<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                MER evaluatie Betuweroute
                Evaluatieverslag




Opdrachtgever   ProRail B.V.
                Mw. A. Veldhuizen




                Movares Nederland B.V.
Ondertekenaar   Manen, GR van
                Kenmerk D81-JSC-KA-1200053 - Versie 2.0


                Utrecht, 19 december 2012
                Vrijgegeven

                 2012, Movares Nederland B.V.

                Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of
                openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier,
                zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Movares Nederland B.V.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Samenvatting


Het voorliggende rapport gaat over het evaluatieonderzoek dat is uitgevoerd 4 jaar
na de ingebruikneming van de goederenspoorlijn Rotterdam – Zevenaar, ook wel
Betuweroute genoemd.

Projecten als de Betuweroute hebben gevolgen voor het landschap en het milieu en
zijn derhalve m.e.r.-plichtig. Dit houdt in dat voor de start van het project de
milieugevolgen van verschillende alternatieven dienen te worden onderzocht en
beschreven in een milieu-effectrapport (MER).

Op grond van de Wet milieubeheer (Wm, art. 7.39) bestaat binnen de procedure van
de milieu-effectrapportage (m.e.r.) voor het bevoegd gezag (voor de Betuweroute
het ministerie van Infrastructuur & Milieu) een evaluatieverplichting. Deze houdt in
dat ook tijdens en na de aanleg van de Betuweroute moet worden nagegaan in
hoeverre de verwachte effecten op omwonenden, landschap en milieu ook
daadwerkelijk zijn opgetreden. Ook dient te worden nagegaan of de maatregelen, die
in het verleden zijn uitgevoerd ter voorkoming van ongewenste effecten, effectief
zijn [a5].

Evaluatie is een belangrijk onderdeel van de m.e.r.-procedure omdat uiteindelijk niet
de voorspelde effecten uit het Milieu-effectrapport (MER), maar alleen de werkelijk
optredende effecten voor het milieu en de omgeving van belang zijn. Indien effecten
onverhoopt ernstiger zijn dan verwacht kan het bevoegd gezag besluiten tot het
uitvoeren van aanvullende maatregelen.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    1/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>In 2010 heeft het bevoegd gezag (destijds de ministeries van V&W en VROM)
ProRail verzocht de evaluatie van het MER uit te voeren in de gebruiks- en
exploitatiefase van de Betuweroute.

De Projectnota/MER Betuweroute [a1], en de Aanvulling op het MER Betuweroute
[a2] en het Tracébesluit Betuweroute [a6] vormen tezamen de uitgangspunten voor
het evaluatieonderzoek. Wat er precies in het evaluatieonderzoek dient te worden
uitgevoerd is beschreven in het ‘Plan van Aanpak, MER-evaluatie Betuweroute’[a3].
In dit plan van aanpak is, voor de in 2011 uitgevoerde onderzoeken, uitgewerkt wat
moet worden onderzocht en op welke wijze dit dient te gebeuren.

Op grond van het ‘Plan van Aanpak’[a3] zijn de volgende aspecten onderzocht:
   - Bodem: Onderzoek naar de effecten op grond en grondwaterkwaliteit;
   - Ecologie: Onderzoek naar effecten op ecologische waarden;
   - Trillingen: Onderzoek naar trillingen en trillingshinder in nabijgelegen
       woningen;
   - Geluid: Onderzoek naar berekende en gemeten geluidsniveaus langs de
       spoorlijn;
   - Sociaal: Onderzoek naar geluidshinderbeleving en de belevingswaarde van
       de woonomgeving;
   - Landschappelijke inpassing: Toetsing van de spoorbaan aan de
       ontwerpuitgangspunten die betrekking hebben op de landschappelijke
       inpassing;
   - Natuurontwikkeling: Vegetatieonderzoek in natuurontwikkelingsgebieden
       die als compenserende maatregel zijn aangelegd.

Uit het bodemonderzoek is geconcludeerd dat het gebruik van de Betuweroute geen
bodemverontreiniging heeft veroorzaakt. In het ecologieonderzoek zijn geen
effecten aangetoond op de onderzochte soortgroepen. De onderzochte sociale
aspecten laten zien dat, hoewel de waardering iets is afgenomen, de omgeving nog
steeds een ruime voldoende krijgt. Uit het geluidsonderzoek blijkt dat de
geluidsniveaus in de huidige situatie voldoen aan de uitgangswaarden uit het
Tracébesluit. Uit de toets van de landschappelijke inpassing is geconcludeerd dat
de landschappelijke inpassing over het geheel genomen goed is uitgevoerd. Van de
natuurontwikkeling wordt geconcludeerd dat deze correct is uitgevoerd.

Alleen bij het aspect trillingen zijn overschrijdingen van richtlijnen gemeten die
nader onderzoek behoeven.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   2/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Samenvatting                                                                           1

Inleiding                                                                              4
    1.1 Doel en reikwijdte van dit rapport                                             4
    1.2 Aanleiding en doel evaluatieonderzoek                                          5
    1.3 Inhoud en opzet van het evaluatieprogramma                                     6
    1.4 Organisatie                                                                    6
    1.5 Leeswijzer                                                                     7

2    Evaluatie per aspect                                                               8
     2.1 Bodem                                                                          9
        2.1.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                      9
        2.1.2. MER evaluatie                                                            9
     2.2 Ecologie                                                                      10
        2.2.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     10
        2.2.2. MER evaluatie                                                           10
     2.3 Trillingen                                                                    14
        2.3.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     14
        2.3.2. MER evaluatie                                                           14
     2.4 Geluid                                                                        16
        2.4.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     16
        2.4.2. MER evaluatie                                                           16
     2.5 Sociale aspecten                                                              19
        2.5.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     19
        2.5.2. MER evaluatie                                                           19
     2.6 Landschappelijke inpassing                                                    21
        2.6.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     21
        2.6.2. MER evaluatie                                                           22
     2.7 Natuurontwikkeling                                                            22
        2.7.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER                                     22
        2.7.2. MER evaluatie                                                           23

3    Conclusie                                                                         24

Literatuur                                                                             25

Colofon                                                                                27


Bijlage I Programma voor de evaluatie van milieu-effecten van de Betuweroute




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012        3/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inleiding


1.1     Doel en reikwijdte van dit rapport

Het voorliggende rapport is het samenvattende document van het
evaluatieonderzoek dat is uitgevoerd na de aanleg en de ingebruikname van de
goederenspoorlijn Rotterdam – Zevenaar, ook wel Betuweroute genoemd. Dit
evaluatieonderzoek vormt een belangrijk onderdeel van het onderzoeksprogramma
voor de evaluatie van milieu-effecten van de Betuweroute [a4]. Dit
onderzoeksprogramma loopt van 1998 (het jaar waarin de bouwwerkzaamheden van
de Betuweroute gestart zijn) tot 2017 (tien jaar na de ingebruikname in 2007).

