<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Programmabegroting
 Duiven 2026-2029
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
Inleiding                                                                                        3
Begroting in een notendop                                                                        4
Programma 1 Bestuur                                                                              6
Programma 2 Maatschappĳ                                                                         14
Programma 3 Omgeving                                                                            26
Algemene Dekkingsmiddelen                                                                       46
Beleidsbegroting - Paragrafen                                                                   51
    Paragraaf 1 Lokale heffingen                                                                51
    Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing                                          58
    Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen                                                      70
    Paragraaf 4 Financiering                                                                    77
    Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering                                                                  81
    Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                                               84
    Paragraaf 7 Grondbeleid                                                                     93
    Paragraaf 8 Openbaarheid                                                                    97
    Paragraaf 9 Duurzaamheid                                                                    98
Financiële begroting - Baten en Lasten                                                          99
    Baten en lasten per programma 2026                                                          99
    Mutaties reserves per programma                                                             99
    Voorcalculaties in meerjarenperspectief                                                     99
Financiële begroting - Financiële positie                                                     101
    Begrotingsrichtlĳnen                                                                      101
    Begrotingsresultaten en maatregelen                                                       102
Financiële begroting - Conclusie                                                              109
Bĳlagen                                                                                       111
    Kerngegevens                                                                               111
    Berekening tarieven afvalstoffenheffing                                                   112
    Berekening tarieven rioolrecht                                                            113
    Overzicht van reserves en voorzieningen                                                   114
    Vervangingsinvesteringen                                                                  130
    EMU-saldo                                                                                 134
    Baten en Lasten per Taakveld                                                              135
    Overheadkosten                                                                            136
    Indicatoren                                                                               137
    Model E                                                                                   138
    Maatregelen Financieel gezond 2026                                                        139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Inleiding                                                   3
Inleiding
Samen aan de slag voor de gemeente Duiven
Voor u ligt de begroting 2026 van de gemeente Duiven. Deze begroting schetst de belangrĳkste
ontwikkelingen voor Duiven, Loo en Groessen. De gemeente staat voor complexe keuzes, mede
door teruglopende rĳksinkomsten. Tegelĳkertĳd wil de gemeente blĳven investeren in wat nodig is
voor een leefbare, sociale en toekomstgerichte gemeente.
Bĳ de voorjaarsnota is het financieel perspectief in beeld gebracht en zĳn er maatregelen
voorgelegd. Na besluitvorming van de raad zĳn deze maatregelen nu verwerkt in de begroting.
Maatregelen die bĳdragen aan financieel herstel, met behoud van onze sociale waarden: omzien
naar elkaar en samen bouwen aan Duiven. Daarbĳ is gekozen voor een gebalanceerd pakket
van bezuinigingen, inkomstenverhogingen en het inzetten van de Algemene Reserve. We lopen in
deze begroting niet vooruit op besluitvorming van de raad. Besluiten rondom de geluidsinstallatie
van de raad, het vormen van een nieuwe bestemmingsreserve Hervormingsagenda en het
niet invoeren van reclamebelasting met als mogelĳk alternatief een verhoging van de OZB niet-
woningen zĳn niet in dit document verwerkt.
De gemeente streeft naar een eerlĳke verdeling van lasten. Dat betekent kritisch kĳken naar
onze dienstverlening en dat betekent dat de gemeente maatregelen heeft moeten nemen die de
gemeenschap raken. De gemeente blĳft investeren in het sociaal domein, waar ondersteuning het
hardst nodig is, en kiezen ervoor om sommige maatregelen gefaseerd en in samenwerking met
partners uit te voeren.
Ondanks de financiële druk blĳft de gemeente inzetten op woningbouw, duurzaamheid en
sociale samenhang. De gemeente ontwikkelt woningbouwlocaties met oog voor bereikbaarheid,
leefkwaliteit en klimaat. Onze aanpak op duurzaamheid is pragmatisch: afvalvermindering,
energieopwekking en klimaatadaptatie staan centraal. In het sociaal domein zoeken we een
nieuwe balans tussen inzet van inwoners, verenigingen, mantelzorgers, professionals en overheid.
Als gemeente neemt een faciliterende rol: zĳ ondersteunt de samenleving om zelf het
verschil te maken. De gemeente wil een betrouwbare partner zĳn voor inwoners, ondernemers
en maatschappelĳke organisaties. Ook werkt de gemeente aan onze bestuurscultuur, met
samenwerking op basis van vertrouwen, betrokkenheid en verantwoordelĳkheid.
Deze begroting vraagt om gezamenlĳke inzet. Duiven staat voor financieel uitdagende jaren,
maar met een sterke gemeenschap en een duidelĳke koers is er vertrouwen in een
toekomstbestendige gemeente.
Duiven, 23 september 2025.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begroting in een notendop
Begroting in een notendop
Highlights per programma
 BESTUUR                           MAATSCHAPPĲ                           OMGEVING
 Goed bestuur draagt bĳ            De gemeente draagt bĳ aan een         In Duiven is het goed
 aan vertrouwen in de              vitale samenleving en een leefbare    leven, wonen en werken.
 overheid van inwoners. De         omgeving. Hierdoor kunnen             De gemeente werkt aan een
 gemeente wil inwoners het         inwoners zo zelfstandig mogelĳk       aantrekkelĳke toekomstgerichte
 gevoel geven welkom te            een betekenisvol en veerkrachtig      en duurzame werk-, woon- en
 zĳn. De gemeente zorgt            leven kunnen leiden. Waar nodig       leefomgeving. Met ruimte voor
 voor laagdrempelige, vlotte en    reiken handvatten aan waarmee         gerichte ontwikkeling, initiatief
 servicegerichte dienstverlening.  mensen zichzelf kunnen redden,        en innovatie.
 Voor laagdrempelige en            elkaar ondersteunen en meedoen
 vlotte contacten en heldere       (participatie). De leefwereld en      Veel zaken in de omgeving
 communicatie. En de gemeente      omgeving van inwoners staan           hebben uiteindelĳk effect op
 komt afspraken na. De gemeente    hierbĳ centraal. Zodat de gemeente    het geluksgevoel van inwoners.
 betrekt inwoners actief bĳ het    (waar nodig) de juiste en             Denk aan werkgelegenheid, de
 vormgeven van hun eigen (veilige) passende ondersteuning biedt.         kwaliteit van de werk-, woon-
 leefomgeving. Dit versterkt       De systematiek van positieve          en leefomgeving, de mogelĳkheid
 de onderlinge verbinding en       gezondheid is daarbĳ leidend.         tot ontmoeting, verbondenheid in
 leefbaarheid in wĳk en dorp.      De gemeente gaat uit van wat          de buurt en maatschappelĳke
 Deze betrokkenheid en verbinding  iemand wel kan en belangrĳk           voorzieningen. De gemeente
 dragen ook bĳ aan de positieve    vindt en denken in mogelĳkheden.      zet hier steeds meer op in
 gezondheid van inwoners.          We bedenken oplossingen die           bĳ de werkwĳze en aanpak
                                   meedoen makkelĳker maken en           en de belangrĳke keuzes die
                                   aansluiten bĳ de leefwereld van       gemaakt worden.
                                   de inwoner.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begroting in een notendop                                 5
 Speerpunten:                       Speerpunten:                Speerpunten:
 Digitale veiligheid                Realiseren van een sterke   Uitvoeren Woonvisie/
                                    lokale toegang              versnellen woningbouw
 Uitvoering geven aan participatie
                                    Inwoners versterken         Ontwikkeling Biezenkampen
 Implementatie Wet
 Open Overheid                      Werken volgens de bedoeling Herontwikkeling Centrum
 Cyberveiligheid eigen organisatie  Asielopvang                 Ploen Noord Groot
                                                                Ontwikkeling Plakse Weide
                                                                Transitie naar
                                                                definitief Omgevingsplan
                                                                Uitbreiding bedrĳventerreinen
                                                                Centerpoort-Noord en Graafstaete
                                                                Liemerse Ambassade
                                                                Borgen inpassing doortrekking
                                                                A15 en verbreding A12
                                                                Duurzaamheid
                                                                Natuurinclusieve
                                                                gebiedsontwikkeling
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6                                                Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur
Programma 1 Bestuur
1.1 Wat willen we bereiken?
Het programma Bestuur richt zich op de relatie tussen de gemeente en haar inwoners,
ondernemers, medewerkers en samenwerkingspartners. Centraal staan overheidsparticipatie –
het ondersteunen van initiatieven vanuit de samenleving en het bedrĳfsleven – en het bieden
van toegankelĳke en kwalitatieve dienstverlening. Ook de samenwerking met andere gemeenten
en organisaties, het waarborgen van een veilige leef- en werkomgeving, en een solide financiële
huishouding en ambtelĳke organisatie maken hier onderdeel van uit.
Binnen dit programma vallen ondersteunende taken voor de gemeentelĳke programma’s 2
en 3, zoals communicatie, participatie, juridische ondersteuning en dienstverlening. Onder
dienstverlening vallen onder andere de publieksbalies/Burgerzaken, het klantcontactcentrum, de
gemeentelĳke website en sociale media. Daarnaast omvat het programma het financiële beleid,
de inkomsten uit het gemeentefonds, lokale heffingen zoals OZB, leges en overige belastingen
evenals het beheer van gemeentelĳke reserves.
Ook de verantwoordelĳkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid is in dit
programma opgenomen. Samen met veiligheidspartners – zoals de veiligheidsregio, politie,
brandweer en het openbaar ministerie – én met inwoners en bedrĳven, wordt gewerkt aan een
veilige gemeente. De prioriteiten uit het lokale veiligheidsplan zĳn: zorg en veiligheid, aanpak van
ondermĳning en digitale veiligheid.
De gemeente streeft ernaar een betrouwbare, transparante en financieel stabiele partner te zĳn
voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. De speerpunten binnen dit programma
dragen bĳ aan het versterken van de dienstverlening en samenwerking met onze gemeenschap
en partners.
Voor 2026 houdt de gemeente vast aan de speerpunten zoals deze ook voor 2025 zĳn
geformuleerd. Deze speerpunten zien op beleidsdoelen zonder financiële claim. Het gaat
daarbĳ om:
• Digitale veiligheid voor inwoners en bedrĳven.
• Uitvoering geven aan participatie.
• Implementatie Wet open overheid.
• Cyberveiligheid van de eigen organisatie.
Externe ontwikkelingen
Winstwaarschuwing stĳging energielasten vanwege geopolitieke spanningen.
De gemeente ziet dat door geopolitieke spanningen en deels ook de handelsoorlog de
energieprĳzen weer stĳgen. Ook ziet de gemeente dat de netwerkkosten stĳgen door forse
netwerkinvesteringen vanwege capaciteitstekorten op het stroomnetwerk door de energietransitie.
Stĳgende kosten raken meteen de exploitatie van bĳvoorbeeld maatschappelĳk vastgoed,
pompgemalen en openbare verlichting. Met de kennis van februari / maart 2025 ziet de gemeente
dat er voor 2026 een lichte stĳging wordt verwacht, maar er is al 60% van de inkoop van gas en
stroom vastgeklikt. De overige 40% moet nog vastgeklikt worden. Het effect wordt nu nog niet als
fors verwacht maar over de langere termĳn naar 2027 en 2028 kan dat wel meer effect hebben.
De ontwikkelingen worden op de voet gevolgd, maar het is verstandig nu al maatregelen te treffen
door middel van verduurzaming en wellicht het risico ook op te nemen in de risicoparagraaf.
Informatisering en de digitale samenleving
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur                                             7
Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch
bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelĳkheid” nopen tot het
voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelĳkheden en toepassingen voor
inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen.
Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de
gemeente. In de afgelopen periode zĳn met name de risico’s rondom ransomware toegenomen.
Om goed in te kunnen blĳven spelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen in
relatie tot de toenemende afhankelĳkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel
beduidend meer financiële middelen nodig zĳn in de komende periode. In het licht van de
financiële mogelĳkheden is er gekozen voor het minimale scenario van de I&A-visie. Dit betekent
dat met name op het vlak van innovatie geen investeringen mogelĳk zĳn.
Artificial Intelligence (AI)
De komende jaren komt er vanuit de Digital Decade veel nieuwe Europese wet- en regelgeving
op gemeenten af. Inmiddels is er een Europese AI-verordening van kracht die voor gemeenten
verantwoordelĳkheden meebrengt op het gebied van AI-gebruik. De gemeente volgt hierbĳ de
handreikingen vanuit de VNG. Het ontbreken van voldoende aandacht en capaciteit op dit
thema lĳkt langzamerhand niet meer houdbaar. Voorlopig kiest de gemeente ervoor om de
ontwikkelingen zo goed als mogelĳk te volgen en nog geen extra inspanning te doen op het
gebied van AI. Het is niet uit te sluiten dat de noodzaak voor specialisatie en actieve regulatie
en begeleiding van AI-implementatie en -gebruik binnen de organisatie de komende jaren tot een
extra capaciteitsvraagstuk zal leiden. Intussen zal AI – als we dit goed weten uit te rollen en in ons
voordeel weten in te zetten – ons op termĳn ook helpen om onze processen, werkzaamheden en
dienstverlening efficiënter in te richten en een bĳdrage leveren aan de oplossing ten aanzien van
de toenemende krapte op de arbeidsmarkt.
1.2 Wat gaan we daarvoor doen?
De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige
samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief.
Elk contact met de gemeente draagt bĳ aan het welzĳn en de veiligheid van inwoners, het
vestigingsklimaat voor bedrĳven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente
is daartoe een transparante organisatie, die zĳn informatiehuishouding en informatieveiligheid op
orde heeft.
De manier waarop de dienstverlening, communicatie, participatie en de aandacht voor veiligheid
(digitaal en fysiek) zĳn georganiseerd draagt hieraan bĳ.
De gemeente heeft een visie op dienstverlening. In de gemeentelĳke organisatie worden de vier
uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening (‘inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelĳk’ en
‘kennis van zaken’) verankerd. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken
zĳ in alles dat zĳ centraal staan in het contact met de gemeente.
Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen, is in
2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De werkwĳze die daarbĳ hoort, is inmiddels ook
ontwikkeld en geborgd in de organisatie. In 2026 zal aanvullend nog een participatieverordening
moeten worden opgesteld.
Een goede en tĳdige communicatie en transparantie van informatie draagt bĳ aan meer begrip voor
elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelĳk stukken en beraadslagingen zĳn openbaar en
eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelĳk is, wordt geheimhouding opgelegd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>8                                                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur
De gemeente is een veilige plaats om te wonen, te werken en te verblĳven. De gemeente probeert
ervoor te zorgen dat kwetsbare personen niet afglĳden naar risico-, overlastgevend of crimineel
gedrag. Inwoners en bedrĳven worden bewust gemaakt van de gevaren van digitale criminaliteit,
zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich
ertegen kunnen wapenen. De gemeente werkt goed samen met andere overheidsinstanties om de
georganiseerde criminaliteit aan te pakken.
A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving
Dit zĳn de speerpunten:
 1.A.1          Digitale veiligheid
 Doel           Inwoners en bedrĳven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit. Zodat zĳ
                dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich
                ertegen kunnen wapenen.
 Toelichting    Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken)
                naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten
                die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftĳden
                worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen
                bedrĳfssystemen 'gĳzelen' en losgeld eisen of belangrĳke voorzieningen overnemen.
                De digitale wereld draagt ook steeds vaker bĳ aan radicalisering, het creëren van
                maatschappelĳke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zĳn mensen zich
                er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bĳvoorbeeld een gevoelig
                filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat
                inwoners, bedrĳven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken.
                Met onder andere voorlichting moet meer bewustwording ontstaan.
 Risico’s       Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie of enorme bedrĳfsschade. En
                zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen.
 Planning       In het Integrale veiligheidsplan 2023-2026 is digitale criminaliteit als prioriteit opgenomen.
                In het plan staat op hoofdlĳnen wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over
                meerdere jaren.
 Financiën      Cyberveiligheid is een betrekkelĳk nieuw onderwerp voor gemeenten. Langzaam komen
                er projecten en initiatieven rondom dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet
                nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zĳn op voorhand niet aan te geven. Het
                vraagt vooral om personele inzet.
 Participatie   Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet zonder de inwoners en ondernemers. Meer
                bewustwording over de gevolgen van cybercrime is een belangrĳke eerste stap. Hierbĳ
                zoeken we samenwerking met bĳvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal
                Cyber Security Centrum.
 1.A.2          Uitvoering geven aan participatie
 Doel           Participatie gaat over actieve inwonersbetrokkenheid. Over hoe inwoners een rol kunnen
                spelen bĳ de voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van zaken in het
                publieke domein. Dat kan op initiatief van de gemeente of van inwoners zelf. Participatie is
                doen. Actief het dorp in (bĳvoorbeeld via dorpsgesprekken) en met elkaar in gesprek over
                verschillende meningen, ervaringen, ideeën en belangen over verschillende onderwerpen.
                Achterhalen waar mensen zich voor willen inzetten en dit faciliteren. Uitleggen waar de
                gemeente mee bezig is. En leren van de ervaringen die de gemeente daarbĳ opdoet.
                Kortom: participatie is samen aan de slag zĳn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur                                                    9
 1.A.2          Uitvoering geven aan participatie
 Toelichting    In 2023 is het beleidskader participatie vastgesteld en in 2024 het uitvoeringsplan. Daar
                geeft de gemeente de komende jaren uitvoering aan. Medewerkers krĳgen opleiding
                en advies in het werken volgens het stappenplan participatie en vullen bĳ elk project
                de participatiescan in om te bepalen of een participatietraject moet worden gevolgd en
                een participatieplan moet worden opgemaakt (de nieuwe werkwĳze). Daarnaast zet de
                gemeente in op begeleiding van burgerinitiatieven (op het gebied van groen en spelen)
                via een Initiatievenloket. Daar kunnen inwoners een beroep op de gemeente doen
                voor ondersteuning.
 Risico’s       De participatiescan en het stappenplan worden onvoldoende gevolgd, waardoor
                onduidelĳkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van
                inwoners neemt daardoor toe. De nieuwe werkwĳze maakt dat risico kleiner. Invoering van
                het Uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico, omdat de begeleiding van initiatieven
                op basis van het Uitdaagrecht relatief onbekend terrein zĳn.
 Planning       De organisatie werkt inmiddels volgens de nieuwe werkwĳze nadat hier organisatie-breed
                trainingen voor zĳn gegeven. Collega's gebruiken inmiddels de participatiescan en het
                stappenplan. Participatieadviseurs worden daarbĳ door hen ingeschakeld. Het doel voor
                2026 is het doorgaan met deze implementatie. Aandacht voor het opleiden van nieuwe
                medewerkers en het toepassen van de werkwĳze blĳven de belangrĳkste aandachtspunten
                voor 2026. Eind 2026 zal worden geëvalueerd of invoering van de nieuwe werkwĳze en
                de implementatie van het beleidskader participatie succesvol is geweest. Eind 2026 wordt
                de evaluatie aangeboden aan de raad. Daarna stelt zĳ dan de participatieverordening
                vast, hetgeen voor 1-1-2027 ook is voorgeschreven in de Wet Versterking Participatie op
                decentraal niveau.
 Financiën      Het budget ten behoeve van de bemensing van het initiatievenloket (ad. 75.000) is
                beschikbaar gesteld voor deze coalitieperiode. In de Voorjaarsnota van 2026 zal een
                evaluatie worden opgenomen met een voorstel of en zo ja hoe het loket zal worden
                gecontinueerd vanaf 2027.
 Participatie   Dit speerpunt is gericht op het versterken van de kwaliteit van participatieve trajecten. Op
                basis van ervaringen scherpt de gemeente werkwĳzen en beleid verder aan.
 1.A.4          Implementatie Wet Open Overheid (WOO)
 Doel           Een transparante organisatie en gemeente, die zĳn informatiehuishouding op orde heeft.
 Toelichting    De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken. De wet
                moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te
                ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur
                (Wob). Het grote verschil tussen de Woo en de Wob is de actieve openbaarmaking van
                overheidsinformatie in 11 informatiecategorieën. Een belangrĳk onderdeel van de Woo is
                het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeenten en 1Stroom. Dit
                vindt gefaseerd plaats tot en met 2027.
 Risico’s       De Gemeenschappelĳke Regelingen waarmee onze gemeenten verbonden zĳn moeten
                zich ook houden aan de Wet open overheid. Zĳ krĳgen hiervoor geen budget vanuit
                het Rĳk.
 Planning       De implementatie van de Woo duurt nog tot en met 2027.
 Financiën      De implementatie van de Woo is in de begroting gedekt uit de middelen die het Rĳk
                hiervoor beschikbaar heeft gesteld. Er worden geen extra middelen gevraagd.
 Participatie   Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan
                inwoners. Daarnaast gaan we inwoners actief vragen hoe zĳ de informatievoorziening van
                de gemeenten ervaren. Bĳvoorbeeld via een klankbordgroep.
 1.A.5          Cyberveiligheid eigen organisatie
 Doel           Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>10                                                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur
 1.A.5           Cyberveiligheid eigen organisatie
 Toelichting     De gemeente en de gemeentelĳke organisatie moeten weerbaar zĳn tegen
                 cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale
                 kwetsbaarheid toeneemt. Onze dienstverlening is afhankelĳk van goed werkende ICT-
                 systemen. Daarnaast werkt de gemeente veel met privacygevoelige informatie. Het
                 gĳzelen of stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Snel signaleren en
                 bestrĳden van incidenten is dan ook belangrĳk.
 Risico’s        Cybercrime kan leiden tot diefstal van informatie of andere middelen en bedrĳfsschade en
                 zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen.
 Planning        Regionaal ICT en Inkoop Dienstencentrum (RID) en 1Stroom werken voortdurend
                 aan de veiligheid van de gemeentelĳke ICT-systemen. De RID voert de benodigde
                 technische wĳzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzĳn rondom
                 informatieveiligheid en aan de digitale vaardigheden van de organisatie. Dit gebeurt met
                 opleidingen en een cyberveiligheidsoefening.
 Financiën       De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelĳke systemen zĳn meegenomen in
                 de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzĳn en het
                 uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zĳn gedekt vanuit de bestaande middelen.
 Participatie    Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de
                 eigen organisatie.
Aanvullende wens
Geluidsinstallatie raadszaal
De microfoons in de raadszaal geven regelmatig storingen. De huidige installatie is niet meer
door te ontwikkelen. Daarom onderzoekt de gemeente wat nodig is om zowel de techniek als
de ondersteuning op het gewenste niveau te brengen. Een voorstel hiervoor wordt opgesteld in
samenwerking met de raad, griffie en facilitaire zaken. Om de aanschaf van een nieuw systeem te
kunnen bekostigen wordt een krediet van € 55.000 gevraagd. Dat levert een kapitaalslast op van
€ 12.100.
1.3 Wat gaat het kosten?
Kosten bestaand beleid programma Bestuur
                                  Rekening     Begroting    Begroting             Meerjarenraming
                                    2024         2025         2026         2027          2028       2029
 Lasten                               18.590      21.042       20.596       21.282        21.942      22.011
 Baten                                58.227      59.667       63.114       64.773        64.969      66.399
 Saldo voor bestemming                39.637      38.625       42.518       43.491        43.027      44.388
 Mutaties reserves                      -306        2.691       2.562          158             45         44
 Saldo na bestemming                  39.331      41.316       45.080       43.649        43.072      44.432
 Incidentele baten en lasten             681          -33          -33          -33           -33        -33
 Structureel saldo                    40.012      41.283       45.047       43.616        43.039      44.399
Bedragen x € 1.000
                                                   2026            2027             2028           2029
 Reeds verwerkt in de cĳfers:
 Wensen/Keuzemogelĳkheden
 Noodstroomvoorziening gemeentehuis                    6.000           6.000            6.000          6.000
 Autonome ontwikkelingen:
 OZB woningen                                        -15.000         -15.000          -15.000        -15.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur                                     11
 OZB niet woningen                                 21.000     21.000       21.000        21.000
 VGGM bevolkingszorg                               64.000     64.000       64.000        64.000
 Decembercirculaire                             -436.975    -700.487     -613.267      -613.267
 Gevolgen voorjaarsnota Rĳk 2025              -2.664.000  -2.649.000   -1.061.000    -1.184.000
 Aanpassing dividendbeleid Alliander               82.000     82.000       82.000        82.000
 Toeristenbelasting                               -30.000    -30.000      -30.000       -30.000
 Toeristenbelasting arbeidsmigranten              -20.000    -20.000      -20.000       -20.000
 1Stroom                                         467.577     231.729      128.893       461.990
 Groene Metropool Regio                           -16.500    -16.500      -16.500       -16.500
 Nieuwe CAO                                     -788.853    -831.110     -868.014      -906.395
 Bezuinigingsmaatregelen:
 Stoppen of doorvoeren
                                                       -       4.000        4.000         4.000
 huurverhoging Eilandplein
 Verkopen grondposities HAP
                                                   36.000      1.153        1.153         1.153
 Groessen (Tempelstraat)
 Verkoop gehele OG-tent                                -      80.000       80.000        80.000
 Onderzoek verhoging pacht/ huur                       -       2.500        2.500         2.500
 OZB woningen inflatie                           127.200     127.200      127.200       127.200
 OZB woningen extra                              230.457     230.457      230.457       230.457
 OZB niet woningen inflatie                        95.400     95.400       95.400        95.400
 OZB niet woningen extra                         172.843     172.843      172.843       172.843
 Reclamebelasting                                125.000     125.000      125.000       125.000
 Precariobelasting                                 25.000     40.000       40.000        40.000
 Inzet 10% surplus van de
                                               2.162.700
 algemene reserve
 Meicirculaire                                   409.854    -102.297     -171.500      -484.963
1.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?
De gemeente neemt deel aan diverse gemeenschappelĳk regelingen. Een gemeenschappelĳke
regeling is een vorm van samenwerking tussen verschillende bestuursorganen ter behartiging van
een of meerdere belangen van die bestuursorganen. De Gemeenschappelĳke regelingen vragen
hun bĳdrage via besluiten van hun eigen Algemeen Bestuur van de betreffende gemeente.
Gelet op de ambities en ontwikkelingen zullen de begrotingen van de gemeenschappelĳke
regelingen hoger uitvallen. Om hierop te anticiperen hebben de gezamenlĳke wethouders van
financiën uit de regio Arnhem aan alle gemeenschappelĳke regelingen een brief gestuurd met de
oproep om bĳ te dragen aan de bezuinigingsopgave waar de individuele gemeente voor staan.
De gemeente neemt deel aan de volgende regelingen:
• Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen (GMR)
• Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)
• Euregio Rĳn en Waal
• Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA)
• Bedrĳfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nĳmegen (DRAN)
• 1Stroom
• Samenwerking de Liemers (SDL (RSD/RID))
• Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg
• Modulaire gemeenschappelĳke regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland (MGR)
• Gemeenschappelĳke regeling Huisvesting Voorgezet Onderwĳs in de Liemers (GRHVOL)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>12                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur
Behalve deze gemeenschappelĳke regelingen zĳn er tal van andere vormen van samenwerking
waaraan wordt deelgenomen maar die niet vallen onder de Wet gemeenschappelĳke regelingen,
bĳvoorbeeld de Liemerse Ambassade en de Economic Board.
                       Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)
 Doel                  Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen
                       van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige
                       hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelĳke meldkamer.
 Taak                  • In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie
                          bĳ rampen (GHOR)
                       • Voorzien in de meldkamerfunctie
                       • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelĳk materieel
                       • Inventariseren van en adviseren over risico’s
                       • Voorbereiden op de bestrĳding van branden
                       • Organiseren van de crisisbeheersing
                       • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en
                          psychosociale hulp bĳ rampen
                       • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders
                       • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg
                          en algemene infectieziektenbestrĳding.
 Beleidsrisico’s       Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken, is er een
                       auditcommissie ingesteld en een regionaal controllersoverleg.
 Onze inzet in 2026    Samen met VGGM zorgen voor een goede uitvoering van de brandweer- en
                       gezondheidstaken in onze gemeente. En voor een goede voorbereiding op
                       mogelĳke crisissituaties. Daarbĳ is over 2025 en 2026 wel een besparing van
                       2% op de gemeentelĳke bĳdrage afgesproken. Eind 2025 zal de discussie over
                       structurele besparingen bĳ VGGM worden afgerond.
                       De versterking van de interne bedrĳfsvoering bĳ VGGM wordt in 2026
                       voortgezet. Dit komt de gehele organisatie ten goede.
                       Bĳ de GGD worden de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene
                       Gezondheidszorg toekomstbestendig gemaakt.
                       Euregio Rĳn en Waal
 Doel                  Grensoverschrĳdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in
                       Nederland en Duitsland bevorderen.
 Taak                  Grensoverschrĳdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en
                       coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit, vraagt aan en
                       ontvangt financiële middelen van derden en adviseert de deelnemers bĳ
                       grensoverschrĳdende activiteiten en problemen.
 Beleidsrisico’s       Beperkt. De Euregio voert nauwelĳks eigen beleid.
 Onze inzet in 2026    De gemeente blĳft lid van deze gemeenschappelĳke regeling. Waar mogelĳk
                       doet de gemeente mee in projecten en worden de subsidiekansen benut.
 1Stroom
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 1 Bestuur                                                13
 Doel                      De ambtelĳke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie:
                           • robuuster wordt (minder kwetsbaar),
                           • voldoende flexibel is om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om
                              mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht),
                           • optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrĳven, aan
                              de raden en colleges (kwaliteit),
                           • interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zĳn
                              robuustheid strategische kansen kan benutten (kansen),
                           • niet duurder en zo mogelĳk goedkoper is dan de twee huidige organisaties
                              gezamenlĳk (kosten).
 Taak                      Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten
                           Duiven en Westervoort.
 Beleidsrisico’s           Beleidsbepaling – waar mogelĳk op elkaar afgestemd – blĳft bĳ de individuele
                           gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via
                           periodieke overleggen op bestuurlĳk niveau zoeken de partĳen afstemming met
                           elkaar. De personele risico's zĳn benoemd in paragraaf Weerstandsvermogen.
 Onze inzet in 2026        In 2026 ligt de focus op het verder ontwikkelen van de lange termĳn strategie
                           van de organisatie. Een strategie die past bĳ de ontwikkelingen die op 1Stroom
                           af komen en die aansluit bĳ de missie, visie en kernwaarden. Daarbĳ wordt
                           ook nadrukkelĳk aandacht besteed aan het versterken van de interne sturing
                           en beheersing. In 2025 is een driejarige pilot datagedreven werken gestart,
                           welke in 2026 wordt voortgezet. Tot slot wordt ook in 2026 ingezet op het
                           verlenen van goede dienstverlening, een prettige en veilige werkomgeving en
                           aantrekkelĳk werkgeverschap.
                           Samenwerking de Liemers
 Doel                      Het vergroten van de gemeentelĳke slagkracht, met behoud van bestuurlĳke
                           zelfstandigheid. Dit door bundeling van ambtelĳke expertise op strategisch,
                           tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit,
                           continuïteit en efficiëntie.
 Taak                      Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst,
                           ICT en inkoop.
 Beleidsrisico’s           Beleidsbepaling blĳft bĳ de individuele gemeenten, maar waar mogelĳk
                           op elkaar afgestemd. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt
                           de samenwerking op. Afstemming gebeurt via periodieke overleggen op
                           verschillende niveaus.
 Onze inzet in 2026        In 2026 blĳven we ambtelĳk en bestuurlĳk aangesloten op de doorontwikkeling
                           van de RID en RSD.
                           Streekarchief
 Doel                      Behartigen van de gemeenschappelĳke belangen van de deelnemers bĳ het
                           beheer van hun archiefstukken volgens de Archiefwet.
 Taak                      Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen
                           archiefstukken van de deelnemers.
                           Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit
                           de archiefstukken.
 Beleidsrisico’s           Niet van toepassing.
 Onze inzet in 2026        Voortzetten van het project aansluiting E-depot. Zo voldoen we aan de wettelĳke
                           verplichting om permanent digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>14                                         Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
Programma 2 Maatschappĳ
2.1 Inleiding
Het programma Maatschappĳ omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken
op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, jeugd en participatie omvat het ook taken met
betrekking tot sport, cultuur, onderwĳs en ontmoeting.
De strategische keuze voor scenario C “versnellen door te investeren is door de Raad genomen op
2 juli 2024. Ultimo 2024 is er een start gemaakt met het herĳken van het sociaal domein, om de
(nog) in te vullen randvoorwaarden van het “werken volgens de bedoeling” in beeld te krĳgen. Het
uitwerken van de keuze voor scenario C en het herĳken wordt in samenhang uitgevoerd en de in te
vullen randvoorwaarden worden onderdeel van de uitvoeringsagenda 2024-2026.
Het werken volgens de bedoeling raakt iedereen in het sociaal domein en de realisatie van
deze verandering is geen eenvoudige opgave. Het draait om het starten van deze duurzame
verandering. Tevens omvat het leren, bĳsturen, monitoren en het volharden ervan. Vooral in de
pilot Blĳfwĳk wordt deze verandering getoetst. De onderstaande leidende principes (in willekeurige
volgorde) zĳn dan helpend en richting gevend voor de benodigde verandering:
1. De gemeente kan het niet alleen. De gemeente benut de kracht van onze inwoners,
   verenigingen, organisaties en ondernemers om de ondersteuning en zorgverlening goed en
   blĳvend te kunnen aanbieden;
2. De gemeente zet in op normaliseren. Dat betekent: de gemeente geeft hulp passend bĳ
   behoefte (en leefomgeving) van onze inwoner en zorgt dat er in het sociaal domein een balans
   is tussen elkaar helpen en gemeentelĳke ondersteuning. De gemeente maakt keuzes om deze
   ondersteuning betaalbaar te houden. De gemeente heeft één integrale toegang voor zorg &
   veiligheid en achterliggend zĳn er vangnetten voor zorg & veiligheid;
3. De gemeente zet in op preventie, op ondersteuning en zorgverlening dichtbĳ,
   duurzaamheid, divers woningaanbod, een veilige en groene leefomgeving en de gemeente
   werkt gebiedsgericht;
4. De gemeente geeft ruimte om het anders werken te leren, door pilots in wĳken te organiseren.
   De gemeente accepteert de consequenties van het anders werken en volhardt in deze koers.
Uiteindelĳk gaat het erom dat in 2040 onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van
leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blĳft. Alle
veranderingen (de transformatie) grĳpen in op de volle breedte van het sociale domein: de sociale
basis, het vangnet en de lokale toegang tot het sociaal vangnet. Onderstaande figuur geeft de
structuur van het sociaal domein, het deurtje verbeeldt de lokale toegang.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                        15
De sociale basis omvat alle vormen van ondersteuning die zonder indicatie beschikbaar zĳn. Dit
kan bĳvoorbeeld ondersteuning van buren, mantelzorgers, vrĳwilligers of het financieel trefpunt
zĳn. Het vangnet wordt gevormd door alle zorg en ondersteuning waar een indicatie voor nodig
is. Dan gaat het bĳvoorbeeld om een bĳstandsuitkering of huishoudelĳke hulp. De lokale toegang
verleent deze indicatie.
De uitdaging voor de komende jaren is om het sociaal domein toekomstbestendig te maken.
Essentiel is het versterken van de lokale toegang, versterken van de sociale basis en versterken
van inwoners. Meer laagdrempelige hulp moet leiden tot snellere, betere en goedkopere
ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen.
2.2 Wat willen we bereiken?
Uiteindelĳk is het doel dat in 2040 al onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven
ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blĳft.
Positieve gezondheid houdt vooral in dat inwoners zich goed voelen en dat ze de koers van
hun eigen leven kunnen bepalen, ondersteund door de kracht van de samenleving en, indien
nodig, door laagdrempelige zorg en kortdurende (welzĳns-) voorzieningen. Het model positieve
gezondheid dient als uitgangspunt.
De gemeente ondersteunt gezinnen, kinderen en jongeren bĳ het lichamelĳk en psychisch gezond
opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als kan en zo zwaar als nodig is.
Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten
binnen een dekkend zorgnetwerk. Een voorbeeld in het kader van preventie is het inzetten van de
voorziening “ontmoeten”.
Mensen met psychische of sociaal-maatschappelĳke problemen zĳn volwaardig onderdeel van
onze samenleving. Dit draagt bĳ aan voorspoedig herstel en het afnemen van problemen.
Voorwaarden hiervoor zĳn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bĳ de eigen woonplek, met
passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, in een veilige en
gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving.
We stimuleren nieuwkomers om mee te doen in de maatschappĳ. De achterstand op dit punt
is onderkend, dus er moet waar mogelĳk actie ondernomen worden. Door het begrĳpen en
spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, te participeren op werkgebied en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16                                        Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappĳ, vindt snelle juiste integratie plaats. Hierbĳ
creëert de gemeente draagvlak bĳ de nieuwkomer en zĳn omgeving. Uit de inwonerraadpleging
over vluchtelingenopvang bleek dat inwoners uit de Liemers en vluchtelingen het vaak eens zĳn
over wat er nodig is om goed samen te leven. Dit sluit aan bĳ wat wĳ als gemeenten (Duiven,
Westervoort en Zevenaar) belangrĳk vinden. De resultaten van de PWE-raadpleging bevestigen
dat. Onze aanpak richt zich op taal, werk, integratie en acceptatie in de samenleving. De jaren
2025 en 2026 gebruiken we de resultaten om onze duurzame visie te ontwikkelen en onze plannen
te verbeteren. Zo werken we aan beter beleid voor de opvang van vluchtelingen en de huisvesting
van statushouders in de Liemers.
Het vergroten van de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners, zodat iedereen de kans krĳgt
actief deel te nemen aan de samenleving.
De kracht van het verenigingsleven
Voor de komende jaren is het belangrĳk om het sociaal domein toekomstbestendig te houden. Het
verenigingsleven speelt daarbĳ een belangrĳke rol. Het zorgt voor een breed en hecht netwerk
voor inwoners dat bescherming kan bieden tegen veel sociale problematieken. Verenigingen
kunnen, met lokale kennis en toegang, zorgen voor laagdrempelige hulp en daardoor bĳdragen
aan snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen.
Alle veranderingen in het sociale domein geeft de gemeente vorm langs vĳf ontwikkellĳnen::
Vitaal deelnemen
Dit betreft de ondersteuning die geboden wordt aan volwassen inwoners om energiek en
volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving.
Wettelĳke kaders voor deze lĳn: Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo), Wet publieke
gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet.
Gezond en veilig opgroeien
Deze lĳn omvat de ondersteuning die aan alle gezinnen, kinderen en jongeren geboden wordt om
veilig en gezond op te groeien.
Wettelĳke kaders van deze lĳn: Jeugdwet, Wet Passend Onderwĳs, Leerplichtwet, Wet publieke
gezondheid (Wpg).
Beschermd thuis
Dit omvat de ondersteuning die geboden wordt aan mensen met een psychische kwetsbaarheid
en/of psychosociale problemen.
Wettelĳk kader van deze lĳn: Wet verplichte geestelĳke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo.
Integratie en vluchtelingen
Dit betreft de ondersteuning die geboden wordt aan mensen die in onze gemeente integreren.
