<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Landschapsplan
Zonnepark
Zonnig Duiven
—
Gemeente Duiven




                  16 januari 2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Landschapsplan Zonnepark   Colofon

Zonnig Duiven              Opdrachtgever:


—
                           IX Zon


                           Uitgevoerd door:
                           ROM3D
Gemeente Duiven




                           www.rom3d.nl
                           Harfsen, 16 januari 2024
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoud
—
1       Inleiding ...............................................................................................    4
2       Historie van de plek ..............................................................................          6
3       Beeld van de locatie .............................................................................           8
4       Inpassing ..............................................................................................    13
4.1     Inpassing ROM3D .................................................................................           14
4.2     Inpassingsprincipes ruimtelijke studie zon en wind Duiven ...................                               14
5       Beplanting & beheer .............................................................................           31

Bijlage 1. 3D visualisaties ................................................................................ 36
Bijlage 2. Notitie Ecologische onderbouwing.................................................. 43
Bijlage 3. Inpassingsprincipes zonnevelden Gemeente Duiven........................ 49




3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Hoofdstuk


    1
                Inleiding
    —




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>1 Inleiding
—
IX Zon is voornemens een zonnepark te ontwikkelen aan de
Nieuwgraafsestraat in de gemeente Duiven. Het plangebied is gelegen in de
lager gelegen komgronden ten zuiden van de IJssel. Ten westen van het
plangebied ligt bedrijventerrein Innofase. In en rondom het plangebied
staan vier windturbines.


Hiernaast is het plangebied weergegeven. Het betreft de kadastrale
percelen DVN00-I-7 t/m DVN00-I-9, DVN00-I-14, DVN00-I-15, DVN00-I-19
en DVN00-I-421. De omvang van het plangebied bedraagt circa 25,6
hectare. Hiervan wordt circa 19,9 hectare ingericht met zonnepanelen.


Het zonnepark zal, met de huidige stand van de techniek, een vermogen
krijgen van circa 31 MWp. Door innovaties in de PV panelen techniek kan dit
nog veranderen. Hiermee wordt elektriciteit opgewekt voor circa 9500
huishoudens (gebaseerd op een gemiddeld verbruik van 3000 kWh per
                                                                               1
huishouden). Hiermee wordt een substantiële bijdrage aan de                   Luchtfoto met plangebied roodgemarkeerd.
duurzaamheidsambities van de gemeente Duiven geleverd.




5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Hoofdstuk


    2
                Historie van de plek
    —




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2 Historie van de plek
—
Het plangebied is gelegen in de rivierkomvlakte van de IJssel. Dit is een laag
gelegen, vlak en open gebied, waar tijdens overstromingen de fijnste
bestanddelen tot bezinking kwamen (afb. 1).
De ontginning van dit gebied vond plaats in langwerpige blokverkaveling.
Kenmerkend is openheid, veel watergangen en weinig opgaande beplanting
(afb. 2). Sinds de jaren 70 is het landschap in het gebied veel veranderd. De
ruilverkaveling vond plaats, waardoor kavels grootschaliger werden, wegen
werden aangelegd en soms beplant met laanbomen. De snelweg A12 werd
aangelegd waar bedrijventerreinen naast kwamen te liggen (afb. 3).                    2
                                                                                     Topografische kaart omstreeks 1900 (bron topotijdreis).


                      Stuwwal




                           Stroomrug
                                                           Dekzandrug


                                       Stroomrugglooiing

                     Rivierkomvlakte



                      Rivierduin
    1                                                                   Dekzandrug    3
Geomorfologische kaart met plangebied roodgemarkeerd.                                Topografische kaart omstreeks 2021 (bron topotijdreis).




7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Hoofdstuk


    3
                Beeld van de locatie
    —




8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3 Beeld van het plangebied
—
Het gebied waarin het plangebied is gelegen heeft door de jaren heen te         Door het plangebied loopt de Nieuwgraafsestraat met aan de zuidzijde van
maken gehad met veel veranderingen. Ten westen van de plangebied is in de       de weg een korte rij populieren en aan de noordzijde een hoofd- of
jaren zeventig het bedrijventerrein Innofase met een duidelijk zichtbare        leggerwatergang. Langs deze weg staat geen bebouwing.
vuilverbrandingsoven ontstaan. Later zijn hier grote bedrijfsloodsen aan        Ten zuiden ligt de Wijde Wetering. Dit is een oude, brede hoofdwatergang
toegevoegd. Sinds een aantal jaar staan er ook vier windturbines in en          die gebruikt werd om het water in het natte achterland langs de IJssel af te
rondom het plangebied. Door al deze ontwikkelingen is het beeld van het         voeren. Ter hoogte van het plangebied wordt de Wijde Wetering gekenmerkt
gebied sterk veranderd. De acht foto’s op de volgende drie bladzijden geven     door een robuuste groenstrook aan de noordzijde van de watergang.
een beeld van het plangebied in de huidige situatie.
Waardevolle elementen die bewaard zijn gebleven zijn de uitzichten richting     3.1      BESTAANDE ECOLOGISCHE WAARDEN
de stuwwal van de Veluwe. Aan de groenstructuur dragen de brede strook
opgaande beplanting langs de Wijde Wetering, de pupulierenrij langs de          Het plangebied is nu een intensief agrarisch gebied in de vorm van weiland.
Kievitstraat en de dubbele bomenrij langs Galstraat bij.                        Er zijn watergangen aanwezig waar wat riet in staat en dat jaarlijks wordt
                                                                                weggemaaid. Verder is er geen sprake van beplanting of houtachtige
Kenmerkend voor dit landschap zijn de openheid, de lange lijnen van wegen,      begroeiing. De ecologische waarde van het plangebied is dus zeer beperkt.
waterlopen en bomenrijen, de grootschalige kavels, de verspreid staande         Met name de watergangen bieden kansen voor ecologische versterking.
kleine bosjes en de erfbeplanting bij (agrarische) erven. Het plangebied zelf   Door middel van inrichtingsmaatregelen kunnen watergangen een
bestaat uit meerdere agrarische kavels met verschillend grondgebruik            interessant biotoop worden voor amfibieën.
(akkers en weiden). Aan de noordzijde ligt de Kievitstraat waaraan enkele
woningen en een paar agrarische bedrijven ten westen van het plangebied
zijn gelegen. Langs de Kievitstraat staat een enkele rij populieren aan de
zuidzijde van de weg die niet helemaal doorloopt.




9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>               1




                   2




           3
     4 5




                       7   6
                   8




10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> 1                                                                                          2
Zicht vanuit het noorden (Huis te Lathumweg) richting het plangebied en de windturbines.   Zicht vanaf de Kievitstraat, met op de achtergrond bedrijventerrein Innofase.




 3                                                                                          4
Zicht vanaf de Nieuwgraafsestraat, in het midden van het plangebied.                       Zicht vanaf de Nieuwgraafsestraat richting bedrijventerrein Innofase.




11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> 5                                                                           6
Zicht vanaf de Nieuwgraafsestraat richting de Wijde Wetering.               Zicht vanaf de zuidzijde van het plangebied, ten noorden van de Wijde Wetering.




 7                                                                           8
Zicht op de zuidelijke rand van het plangebied, rechts de Wijde Wetering.   De beplanting langs de Wijde Wetering, ten zuiden van het plangebied.




