijke Wmo-budget voor hulp bij het huishouden. Ook voor de taken die nu al onder de
verantwoordelijkheid van de gemeente vallen geldt een taakstelling.

De komende jaren krijgt de gemeente te maken met een groot aantal nieuwe uitvoerders in het sociaal
domein, die samen met de reeds bestaande aanbieders binnen de nieuwe kaders hun opdracht gaan
uitvoeren. Het vraagt veel van alle betrokken partijen om inwoners met een vraag de juiste
ondersteuning op maat te leveren.
Een zorgvuldige aanpak van de overgang van 2014 naar 2015 is cruciaal voor de continuïteit in
ondersteuning van de huidige gebruikers van de betreffende voorzieningen. De impact van deze
decentralisaties is veel groter dan de invoering van de Wmo in 2007. Dat vraagt om zorgvuldigheid
jegens de ‘bestaande cliënten’, een goed samenspel met de betrokken maatschappelijke organisaties en
een heldere communicatie naar onze burgers.

Het doel is voor het jaar 2015 (en zo nodig voor specifieke onderdelen voor het jaar 2016) een
overgangssituatie te creëren waarin duidelijk is wanneer en op welke wijze veranderingen worden
doorgevoerd en die zich van meet af aan zal moeten begeven binnen de dan geldende financiële kaders.
Dit gegeven zal ongetwijfeld een spanningsveld opleveren en een aantal risico’s kennen.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                                                                        14




Beslispunt 2:            We gaan uit van gefaseerde transformatie

    We kiezen voor een transformatie. Dit doen we gefaseerd. Hiertoe kiezen we voor een
    gewenningsperiode van 2015 – 2016. Dat betekent enerzijds dat we in 2015 zo veel mogelijk continuïteit
    bieden aan inwoners die op 31 december2014 ondersteuning of zorg krijgen vanuit de huidige
    regelingen. De continuïteit geldt voor het inhoudelijk resultaat en niet per definitie voor de vorm of
    leverancier. Voor inwoners die na 1 januari 2015 uitbreiding van ondersteuning vragen of zich met een
    nieuwe ondersteuningsvraag melden, geldt de nieuwe werkwijze.




                        Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                        15




7.      Burgerparticipatie
Burgerparticipatie vinden we belangrijk zowel op het proces van de transformatie als in de uitvoering
ervan. Onze inzet voor burgerparticipatie is tot nu toe vooral gericht geweest op cliënten(organisaties)
en Wmo-raden in de regio Arnhem betrekken bij het proces van de transformatie. Met
vertegenwoordigers van cliëntenorganisaties en adviesorganen in het brede sociale domein (AWBZ,
WWB, Wmo, thuiszorg, jeugdzorg, WsW) is er een regionaal plan van aanpak Burgerparticipatie
opgesteld. In dit plan van aanpak komt ook aan de orde hoe burgerinitiatief in de uitvoering van de
transformatie vorm kan krijgen. Op woensdag 30 oktober 2013 is de startbijeenkomst georganiseerd. In
het plan van aanpak zijn de volgende doelen en resultaten afgesproken.


De doelen zijn:
    •   Burgers hebben de rol van co-opdrachtgever om samen met gemeenten (als regisseur en
        opdrachtgever) te bepalen wat de inzet van professionals moet zijn om te komen tot de
        transformatie van het sociaal domein. Er komt een advies over hoe de tevredenheid van
        bewoners als sturingsinstrument te gebruiken is.
    •   Een nieuwe manier van denken en werken bij professionals en een nieuwe balans in
        verantwoordelijkheden tussen burgers en overheid, tussen burgers onderling en tussen
        overheden onderling. Er zijn passende methoden ontwikkeld om participatie voor de
        verschillende burgers vorm te geven.
    •   Een advies vanuit burgerperspectief hoe de vier uitgangspunten uit te werken zijn in een
        concreet aanbod die leiden tot de transformatie van het sociale domein.
    •   De centrale doelstelling van de Regionale Sociale Visie (het stimuleren dat mensen mee kunnen
        doen aan de lokale samenleving en relaties met anderen kunnen ontwikkelen) wordt hiermee
        mede vorm gegeven.

Gewenste resultaten zijn:
   •   De WMO-raden hebben hun positie in het gemeentelijke regionale proces
   •   Een profiel over wat burgers nodig hebben om co-opdrachtgeverschap vorm te geven. Een
       advies aan gemeenten en sociale partners om dit waar te maken.
   •   Burgers zijn actief betrokken in alle proeftuinen van de regio Arnhem
   •   Advies over hoe de tevredenheid van bewoners en de effecten van zorg/ ondersteuning vanuit
       burgerperspectief als sturingsinstrument te gebruiken is. (voorjaar 2014)
   •   Er worden passende methoden ontwikkeld om participatie voor de verschillende burgers vorm te
       geven. Hierin is aandacht voor burgerinitiatieven en het betrekken van de ‘doeners’. (najaar
       2013 – voorjaar 2014)
   •   Een advies vanuit burgerperspectief hoe de vier uitgangspunten uit de Regionale Sociale Visie uit
       te werken zijn in een concreet aanbod die leiden tot de transformatie van het sociale domein.
       (voorjaar 2014)

Momenteel worden verschillende werkgroepen ingericht om de genoemde resultaten te bereiken. Burgers
kunnen daarbij een beroep doen op gemeenten, sociale partners en Zorgbelang Gelderland (zie
uitwerking in projectorganisatie).

Bijvoorbeeld: een uitwerking van jeugdzorg. Op het gebied van de zorg voor de jeugd is de
burgerparticipatie vorm gegeven door de Brigade (ervaringsdeskundige ouders en jongeren die advies
geven voor de inrichting van het nieuwe stelsel), de videoreportage van het de Beeldbuis
(www.debeeldbuis.tv) over jongeren in de jeugdzorg en de bijeenkomst tussen cliënten en gemeenten in
Westervoort, de VideoDocuQuiz (ouders en jongeren vertellen via video hun verhaal, professionals en
gemeenten worden tijdens bijeenkomsten uitgedaagd tot discussie) en het gebruik van een ‘blogboek’ als
mogelijk instrument voor cliëntparticipatie (cliënten beheren hun eigen dossier en nodigen, indien nodig,
hulpverleners uit om gebruik te maken van hun dossier).
In december 2013/januari 2014 organiseren we bijeenkomsten waarin we burgers, partners,
cliëntvertegenwoordigers en andere geïnteresseerden informeren over de veranderingen die de
decentralisaties tot gevolg hebben. We vragen hen om hierover met ons mee te blijven denken en ons
van input te blijven voorzien.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                                                        16




Om ruimte te creëren voor burgerinitiatief is het van belang een, nog vast te stellen, percentage van het
budget hiervoor te reserveren. De burger vragen om meer participatie zal leiden tot nieuwe ideeën en
uitvoeringsvraagstukken.


 Beslispunt 3:             De gemeenten hechten aan burgerinitiatief

      Burgerparticipatie vraagt om financiële ruimte en beleidsruimte voor burgerinitiatieven op het
      proces van de transformatie en in de uitvoering ervan.




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                          17




8.      Toegang tot het sociale domein.
Het organiseren van toegang kan op verschillende manieren. In den lande wordt met experimenten op
verschillende wijze invulling gegeven aan diverse mogelijkheden.

Model gemeente Arnhem
Gebiedsteams
De gemeente Arnhem kiest voor het inrichten van gebiedsteams. Vanaf 1 januari 2015 wordt er gewerkt
met één gebiedsteam voor volwassenen en één gebiedsteam voor de jeugd, per gebied. In eerste
instantie zal dit op basis van detachering zijn van de huidige organisaties in het sociale domein. Ook
ZZP-ers en “kleine aanbieders” wordt de mogelijkheid geboden om toe te treden tot de gebiedsteams.
Vanwege de gewenste omvang van de teams en de twee verschillende wettelijke kaders, wordt
vooralsnog uitgegaan van twee teams per gebied.