Wettelĳk kader van deze lĳn: Wmo, Wet Inburgering en Spreidingswet.
De dagelĳkse basis op orde
Ondersteuning die geboden wordt aan inwoners om het dagelĳks leven op orde te hebben of te
krĳgen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Participatiewet, Wet gemeentelĳke schuldhulpverlening.
Externe ontwikkelingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                   17
Hervormingsagenda jeugd
In het kader van de landelĳke hervormingsagenda jeugd zet de gemeente Duiven in op het zo
dichtbĳ mogelĳk organiseren van zorg en ondersteuning. Het doel is jeugdigen zo lang mogelĳk
in hun eigen omgeving te helpen, zodat zwaardere en duurdere vormen van jeugdhulp worden
voorkomen. Vĳf basisfuncties zĳn richtinggevend: Een veilige leefomgeving, tĳdige signalering van
ondersteuningsvragen; handelen vanuit een brede blik; toegankelĳke en bereikbare hulp, continu
leren en ontwikkelen.
Deze aanpak vraagt om een integrale benadering, waarbĳ we voorliggende voorzieningen
zoals maatschappelĳk werk op school, het consultatiebureau en het sociaal loket verbinden
met geïndiceerde jeugdhulp. De hervorming raakt ook andere domeinen zoals volwassenzorg,
werk & inkomen en schuldhulpverlening. Het versterken van de lokale toegang sluit aan bĳ
de aanbevelingen uit het inspectierapport Toezicht Sociaal Domein (januari 2025), waarin wordt
opgeroepen tot een betere inrichting van deze toegang.
Om deze transformatie mogelĳk te maken zĳn extra investeringen nodig. Het Rĳk stelt via de
meicirculaire 2025 aanvullende middelen beschikbaar:
• € 600.000 per jaar in 2026 en 2027
• € 400.000 per jaar van 2026 t/m 2029
   Vanaf 2028 wordt een besparing van € 650.000 op jeugdzorg verwacht.
De middelen worden ingezet op basis van een plan van aanpak, waarin onder meer aandacht
is voor:
• Inrichting van een sterke lokale toegang (0–100 jaar)
• Integraal en methodisch werken bĳ complexe problematiek
• Laagdrempelige beschikbaarheid van lichte hulp
• Versterking van voorliggende voorzieningen
• Versterken van de verplichte regionale samenwerking
• Regionale inkoop van jeugdhulp passend bĳ de hervormingsagenda
• Datagedreven werken binnen het sociaal domein
• Werken volgens de bedoeling en uitvoering van inspectieadviezen
We brengen de aanvullende middelen voor 2026, 2027 en 2028 onder in een
bestemmingsreserve, zodat deze gericht kunnen worden ingezet voor de uitvoering van de
hervormingsagenda jeugd.
Arbeidsmarktsituatie
Er is sprake van een gespannen arbeidsmarkt, waardoor het moeilĳk is om goed gekwalificeerd
personeel te werven. Dit geldt zowel voor de zorg en welzĳnsaanbieders als voor de
gemeente zelf.
Decentralisatie en extramuralisering zorg
De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de GGZ en de ouderenzorg wordt
verder doorgevoerd. Hierdoor wonen jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer
zelfstandig thuis. Vanuit inwoners en partners krĳgt de gemeente signalen dat de problematiek
van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds
verder toeneemt in aantal. De problematiek wordt ook complexer. Een effect is dat er meer Wmo
aanvragen zĳn om het langer thuis wonen mogelĳk te maken en er ontstaat meer eenzaamheid
onder de groep inwoners die langer thuis wonen.
Abonnementstarief
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>18                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelĳke eigen bĳdrage in de Wmo staat
momenteel gepland voor 1 januari 2027. Dit is echter onder voorbehoud, want het wetsvoorstel
moet nog worden goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer. Omdat het wetsvoorstel
inmiddels controversieel is verklaard, ligt de behandeling stil totdat er een nieuw kabinet is
gevormd en de parlementaire behandeling wordt hervat.
Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis uitgesteld naar 2027.
De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld van 2026 naar 2027. Maar met
de val van het kabinet is de kans groot dat deze nieuwe datum ook niet gehaald gaat worden.
Het doel van de decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelĳk
in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Vanaf 2026 worden alle gemeenten
verantwoordelĳk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming
Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlĳk programma van de
ministeries van J&V en VWS en de VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners
in het veld. Dit programma loopt tot 2030. De jeugdbescherming dient effectiever en slimmer te
worden georganiseerd. De planning hiervoor is vĳf tot tien jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen
voor de lokale toegang. Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling.
De kern is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbĳ wordt toegewerkt
naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp biedt aan een gezin. Indien nodig
betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam.
In dat veiligheidsteam zĳn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis
(VT) opgenomen.
Wet van school naar duurzaam werk
Per 1 januari 2026 treedt de Wet van school naar duurzaam werk in werking. De gemeente wordt
door middel van deze wet gestimuleerd om vanuit de participatiewet eerder aan te sluiten bĳ
de scholen om jongeren waar nodig eerder te ondersteunen richting een (leer)werkplek. Op dit
moment is de wet nog in ontwikkeling. We volgen we de ontwikkelingen en bereiden ons voor
waar mogelĳk.
Toename mentale problematiek jongeren
De Gezondheidsmonitor Jeugd 2024 laat een toename van mentale problemen bĳ jongeren zien,
zoals stress en posttraumatische stressstoornissen. De oorzaak is nog altĳd (gedeeltelĳk) de
nasleep van COVID-19 en de druk door sociale en economische omstandigheden. Dit resulteert
voor de gemeente in meer aanvragen voor (ondersteuning en aanbod) Wmo en Jeugdwet en meer
langdurige en gespecialiseerde aanvragen.
Arbeidsmarktregio Midden Gelderland / Regionale Sociale Dienst RSD
Door de schaarste op de arbeidsmarkt ontstaan er mogelĳkheden om inwoners met een
aanzienlĳke afstand tot de arbeidsmarkt toch aan een baan te helpen. Om dit mogelĳk te maken,
wordt zowel binnen de arbeidsmarktregio als samen met de RSD hard gewerkt aan het aanbieden
van passende trajecten voor deze doelgroep.
In de huidige arbeidsmarkt stĳgt het gevraagde opleidingsniveau voor banen, waardoor de afstand
tot werk voor werkzoekende inwoners steeds groter wordt. Om deze afstand te overbruggen, wordt
in de regio actief samengewerkt tussen partĳen zoals Scalabor, het bedrĳfsleven, scholen, sociale
diensten en het Werkgeversservicepunt (WSP). Samen zetten zĳ zich in om trajecten te creëren
die aansluiten bĳ de behoeften van werkzoekenden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                    19
De eerste resultaten zĳn al zichtbaar. Dit vraagt echter om een grote inzet van lokale
beleidsadviseurs, die vanuit de verschillende regio’s de samenwerking versterken en inspelen op
de plaatselĳke behoeften.
Digitalisering en technologie
Steeds meer inwoners wensen een digitale toegang en/of geautomatiseerde aanvraagprocedures
en -beoordelingen. Dat is alleen mogelĳk bĳ enkelvoudige aanvragen en nog niet in onze
gemeente. De technologische ondersteuning thuis en in de zorg wordt steeds meer ingezet in
Nederland. Denk aan E-health: smartphones gebruiken om bĳvoorbeeld een time-out nemen
(bĳ huiselĳk geweld) en telemonitoring voor ouderen. Het verhoogt de zelfredzaamheid van
inwoners en ondersteunt langer thuis wonen en het levert (in vergelĳkbare gemeenten) structurele
besparingen op. In onze gemeente zĳn deze digitale toepassingen nauwelĳks toegepast.
2.3 Wat gaan we daarvoor doen?
De gemeente zal (rekening houdend met de externe ontwikkeling en scenario C) alle
veranderingen binnen het sociaal domein onder de bekende noemer van Samen Sterk vormgeven.
Om alle veranderingen (het herĳken van het sociaal domein) voor de komende jaren inhoudelĳk
richting te geven zĳn leidende principes opgesteld (zie paragraaf 2.1).
Het toepassen van deze principes zal leiden tot het gewenste resultaat: onze inwoners ervaren
positieve gezondheid en kwaliteit van leven en het bĳbehorende ondersteuning- en zorgstelsel is
betaalbaar voor de gemeente.
In het kader van Samen Sterk is er gekozen voor de onderstaande speerpunten en deze worden
opgavegericht, geprioriteerd en in samenhang opgepakt:
1. Realiseren van een sterke lokale toegang
Door de toegang te versterken en deze toegankelĳker en effectiever te maken voor inwoners
van 0 tot 100 jaar, worden mensen sneller geholpen én is er minder doorstroom naar duurdere
geïndiceerde zorg. Het betreft hier alle levensdomeinen en dat vereist en versterkt integraal
werken. Hier werken we aan door de breed uit te vragen bĳ inwoners met een hulpvraag en
door regionaal afgesproken methodieken in te voeren. We onderzoeken hoe geïndiceerde lichtere
vormen van hulpverlening als algemene voorziening mogelĳk gemaakt kunnen worden.
Daarnaast wordt het model / de structuur voor de sterke lokale toegang vastgesteld, hierin wordt
de regionale aansluiting op regionaal werkende teams (het Regionale Expertise Team en het
Regionale Veiligheidsteam) meegenomen.
Landelĳk en regionaal wordt in het kader van het normaliseren onderzocht welke jeugdhulp bĳ “het
leven” hoort. De gemeente houdt dit onderzoek in de gaten en handelt waar nodig.
Er is een besluit genomen over de verdeling en taakstelling per gemeente in de regio over bouwen
van woningen voor de doelgroep beschermd wonen. Toegang tot deze producten is onderdeel van
de brede vraagverheldering.
Meldingen van partners in het kader van vroegsignalering zĳn ook onderdeel van de
brede vraagverheldering.
In het kader van het toezichtonderzoek “Toezicht Sociaal Domein”, 17 januari 2025, zĳn
aanbevelingen gedaan, waaronder het versterken van onze toegang en de voorliggende
voorzieningen. Inmiddels is een eerste werksessie gehouden en is een werkgroep geformeerd,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20                                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
bestaande uit inwoners, maatschappelĳke partners en de gemeente, om de aanbevelingen te
vertalen naar concrete acties die moeten leiden tot resultaten in 2026.
Er wordt een tweejarige pilot gedraaid op één kinderopvanglocatie in de gemeente. Een
jeugdhulpmedewerker van Youké wordt beschikbaar gesteld om voorliggend (zonder beschikking)
en op maat de specialistische expertise te bieden die nodig is om ieder kind van een passend
aanbod te voorzien. Hiermee wordt naar verwachting bespaard op zwaardere jeugdhulptrajecten
door vroegsignalering en preventie.
2.Inwoners versterken
De kracht van de samenleving zit in het “omzien naar elkaar”. Inwoners helpen elkaar in de vorm
van burenhulp, mantelzorg en vrĳwilligerswerk. De gemeente wil de inwoners ondersteunen in
het “omzien naar elkaar” en toetst hiervoor in de pilot Blĳfwĳk de geselecteerde methoden. De
geschikte methode zal vervolgens gemeentebreed worden toegepast.
De zorg staat onder druk. We maken inwoners daar meer van bewust, zĳ begrĳpen dat er daardoor
meer beroep op elkaar moet worden gedaan. We werken toe naar gedragsverandering.
We zorgen ervoor dat werkzoekenden en arbeidsongeschikten mee kunnen doen in de
maatschappĳ. Onlangs hebben we het Activerend werk opnieuw onder de aandacht gebracht,
met als doel het aantal deelnemers te verhogen. In de regio zoeken we naar de mogelĳkheden
om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt toch kansen te bieden. We zorgen voor meer
beschutte werkplekken en hebben extra aandacht voor schoolverlaters.
Voor nieuwe inwoners van Nederland is het duidelĳk welke instelling welke taak heeft in de
inburgering en zĳn er duidelĳke prestatieafspraken over de ondersteuning van statushouders.
Ultimo 2026 worden de eerste resultaten van het MDT verwacht. We verwachten voor de
gemeenten Duiven en Westervoort samen ongeveer 100 jongeren geholpen te hebben waarbĳ
de focus op mentale gezondheid ligt.
In het kader van de digitalisering is onderzocht of (een deel van) de hulpaanvragen (WMO, Jeugd,
W&I) van de inwoners op een digitale wĳze afgehandeld kunnen worden. Er is een keuze gemaakt
welke hulpaanvragen als eerste behandeld zullen worden.
Verder wordt er gekeken naar de mogelĳkheid om technologische voorzieningen (zoals E-
health) en digitalisering van aanvragen bĳ het Sociaal Loket, naast of in plaats van bestaande
voorzieningen, effectief en efficiënt in te zetten.
De sociale basis (alle vormen van ondersteuning waar geen indicatie voor nodig is, zie de blauwe
bol in de illustratie bĳ de inleiding), kent elkaar en er is een gezamenlĳk plan opgesteld en in
uitvoering om preventief te kunnen inzetten op de doelgroep ouderen.
Het instrument voorzorgcirkels is getoetst op een efficiënt en effectief gebruik.
3. Werken volgens de bedoeling
Deze periode van (autonome) opeenvolgende veranderingen in het Sociaal Domein, zoals:
de toenemende vergrĳzing, krapte op de arbeidsmarkt, de toename van het gebruik van
voorzieningen, de veranderende samenstelling van huishoudens en de druk op de woningmarkt
gecombineerd met bezuinigingen van rĳkswege, maakt dat we ons als gemeente Duiven
geconfronteerd weten met de opgave: “Meer doen met minder”.
Een herĳking is noodzakelĳk willen we een houdbare samenleving met elkaar beleven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                          21
Dat houdt in dat de gemeente keuzes moet maken in wat de gemeente moet doen. Dat betekent
ondersteunen waar nodig en laten gaan als de inwoners het prima zelf redden. Integraal werken
en maatwerk leveren en ook lef tonen om ook nee te durven zeggen. Het herĳken vraagt niet altĳd
om extra financiele middelen.
Inwoners (en raden) worden actief bĳ het proces betrokken en geïnformeerd over de rol, positie en
aanpak van de gemeente in het “werken volgens de bedoeling”. Het versterken van de inwoners in
het “omzien naar elkaar” is een vanzelfsprekendheid.
Om het bovenstaande te kunnen realiseren vraagt dit van de ambtelĳke organisatie 1Stroom
anders te werken. Een iafdelingsoverstĳgende ntegrale aanpak is nodig op beleids-, project- en
uitvoerend niveau. En er moet gericht gewerkt gaan worden om de juiste methoden te kiezen en te
gaan gebruiken om het “omzien naar elkaar” te versterken.
Asielopvang
In het verdeelbesluit van 20 december 2024 van minister Faber-van de Klashorst is vastgesteld
dat er in de Liemers 270 duurzame opvangplaatsen voor nareizigers moeten worden gerealiseerd.
Tegen dit verdeelbesluit zĳn vanuit de regio bezwaren ingediend. Bĳ het realiseren van nieuwe
opvangplaatsen gaat het in de basis om een veilige, sociale en fysieke leefomgeving voor
bestaande en nieuwe bewoners. Per 1 juli 2025 moet de Liemers volgens het verdeelbesluit 532
asielopvangplekken leveren.
Zoals bekend wil het kabinet regels om ervoor te zorgen dat er minder vluchtelingen naar ons
land komen. Die zĳn er voorlopig nog niet. Tot die tĳd werken wĳ in de Regio Arnhem met andere
gemeenten, provincie Gelderland en COA aan de realisatie van de opgaven voor opvang en
huisvesting. In 2025-2026 wordt nader gekeken naar de mogelĳkheden voor andere asielopvang
zoals het (gedeeltelĳk) verplaatsten van de hotelopvang.
2.4 Wat gaat het ons kosten?
Kosten bestaand beleid Programma Maatschappĳ
                               Rekening     Begroting   Begroting             Meerjarenraming
                                 2024         2025         2026        2027          2028       2029
 Lasten                            49.657       46.157      50.097       47.775        47.009     46.692
 Baten                             13.951        8.156       9.225        8.336         8.666      8.675
 Saldo voor bestemming           - 35.705     - 38.001    - 40.872     - 39.439      - 38.343   - 38.016
 Mutaties reserves                    207          997       1.048          332           263          0
 Saldo na bestemming             - 35.498     - 37.004    - 39.824     - 39.107      - 38.080   - 38.016
 Incidentele baten en lasten        1.709            0           0            0             0          0
 Structureel saldo               - 33.789     - 37.004    - 39.824     - 39.107      - 38.080   - 38.016
Bedragen x € 1.000
                                                2026           2027             2028          2029
 Reeds verwerkt in de cĳfers
 Wensen/Keuzemogelĳkheden
 Op weg naar een blĳvend
                                                  200.000        200.000          200.000
 betaalbaar zorgstelsel
 Op weg naar een blĳvend
                                                                -300.000         -600.000      -750.000
 betaalbaar zorgstelsel
 Sociaal loket                                     55.000         55.000           55.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>22                                       Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
 Ondersteuning
                                              150.000        150.000
 voorliggende voorzieningen
 Dekking BR Beschermd wonen                  -205.000       -205.000          -55.000
 Wĳkhuis van Droo                               6.240           6.240            6.240          6.240
 Wĳkhuis van Droo                              -6.240          -6.240           -6.240         -6.240
 Wĳkhuis van Droo                               6.025           6.025            6.025          6.025
 Autonome ontwikkelingen:
 Wmo hulpmiddelen                              49.000         49.000           49.000         49.000
 Wmo vervoersvoorzieningen                     20.000         20.000           20.000         20.000
 Maatwerkvoorziening Wmo                      200.000        200.000          200.000        200.000
 Subsidies
                                               85.000         85.000           85.000         85.000
 Maatschappelĳke ondersteuning
 Individuele voorzieningen Jeugd              470.000        470.000          470.000        470.000
 Onderwĳsachterstanden                        461.263
 SPUK Onderwĳsachterstanden                  -461.263
 Bemoeizorg                                    35.000         35.000           35.000
 Dekking BR Beschermd wonen                   -35.000        -35.000          -35.000
 VGGM                                         256.000        256.000          256.000        256.000
 Doelgroepenvervoer                                  0        92.000          173.000
 Dekking BR Doelgroepenvervoer                       0       -92.000        -173.000
 RSD                                          540.000        134.000          130.000        223.000
 Uitkeringen                                  830.000        830.000          830.000        830.000
 SPUK uitkeringen                            -890.000       -890.000        -890.000        -890.000
 Veilig thuis                                  90.000         90.000           90.000         90.000
 MGR                                         -158.000       -177.000        -215.000        -245.000
 Bibliotheek                                  100.000        100.000          100.000        100.000
 Aanbesteding onderhoud groen, vegen
                                              220.000        220.000          220.000        220.000
 en onkruidbestrĳding
 Aanbesteding sportveldenonderhoud             35.000         35.000           35.000         35.000
 Regionaal Integraal Huisvestingsplan VO        1.800           1.800            1.800          1.800
 Definitiefase Heerenmaten/Zonegge              8.640           8.640            8.640          8.640
 Schoonmaak Triominos                          55.000         55.000           55.000         55.000
 Huurovereenkomst DVV                          -5.000          -5.000           -5.000         -5.000
 Bezuinigingsmaatregelen:
 Bĳstellen
                                                2.000           2.000            2.000          2.000
 budget clientervaringsonderzoek
 Stopzetten subsidie voor
                                               10.200         10.200           10.200         10.200
 reguliere peuters
 Subsidie voor leerlingbegeleiding
                                               25.000         25.000           25.000         25.000
 volledig stoppen
 Dubbele dekking beweegteam                   219.000        219.000          219.000        219.000
 Meer commerciële huur toestaan en
                                              -17.500         37.500           37.500         37.500
 beheer anders organiseren (Triomonos)
 Meer commerciële huur toestaan en
                                               -6.500         18.500           18.500         18.500
 beheer anders organiseren (Wĳkhuis)
 Uittreden uit de stichting
                                                   -               -           25.000         25.000
 Liemerse Ambassade
 Schrappen subsidiebudget voor Kleur
                                               12.500         12.500           12.500         12.500
 Uw Buurt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                              23
 Budget groot onderhoud reduceren en
                                                      25.000         25.000          25.000          25.000
 uitgaan van minimaal basisniveau.
 Afschaffen tolkdiensten                               5.000           5.000          5.000           5.000
 Efficiency maatregelen bĳ alleen
                                                      10.000         10.000          10.000          10.000
 maatschappelĳke begeleiding
 10% korten op Santé Partners                             -          55.500         111.000         111.000
 €10.000 korten op budget eenzaamheid.                10.000         10.000          10.000          10.000
 Plafond mantelzorgwaarderingen en
                                                      10.000         10.000          10.000          10.000
 bezuinging €10.000
 Extra inkomsten met
                                                      -5.000           6.000          7.000           8.000
 avondgebruik gymzalen
 Inzet minimabeleid minimaliseren                    175.000        175.000         175.000         175.000
 Verlagen kwaliteitsniveau onderhoud
                                                      10.000         10.000          10.000          10.000
 bomen van B naar C
 Gedeeltelĳk het kosten van het vegen
                                                      60.000         60.000          60.000          60.000
 doorbelasten in de rioolheffing.
 Integraal samenbrengen huurders
                                                     -20.000           8.000          8.000           8.000
 in vastgoed
 €25.000 bezuinigen op het beschikbare
                                                      25.000         25.000          25.000          25.000
 budget voor SMI
 Clustering sportparken                                              53.103          53.103          53.103
 Clustering sportbeleid                                                9.114           9.114           9.114
 Clustering onderhoud buitenruimte                                  100.000         100.000         100.000
 Clustering cultuur                                                  23.720          23.720          23.720
 Clustering bibliotheek
                                                                     12.500          25.000          25.000
 en laaggeletterdheid
 Inzet uitvoering participatiebeleid                  24.125         87.500         138.000
2.6 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?
                              Gemeenschappelĳke regeling huisvesting voortgezet onderwĳs in de
                              Liemers (GRHVOL)
 Doel                         Het adequaat en doelmatig inrichten van het voortgezet onderwĳs in de Liemers
                              en de kosten beheersbaar te houden.
 Taak                         Zorgdragen voor een gevarieerd aanbod voortgezet onderwĳs.
 Beleidsrisico’s              De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlĳkheid en kan geen eigen besluiten
                              nemen. Het risico is daarom nihil.
 Onze inzet in 2026           Het opstellen van een Regionaal Integraal Huisvestingsplan Voortgezet
                              Onderwĳs de Liemers die een meerjarig perspectief gaat geven aan gemeenten
                              en het schoolbestuur voor de huisvesting.
                              Het doen van een haalbaarheidsonderzoek voor nieuwbouw van locatie Liemers
                              College Heerenmäten in combinatie met het afstoten van de locatie Zonegge
                              in Zevenaar.
                              Bedrĳfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nĳmegen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>24                                      Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ
 Doel               Gezamenlĳke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en
                    ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en
                    aanvullend vervoer. BVO DRAN dient al aanvullend vervoer, de Plusbus
                    Liemers is voorliggend.
 Taak               De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering
                    van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en
                    aanvullend vervoer.
 Beleidsrisico’s    Op financieel gebied: onvoorziene kostenstĳgingen door inflatie, loonkosten en
                    verhoogde NEA-indexatie.
 Onze inzet in 2026 Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende
                    doelgroepen in combinatie met een duurzame blik op de toekomst.
                    Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling Sociaal Domein Regio
                    Centraal Gelderland
 Doel               Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm
                    van drie programma's:
                    1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo. Zodat gemeenten effectief, efficiënt en
                    in samenhang taken uitvoeren.
                    2. Onderwĳszaken: het vormgeven van een intergemeentelĳke
                    samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en Regionale Meld- en
                    Coördinatiefunctie (RMC).
                    3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bĳ hun personeelsvoorziening.
                    In het bĳzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven
                    doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals gedefinieerd in de regeling
                    vormgeven voor de ruim 2.000 SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een
                    aanstelling hebben bĳ de MGR.
 Taak               1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. Inkopen
                    en contracteren van bovenregionale jeugdzorg.
                    2. Zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en
                    coördinatie volwasseneneducatie.
                    3. Werkzoekenden uit omschreven doelgroepen plaatsen bĳ werkgevers. Vorm
                    en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers.
 Beleidsrisico's    1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen.
                    Daardoor kan de gemeente achteraf met de gevolgen van deze besluiten
                    worden geconfronteerd.
                    2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal
                    per gemeente.
                    3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW,
                    door verschil in uitstroom van SW medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor
                    de bĳdrage aan deze module.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 2 Maatschappĳ                                         25
 Onze inzet in 2026        In 2025 wordt de formele werkgeversrol voor SW-medewerkers ook weer
                           ingevuld. Ontwikkelingen die van invloed zĳn op de werkgeversrol worden
                           vanuit de module gesignaleerd en waar nodig vertaald naar beleid en/of
                           regelgeving ten aanzien van de SW-medewerkers. Verder blĳft de focus
                           op de naleving van de afspraken met Scalabor zoals vastgelegd in
                           de dienstverleningsovereenkomst.
                           In 2025 wordt de aanbesteding voorbereid en afgerond voor de behandeling en
                           begeleiding vanuit de jeugdwet. Daarnaast wordt de inkoopprocedure voor de
                           producten beschermd wonen, beschermd thuis in 2025 afgerond. Zodat in 2026
                           de nieuwe producten kunnen worden ingekocht.
VGGM Zie programma 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>26                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
Programma 3 Omgeving
3.1 Wat willen we bereiken
Programmadoel
De gemeente Duiven streeft naar het behouden en versterken van een gezonde, veilige, vitale,
duurzame, leefbare en aantrekkelĳke leefomgeving. Voor nu én voor de toekomst. Om dit te
bereiken heeft de gemeente een omgevingsvisie opgesteld als stip op de horizon voor de fysieke
leefomgeving van Duiven, Groessen en Loo in 2040.
De omgevingsvisie sluit aan bĳ nationaal, regionaal en lokaal beleid. De inhoudelĳke basis voor
deze omgevingsvisie bestaat uit vier onderdelen:
• Historie: De gemeente Duiven heeft een rĳke geschiedenis waar op wordt voortgebouwd.
• Richtinggevende waarden: Belangrĳk zĳn onder andere de vitale, sterk onderling verbonden
   inclusieve gemeenschap, de aantrekkelĳke leefomgeving en de uitstekende voorzieningen van
   de gemeente Duiven.
• Ruimtelĳke kwaliteiten: De kenmerken van het landschap, het erfgoed en de manier van wonen
   in Duiven, Groessen en Loo dragen bĳ aan de ruimtelĳke kwaliteit van de gemeente.
• Ontwikkelingen & toekomstperspectief: Leidraad voor de toekomst is dat de gemeente ruimte
   wil bieden aan ontwikkelingen en recht doen aan ruimtelĳke kwaliteiten. We willen maatwerk
   leveren op basis van de leefomgevingskwaliteiten en zorg dragen voor natuur en milieu. Dit
   gebeurt samen met alle gebruikers van de leefomgeving.
Deze onderdelen zĳn vertaald in vĳf ambities met bĳbehorende doelen 2030-2040. Deze
thema’s zĳn:
A Een duurzaam thuis;
B Gezonde, sociale en veilige leefomgeving;
C Vitale economie;
D Bereikbaarheid;
E Klaar voor de toekomst.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                      27
A. Een duurzaam thuis
De lokale woonvraag en bovenlokale vraag uit de regionale woningmarkt Arnhem, waar Duiven
onderdeel van uitmaakt, leiden tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. In de eerste plaats streven
we naar inbreiding. Gelet op de grote woonbehoefte zĳn inbreidingslocaties echter niet meer
voldoende. Naast het benutten van de inbreidingslocaties is het noodzakelĳk om op korte termĳn
woningen op uitbreidingslocaties te ontwikkelen.
Een duurzaam woningaanbod dat aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van de
gemeente vraagt om een ander type woningen dan er op dit moment beschikbaar is in Duiven,
Groessen en Loo. De verduurzaming van de woonomgeving zal door het Klimaatakkoord verder
gestalte krĳgen. Concreet betekent dit het terugdringen van de energiebehoefte en het benutten
van duurzame warmtebronnen. Ook klimaatadaptatie zal invloed hebben op de woningen en
de openbare ruimte. Dit vraagt om rekening houden met droogte, piekbuien en de behoefte
aan koelte. Dit is lokaal gekoppeld aan het programma duurzaamheid met daarin de drie
programmalĳnen Klimaatadaptatie, Circulariteit, Energietransitie.
B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving
Gezondheid is een randvoorwaarde voor het handelen, de ontwikkelingen en de plannen in de
fysieke leefomgeving. We willen in het fysieke domein de gezondheid en veiligheid van inwoners
beschermen, bewaken en waar mogelĳk bevorderen en versterken. Ons uitgangspunt is dat een
ieder die wil maximaal gezond kan leven en wonen in de gemeente Duiven. Hierbĳ wordt naar een
aantrekkelĳke leefomgeving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen gestreefd. Dit
gebeurt samen met inwoners en andere maatschappelĳke partners.
Daarnaast vindt de gemeente het belangrĳk dat er aandacht is voor de medemens. Voor het
fysieke domein gaat het dan om thema’s als toegankelĳkheid van gebouwen, openbare ruimte
en bereikbaarheid.
Door de groene leefomgeving te verbinden aan andere maatschappelĳke vraagstukken, zoals
klimaatadaptatie en het vergroten van biodiversiteit, is het mogelĳk om een win-winsituatie
te creëren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>28                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
C. Vitale Economie
Duiven heeft zich in korte tĳd ontwikkeld tot een vitaal-economische gemeente die veel bĳdraagt
aan de lokale en regionale werkgelegenheid. Kwaliteiten dienen behouden te blĳven. Dit vereist
permanente aandacht voor uitstraling en bereikbaarheid. Het versterken van de lokale economie
en voorzieningen houdt de gemeente Duiven vitaal. Zo blĳft de herontwikkeling van het centrum
van Duiven, de spoorzone en de locaties voor de combinatie van wonen en werken ook de
komende jaren op de agenda staan om de vitaliteit van de gemeenschap en voorzieningen verder
te versterken. Hierbĳ wordt de verbinding gelegd met de ontwikkelingen in de agrarische sector,
vrĳetĳdseconomie, natuur, biodiversiteit en klimaat.
D. Bereikbaarheid
Op lokaal niveau zet de gemeente in op duurzaamheid door te richten op meer lopen, fietsen
en gebruik van het openbaar vervoer. Verbeteringen kunnen onder andere worden gezocht
op het gebied van verkeersveiligheid, weginrichting, maar ook herkenbaarheid van routes en
de bereikbaarheid van het buitengebied. Daarnaast is er aandacht voor de toegankelĳkheid
van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor verkeersdeelnemers met
een beperking. Ook houdt de gemeente de doorstroming van het verkeer in de gaten. Op
de doorgaande wegen in Duiven en Westervoort is het druk (intensiteiten zĳn hoog). Bĳ de
ontwikkeling van inbreidings- en uitbreidingslocaties voor bĳvoorbeeld woningen en bedrĳven is
er aandacht voor de impact op de bereikbaarheid en de benodigde ruimte voor aanpassing of
uitbreiding van de infrastructuur. Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie wil de gemeente
ontwikkelingen stimuleren. Voor de langere termĳn worden daarin de nationale plannen voor
transitie naar duurzame mobiliteit gevolgd. Op deze wĳze behoudt de gemeente een kwalitatieve,
schone, duurzame en gezonde leefomgeving.
E. Klaar voor de toekomst
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                        29
De gemeente staat voor tal van uitdagingen. Zo dient de CO2-uitstoot vergaand gereduceerd
te worden, dient de gemeente zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering, is
er een grondstoffentransitie nodig naar een circulaire economie en staat de biodiversiteit onder
druk. Met andere woorden: de gemeente staat voor complexe opgaven die bĳ voorkeur integraal
en in samenhang aangepakt moeten worden. De inzet is gericht op het energieneutraal zĳn
van de gemeente in 2050 en is in aansluiting op nationaal beleid en wetgeving (Klimaatakkoord/
Klimaatwet). Dat vraagt enerzĳds om vergaande energiebesparing en anderzĳds meer opwek van
duurzame (hernieuwbare) energie.
Ook in de gemeente worden de gevolgen van klimaatverandering gemerkt. Denk alleen maar
aan de toename van hoosbuien, periodes van stĳgende temperaturen en toenemende droogte.
Hoewel de gemeentelĳke bĳdrage aan de klimaatverandering maar relatief bescheiden is, neemt
de gemeente de verantwoordelĳkheid voor de gevolgen voor het landschap en onze samenleving.
De aanpak is gericht op het realiseren van een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur,
- en bodemsysteem. Een belangrĳke waarde van de inzet is om daarbĳ de biodiversiteit te
behouden. De gemeente geeft het goede voorbeeld door steeds natuur-inclusief te denken bĳ
alle beslissingen en investeringen. Naast de energietransitie en klimaatadaptatie is er een grote
opgave in het realiseren van een circulaire economie en het sluiten van de kringlopen. Hierbĳ
wordt naar minder afval, meer recycling en hergebruik gestreefd.
Aangezien integrale ruimtelĳke ordening steeds belangrĳker wordt, dienen er in relatie tot bodem
en ondergrond verschillende disciplines bĳ projecten betrokken te zĳn. Daarnaast moeten beheer
en uitvoering van de openbare ruimte veel meer met het beleid van het fysiek domein verbonden
worden. Kansen en risico’s in de ondergrond worden zo eerder benut en/of gesignaleerd en
worden betrokken bĳ de plan- of beleidsvorming.
3.1.1 Externe ontwikkelingen
Economische ontwikkeling
De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken,
wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen aan de verschillende opgaven
samengewerkt. Binnen de Productieve Regio (Economie) is medio 2025 het Regionaal
Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 vastgesteld. Met aandacht voor onder meer vraag
naar en aanbod van bedrĳventerreinen, herstructurering en intensivering van bestaande terreinen
en netcongestie.
De Liemerse Ambassade geeft gedurende de periode 2024 t/m 2026 opnieuw uitvoering aan
de Liemerse Economische Visie. De speerpunten zĳn niet gewĳzigd: maakindustrie, logistiek en
vrĳetĳdseconomie inclusief retail.
The Economic Board werkt aan het versterken van verbindingen in de regio Arnhem-Nĳmegen
vanuit de economische kracht met de nadruk op de samenwerking tussen ondernemers, onderwĳs
en overheid. Voor de gemeente Duiven is met name de ontwikkeling van de energiesector van
groot belang.
De gemeente geeft de laatste kavels uit op bedrĳventerrein De Nieuweling. Gesprekken over
de invulling met ondernemers worden daarover gevoerd. Op Synergiepark InnoFase wordt de
laatste kavel uitgegeven. De Smart Energy Hub InnoFase heeft een pilot-status gekregen binnen
Gelderland waardoor ruimte ontstond voor doorontwikkeling. Daarnaast worden gesprekken
gevoerd met ondernemers die zich willen vestigen op Centerpoort-Noord 2; een aantal kavels zĳn
recent verkocht. De gemeente is in afwachting van de beroepsprocedure bĳ de Raad van State,
voordat op Graafstaete 2 bedrĳfskavels kunnen worden uitgegeven en daadwerkelĳk bedrĳven zich
op dit nieuwe bedrĳventerrein kunnen vestigen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>30                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
Voor de economische ontwikkeling zĳn ook inspanningen op andere beleidsterreinen van groot
belang. Zoals bereikbaarheid, huisvesting, beschikbaarheid van (duurzame) energie en een goed
functionerende arbeidsmarkt.
Doortrekking A15 en verbreding A12
De Raad van State heeft op woensdag 2 oktober 2024 het Tracébesluit ViA15 onherroepelĳk
verklaard. Met deze uitspraak van de rechter komt, na een beroepsprocedure van zeven jaar,
een einde aan de onzekerheid over het Tracébesluit. Aannemersconsortium GelreGroen en
Rĳkswaterstaat zĳn na de uitspraak met elkaar in overleg gegaan. Momenteel vinden geen nog
(fysieke) werkzaamheden plaats. Voorbereidende werkzaamheden starten in het najaar van 2025.
Als alles volgens planning verloopt, zĳn de wegen in 2031 gereed.
De Woningnood /-markt
De woningmarkt wordt nog steeds gekarakteriseerd door hoge prĳzen en het is voor inwoners
nog steeds moeilĳk om een voor hun situatie betaalbare en passende woning te vinden. Daarom
moeten er snel meer woningen bĳ komen. Er staan ook grote demografische veranderingen
te wachten, zoals de blĳvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrĳzing
waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blĳvende immigratie.
Het aantal huishoudens blĳft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2
persoonshuishoudens) groeien. Zo zĳn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de
Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Duiven blĳft het aantal
huishoudens groeien en zĳn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze
aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt.
In 2020 en 2023 (Woondeal 2.0) zĳn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie
Gelderland en Rĳk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt.
Het Rĳk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen
tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Ook is de GMR
vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook
gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de
versnelling van de woningbouw zĳn dus groot, maar onder meer de oorlog in Oekraïne, de
afgelopen jaren fors gestegen bouwkosten, een blĳvend gebrek aan personeel, en het ontbreken
van middelen om onrendabele toppen af te dekken maken het realiseren van de noodzakelĳke
stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging.
Netcongestie
De energietransitie is in volle gang. Dit leidt tot een enorme groei van opwek van duurzame
elektriciteit en tot meer gebruik van elektriciteit voor verwarming, vervoer en apparatuur.
Het landelĳk en plaatselĳk stroomnet heeft deze ontwikkelingen niet kunnen bĳhouden.
De noodzakelĳke uitbreiding van verdeelstations en stroomkabels stagneert als gevolg van
personeelsgebrek, ruimtelĳke- en juridische procedures. Het stroomnet dreigt daardoor overbelast
te raken: er is sprake van netcongestie. Dit kan leiden tot spanningsproblemen of zelfs storingen.
Dit kan gevolgen hebben voor de economie en woningbouw.
De complexiteit in de zoektocht naar oplossingen voor de netcongestie zit hem in het zogenaamde
‘maakbaarheidsgat’. Het lukt niet om het elektriciteitsnet voldoende snel uit te breiden om
te voorzien in de vraag naar netcapaciteit waardoor een maakbaarheidsgat ontstaat. Dit
maakbaarheidsgat drukt het verschil uit tussen de netcapaciteit waar vraag naar is (en die
gebouwd zou moeten worden) en de netcapaciteit die daadwerkelĳk kan worden gebouwd.
Om de netcongestie en het maakbaarheidsgat tegen te gaan wordt in zowel landelĳk als ook
provinciaal beleid (o.a. Actieplan Netcongestie Gelderland) ingezet op integraal programmeren. Als
gemeente volgen wĳ deze lĳn in grote lĳn ook: er wordt ingezet op het faciliteren van een snelle
uitbreiding van het elektrasysteem. Enerzĳds door de uitbreiding van de middenspanningsruimtes
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                      31
in woonwĳken en op de bedrĳventerreinen en anderzĳds door het realiseren van een nieuw
onderstation in de Liemers, te weten in Duiven. Daarnaast wordt er op projectniveau naar slimme
oplossingen gezocht en proberen we zoveel als mogelĳk netbewust/netneutraal te ontwikkelen.