12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>     Hoofdstuk


     4
                 Inpassing
     —




13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>4 Inpassing
—
4.1        INPASSING ROM3D                                                       4.2      INPASSINGSPRINCIPES RUIMTELIJKE STUDIE
                                                                                          ZON EN WIND DUIVEN
Aan de hand van de analyse zijn vanuit ROM3D uitgangspunten voor het
ontwerp van het zonnepark opgesteld:                                             De Gemeente Duiven heeft door SAB een ruimtelijke studie laten opstellen
                                                                                 met betrekking tot de inpassing van zon en wind in het landschap.
•     Behoud zicht op open landschap door maximale hoogte van                    In deze studie zijn inpassingsprincipes opgenomen voor de ontwikkeling van
      zonnepanelen van +1,62m tov maaiveld.                                      zonnevelden in het zoekgebied van Duiven.
•     Behoud zicht op landschap door toepassen van laag groeiend struweel
      (zo hoog als de panelen) voor inpassing.                                   In dit hoofdstuk wordt per inpassingsprincipe toegelicht op welke manier ze
•     Versterk het verkavelingspatroon in het landschap door vrijhouden van      in het ontwerp voor Zonnepark Zonnig Duiven zijn toegepast.
      watergangen.                                                               Wanneer nodig zal dit worden ondersteund door middel van beeldmateriaal
•     Ecologische zones langs de zonnevelden. Elke zone krijgt een uitvoering    zoals doorsnedes, 3D beelden en referentiebeelden.
      die past bij de omgeving (hoofdweg, kavelweg, A-watergang, legger en
      rand van het terrein. Hier beplanting aanbrengen in drie á vier lagen en   Ten behoeve van de leesbaarheid van dit document hebben we de principes
      verschillende maaiveldniveaus (droog-nat).                                 compact geformuleerd. Voor de volledige beschrijving verwijzen we naar
•     Zonnepaneelrijen parallel aan de rijweg Nieuwgraafsestraat.                bijlage 3.
•     Bouwwerken aan de Nieuwgraafsestraat, achter beplanting gesitueerd.
      Niet onzichtbaar maar wel opgenomen in beplanting.                         Verhouding zonnepanelen - ruimte voor inpassing
•     Hekwerk rondom gehele terrein, met agrarische uitstraling.                 • Als verhouding tussen de oppervlakten van de zonnevelden en de ruimte voor
                                                                                 de ecologische en landschappelijke inpassing wordt in dit gebied 80 - 20
De Gemeente Duiven heeft een beleidskader en een ruimtelijke studie laten        aangehouden.
opstellen met inpassingsprincipes. Dit kader en deze studie zijn in februari
2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Bovengenoemde uitgangspunten              De verhouding binnen Zonnepark Zonnig Duiven is 78% zonnepanelen en
zijn in lijn met de principes van de gemeente.                                   22% ecologische en landschappelijke inpassing (zie afb. 1 en 2).
                                                                                 Totaal plangebied is ca 25,6 ha
                                                                                 Totaal zonnepanelen is ca 19,9 ha




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>1. Landschapsplan Zonnepark Zonnig Duiven




15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                           3
                                  2
                           1




                                       4



 2
Verhouding zonnepanelen 78% (wit) - ruimte voor inpassing 22% (groen)


Wanneer het zonnepark verwijderd wordt is het een mogelijkheid om de
groenstructuren langs de wegen te behouden als investering in het groen-
blauw raamwerk, dit is 7% van het plangebied.


Hoogte
• De hoogte van de zonnepanelen is maximaal 1.80 meter.
                                                                              3
De zonnepanelen krijgen een hoogte van maximaal 1,62m. Hierdoor kan er       Boven: bestaande situatie Nieuwgraafsestraat.
vanaf de hoger gelegen weg over de panelen heen gekeken worden en is er      Onder: fotovisualisatie met zicht over panelen van 1,62m hoog.
zicht op het achterliggende landschap (zie afb. 3 en 4). Het maaiveld kent
variërend binnen het plangebied een hoogteverschil van ca 30 cm. Door de
                                                                                                                                         ca
lage opstelling zal vanaf iedere openbare weg over de panelen heen gekeken
kunnen worden en zal het achterliggende landschap zichtbaar blijven.
                                                                              4
                                                                             Afmetingen rijen zonnepanelen.




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Maximale omvang                                                                van 15 meter breed rondom een watergang en het onderhoudspad van de
• Een opdeling van de zonnevelden in eenheden met een maximale grootte van     windturbine.
10 hectare.                                                                    De ruimte tussen de rijen zonnepanelen is 2 m breed (zie afb. 4).


Het zonnepark is opgedeeld in 4 zonnevelden. Het grootste zonneveld is 7,6     Opstelling
ha.                                                                            • De keuze voor een zuid opstelling in combinatie met de landschapsstructuren
Door de noordelijk gelegen zonnevelden loopt een rioolleiding. De zone die     maakt dat de zonnepanelen evenwijdig komen te liggen aan de belangrijkste
voor de leiding is vrijgehouden is 6 m, in afwijking van de regels voor de     oostwest gerichte landschappelijke structuren: de Wijde Wetering en de wegen.
vrijwaringszone van 10 m in het vigerende bestemmingsplan. Deze afwijking
is afgestemd met het Hoogheemraadschap (de eigenaar van de                     De zuidgerichte opstelling komt parallel te liggen aan de Nieuwgraafsestraat
rioolpersleiding). De zone wordt niet beschouwd als een opdeling van de        (zie afb. 1).
zonnevelden.


Vorm
• De zonnevelden hebben een eenvoudige hoofdvorm, passend bij de
kavelstructuur van het landschap. De vorm en grootte van het zonneveld moet
logisch aansluiten op lokale kavelgrenzen, bv een bestaande kavelsloot.


De zonnepanelen volgen allemaal dezelfde richting, ze liggen parallel aan de
Nieuwgraafsestraat en volgen de lijnen van de huidige kavelstructuur.
Bestaande kavelsloten bepalen de grens tussen afzonderlijke zonnevelden.


Tussenruimte
• Tussen de afzonderlijke zonnevelden moet een landschappelijke strook
worden aangelegd van minimaal 15 meter. Tussen de rijen zonnepanelen is de
afstand minimaal 2 meter.
                                                                                5
Tussen zonneveld 1 en 2 ligt een strook van 15 m breed rondom een              Detailuitwerking van het gebied rondom de bebouwing ten zuiden van de
leggerwatergang (zie doorsnede F). Tussen zonneveld 2 en 3 ligt een strook     Nieuwgraafsestraat (batterijopslag, inkoopstations etc.).




17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Bebouwing
• Transformatoren- en bijgebouwen zijn compact en staan op ruimtelijk logische
plekken waar ze zo min mogelijk in het zicht zijn. De kleurstelling en het
materiaalgebruik is terughoudend en eenduidig voor het hele plangebied.
Gebruik maken van bestaande infrastructuur en waar mogelijk ook van
bestaande bebouwing.


De transformatoren van zonnevelden 1, 2 en 3 worden aan de noordzijde van
de Nieuwgraafsestraat geplaatst, ze worden tussen de rijen panelen
geplaatst zodat ze zo veel mogelijk aan het zicht onttrokken worden. Bij
zonneveld 4 komt de transformator, de inkoopstations en de batterijen aan
de zuidzijde van de Nieuwgraafsestraat. Hier worden de gebouwen achter             6
struweel geplaatst dat ca 3,5m hoog wordt. Het inkoopstation, de batterijen       Referentiebeeld van groene transformatoren met sedumdak.
en de transformatoren hebben verschillende afmetingen (lengte, breedte en
hoogte zie afb. 5) (referentiebeelden zie afb. 6 t/m 8). Het bouwvlak van
deze voorzieningen wordt begrensd door een brandwerend hek van 1,8
meter. Dit hek staat vanaf de rijweg gezien achter het brede en hoge
struweel. De inkoopstations en de transformatoren krijgen een groen
(sedum)dak. Alle bouwwerken worden geschilderd met een terughoudende
kleur groen (zie afb. 6).


Op zes plekken binnen het plangebied worden camera’s geplaatst met een
hoogte van 3,9 m (zie afb. 1 en 9).


Beplanting
• Gebiedseigen beplantingssoorten zoals populier, es, (resistente) iep en
knotwilg.
• Variatie voor meer biodiversiteit. Verschillende soorten, verschillende lagen    7
(kruidenlaag - struweellaag - boomlaag) en verschillende omstandigheden (nat      Referentiebeeld van groene inkoopstations (boven: voor batterij, onder: voor zonnepark).
- droog - hoog - laag).