De reikwijdte van dit rapport is beperkt tot het meten en beschrijven van de milieu-
effecten 4 jaar na de ingebruikname van de Betuweroute en het vergelijken van de
resultaten met, in de eerste plaats, de uitgangssituatie (ook wel nulmeting genoemd),
maar ook met de situatie tijdens de aanleg. Deze vergelijking geeft inzicht in de
effecten van de aanleg van de Betuweroute [a5].




Overzichtstekening deel Betuweroute waarop het tracébesluit betrekking heeft

De capaciteit van de Betuweroute zoals deze is vastgelegd in het Tracébesluit [a6]
wordt ten tijde van deze evaluatie nog niet volledig benut. De verwachting is dat het
gebruik van de Betuweroute steeds meer zal groeien door de autonome groei van het
goederenvervoer en de komst van de Tweede Maasvlakte. Het gebruik van de
Betuweroute wordt gestimuleerd zoals dat ook is besloten in het kader van het
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS). Daarom wordt in deze evaluatie
waar nodig en mogelijk op basis van de nu verzamelde gegevens ook een
verwachting uitgesproken over de milieueffecten bij vol gebruik.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    4/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Het evaluatieprogramma voor deze evaluatieronde bestaat uit deelonderzoeken op de
verschillende aspecten die ook in het Milieu-effectrapport (MER) [a1] aan bod zijn
gekomen. Het programma is dermate omvangrijk en levert zoveel gegevens op, dat
het te ver voert om alle meetresultaten en bevindingen uit de deelonderzoeken in
deze rapportage weer te geven. Deze rapportage bevat daarom een beknopt overzicht
van de resultaten en conclusies van de verschillende onderzochte aspecten. Voor
gedetailleerde gegevens omtrent de resultaten in de verschillende deelonderzoeken
wordt verwezen naar de afzonderlijk uitgebrachte rapportages daarover (zie
referenties m1 t/m m6 achterin dit rapport).


1.2     Aanleiding en doel evaluatieonderzoek

Op grond van de Wet milieubeheer (Wm, art. 7.39) bestaat binnen de procedure van
de milieu-effectrapportage (m.e.r.) voor het bevoegd gezag een evaluatie-
verplichting. Volgens het daartoe voor de Betuweroute opgestelde
onderzoeksprogramma zijn zowel vóór, tijdens als na de aanleg van de spoorlijn
metingen verricht op en langs het tracé om de daadwerkelijke veranderingen in de
milieu- en omgevingskwaliteit vast te stellen.

Evaluatie is een belangrijk onderdeel van de m.e.r.-procedure omdat uiteindelijk niet
de voorspelde effecten uit het Milieu-effectrapport (MER), maar alleen de werkelijk
optredende effecten voor het milieu en de omgeving van belang zijn. Indien effecten
onverhoopt ernstiger zijn dan verwacht kan het bevoegd gezag besluiten tot
aanvullende maatregelen [a5].

Aan de evaluatieverplichting ligt een aantal doelstellingen ten grondslag:
   - Het verkrijgen van een nauwkeuriger en gedetailleerd inzicht in de
       uitgangssituatie en de werkelijk optredende effecten van de Betuweroute.
       Dit is van belang omdat er in het MER als gevolg van onzekerheden en de
       slechts globaal uitgewerkte plannen niet altijd gedetailleerde voorspellingen
       konden worden gedaan. In de evaluatie worden daarom de uitgangssituatie
       en de veranderingen daarin veel gedetailleerder geanalyseerd. Indien de
       optredende effecten ernstiger zijn dan verwacht kunnen nadere mitigerende
       of compenserende maatregelen worden overwogen.
   - Het verkrijgen van inzicht in de effectiviteit van de getroffen mitigerende en
       compenserende maatregelen. Op basis daarvan kunnen de maatregelen
       zonodig worden bijgesteld. Ook kan dit inzicht gebruikt worden bij andere
       projecten waarbij dergelijke maatregelen dienen te worden getroffen.
   - Het verkrijgen van inzicht in de betrouwbaarheid van de
       effectvoorspellingsmethoden. Dit kan leiden tot verbeterde
       voorspellingsmethoden en een nauwkeuriger voorspelling van effecten bij
       andere projecten.

De voorliggende rapportage is vooral gericht op het eerstgenoemde doel en waar
mogelijk op het tweede.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    5/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1.3     Inhoud en opzet van het evaluatieprogramma

De Projectnota/MER Betuweroute [a1], de Aanvulling op het MER Betuweroute
[a2] en het Tracébesluit Betuweroute [a6] vormen tezamen de uitgangspunten voor
het evaluatieonderzoek. In de Projectnota/MER wordt een overzicht gegeven van de
leemten in kennis en informatie en daaruit voortvloeiende onzekerheden ten aanzien
van het optreden en de ernst van de effecten.