Enkele karakteristieken:
-samenwerking tussen de beide gebiedsteams (voor volwassenen en jeugd)
-primair in dienst van gebiedsorganisaties vanuit “moederorganisaties”
-samenwerking/afstemming met wijkregisseurs
-er blijft gemeentelijke back-office voor complexe voorzieningen Wmo als bijv rolstoelen of
woningaanpassingen
-Uitvoering wordt ondergebracht bij “Hoofdaannemer”

Model gemeente ’s-Gravenhage
Gemeente als uitvoerder
De gemeente ’s-Gravenhage denkt erover om in ieder geval voor het jeugdbeleid een fusie tot stand te
brengen tussen CJG, Bureau Jeugdzorg en de Jeugdgezondheidszorg. Daarmee wordt een deel van het
sociale domein bediend.

Enkele karakteristieken:
- Gemeente heeft alles in de hand
- Samenvoeging Bureau Jeugdzorg/Jeugdgezondheidszorg/CJG
- Veilig opvoedklimaat publieke taak
-Bestuurlijke verantwoordelijkheid
-Relatie opdrachtgever-opdrachtnemer in één hand met tot gevolg loyaliteitsconflict voor een regisseur.

Model gemeente Lingewaard
Vergaande samenwerking tussen zelfstandige organisaties (inrichting van een netwerk)
Er zijn gemeenten die kiezen voor het verder uitwerken van bestaande structuren. Denk aan de Wmo-
voorzieningen, het Centrum voor Jeugd en Gezin en bijv. de regionale sociale dienst.

Enkele karakteristieken
- aparte entiteiten blijven bestaan
- samenwerken aan een doel maar wel met eigen taken en verantwoordelijkheden t.o.v. andere
organisaties
- Regievoerder in overleg bepalen

Model regio Eindhoven
Kern van het Eindhovens model zijn daar zgn. sociale wijkteams. Doorontwikkelen van de teams in de
wijken. Vanuit de teams zal o.a. de burgerkracht versterkt moeten worden en de relatie met de
huisartsen als “partners in de eerste lijn” moeten worden verstevigd. De inhoudelijke richting mag dan
duidelijk zijn, de manier waarop de teams zich moeten vormen en ontwikkelen is dat allerminst. Er is een
verscheidenheid aan vragen en mogelijkheden en er moet ruimte zijn voor nieuwe ideeën.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                              18




Belangrijkste elementen zijn:
    •   Generalisten sluiten aan bij de informele en formele netwerken en maken gebruik van de
        aanwezige basisvoorzieningen met formele en informele netwerken of laten inwoners er zelf
        gebruik van maken.
    •   Inwoners kunnen naar een vertrouwde en makkelijk bereikbare plek. De wederkerigheid is een
        wezenlijk begrip binnen het gedachtegoed. De sociale kwaliteit is een verantwoordelijkheid van
        alle actoren; gemeente, bedrijfsleven, woningcorporaties, zorginstellingen, het onderwijs, de
        sportclubs, cultuurinstellingen en burgers onderling.
    •   De rol van de gemeente ten aanzien van informele netwerken is ingetogen en dat blijft zo. Naast
        de inzet van generalistische wijkteams komt een generalistisch werkend multidisciplinair
        expertteam dat zich volledig richt op de meest problematische huishoudens.

Liemers: één toegang voor het hele sociale domein
Wij voeren deze transformatie door omdat wij daarmee de inwoners die ondersteuning nodig hebben een
grote dienst willen bewijzen: overzichtelijkheid dicht bij huis.
Met dat in het achterhoofd hebben wede eerdergenoemde uitgangspunten afgeleid van de regionale
sociale visie, “3D Positiebepaling de Liemers en in deze kadernotitie (hoofdstuk 6) tegen het licht
gehouden.
De Liemerse gemeenten kiezen voor een integrale aanpak met één toegang tot het hele sociale domein.
Binnen de afzonderlijke gemeenten blijft de mogelijkheid bestaan om straks bij de Uitvoering de weg
naar dit ideaalbeeld met lokale mogelijkheden in te vullen. Maar ook de praktische invulling blijft een
verantwoordelijkheid voor de individuele gemeenten, zolang aan het Liemerse principe van één toegang
voor het hele sociale domein niet wordt aangetast. De gemeenten in de Liemers kiezen voor één
(integraal) sociaal team per gemeenschap van +/- 11.000 tot +/- 22.000 inwoners. Binnen de Liemers
geeft dit ruimte voor 4 – 6 sociale teams.

Het Sociaal Team is in ons beeld een eenheid, waarin mensen werken die brede kennis hebben op het
vlak van het sociaal domein. Zij zijn lokaal zeer goed ingevoerd met de kennis en mogelijkheden die er
o.a. binnen de mantelzorg en algemene voorzieningen is. Zij zijn getraind om mensen op het spoor te
zetten van het (her)organiseren van hun eigen leven met daar waar nodig een steuntje in de rug.

De generalist (of regisseur, onafhankelijk adviseur)
Door inzet van sociale teams met generalisten wordt bereikt dat mensen met een (hulp)vraag voortaan
vanuit een meer complete en brede visie op hun ‘totaal situatie’ worden benaderd. Er wordt gekeken en
gewerkt aan alle leefdomein (denk aan de zelfredzaamheidsmatrix domeinen: financiën, dagbesteding,
huisvesting, huiselijke relaties, geestelijke gezondheid, lichamelijke gezondheid, verslaving, activiteiten
dagelijks leven, sociaal netwerk, maatschappelijke participatie en justitie). Het niet hebben van werk of
een dagbesteding kan namelijk grote invloed hebben op financiën, gezondheid en de sociale contacten.



                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                                              19




Vanuit dit brede blikveld kijken generalisten eerst naar wat mensen zelf kunnen doen of wat binnen de
informele- en sociale netwerken of de maatschappelijke basisvoorzieningen kan worden opgevangen.
Waar de generalist zelf tot actie kan overgaan, doet hij dat. Pas daarna wordt zo nodig gebruik gemaakt
van specialistische inzet van buiten het sociale team. De generalist krijgt de rol van ‘inkoper’ in plaats
van ‘verkoper’. De generalist gaat in conclaaf met de hulpvrager en indien nodig ‘kopen zij in’ bij het
expertiseteam. De generalist heeft en houdt de regie als de bewoner/ gezin dit (tijdelijk) niet zelf kan.

Het expertteam
Bij expertisefuncties denken we snel aan (jeugd)GGZ, zorg voor verstandelijk beperkten, psychologen,
psychiaters, jeugdreclassering, jeugdbescherming, enz. Het is natuurlijk belangrijk dat kennis en kunde
van deze specialisten gebruikt gaat worden in het sociale team om de signalering te verbeteren en om
beter in te spelen op de lichte problematiek (ontzorgen, de-medicaliseren). Er zijn varianten denkbaar
dat er een onafhankelijk expertiseteam aansluit bij het sociale team om goede diagnoses te kunnen
stellen. Andere optie is een, regionaal, opererend specialistisch team dat zich inzet op het gebied van
overlast en multiproblemen (en zo snel als mogelijk terugschakelt naar het sociale team en de eigen
regie van mensen). Gezien het beperkte aantal casussen in de Liemers is dit een regionale opdracht en
deze zal (minimaal) op het niveau van de regio Arnhem af gaan spelen.

Andere ondersteuningstaken zijn echter ook belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan de administratieve
afhandeling van zaken die nu gedaan worden door de sociale dienst of de schuldhulpverlening.



 Beslispunt 4                        Lokaal

      De inrichting van de toegang is een locale aangelegenheid. De voorkeur is om te komen tot een
      eenduidige vorm van toegang




 Beslispunt 5                        Eén integrale toegang; het sociale team

      We richten één (integraal) sociaal team per gemeenschap van +/- 11.000 tot +/- 22.000 inwoners in. In
      de Liemers houdt dit 4 – 6 sociale teams in.