Nationaal Programma Landelĳk Gebied (NPLG)/ Vitaal Landelĳk Gebied Gelderland(VLGG)
en Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX)
NPLG/VLGG
De huidige (inmiddels demissionaire) regering heeft het NPLG stop gezet. Dit heeft ook
consequenties voor de Gelderse uitwerking, het VLGG. Omdat er veel minder middelen
beschikbaar zĳn gaat de provincie Gelderland middelen inzetten voor de ‘koplopers’ (gedefinieerd
in het regioarrangement) in de GMR, ofwel een viertal gebiedsprocessen in het Groen-blauw
raamwerk. De gemeente weet dat het perspectief op uitvoeringsgeld grotendeels nog ontbreekt,
o.a. door het wegvallen van het NPLG. Ook ontbreken er een aantal voor onze regio belangrĳke
gebieden, zoals een deel van de Liemers. Desondanks stellen de vrĳkomende middelen de GMR
wel in staat om voor de hele regio concreter uit te werken wat de gemeente wil doen en daarvoor
elders financiering te zoeken. Hier wordt de komende tĳd mee aan de slag gegaan.
Groen/Blauw Raamwerk
Het regioarrangement wordt vertaald in een uitvoeringsagenda Groen-Blauw raamwerk en
landelĳk gebied met een gebiedsgerichte aanpak. Voor de Liemers worden 3 belangrĳke
opgaven benoemd: Het Broek, de ontwikkeling van uitloopgebieden tussen Westervoort en
Duiven, Duiven en Zevenaar en de ontwikkeling van de Gelderse Poort (relaties met IRM en
PAGW). In de uitvoeringsagenda wordt aangegeven aan op welke manier, met welke ideeën,
initiatieven en projecten en met welke partners de gemeente landschap, natuur, cultuurhistorie
en ons landelĳk gebied in de Groene Metropoolregio wil versterken. Ook wordt aangegeven
waar financieringsbronnen gezien worden en hoe de gemeente wil organiseren dat deze
financieringsbronnen ook daadwerkelĳk beschikbaar komen voor het groen en blauw in de regio.
Het tĳdspad van de uitvoeringsagenda is gelĳk aan die van het Regioarrangement, namelĳk
tot 2040. In de Liemers gaat de gemeente aan de slag met het Broek. Door het wegvallen
van middelen vanuit het VLGG is de gemeente samen met GMR en provincie nog aan het
uitwerken hoe precies. Door de Liemerse Ambassade is een enquete uitgevoerd onder de
agrariërs in het Liemers Broek. Met deze informatie, en de tot nu toe bekende informatie over
de overige opgaven, is een startdocument opgesteld op basis waarvan in 2025 wordt bekeken
of er aanleiding is voor een integrale gebiedsaanpak. Hieraan werken de Groene Metropoolregio,
de provincie, het Waterschap, de betrokken gemeenten en de onderzoeker van Aveco de Bondt
vanuit de Liemerse Ambassade mee. Vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief worden, samen
met de GMR en Foodvalley, in 2025 de potentiële stedelĳke uitloopgebieden in beide gebieden
bepaald. De tussengebieden Duiven-Westervoort en Duiven-Zevenaar zĳn mogelĳke stedelĳke
uitloopgebieden. Voor het tussengebied Duiven-Westervoort is een koersdocument opgestelde en
wordt aan de uitvoering gewerkt. Zie ook paragraaf 3.2.
NOVEX
In de Liemers (Westervoort, Duiven, Zevenaar en Doesburg) werken we aan de realisatie
van de verstedelĳkingsopgave zoals deze is vastgelegd in de Woondeal Groene Metropool
Regio 2.0, de verstedelĳkingstrategie (2022) en het Regioarrangement (2023) en het regionaal
NOVEX-ontwikkelperspectief. Door de subregio's ,waaronder de Liemers, is vanuit het NOVEX-
ontwikkelperspectief een gebiedsprogramma/ gebiedsagenda opgesteld. Het gebiedsprogramma
voor de Liemers is in grote lĳnen gereed en besproken in het Liemers bestuurlĳk overleg
Wonen/RO/NOVEX (de portefeuillehouders van de vier gemeenten). Deze documenten[1] samen,
bepalen voor de Liemers de richting voor de lange termĳn (2040). Vanuit de NOVEX-opgave,
het MIRT onderzoek naar de spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse (UAD) grens en onze eigen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>32                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
spoorzones is de spoorzone Liemers door de provincie Gelderland als mogelĳke Grootschalige
Woningbouw Locatie voorgedragen bĳ het Rĳk.
[1]
    Woondeal, Verstedelĳkingsstrategie, Regioarrangement, NOVEX-ontwikkelperspectief en het
gebiedsprogramma Liemers
3.2 Wat gaan we daarvoor doen?
Programmadoel
In Duiven is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelĳke,
toekomstgerichte en duurzame werk-, woon- en leefomgeving. Met ruimte voor gerichte
ontwikkeling, initiatief en innovatie.
De thema’s uit de omgevingsvisie, zoals beschreven in de inleiding van dit hoofdstuk, sluiten aan
bĳ dit programmadoel.
Toelichting
Veel zaken in de omgeving hebben uiteindelĳk effect op het geluksgevoel van inwoners. Denk
aan werkgelegenheid, de kwaliteit van de werk-, woon- en leefomgeving, de mogelĳkheid tot
ontmoeting, verbondenheid in de buurt en maatschappelĳke voorzieningen. De gemeente zet hier
steeds meer op in bĳ de werkwĳze en aanpak en de belangrĳke keuzes die gemaakt worden.
De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken. Zowel op de
bedrĳventerreinen als in de winkelgebieden. Zo kan de gemeente zorgen voor behoud en
uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Belangrĳk
hierbĳ is het afstemmen van de regionale vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en het
beroepsonderwĳs. Ook streeft de gemeente naar het verder benutten van potenties in de
vrĳetĳdseconomie. Voor een goed ondernemings- en vestigingsklimaat zĳn duurzaamheid en
bereikbaarheid belangrĳke randvoorwaarden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                               33
De gemeente wil bĳdragen aan een aantrekkelĳke en duurzame leefomgeving in Duiven,
Groessen, Loo en het buitengebied. Hierbĳ gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond.
Uitbreidings- en inbreidingslocaties moeten worden gerealiseerd. De nadruk ligt op behoud en
verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving en het daarbĳ passende voorzieningenniveau,
het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod gericht op
maatschappelĳke ontwikkelingen en behoefte.
De gemeente stimuleert, faciliteert en is uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrĳven,
bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Duiven. Hierbĳ
heeft de gemeente een verbindende rol.
Hoofddoelen
De hoofddoelen van programma 3 hebben samenhang in de Omgevingswet. Deze wet is als
het ware de kapstok. Het proces rondom de Omgevingswet is weergegeven in het eerste
speerpunt. De thema’s uit de omgevingsvisie vormen de basis voor de overige speerpunten. Deze
thema’s zĳn:
A. Een duurzaam thuis;
B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving;
C. Vitale economie;
D. Bereikbaarheid;
E. Klaar voor de toekomst.
A. Een Duurzaam thuis
 3.A.1          Uitvoeren Woonvisie/Versnellen woningbouw
 Doel           De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo sluit aan bĳ
                de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en
                wĳken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor
                met name jongeren, ouderen en één-, en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bĳ aan
                het behouden van een aantrekkelĳke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende
                aanbod van betaalbare en passende woningen passend bĳ de huishoudenssituatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>34                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
 3.A.1       Uitvoeren Woonvisie/Versnellen woningbouw
 Toelichting Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelĳk woonbeleid heeft met het
             opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels
             via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis, de Wet
             goed verhuurderschap, de Wet regie Volkshuisvesting en de nieuwe Woondeals ook
             op rĳks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis
             wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt,
             de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale
             samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal
             urgente vragen binnen het taakveld wonen, bevestigd. In de Woonvisie is een groot aantal
             doelen voor de komende jaren benoemd. Deze worden elke 2 jaar geconcretiseerd in
             een Woonagenda. Voor de jaren 2025-2026 is een Woonagenda opgesteld. Een van
             de belangrĳkste doelen voor de komende 2 jaar is het programma Volkshuisvesting als
             opvolger van de Woonvisie, op basis van het regionale woningmarktonderzoek (begin
             2026 beschikbaar) het woningprogramma updaten en het continueren van het in 2025
             gestarte traject van de doorstroomcoach.
             Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen moet er flink worden
             doorgepakt op de reeds in beeld zĳnde kleine en grote woningbouwlocaties. Er wordt
             gebouwd naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. De
             grootste opgave voor woningbouw ligt vanzelfsprekend in de kern Duiven. De gemeente
             realiseert de nieuwbouw daarom vooral in en bĳ de kern Duiven. In Loo en Groessen
             wordt naar behoefte gebouwd met extra aandacht voor lokale kenmerken als woonmilieus
             en sociale binding. De gemeente stelt eisen op het gebied van betaalbaarheid, energie,
             duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is
             geconstateerd dat er voor de regio een nog grotere woningbehoefte is dan tot nu toe
             berekend. Dit betekent dat er dus met blĳvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden
             aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte noodzakelĳk is om
             de komende jaren te zoeken naar aanvullende woningbouwlocaties, zoals de spoorzone
             in Duiven.
 Risico’s    Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet
             op beleid en of woningbouwprojecten. Bĳ woningbouwlocaties specifiek zĳn er in algemene
             zin risico’s als: onrendabele toppen, netcongestie, het niet kunnen vinden van personeel
             voor met name specialistische functies, afhankelĳkheid van ontwikkelaar (bĳ locaties waar
             de gemeente een faciliterende rol heeft), stikstof, gerechtelĳke uitspraken, doorlooptĳd
             beroepsprocedures Raad van State etcetera. Verder is het uitblĳven van de noodzakelĳke
             besluiten een procesrisico om voldoende woningen op tĳd te kunnen realiseren. Het
             beleid is daardoor onvoldoende effectief of woningbouwprojecten en/of de realisatie van
             woningen en de woonagenda schuiven daardoor op in de tĳd.
 Planning    Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023,
             waaronder het doorpakken op woningbouwprojecten (huidige korte termĳn plannen
             voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zĳn
             gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren
             blĳvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termĳn wordt naar aanleiding van
             de evaluatie en vooruitkĳk van september 2024 doorlopend gekeken naar mogelĳke
             nieuwe woningbouwlocaties. In de eerste helft van 2026 zal op basis van het regionale
             woningmarktanalyse (begin 2026 beschikbaar) en het programma volkshuisvesting de
             visievorming voor mogelĳke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste
             prognose cĳfers worden opgestart. Waarvan de uitkomst weer verwerkt kan worden in
             de actualisatie van het Omgevingsvisie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                                35
 3.A.1          Uitvoeren Woonvisie/Versnellen woningbouw
 Financiën      Voor de uitvoering van de Woonvisie, inclusief de regionaal afgestemde
                Huisvestingsverordening, is jaarlĳks structureel € 60.000 opgenomen in de
                meerjarenbegroting. Voor het opstellen van het met de inwerkingtreden van de Wet
                Versterking Regie Volkshuisvesting verplichte programma Volkshuisvesting zĳn voor 2025
                en 2026 eenmalig extra middelen noodzakelĳk. Het gaat in totaal om een bedrag van
                € 20.000.
                Vanuit de Wet goed verhuurderschap krĳgen gemeenten, via de algemene uitkering,
                jaarlĳks middelen van Rĳk voor de uitvoering. Het is voor de uitvoering van belang
                dat deze middelen worden toegevoegd aan de middelen voor volkshuisvesting. Vanuit
                de Woonvisie 2021 en de Woonagenda 2025-2026 is in 2025 gestart met de
                doorstroomcoach. In 2025 wordt deze inzet eenmalig gedekt uit de reguliere middelen
                voor uitvoering Woonvisie. Om deze doorstroomcoach permanent mogelĳk te maken
                zĳn met de voorjaarsnota 2025 structurele middelen ter grootte van € 15.000 per jaar
                beschikbaar gesteld.
                Voor het doorpakken op de Ploen-Noord (1e fase), Plakse Weide, Biezenkampen
                (flexwoningen) en de inbreidingslocaties zĳn de bestaande (extra) middelen vooralsnog
                voldoende (vanuit de huidige ambtelĳke formatie, de voorbereidingskredieten,
                grondexploitaties en anterieure overeenkomsten). Voor de verdere uitwerking en uitvoering
                is aanvullende ambtelĳke capaciteit nodig. Met de programmabegroting 2024-2028 is
                voor de realisatie van woningbouwplannen tot 31 december 2028 aanvullend budget
                vastgelegd. In 2025, 2026, 2027 en 2028 ieder jaar € 300.000. Deze middelen worden
                gedekt uit de Algemene Reserve.
 Participatie   De Woonagenda met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per
                jaar met de gemeenteraad gedeeld.
                Voor wat betreft woningbouw en verdere beleidsontwikkeling bepaalt de gemeente,
                afhankelĳk van de situatie en de ontwikkeling hoe en in welke mate participatie
                wordt ingezet.
 3.A.2          Ontwikkeling Biezenkampen
 Doel           De gemeenteraad van Duiven heeft op 10 december 2024 de gebiedsvisie Biezenkampen
                vastgesteld. De gemeente werkt met deze gebiedsvisie aan de realisatie van ongeveer
                300 woningen op de Biezenkampen. Biezenkampen draagt bĳ om aan de grote behoefte
                aan woningen te kunnen voldoen. Er moet flink worden doorgepakt op de kleine en
                grote woningbouwlocaties. Derhalve is er wat Biezenkampen betreft ook afgestapt van
                het fenomeen reserve locatie. De gemeente bouwt naar behoefte de juiste woning op de
                juiste plek op het juiste moment.
 Toelichting    Om in lĳn met de gebiedsvisie de woningbouwontwikkeling op Biezenkampen te kunnen
                voortzetten is een bestuursopdracht vastgesteld waarbinnen de uitgangspunten vanuit
                de bestuursopdracht Flexwonen van 6 februari 2023 worden meegenomen. Deze
                bestuursopdracht Biezenkampen vervangt de bestuursopdracht Flexwonen, en zorgt
                voor integratie van het project Flexwonen en de permanent te realiseren woningen
                op Biezenkampen. Het amendement van 10 december 2024 op de gebiedsvisie
                Biezenkampen over Verenigingen in Biezenkampen is hierin meegenomen.
 Risico’s       Juridische bezwaren: Mogelĳke bezwaren vanuit omgevingsplannen of andere juridische
                belemmeringen kunnen het proces vertragen. Milieu en infrastructuur: Het risico bestaat
                dat er onverwachte milieutechnische of infrastructurele uitdagingen aan het licht komen die
                aanvullende kosten en tĳdsvertraging veroorzaken.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>36                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
 3.A.2        Ontwikkeling Biezenkampen
 Planning     Stedenbouwkundig plan wordt vastgesteld in Q4 2025, de planologische procedure wordt
              waarschĳnlĳk in Q1 2026 opgestart. De ambitie is om in de loop van 2026 te starten met
              het bouw- en woonrĳpmaken.
 Financiën    Bĳ de vaststelling van de gebiedsvisie Biezenkampen (10 december 2024) is een
              voorbereidingskrediet door de raad beschikbaar gesteld van € 450.000 voor het modulaire
              verplaatsbare woningbouwproject en de totale ontwikkeling van Biezenkampen
 Participatie Voor de ontwikkeling wordt een participatieplan opgesteld, mede gevoed door de wens van
              de gemeenteraad om mee te denken in de ontwerpprincipes.
 3.A.3        Herontwikkeling Centrum (VCD)
 Doel         Het realiseren van een aantrekkelĳk “Vitaal Centrum Duiven (VCD)".
 Toelichting  In 2023 is een integraal schetsontwerp opgesteld met daarin de plannen van Woonzorg
              Nederland en WP Retail (fase 4). Aangezien het schetsontwerp op onderdelen afwĳkt van
              de in 2022 vastgestelde kaders wordt dit in Q3 2025 aan de raad voorgelegd. De bouw
              van het IKC is inmiddels afgerond en de kinderen en leerkrachten maken gebruik van de
              nieuwe locatie. Bestemmingsplan Droopad is vastgesteld maar nog niet onherroepelĳk.
              De koop- samenwerkings- en realisatieovereenkomst met de ontwikkelaar is inmiddels
              ondertekend. De ontwikkelaar is bezig met de verdere uitwerking van het plan om 50
              appartementen op de voormalige schoollocatie te realiseren.
 Risico’s     Voor de plannen van Droopad en VCD fase 4 vormen de planologische procedures een
              risico voor de termĳn waarbinnen ontwikkeling kan plaatsvinden.
 Planning     Droopad: Op basis van de huidige planning wordt de omgevingsvergunning in het derde
              kwartaal van 2025 verleend. De bouw van de appartementen kan dan in het tweede
              kwartaal van 2026 starten.
 Financiën    De planning voor Vitaal Centrum loopt door tot en met 2028.
 Participatie De huidige stand van zaken voor de diverse deellocaties worden verwerkt in een
              geactualiseerde grondexploitatie VCD en vastgesteld bĳ de Jaarrekening 2025. Bĳ het
              voorleggen van de nieuwe kaders voor VCD fase 4 wordt tegelĳkertĳd een financiële
              doorrekening aangeboden.
 3.A.4        Ploen Noord Groot
 Doel         De Ploen Noord Groot is een van de drie grote woningbouwlocaties in Duiven.
              Deze ontwikkeling draagt bĳ om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen
              voldoen. Ontwikkelen van het gebied Ploen-Noord Groot, waarbĳ het gebied vanuit een
              landschappelĳke invulling wordt benaderd. Daarbĳ wordt gekeken naar de kwaliteiten in en
              van het gebied en het toevoegen en versterken van deze (landschappelĳke) kwaliteiten.
              Er wordt aangesloten bĳ de bestaande bebouwing en infrastructuur. Naast woningbouw,
              komt er ook ruimte voor voorzieningen (sociaal, maatschappelĳk en commercieel) en
              een mogelĳke nieuwe extra woonwagenstandplaats voor woonwagens. Hier wordt een
              gebiedsvisie voor opgesteld.
 Toelichting  Uit de woningbouwevaluatie van 2024 blĳkt dat de totale woningbehoefte uitkomt op ca
              1.900 woningen extra in de periode 2022-2040. In de omgevingsvisie van de gemeente
              Duiven zĳn de diverse ontwikkelingslocaties aangegeven. Zo ligt er een potentie in het
              gebied Ploen-Noord Groot, waarbĳ de gemeenteraad in de woningbouwevaluatie 2024
              eveneens heeft aangegeven dat dit gebied ontwikkeld kan worden tot een woonwĳk zonder
              beperking op maximale aantallen woningen. Om nader invulling te geven aan de invulling
              van dit gebied wordt gestart met een gebiedsvisie voor de invulling van het gebied waar in
              potentie meer dan 300 woningen mogelĳk zĳn. De gebiedsvisie Ploen-Noord Groot zal ook
              het bestaande plan Ploen-Noord bevatten waar op dit moment een bestemmingsplan voor
              in procedure is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                                37
 3.A.4          Ploen Noord Groot
 Risico’s       • Juridische bezwaren: Mogelĳke bezwaren vanuit omgevingsplannen of andere juridische
                   belemmeringen kunnen het proces vertragen.
                • Standpunt/ medewerking grondeigenaren: alle grondeigenaren staan in principe positief
                   tegen de ontwikkeling
                • Milieu en infrastructuur: Het risico bestaat dat er onverwachte milieutechnische
                   of infrastructurele uitdagingen aan het licht komen die aanvullende kosten en
                   tĳdsvertraging veroorzaken.
 Planning       In 2025 is de opstart van de analysefase (analyse van bestaand beleid), de inventarisatie
                van huidige situatie (ruimtelĳke kwaliteiten) en de start van het participatieproces met
                omwonenden begonnen. In 2025 is besluitvorming door college en raad gepland. In 2026
                worden nadere afspraken gemaakt met de grondeigenaren om gewenste ontwikkelingen
                verder te concretiseren.
 Financiën      Kosten voor het initiële onderzoeksbudget bedragen € 125.000 voor het opstellen van de
                gebiedsvisie, uitvoeren van richtinggevende onderzoeken (geluid, flora en fauna, bodem
                en water), interne uren en participatieprocessen. Verwacht wordt dat bĳ vaststelling van
                de gebiedsvisie extra financiële middelen nodig zĳn voor de daadwerkelĳke uitvoering van
                de gebiedsvisie. De kosten hiervan zullen bĳ de verdere planvorming doorgelegd kunnen
                worden naar de ontwikkelende partĳen. Externe subsidies: Mogelĳkheden voor provinciale
                of landelĳke subsidies worden onderzocht om eventuele financieringsgaten te dichten.
 Participatie   Voor de ontwikkeling wordt een participatieplan opgesteld, mede gevoed door de wens van
                de gemeenteraad om mee te denken in de ontwerpprincipes.
 3.A.5          Ontwikkeling Plakse Weide
 Doel           Voor locatie Plakse Weide is door de gemeenteraad van Duiven op 18 september 2024
                een bestemmingsplan vastgesteld. Op basis van dit bestemmingsplan is de bouw van
                circa 120 woningen (fase 1) mogelĳk en kan er als er een wĳzigingsprocedure wordt
                gevolgd nog eens circa 180 woningen (fase 2) worden gerealiseerd (totaal 300 woningen).
                Met de invoering van de Omgevingswet is de wĳzigingsprocedure niet meer mogelĳk.
                Daarom moet een nieuwe omgevingsplanprocedure worden gevolgd om de noodzakelĳke
                wĳzigingen mogelĳk te maken.
 Toelichting    Het initiatief voor het opstarten van de omgevingsplanprocedure - Plakse Weide fase 2
                is genomen door het college van B&W naar aanleiding van een aangenomen motie door
                de gemeenteraad op 18 februari 2025. Het project betreft de omgevingsplanprocedure
                om woningbouw in fase 2 (en binnen fase 1 daar waar de woningen vallen binnen 50
                meter van agrarisch gebied) van Plakse Weide mogelĳk te maken, onder meer door de
                geurnorm aan te passen voor dit gebied. Het project bevat niet een ruimtelĳke procedure
                voor overige plannen rondom Plakse Weide (Plakse straat, Witte vlek). Het project bevat
                ook niet de beroepsprocedure voor bestemmingsplan Plakse Weide.
 Risico’s       De planologische procedure met beroepsprocedure is een risico.
 Planning       In 2025 is het de bedoeling om het ontwerp-omgevingsplan op te stellen en ter visie te
                leggen. In Q2 2026 is het de bedoeling om het omgevingsplan vast te stellen.
 Financiën      De kosten voor onderzoeken etcetera worden betaald door de initiatiefnemers van Plakse
                Weide, de uren voor de gemeente worden gedekt door de leges.
 Participatie   Voor de ontwikkeling wordt een participatieplan opgesteld, mede gevoed door de wens van
                de gemeenteraad om mee te denken in de ontwerpprincipes.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>38                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving
 3.B.1        Transitie naar een definitief omgevingsplan
 Doel         Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelĳke verordeningen, regels voor de
              fysieke leefomgeving en bestemmingsplannen zĳn opgenomen.
 Toelichting  Met de komst van de Omgevingswet zĳn alle ruimtelĳk relevante regels (regels voor
              de fysieke leefomgeving) opgenomen in één tĳdelĳk omgevingsplan. Op dit moment zĳn
              deze “losse” ruimtelĳke regels, zoals bestemmingsplannen, verordeningen etcetera nog op
              zichzelf staand, maar het doel is dat de losse onderdelen in één definitief omgevingsplan
              hun plek krĳgen.
 Risico’s     Intern: ambtelĳke capaciteit; extern: digitaal systeem (DSO)
 Planning     Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelĳk werkend) systeem 2031
 Financiën    Tot en met 2025 dekt het budget vanuit de gemeentebegroting en de extra middelen die
              vanuit het rĳk komen de noodzakelĳke uitgaven. Voor de jaren 2026, 2027, 2028 en 2029
              zal er extra budget ter grootte van € 60.000 nodig zĳn om te komen tot één definitief
              omgevingsplan. Daarnaast is het noodzakelĳk om in het nieuwe omgevingsplan actuele
              welstandsregels op te nemen. Daartoe moet eerst een nieuwe Welstandsnota worden
              opgesteld. Voor het traject richting een nieuwe welstandsnota, inclusief cultuurhistorische
              inventarisatie, is met de voorjaarsnota 2025 eenmalig € 35.000 toegekend.
 Participatie Kennisgevingsplicht en motiveringsplicht
C: Vitale Economie
 3.C.1        Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete
 Doel         Twee (wĳzigingen van het tĳdelĳke) omgevingsplan opstellen, in procedure
              brengen en laten vaststellen door college en gemeenteraad. Het gaat om de
              omgevingsplannen voor de uitbreiding van de bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord
              en Graafstaete met respectievelĳk Centerpoort-Noord 2 en Graafstaete 2. Verder
              duurzaamheidsuitgangspunten en -doelstellingen bepalen en in uitvoering brengen. En
              een uitgiftestrategie ontwikkelen en uitvoeren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                                  39
 3.C.1          Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete
 Toelichting    Door de economische groei van de afgelopen jaren zĳn er in Duiven nagenoeg geen
                bedrĳfskavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het ontwikkelen van bedrĳventerreinen is
                voor Duiven een belangrĳk onderdeel van het economisch vestigingsbeleid. Met name
                vanwege de uitstekende ligging langs de economisch aantrekkelĳke A12/A15-as. Hierdoor
                is Duiven een gewilde vestigingsplaats voor ondernemers uit de regio maar ook voor
                ondernemers die een binding hebben met Duiven. De bedrĳventerreinen zĳn van groot
                belang voor verdere economische ontwikkeling en leveren veel banen op.
 Risico’s       Risicomanagement is een dynamisch proces dat per projectfase verschilt. We benoemen
                risico's per fase en treffen waar nodig beheersmaatregelen.
 Planning       Graafstaete 2:
                Voor Graafstaete 2 is geen omgevingsplan opgesteld, maar een bestemmingsplan. Het
                bestemmingsplan is op 23 april 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Door twee
                bedrĳven is beroep aangetekend bĳ de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
                van State.
                Centerpoort-Noord 2
                Inmiddels zĳn twee kavels verkocht en wordt over de overige gronden met kandidaat-
                kopers gesproken over bedrĳfsvestiging. Het omgevingsplan is medio 2025 door de
                gemeenteraad vastgesteld
 Financiën      De gemeenteraad heeft op 10 maart 2022 een krediet van € 5.760.000
                beschikbaar gesteld voor de aankoop van gronden voor Centerpoort-Noord 2. Een
                voorbereidingskrediet van € 150.000 is beschikbaar gesteld voor het opstellen van een
                omgevingsplan voor Centerpoort-Noord 2. En een voorbereidingskrediet van € 150.000 is
                beschikbaar gesteld voor het opstellen van een bestemmingsplan voor Graafstaete 2.
                Bĳ de najaarsnota 2023 is een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor
                proefsleuvenonderzoek archeologie op Graafstaete 2 en Centerpoort-Noord 2 en
                advisering over het decentraal energienetwerk op Centerpoort-Noord 2.
 Participatie   Participatie is een belangrĳke pĳler onder de Omgevingswet. Met participatie bedoelt de
                Omgevingswet ‘het in een vroegtĳdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers,
                bedrĳven, maatschappelĳke organisaties en andere overheden) bĳ het proces van de
                besluitvorming over een project of activiteit om tĳdig belangen, meningen en creativiteit op
                tafel te krĳgen’.
 3.C.2          Liemerse Ambassade
 Doel           Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwĳs
                en ondernemers.
 Toelichting    De Liemerse Ambassade geeft onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie
                met als speerpunten vrĳetĳdseconomie inclusief retail, logistiek en maakindustrie. Deze
                visie is opgesteld door de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en
                Doesburg. Daarnaast is de Liemerse Ambassade betrokken bĳ een regionale verkenning
                van de agrarische sector en is zĳ indiener van de LEADER-aanvraag 2023-2027 voor de
                vĳf Liemerse gemeenten.
 Risico’s       De meerwaarde van de Liemerse Ambassade moet door alle betrokkenen gezien blĳven
                worden en door de Liemerse Ambassade worden aangetoond. Extra inspanning blĳft nodig
                om ondernemers en onderwĳs beter aan te haken. De Liemerse Ambassade bestaat naast
                vertegenwoordigers van onderwĳs en ondernemers formeel uit de gemeenten Duiven,
                Westervoort, Zevenaar, Doesburg en Montferland.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>40                                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
 3.C.2        Liemerse Ambassade
 Planning     De Liemerse Ambassade is opgericht in september 2020 en geeft sindsdien onder meer
              uitvoering aan de Liemerse Economische Visie, één van hun belangrĳkste taken. Op dit
              moment wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma voor 2024-2026.
 Financiën    In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2026 en verder een
              bedrag van jaarlĳks € 25.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische
              Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlĳks € 30.000. Bĳ de behandeling
              van de Voorjaarsnota 2025 is besloten om per 1-1-2028 te stoppen met deelname aan de
              Liemerse Ambassade.
 Participatie Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de
              samenleving en er wordt in gezamenlĳkheid uitvoering aan gegeven. Zoals het promoten
              van de logistiek en de vrĳetĳdseconomie, het Techniekpact en Perspectief in Zorg
              en Techniek.
D: Bereikbaarheid
 3.D.1        Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12
 Doel         Een zo goed mogelĳke inpassing van de doortrekking van de A15 en verbreding van de
              A12 voor de gemeenschap van Duiven.
 Toelichting  Sinds 2 oktober 2024 is het Tracébesluit ViA15 onherroepelĳk verklaard en wordt de
              (fysieke) voorbereiding van de realisatie van het project ViA15 weer opgepakt.
              De gemeente blĳft inzetten op een proactieve en constructieve grondhouding. Samen met
              regiopartners en de Stichting BOG A15 blĳft de gemeente zich richting en in samenwerking
              met Rĳkswaterstaat, aannemersconsortium GelreGroen en andere opdrachtnemers hard
              maken voor meekoppelkansen en maatwerkoplossingen. Maatwerk kan ook betekenen dat
              afgeweken kan worden van bestaande gemeentelĳke (planologische) beleidskaders.
 Risico’s     De 7 jaar durende beroepsprocedure heeft vertraging tot gevolg (gehad). De planning van
              Rĳkswaterstaat en GelreGroen moet na de einduitspraak van de Raad van State opnieuw
              worden opgesteld. Wanneer deze planning en/of realisatie van het infraproject uitloopt dan
              heeft dit ook gevolgen voor onze planning en inzet van middelen.
 Planning     De gemeentelĳke inzet loopt minimaal totdat de A15/A12 wordt opgeleverd. De planning
              voor de openstelling loopt steeds verder uit. Naar verwachting blĳft in elk geval de
              komende begrotingsperiode ambtelĳke inzet nodig in het kader van de nazorg en
              afronding van het Project ViA15 richting de gemeente over bĳvoorbeeld het onderliggende
              wegennet. Onze inzet is om het onherroepelĳke Tracébesluit conform wetgeving te
              vertalen in een gemeentelĳk plan. In 2025-2026 hopen we het afstemmingstraject tussen
              de verschillende landschapsplannen af te ronden. Dit traject houdt een gebiedsproces
              in met de verschillende stakeholders waaronder bewoners in en de invoering van
              extra omgevingsmaatregelen.
 Financiën    Voor de meest actuele stand van zaken zie de meest recente Jaarrekening (2024). Het
              college blĳft een extra kredietaanvraag ten behoeve van vervangende inhuur bĳ onder
              andere de afdeling Realisatie & Beheer niet uitsluiten mocht blĳken dat de gelden uit de
              voorziening en bestemmingsreserve onvoldoende zĳn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                                  41
 3.D.1          Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12
 Participatie   De gemeente is regelmatig met de Stichting Bewonersoverleg Groessen A15 in gesprek,
                hierin zĳn alle kernen en buurtschappen langs het tracé verenigd. De participatieladder
                wordt naar gelang de situatie ingezet.
E: Klaar voor de toekomst
 3.E.1          Duurzaamheid
 Doel           Doelstellingen per programmalĳn zĳn:
                • Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale
                   elektriciteitsvoorziening in 2050.
                • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050.
                Circulariteit: 100% circulair in 2050. De planning is meerjarig.
 Toelichting    Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalĳnen:
                Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze
                programmalĳnen heen wordt een integrale aanpak voor bedrĳven(terreinen) ontwikkeld.
 Risico’s       Ondanks gemeentelĳke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners,
                bedrĳven, onderwĳs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende
                stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en
                versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van
                belang. Zo is er de afgelopen jaren gezien dat met name landelĳke ontwikkelingen enorme
                impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Ook is netcongestie een issue dat
                een (realisatie) risico vormt voor projecten met betrekking tot onder andere grootschalige
                opwek, elektrificatie van zowel bedrĳfsprocessen als transport en aardgasvrĳ.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>42                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
 3.E.1     Duurzaamheid
 Planning  De planning is meerjarig. Het speerpunt blĳft de komende jaren in toenemende mate,
           stevige aandacht vragen. Wettelĳke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende
           programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en
           een programmering op hoofdlĳnen richting 2050. Aandachtspunt hierbĳ is dat externe
           ontwikkelingen regelmatig leiden tot bĳsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in
           de programmering.
           Belangrĳke actiepunten voor 2025:
           • Energietransitie:
              ◦ Res 2.
              ◦ Wĳkuitvoeringsplan de Vergert doorontwikkelen
              ◦ Opstellen Warmteprogramm
              ◦ Uitwerken Kavelstrategie binnen het zgn ‘cluster-AVR’
              ◦ Ruimtelĳke inpassing zonneparken rondom InnoFase en de doorontwikkeling van de
                 Smart Energy Hub InnoFase
              ◦ Ontwikkelingen rondom netcongestie volgen en doorvertalen naar ruimtelĳke plannen
                 en -projecten
              ◦ Ontwikkelen gemeentebreed Energiebesparingsprogramma
              ◦ Uitvoering geven aan Nationaal IsolatieProgramma II & III
              ◦ Uitvoering geven aan project ‘Energiearmoede’ fase II
              ◦ Implementeren nieuwe laadvisie en plankaart
           • Circulariteit:
              ◦ Implementatie CROW monitor
              ◦ Het structureren van Circulariteit in de GWW in bĳv. IBOR, Handboek Openbare
                 Ruimte en werkprocessen.
              ◦ Circulariteit in zowel woningbouwlocaties als maatschappelĳk vastgoed vorm en
                 inhoud geven.
              ◦ Circulair Ambachtscentrum.
           • Klimaatadaptatie:
              ◦ Beleidsontwikkeling Biodiversiteit
              ◦ Droogteonderzoek afronden en doorvertalen naar integrale gebiedsvisie
              ◦ Onderzoeksagenda Toekomstbestendig Watersysteem Duiven/Westervoort
              ◦ Soorten Management Plan
              ◦ Klimaatadaptief maken van diverse pleinen
           • Bedrĳventerreinen
           Opstellen Strategie & Plan van Aanpak voor de verduurzamingsopgave op de
           bedrĳventerreinen (incl. netcongestie en laadinfra voor zover dit binnen onze cirkel van
           controle of invloed ligt).
 Financiën Voor de uitvoering van de programmalĳn Energietransitie heeft de raad structureel
           procesgeld beschikbaar gesteld. Daarnaast zĳn er Klimaatgelden van Rĳkswege
           beschikbaar gekomen waardoor er in totaal een budget beschikbaar is van € 218.000
           (excl. bedrĳfsvoeringskosten), waarvan € 27.000 voor voor de programmalĳn Circulariteit.
           Voor de uitvoering van de programmalĳn Klimaatadaptatie is totaal € 1.042.510 ter
           beschikking gesteld t/m 2027.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                                43
 3.E.1           Duurzaamheid
 Participatie    De gemeente kan de ambities voor alle drie programmalĳnen alleen realiseren met
                 grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties.
                 Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van
                 het programma geplaatst. Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en
                 platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werkt de
                 gemeente met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak
                 richting bedrĳven(terreinen), bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en
                 juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt de gemeente nieuwe ideeën op en heeft
                 de gemeente een stap gezet richting verenigingen en maatschappelĳke organisaties.
 3.E.2           Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling
 Doel            Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbĳ een ‘groenblauw
                 raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkelmogelĳkheden voor
                 landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met
                 kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlĳk opdrachtgeverschap met de
                 gemeente Westervoort.
 Toelichting     Na uitgebreide participatie met grondeigenaren, sportverenigingen, een gezamenlĳke
                 raadsavond, een inloopavond en een goede samenwerking met een actieve
                 klankbordgroep is gekomen tot een koersdocument. Een richtinggevend kwaliteitskader
                 voor het tussengebied. Deze is in januari 2025 door beide gemeenteraden vastgesteld.
 Risico’s        Ontoereikend budget voor ambities in uitvoeringsplannen.
 Planning        Naast het koersdocument is er een uitvoeringsagenda opgesteld waarin twee
                 focusgebieden benoemd staan. Focusgebied ‘de Duivense Eng’ en focusgebied
                 Weteringzone. De uitvoering hiervan start in 2025.
 Financiën       Bĳ de vaststelling van de begroting voor 2025-2027 is de bestemmingsreserve bĳgesteld
                 van € 750.000 naar € 400.000.
 Participatie    Bĳ de totstandkoming van het koersdocument heeft uitgebreide participatie
                 plaatsgevonden. Voor de uitvoering van de focusgebieden zal dit wederom plaatsvinden
                 met de direct betrokkenen.