Deze kennislacunes en onzekerheden vormen de achtergrond van de vraagstellingen
in het evaluatieonderzoek, zoals verder uitgewerkt in het ‘Programma voor de
evaluatie van milieu-effecten van de Betuweroute’ [a4]. Dit programma is
opgenomen in Bijlage 1 van dit rapport. Hierin is op hoofdlijnen aangegeven hoe het
evaluatieonderzoek zal worden aangepakt en op welke aspecten en criteria het
evaluatieonderzoek zich zal richten. Hieruit voortgekomen is het
‘Evaluatieprogramma Betuweroute 1997-1998’ [a7]. In dit programma is uitgewerkt
op welke wijze de milieueffecten zullen worden onderzocht en is de opzet van het
daarvoor benodigde onderzoeksprogramma beschreven. Dit evaluatieprogramma
gaat ook in op de vraag hoe en wanneer vervolgonderzoek zal moeten worden
verricht en vormt daardoor een integraal kader gedurende de looptijd van het
onderzoek vanaf 1998 tot en met 2017. In 2011 is, op verzoek van het voormalige
ministerie van Verkeer en Waterstaat, door ProRail een ‘Plan van Aanpak, MER-
evaluatie Betuweroute’ [a3] opgesteld. In dit plan van aanpak is voor de in 2011
uitgevoerde meting uitgewerkt wat moet worden onderzocht en op welke wijze dit
dient te gebeuren.

Op grond van het ‘Plan van Aanpak’ [a3] zijn de volgende aspecten onderzocht:
   - bodem;
   - ecologie;
   - trillingen;
   - geluid;
   - sociaal;
   - landschappelijke inpassing en
   - natuurontwikkeling.


1.4     Organisatie

De evaluatieverplichting in de m.e.r.-procedure berust bij het bevoegd gezag. Voor
de m.e.r. van de Betuweroute is dit het ministerie van Infrastructuur & Milieu. In
2010 heeft het ministerie (destijds het ministerie van Verkeer en Waterstaat) ProRail
verzocht deze evaluatie uit te voeren. De uitvoering van de evaluatie gebeurt op
basis van het door ProRail opgestelde ‘Plan van Aanpak, MER-evaluatie
Betuweroute’ [a3]. De onderzoeken op het gebied van de aspecten zoals benoemd in
paragraaf 1.3 zijn alle uitgevoerd door Movares Nederland B.V.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    6/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1.5     Leeswijzer

Na dit inleidende hoofdstuk zal in hoofdstuk 2 worden ingegaan op de resultaten en
conclusies uit de onderzoeken van elk van de zeven verschillende deelaspecten. In
hoofdstuk 3 wordt in een slotbeschouwing uiteengezet welke conclusies er
getrokken kunnen worden uit de evaluatie. Tot slot is achterin het rapport een
genummerde literatuurlijst opgenomen. In de rapporttekst zijn nummers tussen
blokhaken opgenomen. Deze nummers corresponderen met nummers in de
literatuurlijst. Daarbij zijn nummers met een letter m ervoor verwijzingen naar de
deelrapportages van de onderzochte aspecten. Nummers met een letter a verwijzen
naar overige achtergronddocumenten.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   7/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2        Evaluatie per aspect


Zoals beschreven in hoofdstuk 1 zal in dit hoofdstuk worden ingegaan op elk van de
zeven verschillende deelaspecten. Per aspect wordt omschreven wat er wordt
onderzocht. Tevens worden de voorspellingen uit het MER, de uitgangspunten uit
het Tracébesluit en/of eventuele voorgaande metingen (in het bijzonder de
nulmeting) beschouwd. Vervolgens vindt een evaluatie plaats door een vergelijking
te maken met de onderzoeksresultaten van de metingen die recent in de gebruiksfase
zijn uitgevoerd.

Op grond van het ‘Plan van Aanpak’[a3] zijn de volgende aspecten onderzocht:

     -    Bodem: Onderzoek naar de effecten op grond en grondwaterkwaliteit;
     -    Ecologie: Onderzoek naar effecten op ecologische waarden;
     -    Trillingen: Onderzoek naar trillingen en trillingshinder bij nabijgelegen
          woningen;
     -    Geluid: Onderzoek naar berekende en gemeten geluidsniveaus langs de
          spoorlijn;
     -    Sociaal: Onderzoek naar geluidshinderbeleving en de belevingswaarde van
          de woonomgeving;
     -    Landschappelijke inpassing: Toetsing van de spoorbaan aan de
          ontwerpuitgangspunten die betrekking hebben op de landschappelijke
          inpassing;
     -    Natuurontwikkeling: Vegetatieonderzoek in natuurontwikkelingsgebieden
          die als compenserende maatregel zijn aangelegd.

In het vervolg van dit hoofdstuk zal per paragraaf de evaluatie van een van de
bovengenoemde aspecten worden beschreven.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   8/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.1      Bodem

2.1.1.Uitgangspunten en verwachtingen MER
Tijdens het gebruik van de Betuweroute treedt volgens het MER [a1][a2] mogelijk
emissie van koper en ijzer naar de bodem op als gevolg van slijtage van
bovenleiding, rails en wielen. Ook werd verwacht dat er emissie van chloride naar
de bodem plaatsvindt in gebieden waar bij de aanleg van de Betuweroute ontzilt
zeezand is gebruikt. Dit zou het gevolg zijn van uitstroming van brak poriewater uit
het op de bodem gebrachte ontzilte zeezand.

2.1.2. MER evaluatie
In het evaluatieprogramma [a7] en het plan van aanpak [a3] zijn ten behoeve van het
bodemonderzoek naar koper, ijzer en chloride zeven locaties aangewezen verdeeld
over vijf doelgebieden. Deze doelgebieden zijn in het Evaluatieprogramma
aangewezen. De doelgebieden zijn: zeekleigebied, veenweidegebied, de Betuwe,
Waterwingebied Kerk - Avezaath en Rijnstrangengebied. De locaties betreffen
akkerlanden en weilanden. In de doelgebieden dient het effect van de emissie op de
samenstelling van de bodem te worden vastgesteld. Hiertoe wordt de bodem na
aanleg van de Betuweroute bemonsterd en geanalyseerd op koper, ijzer en chloride
[m1].

Ten tijde van de nulmeting die is uitgevoerd voorafgaand aan de aanleg van de
Betuweroute kwamen de stoffen koper, ijzer en chloride in normale concentraties
voor [a5].