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>• Ruimte onder zonnepanelen goed benutten voor ecologische waarde.
• Paden tussen de rijen panelen moeten bestaan uit graspaden.
• Op de paden het gras kort houden door maaibeheer of door extensieve
begrazing. Onder de panelen zelf niet of weinig maaien. Zo ontstaat hier enige
ruigte en een verschil in vegetatie.
• Afspraken over het beheer en de periode van verschraling worden vastgelegd
in een beheerplan.


Langs de Kievitstraat wordt de bestaande populierenrij aangevuld met
nieuwe populieren aan de zuidzijde van de weg. Tussen de weg en panelen
zorgt een kruidenrijke graszone en een struweelhaag met inheemse soorten
voor natuurontwikkeling. Dit geldt ook voor de zuidzijde van de                   8
Nieuwgraafsestraat. Aan de zuidzijde wordt de bestaande populierenrij            Referentiebeeld van een batterij (links), omvormer (rechtsboven) en transformator (rechtsonder).
aangevuld met elzen. De populieren en elzen vallen, conform het beleid
van de gemeente, onder ‘de investering van het groen-blauw raamwerk
buiten het plangebied’.
Aan de noordzijde van de Nieuwgraafsestraat komt, parallel aan de
bestaande watergang, een laagte (wadi) met een natuurvriendelijke oever
en daarachter een struweelhaag.
Rondom het zonnepark wordt een struweelhaag gerealiseerd bestaande uit
gebiedseigen soorten; meidoorn en sleedoorn. Aan de zuidzijde wordt bij de
Wijde Wetering een strook struweel gerealiseerd bestaand uit gebiedseigen
soorten zoals meidoorn, sleedoorn, Gelderse roos, vlier, vuilboom. Tussen en
onder de panelen, rondom de windturbine en op de plekken waar afstand
tot de rijbaan gehouden zal worden, wordt een zaadmengsel voor bloemrijk
grasland ingezaaid. Dit gras wordt door middel van maaien en afvoeren
beheerd.
                                                                                  9
Zie hoofdstuk 5 voor nadere toelichting in het beplantings- en beheerplan.       Referentiebeeld en technische tekening van een camera.




19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Hekwerken                                                                      Toegang en Onderhoudspaden
• Hekwerken op het terrein zoveel mogelijk voorkomen.                          • Aansluiten op bestaande infrastructuur en zo min mogelijk verharding
• Bij voorkeur watergangen en kavelsloten gebruiken als erfafscheiding.        gebruiken.
• Wanneer een hekwerk toch noodzakelijk is dan camoufleren met beplanting
waar dat past in het landschap. Eenvoudig, eenduidig, transparant              De toegang naar het zuidelijke deel van het zonnepark wordt aan de
materiaalgebruik, agrarische uitstraling. Op voldoende afstand van wegen-      zuidzijde van de Nieuwgraafsestraat gesitueerd ter hoogte van de
fiets- en wandelpaden plaatsen. Hekwerk mag geen barrière zijn voor dieren.    inkoopstations en de batterijen. Het noordelijke deel is via twee
• Geen grondwallen aanleggen als erfafscheiding.                               toegangswegen vanaf de Kievitstraat bereikbaar en vanaf de
                                                                               Nieuwgraafsestraat via het onderhoudspad voor de windturbine en via een
Rondom het zonnepark wordt een hekwerk geplaatst van 1,8 meter. Er             duiker bij de leggerwatergang. De onderhoudspaden binnen het zonnepark
wordt gebruik gemaakt van een hekwerk met schapengaas en houten palen,         worden onverhard uitgevoerd. Rondom watergangen wordt per zijde
op meerdere plekken komen faunapassages. Rondom de batterijen zal,             minimaal 5 m vrijgehouden voor onderhoudspaden.
conform de PGS 37, een onbrandbaar hekwerk van 1,8 meter worden
geplaatst (zie afb. 10).                                                       Randen
                                                                               • Bij randen vanaf de openbare weg het zicht op zij- en achterkanten
                                                                               vermijden. De rand tot een zonneveld bestaat uit een zone van minimaal 20
                                                                               meter met een bloemrijke grasberm met langs sommige wegen een bomenrij
                                                                               en/of een watergang en een struweelhaag.
                                                                               • Langs de Wijde Wetering bestaat de afscherming van de zonnevelden uit de
                                                                               groene zone plus een zone met grasland en ruigte als onderhoudspad en ruimte
                                                                               voor schaduwwerking.
                                                                               • Langs een watergang is ruimte voor rietgroei. Dit dient tegelijk als afscheiding
                                                                               van een zonneveld.
                                                                               • Tussen de verschillende zonnevelden ligt een strook van minimaal 15 meter.

                                                                               Langs de Kievitstraat en de Nieuwgraafsestraat wordt 20 meter afstand
10                                                                             gehouden tot het zonnepark. Het zicht op de panelen wordt vermeden door
Referentiebeeld van een hekwerk met schapengaas en houten palen (links), een   een struweelhaag van max. 1,7 meter hoog. Ter hoogte van de
onbrandbaar hekwerk (rechts) en de toegangspoort (onder).                      inkoopstations en batterijen komt hoger struweel dat ca 3,5m hoog wordt.




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Aan de zijde van de Wijde Wetering komt een strook van 30 m met struweel,     naar de Wijde Wetering belemmerd door het dichtgooien van de sloot die in
een ruigtestrook en een keverbank (deze dienen tevens als ruimte voor         het terrein ligt en het dichten van eventuele buizen naar de wetering. Ook
schaduwwerking). Hier kan ruimte vrijgehouden worden voor de aanleg en        hier worden aan de oost- en westzijden grondwallen aangelegd. Aan de
gebruik van een klompenpad. Mocht er in de toekomst ambitie zijn een          zuidzijde komt een keverbank, die eveneens als een soort grondwal kan
klompenpad te realiseren dan kan deze hier worden aangelegd.                  werken. Bovenop de grondwallen komen meidoorn/sleedoornhagen. Zie
Langs de zijkanten van het zonnepark komt tevens een struweelhaag ter         hiervoor ook bijlage 2.
afscherming van de zonnepanelen. De struweelhaag aan de zuidwestzijde
grenst aan een ander zonnepark initiatief. Mocht deze ontwikkelaar in         Ecologische ontwikkeling
hetzelfde tempo het zonnepark bouwen (binnen een jaar), zal deze haag         Op advies van de geraadpleegde ecoloog worden de volgende maatregelen
niet worden gerealiseerd.                                                     genomen:
                                                                              • Ten noorden van de hoofdwatergang langs de noordzijde van de
Wateropvang                                                                       Nieuwgraafsstraat wordt een laagte met natuurvriendelijke oever
(Regen)water moet op het terrein zelf worden opgevangen.                          gerealiseerd.
                                                                              • Aan de zuidzijde wordt de ecologische samenhang langs de Wijde Wetering
De bodem in het plangebied bestaat uit zware klei waardoor het regenwater         extra versterkt.
traag in de bodem kan infiltreren. Met de aanleg van de zonnepanelen is dit   • Langs de struweelhaag aan de noordzijde en het struweel aan de zuidzijde
geen probleem. Om zelfs zoveel mogelijk regenwater in de bodem te laten           worden takkenrillen geplaatst.
infiltreren en de afvoer via de hoofdwatergang langs de Nieuwgraafsestraat    •   Aan de zuidzijde (tussen het zonnepark en de Wijde Wetering) komt een
te beperken, worden de volgende maatregelen genomen.                              keverbank.
Ten noorden van de Nieuwgraafsestraat wordt een lange, smalle wadi            •   Aan de noordzijde (langs de Kievitstraat) en aan de zuidzijde (langs de
aangelegd. Deze wadi krijgt aan de noordzijde een natuurvriendelijk oever.        Wijde Wetering) komen twee poelen.
De wadi wordt gevoed met het regenwater dat aan de noordzijde valt en via
de greppels in het terrein naar de wadi stroomt. De wadi is alleen met een    Het realiseren van een natuurvriendelijke oever langs de hoofdwatergang
overlaat verbonden met de hoofdwatergang, zodat het water bij een zeer        langs de Nieuwgraafsestraat wordt in het beleid als maatregelen ter
hoge waterstand via deze overlaat afgevoerd kan worden. Langs de noord-       versterking van het landschappelijk raamwerk benoemd. Op 12 januari 2023
oost- en westzijde van de zonnevelden worden grondwallen van circa 3m         is dit besproken met het Waterschap Rijn en IJssel. Daaruit is gebleken dat
breed en max 0,5m aangelegd om te voorkomen dat het regenwater naar           natuurvriendelijke oevers langs de betreffende watergang op basis van de
het noorden en de zijkanten kan afstromen.                                    “Keur Waterschap Rijn en IJssel 2009” en de beleidsregels niet mogelijk is.
Ten zuiden van de Nieuwgraafsestraat wordt de afvoer van het regenwater       Dit heeft te maken met de functie van deze watergang, deze moet ten allen