3.3 Wat gaat het ons kosten?
Kosten bestaand beleid Programma Omgeving
                                 Rekening    Begroting     Begroting             Meerjarenraming
                                   2024         2025         2026         2027          2028       2029
 Lasten                             17.022       15.147       17.252       14.215         13.356    13.403
 Baten                              12.354         9.166      12.146         9.304          8.843     8.804
 Saldo voor bestemming               -4.669      - 5.982      - 5.107      - 4.911        - 4.513   - 4.599
 Mutaties reserves                    1.293        1.010          680          424            424         0
 Saldo na bestemming                 -3.376      - 4.972      - 4.427      - 4.487        - 4.089   - 4.599
 Incidentele baten en lasten          1.716             0           0            0              0         0
 Structureel saldo                  - 1.660      - 4.972      - 4.427      - 4.487        - 4.089   - 4.599
Bedragen x € 1.000
                                                  2026            2027             2028           2029
 Reeds verwerkt in de cĳfers
 Speerpunten
 Versnellen woningbouw                               20.000
 Doorstroomcoach                                     15.000          15.000          15.000         15.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>44                                               Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving
 Definitief Omgevingsplan                           60.000           60.000           60.000          60.000
 Wensen/Keuzemogelĳkheden
 Dynamische stadsafsluiting                         15.000           15.000           15.000          15.000
 Mobiliteitsvisie                                  133.333         167.300          147.987          179.653
 Autonome ontwikkelingen:
 Zwerfafval                                         65.000           65.000           65.000          65.000
 Ketenovereenkomst en verpakkingen                   3.000            3.000            3.000            3.000
 Beheerpakket Greenpoint                            18.300           18.300           18.300          18.300
 Coordinator kabels en leidingen                    79.300           79.300           79.300          79.300
 Leges kabels en leidingen                         -79.300          -79.300          -79.300         -79.300
 Bermbeheer                                         45.000           45.000           45.000          45.000
 Bezuinigingsmaatregelen:
 Terugbrengen activiteiten
 Klimaatadaptatie (KA) en                          200.000         200.000          200.000          200.000
 Biodiversiteit (BD)
 Aanpassing dimscenario LED verlichting            -28.974            2.299            2.299            2.299
 Verlagen uitgaven op gebied
                                                    10.000           10.000           10.000               -
 van landschap
 Restvervanging Led armaturen in twee
                                                    11.000                -                -               -
 jaar uitvoeren
 Tĳdelĳk verlagen investering in
                                                     2.000            2.000            2.000            2.000
 openbare verlichting
 Nieuwe aanbesteding voor PMD zakken
                                                    10.000           10.000           10.000          10.000
 door Circulus
 Inzet strategische denk- en doekracht              56.025          112.050          112.050         112.050
 Toeristenbelasting                                  9.100            9.100            9.100            9.100
3.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?
                            Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA)
 Doel                       Gemeenschappelĳke behartiging van de belangen van de deelnemers op het
                            gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het omgevingsrecht.
                            De ODRA bundelt de krachten. Zo is er minder versnippering, meer
                            deskundigheid en een meer efficiënte inzet van middelen.
 Taak                       Het uitvoeren van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en
                            handhaving in het omgevingsrecht voor gemeenten in de regio Arnhem en
                            provincie Gelderland. Ook is de ODRA voor deze overheden het aanspreekpunt
                            voor milieuvraagstukken.
 Beleidsrisico’s            De ODRA is een uitvoeringsorganisatie. De beleidsrisico’s zĳn dan ook zeer
                            beperkt. Het uitvoerend beleid wordt afgestemd, maar de gemeente blĳft zelf
                            bevoegd om het resultaat van de afstemming over te nemen.
 Onze inzet in 2026         De bezuiniging die in 2025 incidenteel doorgevoerd zĳn, zĳn dit jaar teniet
                            gedaan. De ODRA voert de basistaken milieu voor de gemeente uit. In 2026
                            zal de fusie tussen ODRA-ODRN vorm gegeven worden. Dit zal extra inzet
                            vragen die hoofdzakelĳk uit externe financiering zal plaatsvinden. De reguliere
                            werkzaamheden worden naast de fusieactiviteiten gewoon doorgezet. Het
                            werkpakket 2026 is geconsolideerd ten opzichte van 2025. De toename in de
                            bĳdrage is met name door CAO-wĳzigingen en indexatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Programma 3 Omgeving                                               45
                           Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen
 Doel                      Verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrĳven in de regio
                           Arnhem-Nĳmegen, zowel nationaal als internationaal.
 Taak                      Overleg voeren gericht op afstemming van beleid voor wonen, mobiliteit,
                           economie en duurzaamheid. Daarnaast wordt het Bureau Brussel (EU-lobby)
                           op strategisch-inhoudelĳk niveau aangestuurd.
 Beleidsrisico’s           Beperkt. Het orgaan is een afstemmingsplatform dat geen beslissingen kan
                           nemen voor de afzonderlĳke gemeenten. Het beleid wordt afgestemd, maar
                           de gemeente blĳft zelf bevoegd om het resultaat van de afstemming over
                           te nemen.
 Onze inzet in 2026        Belangrĳk is bĳ grote, complexe vraagstukken samen te werken om voldoende
                           slagkracht te bereiken. In 2026 zal de samenstelling van de verschillende
                           BOT’s veranderen als gevolg van de samenstelling van nieuwe colleges. Zowel
                           ambtelĳk als bestuurlĳk is het van belang om aangesloten te zĳn bĳ de diverse
                           opgaveteams en speerpunten. In 2026 wordt deze samenwerking voortgezet
                           om de inhoudelĳk vastgestelde opgaven te gaan realiseren.
VGGM – Zie programma 1.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>46                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Algemene Dekkingsmiddelen
Algemene Dekkingsmiddelen
In de nieuwe opzet van onze programmabegroting zĳn de meeste onderdelen van de Algemene
Dekkingsmiddelen vooral onder Programma 1 Bestuur opgenomen. De Toeristenbelasting is
verwerkt in Programma 3 Omgeving. Omdat de opsomming van Algemene Dekkingsmiddelen
een verplicht onderdeel van de BBV is hebben we deze als aanvullend hoofdstuk in het
Programmaplan opgenomen. Tevens zĳn in dit hoofdstuk verplichte onderdelen over de post
onvoorzien en de vennootschapsbelasting opgenomen.
Als Algemeen Dekkingsmiddel worden de volgende onderdelen aangemerkt:
• Belastingen.
• Uitkering uit het Gemeentefonds.
• Beleggingen.
• Overige Algemene Dekkingsmiddelen.
Algemene Dekkingsmiddelen
                                                  2026            2027            2028             2029
 Belastingen
 - Toeristenbelasting                               295.130         295.130         295.130         295.130
 - Reclamebelasting                                 186.500         186.500         186.500         186.500
 - OZB                                            8.321.777       8.531.485       8.754.157       8.973.011
 Uitkering uit het Gemeentefonds
 - Algemene Uitkering                            49.905.981      51.569.810     51.601.040      52.967.906
 - Integratie-uitkering Participatie              1.985.456       1.838.211       1.818.568       1.807.459
 - Decentralisatie-uitkeringen                      318.918         293.637         293.637         293.637
 Beleggingen                                        115.000         115.000          115.000        115.000
 Overige Algemene Dekkingsmiddelen
 - Rente interne financiering                       302.145         302.145         302.145         302.145
 Totaal                                          61.430.907      63.218.918     63.366.177      64.940.788
Bedragen in €, zie voorcalculaties (incl. voorgestelde verhogingen)
Belastingen
Hieronder vallen de gemeentelĳke belastingen, voor zover zĳnde Algemene Dekkingsmiddelen. In
Duiven zĳn dat de onroerende-zaakbelastingen, de toeristenbelasting, de reclamebelasting, de nog
in te voeren precariobelasting en eerder de hondenbelasting. De toelichting op deze belastingen is
opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Uitkering uit het Gemeentefonds
Uit het Gemeentefonds worden betaald de Algemene Uitkering, Integratie-uitkeringen
en decentralisatie-uitkeringen.
Algemene Uitkering
Het belang van de meicirculaire is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Stĳgende accressen,
ontwikkeling van de uitkeringsbasis, financiering 3D-taken en veranderingen in het verdeelstelsel.
Ook in de meicirculaire 2025 zitten alle elementen weer opgenomen.
                                                     2026            2027              2028            2029
Totaal Algemene Uitkering                     49.905.981       51.569.810      51.601.040       52.967.906
Bedragen in €
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Algemene Dekkingsmiddelen                                   47
Ten opzichte van de septembercirculaire 2024 zĳn er de volgende mutaties:
 Uitkeringsjaar                                                                          2025
 Correctie volume accres ivm revisie CBS (dec circ)                                          73.447
 LPO accres prĳs bbp                                                                       444.355
 Ontwikkeling uitkeringsbasis (mei circ.)                                                  146.894
 Uitkeren verdeelreserve (dec. circ.)                                                        36.724
 Afrekening ruimte onder BCF plafond                                                      -139.550
 Afronding uitkeringsfactor                                                                 -11.017
 Tekorten voor rekening Rĳk                                                                521.167
 KInderopvang pleegouders                                                                     3.146
 IBO problematische schulden                                                                 20.697
 BRP: centralisering inschrĳving vergunninghouders                                           -5.104
 Uitvoeringskosten Omgevingswet                                                            122.825
 Uitvoeringskosten lbv en lbv plus                                                           43.737
 Landelĳke aanpak adreskwaliteit                                                              2.909
 DU antidiscriminatie voorzieningen                                                           3.465
 DU einde lening inburgeringsplichtig                                                           928
 Alleenverdienersproblematiek                                                                30.299
 Suppletieregeling Bommenregeling                                                             4.134
 DU Voorschoolse voorziening peuters                                                           -580
 DU Jeugdhulp kinderen in een AZC                                                            32.726
 IU Participatie                                                                           221.841
 Hoeveelheidsverschillen                                                                   390.659
 Totaal                                                                                  1.943.703
Bedragen in €
In de meicirculaire 2025 zĳn nieuwe ramingen verwerkt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis.
Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto
binnenlands product (bbp) volgt. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prĳsdeel. Het
volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het
bbp. In de meicirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen. Voor de
jaren 2025 tot en met 2030 is de raming van het volumeaccres opwaarts bĳgesteld. Het prĳsdeel
accres is geactualiseerd voor de macro-economische cĳfers van het Centraal Economisch Plan
(CEP) 2025. Met name voor 2025 is de raming omhoog bĳgesteld. Voor de jaren daarna zĳn
de bĳstellingen beperkt. De afrekening van het BCF 2024 kost geld. In deze verwerking zĳn
ook de gevolgen van de decembercirculaire meegenomen. Daardoor wordt nu ook het voordeel
vanwege de uitbetaling van de verdeelreserve en het extra geld voor de uitvoeringskosten van de
Omgevingswet verwerkt. Als gevolg van het wĳzigen van diverse aantallen bĳ de maatstaven in
de berekening stĳgt de Algemene Uitkering. Verder is voor 2025 geld beschikbaar gekomen omdat
het Rĳk de helft van de tekorten in de Jeugdzorg voor haar rekening neemt. Vanaf 2026 wordt
extra geld toegevoegd voor de terugval in het gemeentefonds voor jeugd. Er zĳn een aantal kleine
taakmutaties en er worden eerder beschikbaar gestelde bedragen voor taken licht bĳgesteld. Voor
de aanvullend ingediende declaratie in het kader van de Bommenregeling ontvangen we een
klein bedrag.
Integratie-uitkeringen
De integratie-uitkeringen zĳn bestemd om middelen via het Gemeentefonds te verdelen op
een wĳze die afwĳkt van de bestaande verdeelsleutels. Het zĳn uitkeringen met een tĳdelĳk
karakter. Opzet is dat deze uitkeringen op korte of middellange termĳn worden opgenomen
in de reguliere Algemene Uitkering. Voor 2025 gaat het in Duiven alleen nog om de Integratie-
Uitkering Participatie. Voor de Participatie ontvangen we in 2025 € 221.841 meer vanwege
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>48                                        Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Algemene Dekkingsmiddelen
loon- en prĳsindexatie, afschaffing Lage Inkomensvoordeel, Wsw extrapolatie en Rĳksbĳdrage
sociale infrastructuur.
Overzicht Integratie-uitkeringen
Omschrĳving                                     2026             2027              2028            2029
Participatie                               1.985.456        1.838.211       1.818.568         1.693.545
Totaal                                     1.985.456        1.838.211       1.818.568         1.693.545
Bedragen in €
Decentralisatie-uitkeringen
De decentralisatie-uitkering (DU) is een variant op de integratie-uitkering. Het tĳdstip van
overheveling hoeft in het geval van een decentralisatie-uitkering nog niet bekend te zĳn en
daarnaast kan het ook om tĳdelĳke middelen gaan. Voor de DU Voorschoolse voorziening peuters
wordt € 580 minder uitgekeerd en voor de DU Armoedebestrĳding kinderen € 4.960 meer. Voor de
DU Jeugdhulp aan kinderen in een AZC wordt € 32.726 meer uitgekeerd vanaf 2025.
Overzicht Decentralisatie-uitkeringen
Omschrĳving                                                        2026       2027       2028      2029
DU Armoedebestrĳding kinderen                                    88.385 88.385 88.385 88.385
DU decentralisatie provinciale taken VTH                         63.236 63.236 63.236 63.236
DU Voorschoolse voorziening peuters                              38.620 38.620 38.620 38.620
DU Jeugdhulp aan kinderen in een AZC                             70.391 70.391 70.391 70.391
DU extra capaciteit BOA's                                        33.005 33.005 33.005 33.005
DU Bibliotheekmiddelen                                         100.000
DU Antidiscriminatievoorzieningen                                 3.465
DU Wet betaalbare huur                                           20.441 11.164          8.865     7.776
DU Kwaliteitsborging bouw                                        14.754
DU Impulsgelden Weerbaar Bestuur/Veilig wonen                     7.062
Totaal                                                         439.359 304.801 302.502 301.413
Bedragen in €
Decentralisatie Uitkering Armoedebestrĳding kinderen
Vanaf 2017 stelt het kabinet structureel gelden beschikbaar voor de bestrĳding van de gevolgen
van armoede onder kinderen. Verdeling vindt plaats via door het CBS ontwikkelde gegevens over
kinderen met een kans op armoede. Voor Duiven een bedrag van € 88.385. Onder het taakveld 6.3
Inkomensregelingen zĳn lasten van gelĳke hoogte opgenomen.
Decentralisatie Uitkering provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving
Vanwege de overdracht van taken aan gemeenten op het gebied van vergunningverlening,
toezicht en handhaving (VTH) bĳ provinciale inrichtingen is € 63.236 toegevoegd. De raming voor
de kosten voor VTH wordt gelĳk aan deze decentralisatie-uitkering verhoogd (budgettair neutraal).
Decentralisatie Uitkering Voorschoolse voorziening peuters
Rĳk en gemeenten hebben bestuurlĳke afspraken gemaakt over een aanbod voor alle peuters. Met
deze afspraken wordt alle peuters de mogelĳkheid gegeven om naar een voorschoolse voorziening
te gaan. Via de afspraken zetten gemeenten zich actief in om een aanbod te realiseren voor
de groep peuters zonder recht op kinderopvangtoeslag die nu niet naar een voorschoolse
voorziening gaat.
Decentralisatie Uitkering Jeugdhulp aan kinderen in een AZC
Vanaf 2019 zĳn gemeenten volledig verantwoordelĳk voor de organisatie en financiering van
jeugdhulp, inclusief de jeugd-ggz, aan kinderen in een AZC. In de afgelopen twee jaar zĳn deze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Algemene Dekkingsmiddelen                                 49
middelen vooral ingezet voor de meerkosten die zĳn ontstaan vanwege zorg voor de kinderen die
in de opvang voor Oekrainse vluchtelingen zitten.
Decentralisatie Uitkering Extra capaciteit BOA's
Om de capaciteit van (wĳk)agenten en BOA's in de openbare ruimte te vergroten heeft het Rĳk
extra gelden beschikbaar gesteld. In de openbare ruimte verrichten BOA's belangrĳk werk in
specialistische en complexe beleids- en wetsgebieden. In de afgelopen jaren zĳn BOA's binnen
hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren.
Decentralisatie Uitkering Bibliotheek middelen
In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het
versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Er wordt een wettelĳke zorgplicht voor gemeenten
ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen
gemeenten een structurele bĳdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de
specifieke uitkering en de invoering van de wettelĳke zorgplicht ontvangen de gemeenten een
decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden.
Decentralisatie Uitkering Antidiscriminatievoorzieningen
Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) werken samen als het gaat om de
preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken van de ADV’s krĳgen gemeenten
sinds 2009 structureel geld via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Gemeenten krĳgen
in 2026 eenmalig extra middelen om méér aan preventie te kunnen doen.
Decentralisatie Uitkering Betaalbare huur
Met de Wet betaalbare huur wordt de op 1 juli 2023 in werking getreden Wet goed
verhuurderschap gewĳzigd. Het Rĳk stelt middelen ter beschikking om gemeenten financieel te
ondersteunen bĳ de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. Daarnaast ontvangen
gemeenten een bĳdrage voor het ontvangen en behandelen van meldingen en de handhaving
op deze meldingen. Daarmee wordt er zorg voor gedragen dat de gemeenten voldoende
gecompenseerd worden.
Decentralisatie Uitkering Wet Kwaliteitsborging bouw
De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is per 1 januari 2023 gefaseerd in werking
getreden. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de meer
complexere projecten. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren
door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet zullen kwaliteitsborgers
zorgdragen voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bĳ
gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blĳven houden. Tegelĳkertĳd wĳzigen bepaalde
wettelĳke taken en krĳgen gemeenten er extra wettelĳke taken bĳ, zoals registratie en beoordeling
van de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onder andere bouwmeldingen, gereed meldingen en
informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden. Voor de invoering en de
uitvoering van de wet wordt via deze decentralisatie uitkering geld beschikbaar gesteld.
Decentralisatie Uitkering Weerbaar Bestuur/Veilig wonen
De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van
het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelĳkheid voor hun
veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wĳziging van de Regeling rechtspositie decentrale
politieke ambtsdragers. Ten behoeve van een veilige woonplek krĳgen decentrale bestuurders een
beveiligingsadvies op maat aangeboden. Bĳ de advisering zal een breder pakket van preventieve
maatregelen worden gehanteerd, waaronder fysieke, elektronische en digitale maatregelen.
Gemeenten dienen op basis van de nieuwe regeling het beveiligingsadvies altĳd over te nemen
en de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen te bekostigen. Vanuit het programma Weerbaar
Bestuur wordt hier een tegemoetkoming tegenover gesteld voor de periode 2023-2026.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>50                                       Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Algemene Dekkingsmiddelen
Septembercirculaire
De financiële gevolgen van de septembercirculaire kunnen van groot belang zĳn voor deze
begroting. Door de stĳging van de accressen, de ontwikkeling van de uitkeringsbasis en
aanpassingen van de maatstaven of het niet toekennen van eerder toegezegde extra gelden
voor Jeugdzorg ontstaan in alle jaren grote verschillen. Het is niet gelukt de septembercirculaire
in deze begroting te verwerken. Via een kennisgeving zal de gemeenteraad nog voor
de begrotingsbehandeling op de hoogte worden gesteld van de financiële gevolgen. De
septembercirculaire zal in de Najaarsnota worden verwerkt.
Beleggingen
Betreft het rendement van deelname in maatschappelĳk kapitaal van instellingen en
ondernemingen. De gemeente heeft aandelen Alliander, Vitens en BNG in haar bezit. Alliander
en de BNG delen jaarlĳks ook dividend uit.
Overige Algemene Dekkingsmiddelen
Dit gaat om de rente interne financiering. Specifiek om de rente die we nu nog bĳschrĳven op
de voorzieningen.
Onvoorzien
Deze post dient ter dekking van de in de loop van het begrotingsjaar optredende onvoorziene,
onvermĳdbare en onuitstelbare niet geraamde uitgaven. Dit budget is niet per programma
verdeeld, maar als totaalpost in de begroting opgenomen. Voor 2026 is geen bedrag geraamd.
Vennootschapsbelasting
Met ingang van 2016 zĳn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie,
vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren tot en met 2023 is inmiddels een definitieve aanslag
ontvangen conform de ingediende aangiften. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2024 in
de tweede helft van 2025 wordt verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot
1 mei 2026.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Beleidsbegroting - Paragrafen                              51
Beleidsbegroting - Paragrafen
 Paragraaf 1             Lokale heffingen
 Paragraaf 2             Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
 Paragraaf 3             Onderhoud Kapitaalgoederen
 Paragraaf 4             Financiering
 Paragraaf 5             Bedrĳfsvoering
 Paragraaf 6             Verbonden partĳen
 Paragraaf 7             Grondbeleid
 Paragraaf 8             Rechtmatigheid
 Paragraaf 9             Duurzaamheid
Paragraaf 1 Lokale heffingen
1.1 Algemeen
Deze paragraaf bevat informatie over gemeentelĳke belastingen. De gemeentelĳke belastingen zĳn
te onderscheiden in drie typen belastingen. De algemene belastingen, de bestemmingsheffingen
en de retributies. Na de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds zĳn dit de belangrĳkste
inkomstenbronnen van de gemeente. Het aandeel van de gemeentelĳke belastingen in het totaal
van de inkomsten op basis van de begroting 2026 is 20%.
Algemene belastingen zĳn belastingen waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de
algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten van deze belastingen niet
voor een specifiek en wettelĳk bepaald doel, maar voor alle gemeentelĳke taken en voorzieningen
mogen worden ingezet. De onroerende-zaakbelastingen (hierna: OZB) en de toeristenbelasting
behoren tot deze categorie. De reclamebelasting feitelĳk ook maar daar is in de gemeente Duiven
wel een specifiek doel aan gekoppeld.
Bestemmingsheffingen zĳn belastingen waarvan de opbrengsten zĳn bestemd voor specifieke
voorzieningen met een duidelĳk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de
afvalstoffenheffing en de rioolheffing.
Retributies zĳn belastingen die worden geheven als er door of namens de gemeente een
specifiek product of een specifieke dienst wordt verleend. De leges, de lĳkbezorgingsrechten en de
marktgelden behoren tot deze categorie.
Voor bestemmingsheffingen en retributies geldt dat er geen winst mag worden gemaakt. De
opbrengst mag daarom niet hoger zĳn dan de kosten die worden gemaakt om het product of
de dienst te verlenen.
In de gemeente Duiven worden diverse belastingen geheven, te weten OZB, afvalstoffenheffing,
rioolheffing, toeristenbelasting, reclamebelasting en rechten (o.a. leges).
1.2 Belastingopbrengsten
In onderstaand overzicht zĳn de geraamde belastingopbrengsten voor het jaar 2026 opgenomen.
De geraamde opbrengsten voor 2025 zĳn ter vergelĳking bĳgevoegd.
                                                             Begroting 2026     Begroting 2025
 OZB                                                                  8.099.842          7.602.348
 Afvalstoffenheffing                                                  3.431.762          3.539.433
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>52                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen
                                                           Begroting 2026               Begroting 2025
 Rioolheffing                                                          2.496.670                   2.439.051
 Toeristenbelasting                                                      295.130                      278.658
 Reclamebelasting                                                        178.500                       61.500
 Precariobelasting                                                        25.000                              0
 Lĳkbezorgingsrechten                                                    204.127                      194.168
 Marktgelden                                                               1.715                        2.705
 Leges omgevingsvergunning                                               701.055                      796.668
 Leges                                                                   674.549                      575.008
 Huuropbrengst sport                                                     400.871                      263.472
 Totaal                                                               16.509.221                  15.753.011
Bedragen in €
1.3 Ontwikkeling tarieven
De inwoners van de gemeente krĳgen jaarlĳks een aanslag gemeentelĳke belastingen. Voor de
beoordeling van de lastendruk zĳn de tarieven dan ook van groot belang.
De ramingen en de tarieven in de voorcalculaties zĳn gebaseerd op de tarieven 2025. Een voorstel
tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in de financiële begroting. Bĳ aanpassing van de
tarieven zal kritisch worden beoordeeld in hoeverre tariefstĳging plaats dient te vinden. Daarbĳ
wordt steeds een efficiënte en klantgerichte uitvoering van diensten en producten nagestreefd.
Uitzonderingen hierop zĳn de ramingen voor afvalstoffenheffing, rioolheffing, lĳkbezorgingsrechten,
marktgelden en leges omgevingsvergunning. Deze ramingen zĳn gebaseerd op de geraamde
kosten voor 2026 en de berekende tarieven voor 2026. Er is voor deze werkwĳze gekozen omdat
het voor genoemde heffingen en rechten noodzakelĳk is om de kostendekkendheid voor 2026
te bepalen. Het is namelĳk wettelĳk niet toegestaan dat deze heffingen en rechten meer dan
kostendekkend zĳn.
Naast kostenontwikkelingen (bĳvoorbeeld inzameling- en verwerkingsprĳzen afval) wordt normaal
gesproken uitgegaan van een indexering van de tarieven 2026 met 2,74% voor loon- en
prĳsontwikkelingen overeenkomstig het percentage BBP (Bruto Binnenlands Product) uit de
meicirculaire gemeentefonds 2025 (voor 2027 2,52%, voor 2028 2,61% en voor 2029 2,50%).
Verder wordt het uitgangspunt gehanteerd dat afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges
omgevingsvergunning, leges en lĳkbezorgingrechten kostendekkend zĳn. Voor marktgelden is het
uitgangspunt om zoveel mogelĳk kosten te verhalen.
Hieronder zĳn de belastingtarieven voor het jaar 2026 vermeld. In het overzicht zĳn, ter vergelĳk,
de tarieven voor 2025 opgenomen. De tarieven van de rechten, waaronder de leges en tarieven
huur sportaccommodaties zĳn divers. Daarom zĳn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht.
 Belastingsoort                                                                Tarief 2026       Tarief 2025
 OZB eigenarenbelasting:
 - woningen, % van vastgestelde waarde                                           0,1179            0,1087
 - niet-woningen, % van vastgestelde waarde                                      0,2276            0,2098
 OZB gebruikersbelasting niet-woningen, % van vastgestelde waarde                0,1743            0,1606
 Afvalstoffenheffing vastrecht                                                   259,86            244,21
 Afvalstoffenheffing variabel:
 - per lediging 140 liter container restafval                                      9,16              8,61
 - per lediging 240 liter container restafval                                     16,31             15,33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen                                53
 - per storting ondergrondse container                                      2,56          2,41
 Rioolheffing, per m3                                                       1,99          1,94
 Toeristenbelasting:
 - hotel, hostel, pension, B&B, kampeerterrein en camperplaats              2,25          2,15
 Reclamebelasting, Centrum Duiven                                          750,00        750,00
Bedragen in €
In de meicirculaire 2025 is aangegeven dat er een landelĳk gemiddelde waardestĳging van
10,5% voor woningen en 2% voor niet-woningen wordt verwacht. De gemiddelde waardestĳgingen
voor Duiven zĳn nog niet bekend. Daarom is voor de berekening van de OZB-tarieven 2025
uitgegaan van de oude Duivense waarden. Alle OZB-tarieven worden nog herzien op basis van de
daadwerkelĳke waardeontwikkeling in de gemeente Duiven. Een wĳzigingsvoorstel hiertoe wordt in
december 2025 aan de gemeenteraad voorgelegd.
1.4 Regelgeving
Gemeenten kennen een gesloten belastingstelsel. Dit betekent dat een gemeente een belasting
alleen kan heffen als een wet daar nadrukkelĳk de bevoegdheid toe geeft. Het beleid betreffende
de gemeentelĳke belastingen is opgenomen in landelĳke wet- en regelgeving.
De belastingtarieven zĳn opgenomen in onderstaande belastingverordeningen.
- "Verordening onroerende-zaakbelastingen 2026".
- "Verordening afvalstoffenheffing 2026".
- "Verordening rioolheffing 2026".
- "Verordening toeristenbelasting 2026".
- "Verordening reclamebelasting 2026"
- "Verordening lĳkbezorgingsrechten 2026".
- "Verordening marktgelden 2026".
- "Verordening leges omgevingsvergunning 2026".
- "Legesverordening 2026".
In de verordeningen zĳn verder bepalingen opgenomen ter uitvoering van de heffing en de
invordering van gemeentelĳke belastingen.
1.5 Beleidsvoornemen
Onroerende-zaakbelastingen
Onroerende-zaakbelastingen bestaan uit een eigenaren- en een gebruikersbelasting. De
belastingen worden geheven van eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Voor woningen
wordt alleen een eigenarenbelasting geheven. In 2025 worden alle onroerende zaken in de
gemeente Duiven voorzien van een nieuwe WOZ-waarde naar waardepeildatum 1 januari 2025.
Deze nieuwe WOZ-waarden gelden voor het jaar 2026 en vormen de grondslag voor de
berekening van de aanslagen OZB.
Er bestaat een relatie tussen de OZB en de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. De
financiële verhoudingswet regelt onder meer de verdeling van de Algemene Uitkering uit het
Gemeentefonds over gemeenten. De Algemene Uitkering wordt over de gemeenten verdeeld
met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen en ook verschillen in
belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van onroerende zaken.
Gemeenten met veel waardevol onroerend goed ontvangen een lagere uitkering dan soortgelĳke
gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van woningen wordt 80%
meegerekend en van de waarde van niet-woningen 70%. Hierop wordt het zogenaamde
rekentarief toegepast. Dit rekentarief is globaal afgeleid van het gemiddelde landelĳke OZB-tarief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>54                                        Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen
Het resulterende bedrag wordt gekort op de Algemene Uitkering van de betreffende gemeente. Het
OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft geen enkel effect op deze aftrekpost. De rekentarieven
zĳn door het Rĳk aangepast aan de landelĳke waardeontwikkeling. De rekentarieven voor 2025 zĳn
0,0862% voor OZB woningen eigenaren, 0,3145% voor OZB niet-woningen eigenaren en 0,2393%
voor OZB niet-woningen gebruikers. Bĳ de opbrengst is er al met 5% extra verhoging al rekening
mee gehouden.
Afvalstoffenheffing
Van de afvalstoffenheffing wordt de inzameling en verwerking van het huishoudelĳk afval en het
beheer van het Afvalaanbiedstation betaald. Voor een groot deel wordt de dienstverlening hiervoor
uitgevoerd door Circulus. Daarnaast worden ook de kosten voor communicatie, het schoonhouden
van de openbare ruimte, salariskosten en overheadkosten van 1Stroom hieruit gedekt. Jaarlĳks
worden de budgetten voor het inzamelen en verwerken van afval geactualiseerd. Op basis van het
totaal van de inkomsten en uitgaven wordt uiteindelĳk het tarief voor vastrecht en het variabel tarief
(per lediging) becĳferd.
De kosten voor afval zĳn in totaal gestegen met 6,41% nl. € 219.977. Nu we ruim een halfjaar
samenwerken met Circulus zĳn de eerste ervaringscĳfers bekend. Circulus heeft aangegeven dat
de kosten voor de inzameling van papier € 50.000 hoger zĳn dan vooraf was ingeschat. De
oorzaak hiervan is de hoeveelheid papier die in dozen naast de containers wordt aangeboden. De
reguliere indexering van de dienstverlening door Circulus bedraagt voor 2026 4,80%. Daarnaast
komen er minder opbrengsten binnen doordat inwoners de container minder vaak aanbieden.
De kosten voor het Afvalaanbiedstation Duiven blĳven voorlopig in de begroting staan. Voor
onderzoek naar de toekomst van het Afvalaanbiedstation en de ontwikkeling van een Circulair
Ambachtscentrum wordt € 15.000 uit de afvalstoffenheffing bĳgedragen. Ook de verhoging van de
doorbelasting vanuit 1Stroom op het product afval zorgt voor een stĳging van de totale afvalkosten.
Uitgaande van 100% kostendekkendheid zal het tarief voor de afvalstoffenheffing stĳgen. Met
de nieuwe variabele tarieven voor het aanbieden van de restafvalcontainer worden inwoners
voldoende gestimuleerd tot het scheiden van afval. Inwoners scheiden steeds meer hun afval
en bieden minder restafval aan. Voor een 140-liter restafvalcontainer betekent dit 7 ledigingen
per jaar (in plaats van 8 in 2025) en bĳ een 240-liter restafvalcontainer een gemiddelde van 9
ledigingen per jaar (ten opzichte van 10 in 2025). Voor stortingen in een ondergrondse container
wordt uitgaan van een gemiddelde van 28 stortingen per jaar (ongewĳzigd ten opzichte van 2025).
De kosten van kwĳtschelding zĳn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd.
Rioolheffing
Rioolheffing is een kostendekkende heffing. Het tarief wordt geheven per m3 waterverbruik. Het
tarief wordt voor het jaar 2026 niet verhoogd voor de investeringen vanuit het WaterTakenPlan. De
tarieven worden alleen aangepast met de voor 2026 verwachte inflatie van 2,74%.
Toeristenbelasting
Toeristenbelasting wordt geheven op overnachtingen in verblĳfsaccommodaties in de gemeente.
Het lager tarief voor campinghouders in 2025 gelĳkgetrokken met het tarief voor hotels
en bed & breakfast accommodaties. De belasting wordt geheven op basis van het aantal
overnachtingen.Conform de besluiten in de Voorjaarsnota 2025 is het tarief met € 0,10 te verhoogd
in het kader van de bezuinigingsmaatregelen.
Reclamebelasting
Reclamebelasting wordt geheven voor het hebben van reclame-uitingen in het Duivense centrum.
Het verzoek tot het heffen van de belasting komt van de centrumondernemers (OCD). Het doel
van OCD is het probleem van freeriders uit te bannen en daardoor extra financiële middelen te
genereren om het centrum van Duiven aantrekkelĳker te maken voor bezoekers en winkelend
publiek. Daarvoor is de Stichting Promotie Centrum Duiven in het leven geroepen. De belasting
wordt geheven door de gemeente en komt, na aftrek van de perceptiekosten, in de vorm van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen                                 55
een subsidie ter beschikking van de stichting. In de tussen de gemeente en de stichting gesloten
overeenkomst is vastgelegd waar de gelden voor kunnen worden aangewend. In overleg met de
stichting is een gelĳkblĳvend tarief voor de reclamebelasting bepaald. Het tarief voor 2026 is dan
ook niet verhoogd en blĳft dus gelĳk aan het tarief voor 2025.
Precariobelasting
Conform de besluiten in de Voorjaarsnota 2025 is er aan opbrengst van € 25.000 opgenomen in
het kader van de bezuinigingsvoorstellen. Een nadere uitwerking van de tarieven en de mogelĳke
varianten wordt in december 2025 aan de gemeenteraad voorgelegd.
Lĳkbezorgingsrechten
Lĳkbezorgingsrechten zĳn rechten die worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats
en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Het
uitgangspunt is dat de tarieven 100% kostendekkend zĳn. De tarieven worden aangepast conform
de kostendekkendheid.
Marktgelden
Marktgelden worden geheven voor het uitstallen van goederen of verkoopwaren tĳdens de
wekelĳkse markt op de daarvoor aangewezen plaatsen en tĳden en voor het door de gemeente
verlenen van diensten in verband met de wekelĳkse markt. Het aantal ingenomen strekkende
meters bepaalt de tarieven. Het uitgangspunt is dat er zoveel mogelĳk kosten worden verhaald. De
tarieven worden aangepast met de voor 2026 verwachte inflatie van 2,74%.
Leges omgevingsvergunning
Leges omgevingsvergunning betreft leges die de gemeente kan heffen voor aanvragen in het
kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Er is gekozen voor het toepassen
van kruissubsidiëring. Onder kruissubsidiëring wordt verstaan het hoger vaststellen van tarieven
van leges voor sommige diensten om daarmee de tarieven voor andere diensten (bĳvoorbeeld
dakkapellen) laag te kunnen houden. Het uitgangspunt is dat de tarieven kostendekkend zĳn. De
tarieven worden aangepast met de voor 2026 verwachte inflatie van 2.74%.
Leges
Leges zĳn rechten die worden geheven voor het door de gemeente verrichten van diensten. De
diensten zĳn opgenomen in de tarieventabel behorende bĳ de verordening. Het uitgangspunt is
dat de tarieven kostendekkend zĳn. De tarieven worden aangepast met de voor 2026 verwachte
inflatie van 2,74%.
Tarieven binnensportaccommodaties
De tarieven worden aangepast met de voor 2026 verwachte inflatie van 2,74%.
1.6 Kostendekkende tarieven
Hieronder staan de lasten- en batenoverzichten van de kostendekkende tarieven. Er is
inzichtelĳk gemaakt hoe bĳ de berekening van de tarieven wordt bewerkstelligd dat de
geraamde baten de geraamde lasten niet overschrĳden. Dit is gedaan voor de tarieven van
de belastingen die hoogstens kostendekkend mogen zĳn. Voor legestarieven, anders dan leges
omgevingsvergunning, zĳn de berekeningen niet gemaakt. Dit zal gebeuren bĳ de begroting voor
het jaar 2026.
Afvalstoffenheffing
 TV2.1 Reiniging openbaar gebied (33% van de kosten)                    102.950
 TV2.1 Doorbelasting 1Stroom openbaar gebied (33% van de kosten)        108.957
 TV7.3 Huishoudelĳk afval huis aan huis inzamelen                        77.606
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>56                                         Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen
 TV7.3 Kosten Circulus                                                   2.230.815
 TV7.3 Opbrengsten huishoudelĳk afval huis aan huis inzamelen             -238.434
 TV7.3 Doorbelasting 1Stroom                                               799.700
 TV7.3 Afvalaanbiedstation                                                 107.846
 TV7.3 Opbrengsten afvalaanbiedstation                                    -200.920
 TV7.3 Lasten heffing en invordering                                         12.833
 TV2.1 BTW                                                                   20.010
 TV7.3 BTW                                                                 496.076
 TV7.3 Kwĳtschelding                                                       104.300
 TV7.3 Oninbaar/leegstand                                                    30.000
 Totale lasten                                                                         3.651.739
 TV7.3 Opbrengst belastingen
 Totale baten                                                                          3.651.739
 Dekking                                                                                             100%
Bedragen in €
Rioolheffing
 TV 2.1 Wegen                                                                40.000
 TV 2.1 Te compenseren BTW                                                    8.400
 TV 7.2 Riool                                                              854.624
 TV7.2 Doorbelasting 1Stroom                                               684.045
 TV7.2 Rioolgemalen en randvoorzieningen                                   489.607
 TV7.2 Lasten heffing en invordering                                         30.386
 TV7.2 Te compenseren BTW                                                  530.907
 TV7.2 Onttrekking aan voorziening                                          -72.890
 Totale lasten                                                                         2.565.079
 TV7.2 Baten rioolheffing
 Totale baten                                                                          2.565.079
 Dekking                                                                                             100%
Bedragen in €
Lĳkbezorgingsrechten
 TV7.5 Begraafplaatsen                                                       59.664
 TV7.5 Doorbelasting 1stroom                                               167.144
 Totale lasten                                                                           226.808
 TV7.5 Overige leges
 Totale baten                                                                            204.127
 Dekking                                                                                               90%
Bedragen in €
Marktgelden
 TV3.3 Kosten markten                                                         3.250
 Totale lasten                                                                              3.250
 TV3.3 Opbrengst marktgelden                                                  2.765
 Totale baten                                                                               2.765
 Dekking                                                                                               85%
Bedragen in €
Leges omgevingsvergunning
 TV8.3 Kosten omgevingsvergunning                                            58.880
 TV8.3 BTW                                                                   12.365
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen                                          57
 TV1.1 Kosten omgevingsvergunning                                                 56.906
 TV8.3 Doorbelasting 1Stroom                                                    572.904
 Totale lasten                                                                               701.055
 TV8.3 Opbrengst omgevingsvergunning
 Totale baten                                                                   701.055
 Dekking                                                                                     701.055   100%
Bedragen in €
1.7 Lokale lastendruk
In de begroting 2025 wordt een lastendrukstĳging voorzien van 5,2%. In onderstaande overzichten
zĳn, onder andere, de voornaamste lasten voor een gemiddeld huishouden in het jaar 2026 op een
rĳ gezet, waarbĳ de procentuele stĳging ten opzichte van het jaar 2025 is weergegeven. Hierbĳ is
de gemiddelde WOZ-waarde van Duiven voor het jaar 2025 gehanteerd.