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                                                                          20




Beslispunt 6:                         Generalistische benadering

        •       Ondersteuningsvragen op het gebied van alle leefdomeinen
        •       Eerst eigen kracht en sociale omgeving
        •       Alleen duurzame oplossingen



Beslispunt 7:                         Aansluiten op de informele en formele netwerken

    Het uiteindelijke doel is één integraal sociaal team dat aansluit op bestaande formele en informele
    netwerken. De route en de methode er naar toe vragen verder onderzoek. De transformatie agenda die
    samen met inwoners en partners (breed) opgesteld wordt, werkt hiernaar toe. Lokaal is er ruimte voor
    inrichting van het sociale team, regionaal ( Liemers en Arnhem) is er consensus over de aansluiting van
    de (regionaal georganiseerde) specialisten (denk naast GGZ, VB ook aan taken wat betreft arbeid &
    dagbesteding en voorzieningen.




                           Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                        21




9.      Het sociaal team in relatie tot andere disciplines
Het sociale team is voor de inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben een spin in het web met
sterke verbindingen met andere disciplines.

Justitie
Op het gebied van jeugd is het belangrijk om aan te sluiten op justitie. De rechter kan namelijk
uitspraken doen die inzet vragen van Jeugdbescherming of reclassering. Ook de aansluiting met de Raad
voor de Kinderbescherming moet goed geregeld worden.

Aansluiting op eerstelijnsgezondheidszorg
De gemeente krijgt door de decentralisaties meerdere nieuwe verantwoordelijkheden, onder andere op
het gebied van zorg. De ondersteuning van de gemeente moet aansluiten op de ondersteuning en zorg
die onder verantwoordelijkheid van andere partijen geleverd wordt, vanuit de Zorgverzekeringswet
(Zvw) en de nieuwe Wet Langdurige Intensieve Zorg (LIZ). Zowel vanuit de Jeugdwet als de nieuwe
Wmo willen wij in 2014 met zorgverzekeraars en zorgverleners afspraken maken over een zo goed
mogelijk afgestemde ondersteuning aan inwoners. De centrale vraag is hoe de maatschappelijke
ondersteuning en medische zorg op elkaar kunnen aansluiten. We zoeken daarbij naar wat gemeente en
zorgaanbieders voor elkaar kunnen betekenen met als doel voor inwoners de hulp/zorg zo adequaat en
passend mogelijk te verlenen.

Tot slot is het erg belangrijk dat de huisarts goed aangesloten wordt op het aanbod van het sociale team.
De huisarts is een belangrijke partner in het veld. De huisarts blijft zelfstandig doorverwijzen, maar kan
een belangrijke signaalfunctie vervullen op trends waar preventief aandacht aan besteed moet worden.
Hierover wordt vanaf januari 2014 met gemeenten en vertegenwoordigers van de huisartsen verdere
afspraken over gemaakt. Wat ons betreft vindt dit overleg op Liemerse schaal plaats.

Veiligheid als partner
De gemeente regisseert ook op het gebied van veiligheid. Samen met burgers, bedrijven en andere
overheidsorganisaties wordt er dagelijks gewerkt om de gemeente leefbaar en veilig te houden. De
gemeenteraden hebben hun doelstellingen op het gebied van veiligheid vastgelegd in de Kadernota
Integrale Veiligheid (KIV) 2012-2015.

Veiligheid is een breed begrip. Om dit begrip werkbaar/hanteerbaar te maken is er in de KIV voor
gekozen om het beleidsterrein veiligheid op te delen in vijf hanteerbare veiligheidsvelden.

Dit zijn:
1.        Veilige woon- en leefomgeving
2.        Bedrijvigheid en veiligheid
3.        Jeugd en veiligheid
4.        Fysieke veiligheid
5.        Integriteit en veiligheid

Met betrekking tot het sociale domein zijn de veiligheidsvelden 1 en 3 van belang.

Veilige woon en leefomgeving
Op dit veiligheidsveld zet de gemeente op dit moment het instrument buurtbemiddeling in. Doelstelling:
het concept buurtbemiddeling in de gemeenten Westervoort, Duiven, Zevenaar en Rijnwaarden
beschikbaar stellen aan de inwoners van deze gemeenten, om een positieve impuls te geven aan de
leefbaarheid en veiligheid, de zelfredzaamheid van de inwoners te vergroten en het Actief burgerschap te
vergroten.

In het ideaalbeeld vanaf 2017 is ook voor het thema veilige woon- en leefomgeving binnen de Sociale
Teams aandacht.

Daarnaast is de gemeente aangesloten bij het veiligheidshuis Arnhem. Het Veiligheidshuis Arnhem is de
fysieke locatie waarbinnen de gemeente Arnhem, het Openbaar Ministerie (OM), de politie Gelderland-
Midden, en verder de justitie- en zorgpartners (zoals de Raad voor de Kinderbescherming, 3RO, DJI,
AMW, HALT, Bureau Jeugdzorg en GGZ), samenwerken. Dit samenwerkingsverband is gericht op een
integrale probleemgeoriënteerde aanpak van criminaliteit en het bevorderen van de sociale veiligheid.
Een aantal onderwerpen uit de verschillende ketens zal in het Veiligheidshuis worden behandeld.
Inhoudelijk wordt er gekozen voor een groeimodel aangaande het Veiligheidshuis.

Er is voor gekozen om te starten met vier doelgroepen:
1.       risicojeugd
2.       zeer actieve veelplegers (inclusief overlastaanpak)
3.       slachtoffers en daders van huiselijk geweld




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                                                                        22




4.      ex-gedetineerden (nazorg)

Ook het Veiligheidshuis moet een volwaardige plaats krijgen in het sociale domein van de Liemerse
gemeenten.

Casus: Henk weet uit ervaring hoe het is om buiten te slapen en te veel alcohol te drinken. Dat doe je
niet voor de lol maar omdat er op dat moment geen alternatief is. Overdreven inzet van politie, opjagen
en boetes werken niet: het levert alleen nog meer ellende op en maken het nog moeilijker om een
nieuwe toekomst op te bouwen. Hoe meer boetes, hoe meer schulden en hoe kom je daar dan weer
vanaf. Kees is er bovenop gekomen en wil graag meedenken over een betere aanpak. Het is belangrijk
dat de gemeente ervaringsdeskundigen inschakelt als het gaat om de aanpak van daklozen en
verslaafden.

Jeugd en veiligheid
De doelstellingen die benoemd zijn in de KIV zijn vorm gegeven aan de hand van de jeugd en
jongerenbeleid van de gemeente. Dat gaat binnen het sociaal team cq Expertiseteam mede vorm krijgen.

Huiselijk geweld en kindermishandeling
Preventief handelen ter voorkoming van huiselijk geweld en kindermishandeling, is niet nieuw. Toch
hebben de meeste gemeenten hierop geen specifiek beleid ontwikkeld, mede omdat de middelen
hiervoor via centrumgemeenten worden verdeeld (onder de noemer ‘vrouwenopvang’). Het lijkt erop dat
de rijksoverheid de constructie met de centrumgemeenten wil handhaven. Daarbij is mogelijk wel een
herverdeling van middelen aan de orde. Naar het zich laat aanzien pakt dit voor Gelderland en met name
voor onze regio, negatief uit.

In het kader van de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling, is met ingang van 1 juli
2013 de zogenaamde ‘meldcode’ voor alle organisaties die met kinderen werken, verplicht geworden.
Momenteel wordt hierover een regionale visie voorbereidt, die begin 2014 aan de raden binnen de regio
wordt voorgelegd. De hieruit voortvloeiende actiepunten worden ingebed in de totale aanpak van de
transformatie van het sociale domein in de regio, uitgaande van één huishouden, één plan, één regie,
ook op school.