Regionale ligging van de zeven onderzoekslocaties




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   9/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>In 2011 is een controlemeting uitgevoerd als onderdeel van de voorliggende
evaluatie van het MER [m1]. In deze controlemeting zijn de gehalten ijzer, koper en
chloride in de vijf doelgebieden opnieuw bepaald. Het effect van de gerealiseerde
Betuweroute is vastgesteld door de gehalten van de nieuwe meting te vergelijken
met de gehalten die in de nulmeting zijn bepaald.
Uit een vergelijking van de analyseresultaten van de controlemeting met die van de
nulmeting blijkt dat in bijna alle gevallen een afname is te zien van koper en ijzer in
de bodem ten opzichte van 1998. De afname kan worden verklaard door het op de
locatie uitgevoerde grondverzet, waarbij nieuwe en schonere grond is aangebracht.
In een enkel geval is er een lichte verhoging van chloride in het grondwater
gemeten. Deze verhoging kan te maken hebben met een zanddepot dat op deze
locatie aanwezig is geweest. Zou dit het geval zijn, dan zal het chloride gehalte zich
in de toekomst herstellen.

In alle gevallen liggen de aangetoonde gehalten beneden de achtergrond- en
streefwaarden [a8][a9]. Dit betekent dat de bodem ter plaatse, ook ten tijde van de
gebruiksfase van de Betuweroute, niet verontreinigd is met de stoffen waarop is
onderzocht.


2.2      Ecologie

2.2.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER
In het MER [a1][a2] is vastgesteld dat de aanleg en ingebruikname van de
Betuweroute effecten kan hebben op de in het gebied aanwezige ecologische
waarden. In het evaluatieprogramma [a7] en het plan van aanpak [a3] is het aspect
ecologie vertaald en onderverdeeld in:
    - Verstoring bos- en weidevogels;
    - Verandering in de van kwel- en grondwater afhankelijke vegetatie ten
        gevolge van veranderingen in de waterhuishouding;
    - De invloed van biotoopverlies en verstoring van amfibieën.

2.2.2.MER evaluatie
Als onderdeel van de evaluatie van het MER [m2] zijn de volgende onderzoeken
verricht:
    - Vogelonderzoek
    - Amfibieënonderzoek
    - Vegetatieonderzoek

Deze onderzoeken worden hieronder besproken.

Vogelonderzoek
Het onderzoek naar verstoring van bos- en weidevogels in deze MER evaluatie richt
zich op de aanwezigheid van bos- en weidevogels in vooraf geselecteerde
onderzoeksgebieden, ook wel plots genoemd. Deze plots zijn langs de gehele lijn
aanwezig. In totaal zijn er 16 bosvogelplots en 75 weidevogelplots onderzocht. In
onderstaande figuur zijn de locaties van de bos- en weidevogelplots globaal




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012      10/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>weergegeven. Voor de exacte ligging wordt verwezen naar de rapportage van het
onderzoek [m5].




Ligging bos- en weidevogelplots

Voorafgaand aan de aanleg van de Betuweroute (nulmeting), is in de bosvogel-
gebieden langs het tracé een gevarieerde broedvogelpopulatie aangetroffen, met hier
en daar soortenrijke populaties. In totaal zijn 69 soorten aangetroffen. Het betrof
vooral algemeen in Nederland voorkomende soorten als de grote specht en de
boomklever. Verder was er, ten tijde van de nulmeting, een groot verschil in het
voorkomen van weidevogels: Per grasland varieerde het aantal soorten van 2 tot 13.
In totaal werden 23 soorten waargenomen waaronder kievit, grutto, scholekster,
meerkoet en wilde eend [a5].

In 2011 zijn de bos- en weidevogels opnieuw geïnventariseerd als onderdeel van de
evaluatie van het MER [m2]. In de onderzochte bosvogelplots zijn in totaal 75
soorten broedvogels waargenomen. Ten opzichte van de nulsituatie, is in 2011 in
alle bosvogel gebieden een toename van het aantal vogels te zien. Het aantal
territoria is in 2011 gelijk gebleven of toegenomen ten opzichte van de nulsituatie.
In de onderzochte weidevogelplots zijn in totaal 34 soorten waargenomen.
Gemiddeld zijn er ook meer vogels per plot waargenomen. Het aantal territoria ligt
ook een stuk hoger dan in voorgaande jaren (m.u.v. 2004).

Op basis van het in 2011 uitgevoerde veldonderzoek [m2] en de vergelijking met
voorgaande jaren zijn er geen aanwijzingen voor negatieve indirecte effecten (o.a.
geluid) op bosvogels en weidevogels door de ingebruikname van de Betuweroute.

Amfibieënonderzoek
Het amfibieënonderzoek richt zich op het Rijnstrangengebied bij het Pannerdensch
Kanaal. Dit belangrijke leefgebied is door de aanleg van de Betuweroute in twee
delen gesplitst. Ten tijde van de nulmeting zijn in de 18 potentiële voortplantings-
wateren, in totaal zeven amfibieënsoorten waargenomen. De verwachting uit het
MER was dat, met de aanleg van nieuwe poelen en amfibieëntunnels onder het tracé,
negatieve effecten gecompenseerd konden worden zodat de populaties in stand
zouden blijven [a5].




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   11/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>In 2011 zijn de amfibieën opnieuw geïnventariseerd als onderdeel van de evaluatie
van het MER [m2]. In het onderzoeksgebied zijn in totaal 8 soorten amfibieën
waargenomen. Alle soorten amfibieën uit het onderzoeksgebied zijn in 2011 in de
nieuwe poelen aangetroffen. Daarnaast is ondanks het droge voorjaar in 2011 maar
een klein deel daarvan drooggevallen. Het landgebruik van amfibieën bij de
onderzochte voortplantingswateren is in 2011 anders dan in voorgaande jaren; met
name ter hoogte van het bosje bij Kandia zijn in 2011 lagere aantallen dieren
waargenomen. Een mogelijke verklaring is dat door de aanleg en het gebruik van de
Betuweroute een barrière is ontstaan in de gebruikte migratieroutes van amfibieën.
Opvallend is dat de voortplantingswateren in dat deel van het onderzoeksgebied in
2011 goed door amfibieën zijn gebruikt. Dit onderschrijft de mogelijkheid dat er
door de aanleg en het gebruik van de Betuweroute een verandering heeft
plaatsgevonden in gebruikte migratieroutes. Vanwege het droge voorjaar in 2011
was de kwaliteit van de onderzochte voortplantingswateren lager dan in eerdere
onderzoeksjaren.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   12/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Uit de vergelijking van de resultaten van 2011 met voorgaande jaren komen geen
aanwijzingen naar voren dat het gebruik van de voortplantingswateren door
amfibieën is veranderd als gevolg van de ingebruikname van de Betuweroute. De
komende jaren wordt ook geen negatief effect verwacht. De nieuwe
voortplantingswateren voor amfibieën die als compensatie voor de Betuweroute zijn
aangelegd doen het goed.