Aannames
 Gemiddelde WOZ-waarde woning                                                                      € 370.000
 Ledigingen 140-liter container restafval                                                             8 keer *
 Waterverbruik gezin (vier personen)                                                                  140 m3
Ontwikkeling lastendruk
                                     2023         2024           2025         2026    Ontwikkeling t.o.v 2025
 OZB-eigenaar                      361,49       381,10         402,19       436,38                      8,5%
 Afvalstoffenheffing               227,76       277,24         313,09       323,98                      3,5%
 Rioolheffing                      260,40       263,20         272.28       278.60                      2.3%
 Totaal                            849,65       921,54         987,56     1.038,96                      5,2%
Bedragen in €
*Tot en met 2025 is uitgegaan van gemiddeld 8 ledigingen en voor 2026 van 7 ledigingen.
OZB is gerekend met 5,76 % extra verhoging ten opzichte van 2025 naast de inflatiepercentage
van 2,74%.
Meerjarige ontwikkeling lastendruk
                                                                  2026         2027         2028        2029
 OZB-eigenaar                                                   436,38       447,37       459,05      470,53
 Afvalstoffenheffing                                            323,98       322,82       322,73      323,22
 Rioolheffing                                                   278,60       285,62       293,08      300,40
 Totaal                                                       1.038,96     1.055,81     1.074,85    1.094,15
 Stĳgingspercentage t.o.v. voorgaand jaar                           5,2         1,62         1,80        1,79
Bedragen in €
Vergelĳking lastendruk per inwoner binnen Gelderland
                                                          2021         2022       2023      2024      2025
 Gemeente Duiven                                         450,00       465,00     469,00    477,00    541,00
 Liemerse gemeenten (incl. Duiven)*                      439,00       450,00     464,00    489,00    529,00
 Gemeente Westervoort                                    421,00       436,00     447,00    477,00    505,00
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>58                                        Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 1 Lokale heffingen
                                                     2021        2022       2023       2024        2025
 Gemeente Zevenaar                                  464,00     474,00      485,00     532,00      552,00
 Gelderland (incl. Duiven)                          435,69     449,02     464,400     490,90      525.33
Bedragen in €
* Liemerse gemeenten: Duiven, Doesburg, Montferland, Westervoort en Zevenaar.
Bron: Provincie Gelderland, afd. KOB/IBT. Zie hiervoor de tabel Belastingdruk totaal per inwoner
per 4 september 2025
Bĳ de lastendruk worden de volgende opmerkingen gemaakt. Het is voor de afvalstoffenheffing
lastig een vergelĳk te maken aangezien iedere gemeente een eigen systeem heeft van
tariefberekening. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld bĳ de bepaling van de lastendruk.
1.8 Kwĳtschelding
De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwĳtschelding van gemeentelĳke
heffingen te verlenen. In de gemeente Duiven kan door belastingplichtigen (particulieren
en zzp'ers) kwĳtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing vastrecht, de
afvalstoffenheffing ledigingen/stortingen (maximaal 8 ledigingen 140-liter container, of maximaal
5 ledigingen van 240-liter container, of maximaal 28 stortingen) en zeer incidenteel onroerende-
zaakbelastingen (eigenaren woningen). De kwĳstscheldingsregeling zal conform het aantal
gehanteerde gemiddelde ledigingen voor de begroting, worden aangepast met ingang van 2026.
Kwĳtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bĳstandsnorm, waarbĳ tevens een
vermogenstoets plaatsvindt. Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bĳstandsniveau,
dan wordt volledige kwĳtschelding verleend. Bĳ een gering hoger inkomen kan sprake zĳn van
een gedeeltelĳke kwĳtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden
de toegestane norm moeten liggen. Voor 2026 wordt rekening gehouden met een totaalbedrag
van € 105.300 voor kwĳtscheldingen. Hieronder is de splitsing van de kwĳtschelding naar
belastingsoort weergegeven.
                                                              Begroting 2026          Begroting 2025
 Afvalstoffenheffing                                              104.300                  104.300
 Onroerende-zaakbelastingen eigenaren woningen                     1.000                    1.000
Bedragen in €
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
Inleiding
Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate een gemeente in staat is tegenvallers op te
vangen. Het bestaat uit twee componenten, de risico's en de weerstandscapaciteit. Door een
goed inzicht in het weerstandsvermogen kan voorkomen worden dat elke financiële tegenvaller
onmiddellĳk dwingt tot bezuinigingen.
Er zĳn twee soorten weerstandsvermogen, statisch en dynamisch weerstandsvermogen. Als
het weerstandsvermogen betrekking heeft op een specifiek jaar spreekt men van statisch
weerstandsvermogen. Gaat het om het weerstandsvermogen op middellange termĳn, dan spreekt
men van dynamisch weerstandsvermogen. De gemeente Duiven kiest ervoor om de focus op het
dynamische weerstandsvermogen te leggen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing                 59
Hieronder wordt eerst de weerstandscapaciteit van de Gemeente Duiven toegelicht, waarna de
risico’s in kaart gebracht worden. Aan het einde van de paragraaf wordt het weerstandsvermogen
bepaald. Om deze in een context te plaatsen, worden vervolgens de kengetallen weergegeven.
Weerstandscapaciteit
Er wordt onderscheid gemaakt in de structurele en incidentele weerstandscapaciteit, vergelĳkbaar
met de verschillen binnen het weerstandsvermogen. De structurele weerstandscapaciteit bestaat
uit de resterende belastingcapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene
reserve, onbestemde reserves en stille reserves.
Structurele weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit is te berekenen door de maximaal mogelĳke belastingopbrengst
te verminderen met de huidige belastingopbrengst. Berekening van de onbenutte
belastingcapaciteit kan beperkt blĳven tot de onroerende-zaakbelastingen (OZB), aangezien
andere heffingen in principe kostendekkend zĳn. Deze heffingen mogen niet verhoogd worden
of het is niet realistisch deze te verhogen.
Er is geen wettelĳk maximum voor de OZB. Als referentie voor de berekening van de onbenutte
belastingcapaciteit maken we de vergelĳking met artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet
(Fvw) en het hierin gegeven tarief. Dit tarief wordt berekend door 120% te nemen van het
gemiddelde tarief van twee jaar geleden. Het tarief wordt jaarlĳks in de meicirculaire meegedeeld
aan de gemeente via de meicirculaire. Voor 2026 is het percentage vastgesteld op 0,1648% van
de WOZ-waarde. Het tarief van gemeente Duiven voor woningen ligt onder het artikel 12 Fvw
tarief. Op basis van deze vergelĳking is er in 2026 een vrĳe ruimte van € 1.206.645. In 2025 was
de vrĳe ruimte € 1.361.059.
Berekening onbenutte capaciteit
                                    Geraamde               Opbrengsten obv               Onbenutte
                               opbrengsten 2026                artikel 12              capaciteit 2026
 OZB                                       4.749.101                   6.626.407                 1.877.306
 woningen (eigenaren)
 OZB niet-                                 2.105.342                   1.521.995                  -583.346
 woningen (eigenaren)
 OZB niet-                                 1.570.074                   1.482.760                   -87.314
 woningen (gebruikers)
 Totaal                                    8.424.517                   9.631.162                 1.206.645
Bedragen in €, excl. oninbaarheid en leegstand
De conclusie van het bovenstaande is dat de Duivense tarieven onder het artikel 12 tarief liggen.
Aanpassing naar het artikel 12 tarief schept een budgettaire ruimte van € 1.206.645.
Incidentele weerstandscapaciteit
Stille reserves
Stille reserves zĳn bezittingen die beneden de marktwaarde in de boeken staan en die zonder
bezwaar direct te verkopen zĳn. De gemeente bezit geen panden en gronden waar stille reserves
op rusten. De gemeente bezit een klein aantal aandelen die voor de aanschafprĳs in de balans
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>60                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
staan. Dat zĳn aandelen van Vitens, Leisurelands, de BNG en Alliander. Deze aandelen zĳn niet
vrĳ verhandelbaar. De conclusie is daarom dat de gemeente geen stille reserves heeft.
Algemene Reserve
Stand Algemene Reserve
                                                                          Stand
 Stand per 1 januari 2024                                                18.555
 Stortingen 2024                                                         15.224
 Onttrekkingen 2024                                                      -1.652
 Stand per 31 december 2024                                              32.127
 Stortingen 2025                                                               0
 Onttrekkingen 2025                                                      -6.468
 Prognose stand per 31 december 2025                                     25.659
Bedragen x € 1.000
Omvang incidentele weerstandscapaciteit
De incidentele weerstandscapaciteit is bedoeld om ondanks tegenvallers het beleid te kunnen
handhaven. Bestemmingsreserves zĳn gevormd om een bepaald doel te realiseren en zĳn dus
onderdeel van het beleid en geen onderdeel van de weerstandscapaciteit.
Weerstandscapaciteit
 Structureel:
 Onbenutte belastingcapaciteit                                            1.207
 Incidenteel:
 Algemene Reserve                                                        25.659
 Totaal                                                                  26.866
Bedragen x € 1.000
Risico's
De risico’s die relevant zĳn voor het weerstandsvermogen moeten materieel zĳn en niet op andere
wĳze zĳn af te dekken. Denk hierbĳ aan het treffen van een voorziening, het vormen van een
reserve, het afnemen van een verzekering of het nemen van beheersmaatregelen.
Er wordt een schatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet en de financiële
impact die dit zal hebben. Dat is per definitie een subjectieve beoordeling. Om die onzekerheid
nadrukkelĳk tot uitdrukking te brengen, wordt gewerkt met minimum- en een maximumwaarden.
 Kans                                                    Score       Kansscore
 Komt gemiddeld meermalen per jaar voor                     5          100%
 Komt gemiddeld eenmaal per jaar voor                       4           80%
 Komt gemiddeld eenmaal per twee jaar voor                  3           60%
 Komt gemiddeld eenmaal per vĳf jaar voor                   2           40%
 Komt gemiddeld minder dan eenmaal per vĳf                  1           20%
 jaar voor
In de navolgende inventarisatie zĳn de risico’s in vier categorieën verdeeld:
• Risico’s van de bedrĳfsvoering.
• Risico’s op eigendommen.
• Aansprakelĳkheidsrisico’s.
• Financiële risico’s.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing       61
Risico's van de bedrĳfsvoering
a. Apparaatskosten Grondexploitatie
Het aandeel door te belasten ambtelĳke uren vanuit 1Stroom aan de grondexploitaties zal op
termĳn afnemen indien de nog op te starten woningbouwlocaties worden gerealiseerd. Op korte
termĳn is er nog een opgave als het gaat om uitgifte van bedrĳventerreinen.
Minimum: 2 fte                           € 160.000
Maximum: 4 fte                           € 320.000
Kansscore: 3                                   60%
Gemiddeld:                               € 144.000
b. Deskundigheid personeel
Er wordt binnen de organisatie van 1Stroom bewust gewerkt aan de kwaliteit van het personeel.
Jaarlĳks zĳn er opleidingsfaciliteiten beschikbaar.
Minimum:                                  € 10.000
Maximum:                                  € 50.000
Kansscore: 1                                   20%
Gemiddeld:                                  € 6.000
c. Cyberbeveiligingsrisico
NIS2 betekent een wettelĳke verplichting voor gemeenten om passende en evenredige
maatregelen te nemen om cyberbeveiligingsrisico's te beheersen. Vooralsnog is er nog geen
concrete datum wanneer de richtlĳn geldt. Tot die tĳd conformeren wĳ ons aan de richtlĳnen van
de BIO zoals voorgeschreven door de VNG en bereiden we ons intern voor op eisen die NIS2
van ons verwacht. Hierbĳ komt als extra risico dat er momenteel door geen enkele gemeente een
passende en betaalbare cyberverzekering en dus vangnet gesloten kan worden. Hierdoor dienen
we een bedrag in de begroting te reserveren om de kosten van mogelĳke cyberincidenten en de
gevolgen hiervan op te kunnen vangen.
Minimum:                                          €0
Maximum:                               € 4.000.000
Kansscore: 1                                   20%
Gemiddeld:                               € 400.000
d. Wachtgeld ambtenaren
Op dit moment is er beperkt sprake van wachtgeld binnen de ambtelĳke organisatie van 1Stroom.
Ambtenaren hebben echter in bepaalde gevallen recht op wachtgeld.
Minimum: 1 fte                            € 70.000
Maximum: 2 fte                           € 140.000
Kansscore: 3                                   60%
Gemiddeld:                                € 63.000
e. Bovenformatieven
Op dit moment is er geen sprake van boventallig personeel.
Minimum: 0 fte                                    €0
Maximum: 1 fte                            € 70.000
Kansscore: 2                                   40%
Gemiddeld:                                € 14.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>62                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
f. Vennootschapsbelasting (VPB)
Overheidslichamen zĳn met ingang van 1 januari 2016 belastingplichtig voor de VPB. Duiven
loopt hierdoor het risico om belasting te gaan betalen over de fiscale winst die zĳ in enig jaar
behaalt. Vooraf is moeilĳk in te schatten wat de belastingclaim zal zĳn in enig jaar. Die claim is
sterk afhankelĳk van de interpretatie van de fiscus alsmede het verloop van baten en lasten op
specifieke onderdelen. Voor een VPB claim is nu nog geen budget opgenomen in onze begroting.
Minimum:                                         €0
Maximum:                                 € 500.000
Kansscore: 1                                  20%
Gemiddeld:                                € 50.000
g. Algemene risico's
Bĳ de risico-inventarisatie gaat het om risico's met een materieel belang. Dat neemt niet weg
dat veel kleine risico's samen toch een substantieel bedrag kunnen worden. Daarom is in de
kwantificering een bedrag opgenomen voor algemene risico's. Daarbĳ wordt uitgegaan van de
norm van 6% van de Algemene Uitkering en de belastingcapaciteit die door de toezichthouder
wordt gehanteerd voor de vrĳ aanwendbare reserve. Een negatief jaarrekeningresultaat zal
moeten worden opgevangen door dit algemene risico.
Minimum: 6% Algemene Uitkering/Belastingcap.                        € 2.909.607
Maximum:                                                            € 2.909.607
Kansscore: 5                                                              100%
Gemiddeld:                                                          € 2.909.607
h. Renterisico
Het gaat hier om het risico op stĳging van de rentekosten. De rente is op dit moment redelĳk
stabiel. Dat geldt voor zowel de korte als de lange rente. Een stĳging na 2025 is niet uit te sluiten.
Doordat de liquiditeitsprognose aangeeft dat er slechts beperkt geld hoeft te worden aangetrokken
is het risico voorlopig ook beperkt. Het risico wordt geschat op 0% tot 4% van € 10 miljoen.
Minimum: 0% van € 10 mln                         €0
Maximum: 4% van € 10 mln                 € 400.000
Kansscore: 3                                  60%
Gemiddeld:                               € 120.000
Risico's op eigendommen
a. Grondexploitatie
Inleiding
De actieve grondexploitatie is voor de gemeente een bedrĳfsmatig proces, dat zich over de
langere termĳn voltrekt. Kenmerkend is het doen van omvangrĳke voorinvesteringen die later in
de tĳd, voornamelĳk door gronduitgifte, worden terugverdiend. Gelet op de planperiode (einddatum
van het langstlopende complex) en de geprognosticeerde omzetten zĳn aan het exploiteren van
gronden risico’s verbonden. Te onderscheiden zĳn:
• Algemene economische risico’s.
• Projectgebonden risico’s.
Uitgangspunt is dat de risico’s zoals nu gepresenteerd, worden meegenomen in de Monte Carlo-
analyse om inzicht te krĳgen in de mogelĳke uitkomsten per grondexploitatie om zodoende het
gemeentelĳke weerstandsvermogen in beeld te krĳgen.
Algemene economische risico’s
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing             63
Vooral bĳ het in exploitatie nemen van redelĳk omvangrĳke uitleg- en uitbreidingslocaties loopt de
gemeente vanwege de relatief lange looptĳd en hoge omzetten financiële risico’s. In het algemeen
zĳn aan het exploiteren van ruimtelĳke plannen de volgende risico’s verbonden:
• De uitgifte van bouwgronden start later, terwĳl de voorinvesteringen al wel (deels) zĳn gedaan.
   De fasering van de investeringen en opbrengsten in de tĳd verlopen niet volgens oorspronkelĳke
   inschatting/planning waardoor er renteverliezen optreden.
• Er dient zich een rentestĳging aan, die niet kan worden gecompenseerd door een verhoging van
   de opbrengsten uit grondverkoop.
Een deel van deze risico’s (o.a. de rentebĳschrĳving op de boekwaarde) is niet of nauwelĳks
beïnvloedbaar maar kan wel voorzien worden op basis van eerdere getallen en prognoses.
Overige risico’s zĳn enigszins beïnvloedbaar maar kan niet duidelĳk voorzien worden of de
scenario's zullen uitkomen. Uit bedrĳfseconomisch oogpunt is het verstandig om uit te gaan
van “reële en behoedzaam scenario’s”, die vervolgens afgewogen kunnen worden tegen
elkaar in de Monte Carlo-analyse. Zo zĳn de volgende algemene risico’s opgenomen voor
elke grondexploitatie:
• Een stĳging van het rentepercentage;
• Stĳging (of daling) van de opbrengsten;
• Hogere plankosten als gevolg van verlenging van de looptĳden.
Projectgebonden risico’s
Hierna worden de specifiek projectgebonden risico’s van de in exploitatie genomen gronden nader
toegelicht en waar mogelĳk gekwantificeerd.
Toereikendheid plankostenbudgetten
Het is reëel te veronderstellen dat er een risico bestaat dat noodgedwongen
programmawĳzigingen optreden. Ook kan sprake zĳn van langere doorlooptĳden van de in
exploitatie genomen complexen. De ervaring leert dat er hierdoor een reële kans is dat in de
complexen geraamde plankostenbudgetten niet toereikend zĳn.
Lagere verwachtte opbrengst
Het is mogelĳk dat de verwachte opbrengsten van gronden, waar eerder op gerekend werd,
lager uitvallen dan gepland. Dit kan te wĳten zĳn aan verschillende factoren, zoals veranderingen
in de marktomstandigheden, onverwachte concurrentie van andere aanbieders, of wĳzigingen
in de vraag van potentiële kopers of ontwikkelaars. Een dergelĳke neerwaartse afwĳking van
de opbrengsten kan aanzienlĳke financiële implicaties hebben voor de grondexploitatie en kan
resulteren in verlies van potentiële inkomsten die eerder waren geprognosticeerd.
Planwĳziging
Een lagere opbrengst als gevolg van een planwĳziging kan zich voordoen wanneer bepaalde
aspecten van het oorspronkelĳke plan worden gewĳzigd, waardoor een kleiner of groter aantal
eenheden in beperkte mate gerealiseerd kunnen worden voor uitgifte. Substantiële wĳzigingen
worden altĳd voorgelegd voor de gemeenteraad.
Uitkomsten Monte Carlo-analyse
De Monte Carlo-analyse is ingezet om de effect(en) van de bovengenoemde risico's op alle
grondexploitaties te evalueren. In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de financiële
risico’s weergegeven in hun meest waarschĳnlĳke scenario en daarbĳ de algehele financiële
gezondheid van de projecten in zĳn totaliteit. In de risico analyse is de winstuitname over het jaar
2023 meegenomen. Let wel, de risico’s voor de grondexploitatie De Timp zĳn niet van toepassing
omdat deze dit jaar is afgesloten.
Tabel Monte Carlo-analyse
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>64                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
 Risico per project                                            Huidige stand waarschĳnlĳke        Verschil
                                                                                   situatie
 Innofase                                                          6.435.657         6.741.181      305.524
 De Nieuweling                                                        579.340          670.569       91.229
 Graafstaete II                                                    1.659.269         1.825.358      166.089
 Woonzorg/WPRI                                                        476.418          460.250      -16.168
 Woonpark                                                             156.781          151.848       -4.933
 Droopad                                                           1.019.415         1.054.904       35.489
 Totaal:                                                                                            577.230
*Winstuitname over het jaar 2024 is niet meegenomen in de risico analyse.
De uitkomsten van de Monte Carlo-analyse geven dat Graafstaete II mogelĳk negatiever
uitvallen dan er initieel is geraamd. Daarentegen zullen de grondexploitaties Innofase en De
Nieuweling waarschĳnlĳk hoger uitvallen, oorzaak is een mogelĳke hogere grondopbrengst
dan verwacht. Met deze verwachtingen is er over het geheel van de grondexploitaties een
positief weerstandsvermogen.
b. Bodemverontreiniging
Voor de bekende bodemverontreiniging is een voorziening opgenomen. Maar er is bepaald
geen zekerheid dat alle verontreinigingen al geïnventariseerd zĳn. Het gaat hier om
bodemverontreinigingen die niet binnen een complex van de grondexploitatie opspelen.
Minimum: 1 sanering                      € 100.000
Maximum: 5 saneringen                    € 500.000
Kansscore: 2                                  40%
Gemiddeld:                               € 120.000
Aansprakelĳkheidsrisico’s
a. Gewaarborgde geldleningen
Per 1 januari 2025 stond de gemeente garant voor het betalen van rente en aflossing voor in
totaal € 24.282.304. Het grootste deel hiervan, namelĳk € 23.968.000 wordt gegarandeerd in de
achtervang van het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw). Voor het restant van € 314.304
wordt garant gestaan voor het betalen van rente en aflossing van sportverenigingen. In 2024 is er
een garantie verplichting van € 162.800 bĳgekomen vanwege de bouw van een nieuw dierentehuis
in Arnhem.
Minimum:                                 € 100.000
Maximum:                               € 1.000.000
Kansscore: 2                                  40%
Gemiddeld:                               € 220.000
b. Schadeclaims
Het algemene beeld is dat de burgers vaker de overheid aansprakelĳk stellen en schade claimen.
De afgelopen vier jaar was er geen stĳging in het aantal claims en ook geen stĳging van het
geclaimde bedrag. De gemeente is verzekerd voor wettelĳke aansprakelĳkheid en voor het eigen
risico is in de begroting een budget opgenomen. Toch kunnen zich schadeclaims voordoen
waarvoor we niet verzekerd zĳn.
Minimum:                                  € 10.000
Maximum:                               € 1.000.000
Kansscore: 2                                  40%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing   65
Gemiddeld:                               € 202.000
c. Gemeenschappelĳke regelingen
De gemeente Duiven participeert in een aantal gemeenschappelĳke regelingen. Eventuele
tekorten kunnen ten laste komen van de participerende gemeenten.
Minimum:                                  € 25.000
Maximum:                               € 1.000.000
Kansscore: 3                                   60%
Gemiddeld:                               € 307.500
Financiële risico’s
a. Open-einderegelingen
Wĳ kennen de volgende open-einderegelingen:
- Jeugdzorg en Wmo
Uitgaven voor de Jeugdzorg en de Wmo zĳn de afgelopen jaren flink toegenomen. Gezien het
open karakter van de regelingen blĳft er sprake van aanzienlĳke risico's.
Minimum:                               € 1.000.000
Maximum:                               € 3.000.000
Kansscore: 4                                   80%
Gemiddeld:                             € 1.600.000
- Bĳzondere bĳstand (incl. langdurigheidstoeslag).
Minimum: 1% van budget                      € 4.728
Maximum: 10% van budget                   € 47.280
Kansscore: 3                                   60%
Gemiddeld:                                € 15.602
- Leerlingenvervoer
Minimum: 1% van budget                      € 4.047
Maximum: 10% van budget                   € 40.472
Kansscore: 3                                   60%
Gemiddeld:                                € 13.356
Met name binnen het speciaal onderwĳs zien we ontwikkelingen die meerkosten met zich mee
kunnen brengen: verdere specialisatie van scholen, die zich op specifieke stoornissen gaan
toeleggen. Dit betekent dat de afstand tot een geschikte school groter kan worden.
- Verstrekkingen van voorzieningen aan gehandicapten (onderdeel van de Wet maatschappelĳke
ondersteuning 2007). Het risico bestaat dat er in één jaar meerdere dure aanpassingen aan
woningen plaats moeten vinden.
Minimum: 1% van budget                      € 9.611
Maximum: 10% van budget                    € 96.114
Kansscore: 4                                   80%
Gemiddeld:                                € 42.290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>66                  Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
- RSD.
Door een toename van het aantal uitkeringen kunnen de uitvoeringskosten van de RSD toenemen.
Minimum:                                  € 50.000
Maximum:                                 € 100.000
Kansscore: 5                                 100%
Gemiddeld:                                € 75.000
b. Algemene Uitkering
De herverdeling van de Algemene Uitkering is doorgevoerd. Het Rĳk blĳft volop
verantwoordelĳkheid naar gemeenten doorschuiven of wegnemen. Bovendien rekent het Rĳk
met investeringsplannen die zeer ambitieus zĳn. Verder is het Gemeentefonds een veelgenoemd
onderwerp voor bezuinigingen door het Rĳk. Door dit alles fluctueert de Algemene Uitkering per
jaar en bestaat het risico dat er in enig jaar een lagere uitkering wordt ontvangen.
Minimum:                                 € 200.000
Maximum:                              € 1.200.000
Kansscore: 4                                  80%
Gemiddeld:                               € 560.000
c. Beleggingen
Gestreefd wordt naar een stabiel dividendniveau. Toch kan het jaarlĳkse dividend mee- of
tegenvallen. Jaarlĳks wordt dividend ontvangen van de BNG en Alliander.
Minimum: 10% van geraamd dividend                            € 11.500
Maximum: 25% van geraamd dividend                           € 28.750
Kansscore: 3                                                     40%
Gemiddeld:                                                    € 8.050
d. Afvalinzameling
In de nieuwe manier van afval inzamelen schuilen financiële risico's. Als er in de gemeente
meer gescheiden zou worden dan is aangenomen in de ramingen kan dit betekenen dat
het aantal ledigingen en dus de variabele opbrengst lager is. Bovendien kan een verhoging
van het poorttarief bĳ het AAS ervoor zorgen dat er minder wordt aangeboden dan in de
ramingen opgenomen.
Minimum:                                                           €0
Maximum:                                                   € 225.000
Kansscore: 4                                                     80%
Gemiddeld:                                                  € 90.000
e. Referendum
In onze gemeente is de mogelĳkheid geschapen om een referendum te houden. De kosten hiervan
worden geraamd op € 70.000. Bĳ het combineren met verkiezingen kan een besparing ontstaan
van ongeveer € 6.000.
Minimum:                                  € 64.000
Maximum:                                  € 70.000
Kansscore: 1                                  20%
Gemiddeld:                                € 13.400
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing                67
f. Inburgering nieuwkomers
Voor de inburgering van nieuwkomers zĳn geen kosten geraamd. Het risico bestaat dat
er wel kosten gemaakt worden voor de inburgering, waardoor deze gedekt worden uit de
Algemene Reserve.
Minimum:                                   € 50.000
Maximum:                                 € 100.000
Kansscore: 1                                   20%
Gemiddeld:                                 € 15.000
Als alle risico’s die we tot nu toe hebben gekwantificeerd zich ook daadwerkelĳk zouden voordoen,
dan zou er sprake zĳn van minimaal € 5,4 miljoen en maximaal € 17,4 miljoen schade (ongewogen
risico’s). Maar de kans dat dit zich allemaal in één jaar voordoet is nihil. Vandaar dat uit wordt
gegaan van een gewogen risico: de kans dat een risico zich voordoet maal de hoogte van het
bedrag dat daarmee gemoeid is. Deze kwantificering van risico’s waarbĳ rekening is gehouden met
de kans dat een risico zich voordoet, komt uit op een bedrag van € 7,6 miljoen. Waarbĳ opgemerkt
moet worden dat het hier gaat om het gemiddelde van het minimumrisico (€ 4,8 miljoen) en het
maximumrisico (€ 10,4 miljoen).
                                                                      Risico      Risico      Risico
                            Basis            Min.         Max.    % minimum maximum           gemiddeld
 Risico's omtrent de bedrĳfsvoering
 Apparaatskosten            2fte-4fte   160.000       320.000 60%        96.000      192.000      144.000
 grondexploitatie
 Deskundigheid personeel                  10.000       50.000   20%       2.000        10.000       6.000
 Verzekeringen                                  0   4.000.000   20%            0     800.000      400.000
 Wachtgeld ambtenaren       1fte-2fte     70.000      140.000   60%      42.000        84.000      63.000
 Bovenformatieven           1fte                0      70.000   40%            0       28.000      14.000
 Vennootschapsbelasting                         0     500.000   20%            0     100.000       50.000
 Algemeen risico            norm Gld 2.909.607      2.909.607  100% 2.909.607      2.909.607    2.909.607
                            6% au /
                            bel.cap.
 Renterisico                10 mln              0     400.000 60%              0     240.000      120.000
                            rente
                            0%-4%
 Risico's omtrent eigendommen
 Grondexploitatie
 Innofase                               305.524       305.524  100%     305.524      305.524      305.524
 De Nieuweling                            91.229       91.229  100%      91.229        91.229      91.229
 Graafstaete II                         166.089       166.089  100%     166.089      166.089      166.089
 Woonzorg WPRI                           -16.168      -16.168  100%     -16.168       -16.168     -16.168
 Woonpark                                 -4.933        -4.933 100%      -4.933        -4.933      -4.933
 Droopad                                  35.489       35.489  100%      35.489        35.489      35.489
 Bodemverontreiniging       1-5         100.000       500.000   40%      40.000      200.000      120.000
 (onbekende)                saneringen
 Aansprakelĳkheids risico's
 Gewaarborgde                           100.000     1.000.000 40%        40.000      400.000      220.000
 geldleningen
 Schadeclaims                             10.000    1.000.000 40%         4.000      400.000      202.000
 Gem. regelingen                          25.000    1.000.000 60%        15.000      600.000      307.500
 Financiële risico's
 Open-einde regelingen:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>68                  Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
                                                                      Risico     Risico       Risico
                           Basis           Min.         Max.      % minimum maximum gemiddeld
 -Jeugdzorg                          1.000.000    3.000.000 80%         800.000 2.400.000        1.600.000
 -Bĳzondere bĳstand        1-10%         4.728       47.280 60%           2.837      28.368         15.602
                           budget
 -Leerlingenvervoer        1-10%         4.047       40.472 60%           2.428      24.283         13.356
                           budget
 -Wmo                      1-10%          9.611      96.114 80%           7.689      76.891         42.290
                           budget
 -RSD                      50-100%      50.000      100.000 100%         50.000     100.000         75.000
 Algemene Uitkering                    200.000    1.200.000 80%         160.000     960.000        560.000
 Beleggingen               10-25%       11.500       28.750 40%           4.600      11.500          8.050
                           dividend
 Afvalinzameling                              0     225.000 80%               0     180.000         90.000
 Referendum                             64.000       70.000 20%          12.800      14.000         13.400
 Inburgering nieuwkomers                50.000      100.000 20%          10.000      20.000         15.000
                                                                                 bovengrens     ondergrens
 Totaal                              5.355.724 17.374.454             4.776.191 10.355.880       7.566.035
Weerstandsvermogen
De berekening van het weerstandsvermogen vindt plaats via de formule: weerstandscapaciteit /
risicobedrag = weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen
          >2        Uitstekend
    1,4 < x < 2,0 Ruim voldoende
    1,0 < x < 1,4 Voldoende
    0,8 < x < 1,0 Matig
    0,6 < x < 0,8 Onvoldoende
         < 0,6      Ruim onvoldoende
De incidentele weerstandscapaciteit bestaande uit de Algemene Reserve bedraagt per 1 januari
2026 € 25.658.752.
Het ratio is bĳ een maximaal risico op basis van de kansscore: 25.658.752 / 10.355.880 = 2,48.
Het ratio is bĳ een gemiddeld risico op basis van de kansscore: 25.658.752 / 7.566.035 = 3,39.
Bĳ een maximaal risico is de ratio uitstekend en bĳ een gemiddeld risico is de ratio ook uitstekend.
Uitgangspunt is een weerstandscapaciteit die ligt tussen 1,4 en 2,0 bĳ een gemiddeld risico.
De stand van de Algemene Reserve per 1 januari 2025 kan het gemiddelde risico uitstekend
opvangen. De onbenutte belastingcapaciteit biedt nog ruimte om eventuele structurele tekorten in
de exploitatie te kunnen dekken.
Boven- en ondergrens Algemene Reserve
 Grenzen            Begroting 2024                 Begroting 2025                   Begroting 2026
 Ondergrens            6.800.000                      7.300.000                       7.600.000
 Bovengrens            9.400.000                     10.500.000                      10.400.000
Bedragen in €
Conclusie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing             69
De ondergrens van de Algemene Reserve is becĳferd op € 7,6 miljoen. Dit is een stĳging ten
opzichte van vorig jaar. Dit wordt veroorzaakt doordat de risico's voor grondexploitatie hoog
worden ingeschat.
De Algemene Reserve bedraagt per 1 januari 2026 € 25.658.752. Dit ligt ruim boven de
bovengrens. De Algemene Reserve wordt nu vooral gebruikt om mogelĳke structurele effecten
van ingezet beleid op te vangen. De grootste risicofactoren blĳven de Algemene Uitkering en de
ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein.
Kengetallen
In onderstaande tabel ziet u het verloop van de kengetallen. Deze geven een objectief beeld van
de financiële positie van gemeente Duiven en zĳn vergelĳkbaar met andere gemeenten.
 Verloop van de kengetallen        JaarrekeningBegroting Begroting Begroting Begroting Begroting
                                        2024        2025        2026        2027         2028   2029
 Netto schuldquote                     12,4%       29,2%       -12,0%       9,6%       13,7%    9,3%
 Netto schuldquote gecorrigeerd        12,9%       28,6%      -11,44%      10,2%       14,2%   11,8%
 voor alle verstrekte leningen
 Solvabiliteitsratio                   40,1%       32,4%       42,3%       38,7%       36,9%  37,3%
 Structurele exploitatieruimte         -4,1%        4,1%        1,4%        0,6%        1,8%    2,9%
 Grondexploitatie                       7,9%       10,9%       13,0%      -18,6%       -18,4% -17,7%
 Belastingcapaciteit                   93,2%       98,1%       98,5%      101,4%       104,1% 106,7%
Beoordeling financiële positie
De netto schuldquote zegt iets over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De schulden
van de gemeente worden hier afgezet tegen de middelen die de gemeente heeft. Heeft een
gemeente ruimte om te investeren of moet het juist voorzichtig zĳn? Bĳ een score onder de 100%
is er financiële ruimte, bĳ een score boven de 130% moet de gemeente voorzichtig zĳn met haar
financiën. Duiven scoort in 2026 met een verwachte netto schuldquote van -12,0% goed.
Bĳ netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen worden schulden die de
gemeente heeft gecorrigeerd met gelden die zĳn doorgeleend aan scholen, woningstichtingen of
verenigingen. Dit zorgt voor een beter beeld van de financiële vermogenspositie van de gemeente
dan de ongecorrigeerde netto schuldquote omdat de gemeente schulden op de balans heeft
staan waar tegenover vorderingen staan op deze organisaties. Deze schulden hebben namelĳk
geen invloed op de beoordeling of de gemeente in staat is te investeren of dat ze juist moeten
oppassen. De verwachte netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor
gemeente Duiven -11,4% in 2026. Dit is een goede score.
De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van de
gemeente. De verwachting voor gemeente Duiven is dat deze ratio uitkomt op 42,3% in 2026.
Het streven is een solvabiliteitsratio te hebben van 35%.
De structurele exploitatieruimte geeft aan hoeveel ruimte er is in de jaarrekening tussen structurele
uitgaven en structurele inkomsten van gemeenten. Dit getal zegt iets over of de gemeente in staat
zal zĳn aan haar verplichtingen te voldoen. Dit zal dalen van 1,4% in 2026 naar 0,6% in 2027.
In de jaren erna wordt de ruimte positiever met als belangrĳkste reden de dalende incidentele
dekking uit reserves.
Het kengetal grondexploitatie geeft de verhouding weer tussen de bouwgronden in de balans
en de totale baten van de gemeente Duiven. Hiermee wordt inzicht gegeven in de mate van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>70                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
afhankelĳkheid in de baten omtrent de grondexploitatie. Deze ratio daalt in 2027 ten opzichte van
2026 met ruim 31% vanwege grondverkopen. In de opvolgende jaren blĳft het het percentage op
hetzelfde niveau.
De belastingcapaciteit is de verhouding tussen de belastingen die binnen de gemeente Duiven
geheven worden over de begrotingsjaren ten opzichte van het landelĳk gemiddelde aan
woonlasten. Het landelĳk gemiddelde betreft de situatie over 2025, ofwel het voorgaande
begrotingsjaar. De belastingcapaciteit stĳgt van 98,5% in 2026 naar 101,4% in 2027.
Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen
Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een deel van de financiële middelen.
Kapitaalgoederen zĳn verdeeld naar de categorieën wegen, groen, water en gebouwen. In deze
paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties.
In de beleidsplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud
aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen
zĳn bepalend voor de jaarlĳkse lasten. Met de vaststelling van de programmabegroting machtigt
de raad het college van burgemeester en wethouders om de uitgaven ten laste van de betreffende
onderhoudsvoorzieningen te doen.
De voorzieningen worden gevuld door een jaarlĳkse storting vanuit de diverse taakvelden. De
kosten van het onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht.
Integraal beleidskader
In december 2022 is het Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte 2023-2032 (IBOR) vastgesteld
door de Raad. Het IBOR beschrĳft het strategische kader voor de integrale aanpak van de
openbare ruimte voor een periode van 10 jaar. Het IBOR heeft als doel effectief en efficiënt
te kunnen werken aan grote opgaven als een toekomstbestendige leefomgeving en een
openbare ruimte die bĳdraagt aan een inclusieve samenleving en uitnodigt tot een gezonde
en sociale levensstĳl. Dit in combinatie met de grootschalige vervangingsopgaven waar de
gemeente voor staat. Het IBOR zorgt daarnaast voor het beheersbaar houden van de aanleg en
onderhoudskosten, duurzaam financieel beleid en een grotere betrokkenheid van de samenleving
door hier met elkaar aan te werken.
Naar verwachting wordt eind 2025 het integrale beheerplan openbare ruimte vastgesteld door het
college. Dit betreft de tactische vertaling van het IBOR naar uitvoeringsniveau. Een belangrĳk
onderdeel hiervan is de Meerjaren Onderhoudsplanning Openbare Ruimte (MJOP-OR).
Begin 2026 willen we ook starten met het opstellen van een nieuw (digitaal) Handboek Inrichting
Openbare Ruimte (HIOR). Dit is al lange tĳd een wens van de organisatie waarvoor in de VJN
2023 geld is aangevraagd. Het oude handboek wordt nog steeds gebruikt als toetsingskader voor
de (her)inrichting van de openbare ruimte en beschrĳft waar de openbare ruimte aan moet voldoen
zodat deze goed functioneert en te onderhouden is. De komende jaren wordt er veel ontwikkeld,
waardoor het nu noodzakelĳk is het handboek te vernieuwen. Vanwege prioritering is het budget
niet gebruikt en teruggevloeid naar de algemene reserve. Omdat gemeente Zevenaar begin 2026
start met de actualisatie vragen we nu € 25.000 aan zodat we dit gezamenlĳk kunnen oppakken.