Onderdeel hiervan is de samenvoeging van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en het
Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG) tot één Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling
(AMHK), dat voor een deel betaald moet worden vanuit de middelen voor gedecentraliseerde
jeugdzorg/hulpverlening. De wet tijdelijk huisverbod bewijst tot slot dat de aansluiting met het
beleidsterrein veiligheid (en de rol van de burgemeester) van essentieel belang is.

Het is dus belangrijk om de samenstelling van het expertiseteam en de functie en de plaats van de
‘specialist’ verder uit te werken. In de op te stellen Uitvoeringsnotitie zullen wij terugkomen op de
structuur van Sociaal Team en Expertiseteam voor 2017 en later en ook voor de weg ernaar toe die elke
gemeente afzonderlijk zal bewandelen, omdat de omstandigheden en inrichting nu eenmaal op
gemeenteniveau is georganiseerd.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                                        23




10.     Cliëntondersteuning en vertrouwenspersoon
Vanuit de nieuwe Wmo krijgt de gemeente naar verwachting de taak om cliëntondersteuning
voor alle inwoners beschikbaar te maken en daarnaast op ieder moment van de dag telefonisch of
elektronisch anoniem een luisterend oor en advies beschikbaar te stellen. Vanuit de nieuwe Jeugdwet
moet de gemeente ervoor zorgen dat jeugdigen, ouders, pleegouders of netwerkpleegouders een beroep
kunnen doen op een vertrouwenspersoon. Deze persoon is onafhankelijk en ondersteunt inwoners op
hun verzoek bij aangelegenheden die samenhangen met de wettelijke taken en verantwoordelijkheden
van de gemeente, de jeugdhulpaanbieder, de gecertificeerde instelling en het advies- en meldpunt
huiselijk geweld en kindermishandeling.

Bij het opstellen van de Uitvoeringsnotitie in 2014onderzoeken we in 2014 hoe we de functies
cliëntondersteuning en vertrouwenspersoon invullen, zo mogelijk in onderlinge samenhang. Dit koppelen
we bij voorkeur aan een algemene informatiefunctie.


11.     Rol van de gemeente in het transformatieproces
Eerder in deze rapportage is al verwezen naar de gevolgen van de transformatie voor de gemeentelijke
organisatie zelf, de noodzaak om te komen tot ontkokering binnen het gemeentelijk apparaat en het
bestuur, de rol die de gemeentelijke organisatie in moet nemen in het sociale domein en de
voorbeeldfunctie die de gemeente zou moeten bekleden.

Casus naar aanleiding van de proeftuin arbeid & participatie:
Het RID de Liemers wil met de gemeenten in de Liemers beleid ontwikkelen als het gaat om social
return. In 2011 is er voor ongeveer 80 miljoen ingekocht. Ambtenaren beslissen nu individueel of men
wel of geen gebruik maakt van social return. Besluit wordt echter vaak genomen vanuit het beeld dat
social return in de opdrachtverlening vertraging oplevert. Er is weinig kennis van de doelgroep, maar
ook ondernemers vinden het vaak lastig om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of met een
handicap aan te nemen. Door aan te sluiten bij projecten die draaien naar het toeleiden naar werk
kunnen er bruggen geslagen worden. Denk bijvoorbeeld aan een koppeling tussen werkgever en een
eventuele zorgorganisatie met expertise op het begeleiden van beperkingen, positief ‘belonen’ van
bedrijven die ‘good practices’ weten te presenteren, maar ook aansluiten bij dat wat een bedrijf kan
leveren (ruimte, producten, etc) ten behoeven van participatie projecten.

Bij het transformatieproces moet de gemeente zich opstellen als ‘eigenaar’. De lokale overheid is de
enige partij die daarin sturend kan zijn, omdat ze politiek verantwoordelijk is voor het sociale gehalte
van de gemeente. Daarmee is niet gezegd dat de gemeente hierin alleen staat. Integendeel. Het sociale
domein is van iedereen is; van burgers, wijken, instellingen en het bedrijfsleven. Maar het totaalplaatje
hoort bij de lokale overheid te liggen. Daar zijn immers een aantal belangrijke wettelijke taken belegd en
kan verbinding worden gemaakt tussen alle segmenten binnen het sociale domein.

Dat de gemeente ‘eigenaar’ is van het transformatieproces, wil niet zeggen dat de gemeente voorop
moetlopen bij het verder uitwerken van de concrete praktijk. De gemeente laat ‘de praktijk’ daar waar hij
hoort, namelijk bij de praktijk zelf.

Niettemin hoort het bij de centrale rol om de bestaande structuren niet teniet te doen voordat er andere
gewenste ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. En om dat te voorkomen willen de Liemerse
gemeenten, zeker in de jaren tot 1-1-2017 het sociale domein en de ontwikkelingen nauwlettend in de
gaten houden. Het begeleiden van de noodzakelijke transformatie in het sociale domein is wel bij uitstek
een taak voor de lokale overheid. Het zou naïef zijn te verwachten dat er vanuit de bestaande kaders,
denkwereld en instituties spontaan en organisch een nieuw patroon ontstaat; het is aan de gemeente om
dit proces te initiëren en te realiseren door onder meer gericht subsidiebeleid.

De werkwijze zal minder moeten uitgaan van ‘blauwdrukken’ en beheersing. Ontwikkeling is het parool,
met acceptatie van de daarbij behorende onzekerheden. Het gaat om een nieuw evenwicht tussen
regievoering en het verlaten van gebaande paden en traditionele kaders. Dit betekent beleid maken op
basis van praktijkkennis en een andere financiering die meer ruimte schept voor nieuwe initiatieven.
Bovendien moet de gemeentelijke uitvoering bewegen richting generalistische werkwijze. Dat zal onder
meer vermindering van het aantal loketten tot gevolg hebben. Binnen het ambtelijk apparaat zal gewerkt
moeten worden met een horizontale programmering. Met synchroon daaraan een politieke agenda.

Met als implicatie dat de gemeenten, ook als onderdelen van de regio Arnhem,           het aandurven om
over de eigen territoriale grenzen heen te kijken. Als de praktijk laat zien dat er leemten in wetten en
regels zitten, dan moet de gemeente daarvoor bij de landspolitiek aan de bel trekken. Evengoed kan het
voorkomen dat de nieuwe aanpak ‘best practices’ oplevert die ook buiten de Liemers navolging
verdienen.



                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                                                                                              24




Casus naar aanleiding van de proeftuin arbeid & participatie in de Liemers: Een cliënt heeft een
uitkering en zit in de WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen). Cliënt heeft op meerdere
leefgebieden een probleem in de zelfredzaamheid. Hij heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt en
zou gebaat zijn bij het opstarten van beschermde laagdrempelige werkzaamheden waarbij hij kan
werken aan zijn werknemersvaardigheden. De bewindvoerder gaat hiermee niet akkoord. Hij moet
meerdere sollicitaties per week naar werk verrichten.
In de praktijk gaat het er nu op neerkomen dat betrokkene solliciteert, maar niet aangenomen zal
worden, of als hij start binnen de kortste keren zal uitvallen. Dit doet zijn zelfbeeld geen goed.
We zien dit vaker terugkomen. Als sociale dienst 'wachten' we nu vaak tot de WSNP ten einde is en
starten we daarna een traject naar werk die laagdrempeliger insteekt.
In dit laatste geval betekende het dat cliënt niet mee kon doen aan de proeftuin. Hij zit hele dagen
thuis, komt zijn huis niet meer uit, vervuilt.

Lokaal
De inrichting van de toegang tot het sociale domein is bij uitstek een lokale aangelegenheid. De
aansluiting van de gemeente op het, nog in te richten, sociale team is en blijft een lokale, mogelijk zelfs
gebiedsgerichte, aangelegenheid. Vanwege (ambtelijke) capaciteit, competenties, complexiteit wordt er
gekozen om op Liemers niveau kaders af te spreken. Het heeft ook de voorkeur om één gezamenlijk
model voor de toegang en de transformatie van het sociale domein te kiezen en die verder uit te werken.
Op die manier kunnen de onderlinge (leer)ervaringen gedeeld worden en is de positie richting andere
partijen sterker. Belangrijk bij de inrichting van het sociale team is dat de route er naar toe lokaal
aangevlogen wordt. Niet alleen omdat onderwerpen zoals burgerparticipatie/ burgerkracht lokale
invulling vragen, maar ook omdat de startpositie (beleidsmatig en uitvoerend) van de vier gemeenten
verschillend is.