Vegetatieonderzoek
Het vegetatieonderzoek spitst zich toe op vegetaties die van schoon kwelwater en
grondwater afhankelijk zijn. Dergelijke vegetaties zijn geïnventariseerd bij grote
civieltechnische bouwwerken langs de Betuweroute (Sophiaspoortunnel, brug over
de Linge, overbrugging knooppunt Deil en overbrugging spoorlijn Elst). Volgens het
MER [a1][a2] kunnen door onderbemaling (droogpompen van de bouwlocatie) en
andere ingrepen in de waterhuishouding deze vegetaties worden aangetast.

Voorafgaand aan de aanleg van de Betuweroute is een nulmeting uitgevoerd (1998
en 1999). Hieruit is gebleken dat op de onderzoekslocaties langs de Betuweroute
vrijwel alleen zeer algemene plantensoorten voorkomen [a5]. Ook tijdens de aanleg
zijn tot 2006 jaarlijks vegetatieopnames gedaan. Na de aanleg is in 2011 de vegetatie
opnieuw geïnventariseerd als onderdeel van de evaluatie van het MER [m2]. Over
het algemeen kan worden gezegd dat het gemiddeld aantal soorten op de
onderzoekslocaties in 2011 lager is dan in voorgaande jaren. Het verschil is echter
klein (0-2 soorten). Dit geldt ook voor de afname ten opzichte van de nulmeting. Het
gemiddeld vochtgetal, waarbij rekening wordt gehouden met de bedekking van
soorten is over het algemeen vergelijkbaar met voorgaande jaren.

Op basis van het gemiddeld aantal soorten en het gemiddeld vochtgetal zijn er geen
aanwijzingen dat door de aanleg en ingebruikname van de Betuweroute negatieve




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    13/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>effecten op grondwater- en kwelafhankelijke vegetaties bij de kunstwerken zijn
opgetreden. Deze effecten worden ook in de toekomst niet verwacht.


2.3      Trillingen

2.3.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER
In de projectnota/MER [a1] en de aanvulling op het MER [a2] werd aangenomen dat
op een afstand van meer dan 50 meter van de Betuweroute geen trillingshinder zal
optreden. De mate waarin trillingen in een woning optreden is afhankelijk van
treinlengte, rijsnelheid, overige treinkenmerken, bodemeigenschappen en
eigenschappen van de woning. [a5].




2.3.2.  MER evaluatie
Voor de evaluatie van het MER is onderzoek verricht naar trillingen als gevolg van
treinen op de Betuweroute. De trillingssterkte van door treinen opgewekte trillingen
in de bodem is over het algemeen te gering om schade aan gebouwen te
veroorzaken. Voor het aspect trillingen is de evaluatie daarom primair gericht op de
trillingshinder die door omwonenden wordt ondervonden.

In het trillingenonderzoek dat is uitgevoerd in 2011 [m3] zijn voor alle woningen die
binnen 50 meter van de Betuweroute liggen, metingen aangeboden. Buiten de 50
meter zone zijn alleen metingen uitgevoerd indien door bewoners klachten waren




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    14/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>ingediend over trillingshinder. Hiertoe is vanaf de aanleg van de Betuweroute een
klachtenregistratie bijgehouden.

In totaal is er bij 78 panden een trillingsmeting aangeboden, er hebben metingen
plaatsgevonden bij 71 woningen.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   15/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                              Binnen 50 m       Binnen 50 m       Buiten 50 m
                             geen klachten        klachten          klachten
Meting aangeboden                  56                 3                19
Meting uitgevoerd                  49                 3                19



De trillingsniveaus zijn getoetst aan normen (DIN 4150 (2) ) en richtlijnen (de SBR
B). Voor deze richtlijnen dient zowel het trillingsniveau als de trillingsintensiteit te
worden getoetst. In deze evaluatie zijn deze grootheden die een indicatie geven van
de trillingshinder voor zowel de huidige als de toekomstige situatie bepaald.

Bij de meeste woningen voldoen de trillingsniveaus en trillingsintensiteiten in de
huidige en toekomstige situatie aan de SBR B en de DIN 4150 (2).
Bij 27 van de 72 doorgemeten locaties worden overschrijdingen ten gevolge van
treinen op de Betuweroute geconstateerd. Hiervan liggen zes woningen op een
afstand van meer dan 50 meter van de baan.

Mogelijke oorzaken voor de overschrijdingen zijn sterk afwijkende treinen,
oneffenheden in het spoor, de bodemopbouw of een bouwkundig slechte staat van de
woning. Bij een aantal locaties is de oorzaak van de hoge trillingsniveaus nog niet
vastgesteld.

Er wordt aanbevolen om nader onderzoek te doen op knelpuntlocaties om de exacte
oorzaak van de overschrijdingen te achterhalen.


2.4      Geluid

2.4.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER
In het Tracébesluit [a6] is vastgelegd welke geluidswaarden worden gehanteerd. Aan
de gevel van woningen wordt een voorkeurswaarde van 57 dB(A) aangehouden.
Deze waarde zal volgens het Tracébesluit alleen optreden binnen 850 meter van het
spoor. Indien binnen 850 meter woningen liggen zijn maatregelen getroffen om
geluid te weren of zijn voor deze woningen hogere waarden vastgesteld van
maximaal 70 dB(A).

2.4.2.MER evaluatie
Voor de evaluatie van het MER is een geluidsonderzoek uitgevoerd. Het
geluidsonderzoek had als doel om tot een evaluatie te komen van het MER [a1][a2]
door te toetsen of de geluidswaarden voldoen aan de in het tracébesluit [a6]
vastgestelde geluidswaarden.