Een goede groene leefomgeving heeft een grote positieve invloed op de samenleving. Door
uitsluitend te kĳken naar financiële aspecten doen we geen recht aan de brede maatschappelĳke
waarde van een verzorgde, groene openbare ruimte die uitnodigt tot gebruik. Daarom willen we
in 2026 onderzoeken hoe we de waarde van groen beter in beeld kunnen brengen en wat dit
betekent voor het beheer. Hierbĳ nemen we het zes-waardenmodel als uitgangspunt. Dit model
maakt onderscheid tussen zes vormen van kapitaal:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen                    71
•  Financieel kapitaal
•  Geproduceerd kapitaal
•  Intellectueel kapitaal
•  Menselĳk kapitaal
•  Sociaal relationeel kapitaal
•  Natuurlĳk kapitaal
In 2050 moet de grond -weg en waterbouw circulair zĳn. Binnen programma duurzaamheid
zĳn lĳnen uitgezet om dit doel te bereiken. Circulariteit en duurzaamheid worden daarom nu al
meegenomen in aanbestedingen.
Wegen
Beleidskader
Binnen het beleidskader IBOR is het onderhoudsniveau voor wegen vastgesteld op niveau B
conform de CROW systematiek (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water-
en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Bĳ de bezuinigingen in 2024 heeft de gemeenteraad
besloten om de elementverharding op onderhoudsniveau C te gaan onderhouden. In het centrum
blĳft het onderhoudsniveau B.
In de gemeentebegroting zĳn gelden beschikbaar gesteld voor wegen en civiele kunstwerken,
waaronder een ‘voorziening onderhoud wegen’. Het groot onderhoud voor wegen en civiele
kunstwerken wordt hieruit gedekt. Een voorziening mag volgens de regels de eerstvolgende 10
jaar niet negatief worden.
Uitvoering wegonderhoud
Onderhoud wordt uitgevoerd als de kwaliteit onder het minimale niveau is gekomen. Om het jaar
wordt daarvoor een weginspectie uitgevoerd op alle verhardingen. De laatste weginspectie is in
2025 uitgevoerd. De geïnspecteerde verhardingen worden in beheersysteem BrutIS bĳgehouden
en verwerkt. Het groot onderhoud wordt, na toetsing en afstemming, uitgevoerd in het jaar dat
daarvoor is aangegeven. Klein onderhoud dat tĳdens reguliere inspecties wordt geconstateerd,
wordt in principe binnen hetzelfde kalenderjaar opgepakt. Meldingen via Fixi, het Klant Contact
Centrum (KCC) of door eigen waarneming worden waar mogelĳk en noodzakelĳk ook zo snel
mogelĳk opgepakt.
Naast het uitvoeren van klein en groot onderhoud zal er een verschuiving optreden naar
vervanging. Dit komt vooral voort uit ouderdom en onvoldoende kwaliteit.Groot onderhoud wordt
integraal afgestemd met de andere disciplines als groen, riool, verkeer en ontwikkelingen zoals
bĳvoorbeeld de energietransitie, de aanleg van glasvezel en de woningbouwopgave. Vervangingen
worden aan de gemeenteraad aangedragen en vastgesteld in de gemeentelĳke begroting cyclus.
In 2026 starten we met de uitvoering van een nieuw contract voor meerjarenonderhoud van de
elmentenverharding. Eind 2025 is de aanbesteding daarvan.
De betrouwbaarheid van de gegevens die uit het beheersysteem BrutIS komen staat onder druk.
Daarom is eind 2025 gestart met de aanbesteding van een nieuw beheerpakket. In het voorjaar
van 2026 kunnen we op basis van de uitkomsten van het nieuwe beheerpakket uitvoering geven
aan het groot onderhoud van de verhardingen en nieuw prognoses maken voor de komende jaren.
Na de laatste inspectie en het lagere onderhoudsniveau als uitgangspunt, is de naderende
onderhoudsgolf opgeschoven en lager maar grilliger geworden. Dit blĳft een punt van aandacht. In
verband met de financiering vanuit een voorziening die niet negatief mag worden is het belangrĳk
hier goed sturing aan te geven. Onder gelĳkblĳvend beleid is dit voor de komende 10 jaar
geen probleem.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>72                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen
De inspectie en schouw van de kunstwerken gaat volgens een inspectieplan. Een houten brug
wordt afwisselend om het jaar geschouwd of geïnspecteerd. Voor beton, staal en overige is
dit 1 keer per 3 jaar. De inspectie of schouw van het begrotingsjaar bepaalt het noodzakelĳke
onderhoud voor de jaren tot de volgende inspectie, en dat wordt ook uitgevoerd. Voor de latere
jaren is het onderhoud berekend. Bĳ de inspectie wordt per hoofdonderdeel de schade in beeld
gebracht. Per schade wordt een herstel advies gegeven. Dit kan ook een renovatie of vervanging
zĳn als daar aanleiding toe is. Indien nodig volgt nader onderzoek.
Kwaliteitsniveau verhardingen en kunstwerken
Bĳ de inspectie in 2025 is een lichte verbetering geconstateerd in de kwaliteit van het asfalt.
Het benodigde onderhoud aan verhardingen die aangelegd zĳn in de groeikernperiode neemt wel
toe. Daarnaast zorgen de afwisselende periodes van lang aanhoudende droogte en erge natte
periodes voor beweging in de klei ondergrond. Hierdoor treedt schade op aan de asfaltwegen
(scheuren). Het is belangrĳk asfalt op redelĳk niveau (B) te houden om kapitaalvernietiging
te voorkomen.
De kwaliteit van de elementen verharding is iets gedaald ten opzichte van de vorige inspectie. Dat
is in lĳn met het gedaalde onderhoudsniveau C. Uitdaging hierbĳ is om te voorkomen dat door het
opschuiven van onderhoud, in de nabĳe toekomst een grote onderhoudsopgave ontstaat die lastig
te plannen en uit te voeren is.
Het aangetroffen kwaliteitsniveau van de civiele kunstwerken kwaliteitsniveau voldoet aan de
verwachtingen en de leeftĳd van het areaal.
 Voorziening onderhoud wegen                        2026            2027             2028             2029
 Stand per 1 januari                              13.724          15.077            16.332          17.607
 Toevoeging aan de voorziening                     2.214           2.241             2.250            2.295
 Onttrekking aan de voorziening                      861              985              975            5.008
 Stand per 31 december                            15.077          16.332            17.607          14.894
Bedragen x € 1.000
Riolering, gemalen en randvoorzieningen, water
Riolering, gemalen en randvoorzieningen, water
Beleidskader
De gemeenteraad heeft in 2022 het Watertakenplan 2022–2026 vastgesteld. Dit plan vormt
het centrale beleidsdocument voor het beheer en onderhoud van zowel het riolering- als
watersysteem. Het bevat beleidsdoelen, uitvoeringsrichtlĳnen en een financiële onderbouwing. Het
Watertakenplan is tevens ingebed in het bredere beleidskader van het Integraal Beleid Openbare
Ruimte (IBOR).
Naast het Watertakenplan zĳn in 2022 ook de volgende beleidsstukken vastgesteld:
• Het uitvoeringsprogramma DPRA (Deltaplan Ruimtelĳke Adaptatie),
• De rioolaansluitverordening,
• De hemelwaterverordening.
Deze documenten zĳn opgesteld in samenwerking met de Liemerse gemeenten en
het Waterschap Rĳn en Ĳssel. De bekostiging van het uitvoeringsprogramma DPRA is opgenomen
in het Watertakenplan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen                     73
In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw Watertakenplan. We zĳn voornemens om
hierin ook het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie op te nemen. Naar verwachting wordt dit
nieuwe plan in 2027 ter vaststelling aan de raad aangeboden
Uitvoering
Riolering, gemalen en randvoorzieningen; In 2025 zĳn er nieuwe beheerscontracten opgesteld
omtrent het reinigen en inspecteren van vrĳvervalriolen, kolken en lĳngoten. Uit het onderzoek
naar de kwaliteit van de zuiverende voorzieningen uit 2025 is gebleken dat alle voorzieningen
voldoende goed zĳn waardoor grote maatregelen niet nodig zĳn
Water: Om de gevolgen van droogte structureel aan te pakken, zĳn in 2023 een feitenrelaas en
een handelingsperspectief opgesteld. Deze vormen de basis voor concrete maatregelen. De
uitwerking hiervan is gestart in 2024 en zal ook in 2026 grotendeels worden voortgezet.
• Het feitenrelaas beschrĳft de huidige situatie rondom droogte, inclusief oorzaken, gevolgen
   en trends.
• Het handelingsperspectief biedt handelingsopties en maatregelen, inclusief
   verantwoordelĳkheden, kosten en prioriteiten.
 Voorziening Riolering artikel 44 lid                2026             2027      2028          2029
 2 BBV
 Stand per 1 januari                                12.682           12.641   12.624        12.574
 Toevoeging aan de voorziening                           0                0        0             0
 Onttrekking aan de voorziening                         40               17       50            50
 Stand per 31 december                              12.641           12.624   12.574        12.524
Bedragen x € 1.000
 water                                                2026             2027     2028          2029
 Voorcalculaties                                       124              136      195           200
 Totaal                                                124              136      195           200
Bedragen x € 1.000
Onderhoud groen
Beleidskader
Binnen het beleidskader IBOR is het onderhoudsniveau voor groen vastgesteld op niveau B
conform de CROW systematiek. Op de A-locaties, zoals het centrum en de begraafplaats is
dit niveau A voor reiniging en groenonderhoud. In 2025 heeft de Raad met de maatregelen
een taakstellende bezuiniging van € 100.000 voor groen en groen gerelateerde taken zoals
vegen en onkruidbestrĳding vastgesteld. Om deze bezuiniging te halen wordt vanaf 2026 het
kwaliteitsniveau op met name het onderdeel groen naar beneden bĳgesteld.
Het uitvoeringskader voor de kap van bomen staat los van het IBOR. De kapvergunning is in
2012 afgeschaft. Bomen mogen dus zonder vergunning op eigen terrein worden gekapt. Voor de
gemeentelĳke bomen hanteren we als uitgangspunt dat we gezonde bomen niet kappen. Dit staat
op gespannen voet met individuele wensen van inwoners die overlast ervaren.
Invasieve soorten; Binnen de gemeentegrenzen zĳn zowel de Japanse duizendknoop als de
reuzenberenklauw aangetroffen. Naar aanleiding van EU verordening ‘Invasieve Uitheemse
Soorten’ 1143/2014 is de gemeente wettelĳk verplicht gesteld in te grĳpen bĳ het aantreffen van
invasieve exoten om verdere verspreiding te voorkomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>74                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen
Wet Natuurbescherming; We werken conform de wet Natuurbescherming (Wnb). Deze wet
beschermt de dieren en planten in Nederland en hun leefgebied.
Uitvoering
Naast het creëren van een veilige aantrekkelĳke en groene leefomgeving ligt het zwaartepunt
bĳ het groenbeheer steeds meer op de maatschappelĳke opgaven die we hebben in relatie tot
vergroenen, klimaatadaptatie, ecosysteemdiensten en biodiversiteit.
Groen; De prĳzen in de groenbranche zĳn fors gestegen door onder andere gebrek aan personeel
bĳ de aannemers en het groeizame weer van de afgelopen jaren. In de VJN is deze prĳsstĳging
aangegeven. Zowel deze prĳsstĳging als de bezuiniging van €100.000 uit de voorjaarsnota 2025
zĳn doorgevoerd in de begroting.
In 2025 is het onderhoud nog op het vastgestelde kwaliteitsniveau uit het IBOR uitgevoerd.
De bezuiniging wordt vanaf 2026 vooral zichtbaar door meer onkruid in de openbare ruimte,
zowel in de plantvakken als rondom obstakels. Door de bĳdrage in het kader van de
Uitgebreide Producenten Verantwoordelĳkheid van Single Use Plastics, worden de prĳsstĳgingen
gecompenseerd en hoeven we niet te bezuinigen op werkzaamheden omtrent zwerfvuil.
In verband met de oplevering van het laatste deel van de wĳken Westreenen, Hof van Welleveld
(Duiven) en de wĳk Onder de Toren (Groessen), is het areaal openbaar groen verder uitgebreid.
De extra beheerkosten hiervoor zĳn begroot op € 27.500.
In 2024 is een kwaliteitsschouw uitgevoerd. Hieruit blĳkt dat de plantvakken niet overal voldoen
aan het vastgestelde kwaliteitsniveau B. Door de bezuinigingen is echter het kwaliteitsniveau ook
op onderdelen naar beneden bĳgesteld waardoor er minder snel gerenoveerd hoeft te worden.
De kwaliteit van zowel het onderhoud als van het plantvak zelf wordt dus minder. Bĳ eventuele
renovaties wordt gezocht naar integraliteit met overige vakgebieden in de openbare ruimte.
De invasieve soorten in onze gemeente worden beheerst conform het opgestelde plan van
aanpak. De bestrĳdingsmethode wordt afgestemd op de omvang van de exoten. We maken geen
gebruik van chemische bestrĳdingsmiddelen. Jaarlĳks wordt de voortgang gemonitord. Vooralsnog
is er geen sprake van grootschalige uitbreiding van invasieve exoten, zoals Duizendknoop
en Reuzenberenklauw..
Bomen; Voor het beheer van bomen wordt het Handboek Bomen van het Norminstituut Bomen
gehanteerd. Dit handboek bevat kwaliteitseisen, richtlĳnen en normen die van toepassing zĳn op
de uitvoering van werkzaamheden aan bomen. Jaarlĳks wordt één derde van het boomareaal
geïnspecteerd op veiligheid en gebreken.
Het boomareaal veroudert, wat leidt tot stĳgende onderhoudskosten, vooral bĳ bomen in
woonstraten. Het behoud van met name grote bomen blĳft essentieel vanwege hun waardevolle
bĳdrage aan verkoeling, biodiversiteit en andere ecosysteemdiensten. Het in stand houden van
deze bomen brengt regelmatig extra kosten met zich mee, zoals voor specialistisch onderzoek, het
toevoegen van voedingsstoffen en het treffen van maatregelen tegen wortelopdruk. Daarnaast is
het aantal bomen toegenomen door klimaatadaptieve maatregelen. Het is de verwachting dat de
kosten de komende jaren gaan stĳgen.
Bermen en sloten; Het maaien van bermen en het korven van de sloten is begin 2023 aanbesteed
waarbĳ ingezet is op het creëren van meer biodiversiteit. Er wordt verschraald door te maaien
en zuigen. En ook is de frequentie teruggebracht. In 2024 is ook het overige deel van het areaal
opnieuw aanbesteed. Dit deel werd voorheen in eigen beheer gemaaid. Mede door meer biodivers
maaibeheer en de prĳsstĳgingen zĳn de kosten hoger geworden. In de maand mei maait de
gemeente alleen daar waar nodig in verband met de verkeersveiligheid. In deze maand is een
bloeiende berm extra belangrĳk voor de insecten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen                      75
Buitensportterreinen; Voor het onderhoud van de buitensportvelden is vanaf 2027 een
taakstellende bezuiniging van 10% opgenomen. Dit betekent dat verenigingen meer
onderhoudswerkzaamheden zelf moeten uitvoeren. In 2026 gaat de gemeente samen met de
verenigingen aan de slag om deze bezuiniging vorm te geven, ondanks de specialistische aard
van het werk en het afnemende aantal beschikbare vrĳwilligers.
Eind 2025 wordt het onderhoud van de sportvelden opnieuw aanbesteed. De verwachte
kostenstĳging is opgenomen in de Voorjaarsnota (VJN) en verwerkt in de begroting. Daarnaast
wordt een mogelĳke samenwerking door de oprichting van een Liemers sportbedrĳf verkend.
Speelterreinen; De afgelopen jaren is een achterstand ontstaan in het beheer en vervanging van
de speeltuinen. Vervanging werd alleen opgepakt als daar een initiatief vanuit de samenleving
voor kwam. De werkwĳze kwam voort uit een besluit uit 2018 dat inwoners meer 'in de lead'
wilde zetten. Om het speelaanbod te borgen is een andere werkwĳze noodzakelĳk. De vernieuwde
werkwĳze staat omschreven het strategische beheerplan spelen dat naar verwachting eind 2025
door het college wordt vastgesteld. Onderdeel hiervan is ook een financiële vertaling. Op dit
moment ligt de focus met name op het veilig houden van de speeltoestellen. Indien noodzakelĳk
worden er speeltoestellen verwĳderd.
 onderhoud groen                                     2026             2027      2028           2029
 Voorcalculaties                                     2.102            2.086    2.191          2.301
 Totaal                                              2.102            2.086    2.191          2.301
Bedragen x € 1.000
Onderhoud gebouwen
Beleidskader
Op het moment dat deze begroting wordt gemaakt wordt ook gewerkt aan de Nota Vastgoedbeleid
Maatschappelĳk Vastgoed 2026 - 2040. Enkele speerpunten worden hierna opgenomen.
Missie
Met eigen, gehuurd, verhuurd of verpacht maatschappelĳk vastgoed en gronden geeft de
gemeente vanuit 1Stroom professioneel en efficiënt invulling aan huisvestingsvraagstukken met
een (sterk) maatschappelĳk karakter en vanuit het algemeen belang voor de gemeente Duiven.
Waar in verzamelgebouwen commercieel vastgoed aanwezig is wordt deze ook commercieel
benaderd en weggezet.
Visie
Het vastgoed waarvan 1Stroom voor de gemeente Duiven het vastgoedmanagement verzorgt past
precies bĳ de behoefte van de gebruikers. Iedereen is welkom en daarom zorgt de gemeente
voor toegankelĳke gebouwen, daarbĳ is de functionele en technische kwaliteit van het vastgoed op
orde, gaat de gemeente voor veilige en energiezuinige gebouwen en waar mogelĳk invulling aan
klimaatadaptatie en circulariteit.
Doelstellingen
De beschikbaarheid van vastgoed, of dat nu is door eigenaarschap of bĳvoorbeeld via huur, is altĳd
faciliterend van karakter en is noodzakelĳk om taken van de gemeente uit te voeren of om beleid
effectief en/of efficiënt te kunnen realiseren. Het hebben van vastgoed dient dus bĳ te dragen
aan taken en doelstellingen van de gemeente waar de markt dit niet oppakt. We onderkennen
hieronder gecategoriseerd 4 doelstellingen:
• Dat kan zĳn om de eigen organisatie huisvesting te bieden of om de buitendienst onder te
   brengen (vastgoed voor eigen huisvesting).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>76                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen
• Het kan ook betreffen voorzieningen in het maatschappelĳk domein zoals buurthuizen, scholen
   voor het primair en voortgezet onderwĳs inclusief integrale kindcentra (IKC’s), multifunctionele
   accommodaties (MFA’s) of sportaccommodaties (maatschappelĳk vastgoed).
• Een andere categorie wordt gevormd door objecten met een strategische ligging voor
   toekomstige ruimtelĳke ontwikkelingen of waar tĳdelĳk gebruik plaatsvindt in afwachting van
   definitieve invulling (herontwikkelingsvastgoed).
• Tot slot is er een restcategorie, waaronder begraafplaatsen en gebouwde voorzieningen in de
   openbare ruimte (overig vastgoed).
Deze gezamenlĳke 4 categorieën van beleidsondersteunend vastgoed vormen de kernportefeuille
en hebben een functie in de realisatie van gemeentelĳk beleid.
Met het nieuwe beleid legt de gemeente vast hoe we de maatschappelĳke vraag
(vanuit de verschillende beleidsvelden) beantwoorden en met welke juridische en financiële
randvoorwaarden. Omdat de paragraaf kapitaalgoederen de enige plek is waarover we over de
gehele portefeuille kunnen schrĳven benoemen we hier het onderhoud en ook de investeringen die
gevoteerd zĳn.
Meerjarig onderhoudsplan (MJOP) bestaand vastgoed
Voor het MJOP (beheerplan) stelt de gemeente voor om te werken met de NEN 2767 normen
in combinatie met de RVB BOEI methodiek. Daarbĳ sturen we op sober en doelmatig onderhoud
waarbĳ het uitgangspunt is Conditie 3, een Redelĳke Onderhoudsconditie waarbĳ ernstige en
serieuze gebreken zĳn uitgesloten en waarbĳ ook vanuit een Aspect Prioriteiten matrix wordt
gewerkt waarin Veiligheid, Gezondheid en Bruikbaarheid meewegen in de risicobenadering. In het
onderhoudsplan wordt 10 jaar vooruit gekeken.
Huisvestingsplannen en investeringen
In het vastgoedbeleid schrĳven we ook op dat het wenselĳk is te werken met strategische
huisvestingsplannen waarvoor beter zicht nodig is op herinvestering en renovatie momenten.
Het is ook nodig dat er voor renovatie na bĳvoorbeeld 25 jaar geld wordt gereserveerd. Met
renovatie geeft de gemeente een kwaliteitsverbetering en met onderhoud houden we in stand tot
het moment van renovatie. Voor strategische huisvestingsplannen wordt momenteel het integraal
huisvestingsplan (IHP) onderwĳshuisvesting en het integraal accommodatiebeleid (IAB) opgestart.
Voor nu beperken zich de investeringen op het energetisch verduurzamen van het vastgoed
zodat deze voldoet aan de energie-bespaarplicht en ook omdat het minder energielasten
oplevert. Ook benoemt de gemeente de stand van zaken met betrekking tot het lopende IHP-
onderwĳshuisvesting.
Duurzaamheidsmaatregelen
Erkende maatregelen zĳn maatregelen die de gemeente Duiven moet nemen vanuit het
activiteitenbesluit wet milieubeheer. Hierna de lĳst, enkele voorbeelden:
• Na-isolatie gevel en dak
• Vervangen dubbel glas voor HR++ glas
• Isoleren leidingen installaties
• Realiseren warmteterugwinning
• Optimalisatie fases elektriciteit o.a. plaatsing een condensatorbatterĳ(en) om blindstroom
   te elimineren
Bĳ de vaststelling van de meerjarenbegroting 2025-2028 zĳn de kredieten voor voornoemde
maatregelen per pand gevoteerd. De projecten worden momenteel uitgevoerd.
Projecten uit het IHP Onderwĳshuisvesting
Vanuit het IHP Onderwĳshuisvesting 2018 zĳn de laatste projecten in afronding of afgerond. Denk
aan IKC Remigius en het project Frisse Scholen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen                     77
In het najaar van 2024 is er gestart met een actualisatieproces van het IHP om in 2025 weer een
nieuw ĳkpunt te kunnen vaststellen. De verwachting is dat het herĳkte IHP eerste helft van 2026
ter besluitvorming in de Raad komt. Het gaat daarbĳ om zowel een IHP Basisonderwĳs als een
regionaal IHP Voortgezet Onderwĳs
Uitvoering onderhoud
Uitvoeringsprogramma MJOP 2026-2029
Onderstaande voorzieningen volgen op basis van de eerder genoemde NEN2767 inspectie
om de gebouwen op conditie 3 (sober en doelmatig onderhoudsniveau) te houden. Uit de
inspecties volgde een actueel beeld op benodigde middelen voor onderhoud. Onderhoud voorkomt
ook kapitaalverlies.
Voorziening onderhoud gebouwen Algemene accommodaties
                                                     2026             2027       2028        2028
 Stand per 1 januari                               378.174         417.685     203.188     210.683
 Toevoeging aan de voorziening                     103.865         103.865     103.865     103.865
 Onttrekking aan de voorziening                     64.354         318.362      96.370     113.043
 Stand per 31 december                             417.685         203.188     210.683     201.505
Voorziening onderhoud gebouwen Culturele accommodaties
                                                      2026             2027       2028        2029
 Stand per 1 januari                               739.690         717.911     591.656     640.270
 Toevoeging aan de voorziening                      89.802           89.802     89.802      89.802
 Onttrekking aan de voorziening                    111.581         216.057      41.188      40.451
 Stand per 31 december                             717.911         591.656     640.270     689.622
Voorziening onderhoud gebouwen Sportaccommodaties
                                                      2026             2027       2028        2029
 Stand per 1 januari                             1.658.724       1.628.614   1.457.838   1.284.408
 Toevoeging aan de voorziening                     139.210         139.210     139.210     139.210
 Onttrekking aan de voorziening                    169.320         309.986     316.920       7.087
 Stand per 31 december                           1.628.614       1.457.838   1.284.408   1.416.531
Voorziening onderhoud gebouwen pand VCD
                                                      2026             2027       2028        2029
 Stand per 1 januari                               152.014         258.933     341.530     423.920
 Toevoeging aan de voorziening                     182.000         182.000     182.000     182.000
 Onttrekking aan de voorziening                     75.081           99.403     99.610     318.282
 Stand per 31 december                             258.933         341.530     423.920     287.638
Paragraaf 4 Financiering
Inleiding
Het streven is naar de optimale financiering van de inkomsten en uitgaven van de gemeente
Duiven op korte en lange termĳn. Om deze treasuryfunctie goed uit te voeren, wordt er gekeken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>78                                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 4 Financiering
naar de meerjarige liquiditeitsontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkelingen op de geld-
en kapitaalmarkt in Nederland. De treasuryfunctie wordt uitgevoerd binnen de normen van de Wet
FIDO (Wet Financiering Decentrale Overheden), de Wet HOF (Wet Houdbare Overheidsfinanciën)
en het treasurystatuut van de gemeente Duiven vastgesteld in 2016.
Doelstellingen
Bĳ de begroting wordt afgewogen welke investeringen er op korte en lange termĳn moeten
plaatsvinden. Het is vervolgens de taak om deze investeringen conform de kaders te financieren.
We beperken ons tot de publieke taak en hanteren hierbĳ de volgende doelstellingen:
• Er is voldoende financiering op de korte en lange termĳn; zodoende is er altĳd geld om aan onze
   betaalverplichting te voldoen.
• De risico’s die aan financiële transacties verbonden zĳn worden beheerst en beperkt; het betreft
   het renterisico, het koersrisico en het debiteuren-/crediteurenrisico.
• De rentekosten van de leningen worden zoveel mogelĳk beperkt.
• De interne verwerkingskosten en externe kosten bĳ het beheren van de geldstromen en
   financiële posities worden zoveel mogelĳk beperkt.
Rentevisie
De verwachting is dat de rente in 2026 nog langzaam zal gaan dalen als gevolg van afnemende
inflatie in Europa en verdere renteverlagingen door de ECB. Ook speelt de stabilisatie van de
economische groei na de recessieperiode 2024-2025 hierbĳ een rol. Vanaf 2027 is het onzeker
over de ontwikkeling van de rente vanwege o.a. De import heffingen Verenigde Staten en de
verdere ontwikkelingen in de wereld.
Renterisico’s
De specifieke risico’s die samenhangen met de uitvoering van de treasuryfunctie bestaan
voornamelĳk uit renterisico’s, die worden getoetst aan twee normen. Dit zĳn:
• De kasgeldlimiet. Deze geeft het maximale bedrag aan dat een gemeente aan vlottende
   financieringsmiddelen (looptĳd korter dan een jaar) mag opnemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 4 Financiering                                     79
• De renterisiconorm. Hiermee wordt het renterisico op de vaste schuld in beeld gebracht (looptĳd
   vanaf een jaar).
Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet stelt een bovengrens aan de toegestane omvang van de kortlopende schuld
(looptĳd korter dan een jaar). Reden hiervoor is dat een korte schuldpositie een potentieel
renterisico in zich bergt, omdat rentestĳgingen direct doorwerken in de rentelasten. Het is dan
ook van belang dat de grote fluctuaties van de rentelasten op de korte financiering gedurende het
begrotingsjaar beheerst worden. Hiervoor is een goede liquiditeitsprognose voor de korte en lange
termĳn noodzakelĳk. Voor structurele liquiditeitstekorten is financiering met geldleningen met een
looptĳd langer dan een jaar de aangewezen oplossing. De kasgeldlimiet wordt berekend als een
percentage van de jaarbegroting (8,5%) en geldt voor het gehele begrotingsjaar.
Berekening kasgeldlimiet
                                                 2026           2027         2028          2029
 Omvang begroting (x € 1.000)                   87.500         82.480       81.389        81.486
 Toegestane kasgeldlimiet in %                     8,5           8,5          8,5           8,5
 Toegestane kasgeldlimiet in € 1.000               7.4           7.0          6.9           6.9
De berekende kasgeldlimiet wordt periodiek getoetst aan de werkelĳke omvang van het kasgeld.
Op basis van de liquiditeitsprognoses wordt bepaald of er kort of lang geld aangetrokken moet
worden voor een bepaalde looptĳd, rekening houdend met de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.
Voor de gemeente Duiven betekent dit dat er gemiddeld in 2025 in een kwartaal voor € 7.437.000
geleend mag worden met kort geld. Kort geld is geld geleend voor een periode van een jaar of
korter. Het is financieel vaak gunstiger om zoveel mogelĳk van kortgeld gebruik te maken.
Renterisiconorm
Bĳ de renterisiconorm gaat het om het beperken van de gevolgen van een stĳgende
kapitaalmarktrente voor de rentelasten. Aanpassing van de rentepercentages doet zich voor
bĳ herfinancieren en renteherziening. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de
looptĳden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen
tegelĳkertĳd opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De
renterisiconorm wordt ook berekend door een percentage van 20 te nemen van de jaarbegroting.
Berekening renterisiconorm
                                                 2026           2027         2028          2029
 Omvang begroting (x € 1.000)                   87.500         82.480       81.389        81.486
 Renterisiconorm in %                              20            20           20            20
 Renterisiconorm in € 1.000                       17.5          16.5         16.3          16.3
Uit dit overzicht blĳkt dat de gemeente in 2026 tot € 16.427.000 opnieuw aan leningen mogen
afsluiten zonder de renterisiconorm te passeren. De liquiditeitsprognose 2026-2029 geeft aan dat
de gemeente Duiven in de jaren 2025 tot en met 2028 geen extra geld nodig heeft.
Wet Schatkistbankieren
Medio december 2013 heeft de Eerste Kamer de Wet Schatkistbankieren aangenomen. De
wet verplicht decentrale overheden om overtollige middelen onder te brengen in ’s Rĳks
schatkist. Vanaf 1-7-2021 is het drempelbedrag verhoogd naar 2% van de begroting, met een
minimumbedrag van € 1 miljoen. Voor Duiven gaat het om een drempelbedrag van € 1.755.000
voor 2026. 2% van € 87.500.000.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>80                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 4 Financiering
Renteschema 2026
  a.  De externe rentelasten over de korte en lange financiering                                    354.895
  b.  De externe rente baten van hypotheken                                                         -60.000
      De externe rente baten van Schatkistbankieren                                                         0
      Saldo rentelasten en rentebaten                                                               294.895
 c1.  Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend                            0
 c2.  De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet       -596.442
      worden toegerekend (Voorgezet onderwĳs Candea)
 c3.  De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke                   0
      lening voor is aangetrokken (projectfinanciering), die aan het betreffende
      taakveld moet worden toegerekend
      Saldo                                                                                        -301.547
 d1.  Rente over eigen vermogen                                                                             0
 d2.  Rente over voorzieningen                                                                      302.145
      Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente                                              --598
  e.  De aan taakvelden toegerekende rente (rente omslag 0,00%)                                             0
  f.  Rente resultaat                                                                                  -598
Het negatieve bedrag geeft aan dat het een voordeel is als resultaat op de rente 2025
Kredietrisico
Garantiestellingen
Naast bovengenoemd renterisico wordt door de gemeente ook kredietrisico gelopen op de
uitgeleende gelden en de aan plaatselĳke verenigingen en instellingen in het kader van de
publieke taak gegarandeerde geldleningen. Het kredietrisico betreft het risico dat de leningen niet
worden terugbetaald. In totaal heeft de gemeente aan leningen gegarandeerd met een schuldrest
per 1 januari 2025 van € 24.282.304. Voor € 47.936.000 is gegarandeerd aan de Woonstichting
Vivare, Stichting Vestia en de Woonzorg Nederland. Hier kan de gemeente Duiven voor maximaal
50% aangesproken worden omdat deze via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw lopen. Voor
het restant van € 314.304 staat de gemeente Duiven garant voor leningen aan sport en culturele
verenigingen in Duiven.
Verstrekte leningen
De gemeente Duiven loopt risico op de verstrekte geldleningen. Op 1 januari 2025 was het saldo
van de verstrekte hypotheken aan ambtenaren € 2.049.320. Het saldo van de lening aan de
Kredietbank Leeuwarden bedraagt per 1-1-2024 € 350.000 en de verstrekte lening voor starters
op de woningmarkt aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting € 107.970. Het saldo van de
kapitaalverstrekking aan Alliander bedraagt per 1-1-2025 nog steeds € 670.870.
Interne financiering
Per 1-1-2025 is het totaal aan reserves en voorzieningen € 78,7 miljoen. Dit is inclusief het
saldo van 2024 van € 449.687 Alleen aan de voorzieningen GOG en Raweb wordt nog 2% rente
toegerekend. Voor 2024 gaat er om een totaal bedrag aan rente van € 280.163.
Liquiditeit
Om te komen tot een goede en effectieve financiering voor de gemeente Duiven voor de korte
en lange termĳn is een goede en volledige liquiditeitsprognose noodzakelĳk. Daarvoor moet
rekening worden gehouden met: beginstanden banken, inkomsten en uitgaven grondexploitatie,
aflossingen van geldleningen, planning investeringen en de inkomsten en uitgaven uit de
reserves en voorzieningen. Hieronder staat de liquiditeitsprognose voor de komende periode
2026-2029 weergegeven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 4 Financiering                                    81
Cumulatieve liquiditeitsprognose
                                                               2025    2026   2027   2028    2029
 Totaal                                                        -4.252 -16.853 -1.508 --4.243 -1.494
 Saldo voorgaand jaar                                                  -4.252 12.601 11.093  -6.850
 Cumulatief te verwachten overschot aan                        -4.252 12.601  11.093  6.850   5.355
 financierings middelen:
Bedragen in € 1.000
Zoals de tabel aangeeft is er in 2025-2029 alleen behoefte aan extra financieringsmiddelen
eind 2025. In 2026 is de verwachting dat er veel grond verkocht wordt op Centerpoort Noord 2
en Innofase.
Debiteuren-/crediteurenbeheer
De organisatie is erop gericht dat vorderingen tĳdig, dus uiterlĳk op de vervaldatum, worden geïnd.
Wanneer dit niet wordt gerealiseerd, worden kort na de vervaldatum volgens een vaste procedure
de nodige invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden op basis
van een kosten/baten-analyse en op juridische haalbaarheid beoordeeld waarna óf invordering via
de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt óf de vordering oninbaar wordt verklaard.
Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering
Inleiding
De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen,
heeft de gemeente haar werk op een bepaalde wĳze georganiseerd; de bedrĳfsvoering. De
bedrĳfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelĳke organisatie: zowel de ‘ambtelĳke’ als
de ‘bestuurlĳke’.
Onder bedrĳfsvoering rekent de gemeente de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van
processen bĳ de totstandkoming van producten.
De bedrĳfsvoering is met ingang van 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom
(een ambtelĳk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven en Westervoort). De
bedrĳfsvoeringsaspecten inzake ICT en Inkoop zĳn ondergebracht in Samenwerking de Liemers
(een ambtelĳk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>82                                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering
Financiën, doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid
De interne regels met betrekking tot de financiële beheersing van de organisatie met de daarbĳ
behorende verantwoordelĳkheden en bevoegdheden zĳn neergelegd in de verordeningen ex
artikel 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. De relevante instrumentaria behorende bĳ
de planning en control zĳn hierop afgestemd. Sedert het boekjaar 2023 dient het college
een rechtmatigheidsverantwoording op te stellen. Het college legt met dit nieuwe instrument
verantwoording af aan de Raad inzake naleving van wet- en regelgeving. Doel is met een
bepaalde mate van zekerheid vast te stellen dat de financiële handelingen hebben plaatsgevonden
binnen de kaders van wet- en regelgeving. De accountant geeft een oordeel over de getrouwheid
van de jaarrekening. Daarmee geeft hĳ ook een oordeel over de getrouwheid van de
rechtmatigheidsverklaring van het college. Hĳ doet dus ook onderzoek waar het college deze
rechtmatigheidsverantwoording op heeft gebaseerd,
Onderdeel van de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording zĳn de uitkomsten van
de interne controles die binnen de gemeente uitgevoerd worden om vast te stellen of wet- en
regelgeving zĳn nageleefd. Dit betekent dat de organisatie zelfstandig vaststelt of wordt voldaan
aan het normenkader waarin relevante wet- en regelgeving is opgenomen. Over de uitkomsten van
de interne controles wordt gerapporteerd in de planning en control cyclus.
Informatiebeleid
Informatisering en de digitale samenleving
Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch
bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelĳkheid” nopen tot het
voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelĳkheden en toepassingen voor
inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen.
Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de
gemeente. In de zomer van 2025 is heeft het openbaar Ministerie noodgedwongen de digitale
infrastructuur offline moeten zetten. Dit was weer een voorbeeld van de kwetsbaarheid van de
digitale infrastructuur. Het grootste risico voor de gemeente speelt met name rondom ransomware
en trojan horses.
Om goed in te kunnen blĳven spelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen in
relatie tot de toenemende afhankelĳkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel
beduidend meer financiële middelen nodig blĳven. In het licht van de financiële mogelĳkheden is
er gekozen voor het minimale scenario van de I&A-visie. Dit betekent dat met name op het vlak
van innovatie geen investeringen mogelĳk zĳn en dat de ontwikkelingen op basisniveau liggen. De
ambities op de diverse beleidsterreinen zĳn echter in de praktĳk hoger.
Wet Open Overheid (Woo)
De Wet open overheid (Woo) heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter
te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar,
eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo is op 1 mei 2022 in werking
getreden. Daarmee is de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vervallen. Het grote verschil
met de Wob is dat de Woo verplicht dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5
jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2025 zal de implementatie van de Woo voortgang
hebben, waarbĳ naast het actief publiceren van nieuwe informatiecategorieën, het op orde brengen
van de informatiehuishouding, training en bewustwording van de medewerkers en bestuurders
en tenslotte het verder optimaliseren van het afhandelen van Woo-verzoeken belangrĳke
doelstellingen zĳn.
Vervolg Toekomstvisie RID
De RID is een verbetertraject gestart om klaar te zĳn voor de toekomst. Dit naar aanleiding
van de strategische sessies in 2022 en het rapport Toekomstvisie RID van M&I uit 2023. De
daaruit volgende I&A-Visie en consequenties zĳn in de gemeenteraad van april 2024 behandeld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering                                  83
De I&A-Visie is goedgekeurd en de gemeenteraad heeft in de voorjaarsnota financiële middelen
beschikbaar gesteld voor de basisvariant. Dit vormt nu het strategisch uitgangspunt van waaruit de
gemeente de komende jaren verder zal werken.
De invulling van de opdrachtgevende rol van de gemeente is in het integrale beeld meegenomen.
In 2025 zal er in samenwerking met de gemeente Zevenaar per domein een informatiemanager
worden aangesteld.