Samenwerken in de Liemers
De gemeenten Duiven, Rijnwaarden, Westervoort en Zevenaar werken samen als het gaat om de
decentralisaties Awbz/ Wmo, participatiewet en zorg voor de jeugd (incl. decentralisatie Passend
onderwijs). Dat blijkt uit het gezamenlijk opzetten van het document “3D positiebepaling De Liemers”.
Op regionaal niveau, op Liemers niveau en op gemeentelijk niveau, worden producten opgeleverd, die
vormgeven aan de verschillende decentralisaties. De Liemerse gemeenten sluiten hier ambtelijk en
bestuurlijk op aan. Basis voor het Liemerse project wordt gevormd door de Liemerse positionpaper en de
regionale sociale visie. Er wordt gewerkt aan een voorstel om de samenwerking efficiënter, effectiever en
meer gericht op de transformatie van het (brede) sociale domein te realiseren. Uitgangspunt is één
beleid, één kader, één gezamenlijke agenda, één ambitie, één doel, één werkvorm en een gezamenlijke
keuze richting dat doel.

Samenwerken in de regio Arnhem
Twaalf gemeenten in de regio Arnhem werken met elkaar samen rondom de transformatie van het
sociale domein, inclusief de inbedding van de decentralisaties. Dit zijn de gemeenten Arnhem, Doesburg,
Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Rijnwaarden, Wageningen, Westervoort,
Zevenaar. De gemeenten staat een samenhangend beleid in het sociaal domein voor ogen en ze zetten
in op voldoende uitvoeringskracht voor de decentralisaties waarbij er ruimte is voor de lokale invulling
van de uitvoering. Voor sommige onderdelen in het sociaal domein is regionale samenwerking verplicht,
bijvoorbeeld rondom de werkgeversdienstverlening in het kader van de decentralisatie
Werk/Participatiewet of het opstellen van een regionaal transitiearrangement jeugdzorg.

 Beslispunt 8:              De gemeente is eigenaar van het transformatieproces

      De lokale overheid is de enige partij die hierin initiërend en sturend kan zijn, omdat ze bestuurlijk
      verantwoordelijk is voor het sociale domein van de gemeente.


 Beslispunt 9:              De gemeente transformeert mee

      Integraal beleid, beleid vanuit de praktijk, andere vormen van financieren met meer ruimte voor nieuwe
      initiatieven, minder blauwdrukken en beheersing. We willen gefaseerd toewerken naar een
      gemeentelijke organisatie die zich meer richt op de regievoering. De uitvoering beleggen we in de
      toekomst waar mogelijk bij maatschappelijke partners. met maatschappelijke partners.

 Beslispunt 10:             Samenwerken in de Liemers

      In te stemmen met de opdracht om tot een voorstel te komen om de samenwerking binnen de Liemers
      efficiënter en effectiever uit te werken.
                              Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
      Deze samenwerking wordt bevorderd als er gekozen wordt voor één beleid, één ambitie, één kader, één
      richting. Hierin zit ruimte voor lokale uitvoeringaccenten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                          25




Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                      26




12.        Sturingsmodel
De Liemerse gemeenten hebben de volgende 4 gangbare, verschillende sturingsmodellen getoetst aan de
Liemerse uitgangspunten zoals benoemd in ”3D positiebepaling de Liemers” en de regionale sociale visie.
De uitgangspunten zijn:
-       Aansluiten bij lokale netwerken en lokale problematiek. Uitvoering zo dicht mogelijk bij inwoners.
-       Versterken zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid en inzetten op eigen kracht Burger
        houdt zelf regie.
-       Maatwerk zoveel mogelijk tijdelijke ondersteuning. Alleen daar waar nodig inzet langdurige zorg
        en ondersteuning.
-       Inzet op informele zorg bij ondersteuningsvragen ( mantelzorg en vrijwilligerswerk)
-       Vraag van inwoner is uitgangspunt. Er wordt gezocht naar een resultaatgerichte, effectieve en
        efficiënte inzet van de ondersteuning.
-       Integrale en uniforme toegang
-       Eén huishouden, één plan, één regisseur.
-       Voorkomen van overlap door slimmer samenwerken
-       Inzetten op preventie
-       Verschuiven van dure maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen.
-       Transformatie richt zich niet alleen op hulpvragers maar op alle inwoners.

Er zijn vier sturingsmodellen:

1.         Eigen beheer
In dit model is de gemeente zoveel mogelijk zelf aan het stuur. De gemeente regelt zelf de toegang,
maakt een ondersteuningsplan en zorgt zelf voor de toeleiding naar het ondersteuningsaanbod. Met
aanbieders worden productie-of resultaat afspraken gemaakt. Er is een duidelijke knip tussen toegang en
uitvoering. De aanbieders staan op afstand.

2.         Marktmeester
Samen met de inwoner wordt bepaald ( dit kan de gemeente zijn of een sociaal team) wat deze nodig
heeft om zelfstandig te kunnen functioneren en de aanbieders mogen hierop een aanbod doen met een
plan en een prijs, al dan niet in combinatie met andere aanbieders . De gemeente of het sociale team
bepaalt samen met inwoners welk aanbod het meest geschikt is. De gemeente bepaalt in dit model de
randvoorwaarden zoals kosten en kwaliteit. Binnen deze randvoorwaarden geven aanbieders zelf vorm
aan de meest geschikte ondersteuning.

3.         Samenwerking5
Er is een nauwe samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke organisaties en inwoners. In dit
model wordt de toegang tot de zorg georganiseerd in een team van professionals. Er is geen knip tussen
toegang en uitvoering. Generalisten bieden oplossingen dichtbij de leefomgeving van de inwoners. De
uitvoering vindt plaats op basis van vertrouwen gemeenschappelijke doelstellingen en afspraken

4.          Samenleving
In dit model ligt de verantwoordelijkheid en initiatief voor maatschappelijke ondersteuning primair bij
inwoners en in de samenleving. De gemeente kan inwoners faciliteren bij het uitvoeren van eigen
oplossingen en initiatieven en borgt een vangnet voor de inwoners die onvoldoende eigen regie kunnen
voeren

Primair model: Samenwerking
Na de vier modellen getoetst te hebben aan de uitgangspunten van de positionpaper past het
samenwerkingsmodel het best. Door het onderlinge overleg en de gezamenlijke verantwoordelijkheid van
alle 3 de partijen (gemeente, maatschappelijke organisaties en inwoners) is de verwachting dat er een
op maat gesneden ondersteuningsaanbod kan ontstaan. Waarbij ook de eigen kracht die inwoners
hebben optimaal wordt ingezet.

De Liemerse gemeenten willen toewerken naar “Samenwerking als primair sturingsmodel. In nauwe
samenspraak met aanbieders, inwoners en gemeente, wordt bepaald wie aan de ondersteuningsvraag
van een dorp kan voldoen. Maar dit kan ook op individueel niveau gebeuren, samen met de inwoner
wordt door Sociaal Team, professionals en aanbieders gezocht naar een goed ondersteuningsaanbod.



5
 “ Het sturingsmodel “samenwerking” niet verwarren met vergaande samenwerking als toegangsmodel. Dit zijn verschillende begrippen die ieder in hun eigen
context geplaatst moeten worden.