21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>tijden voldoende water kunnen afvoeren. Daarom mogen er geen                   bieden oa. droge schuil- en overwinteringsmogelijkheden voor diverse
maatregelen genomen worden waarbij de taluds van de watergang                  kleine zoogdieren.
veranderen.
Om toch de gewenste ecologische doelstellingen langs de                        Aan de noordzijde van de Wijde Wetering wordt een 30 meter brede
Nieuwgraafsestraat te realiseren is op advies van ecoloog H. van der Molen     mantelzoom vegetatie gerealiseerd. Tegen de bestaande groenstructuur
parallel aan de hoofdwatergang een laagte (wadi) binnen het plangebied         langs de watergang komt een strook struweel met daarachter een strook
opgenomen (zie bijlage 2). Deze laagte is via een dam gescheiden van de        ruigtevegetatie. Daarnaast wordt er ruimte geboden voor de aanleg van een
hoofdwatergang. Het heeft een assymetrisch profiel, waarbij de noordelijke     klompenpad dat aansluit op de omringende ontsluitingswegen en
zijde van de laagte een verhang heeft dat past bij een natuurvriendelijke      recreatieve routes. Bovendien komt er op 3m afstand van de afrastering een
oever: een flauwe helling die door zijn orientatie op de zon warme             keverbank van circa 3m breed en max 0,5cm hoog. Bijlage 2 biedt hierover
omstandigheden heeft. De laagte snijdt het grondwater aan, zodat in tijden     meer informatie.
van droogte de watergang droog kan komen te staan en eventuele vissen,
die schadelijk zijn voor o.a. amfibieën, weer verdwijnen. Het water in de      Langs de Wijde Wetering en langs de Kievitstraat worden twee poelen
noordelijk gelegen greppels en retentiesloot stroomt daarnaast naar de         aangelegd. Daarnaast worden tegen de haag aan de noordzijde en langs de
laagte af waardoor het hemelwater dat in het plangebied valt geborgen          struweelhaag langs de Wijde Wetering takkenrillen gelegd. Om de 100m
wordt in de laagte. Deze laagte kan een maximale waterhoogte hebben van        komt een takkenril van 10m lang, 1m breed en 1m hoog.
ca 90cm (ca 50cm lager dan het aangrenzend maaiveld).
De flauwe helling wordt ingezaaid met zaden van kruidenrijke vegetatie die     Versterking groenblauwe landschappelijk raamwerk
thuishoort op deze kleigrond (zie hiervoor ook bijlage 2).                     De gemeente wenst een versterking van het groenblauwe landschappelijk
                                                                               raamwerk. Dit kan in de vorm versterken van de groenstructuur, ecologische
De grond die vrijkomt bij het graven van de laagte (ca 3.100 m3) zal worden    structuur en/of recreatieve ontwikkeling buiten het plangebied. Ook bijdrage
gebruikt voor het dempen van de sloot in het zuidelijke perceel (ca 800 m3)    aan het Groenfonds behoort tot de mogelijkheden.
en voor de aanleg van de maximaal 50cm hoge dijkjes rondom het
zonneveld (ca 2.300 m3). Deze dijkjes komen onder de struweelhagen te          Bij de realisatie van het zonnepark worden in overleg met de gemeente in
liggen. Door de aanleg van de dijkjes, zoals in de vorige paragraaf is         dit kader de gaten in de populierenrij langs de Kievitstraat gedicht met
aangegeven, is afstromend hemelwater op de percelen goed tegen te              nieuwe populieren. De zuidzijde van de Nieuwgraafseweg wordt voorzien
houden en wordt infiltratie in de bodem flink bevorderd. Daarnaast is een      van een rij zwarte elzen, in aansluiting op het bestaande rijtje langs het
verhoging van het waterpeil in dit ‘s winters behoorlijk natte gebied,         oostelijk traject van deze weg. Ook de aanleg van de laagte (wadi) (met
ecologisch waardevol, het biedt een winterhabitat voor amfibieën. De dijkjes   natuurvriendelijk oever) wordt gerekend tot voorziening ter versterking van
                                                                               het groenblauwe landschappelijk raamwerk.




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>A                                                                                                        A’




    Doorsnede A: huidige situatie rondom de Nieuwgraafsestraat.




A                                                                                                        A’




    Doorsnede A: toekomstige situatie met zicht vanaf de Nieuwgraafsestraat over de zonnepanelen heen.




    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> B                                                                                            B’




Doorsnede B: huidige situatie vanaf de Nieuwgraafsestraat.


 B                                                                                            B’




Doorsnede B: toekomstige situatie met natuurvriendelijke oever langs de Nieuwgraafsestraat.




24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> C                                                                                                                       C’




Doorsnede C: huidige situatie vanaf de Kievitstraat.

 Ca                                                                                                                     Ca’




Doorsnede C: toekomstige situatie met zicht vanaf de Kievitstraat over de zonnepanelen heen.
 Cb                                                                                                                     Cb’




Doorsnede C: toekomstige situatie vanaf de Kievitstraat met breder onderhoudspad door verspringing zonnepaneeltafels.




25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>D                                                                                               D’




    Doorsnede D: huidige situatie vanaf de Galstraat.



D                                                                                               D’




    Doorsnede D: toekomstige situatie met zicht vanaf de Galstraat over de zonnepanelen heen.




    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre> E                                                                                                          E’




Doorsnede E: huidige situatie aan de westelijke rand van het zonnepark.


 E                                                                                                          E’




Doorsnede E: toekomstige situatie aan de westelijke rand van het zonnepark, afstand tot een bestaande watergang.




27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre> F                                                                                                 F’




Doorsnede F: huidige situatie van een watergang in het midden van het plangebied.


 F                                                                                                 F’




Doorsnede F: toekomstige situatie met 15 meter tussenruimte rondom de bestaande leggerwatergang.




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>G                                                                                        G’




    Doorsnede G: huidige situatie van de Wijde Wetering ten zuiden van het plangebied.


G                                                                                        G’




    Doorsnede G: toekomstige situatie van de Wijde Wetering.




    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Detail: Poel ten zuiden van de Kievitstraat.      Bovenaanzicht van beide poelen.




Detail: Poel ten noorden van de Wijde Wetering.