Artificial Intelligence (AI)
De komende jaren komt er vanuit de Digital Decade veel nieuwe Europese wet- en regelgeving
op gemeenten af. Inmiddels is er een Europese AI-verordening van kracht die voor gemeenten
verantwoordelĳkheden meebrengt op het gebied van AI-gebruik. De gemeente volgt hierbĳ de
handreikingen vanuit de VNG. Het ontbreken van voldoende aandacht en capaciteit op dit thema is
niet meer houdbaar. In 2025 is een start gemaakt met AI-bewustzĳn binnen de organisatie. Dit zal
in 2026 een vervolg krĳgen. AI zal – als we dit goed weten uit te rollen en in ons voordeel weten
in te zetten – ons op termĳn ook helpen om onze processen, werkzaamheden en dienstverlening
efficiënter in te richten en een bĳdrage leveren aan de oplossing ten aanzien van de toenemende
krapte op de arbeidsmarkt.
Datagedreven werken
De gemeente ziet veel kansen in het verbeteren van inzichten in op basis van data. We staan
nog in de beginfase van het gebruik van data om resultaten, werkprocessen en maatschappelĳke
ontwikkelingen inzichtelĳk te maken. Met de tĳdelĳk extra middelen zetten we in op het neerzetten
van een datagedreven organisatie– zowel in plannen als infrastructuur – en aan concrete projecten
van dashboards en sturingsinformatie.
De eerste resultaten zĳn al zichtbaar in de organisatie. Zo is de wachttĳd voor een
gehandicaptenparkeerkaart drastisch teruggebracht door verbeteringen in het proces aan te
brengen op basis van een analyse van de in het proces beschikbare data. Ook passen we
dataanalyses toe op de Fixi meldingen.
E-depot
De gemeente werkt steeds meer digitaal, wat leidt tot een groeiend aantal digitale
archiefbescheiden. Net als voor fysieke bescheiden is de overheid verantwoordelĳk om digitale
permanent te bewaren bescheiden volgens de Archiefwet in “goede, geordende en toegankelĳke
staat te brengen en te bewaren”. Om aan de wet te voldoen heeft het Streekarchivariaat de
Liemers en Doesburg (SALD) samen met de gemeenten Westervoort, Duiven, Doesburg en
Zevenaar het project e-depot gestart. Waar permanent te bewaren archiefbescheiden in analoge
vorm worden overgedragen aan de archiefbewaarplaats, worden permanent te bewaren digitale
archiefbescheiden overgedragen aan een zgn. e-depot. Het project e-depot wordt geleid door
een externe projectleider. Deze werkt niet alleen aan een helder proces rondom overbrenging
van permanent te bewaren bescheiden, maar ziet ook kansen rondom uitplaatsing van tĳdelĳk
te bewaren bescheiden. Dit wordt voor de gemeente uitgebreid onderzocht. Daarnaast is
er een collectiebeheersysteem aangeschaft om de digitale bescheiden toegankelĳk te maken
voor iedereen.
Informatiebeveiliging en Privacybescherming
De gemeente beschikt over veel waardevolle, vertrouwelĳke en (privacy)gevoelige gegevens. Het
is belangrĳk dat we deze gegevens goed beschermen. Onze bedrĳfsvoering en dienstverlening is
voor een zeer belangrĳk deel afhankelĳk van de beschikbaarheid van onze ICT-systemen en ICT-
infrastructuur.
Voor het bepalen van de prioritering van de maatregelen om blĳvend te voldoen aan de
Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de richtlĳn Network and Information Security
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>84                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering
(NIS2) hanteren we naast het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging van de Nederlandse
Gemeenten, het Cybersecuritybeeld Nederland van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)
en de aanbevelingen naar aanleiding van de cyberaanvallen op de gemeenten Lochem, Hof van
Twente en Buren.
Cybercrime is een internationaal probleem. Dit vraagstuk kunnen we dus niet op lokaal niveau
oplossen. Waar we wel voortdurend aan werken, is het organiseren en verbeteren van de
basismaatregelen om een cyberaanval, met ransomware als grootste dreiging, tegen te gaan
en de mogelĳke effecten van een cyberaanval te verminderen. Het is belangrĳk om een goede
combinatie te realiseren tussen preventie, detectie en respons.
Maatregelingen (zowel technisch als organisatorisch) voor wat betreft de onderwerpen
informatiebeveiliging en privacy zullen zich met name concentreren op de volgende onderwerpen:
• Bewustwording (Awareness): Digitale veiligheid raakt ons allemaal. Daarom is het belangrĳk dat
   zowel de bestuurders als de medewerkers structureel en periodiek geïnformeerd worden over
   de mogelĳke risico’s over informatiebeveiliging en privacy.
• Risicomanagement: Onze organisatie zal extra aandacht moeten besteden aan de
   informatiesystemen die cruciaal zĳn voor het functioneren van de gemeentelĳke- en
   maatschappelĳke processen. Door risico’s vroegtĳdig te onderkennen en beheersmaatregelen
   te treffen, kunnen we onze weerbaarheid vergroten, beter inspelen op veranderingen en de kans
   op verstoringen of schade verkleinen.
• Leveranciersmanagement en opdrachtgeverschap: Om onze organisatie weerbaar te houden
   verschuift het technisch complexe werk steeds meer richting leveranciers van ICT-diensten. We
   zĳn verantwoordelĳk voor de digitale risico’s ook bĳ onze leveranciers (ketenrisico’s). Dat vraagt
   een extra focus op het opdrachtgeverschap.
• Bedrĳfscontinuïteitsbeheer (BCM): Inrichting van het proces waarmee onze organisatie zich
   voorbereidt op verstoringen, zodat belangrĳke bedrĳfsactiviteiten kunnen doorgaan tĳdens en na
   een crisis. Denk aan maatregelen bĳ stroomuitval, cyberaanvallen of pandemieën
• Samen organiseren: Onze organisatie werkt voortdurend aan de versterking van de digitale
   weerbaarheid. We worden daarbĳ ondersteund voor de Informatiebeveiligingsdienst voor
   gemeenten, de IBD. De IBD heeft ook een coördinerende rol bĳ incidenten en is het
   expertisecentrum op het gebied van de digitale veiligheid voor gemeenten.
• Oefenen: Onze organisatie moet voorbereid zĳn op digitale incidenten en -crises. Deze reiken
   vaak verder dan alleen de gemeentelĳke bedrĳfsvoering. Oefenen is daarom belangrĳk, zodat
   onze organisatie in voorkomende gevallen veerkrachtig en daadkrachtig kan optreden in
   samenwerking met de ketenpartners.
• Netwerksegmentering: Het netwerk wordt in meerdere zones verdeeld die apart beveiligd zĳn
   om de gevolgen voor een aanval te beperken. Met Fase 2 van het project wordt gestart.
• Monitoring en response: Het systeem voor monitoring en response wordt verder uitgebreid met
   SIEM/SOC, zodat de focus op detectie en actieve preventie van incidenten versterkt wordt.
Paragraaf 6 Verbonden partĳen
Inleiding
Verbonden partĳen zĳn gemeenschappelĳke regelingen, stichtingen, verenigingen en
vennootschappen waarin de gemeente Duiven een bestuurlĳk en financieel belang heeft.
Bestuurlĳk belang
Betreft zeggenschap, hetzĳ uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzĳ uit hoofde
van stemrecht.
Financieel belang
Betreft een aan de verbonden partĳ ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als de
verbonden partĳ failliet gaat onderscheidelĳk het bedrag waarvoor aansprakelĳkheid bestaat indien
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                     85
de verbonden partĳ haar verplichtingen niet nakomt. Bĳ deelname in een vennootschap betreft het
financiële belang het bezit van aandelen en het ontvangen van bĳbehorend dividend.
De gemeente Duiven maakt binnen de verbonden partĳen onderscheid tussen
gemeenschappelĳke regelingen en deelnemingen. De gemeenschappelĳke regelingen bestaan uit
publieke partĳen die samenwerken, vaak op basis van de Wet gemeenschappelĳke regelingen
(Wgr) of Wgr-plus. In het algemeen geldt dat voor een gemeenschappelĳke regeling wordt
gekozen als een gemeente het voorgestane beleid niet zelf wenst uit te voeren, maar in
samenwerking met andere gemeenten of instellingen. Bĳ deelnemingen heeft de gemeente een
pakket van aandelen van een vennootschap in bezit. De deelname in het aandelenkapitaal
vloeit vaak voort uit de van oudsher aanwezige maatschappelĳke belangen, die door de
vennootschappen werden of worden nagestreefd.
In onderstaand overzicht wordt een overzicht van de verbonden partĳen voor de gemeente
Duiven weergegeven, inclusief het financiële belang betreffende de jaarrekening 2024, de
begroting 2025 en de begroting 2026. Dit geeft inzicht in de risico's die de gemeente Duiven
loopt door de betrokkenheid aan de verbonden partĳ. Vervolgens wordt elke verbonden partĳ
nader toegelicht. Inhoudelĳke beleidsinformatie over de verbonden partĳen is opgenomen in de
relevante programma's.
 Verbonden partĳ                                                   Rekening      Begroting     Begroting
                                                                         2024         2025          2026
 Gemeenschappelĳke regelingen
 Samenwerking De Liemers (SDL)                                   € 3.954.246   € 4.255.160   € 4. 299.614
 Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland                     € 2.456.490   € 2.445.330    € 2.733.000
 Midden (VGGM)
 Gemeenschappelĳke Regeling Huisvesting Voortgezet               € 1.021.022   € 1.033.113    € 1.033.123
 Onderwĳs in de Liemers (GRHVOL)
 Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (SALD)                   € 72.724      € 85.215       € 89.812
 Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA)                               € 478.041     € 482.000      € 486.000
 Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen                              € 224.713     € 249.932      € 241.889
 Euregio Rĳn-Waal                                                     € 6.700      € 6.500        € 6.500
 Bedrĳfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio               € 570.299     € 738.307      € 672.327
 Arnhem Nĳmegen
 1Stroom                                                       € 20.360.000   € 21.787.465  € 22.353.000
 Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling                            € 2.340.878   € 2.406.037    € 2.375.884
 Centraal Gelderland
 Deelnemingen (dividend)
 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)                                € 7.582      € 8.000        € 8.000
 Alliander N.V.                                                    € 192.311     € 108.000      € 108.000
 Vitens N.V.                                                              €0            €0             €0
Gemeenschappelĳke regelingen
Samenwerking De Liemers (Programma 1)
 Partĳen                               De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar.
 Bestuurlĳk belang                     Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelĳke regeling bestaat
                                       uit de colleges van de drie deelnemende gemeenten. Elke gemeente
                                       heeft in het bestuur een stem.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>86                                 Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen
 Financieel belang             Op basis van de afgesproken verdeelsleutels worden de kosten van
                               de samenwerkingsorganisatie aan de drie gemeenten doorbelast.
                               Voor de gemeente Duiven is de bĳdrage voor het jaar 2025
                               vastgesteld op een bedrag van € 4.255.160.
 Omvang eigen vermogen         € 75.070
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen         € 50.070
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen        € 5.692.174
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen        € 3.174.930
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                €0
 Ontwikkelingen                Niet van toepassing
 Risico's                      De exploitatielasten incl. eventueel niet begrote kosten worden
                               volledig door de drie deelnemende gemeenten gedragen. Er wordt
                               jaarlĳks een begroting opgesteld die via twee tussenrapportages
                               wordt gemonitord. Afwĳkingen ten opzichte van de begroting worden
                               dan voorgelegd aan het bestuur en aan het bestuur van de
                               deelnemende gemeenten.
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (Alle programma's, zie programma 1)
 Partĳen                       De gemeenten Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede,
                               Lingewaard, Nĳkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal,
                               Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar.
 Bestuurlĳk belang             VGGM kent een dagelĳks en een algemeen bestuur. Elke gemeente
                               heeft in het algemeen bestuur een stem.
                               De gemeente Duiven levert twee van de 30 leden van het
                               Algemeen Bestuur.
 Financieel belang             De bĳdrage van de gemeente Duiven bestaat voor een deel uit de
                               brandweer/bevolkingszorg en een deel voor publieke gezondheid
                               (GGD, Rĳksvaccinatieprogramma en zorg 0-4 jarigen).
                               Voor 2026 is de bĳdrage voor brandweer en bevolkingszorg
                               € 1.560.000 en € 30.000 = totaal € 1.590.000. De
                               bĳdrage voor publieke gezondheid bedraagt € 1.143.000. Dat
                               bedrag is als volgt opgebouwd: € 690.000 voor de GGD,
                               € 385.000 voor de Jeugdgezondheidszorg en € 68.000 voor
                               het Rĳksvaccinatieprogramma.
 Omvang eigen vermogen         € 9.354.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen         € 8.885.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen        € 56.930.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen        € 57.768.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                €0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                        87
 Ontwikkelingen                        Samen met VGGM zorgen voor een goede uitvoering van de
                                       brandweer- en gezondheidstaken in onze gemeente. En voor een
                                       goede voorbereiding op mogelĳke crisissituaties. Daarbĳ is over
                                       2025 en 2026 wel een besparing van 2% op de gemeentelĳke
                                       bĳdrage afgesproken. Eind 2025 zal de discussie over structurele
                                       besparingen bĳ VGGM worden afgerond.
                                       De versterking van de interne bedrĳfsvoering bĳ VGGM wordt in
                                       2026 voortgezet. Dit komt de gehele organisatie ten goede.
                                       Bĳ de GGD worden de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene
                                       Gezondheidszorg toekomstbestendig gemaakt.
 Risico's                              De hiervoor beschreven ontwikkeling vormt een risico. Er is een
                                       regionaal controllersoverleg actief dat regelmatig overlegt met de
                                       VGGM over de financiële positie.
Gemeenschappelĳke Regeling Huisvesting Voortgezet Onderwĳs in de Liemers
(Programma 2)
 Partĳen                               De gemeenten Duiven, Montferland en Zevenaar.
 Bestuurlĳk belang                     De gemeente Duiven levert een van de drie leden van het
                                       Algemeen Bestuur.
 Financieel belang                     De bĳdrage van de gemeente Duiven is voor het jaar 2026
                                       € 1.033.123. Dit bedrag is bepaald op basis van het aantal leerlingen
                                       van de scholen voor voortgezet onderwĳs in De Liemers.
 Omvang eigen vermogen                 Niet van toepassing
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen                 Niet van toepassing
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen                Niet van toepassing
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen                Niet van toepassing
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                        Niet van toepassing
 Ontwikkelingen                        De GR onderzoekt de haalbaarheid van nieuwbouw voor het
                                       Liemerscollege in Zevenaar. Het college en de raad worden hier in
                                       de tweede helft van 2024 over geïnformeerd. Zevenaar financiert de
                                       onderzoekskosten, ter verrekenen in het huisvestingbesluit.
 Risico's                              De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlĳkheid en neemt geen
                                       eigen besluiten. Dit mandaat ligt bĳ de individuele gemeenten. De
                                       gemeentelĳke bĳdrage kan wel jaarlĳks verschillen, aangezien het
                                       aantal leerlingen wĳzigt. De investeringen in huisvesting houden we
                                       nauwlettend in de gaten.
Streekarchivariaat de Liemers en Doesburg (Programma 2)
 Partĳen                               De gemeenten Duiven, Doesburg, Westervoort en Zevenaar.
                                       Daarnaast zĳn de RID en RSD ook betrokken bĳ
                                       het Streekarchivariaat.
 Bestuurlĳk belang                     Het Streekarchivariaat heeft een Dagelĳks Bestuur en een Algemeen
                                       Bestuur. De gemeente Duiven levert een van de vier leden van het
                                       Algemeen Bestuur.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>88                                 Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen
 Financieel belang            De financiële bĳdrage voor Duiven 2025 bedraagt € 85.215. Deze
                              bĳdrage wordt bepaald op basis van het inwonersaantal en het
                              aantal werkuren.
 Omvang eigen vermogen        €0
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen        €0
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen       € 54.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen       € 54.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026               €0
 Ontwikkelingen               Streven is om meer aandacht te besteden aan de primaire taken.
                              Ook zal de voorbereiding voor het opzetten van een e-depot de
                              aandacht krĳgen.
 Risico's                     Eventuele tekorten worden verhaald op de deelnemende gemeenten.
                              De financiële omvang van de regeling is echter relatief klein en het
                              risico wordt op nihil geschat.
Omgevingsdienst Regio Arnhem (Programma 3)
 Partĳen                      De Provincie Gelderland en 10 gemeenten.
 Bestuurlĳk belang            De wethouder is lid van het Dagelĳks Bestuur en het
                              Algemeen Bestuur.
 Financieel belang            De bĳdrage is € 486.000 en deze is gebaseerd op het werkpakket/
                              werkprogramma dat aan de ODRA is overgedragen.
 Omvang eigen vermogen        € 871.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen        € 872.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen       € 7.144.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen       € 7.179.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026               € 1.000
 Ontwikkelingen               De bezuiniging die in 2025 incidenteel doorgevoerd zĳn, zĳn dit
                              jaar teniet gedaan. De ODRA voert de basistaken milieu voor de
                              gemeente uit. In 2026 zal de fusie tussen ODRA-ODRN vorm
                              gegeven worden. Dit zal extra inzet vragen die hoofdzakelĳk uit
                              externe financiering zal plaatsvinden. De reguliere werkzaamheden
                              worden naast de fusieactiviteiten gewoon doorgezet. Het werkpakket
                              2026 is geconsolideerd ten opzichte van 2025. De toename in de
                              bĳdrage is met name door CAO-wĳzigingen en indexatie.
 Risico's                     De bovengenoemde ontwikkelingen brengt een aantal financiële
                              onzekerheden met zich mee, die op dit moment nog moeilĳk zĳn
                              te kwantificeren.
Groene Metropoolregio Arnhem- Nĳmegen (Programma 3)
 Partĳen                      De deelnemende gemeenten zĳn Arnhem, Beuningen, Berg en
                              Dal, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Mook en
                              Middelaar, Nĳmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal,
                              Westervoort, Wĳchen en Zevenaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                       89
 Bestuurlĳk belang                     De gemeente Duiven levert een van de 18 leden van het
                                       Algemeen Bestuur.
 Financieel belang                     De bĳdrage 2026 € 241.889 is gebaseerd op het inwoneraantal
                                       van 24.937.
                                       De inwonerbĳdrage bestaat uit 3 componenten:
                                       bĳdrage regiobureau 24.937 à € 2,83 per inwoner) = € 70.572
                                       bĳdrage The Economic Board 24.937 à € 1,07 per inwoner =
                                       € 26.683
                                       bĳdrage voor de vĳf opgaven verbonden regio (€ 37.904) productieve
                                       regio (€ 22.443), circulaire regio (€ 37.655), ontspannen regio
                                       (€ 21.695) en groene groei regio (€ 24.937).
 Omvang eigen vermogen                 € 100.000 (exclusief bestemmingsreserves)
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen                 € 100.000 (exclusief bestemmingsreserves)
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen                € 8.028.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen                € 8.017.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                        €0
 Ontwikkelingen                        De inwonerbĳdrage voor 2026 voor het regiobureau en de vĳf
                                       opgaven is verlaagt. Het is gelukt om zodanig het budget te korten
                                       dat de hoofdopgaven doorgang kunnen vinden.
                                       De activiteiten binnen de opgaven blĳven gelĳk, met dien verstande
                                       dat door het AB is verzocht om voor 2026 gelet op het ravĳn jaar
                                       2026 waarmee de gemeenten geconfronteerd worden, voorstellen
                                       voor besparingen op te nemen. De voorstellen, op 27 november
                                       2024 door het DB aan het AB gepresenteerd, zĳn in deze begroting
                                       verwerkt en leiden tot een lagere inwonerbĳdrage.
 Risico's                              Niet van toepassing.
Euregio (Programma 1)
 Partĳen                               61 gemeenten en andere publiekrechtelĳke lichamen in het
                                       werkgebied Arnhem-Nĳmegen, West-Veluwe, Zuid-West-Gelderland,
                                       delen van Noordoost-Brabant, het noordelĳke deel van de provincie
                                       Limburg, de Kreis Kleve, de Kreis Wesel en de steden Duisburg en
                                       Düsseldorf. In dit werkgebied wonen 4,2 miljoen mensen.
 Bestuurlĳk belang                     De gemeente Duiven levert twee leden in het Algemeen Bestuur.
 Financieel belang                     De bĳdrage van de gemeente Duiven is € 6.500 en is berekend op
                                       basis van het inwoneraantal.
 Omvang eigen vermogen                 Meest bekende stand € 2.610.268
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen                 Meest bekende stand € 2.610.268
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen                Meest bekende stand € 30.290.956 (2023)
 ultimo 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>90                                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen
 Omvang vreemd vermogen         Meest bekende stand € 29.942.644(2024)
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                 Meest bekend geraamd resultaat € 53.592
 Ontwikkelingen                 De gemeente blĳft lid van deze gemeenschappelĳke regeling.
                                Waar mogelĳk doet de gemeente mee in projecten en benutten
                                we subsidiekansen.
 Risico's                       Het risico is beperkt tot de gemeentelĳke bĳdrage.
Bedrĳfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nĳmegen (Programma 2)
 Partĳen                        Alle gemeenten van de regio Arnhem en Nĳmegen en Druten. Dit zĳn
                                in totaal 19 gemeenten.
 Bestuurlĳk belang              De gemeente Duiven levert een lid in het Algemeen Bestuur.
 Financieel belang              De financiële bĳdrage voor 2025 bedraagt € 672.327
 Omvang eigen vermogen          €0
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen          €0
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen         € 12.000.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen         € 13.000.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                 €0
 Ontwikkelingen                 Niet van toepassing.
 Risico's                       Het risico voor de gemeente Duiven is van financiële aard, als de
                                beoogde efficiencyvoordelen niet worden behaald of als meerdere
                                gemeenten uit deze regio vervoersstromen gaan onttrekken aan
                                deze regeling.
1Stroom (Alle programma's, zie programma 1)
 Partĳen                        De gemeenten Duiven en Westervoort vormen samen 1Stroom.
 Bestuurlĳk belang              Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelĳke regeling bestaat
                                uit de colleges van de twee deelnemende gemeenten. Elke
                                gemeente heeft in het bestuur een stem.
 Financieel belang              De kosten van de fusieorganisatie minus de kosten voor de
                                grondexploitaties en het afvalaanbiedstation van Duiven worden voor
                                61% ten laste gebracht van Duiven en voor 39% ten laste gebracht
                                van Westervoort. Voor de gemeente Duiven is de bĳdrage voor het
                                jaar 2026 vastgesteld op een bedrag van € 21.787.465.
 Omvang eigen vermogen          €0
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen          €0
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen         € 4.343.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen         € 4.461.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                 €0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                             91
 Ontwikkelingen                        Binnen 1Stroom is een organisatieontwikkelingstraject gestart waarin
                                       de professional centraal staat. De organisatie wil toe naar een
                                       organisatie waarin er meer aandacht uit kan gaan naar de
                                       medewerkers, en ook naar een klimaat waarin eigenaarschap,
                                       resultaatsturing en duidelĳkheid belangrĳke uitgangspunten zĳn. Het
                                       invulling geven aan deze begrippen draagt bĳ aan een slagvaardige
                                       organisatie waarin het fĳn werken is. Om deze uitgangspunten
                                       vorm te geven wordt de management- en teamstructuur gewĳzigd
                                       per 1 januari 2026. De nieuwe organisatiestructuur bestaat uit
                                       drie domeinen. Binnen de domeinen werken in totaal 13 teams.
                                       Daarnaast wordt geïnvesteerd in het geraamte van de organisatie.
                                       Specifiek geldt dit voor de thema’s ‘sociale veiligheid & integriteit’ en
                                       het versterken van de financiële functie.
 Risico's                              Niet van toepassing.
Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling Regio Centraal Gelderland
 Partĳen                               Een elftal gemeenten in de regio Arnhem.
 Bestuurlĳk belang                     Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelĳke regeling bestaat
                                       uit een collegelid van deelnemende gemeenten. Elke gemeente heeft
                                       in het bestuur een stem.
 Financieel belang                     De MGR maakt deelbegrotingen voor de verschillende modules.
                                       Wanneer een gemeente er voor kiest deze module af te nemen
                                       deelt zĳ ook in de kosten. De kosten van de basistaken worden op
                                       inwonertal verdeeld. Voor de verdeling van de specifieke kosten per
                                       module is per module een verdeelsleutel bepaald.
 Omvang eigen vermogen                 € 560.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen                 € 560.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen                € 2.162.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen                € 2.022.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026                        €0
 Ontwikkelingen                        Voor de primaire begroting 2026 is op dit moment onvoldoende
                                       in te schatten welke extra regionale opdrachten er bĳ de
                                       MGR worden ondergebracht. We houden in de begroting 2026
                                       rekening met de volgende ontwikkelingen: Vanaf 2026 worden de
                                       doorstroompuntenactiviteiten bĳ het Regionaal Bureau Leerplicht
                                       op een andere wĳze gefinancierd door het rĳk. Hoewel nog niet
                                       zeker is welke inhoudelĳke wĳzigingen dit met zich meebrengt in de
                                       dienstverlening en financiering, is al wel rekening gehouden met een
                                       verschuiving in de financiering.
 Risico's                              Niet van toepassing.
Deelnemingen
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
 Partĳen                               De Nederlandse staat, gemeenten, provincies en
                                       één hoogheemraadschap.
 Bestuurlĳk belang                     Gemeente Duiven heeft 0,0063% van het aandelenkapitaal en
                                       overeenkomstig stemrecht in de algemene ledenvergadering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>92                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen
 Financieel belang      Gemeente Duiven heeft 3.510 aandelen met een waarde van € 2,50
                        nominaal. Het totale belang is € 8.775. Jaarlĳks wordt hierover
                        dividend ontvangen.
 Omvang eigen vermogen  Meest recente stand bekend per ultimo 2023 € 4.721.000.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen  Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 4.777.000.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen Meest recente stand bekend per ultimo 2023 € 110.819.000.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 123.164.000.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026         Meest recente resultaat is € 294.000.000 over 2024.
 Ontwikkelingen         De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat
                        de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van
                        de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare
                        schatting van de nettowinst voor 2026 kan de bank daarom
                        niet maken.
 Risico's               Doordat de BNG als sectorbank actief is binnen de publieke sector
                        loopt zĳ minder risico dan commerciële banken. Daarnaast is het
                        financiële risico beperkt tot het ingelegde bedrag.
Alliander N.V.
 Partĳen                Provincies en gemeenten.
 Bestuurlĳk belang      De gemeente Duiven heeft 0,111 % van de aandelenkapitaal en
                        overeenkomstig stemrecht in de algemene ledenvergadering. Dit
                        betreft 151.801 aandelen. De burgemeester is lid van de commissie
                        van aandeelhouders.
 Financieel belang      De gemeente Duiven heeft 151.801 aandelen waarover Alliander
                        dividend uitkeert.
 Omvang eigen vermogen  Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 4.749.000.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen  Meest recente stand bekend per ultimo 2025 € 6.038.000.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 6.897.000.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen Meest recente stand bekend per ultimo 2025 € 6.918.000.000
 ultimo 2026
 Resultaat 2026         Meest recente resultaat bekend betreft € 976.000.000 over 2024
 Ontwikkelingen         De energietransitie vraagt om grote aanpassingen van het
                        energiesysteem en vergt grootschalige investeringen. Om de
                        benodigde investeringen te kunnen financieren is een verzoek
                        gedaan aan de aandeelhouders tot versterking van de
                        kapitaalstructuur. Duiven heeft besloten om deel te nemen in de
                        reverse converteerbare hybride obligatielening.
 Risico's               Het risico beperkt zich tot het ingelegde bedrag.
Vitens N.V.
 Partĳen                Provincies en gemeenten.
 Bestuurlĳk belang      De gemeente Duiven heeft 26.705 aandelen met stemrecht in
                        de algemene ledenvergadering. De burgemeester is lid van de
                        commissie van aandeelhouders.
 Financieel belang      De verkrĳgingsprĳs van de 26.705 aandelen is € 4.538.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 6 Verbonden partĳen                                   93
 Omvang eigen vermogen                 Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 677.700.000
 ultimo 2025
 Omvang eigen vermogen                 Meest recente stand per ultimo 2025 € 713.600.000
 ultimo 2026
 Omvang vreemd vermogen                Meest recente stand bekend per ultimo 2024 € 2.237.400.000
 ultimo 2025
 Omvang vreemd vermogen                Meest recente stand bekend per ultimo 2025 € 2.398.400.000
 ultimo 2024
 Resultaat 2026                        Meest recente resultaat bekend betreft € 34.500.000 over 2024
 Ontwikkelingen                        Het drinkwaterbedrĳf Vitens zal naar verwachting geen dividend
                                       uitkeren vanwege de noodzaak van grote investeringen in de
                                       komende jaren.
 Risico's                              Het risico beperkt zich tot het ingelegde bedrag.
Paragraaf 7 Grondbeleid
Inleiding
Voor het grondbeleid gelden de landelĳke richtlĳnen van het BBV (Besluit Begroting en
Verantwoording). De richtlĳnen zĳn toegelicht in de "Notitie Grondbeleid in begroting en
jaarstukken (2023)" van de Commissie BBV.
Het lokale kader waarbinnen wordt geopereerd is de Nota grondbeleid, vastgesteld bĳ raadsbesluit
van 21 januari 2025. In de nieuwe Nota Grondbeleid 2025 van de gemeente Duiven kiest de
gemeente voor dynamisch grondbeleid. Dit betekent dat de gemeente bĳ ieder ruimtelĳk initiatief
een afweging maakt welke houding, rol en inzet van instrumenten het meest geschikt is. Het
dynamisch grondbeleid geeft de gemeente de ruimte om waar nodig een actieve houding aan te
nemen en de instrumenten van het grondbeleid in te zetten. Deze keuze is onder meer afhankelĳk
van de ambities en doelstellingen die zĳn neergelegd in onder andere de omgevingsvisie. Het
grondbeleid is een middel om deze ambities waar te maken. Bĳ grote woningbouwprojecten en
nieuwe bedrĳventerreinen heeft de gemeente een actieve houding en voert als het mogelĳk is
actief grondbeleid.
In het coalitieakkoord 2023-2026 is versnelling van de woningbouw één van de drie belangrĳke
opgaven. De huidige plannen voor woningbouw worden zo snel mogelĳk gerealiseerd. Doorpakken
is het motto. De plannen voor uitbreidings- en inbreidingslocaties worden gerealiseerd. Van de
term reservelocaties wordt afgestapt, indien haalbaar worden er zo snel mogelĳk modulaire
woningen op de Biezenkampen gerealiseerd.
De baten en lasten van de grondexploitatie zĳn opgenomen onder programma 3 (taakveld
3.2. bedrĳvigheid) en (taakveld 8.2, wonen). Vanwege het projectmatig karakter van de actieve
grondexploitatie wĳkt dit af van de gemeentelĳke begroting: de baten en lasten worden als
vlottende activa geactiveerd en onder “voorraden” opgenomen op de balans.
De gemeentelĳke actieve grondexploitatie
De gemeente heeft in 2025 4 actieve grondexploitaties. De grondexploitaties zĳn onderdeel van
het Programma 3 Omgeving van de programmabegroting en zĳn administratief verdeeld over
twee producten:
• Bouwgrondexploitatie, woningbouw.
• Bouwgrondexploitatie, bedrĳventerreinen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>94                                           Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 7 Grondbeleid
Tot de producten “bouwgrondexploitatie woningbouw” en “bouwgrondexploitatie bedrĳventerreinen”
worden de in exploitatie genomen complexen gerekend waarin de gemeente de actieve
grondexploitatie voert:
Woningbouwcomplexen:
• Vitaal Centrum Duiven
Bedrĳventerreinencomplexen:
• InnoFase
• Graafstaete II
• De Nieuweling
• Centerpoort Noord II
Woningbouw
De gemeente wil de omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Duiven, Groessen en Loo
aan laten sluiten bĳ de hedendaagse en toekomstige behoefte. Dit vraagt om een actievere en
proactieve houding vanuit het gemeentelĳke woonbeleid. Deze houding heeft met de Woonvisie
2021 vorm gekregen en heeft verder aan belang gewonnen via de Nationale Woon en
Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de Woondeal 2023 (rĳks-, provinciaal- en
regioniveau). De middels de Woonvisie ingezette versnelling voor de woningbouw moet met de
komst van de Nationale Woon en bouwagenda en de Woondeal 2023 vooral worden doorgezet
en waar mogelĳk versneld om aan de toenemende woningbehoefte te voldoen. Daarvoor zĳn in
iedere geval zowel de al bekende inbreidingslocaties als uitbreidingslocaties nodig. De gemeente
wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en
met doorstroming uit de bestaande voorraad. De grootste opgave ligt daarbĳ in de kern Duiven.
We realiseren de nieuwbouw daarom vooral in en bĳ de kern Duiven. In Loo en Groessen wordt
naar behoefte gebouwd.
Bedrĳventerreinen
In de gezamenlĳke grondexploitaties is de uitgifteprognose van bedrĳventerreinen in de periode
2026 t/m 2029 opgenomen zoals hieronder aangegeven.
Tabel geplande uitgifte m2 bedrĳventerreinen per jaar
 Complex                                              Totaal    2026       2027       2028        2029
 Nieuweling                                           13.192     11.002      2.190           -          -
 Innofase                                             45.515    45.515            -          -          -
 Graafstaete II                                       19.934          -      5.740      7.623      6.571
 Centerpoort Noord II                                 55.698    30.210     25.488            -          -
 Totaal                                              134.339    86.727     33.418       7.623      6.571
De uitgifte van de bedrĳventerreinen is beperkt stuurbaar. Een evenredige verdeling van de
uitgiftes vanaf de middellange termĳn is daarom een reëel uitgangspunt voor de grondexploitaties,
wanneer er geen concrete interesses, opties en overeenkomsten bekend zĳn.
Kerncĳfers actieve grondexploitatie (bedragen in mln €)
 Complex            Einddatum   Boekwaarde Te realiseren Te realiseren         Eindwaarde Startwaarde
 (per 1-1-2024)                 1-7-2025      kosten         opbrengsten                    2025
 Woningbouw
 Vitaal Centrum      31-12-2027
 Duiven                                 4,86           0,00             0,00         -4,86         -4,76
 (oorspronkelĳk):
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 7 Grondbeleid                                          95
 Woonpark           31-12-2027            0,46            0,50            - 0,89      -0,07        -0,07
 Op de Donk         31-12-2027            0,20            0,21            - 1,36       1,00         0,96
 WPRI / Woonzorg    31-12-2027            0,26            1,73            - 2,20       0,13         0,12
 Liemersplein       31-12-2027            0,02            0,24              0,00      -0,28        -0,27
 Remigiusplein      31-12-2027            0,00            0,33              0,00      -0,35        -0,34
 Subtotaal          13-12-2007            5,80            3,01            - 4,45      -4,43        -4,36
 Bedrĳventerreinen
 De Nieuweling      31-12-2027            1,22            0,25            - 2,04       0,55         0,52
 InnoFase           31-12-2026              3,5           0,54            - 9,56       5,47         5,25
 Graafstaete II     31-12-2031            0,77            3,61             -5,87       1,28         1,12
 Centerpoort        31-12-2031            4,85           11,06             -21,0       3,67         3,20
 Noord II
 Subtotaal                               10,34              4,4         - 38,47      10,97         10,09
 Totaal                                  16,14          18,47            -42,92        6,54         5,73
Opmerking: Negatieve bedragen moeten bĳ de boekwaarde, kosten en opbrengsten in de bovenstaand
gelezen worden als voordelig en positieve bedragen als nadelig. Bĳ de eindwaarde en de startwaarde
betekent een negatieve waarde een verlies, een positieve waarde houdt een winst in.
Conclusie van bovenstaande cĳfers is dat de reeds gedane investeringen in de grondexploitatie
circa € 16,14 mln. bedragen. De berekende opbrengst uit gronduitgifte tot en met 2031 is € 42,92
mln. Om deze te realiseren is nog een investering van ruim € 18,47 mln. nodig.
Bĳ het VCD is het resultaat achteruit gegaan doordat er meer kosten worden gemaakt voor de
civiele werken. Er is onder andere meerwerk nodig voor de aanleg van het fietspad bĳ de nieuwe
school. Daarnaast zĳn voor het Liemersplein en het Remigiusplein de budgetten expliciet apart
gezet. Uw raad zal dit jaar nog een voorstel ontvangen om deze projecten om te zetten naar
kredieten, een en ander in het kader van de regelgeving BBV.
De verkopen van de gronden binnen de grondexploitaties verloopt relatief voorspoedig. De
verwachting is dat dit het komende jaar nog zo zal blĳven. De resultaten van de grondexploitaties
komen tot uiting in de laatste 2 kolommen van de bovenstaande tabel (startwaarde en
eindwaarde). Let wel, bĳ de berekening is gebruik gemaakt van ramingen van zowel de
te verkopen gronden als van de nog te maken kosten. Het blĳft dus een benadering van
de resultaten.
Bedacht moet worden, dat er in de afgelopen jaren al een tussentĳdse winstuitname heeft
plaatsgevonden bĳ de winstgevende bedrĳfsterreinen. Het BBV schrĳft voor dat bĳ complexen een
tussentĳdse winst in de grondexploitatie volgens de "percentage of completion-methode" bepaald
moet worden. De totale tussentĳdse winst over de afgelopen jaren (tot en met 2025) bedraagt ruim
€ 15,08 mln.
De omvangrĳke financiële belangen en de daaraan verbonden risico’s zĳn redenen om jaarlĳks de
grondexploitatie integraal te actualiseren en te presenteren in het jaarverslag en in de jaarrekening
de vereiste financiële maatregelen te nemen: zowel het op niveau brengen van zowel het
gemeentelĳk weerstandsvermogen voor ingeschatte risico’s, als de voorziening voor nu berekende
toekomstige verliezen. Daarmee wordt voldaan aan de BBV-richtlĳnen.
De resultaten uit de actieve grondexploitatie zĳn onderworpen aan de heffing van de
Vennootschapsbelasting. Deze belasting is geen kostenpost binnen de grondexploitatie, maar
wordt verantwoord binnen de algemene middelen op concernniveau.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>96                                           Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 7 Grondbeleid
Financiële aspecten
Resultaat en resultaatbestemming
In de begroting wordt exploitatie-technisch gezien geen rekening gehouden met een (positieve)
bĳdrage vanuit de grondexploitatie. Dat betekent dat de voor- en nadelen vanuit de
grondexploitatie jaarlĳks volledig met de Algemene Reserve worden verrekend.
Per 31 december 2024 is de voorziening verliesgevende complexen grondexploitatie € 4,26 mln.
Dit betekent dat voor de op dat moment berekende verliezen een volledig toereikende voorziening
is getroffen.
Risico’s
De gemeentelĳke actieve grondexploitatie kenmerkt zich door lange looptĳden, het doen van
omvangrĳke voorinvesteringen die door latere gronduitgifte moeten worden terugverdiend.