Als onderdeel van de evaluatie van het MER is in 2011 en 2012 geluidsonderzoek
uitgevoerd [m4]. Dit onderzoek is uitgevoerd op 17 representatieve locaties in 6
gemeenten van west naar oost verspreid over de Betuweroute. Het onderzoek is met
behulp van geluidsmodellen en geluidsmetingen uitgevoerd.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012       16/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Een overzicht van de situering van de meetlocaties verspreid over de Betuweroute is
weergegeven in onderstaande figuur.




                                                                       Gorinchem
                            Hardinxveld          Schelluinen
                            Giessendam




                                                 Herveld
                                                                         Angeren

         Lienden




De hoofdvraag die met deze evaluatie beantwoord dient te worden is of de
geluidsniveaus van de Betuweroute, bij de huidige treinintensiteiten en bij
Tracébesluit-intensiteiten, de in het Tracébesluit vastgelegde dB(A) waarden
overschrijden.

Om dit te bepalen zijn geluidsmodellen opgesteld en berekeningen uitgevoerd
volgens de ten tijde van dit onderzoek geldende rekenvoorschriften. Tevens zijn
metingen uitgevoerd op representatieve locaties langs de gehele Betuweroute. Doel
van de metingen is om de geluidsmodellen en rekenmethode te valideren door de
berekende en de gemeten waarden met elkaar te vergelijken. Uit deze vergelijking is
gebleken dat de berekeningen voldoende in overeenstemming zijn met de metingen.
Gemiddeld vallen de metingen 0,6 dB(A) hoger uit dan de berekeningen. Plaatselijk
zijn er grotere verschillen die verklaard kunnen worden door de spreiding in de
meetresultaten. Uit een literatuurstudie is gebleken dat de spreiding niet groter is dan
hetgeen verwacht mag worden.

Op basis van het geluidsmodel wordt bepaald dat met de treinintensiteiten van eind
2011 de geluidswaarden lager zijn dan ten tijde van het Tracébesluit werd verwacht.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012       17/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>In dit onderzoek is ook de hypothetische situatie beschouwd van treinintensiteiten
bij vol gebruik volgens het Tracébesluit. In deze hypothetische situatie is de
berekening volgens de huidige rekenvoorschriften en modellen circa 1,0 dB(A)
hoger dan de in het Tracébesluit vastgestelde waarden. Belangrijkste reden voor de
hogere waarden is dat ten tijde van het Tracébesluit (1992) een ander
rekenvoorschrift werd gebruikt dan nu het geval is.

In 1996 kwam men ook al tot deze conclusie toen men berekeningen uitvoerde met
een, in dat jaar vastgesteld, nieuw rekenvoorschrift. In verband hiermee deed de
toenmalige minister van VROM (minister de Boer) de toezegging dat de
geluidswaarden uit het Ontwerp Tracébesluit te allen tijde onder de vastgestelde
bovengrens zouden blijven. De minister dacht hiervoor primair aan het stellen van
strengere eisen aan het goederenmaterieel en in tweede instantie aan het verlagen
van de baanvaksnelheid of het verschuiven van de activiteiten op de Betuweroute
van de nacht naar de dag.

Dergelijke maatregelen zijn in de huidige situatie nog niet noodzakelijk. Zoals
gezegd voldoen de berekende geluidsniveaus in de huidige situatie aan de in het
Tracébesluit vastgestelde waarden.

Geconcludeerd wordt dat, overeenkomstig wat de Minister van IenM in de
beroepsprocedure heeft toegezegd, de feitelijke geluidsbelasting de vastgestelde
(voorkeurs- of hogere) waarden niet overschrijdt. Dit is een objectieve bevinding.
Op de subjectieve beleving van o.m. geluid is in paragraaf 2.5 ‘sociale aspecten’
verder ingegaan.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   18/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2.5      Sociale aspecten

2.5.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER
In het evaluatieprogramma bij het MER [a7] zijn twee sociale aspecten beschreven
die met de komst van de Betuweroute mogelijk kunnen worden beïnvloed. Dit zijn
de geluidshinderbeleving en de belevingswaarde van de woonomgeving. De
verwachtingen in het MER ten aanzien van de effecten op deze beleving door de
komst van de Betuweroute waren negatief [a5].

2.5.2.MER evaluatie
De evaluatie van het aspect sociaal [m5] is opgesteld op basis van een herhaling van
twee van de onderzoeken die in 1998 zijn verricht. De uitkomsten die staan
beschreven in de rapporten van 1998 zullen worden ‘nagemeten’. De verificatie van
de voormeting uit 1998 gebeurt door de centrale vraag te beantwoorden:

      ‘In hoeverre heeft de gerealiseerde Betuweroute geleid tot veranderingen in de
      belevingswaarde van de woonomgeving en de stiltegebieden?’

Deelonderzoek recreantenstudie
Het deelonderzoek onder recreanten heeft plaatsgevonden door middel van
interviews in stiltegebieden Rijnstrangen en Giessen. In totaal zijn 131 interviews
onder recreanten afgenomen.

In onderstaande afbeelding is een overzicht gegeven van de plaats van de
onderzoekslocaties.




Onderzoekslocaties recreantenstudie

In 1998 was de verwachting dat de Betuweroute een negatieve invloed zou hebben
op de beleving van de woonomgeving en het geluid. De resultaten van het huidige
onderzoek geven deze verwachting niet weer. Het gebied Rijnstrangen is in 1998
gemiddeld beoordeeld met een 8,0 en wordt in 2011 beoordeeld met een cijfer 8,2.
Het gebied Giessen is in 1998 en in 2011 beoordeeld met een 7.7. Als men de beide
gebieden samen neemt dan wordt de waardering van natuur en landschap in 1998
beoordeeld met een gemiddelde van 7,8 en in 2011 beoordeeld met een 8,0.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   19/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Deelonderzoek omwonenden
Het onderzoek dat is gedaan onder omwonenden is, in tegenstelling tot in 1998
waarin men mensen heeft geïnterviewd, uitgevoerd middels een enquête die is
toegestuurd aan 1500 personen woonachtig in de zones nabij de Betuweroute.
De vragen in de toegestuurde enquête zijn grotendeels vergelijkbaar met de vragen
gesteld in de interviews in 1998. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek in
1998 en de uitkomsten van het huidige onderzoek, wordt een vergelijking gedaan
van de beleving van omwonenden toen en nu.