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>     Hoofdstuk


     5
                 Beplanting & beheer
     —




31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>5 Beplanting & beheer
—




                                             Struweelhagen
                                             Struweel
                                             Natuurvriendelijke oever
                                             Bomenrij
                                             Rietkraag
                                             Ruigte
                                             Kruidenrijk grasland
     0       100        200m
                                             Keverbank
1. Beplantingsplan Zonnepark Zonnig Duiven   Poel
                                             Takkenrillen




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Struweelhagen (met ruigtestrook)                                              Struweel
Beplantingssoort:                                                             Beplantingssoort:
50% meidoorn (Crataegus monogyna)                                             20% meidoorn (Crataegus monogyna)
50% sleedoorn (Prunus spinosa)                                                20% sleedoorn (Prunus spinosa)
                                                                              20% Gelderse roos (Viburnum opulus)
Maat aanplant: 80/100 cm, 2-3 jarig plantgoed.                                20% vlier (Sambucus nigra)
Plantafstand: 1,50 m1, driehoeksverband.                                      20% vuilboom (Rhamnus frangula)
Breedte landschapselement:
langs de wegen: 5 meter, waarvan 3m struweelhaag en aan beide zijden 1m       Maat aanplant: 1 jarig plantgoed.
ruigte;                                                                       Plantafstand: 1,50 m1, driehoeksverband.
langs de oost- en westzijdes: 2,5 meter struweelhaag.                         Breedte landschapselement: noordzijde Wijde Wetering: 15 meter
                                                                              rondom batterijopslag: 5 meter
Om ervoor te zorgen dat het struweel zo snel mogelijk hoogte en massa
heeft wordt gekozen voor meerjarig plantmateriaal. Het struweel wordt in      Het struweel wordt in de eerste twee jaar intensief onderhouden door het
de eerste twee jaar intensief onderhouden door de eerste twee jaar het        onkruid te verwijderen zodat de beplanting voldoende kans krijgt om groot
onkruid te verwijderen zodat het struweel voldoende kans krijgt om groot te   te worden. Ook wordt in de zomer water gegeven. In de jaren daarna mag
worden. Ook wordt in de zomer water gegeven. In de jaren daarna wordt het     het struweel uitgroeien.
struweel 1x per jaar gesnoeid om op een hoogte van ca 1,60m tot 1,70m te
blijven. De ruigtestroken worden 1x per 2 jaar gemaaid.


De frequentie en periode van onderhoud worden zo gekozen dat verstoring
van vegetatie en fauna zo klein mogelijk is.




                                                                               2
                                                                              Referentiebeeld van een struweelhaag.




33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Ruigte                                                                       Rietkraag
Breedte landschapselement: 13 meter.                                         Het beheer van de rietkraag bestaat uit eenmaal maaien met afruimen van
Een kruidenrijk grasmengsel passend bij de aanwezige grondsoort.             het gewas eind september. Bij elke maaibeurt blijft 50% van de vegetatie de
De ruigte worden 1x per 2 jaar gemaaid.                                      winter overstaan. Hierdoor ontstaat beschutting voor kleine zoogdieren,
                                                                             overwinteringsplek voor sommige amfibieën en plekken waar insecten hun
Aan de zuidzijde van de ruigte (tussen de ruigte en het struweel) kan een    larvale stadium kunnen doorbrengen. In het opvolgende jaar worden de
maaipad met een hogere frequentie worden gemaaid zodat dit mogelijk als      overjarige delen gemaaid en blijft het andere deel de winter overstaan.
klompenpad kan worden gebruikt.


Bomenrij
Beplantingssoort langs Kievitstraat:
100% zwarte populier (Populus nigra)
Beplantingssoort langs Nieuwgraafsestraat:
100% zwarte els (Alnus glutinosa)


Maat aanplant: 8/10 cm (stamomtrek).
Plantafstand: 10 m1 tussen de bomen in de rij.


De aanplant van de bomen mag geen belemmering vormen voor het
agrarisch gebruik van de percelen en ook geen onveilige verkeerssituaties
opleveren. Daarom zal komend half jaar een bomenplan worden uitgewerkt.
Dit uitgewerkte bomenplan eerst worden afgestemd met de gebruikers van
de gronden ter hoogte waar de bomen moeten komen. Met dit bomenplan           3
zal door de gemeente moeten worden ingestemd alvorens dit uitgevoerd         Kruidenrijk grasland onder zonnepanelen.
kan worden. Dit zodat geborgd kan worden dat aan de doelstelling van het
bijdragen aan het blauwgroene raamwerk wordt voldaan.

De initiatiefnemer zorgt ervoor dat de bomenrij na aanplant goed aanslaat.
De bomen krijgen water bij droogte en worden ingeboet indien nodig.
Na het aanloopbeheer zal het beheer worden overgenomen door de
gemeente.




34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Kruidenrijk grasland                                                            Poel
De gronden worden ingezaaid met een kruidenrijk graszaadmengsel van             De twee poelen worden op dezelfde manier aangelegd en beheerd als de
inheemse herkomst. Voor informatie over het juiste zaadmengsel en               laagte met natuurvriendelijke oever: flauwe helling aan de noordzijde, steil
samenstellen van het zaadmengsel wordt contact opgenomen met                    talud aan de zuidzijde. Twee maal per jaar, half juni en in oktober worden de
Cruydthoek.                                                                     hellingen gemaaid.


Voor het ontwikkelen van het kruidenrijke grasland wordt verschralend           Keverbank
beheer van maaien en afvoeren toegepast. Het maaien zal twee keer per           Door één á twee maal per jaar te eggen wordt het maaiveld van de
jaar plaatsvinden. Onder de panelen zal niet of nauwelijks gemaaid worden,      keverbank los gehouden en kan hier een ruige grasachtige begroeiing
zodat hier ruigte ontstaat en een verschil in vegetatie.                        ontstaan, vergelijkbaar met de aangrenzende ruigtestrook.
De eerste maaibeurt vindt plaats na half juni en de tweede na half augustus.
De planten krijgen hierdoor de kans om tot bloei te komen, zaad te              Takkenrillen
ontwikkelen en zaad af te zetten. Het maaisel zal binnen twee dagen             Langs de struweelhaag aan de noordzijde van het zonnepark en langs het
worden afgevoerd. Het afvoeren van het maaisel, ofwel het afvoeren van de       struweel aan de zuidzijde worden takkenrillen aangelegd. Deze takkenrillen
voedingsstoffen, draagt bij aan het ‘verschralen’ van de percelen, waardoor     worden om de 100 meter aangebracht, aan de noordzijde zullen dat er ca 5
bloemen meer kans krijgen. Het maaien zal conform sinusbeheer                   stuks zijn en aan de zuidzijde 2 stuks.
plaatsvinden, want overstaand gras is van belang voor kleine dieren en          De takkenrillen zijn ca 10 meter lang, 1 meter breed en 1 meter hoog.
insecten. 25% van het gras wordt jaarlijks niet gemaaid. Deze 25% ligt
jaarlijks op een andere plek.


Natuurvriendelijke oever
Ten noorden van de Nieuwgraafsestraat wordt een natuurvriendelijk oever
gerealiseerd om een gunstige omgeving te creëren voor amfibieën. Er wordt
een nieuwe watergang gerealiseerd met een steil talud aan de zuidkant en
een flauw talud aan de noordzijde. De natuurvriendelijke oever die ontstaat
bij het flauwe talud wordt twee keer per jaar tussen half juni en oktober
gemaaid. Dit gebeurt met klein materieel vanuit de ruigterand (de
noordzijde van de oever). Het 1 meter brede ‘walletje’ dat is ontstaan tussen
de hoofdwatergang en de natuurvriendelijke oever zal tevens met klein
materieel onderhouden moeten worden.




35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>     Bijlage 1   3D visualisaties
     —




36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vanaf de westzijde van de Nieuwgraafsestraat, kijkend richting het zonnepark.




37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vanaf de Nieuwgraafsestraat, midden in het zonnepark, met links het noorderlijke- en rechts het zuidelijke zonnepanelen veld.




38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vanaf de Galstraat, kijkend richting het zonnepark met op de achtergrond het bedrijventerrein.




39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vanaf de Kievitstraat, aan de noordoostzijde van het zonnepark.




40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vanaf de Kievitstraat, aan de noordwestzijde van het zonnepark.




41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>3D visualisatie vogelvlucht met zicht over het totale zonnepark.