                                     Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                              27




Groeimodel: Eerste periode 2015-2017; gemeente uitdrukkelijk regierol
Vanwege de onbekendheid met de doelgroep en de nieuwe beleidsterreinen en de grote financiële risico’s
kiezen de Liemerse gemeente in eerste instantie voor een sterk sturende en regisserende rol. Maar
hierbij is alle kennis en kunde nodig van alle betrokkenen om de transformatie van het sociale domein
tot stand te brengen. Dat vraagt een intensieve samenwerking met inwoners, hulpvragers,
maatschappelijke organisaties en de gemeenten. Als de gemeente voldoende kennis en grip op nieuwe
taken en doelgroepen heeft, wordt via de geleidelijke weg samen gebouwd aan het samenwerkingsmodel
voor de sturing van het sociaal domein. De verwachting is dat het hier gaat om een overgangsperiode
van 2015-2017 zoals ook in het transitiearrangement Jeugdzorg is vastgelegd. In 2017 is het
samenwerkingsmodel bereikt.

Meerdere modellen naast elkaar
Naast het samenwerkingsmodel als primair model, kunnen ook de andere sturingsmodellen van
toepassing zijn. Welk sturingsmodel in welke situatie het meest effectief is, is afhankelijk van
bijvoorbeeld de ondersteuningsvraag, de omvang van de vraag, de manier waarop de markt is
georganiseerd. In de uitwerkingsnotitie die in het voorjaar van 2014 wordt opgesteld, wordt dieper
ingegaan op de inzet van verschillende sturingsmodellen.


 Beslispunt 11:            Primair model voor sturing: samenwerking

      Keuze voor samenspraak met aanbieders, inwoners en gemeente als het gaat om sturing. Hiernaast
      kunnen ook andere sturingsmodellen van toepassing zijn, afhankelijk van welke het meest effectief is.
      In 2014 wordt dit in de uitwerkingsnotitie verder uitgewerkt.




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                                                                           28




13.     Monitoring
Om goed regie te kunnen voeren is een onafhankelijke monitoring noodzakelijk binnen het sociale
domein. In combinatie met andere relevante beleidsinformatie (inhoudelijk, wettelijke regelgeving en
financieel) stelt monitoring de gemeente in staat om in haar regierol tijdig bij te kunnen sturen. In de
uitvoeringsnotitie zullen wij zoeken naar de meest gerede vorm van monitoring

Verantwoording
In de notitie “Tegenkracht organiseren – lessen uit de kredietcrisis” van de Raad voor Maatschappelijke
Ontwikkeling (RMO) wordt onder andere geconcludeerd dat productieve werkwijzen langzaam en
ongemerkt te resulteren in perverse uitkomsten. De oplossing ligt in gevarieerde tegenkrachten, zodat
maatschappelijke sectoren hun publieke doelstelling niet uit het oog verliezen.
Één systeem van verantwoording of sturing heeft als risico dat (sociale) partners er zich naar gaan
verhouden en dat het eigenlijk resultaat ‘mensen op de juiste wijze ondersteunen’ uit beeld verdwijnt
(zie bijvoorbeeld de ontstane bureaucratie, registratie op aantallen, onbewust belonen van negatief
gedrag – zoals in het verleden op wachtlijsten en beleid maken op incidenten en individuele gevallen).

Verantwoording wordt daarom afgelegd op outcome. Welk effect heeft de inzet en welk doel wil men
bereiken. Hiervoor worden een aantal middelen ontwikkeld en uitgeprobeerd in de proeftuinen. Denk
bijvoorbeeld aan de participatieladder (arbeid) en de zelfredzaamheidsmatrix, maar ook het eerder
genoemde ‘blogboek’. Van belang is om gevarieerde verantwoordingsinstrumenten te ontwikkelen met
voldoende tegenkracht. In de Liemers zien we, naast de (verder) te ontwikkelen instrumenten, een
belangrijke rol in burgerkracht en burgerparticipatie.

Casus: Er was behoefte binnen het onderwijs om achterstanden eerder te signaleren en voortgang beter
te monitoren. Hiervoor zijn toetsen bedacht waarmee de ontwikkeling van het kind kan worden gevolgd
vanaf groep 1. Er zijn ook toetsen beschikbaar voor de kinderen in de voorschoolse voorzieningen.
Inmiddels zijn de toetsen leidend geworden. Kinderen worden via de lesstof voorbereid op het maken
van de toetsen en andersom bepalen de toetsresultaten het aanbod van de leerstof voor het kind.


 Beslispunt 12:            Monitoring

      Om goed regie te kunnen voeren is een onafhankelijke monitoring noodzakelijk binnen het sociale
      domein. In de uitvoeringsnotitie organiseren wij monitoring van het nieuw ingezette beleid.




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                                             29




14.      Financiële kaders

Nog financiële onduidelijkheid
De financiële kaders zijn voor de nieuwe taken alleen nog op hoofdlijnen bekend. Op dit moment is nog
onduidelijk welke budgetten en welke taken precies overgaan naar de gemeenten. Een voorbeeld hiervan
is het recente besluit om de persoonlijke verzorging onder te brengen bij de zorgverzekeraar in plaats
van bij de Wmo. De verwachting is dat op zijn vroegst de definitieve budgetten bekend worden in
mei/juni 2014. Daarom wordt in deze kadernotitie een globale richting gegeven voor de verdere
financiële uitwerking in 2014. In de programmabegrotingen van de afzonderlijke Liemerse gemeenten
worden de financiële gevolgen van de transities verwerkt.

Budgettair neutraal
De taken die de gemeenten overgedragen krijgen, gaan gepaard met forse kortingen. De Liemerse
gemeenten hanteren de richtlijn dat de decentralisaties budgettair neutraal uitgevoerd worden. Dat
betekent direct per 1-1-2015 een taakstellende bezuiniging.

De decentralisaties- en bijbehorende ontschotting op inhoud en budget (1 sociaal deelfonds) vormen een
kans om (een gedeelte van) de kortingen op te vangen. De transities en de transformatie die daarmee
gepaard gaat, geeft mogelijkheden om tot een wezenlijk andere inrichting te komen. Door een
gezamenlijke toegang te organiseren voor inwoners, door het inschakelen van ondersteuning onder één
regie en door het leveren van maatwerk op basis van eigen kracht, is de verwachting dat er voordelen
ontstaan met financieel effect

Innovatiebudget
In het transitiearrangement van de jeugdzorg is een afspraak vastgelegd voor het instellen van een
innovatiebudget. Mogelijkheden worden onderzocht of dit ook voor de taken vanuit de AWBZ en
Participatiewet wordt gehanteerd.

Financiële risico’s
De taken de naar de gemeenten worden overgeheveld gaan gepaard met forse kortingen, mogelijke
herverdeeleffecten bij verdeling over de gemeenten via het gemeentefonds en frictiekosten. Het risico
bestaat dat de beschikbare financiële middelen niet toereikend zijn. Nog niet is duidelijk hoeveel
besparingen een nieuwe manier van werken op kunnen leveren. Dit kan leiden tot financiële tekorten bij
de gemeenten en betrokken instellingen.

Risico
Nieuwe manier van werken is nog niet tijdig afgerond. Er wordt een overgangsperiode voorzien. Aan de
ene kant bezuinigt het Rijk per 1 januari 2015 al op de beschikbare budgetten. Zonder aanvullende
maatregelen kan dit invloed hebben op de continuïteit van zorg en de mogelijkheid binnen beschikbare
financiële kaders te blijven.


 Beslispunt 13:             Werken binnen financiële gemeentelijke kaders

      We gaan met ingang van 2015 werken binnen het gemeentelijke financiële kader, opgebouwd uit
      budgetten binnen het hele sociale domein, inclusief kortingen die het rijk ons ter beschikking stelt
      én op basis van bestaande gemeentelijke budgetten (verminderd met de landelijke kortingen).