De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat het gemiddelde waarderingscijfer in
2011 lager ligt dan de gemiddelde waardering in 1998 op de aspecten geluid,
trillingen, luchtkwaliteit, externe veiligheid, uitzicht van de woning en de
bereikbaarheid van de buurt. De verschillen variëren van 0,2 (op een
tienpuntsschaal) voor de bereikbaarheid van de buurt tot een verschil in waardering
van 0,8 op de luchtkwaliteit.

Als de tevredenheid met de woonomgeving wordt vergeleken met het eerdere
onderzoek dan is zichtbaar dat men in de huidige situatie gemiddeld meer tevreden
is dan in 1998. Een gemiddeld cijfer van 7,7 in 1998 tegenover een gemiddelde
beoordeling van 8,2 in 2011. 78% van de respondenten geeft aan zeer tevreden te
zijn met de huidige woonomgeving. In 1998 was dit percentage 62%.




Conclusie
Geconcludeerd wordt dat in de waardering van de stiltegebieden niet zichtbaar is dat
de aanleg van de Betuweroute heeft geleid tot veranderingen in de beleving. Zowel
in de huidige situatie als in 1998 krijgen de stiltegebieden een hoge waardering.

De veranderingen in de waardering van de omgevingsaspecten laten zien dat de
waardering in de huidige situatie een lagere score kent dan in 1998. De verschillen
zijn echter niet groot en scoren in zowel in 1998 als nu een ruime voldoende.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   20/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Op het aspect woning en woonomgeving is zichtbaar dat de tevredenheid over de
woning en de woonomgeving in de huidige situatie een hogere waardering kent dan
in 1998.

Getuige de oprichting van de stichting ‘Geluidsoverlast Betuweroute Nee’ is er een
groep mensen die geluidsoverlast van de Betuweroute ervaren. De resultaten van het
in deze paragraaf beschreven evaluatieonderzoek van het aspect ‘sociaal’ laten zien
dat in het algemeen de waardering van het ‘leefbaarheidsaspect’ geluid iets is
afgenomen (van een 6,8 in 1998 naar een 6,5 in 2012). Het verschil is echter klein en
in de huidige situatie scoort ook dit ‘leefbaarheidsaspect’ een ruime voldoende.


2.6      Landschappelijke inpassing

2.6.1. Uitgangspunten en verwachtingen MER
In het MER is ook gekeken naar landschappelijke inpassing. Onder landschappelijke
inpassing wordt in dit geval verstaan: Het zo min mogelijk aantasten van aanwezige
landschapskenmerken door de aanleg en het gebruik van de Betuweroute tot een
minimum te beperken. In het MER [a1][a2] wordt de aantasting van aanwezige
landschapswaarden in de gebruiksfase als volgt omschreven:
    - doorsnijding van de landschapsstructuur;
    - aantasting van aardkundige waarden;
    - doorsnijding van landschappelijke beleidscategorieen;
    - visuele barrièrewerking.

In het Tracébesluit [a6] zijn uitgangspunten opgenomen voor de landschappelijke
inpassing van de Betuweroute. Samengevat heeft de landschappelijke inpassing van
de Betuweroute op een drietal niveaus plaatsgevonden:
    1. Door de tracering van de route parallel aan de A15 en andere bovenregionale
        infrastructuur (bundeling).
    2. Door de wijze van uitvoering van de baan (op maaiveldniveau of juist op een
        dijklichaam).
    3. Door het nemen van maatregelen op lokaal en regionaal niveau om waar
        nodig de effecten van de lijn op natuur en landschap tot een aanvaardbaar
        niveau te brengen / te compenseren.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    21/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.6.2.MER evaluatie
Als onderdeel van de evaluatie van het MER is in 2011 de landschappelijke
inpassing geëvalueerd [m6]. Centraal in deze evaluatie staat het toetsen van de
landschappelijke inpassing van een aantal representatieve locaties/trajecten aan
uitgangspunten uit het Tracébesluit. Hiertoe is een bureaustudie uitgevoerd en zijn
zeven tracédelen bezocht. Met de gegevens die uit deze studie en dit veldbezoek zijn
voortgekomen is de landschappelijke inpassing aan de hand van de uitganspunten in
het Tracébesluit getoetst.

De landschappelijke inpassing van de Betuweroute scoort op de meeste aspecten
positief ten aanzien van de uitgangspunten binnen het Tracébesluit. Geconcludeerd
is dat de landschappelijke inpassing goed is uitgevoerd.


2.7      Natuurontwikkeling

2.7.1.Uitgangspunten en verwachtingen MER
Van de aanleg van de Betuweroute werd verwacht dat deze negatieve effecten zou
hebben op flora en fauna (zie ook paragraaf 2.2). Ter beperking van deze verwachte
negatieve effecten is daarom in het MER natuurontwikkeling als mitigerende
maatregel opgenomen. Langs de Betuweroute zijn daartoe terreinen ingericht.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   22/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>2.7.2. MER evaluatie
Om een beeld te krijgen van de algehele vegetatieontwikkeling in de als natuur
ingerichte terreinen, zijn destijds in de evaluatieprogramma’s van de Betuweroute
drie meetgebieden voor een vegetatieonderzoek geselecteerd:
    - natuurontwikkelingsgebied bij Wadenoijen;
    - natuurontwikkelingsgebied bij Ochten;
    - natuurontwikkelingsgebied bij Pannerden;

Het vegetatieonderzoek dat tussen 1998 en 2011 is uitgevoerd volgt de autonome
ontwikkeling van het gebied. Als onderdeel van de evaluatie van het MER is in 2011
opnieuw vegetatieonderzoek uitgevoerd [m2]. Hieruit zijn de volgende conclusies

     In 2011 is een aantal nieuwe soorten in het natuurontwikkelingsgebied
getrokken:

       Pannerden aangetroffen, waaronder de Rode Lijst soort Gewone agrimonie

     In de loop van de jaren heeft de vegetatie in het natuurontwikkelingsgebied
       (plant uit de rozenfamilie);

       Pannerden zich ontwikkeld van pionierssoorten van kale bodem naar
       moerassoorten. Pionierssoorten van vochtige oevermilieus houden tot dusver
       wel stand in het gebied. Dit heeft te maken met de hoge dynamiek in het

     Langs de noordelijke poelen is struweel ontstaan van wilgen. Hier is
       gebied;

       eenstijlige meidoorn waargenomen.