42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>     Bijlage 2   Notitie Ecologische
     —           onderbouwing




43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>      NOTITIE
      ECOLOGISCHE ONDERBOUWING
      INRICHTING ZONNEPARK INNOFASE
      DUIVEN


                          Notitie Ecologische Onderbouwing
                        Inrichting Zonnepark Innofase Duiven


     In de versie van 2 maart 2023 van het Landschapsplan Zonnepark Zonnig Duiven is
     opgenomen dat ten noorden van de Nieuwgraafsestraat een keverbank wordt gerealiseerd en
     ten noorden daarvan een nieuwe watergang met een natuurvriendelijke oever aangelegd.

     Een keverbank is een verhoogde strook (akker-)land begroeid met een ruige vegetatie van
     grassen en kruiden. De strook ligt een halve meter hoger dan het omliggende land. Door de
     verhoogde ligging is een keverbank warmer en droger dan de omliggende grond, waardoor
     insecten zoals loopkevers zich er thuis voelen. Insecten kunnen er ook prima overwinteren.
     Voor akkervogels zoals de patrijs biedt een keverbank warmte, dekking, insecten als voedsel
     voor kuikens en een veilige plek om te nestelen. Aan één zijde (zonzijde) van de keverbank
     ligt een onbegroeide strook grond van drie meter breed.

     Naar aanleiding van het advies van het Gelders Genootschap d.d. 12 april is de keverbank
     nabij de Nieuwgraafsestraat achterwege gelaten. Door het op deze locatie niet realiseren van
     de keverbank ontstaat meer beschikbare ruimte voor de retentiesloot/natuurvriendelijke oever
     (nvo). De keverbank tussen twee watervoerende sloten in is voor het functioneren van de
     keverbank niet optimaal. Jonge pullen van bijvoorbeeld patrijs kunnen in het water terecht
     komen en verdrinken. Een smalle keverbank maakt vogels bovendien kwetsbaar voor
     predatie. Daarom is er naar verwachting meer ecologische kwaliteit te realiseren door de
     natuurvriendelijke oever te vergroten. Bovendien levert dat een grotere retentie-capaciteit op.

     De strook tussen het zonnepark en de Wijde Wetering biedt daarentegen wel mogelijkheden
     voor een keverbank. Op 3m afstand van het hekwerk van het zonnepark wordt over een lengte
     van ca. 140m een 3m brede en ca. 50cm hoge keverbank gerealiseerd. De keverbank stopt
     ruim voor de te realiseren poel in de zuidwesthoek van deze strook. De keverbank wordt
     aangelegd door met een zesschaar wentelploeg drie werkgangen van beide zijden naar het
     midden op te ploegen. Er is geen aanvullende grond hiervoor benodigd. Aansluitend aan de
     zuidzijde van de keverbank wordt een strook van 3m onbegroeid gehouden. Hier kunnen
     vogels die zijn nat geregend, weer snel opwarmen. Het is de bedoeling dat er op de keverbank
     een ruige, grasachtige begroeiing ontstaat, vergelijkbaar met de ruigtestrook tot aan de
     beschermingszone van de gasleiding. Deze ruigtestrook zal ca. 7m breed zijn, zie doorsnede
     G.



     De retentiesloot/natuurvriendelijke oever (nvo) heeft een tweeledig doel, zoals de naam
     aangeeft:
        1. berging van hemelwater/retentie bij hoosbuien
        2. ecologische kwaliteit




     definitief                                 5 juli 2023                              Pagina 1 van 5



44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>      NOTITIE
      ECOLOGISCHE ONDERBOUWING
      INRICHTING ZONNEPARK INNOFASE
      DUIVEN

     De percelen in het plangebied van het zonnepark kennen een bolle ligging: er liggen in totaal
     zeven greppels in de richting noord-zuid in de percelen tussen de Nieuwgraafsestraat en de
     Kievitstraat. Tussen de greppels loopt het perceel iets op naar het midden tussen de greppels,
     waardoor hemelwater zijdelings kan afstromen naar de greppels. Deze greppels zijn door
     middel van een duikerbuis verbonden met de leggerwatergang langs de Nieuwgraafsestraat.
     Door over de breedte van deze percelen in oost-west richting en naast de leggerwatergang
     langs de Nieuwgraafsestraat een nieuwe sloot te realiseren waar de buizen van de greppels in
     uit monden, wordt het hemelwater uit de greppels opgevangen. De retentiesloot wordt met
     een instelbaar stuwtje aangesloten op de leggerwatergang die in noord-zuid richting door het
     toekomstige zonnepark loopt. De hoogte van het stuwtje kan zodanig worden aangebracht, dat
     het waterpeil van de retentiesloot op 0,5m beneden maaiveld van het zonnepark wordt
     ingesteld. Tijdens natte perioden wordt op deze wijze het hemelwater opgevangen en kan
     vanuit de retentiesloot infiltreren in de bodem. In droge perioden zal het waterpeil achter het
     stuwtje verder wegzakken dan het stuwpeil.


     De retentiesloot krijgt aan de noordzijde een natuurvriendelijke oever. Vanaf de verwachte
     waterlijn is het talud over een lengte van 5,5m zeer flauw (1:6) tot aan het diepste punt van
     deze nieuwe sloot, zie dwarsdoorsnede B-B’.
     Op het hoge deel van het talud tot een waterdiepte van ca. 50cm kunnen waterriet, lisdodde,
     gele lis, pijlkruid, watermunt en andere oeverplanten zich vestigen. Deze oeverplanten halen
     voedingsstoffen uit het water en zorgen voor bescherming van waterinsecten en amfibieën.
     Soorten als libellen, schrijvertjes en kokerjuffers vinden hier een geschikt habitat. Ook voor
     amfibieën vormt een dergelijke ondiepe oeverzone geschikt leefgebied. Dit ondiepe gedeelte
     warmt in het voorjaar snel op wat gunstig is voor de ontwikkeling van jonge larven en eitjes
     van amfibieën.
     In het diepere deel van de nieuwe sloot kunnen waterplanten op en in het water groeien.
     Drijfbladplanten als gele plomp en watergentiaan hebben hun blad op het wateroppervlak
     liggen. Voor bijvoorbeeld groene kikkers zijn drijvende waterplanten zeer geschikte rust- en
     loerplaatsen, waarop ze zonnen of van waaraf ze voorbijvliegende insecten vangen en
     nuttigen. Soorten als smalle en brede waterpest en krabbenscheer groeien onder het
     wateroppervlak. Deze onderwaterplanten bieden kikkers en padden mogelijkheden om hun ei-
     klompen en ei-snoeren aan te bevestigen. Ook voor salamanders zijn onderwaterplanten van
     belang. Ze leggen elk afzonderlijk eitje op een blaadje van een onderwaterplant, dat
     vervolgens om het eitje heen wordt geplakt en het eitje goed beschermd tegen predatoren.
     In droge zomers kan de retentiesloot droogvallen. Veel oeverplanten zijn hieraan gewend en
     groeien weer door nadat de sloot weer watervoerend is. Voor amfibieën is het droogvallen
     positief, hierdoor verdwijnen vissen die eitjes en larven van amfibieën opeten. Vissen kunnen
     na verloop van tijd een dergelijke sloot gaan bevolken. Door droogval verdwijnen ze weer.