                           Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                                                                          30




15.      Risicomanagement
De komst van de taakdecentralisaties Jeugdzorg, AWBZ en Participatiewet betekent voor de gemeente
een enorme taakuitbreiding met bijbehorende financiële verantwoordelijkheid. Na de budgettaire
overdracht van de decentralisaties betreft het sociaal domein circa 50% van de gemeentelijke begroting.
Het beheersen en monitoren van de risico’s zijn dus van groot belang.
De toenemende complexiteit van de samenleving, de omvang van projecten waarbij de gemeente
betrokken is, veranderende wet- en regelgeving en niet te vergeten de economische onzekerheden van
deze tijd dwingen de gemeente tot meer risicobewustzijn. Om de juiste beheersmaatregelen te kunnen
nemen, is inzicht nodig in de risico’s die de gemeente loopt en de oorzaken die daaraan ten grondslag
liggen. Omdat risico’s direct of indirect financiële schade tot gevolg kunnen hebben wordt
risicomanagement tegenwoordig gezien als een wezenlijk onderdeel van de (gemeentelijke)
bedrijfsvoering. Wie zijn risico’s niet in beeld heeft, loopt letterlijk “achter de feiten aan”.

Kansen en Risico’s
Op verzoek van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Financiën en de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft het CPB een globale inventarisatie gemaakt van de kansen
en risico’s van de drie grote decentralisaties uit het Regeerakkoord: de Jeugdwet, de WMO 2015 en de
Participatiewet. De inventarisatie is zowel voorlopig als globaal, aangezien de financiële invulling van de
decentralisaties, die per 1 januari 2015 hun beslag moeten krijgen, nog onbekend is. Net als de budget
verdeelmodellen en de juridische en beleidsmatige randvoorwaarden.
Op basis van deze inventarisatie onderscheidt het CPB een aantal kansen en risico’s.

De belangrijkste kansen van de decentralisaties die nu zijn te onderscheiden, zijn:

1.    Betere aansluiting bij de vraag en de mensen
     Door de concentratie van uitvoeringstaken in het sociale domein kunnen gemeenten het aanbod van
     voorzieningen gerichter laten aansluiten bij de vraag en de mensen. Door de concentratie van taken
     op één niveau wordt afwenteling op andere regelingen minder aantrekkelijk.

2.    Doelmatige uitvoering
     De prikkels voor doelmatige uitvoering worden sterker, omdat de gemeenten vanaf 2015
     risicodragend worden, hetgeen kan leiden tot daling van het gebruik en/of de prijs van voorzieningen.




                           Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                              31




De belangrijkste risico’s hebben betrekking op:

1.    Schaalnadelen
     Decentrale uitvoering kan gepaard gaan met schaalnadelen in de uitvoering. Zo kent de huidige WMO
     naar verhouding hoge uitvoeringskosten. Dat vloeit niet alleen voort uit het arbeidsintensieve
     maatwerkkarakter van de voorzieningen, maar ook uit de relatief kleine schaal waarop gemeenten
     opereren. Schaalnadelen kunnen ook ontstaan door versnippering van kennis en inkoopmacht. Dit is
     bijvoorbeeld het geval bij de WMO 2015, doordat inkoop van een beperkt aantal zorgkantoren naar
     een groot aantal gemeenten verschuift. Schaalnadelen kunnen worden ondervangen door samen te
     werken op die activiteiten waar schaal belangrijk is en af te spreken om processen landelijk te
     standaardiseren. Op deze manier kunnen voordelen van lokale kennis gecombineerd worden met
     schaalvoordelen van meer gecentraliseerde uitvoering.

2.    Financiële risico’s
     Een ander risico van uitvoering op kleinere schaal is dat er —zeker bij kleinere gemeenten— een
     cumulatie van financiële risico’s kan optreden. Als grote onverklaarde verschillen in de
     verdeelmodellen cumuleren, kan dit, bovenop de generieke budgetkortingen, individuele gemeenten
     in financiële problemen brengen. Gemeenten hebben slechts beperkte mogelijkheden om deze zelf op
     te vangen door meer inkomsten te genereren uit het eigen belastinggebied, of eigen bijdragen te
     vragen.
     Er moet in het beleid aandacht zijn voor mensen die zich veelvuldig tussen verschillende
     verblijfplaatsen begeven en overal een beroep doen op ondersteuning.

3.    Verschillen in kwaliteit en niveau van voorzieningen
     Verder kunnen er verschillen in kwaliteit en niveau van de voorzieningen tussen gemeenten ontstaan.
     Dat hoeft niet problematisch te zijn en bovendien is er sprake van democratische controle op het
     geboden voorzieningenniveau door de gemeenteraad. Bij voorzieningen waar niveau en kwaliteit niet
     strak omschreven en moeilijk meetbaar zijn is het denkbaar dat er door beleidsconcurrentie een race
     to the bottom ontstaat. Dan kan ook het algemene kwaliteitsniveau van de voorzieningen lager
     komen te liggen dan uit maatschappelijk oogpunt gewenst is. Toezicht op de (minimum-)kwaliteit
     blijft dus van belang.

4.   Aansluiting generalist – specialist
     Praktijkvoorbeelden, zoals in Denemarken, leren dat de aansluiting generalist – specialist van
     essentieel belang is. De neiging om te snel door te verwijzen moet tegengegaan worden (ontzorgen),
     maar er moet wel snel de juiste specialistische hulp geboden worden. Misschien duurder op de korte
     termijn, maar op de langere termijn goedkoper en beter voor de hulpvrager. Vooral bij GGZ, (L)VB
     klanten en licht dementerenden is het niet altijd herkenbaar in een ‘keukentafelgesprek’ wat nodig
     is. De praktijk in Denemarken wees uit dat de generalisten te lang vasthouden en dat daardoor de
     benodigde specialismen verdwenen.

5.   Verdringing op de arbeidsmarkt
     In de proeftuin arbeid & dagbesteding kwam naar boven dat initiatieven die goed zijn voor burgers
     met een afstand tot de arbeidsmarkt concurrentie kunnen betekenen voor een ander initiatief of
     organisatie met een vergelijkbaar doel. Zoals een bedrijf die mensen (met behoud van uitkering)
     ervaring op laat doen met werkritme middels inzet maatjes en toekomstperspectief vs Presikhaaf
     bedrijven die kosten moet berekenen om mensen te plaatsen.

6.   18+
     Binnen de huidige jeugdzorg is de leeftijd van 18 jaar een deadline. Jongeren hebben vanaf die
     leeftijd, in principe, geen recht meer op jeugdzorg (wel zijn er nog doorloop mogelijkheden voor iets
     langere zorg). Vaak is er te weinig aandacht voor nazorg en een goede voorbereiding op een leven
     buiten de instelling (ook vanwege gebrek aan inzicht wat er allemaal mogelijk is binnen gemeenten).
     Één van de problemen is de opvang in pleeggezinnen die na het 18de jaar niet meer gefinancierd
     worden. Jongeren moeten dan noodgedwongen uit huis terwijl ze er niet altijd klaar voor zijn. De
     nieuwe wet zorg voor de jeugd (ook tot 18) voorziet in deze ook niet in een oplossing.

Daarnaast is het van groot belang dat er afspraken komen over de informatievoorziening die gerealiseerd
moet worden om de (effecten van de) decentralisaties goed te kunnen monitoren en evalueren.

Bij het opstellen van de Uitvoeringsnotitie moet hier nadrukkelijk aandacht aan worden geschonken. Op
basis van een nota Risico-management kunnen besluiten ten aanzien van de regionale samenwerking én
de inhoudelijke vormgeving van de decentralisaties binnen het Sociale Domein beter genomen worden.

De decentralisatie van de Jeugdzorg brengt met name in de Jeugdzorg-plus grote financiële risico’s met
zich mee. Bijvoorbeeld bij plaatsing in justitiële jeugdinrichtingen. Dit is namelijk een civielrechtelijke
maatregel van de rechter en kost 135.000 euro per persoon/per jaar. Vanwege de hoge kosten, die dus
niet beïnvloedbaar zijn, lopen met name kleinere gemeenten dus grote financiële risico’s.