     Geconcludeerd wordt dat de natuurontwikkeling in voldoende mate is
     uitgevoerd.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   23/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3       Conclusie


Het onderzoeksprogramma dat is opgezet ten behoeve van de evaluatie van het MER
is in 2011 en 2012 uitgevoerd voor de aspecten bodem, ecologie,
natuurontwikkeling, landschappelijke inpassing, sociaal, trillingen en geluid. Over
de deelonderzoeken zijn afzonderlijke rapportages verschenen [m1] t/m [m6]. De
deelonderzoeken zijn conform het vastgestelde Plan van Aanpak MER-evaluatie
Betuweroute [a3] uitgevoerd.

Met deze onderzoeken zijn alle evaluatiecriteria in de gebruiksfase van de
Betuweroute opnieuw vastgelegd. Hierdoor is een vergelijking mogelijk met de
onderzoeken die voorafgaand aan en tijdens de aanleg zijn uitgevoerd.

Uit de vergelijking van de huidige situatie met de situatie voor en tijdens de aanleg
komt naar voren dat de aspecten bodem, ecologie, natuurontwikkeling,
landschappelijke inpassing, sociaal en geluid voldoen aan de verwachtingen uit het
MER. Uit het bodemonderzoek is geconcludeerd dat het gebruik van de
Betuweroute geen bodemverontreiniging heeft veroorzaakt.

In het ecologieonderzoek zijn geen effecten aangetoond op de onderzochte
soortgroepen. De onderzochte sociale aspecten laten zien dat, hoewel de waardering
iets is afgenomen, de omgeving nog steeds een ruime voldoende krijgt. Uit het
geluidsonderzoek blijkt dat de geluidsniveaus in de huidige situatie voldoen aan de
uitgangswaarden uit het Tracébesluit. Uit de toets van de landschappelijke inpassing
is geconcludeerd dat de landschappelijke inpassing over het geheel genomen goed
is uitgevoerd. Van de natuurontwikkeling wordt geconcludeerd dat deze correct is
uitgevoerd.

Alleen bij het aspect trillingen zijn overschrijdingen van richtlijnen gemeten die
nader onderzoek behoeven.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012    24/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Literatuur


Deelrapporten MER evaluatie

[m1]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Bodem; Movares Nederland B.V.;
          kenmerk:D81-FFA-KA-1101476 – versie 1.0; Utrecht; 2011.

[m2]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Ecologie en Natuurontwikkeling;
          kenmerk: B85-FSC-KA-1100725 – versie 1.0; Utrecht; 2011.

[m3]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Trillingen; Movares Nederland B.V.;
          kenmerk: GEO-PB-12007237 – versie 3.0; Utrecht; 2012.

[m4]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Geluid; Movares Nederland B.V.;
          kenmerk: D81-FFA-KA-1100990 – versie 4.0; Utrecht; 2012.

[m5]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Sociaal; Movares Nederland B.V.;
          kenmerk: D82-IID-KA-1200001 – versie 2.0; Utrecht 2011.

[m6]      MER evaluatie Betuweroute, aspect Landschappelijke inpassing; Movares
          Nederland B.V.; Kenmerk: B80-EFA-KA-1100009 – versie 2.0; Utrecht;
          2012.

Bronnen

[a1]      Nederlandse Spoorwegen, 1992. Projectnota Betuweroute. A: Inleiding tot
          de tracédeekrapporten, B: Tracé-onderzoek en Milieu-effectrapportage; NS;
          Utrecht;

[a2]      Nederlandse Spoorwegen, 1994. Aanvulling op het MER Betuweroute; NS;
          Utrecht;

[a3]      ProRail, 2011. Plan van Aanpak Mer-evaluatie Betuweroute; ProRail-
          Projecten-GJZ; Utrecht

[a4]      NS Railinfrabeheer, 1996. Programma voor de evaluatie van milieu-effecten
          van de Betuweroute; Management groep Betuweroute & NS Railinfrabeheer;
          Utrecht;

[a5]      Ministerie van V&W, 1999. Evaluatie Milieu-effecten Betuweroute,
          Jaarrapportage 1997-1998; Projectorganisatie Betuweroute; Ministerie van
          V&W en VROM; Utrecht;

[a6]      Ministerie van V&W, 1996. Tracébesluit Betuweroute A: toelichting,
          algemeen deel; B 1 t/m 5 Toelichting tracédelen 1 t/m 5; Ministerie van
          V&W en VROM.




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   25/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>[a7]      NS Railinfrabeheer, 1998. Evaluatieprogramma Betuweroute 1997-1998;
          Managementgroep Betuweroute, NS RIB, Utrecht.

[a8]      Circulaire bodemsanering, 2009. Circulaire bodemsanering 2009,
          Gepubliceerd in Staatscourant 67 van 7 april 2009

[a9]      Regeling bodemkwaliteit, 2007. Regeling bodemkwaliteit, Gepubliceerd in
          Staatscourant 247 van 20 december 2009




D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   26/27
Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                 Colofon


Opdrachtgever    ProRail B.V.
                 Mw. A. Veldhuizen




       Uitgave   Movares Nederland B.V.

                 Divisie Infra
                 Milieu en Natuurontwikkeling

                 Daalse Kwint
                 Postbus 2855
                 3500 GW Utrecht

      Telefoon   030-2655912

Ondertekenaar    Manen, GR van
                 Adviseur Milieu

Projectnummer    IN180087

Opgesteld door   Schoen, J.J




                 D81-JSC-KA-1200053 / Proj.nr. IN180087 / Vrijgegeven / Versie 2.0 / 19 december 2012   27/27
                 Divisie Infra/Milieu en Natuurontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                     Bijlage I
Programma voor de evaluatie van milieu-effecten van de
                Betuweroute (1996)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>