     Langs de Wijde Wetering is een opgaande begroeiing van oa. diverse wilgensoorten, zwarte
     els, ratelpopulier en struiken als meidoorn en kornoelje aanwezig. De bomen hebben een
     hoogte van ca. 10m. Aan de waterzijde is een tot 8m brede ondiepe rietzone aanwezig.
     De combinatie van water, riet en opgaande begroeiing biedt paai- en opgroeimogelijkheden
     voor vissen en nestgelegenheid en voedsel voor vogels. Amfibieën vinden in de opgaande

     definitief                                 5 juli 2023                              Pagina 2 van 5



45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>      NOTITIE
      ECOLOGISCHE ONDERBOUWING
      INRICHTING ZONNEPARK INNOFASE
      DUIVEN

     begroeiing een geschikt winterhabitat, voor kleine zoogdieren biedt de begroeiing dekking en
     een geschikte migratieroute. Vleermuizen kunnen het groene hoge lint langs het water
     gebruiken als oriëntatie tijdens hun vliegroute van vaste verblijfplaats naar foerageergebied.
     Nabij het industrieterrein is gestart met het gefaseerd afzetten van de bomen en struiken.
     Delen van de begroeiing blijven gehandhaafd, andere delen worden afgezet. Hierdoor ontstaat
     variatie in leeftijdsopbouw en in begroeiingsvorm van de begroeiing.
     De voorziene 15m brede struweelzone kan worden gerealiseerd met van nature thuishorende,
     autochtone struiksoorten. Enkele zijn al aanwezig in de begroeiing langs de Wijde Wetering:
     meidoorn en kornoelje.
     De ruigte en het struweel vormen tezamen een zeer geleidelijke overgangszone van het open
     landschap met kruiden en grassen naar het opgaande groen van bomen langs de Wijde
     Wetering. Deze geleidelijke overgang van lage kruidenvegetatie naar opgaande bomen biedt
     veel niches, waardoor zowel plant- en diersoorten van bos, als soorten van ruigten en
     struwelen er een geschikte leefomgeving vinden. De mengeling van grassen, kruiden, struiken
     en bomen levert een groot en gevarieerd voedselaanbod op in de vorm van plantaardige
     biomassa, nectar en stuifmeel voor allerlei soorten insecten. Meer dan twintig soorten
     dagvlinders, vele kevers, zweefvliegen, bijen, sprinkhanen en mieren hebben een sterke
     binding met deze overgangsmilieu’s. Insecten vormen op hun beurt weer voedsel voor andere
     insecten, vogels, vleermuizen, en amfibieën. Libellen, roofvliegen en spinnen zijn hier in
     grote getale te vinden. Aanleg van het struweel en de ruigte draagt in hoge mate bij aan
     verhoging van de lokale biodiversiteit.



     In paragraaf 2.1 is al het één en ander beschreven over vernatting en retentie in het plangebied
     tussen de Nieuwgraafsestraat en de Kievitstraat. In het plangebied ten zuiden van de
     Nieuwgraafsestraat liggen de percelen wat minder bol en is de zijdelingse afstroming van
     hemelwater bij forse regenbuien wat minder. In dit zuidelijk plangebied zelf liggen twee
     greppels en één sloot. De meest oostelijk gelegen greppel is tamelijk ondiep en niet aangetakt
     op de Wijde Wetering. De westelijke greppel is wat dieper en wel met een lange duikerbuis
     verbonden met de Wijde Wetering. Ook de sloot tussen beide percelen watert af via een
     duiker op de Wijde Wetering. Om het zuidelijk plangebied te vernatten, zal de waterafvoer
     door de westelijke greppel en de sloot naar de Wijde Wetering worden gestopt door beide
     duikerbuizen dicht te zetten met klei. Bovendien zal de sloot in dat kader in zijn geheel
     worden gedempt. Hiervoor wordt de klei gebruikt die vrijkomt door het graven van de
     retentiesloot/nvo.
     Daarnaast wordt ter voorkoming van zijdelingse afstroming van hemelwater naar de
     watergangen op de grens van het plangebied, onder de nieuw aan te leggen struweelhagen in
     zowel het zuidelijk als noordelijk plangebied een walletje van max. 0,5m hoogte aangebracht.
     Dit geldt voor alle noord-zuid gerichte struweelhagen langs de grenzen van het nieuwe
     zonnepark. En ook voor de oost-west gerichte 3m brede struweelhaag ten zuiden van de
     Kievitstraat. Hiervoor wordt de resterende klei gebruikt die vrijkomt door het graven van de
     retentiesloot/nvo en beide poelen.




     definitief                                  5 juli 2023                             Pagina 3 van 5



46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>      NOTITIE
      ECOLOGISCHE ONDERBOUWING
      INRICHTING ZONNEPARK INNOFASE
      DUIVEN



     In de zuidwesthoek van de strook tussen zonnepark en Wijde Wetering wordt een poel
     gesitueerd. De poel is in verband met de beschikbare ruimte langwerpig/ovaal van vorm met
     een afmeting van ca. 7x11m. De insteek van de noordoever ligt op 3m van het hekwerk van
     het zonnepark, de insteek van de zuidoever op ca. 3m van de beschermingszone van de
     gasleiding. Voor een succesvolle ontwikkeling van de eitjes van de amfibieën in het voorjaar
     dient het water in de poel snel op te warmen. Door zoninstraling is dit mogelijk, in dat
     verband krijgt de noordoever een flauw talud van 1:3. Voor de zuidoever speelt dit niet, het
     talud kan hier steiler (1:1,5) zijn. De poel krijgt een zelfde diepte als de natuurvriendelijke
     oever ten noorden van de Nieuwgraafsestraat, 140cm beneden maaiveld. In droge zomers kan
     de poel droogvallen. Voor amfibieën is het droogvallen positief, hierdoor verdwijnen vissen
     die eitjes en larven van amfibieën opeten.

     Ook in de strook tussen Kievitstraat en zonnepark wordt in de westpunt een poel gerealiseerd.
     De locatie houdt verband met de aanwezigheid van bestaande poelen in deze omgeving, zodat
     de daar aanwezige amfibieën de nieuwe poel kunnen bevolken. De vorm en afmetingen zijn
     gelijk aan die van de poel in de strook nabij de Wijde Wetering. Beide poelen worden niet
     aangetakt op de leggerwatergangen, om bevolking met vissen vanuit deze watergangen zoveel
     mogelijk te voorkomen.

                                            opgenomen
     Een dwarsdoorsnede van beide poelen is in bijlage ….opopgenomen.
                                                            pag. 30 van het landschapsplan.



     Een takkenril is eigenlijk een haag van dode, liggende takken, zo’n 1 meter breed, 1 meter
     hoog en (vele) meters lang. Het is een tamelijk simpel landschapselement, dat veel
     meerwaarde heeft voor de lokale biodiversiteit. Het levert dekking en verblijfplaatsen voor
     vogels en kleine zoogdieren op. Kleine marterachtigen gebruiken de rillen om zich van a naar
     b te verplaatsen, amfibieën en reptielen overwinteren er. Ook vogels profiteren van de
     takkenrillen: soorten als heggenmus en roodborst broeden en schuilen er. Al dat dode hout
     maakt bovendien een waardevol aftakelingsproces door. Er groeien schimmels en
     paddenstoelen, heel veel insecten vinden er een maaltje. Die insecten zijn weer voedsel voor
     vogels en zoogdieren.
     Een takkenril kan worden aangelegd door takken/snoeihout op elkaar te stapelen tussen twee
     rijen palen in. De palen kunnen bestaan uit wilgenstaken of andere stammetjes, die goed
     verankerd in de grond staan. De tussenafstand tussen de palen in de rij is ongeveer 1m. Het
     element blijft op deze wijze compact van vorm en kan in de loop der tijd worden aangevuld
     met nieuw snoeihout, oa. met takken die ter plekke van de aanwezige struweelhagen worden
     gesnoeid.
     Langs de (op veel plekken ontbrekende) greppel/sloot naast de zuidberm van de Kievitstraat
     worden op nader te bepalen locaties om de 100m takkenrillen van 10m lengte aangebracht, in
     totaal ca. vijf takkenrillen van 1m breed, 1m hoog en 10m lang.
     Ook op de grens tussen struweel en ruigte op de strook naast de Wijde Wetering worden op
     deze werkwijze twee takkenril-elementen van 10m lengte aangebracht. In onderstaande figuur
     is een afbeelding van een takkenril weergegeven.




     definitief                                 5 juli 2023                              Pagina 4 van 5



47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>      NOTITIE
      ECOLOGISCHE ONDERBOUWING
      INRICHTING ZONNEPARK INNOFASE
      DUIVEN




     definitief                       5 juli 2023   Pagina 5 van 5



48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>     Bijlage 3   Inpassingsprincipes
     —           zonnevelden
                 Gemeente Duiven




49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Inpassingsprincipes zonnevelden Gemeente Duiven
—
RUIMTELIJKE STUDIE ZON EN WIND DUIVEN                                         Vorm
                                                                              • De zonnevelden hebben een eenvoudige hoofdvorm, passend bij de
In deze bijlage worden de inpassingsprincipes voor zonnevelden uit de         kavelstructuur van het landschap. De vorm en grootte van het zonneveld
ruimtelijke studie volledig beschreven. In hoofdstuk 4 in dit document zijn   moet logisch aansluiten op lokale kavelgrenzen, bv een bestaande
de principes compact geformuleerd t.b.v. de leesbaarheid.                     kavelsloot.