                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                                                                           32




Verder is de bevolkingssamenstelling niet in elke gemeente binnen het samenwerkingsverband Regio
Arnhem gelijk. Zo kan een kleine gemeente op basis van historie (bijvoorbeeld de groeikerntaak) relatief
veel oudere inwoners hebben, die op basis van de veranderingen in de zorg thuis moeten blijven wonen
en daarbij een bepaalde zorgbehoefte krijgen die voor rekening van de gemeente komt.



 Beslispunt 14:            Een Liemerse risico-analyse

      Voorgesteld wordt om in de Uitvoeringsnotitie voor de vier Liemerse gemeenten een Liemerse Risico-
      analyse te maken.




                          Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 33




16.        De beslispunten op een rij
Beslispunt 1:               Zes uitgangspunten voor beleid in de Liemers

      1.   Het beleid richt zich op iedereen
      2.   Mensen doen mee op basis van wat ze kunnen
      3.   Dienstverlening dichtbij de vindplaats
      4.   Eén gezin, één plan, één regisseur ‘
      5.   Resultaatgerichtheid basis voor financiering
      6.   Gemeente integraal verantwoordelijk

Beslispunt 2:               We gaan uit van gefaseerde transformatie

      We kiezen voor een transformatie. Dit doen we gefaseerd. Hiertoe kiezen we voor een gewenningsperiode
      van 2015 – 2016. Dat betekent enerzijds dat we in 2015 zo veel mogelijk continuïteit bieden aan inwoners
      die op 31 december2014 ondersteuning of zorg krijgen vanuit de huidige regelingen. De continuïteit geldt
      voor het inhoudelijk resultaat en niet per definitie voor de vorm of leverancier. Voor inwoners die na 1
      januari 2015 uitbreiding van ondersteuning vragen of zich met een nieuwe ondersteuningsvraag melden,
      geldt de nieuwe werkwijze.

Beslispunt 3:              De gemeenten hechten aan burgerinitiatief

      Burgerparticipatie vraagt om financiële ruimte en beleidsruimte voor burgerinitiatieven op het proces van
      de transformatie en in de uitvoering ervan.

Beslispunt 4:               Lokaal

      De inrichting van de toegang is een locale aangelegenheid. De voorkeur is om te komen tot een eenduidige
      vorm van toegang.

Beslispunt 5:               Eén integrale toegang; het sociale team

      We richten één (integraal) sociaal team in per gemeenschap van +/- 11.000 tot +/- 22.000 inwoners in. In
      de Liemers houdt dit 4 – 6 sociale teams in.

Beslispunt 6:               Generalistische benadering

           •    Ondersteuningsvragen op het gebied van alle leefdomeinen
           •    Eerst eigen kracht en sociale omgeving
           •    Alleen duurzame oplossingen




                             Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                                                 34




Beslispunt 7:             Aansluiten op de informele en formele netwerken

    Het uiteindelijke doel is één integraal sociaal team dat aansluit op bestaande formele en informele
    netwerken. De route en de methode er naar toe vragen verder onderzoek. De transformatie agenda die
    samen met inwoners en partners (breed) opgesteld wordt, werkt hiernaar toe. Lokaal is er ruimte voor
    inrichting van het sociale team, regionaal ( Liemers en Arnhem) is er consensus over de aansluiting van de
    (regionaal georganiseerde) specialisten (denk naast GGZ, VB ook aan taken wat betreft arbeid &
    dagbesteding en voorzieningen.

Beslispunt 8:             De gemeente is eigenaar van het transformatieproces

    De lokale overheid is de enige partij die hierin initiërend en sturend kan zijn, omdat ze bestuurlijk
    verantwoordelijk is voor het sociale gehalte domein van de gemeente.

Beslispunt 9:             De gemeente transformeert mee

    Integraal beleid, beleid vanuit de praktijk, andere vormen van financieren met meer ruimte voor nieuwe
    initiatieven, minder blauwdrukken en beheersing. We willen gefaseerd toewerken naar een gemeentelijke
    organisatie die zich meer richt op de regievoering. De uitvoering beleggen we in de toekomst waar
    mogelijk bij maatschappelijke partners. In de transitiefase steken we in op een gezamenlijke uitvoering
    met maatschappelijke partners.

Beslispunt 10:            Samenwerken in de Liemers

    In te stemmen met de opdracht om tot een voorstel te komen om de samenwerking binnen de Liemers
    efficiënter en effectiever uit te werken. Deze samenwerking wordt bevorderd Samenwerken kan alleen
    slagen als er gekozen wordt voor één beleid, één ambitie, één kader, één richting. Hierin zit ruimte voor
    lokale uitvoeringaccenten.

Beslispunt 11:            Primair model voor sturing: samenwerking

    Keuze voor samenspraak met aanbieders, inwoners en gemeente als het gaat om sturing. Hiernaast
    kunnen ook andere sturingsmodellen van toepassing zijn, afhankelijk van welke het meest effectief is. In
    2014 wordt dit in de uitwerkingsnotitie verder uitgewerkt.

Beslispunt 12:            Monitoring

    Om goed regie te kunnen voeren is een onafhankelijke monitoring noodzakelijk binnen het sociale domein.
    In de uitvoeringsnotitie organiseren wij monitoring van het nieuw ingezette beleid.

Beslispunt 13:            Werken binnen financiële gemeentelijke kaders

    We gaan met ingang van 2015 werken binnen het gemeentelijke financiële kader, opgebouwd uit
    budgetten binnen het hele sociale domein, inclusief kortingen die het rijk ons ter beschikking stelt én op
    basis van bestaande gemeentelijke budgetten (verminderd met de landelijke kortingen).




                           Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                                         35




Beslispunt 14:          Een Liemerse risico-analyse

    Voorgesteld wordt om in de Uitvoeringsnotitie voor de vier Liemerse gemeenten een Liemerse Risico-
    analyse te maken.




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>                                                                                                      36




17.     Vervolg
Deze keuzenotitie is een stap in het transitie- en transformatieproces dat ons de komende
jaren intensief zal bezighouden. Het is dan ook zeker niet de laatste stap.

Het jaar 2014 is een essentieel jaar voor de voorbereidingen om op 1 januari 2015 minimaal
klaar te zijn voor het overnemen van de nieuwe taken. Daarna groeien we door naar een
samenhangende aanpak voor het gehele sociale domein.

Op hoofdlijnen ziet het vervolg er als volgt uit:
Transformatieagenda en uitwerking daarvan met partners en inwoners (lokaal + regionaal): januari –
juni 2014
Ambtelijke concept uitvoeringsnota: februari – april 2014
Besluit college uitvoeringsnota: mei 2014
Commissie/ raad uitvoeringsnota: juni/ juli 2014
Inkoop & aanbesteding (regionaal): februari – september 2014

Pas in de meicirculaire 2014 wordt bekend over welke aantallen en over welk budget het gaat voor de
decentralisaties Awbz/Wmo, participatiewet en zorg voor de jeugd. Wat betreft de decentralisatie
jeugdzorg heeft de staatsecretaris aangegeven dat de gegevens daarom mogelijk eind 2013 bekend
worden gemaakt.

Naar aanleiding van besluiten en communicatie vanuit het Rijk kan het tijdschema aangepast worden.



Met dank aan
Advies “Tegenkracht organiseren” (RMO):
http://www.adviesorgaan-rmo.nl/Publicaties/Adviezen/Tegenkracht_organiseren_januari_2012

VNG, kernbeleid veiligheid
http://www.vng.nl/onderwerpenindex/veiligheid/kernbeleid-veiligheid

De kader en keuzenota’s van Arnhem, (website) Den Haag, Eindhoven, Lingewaard en Nijmegen.

Inspiratie van de Brigade, gesprekken met cliënten(organisaties), WMO/WWB-raden en veel en
verschillende organisaties en personen (landelijk, regionaal en lokaal).




                         Samen werken aan de samenleving – Liemerse aanpak in het sociaal domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>