Uit deze studie volgt een aantal inpassingsprincipes voor de ontwikkeling     Tussenruimte
van zonnevelden in het zoekgebied van Duiven:                                 • Tussen de afzonderlijke zonnevelden moet een landschappelijke strook
                                                                              worden aangelegd van minimaal 15 meter. Afhankelijk van de ligging en de
Verhouding zonnepanelen - ruimte voor inpassing                               lokale eigenschappen kan dit in de vorm van een watergang met begroeiing
• Als verhouding tussen de oppervlakten van de zonnevelden plus alle          of een struweelhaag van minimaal 5 meter. In beide gevallen met aan
bouwwerken die daarbij horen en de ruimte voor de ecologische en              weerszijden een open strook met kruidenrijk grasland die tegelijkertijd
landschappelijke inpassing wordt in dit gebied 80 - 20 aangehouden.           gebruikt kan worden als onderhoudspad.
Hiermee kan de RES-doelstelling voor Duiven zo goed mogelijk in dit           Tussen de rijen zonnepanelen is de afstand minimaal 2 meter.
plangebied worden gerealiseerd met zoveel mogelijk landschaps - en
natuurwaarden.                                                                Opstelling
                                                                              • De keuze voor een zuid opstelling in combinatie met de
Hoogte                                                                        landschapsstructuren maakt dat de zonnepanelen evenwijdig komen te
• De hoogte van de zonnepanelen is maximaal 1.80 meter. Deze hoogte past      liggen aan de belangrijkste oostwest gerichte landschappelijke structuren:
bij het open karakter van het kommenlandschap.                                de Wijde Wetering en de wegen. Dat betekent dat er niet een volledig
                                                                              zuidgerichte opstelling mogelijk is. De zuid opstelling wordt wel zoveel
Maximale omvang                                                               mogelijk benaderd.
• Een opdeling van de zonnevelden in eenheden met een maximale grootte
van 10 hectare. Deze maat sluit aan bij de bestaande kavelgrootte en het      Bebouwing
relatief grootschalige karakter van het onderliggende kommenlandschap.        • Bij zonnevelden zijn ook transformator- en bijgebouwen nodig. Deze
                                                                              bouwwerken zijn compact en staan op ruimtelijk logische plekken waar ze zo




50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>min mogelijk in het zicht zijn.                                                     Hekwerken
• De kleurstelling en het materiaalgebruik is terughoudend en eenduidig             • Hekwerken op het terrein zoveel mogelijk voorkomen.
voor het hele plangebied.                                                           • Bij voorkeur watergangen en kavelsloten met voldoende breedte en diepte
• Gebruik maken van bestaande infrastructuur en waar mogelijk ook van               gebruiken als erfafscheiding
bestaande bebouwing.                                                                • Wanneer een hekwerk toch noodzakelijk is dan camoufleren met
                                                                                    beplanting waar dat past in het landschap.
Beplanting                                                                          • Materiaalgebruik in dat geval eenvoudig en eenduidig voor alle velden in
• Het oorspronkelijke landschap en de plaatselijke omstandigheden bepalen           vorm, kleur, hoogte en materiaal met een agrarische uitstraling en zo
de keuze voor het type beplanting, dus gebiedseigen soorten zoals populier,         transparant mogelijk, bijvoorbeeld schapengaas.
es, (resistente) iep en knotwilg. De exacte soortkeuze is later te bepalen met      • Eventueel benodigd hekwerk op voldoende afstand van wegen- fiets- en
de partners in het gebied.                                                          wandelpaden plaatsen voor een vriendelijker uitstraling.
• Voor de biodiversiteit is het belangrijk dat er zoveel mogelijk variatie zit in   • Hekwerk mag geen barrière zijn voor dieren: onderin ruimte open laten of
de leefgebieden voor flora en fauna. Dat betekent verschillende soorten,            zorgen voor faunapassages.
verschillende lagen (kruidenlaag - struweellaag - boomlaag) en verschillende        • Geen grondwallen aanleggen als erfafscheiding. Die passen niet in het
omstandigheden (nat - droog - hoog - laag).                                         vlakke kommenlandschap.
• De zonnepanelen worden op palen gezet. Onder deze zonnepanelen is veel
ruimte voor groen. Deze ruimte moet dan ook benut worden om nog goede               Toegang en Onderhoudspaden
ecologische waarde te hebben.                                                       • De toegang van een zonneveld op een logische plek leggen: aansluiten op
• Alle zonnepanelen moeten bereikbaar zijn voor onderhoud. De paden                 de bestaande infrastructuur en perceelstructuur en met zo min mogelijk
tussen de rijen panelen moeten bestaan uit graspaden.                               lengte.
• Nadat enige verschraling heeft plaatsgevonden van de grond een                    • Zo min mogelijk verharding gebruiken voor de onderhoudspaden.
zaadmengsel voor bloemen- en kruidenrijk grasland inzaaien in het gehele            • Voldoende breedte voor onderhoudspaden reserveren naast de
veld. Op de paden het gras kort houden door maaibeheer of door extensieve           watergangen
begrazing. Onder de panelen zelf niet of weinig maaien. Zo ontstaat hier            • Ruimte waar schaduw valt van beplanting gebruiken als onderhoudspad.
enige ruigte en een verschil in vegetatie.
• Afspraken over het beheer en de periode van verschraling worden                   Randen
vastgelegd in een beheerplan.                                                       De exacte locatie van een zonneveld in het plangebied bepaalt hoe het




51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>zonneveld zich toont in het landschap en hoe de randen worden
vormgegeven. Er is een verschil of een zonneveld tegen de Wijde Wetering
ligt, achter een erf of juist grenst aan het open kommenlandschap.


• Bij randen vanaf de openbare weg het zicht op zij- en achterkanten
vermijden. De rand tot een zonneveld bestaat, afhankelijk van het specifieke
wegprofiel, uit een zone van minimaal 20 meter met een bloemrijke
grasberm met langs sommige wegen een bomenrij en/of een watergang en
een struweelhaag.
• Langs de Wijde Wetering bestaat de afscherming van de zonnevelden uit
de groene zone plus een zone met grasland en ruigte als onderhoudspad en
ruimte voor schaduwwerking.
• Langs een watergang is ruimte voor rietgroei. Dit dient tegelijk als
afscheiding van een zonneveld.
• Tussen de verschillende zonnevelden ligt een strook van minimaal 15
meter.
• Rond de erven minimaal 10 meter ruimte houden voor een
landschappelijke invulling, in overleg met de betreffende bewoners.


Tussen de gemeentegrens van Duiven en de Galstraat ligt nog een perceel in
het zoekgebied van de gemeente Zevenaar. De Galstraat is een logische
ruimtelijke grens voor het energielandschap. De gemeente Zevenaar kan
voor dit perceel aansluiten bij de opzet van deze studie.

Wateropvang
(Regen)water moet op het terrein zelf worden opgevangen.




52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Energie
voor het
landschap




      Dorshorst 1a
      7217 PH Harfsen
      t 0573 46 06 34
      www.rom3d.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>