De berekende / voorziene risico’s van de grondexploitatie maken onderdeel uit van het
gemeentelĳk weerstandsvermogen. Tenminste éénmaal jaarlĳks bĳ de actualisatie van de integrale
grondexploitatie worden de risico’s opnieuw bepaald en berekend. In de lĳn van de concernbreed
toegepaste systematiek worden de risico’s gekwantificeerd en een inschatting gemaakt van
de mate waarin risico’s kunnen optreden. Vervolgens worden de uitkomsten verwerkt in het
gemeentelĳk weerstandsvermogen.
Doorbelasting 1Stroom
Een deel van de formatie van 1Stroom wordt gefinancierd vanuit de Duivense grondexploitaties.
Deze doorbelasting van de Algemene Dienst naar de grondexploitaties is gebaseerd op
werkelĳk gemaakte uren. De doorbelasting zoals deze op dit moment plaatsvind sluit dus aan
op de daadwerkelĳke ambtelĳke inzet bĳ de complexen. Dit is in overeenstemming met de
voorschriften vanuit het BBV (begroten op basis van werkelĳk uren / reële inschatting uren) en
de vennootschapsbelasting (belasting over de winst van grondexploitaties).
Kaderstelling/beslispunten
Kaderstelling en autorisatie budgetten jaarschĳf 2024 e.v.
Parallel aan de samenstelling van het jaarverslag/de jaarrekening wordt de gehele grondexploitatie
geactualiseerd, en vervolgens één op één overgenomen in de paragraaf Grondbeleid van het
jaarverslag. Daarbĳ wordt uitvoerig inzicht gegeven in de actualiteit van de grondexploitatie. In
feite is de paragraaf grondbeleid van het jaarverslag het geactualiseerde kader. Vervolgens wordt
in de overige documenten uit de financiële cyclus op basis van besluitvorming gerapporteerd.
De voorcalculaties voor de jaarschĳf 2024 e.v. zĳn ontleend aan de laatst geactualiseerde
grondexploitaties, opgesteld per peildatum 1 januari 2024. Daarmee is ons college geautoriseerd.
Anterieure overeenkomsten
Plakse Weide
Plakse Weide is een geplande nieuwe woonwĳk in het noordoosten van Duiven, gelegen tussen
de Rĳksweg en de Vergertlaan. Het project omvat de bouw van circa 300 woningen, zowel
huur als koop, met aandacht voor betaalbaarheid en variatie in woningtypen. In juli 2022
stemde de gemeenteraad in met het ontwikkelplan. In november 2023 ondertekenden gemeente
en ontwikkelaars een anterieure overeenkomst, waarmee de ontwikkeling concreter wordt. Het
bestemmingsplan werd unaniem vastgesteld in september 2024. Dit plan en besluit liggen ter
inzage, en er loopt momenteel een procedure bĳ de Raad van State, waardoor het plan nog niet
onherroepelĳk is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 7 Grondbeleid                                    97
De som van de boekwaarde bedraagt op 1-1-2025 zo'n - € 0,27 miljoen. Vanuit dit budget moeten
nog de kosten van onze ambtelĳke uren worden betaald.De verwachting is dat voor dit project de
amtelĳke uren gedekt kunnen worden uit dit budget.
Ploen Noord
Ploen-Noord is een uitbreidingslocatie in Duiven, gelegen ten noorden van de bestaande wĳk
Ploen-Zuid, dicht bĳ de Westsingel en grenzend aan het agrarische buitengebied. Het plan voorziet
in de bouw van maximaal circa 130 woningen. De anterieure overeenkomst is getekend op
21 december 2023, waarmee de ontwikkelingsplannen formeel van start gingen.
Het ontwerpbestemmingsplan is vanaf 28 december 2023 – 7 februari 2024 publiek ter inzage
gelegd, inclusief een ontwerpbesluit over hogere geluidgrenswaarden. Na verwerking van
binnengekomen zienswĳzen is het definitieve bestemmingsplan op 10 september 2024 vastgesteld
door college van B&W, de gemeenteraad heeft het plan behandeld op 1 oktober 2024 tĳdens een
ronde tafel bĳeenkomst. Hieruit kwam onder andere naar voren dat er aanvullend onderzoek naar
de waterhuishouding in de omgeving van het plan wenselĳk was. Dit onderzoek is uitgevoerd en
toegevoegd aan het bestemmingsplan. Met nog een aantal andere wĳzigingen en toevoegingen is
het bestemmingsplan op 9 september 2025 aan het college voorgelegd om deze ter vaststelling
aan de gemeenteraad aan te bieden in oktober of november 2025.
De planning voorziet in de start van daadwerkelĳke bouwwerkzaamheden in Q1 van 2027 indien
geen procedures worden gestart tegen het plan. De bouwinrit naar het plan vanaf de Westsingel is
inmiddels gerealiseerd gelĳktĳdig met de onderhoudswerkzaamheden aan de Westsingel.
Ploen Noord Groot
Voor het gebied wat ten noorden is gelegen van Ploen Noord wordt op dit moment een
gebiedsvisie opgesteld. Voor deze gebiedsvisie is een uitgebreid proces opgezet om samen met
omwonenden en gemeenteraad de ontwerpprincipes te bepalen op basis waarvan de gebiedsvisie
nader kan worden vormgegeven.
Op 4 september 2025 is tĳdens een themavond met omwonenden en de gemeenteraad gesproken
over de opgehaalde informatie in een eerdere fase van dit proces en denkrichtingen om zo
gezamenlĳk de ontwerpprincipes van de gebiedsvisie te bepalen. Deze ontwerpprincipes worden
uitgewerkt in een voorkeursscenario voor de gebiedsvisie. De planning is gelet op het uitgebreide
participatieproces in Q1 2026 te laten vaststellen
Paragraaf 8 Openbaarheid
In het kader van de Wet Open Overheid (WOO) zullen we de komende jaren werken aan
het op orde brengen van onze informatiehuishouding en meer informatie actief openbaar
maken. Daarnaast is er een Inrichtingskader Informatiebeheer (met bĳbehorend uitvoeringsplan)
vastgesteld waarin de uitgangspunten voor het op orde krĳgen van de informatiehuishouding
beschreven staan. Dit zal onder andere betekenen dat medewerkers beter geïnformeerd en meer
getraind worden.
Het actief openbaar maken van de volgens de WOO verplichte informatiecategorieën zal
stapsgewĳs plaatsvinden. Daarbĳ houdt de gemeente de wettelĳk voorgeschreven fasering aan
en waar mogelĳk lopen we vooruit op de wettelĳke fasering. Afgelopen jaren zĳn al flinke stappen
gezet. Voor het publiceren zal vooralsnog het platform iBabs gebruikt worden. De landelĳke WOO-
index zal verwĳzen naar de betreffende URL’s waar de informatiecategorieën van onze gemeente
op zullen worden gepubliceerd.
Tenslotte zullen we ook in 2026 in het kader van de WOO verder gaan met het optimaliseren
van de afhandeling van WOO-verzoeken (in termen van tĳdigheid en klantvriendelĳkheid). Ook het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>98                                       Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Paragraaf 8 Openbaarheid
beter vindbaar en meer toegankelĳk maken van informatie heeft blĳvend onze aandacht. Dit doen
we samen met onze WOO-contactpersonen, het webteam en het klantcontactcentrum.
Paragraaf 9 Duurzaamheid
Voor het onderwerp duurzaamheid wordt verwezen naar programma 3 Omgeving. In de weergave
over externe ontwikkelingen onderwerp duurzaamheid én bĳ speerpunt een circulaire economie
dichterbĳ brengen worden de doelstellingen risico’s, planning, financiën en participatie van de
gemeente t.a.v. het onderwerp duurzaamheid nader toegelicht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Financiële begroting - Baten en Lasten                                   99
Financiële begroting - Baten en Lasten
Baten en lasten per programma 2026
In onderstaand overzicht staan de mutaties van de baten en lasten per programma aangegeven.
Voor een verdere specificatie van de resultaatbestemming, zie de bĳlage reserves.
Baten en lasten per programma (x € 1.000)
 Programma                      Lasten            Baten           Resultaat         Mutaties      Resultaat na
                                                                    voor            reserves      bestemming
                                                                bestemming
 1. Bestuur                        20.596            63.114             42.518           2.562           45.080
 2. Maatschappĳ                    50.097             9.225           - 40.872           1.048         - 39.824
 3. Omgeving                       17.252            12.146             - 5.107            680           - 4.427
 Totaal                            87.946            84.486              -3.460          4.290               830
Bedragen in € 1.000
Mutaties reserves per programma
In de volgende tabellen staan per programma het totaal aan reserves opgesomd die samen de
resultaatbestemming vormen voor de jaren 2026 tot en met 2029. Dotaties zĳn toevoegingen
vanuit de exploitatie aan de reserve, onttrekkingen zĳn toevoegingen van de reserves aan de
exploitaties. Het saldo van de dotaties en onttrekkingen is de resultaatbestemming. Een positief
saldo betekent een voordeel voor de exploitatie, de reserves nemen hierdoor af. Een negatief
saldo betekent een verhoging van de reserve en een nadeel voor de exploitatie. Het saldo van
2026 bedraagt € 4.289.707 en sluit aan bĳ onderstaand overzicht en saldo bestemmingen in de
paragraaf “Voorcalculaties in meerjarenperspectief”.
Mutaties reserves 2026-2027 per programma
 Programma                         2026          2026       2026 saldo        2027        2027      2027 saldo
                                 dotaties      onttrek.                      dotaties    onttrek.
 Bestuur                                  0   2.561.771 2.561.771                    0    158.071      158.071
 Maatschappĳ                              0   1.048.434 1.048.434                    0    332.000      332.000
 Omgeving                            6.330       685.832       679.502          6.330     430.000      423.670
 Totaal                              6.330    4.296.037 4.289.707               6.330     920.071      913.741
Bedragen in € (- is een nadeel)
Mutaties reserves 2028-2029 per programma
 Programma                         2028          2028       2028 saldo        2029        2029      2028 saldo
                                 dotaties      onttrek.                      dotaties    onttrek.
 Bestuur                                  0       44.671         44.671              0     44.671        44.671
 Maatschappĳ                              0      263.000       263.000               0           0             0
 Omgeving                            6.330       430.000       423.670          6.330            0        -6.330
 Totaal                              6.330       737.671       731.341          6.330      44.671       -37.317
Bedragen in € (- is een nadeel)
Voorcalculaties in meerjarenperspectief
In onderstaande tabellen staan de voorcalculaties per programma. Deze tabellen sluiten aan
bĳ de tabellen voor bestaand beleid, zoals deze bĳ de programma's staan weergegeven. In de
totaaltabel staat de resultaatbestemming (mutaties reserves).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>100                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Voorcalculaties in meerjarenperspectief
Overzicht voorcalculaties
 Bestuur                  Rekening   Begroting     Begroting               Meerjarenraming
                            2024       2025          2026          2027          2028           2029
 Lasten                      18.590      21.042        20.596        21.282        21.942        22.011
 Baten                       58.227      59.667        63.114        64.773        64.969        66.399
 Saldo voor bestemming       39.637      38.625        42.518        43.491        43.027        44.388
Bedragen x € 1.000
 Maatschappĳ              Rekening   Begroting     Begroting               Meerjarenraming
                            2024       2025          2026          2027          2028           2029
 Lasten                      49.657      46.157        50.097        47.775        47.009        46.692
 Baten                       13.951        8.156         9.225         8.336         8.666         8.675
 Saldo voor bestemming     - 35.705    - 38.001      - 40.872      - 39.439      - 38.343      - 38.016
Bedragen x € 1.000
 Omgeving                 Rekening   Begroting     Begroting               Meerjarenraming
                            2024       2025          2026          2027          2028           2029
 Lasten                      17.022      15.147        17.253        14.215        13.356        13.403
 Baten                       12.354        9.166       12.146          9.304         8.843         8.804
 Saldo voor bestemming       -4.669      - 5.982       - 5.107       - 4.911       - 4.513       - 4.599
Bedragen x € 1.000
 Totaal                   Rekening   Begroting     Begroting               Meerjarenraming
                            2024       2025          2026          2027          2028           2029
 Lasten                      85.268      82.346        87.891        83.217        82.253        82.051
 Baten                       84.531      76.988        84.486        82.412        82.478        83.878
 Saldo voor bestemming         - 737     - 5.358       - 3.460         - 859           171         1.772
 Mutaties reserves            1.187        4.811         4.290           914           731            37
 Saldo na bestemming             450       - 546           830            54           902         1.810
Bedragen x € 1.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Financiële begroting - Financiële positie                  101
Financiële begroting - Financiële positie
Begrotingsrichtlĳnen
Voor de samenstelling van de ramingen gelden de volgende uitgangspunten:
Personeelslasten
(Bronnen: Functieboek, Cao-akkoord 2025; Centraal Planbureau)
Uitgegaan wordt van de per 1 januari 2026 vastgestelde formatie. Bestaande vacatures worden
bĳ de toegestane formatie geraamd op het maximum van de functieschaal. Bĳ de bepaling van
de hoogte van de loonkosten is rekening gehouden met bevorderingen naar de functieschaal en
periodieke verhogingen waar per 1 januari 2026 recht op bestaat.
Voor 2026 is het uitgangspunt een loonstĳging van 3,8%. In 2027 4,8% en 2028/2029 4%.
Btw
Is de btw compensabel dan wordt exclusief btw geraamd. Bĳ niet-compensabele producten is de
btw een kostenpost en wordt inclusief btw geraamd.
Rente
(Bron: notitie reserves/voorzieningen, BBV voorschriften)
Richtlĳn bestaand beleid:
Ingaande 2006 wordt conform de BBV-voorschriften aan de voorzieningen, met uitzondering
van de voorzieningen Groot onderhoud gebouwen en Wegenonderhoud (2%), geen rente meer
toegevoegd. Over vervangingsinvesteringen en investeringen nieuw beleid wordt een rente
berekend van 2%.
Kapitaallasten
In de kapitaallasten zĳn de besluiten tot en met de raadsvergadering van juli verwerkt. Bĳ het
vaststellen van de nota Afschrĳvingsbeleid zĳn de afschrĳvingstermĳnen vastgesteld. Zie hiervoor
de nota Afschrĳvingsbeleid. Rente-omslagpercentage:0,0%.
Voorcalculaties (bestaand beleid)
(Bron: Begroting 2025, Jaarrekening 2024, Voorjaarsnota 2025)
In de ramingen wordt uitgegaan van het beleid dat geautoriseerd is in de begroting 2025, inclusief
de door de gemeenteraad vastgestelde begrotingswĳzigingen tot en met de maand juli 2025.
De ramingen zĳn aangepast aan autonome ontwikkelingen, zoals bĳvoorbeeld de ten opzichte van
de peildatum 1 januari 2025 verwachte toename van woonruimten e.d. De voor de toe- of afname
te hanteren eenheden en eenheidsprĳzen of -normen zĳn onderbouwd. Indien op grond van de
rekeninguitkomsten over 2024 of anderszins uit ervaring is gebleken dat een lagere dan wel een
hogere raming kan worden opgenomen, wordt uiteraard van deze lagere respectievelĳk hogere
raming uitgegaan.
Nieuw beleid / Vervangingsinvesteringen / Kosten bedrĳfsvoering
De kosten van nieuw beleid, vervangingsinvesteringen en bedrĳfsvoering worden niet in
de voorcalculaties opgenomen, maar zĳn in deze begroting afzonderlĳk vermeld. Dekking
kan plaatsvinden middels eenmalige budgetten (met name reserves) dan wel komen de
kapitaal-/ exploitatielasten ten laste van het begrotingsresultaat. De kapitaallasten van nieuwe
of vervangingsinvesteringen drukken, conform de nieuwe Nota Afschrĳvingsbeleid, op het jaar
volgend op dat van de investering. Investeringen onder de € 10.000 worden niet geactiveerd maar
komen in het geheel ten laste van het begrotingsresultaat.
Prĳsstĳgingen
(Bron: CBS, Centraal Planbureau)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>102                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsrichtlĳnen
De ramingen in de voorcalculaties voor de jaren 2026 - 2029 zĳn gebaseerd op een (verwachte)
prĳsstĳging van 2,74% in 2026. Voor 2027 2,52%, voor 2028 2,61% en voor 2029 is dit 2,5%. We
hebben daarvoor in die jaren een stelpost opgenomen in de voorcalculaties. Aansluiting is gezocht
bĳ de gecombineerde index en prĳs bruto binnenlands product uit het Centraal Economisch Plan
2025 die wordt gebruikt bĳ de berekening van de Algemene Uitkering.
Belastingen en heffingen
De ramingen van de opbrengsten van belastingen en tarieven zĳn in de voorcalculaties gebaseerd
op de tarieven 2025 en voor zover van toepassing op het aantal woonruimten en inwoners. Een
voorstel tot aanpassing van de tarieven vindt plaats in deze begroting. Voor de afvalstoffenheffing
en de leges worden kostendekkende tarieven gehanteerd. De inflatiecorrectie is voor 2026 na
de meicirculaire bepaald op 2,74%. Voor 2027 op 2,52%, voor 2028 2,61% en voor 2029 is het
inflatiepercentage op 2,5 bepaald. Bĳ aanpassing van de tarieven zal kritisch worden beoordeeld in
hoeverre stĳging plaats dient te vinden. Daarbĳ wordt steeds efficiënte en klantgerichte uitvoering
van diensten en producten nagestreefd.
Aantal inwoners en woningen
(Bron: woningbouwprognose VROG voorjaar 2025, bevolkingsprognose 2014-2034
Pronexus, CBS)
Voor ramingen die daarmee een relatie hebben, wordt per 1 januari 2025 uitgegaan van 24.961
inwoners respectievelĳk 10.943 woonruimten. Op basis van de huidige demografische prognoses
zal het aantal inwoners in Duiven de komende 4 jaar ongeveer gelĳk blĳven.
Aantallen woonruimten en inwoners
                              01-01-2025    01-01-2026     01-01-2027       01-01-2028       01-01-2029
 Woonruimten                       10.943       10.943         10.943           10.943            10.943
 Inwoners                          24.961       24.961         24.961           24.961            24.961
Begrotingsresultaten en maatregelen
Het begrotingsresultaat wordt verkregen door het totaliseren van de saldi van de voorcalculaties
na bestemming (inclusief reeds vastgestelde dotaties en onttrekkingen aan reserves) inclusief de
gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 en de Meicirculaire 2025. In deze begroting worden nog
enkele aanpassingen van de voorcalculatie alsook de financiële gevolgen van de raadsbesluiten
tot en met juli verwerkt. Verder proberen we de gevolgen van de septembercirculaire zo goed
mogelĳk in te schatten.
Raming begroting 2026 - 2029
In onderstaande tabel staan de begrotingsresultaten 2026 - 2029 vermeld.
Begrotingsresultaten 2026 - 2029
 Omschrĳving                                          2026          2027           2028             2029
 Saldo na Voorjaarsnota                         1.373.993       936.590       1.623.765        1.246.920
 Amendement 10 subsidie wĳkraden/                  -60.000       -79.000        -79.000          -79.000
 dorpsraden/dorpshuizen
 Amendement 18 blĳf uw buurt kleuren               -12.500       -12.500        -12.500          -12.500
 Saldo voor Begroting                           1.301.493       845.090       1.532.265        1.155.420
 Aanpassingen voorcalculaties                    -471.572      -790.926        -630.315          944.161
 Begrotingssaldo                                  829.921         54.164        901.950        2.099.581
 Aanvullende wens geluidsinstallatie                             -12.100        -12.100          -12.100
 Saldo voor dekkingsvoorstel                      829.921         42.064        889.850        2.087.481
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen                         103
 Omschrĳving                                               2026           2027        2028      2029
 Aanvullende maatregelen:
 OZB niet-woningen ipv reclamebelasting                 -62.500
 Nog te verwerken:
 Septembercirculaire
 Begrotingssaldo                                       767.421          42.064    889.850  2.087.481
 Saldo van incidentele baten en lasten                  -33.000        -33.000     -33.000   -33.000
 Structureel begrotingssaldo                           734.421            9.064   856.850  2.054.481
Bedragen in €
Na verwerking van alle ontwikkelingen van de afgelopen maanden en verwerking van de gevolgen
van 'Financieel gezond 2026' is de begroting voor alle jaren sluitend. Het weergeven van het
incidentele saldo is puur een BBV verplichting en heeft geen gevolgen voor de provinciale
beoordeling van de begroting.
Aanpassing voorcalculaties
In de zomerperiode zĳn alle voorcalculaties (lasten en baten) voor budgetten bestaand beleid
geactualiseerd. Het gaat hierbĳ om kleine aanpassingen (tot € 15.000) die er voor zorgen dat
de budgetten toereikend zĳn en aangepast aan het huidige prĳsniveau. In de voorcalculaties
is ook de bĳgewerkte activamodule verwerkt alsmede de vastgestelde meerjarenbegroting van
1Stroom. Evenals de salarissen binnen 1Stroom zĳn ook de salarissen voor het college, de griffie
en ook de raadsvergoedingen gestegen. Het renteresultaat is verslechterd. De rentetoevoeging
aan de onderhoudsvoorzieningen gaat omhoog. De bĳdrage aan de VGGM voor veiligheid gaat
omlaag. De bĳdrage aan de ODRA gaat juist omhoog. Het wegenonderhoud is duurder geworden.
De kosten voor groenonderhoud, reiniging openbaar gebied en voor speeltuinen stĳgen na de
nieuwe aanbesteding. Voor de exploitatie van het Horsterpark wordt meer geraamd. De subsidie
voor Kunstwerk! Is geindexeerd. De nieuwe school heeft hogere OZB-lasten. Er worden geen
leges meer geheven voor gehandicaptenparkeerkaarten. De af te dragen rĳksbĳdragen voor
reisdocumenten en rĳbewĳzen zĳn hoger. Er wordt extra subsidie ontvangen voor zwerfafval.
De stelpost voor verbonden partĳen is deels ingevuld. De opbrengsten voor dividend zĳn
geactualiseerd. Alle belastingopbrengsten zĳn geactualiseerd en de meicirculaire 2025 is verwerkt.
Bovendien zĳn alle maatstaven in de prognose van de Algemene Uitkering herzien en is een
stelpost in het financieel pakket nu ook doorgetrokken naar 2029. De bovenstaande aanpassingen
zorgen er voor dat het in de Voorjaarsnota 2025 gepresenteerde saldo voor de jaren 2026 t/m
2028 verslechtert. In 2029 is een verbetering te zien.
In de voorcalculaties zĳn alle wensen en speerpunten uit de vastgestelde Voorjaarsnota verwerkt.
                                                 2026              2027         2028       2029
 OZB woningen                                      105.749          100.672       86.654     -38.243
 Bĳdrage ODRA                                       60.000           60.000       60.000      60.000
 OZB niet woningen                                  56.225           50.901       38.870     -55.087
 Raad                                               40.122           40.122       40.122      40.122
 Circulus DVO                                       28.848           35.458       35.458      35.458
 Algemene baten en lasten                           21.982           21.982       21.982      21.982
 Wegen binnen de bebouwde kom                       20.175           28.859       37.977      62.551
 Gehandicaptenparkeerkaarten                        18.929           18.929       18.929      18.929
 Griffie                                            16.457           16.457       16.457      16.457
 Bĳzonder basisonderwĳs                               8.540          21.040       21.040      21.040
 kapitaallasten                                    153.822          144.342      162.163     165.208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>104                                      Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen
 Rentelasten                                           7.408           -25.232          26.079             12.779
 Subsidie Kunstwerk!                                   7.389            10.389          13.389             22.389
 Openbaar groen                                        7.131          102.881          224.388           334.238
 Speeltuinen en weiden                                 5.225            10.711          16.472             22.520
 Reisdocumenten en rĳbewĳzen                              653           27.858          42.452             99.559
 1stroom                                              52.636          116.723          170.063             44.594
 Gemeentefonds                                             -                -                -        -1.469.781
 Horsterpark                                          -1.250             4.938          11.434             18.256
 Zwerfafval                                          -17.000           -17.000         -17.000            -17.000
 Stelpost verbonden partĳen                        - 333.514         - 333.940       - 472.050          - 472.887
 Bĳdrage VGGM brandweer                              -18.000           -18.000         -18.000            -18.000
 Huisvuil                                            -44.298           -16.501         -16.501            -16.501
 Toeristenbelasting                                  -44.608           -44.608         -44.608            -44.608
 Reiniging openbaar gebied                            12.250            25.113          38.618             52.799
 Afvalstoffenheffing                                -110.019         -127.924         -133.977          -139.861
 Rioolheffing                                        -48.606           -47.813         -51.897          -119.354
 Dividend                                            -80.982           -80.982         -80.982            -80.982
 Kleine verschillen                                  259.985          331.612         -139.266           246.206
                                                     185.248          456.986          108.265        -1.177.218
Septembercirculaire
Op 16 september 2025 is de septembercirculaire verschenen. De financiële gevolgen van de
septembercirculaire zĳn van belang voor deze begroting. Die gevolgen worden zo spoedig mogelĳk
doorgerekend maar kunnen niet meer in dit document worden verwerkt. Via een kennisgeving
zal de gemeenteraad voor de behandeling van de begroting op 11 november 2025 op de hoogte
worden gebracht van de gevolgen zodat zĳ deze kunnen meewegen in hun beslissing. In de
Najaarsnota 2025 zullen de gevolgen dan vervolgens worden verwerkt.
Belastingtarieven
Hieronder zĳn de belastingtarieven voor het jaar 2026 vermeld. In het overzicht zĳn, ter vergelĳk,
de tarieven voor 2025 opgenomen. De tarieven van de rechten, waaronder de leges en tarieven
huur sportaccommodaties zĳn divers. Daarom zĳn deze tarieven niet opgenomen in het overzicht.
Tarieven belastingen
 Omschrĳving                                                                                     2025        2026
 OZB eigenarenbelasting:
 - woningen, % van vastgestelde waarde                                                         0,1117      0,1179
 - niet-woningen, % van vastgestelde waarde                                                   0,2109       0,2276
 OZB gebruikersbelasting niet-woningen, % van vastgestelde waarde                             0,1615       0,1743
 Afvalstoffenheffing vastrecht                                                                243,77       258,98
 Afvalstoffenheffing variabel:
 - per lediging 140 liter container restafval                                                    8,61         9,13
 - per lediging 240 liter container restafval                                                   15,33       16,26
 - per storting ondergrondse container                                                           2,41         2,56
 Rioolrechten per m3                                                                             1,94         1,99
 Toeristenbelasting:
 - hotel, hostel, pension, kampeerterrein en camperplaats en B&B                                 2,15         2,25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen                            105
 Omschrĳving                                                                           2025       2026
 Reclamebelasting, Centrum duiven                                                    750,00     750,00
Bedragen in €
Afvalstoffenheffing
Afvalstoffenheffing is een kostendekkende heffing. Loon- en prĳsstĳgingen alsmede
(vervangings)investeringen hebben invloed op de tarieven. Er wordt onderscheid gemaakt in een
vastrecht en een variabel tarief per lediging van de container voor restafval of per storting in een
ondergrondse container. Er wordt uitgegaan van een gemiddelde van 7 ledigingen of 28 stortingen
per jaar. De kosten van kwĳtschelding zĳn in de tarieven afvalstoffenheffing verdisconteerd. De
tarieven worden verhoogd met 6,05% vanwege een stĳging van de kosten.
Rioolrechten
Rioolheffing is een kostendekkende heffing. Het tarief wordt geheven per m3 waterverbruik. In
2022 heeft de gemeenteraad het Watertakenplan 2022–2026 vastgesteld. In het plan zĳn de
exploitatiekosten en de kosten voor de investeringen van de riolering en de gemalen alsmede de
DPRA maatregelen opgenomen. Al deze kosten worden gedekt uit de rioolheffing. Voorgesteld
wordt om de tarieven te verhogen met het inflatiepercentage van 2,74%.
OZB
Voor 2026 wordt uitgegaan van een inflatiecorrectie van 2,74%, voor 2027 van 2,52%, voor 2028
2,61% en voor 2029 betreft dit 2,5%. Bĳ de behandeling van de Voorjaarsnota 2025 is afgesproken
om de inflatiecorrectie voor 2026 door te voeren alsmede een extra stĳging van 5,76% om het
verwachte begrotingstekort (deels) op te kunnen lossen.
Aanvullende wens
In programma 1 wordt een investeringskrediet gevraagd voor de aanschaf van nieuwe microfoons
voor de geluidsinstallatie in de raadszaal. De hieruit voortkomende kapitaallast zal vanaf 2027 op
het saldo drukken en bedraagt € 12.100. Voor de exacte tekst verwĳzen we naar Programma 2.
Dekkingsvoorstel
Omdat alle begrotingsjaren sluiten met een positief saldo is het niet noodzakelĳk om aanvullende
maatregelen te treffen.
Geprognosticeerde balans 2026-2029
 Balans rubriek                            31-12-2026          31-12-2027 31-12-2028        31-12-2029
 Activa
 Vaste activa                                   91.553             88.470     86.610            83.872
 Voorraad gronden                               -9.506            -13.856    -13.666           -13.351
 Vlottende activa                               25.703             30.703     34.688            28..665
 Totaal activa                                 107.750           105.317    107.632             99.186
 Passiva
 Reserves                                       45.605             44.805     43.365            42.971
 Voorzieningen                                  38.752             39.859     40.955            42.275
 Langlopende leningen                           11.360             13.634     15.495            13.940
 Vlottende passiva                              12.033              7.019      7.817            15..938
 Totaal passiva                                107.750           105.317    107.632             99.186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>106                                   Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen
Financiering
Uit de liquiditeitsbegroting (zie financieringsparagraaf) blĳkt dat er geen extra behoefte aan
financieringsmiddelen ontstaat.
Begin 2026 heeft de gemeente Duiven een vaste schuld van € 9,5 miljoen. Deze leningen zĳn
allemaal aangetrokken bĳ de BNG. Het gemiddelde rente percentage hiervoor is in 2026 3,41%
tegenover 2,62% in 2025. De gemiddelde rente is gestegen in 2026 t.o.v. 2025 omdat een lening
met hoge rente is aangetrokken.
Stand en verloop van reserves
Stand reserves
 Omschrĳving                                           2026            2027             2028             2029
 Totaal reserves per 31/12                           31.496          31.427           32.228           33.056
Bedragen x € 1.000
In het meerjarenperspectief is rekening gehouden met toekomstige stortingen en onttrekkingen.
Er is nog geen rekening gehouden met de gevolgen van het dekkingsvoorstel. Zie voor een
toelichting de bĳlage 'Overzicht van reserves en voorzieningen' in deze begroting.
Stand en verloop van voorzieningen
Stand voorzieningen
 Omschrĳving                                           2026            2027             2028             2029
 Totaal voorzieningen per 31/12                      41.802          43.876           46.340           48.804
Bedragen x € 1.000
De voorzieningen stĳgen na 2026 als gevolg van de stortingen in de volgende voorzieningen:
• Groot onderhoud sportaccommodaties.
• Groot onderhoud culturele accommodaties.
• Onderhoud wegen.
• Riolering.
• Pensioenen wethouders.
Voor een uitgebreide toelichting op het verloop van de voorzieningen kan de nota 'Reserves en
voorzieningen' en de paragraaf 'Onderhoud kapitaalgoederen' worden geraadpleegd.
Overzicht Incidentele baten en lasten
 2026
 Lasten                                              Baten
                                                     Bĳdrage exploitatie aan
 Dotatie algemene reserve                  9.054.944                                                9.054.944
                                                     Algemene Reserve
 Diverse uitgaven dekking uit
                                         11.163.509 Ontrekking aan Algemene Reserve                11.163.509
 Algemene Reserve
                                                     Verkoop groenstroken                              33.000
 Totaal 2026 programma 1                 20.218.453 Totaal 2026 programma 1                       20.251.453
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen                             107
                                                       Uitgaven onderwĳsachterstandenbeleid
 Uitgaven bestemmingsreserve
                                              25.000 worden gedekt uit de                         25.000
 Onderwĳsachterstandenbeleid
                                                       br onderwĳsachterstandenbeleid
                                                       UItgaven beschermd wonen worden
 Uitgaven bestemmingsreserve
                                            657.500 gedekt uit de bestemmingsreserve             657.500
 beschermd wonen
                                                       beschermd wonen
 Specifieke uitkering                                  Specifieke
                                            485.075                                              485.075
 onderwĳsachterstandenbeleid                           uitkering onderwĳsachterstandenbeleid
 Totaal 2026 programma 2                  1.167.575 Totaal 2026 programma 2                    1.167.575
 Dotatie bestemmingsreserve                            Storting bĳdrage windpark
                                               6.330                                               6.330
 groenfonds bĳdrage windpark                           bestemmingsreserve groenfonds
                                                       Ontrekking uitgaven
 Uitgaven landschapsontwikkeling uit
                                              30.000 landschapsontwikkeling uit                   30.000
 bestemmingsreserve groenfonds
                                                       bestemmingsreserve groenfonds
 Uitgaven BR A15                            100.000 Onttrekking uitgaven BR A15                  100.000
                                                       Onttrekking uitgaven
 Uitgaven BR Circulaire economie              29.832                                              29.832
                                                       bestemmingsreserve circulaire economie
 Mutaties Grex                          20.722.887 Mutaties Grex                              20.722.887
 Totaal 2026 programma 3                20.889.049 Totaal 2026 programma 3                    20.889.049
 Totaal lasten 2026                     42.275.077 Totaal baten 2026                          42.308.077
 2027
 Lasten                                                Baten
                                                       Verkoop groenstroken                       33.000
                                                       Bĳdrage exploitatie aan
 Dotatie Algemene Reserve                 8.635.392                                            8.204.626
                                                       Algemene Reserve
 Uitgave diverse exploitatie gedekt uit
                                          8.204.626 Onttrekking Algemene Reserve               8.204.626
 de Algemene Reserve
 Totaal 2027 programma 1                16.840.018 Totaal 2027 programma 1                    16.873.018
 Uitgaven beschermd wonen                              Onttrekking uitgaven
                                            240.000                                              240.000
 uit bestemmingsreserve                                bestemmingsreserve beschermd wonen
                                                       Onttrekking uitgaven
 Uitgaven bestemmingsreserve
                                              92.000 doelgroepenvervoer                           92.000
 Doelgroepenvervoer
                                                       uit bestemmingsreserve
 Totaal 2027 programma 2                    332.000 Totaal 2027 programma 2                      332.000
 Uitgaven BR A15                            100.000 Bĳdrage BR A15                               100.000
 Dotatie aan                                           Toevoeging bĳdrage windpark aan
                                               6.330                                               6.330
 bestemmingsreseve groenfonds                          bestemmingsreserve Groenfonds
                                                       Onttrekking
 Uitvoeringsprogramma LOP                     30.000                                              30.000
                                                       uitgaven landscahpsontwikkelplan
 Mutaties Grex                            4.349.694 Mutaties Grex                              4.349.694
 Totaal 2027 programma 3                  4.486.024 Totaal 2027 programma 3                    4.486.024
 Totaal lasten 2027                     21.418.042 Totaal baten 2027                          21.451.042
 2028
 Lasten                                                Baten
                                                       Verkoop groenstroken                       33.000
                                                       Toevoeging dotaties aan
 Dotatie Algemene Reserve                 8.060.736                                            8.060.736
                                                       Algemene Reserve
 Uitgaven gedekt uit                                   Onttrekking uitgaven diverse aan
                                          6.829.496                                            6.829.496
 Algemene Reserve                                      Algemene Reserve
 Totaal 2028 programma 1                14.890.232 Totaal 2028 programma 1                    14.923.232
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>108                                  Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Begrotingsresultaten en maatregelen
                                                    Onttrekking uitgaven uit
 Uitgaven br beschermd wonen                 90.000                                                   90.000
                                                    bestemmingsreserve beschermd wonen
                                                    Onttrekking uitgaven
 Uitgaven doelgroepenvervoer                173.000 doelgroepenvervoer                               173.000
                                                    uit bestemmingsreserve
 Totaal 2028 programma 2                    263.000 Totaal 2028 programma 2                          263.000
                                                    Ontrekking uitgaven
 Uitgaven landschapsontwikkeling             30.000 landschapsontwikkeling uit                        30.000
                                                    bestemmingsreserve groenfonds
 Dotatie bĳdrage windpark aan                       Bĳdrage windpark aan
                                              6.330                                                    6.330
 bestemmingsreserve groenfonds                      bestemmingsreserve groenfonds
 Uitgaven BR A15                            100.000 Bĳdrage BR A15                                   100.000
 Mutaties Grex                              187.266 Mutaties Grex                                    187.266
 Totaal 2028 programma 3                    323.596 Totaal baten 2028 programma 3                    323.596
 Totaal lasten 2028                                 Totaal baten 2028
 2029
 Lasten                                             Baten
 Dotatie Algemene Reserve                 5.251.830 Toevoeging aan Algemene Reserve                5.251.830
 Uitgaven dekking uit
                                          4.256.240 Onttrekking Algemene Reserve                   4.256.240
 Algemene Reseve
                                                    Verkoop groenstroken                              33.000
 Totaal 2029 programma 1                  9.508.070 Totaal 2029 programma 1
 Uitgaven BR A15                            100.000 Bĳdrage BR A15                                   100.000
 Dotatie Bĳdrage Windpark aan                       Storting bĳdrage windpark in
                                              6.330                                                    6.330
 bestemmingsreserve groenfonds                      bestemmingsreserve groenfonds
                                                    Onttrekking uitgaven
 Uitgaven landschapsontwikkeling uit
                                             30.000 landschapsontwikkeling uit                        30.000
 bestemmingsreserve groenfonds
                                                    bestemmingsreserve Groenfonds
 Mutaties Grex                              317.070 Mutaties Grex                                    317.070
 Totaal 2029 programma 3                    453.400 Totaal 2029 programma 3                          453.400
 Totaal lasten 2029                       9.961.470 Totaal baten 2029                              9.994.470
Lasten
Programma 2 Maatschappĳ
Voor het jaar 2026 worden de uitgaven voor het onderwĳsachterstandenbeleid gedekt uit de
specifieke uitkering onderwĳsachterstandenbeleid.
Programma 3 Omgeving
De totale lasten en baten van de grondexploitatie worden als incidenteel aangemerkt.
Baten programma 1 Bestuur
De post opbrengst € 33.000 verkoop groenstroken aan inwoners valt onder incidentele baten. Dit
zogenaamde snippergroen is bezit en kun je maar 1 keer verkopen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Financiële begroting - Conclusie                            109
Financiële begroting - Conclusie
In de Voorjaarsnota 2025 zĳn behalve de ambities en wensen van onze organisatie voor
de komende jaren ook de maatregelen uit het project 'Financieel gezond 2026' verwerkt. Dit
project was ingezet om het naderende 'Ravĳnjaar' op te kunnen vangen. Mede dankzĳ deze
maatregelen, maar ook dankzĳ de meicirculaire waarin het Rĳk het Ravĳnjaar heeft uitgesteld,
zĳn de begrotingssaldi voor de komende jaren positief. Na verwerking van alle besluiten uit
de Voorjaarsnota zĳn alle voorcalculaties voor bestaand beleid geactualiseerd. Dat levert een
begrotingsbeeld op waarbĳ het niet nodig is om aanvullende maatregelen door te voeren.
Aangezien er van de demissionaire regering niet wordt verwacht dat zĳ nieuw beleid zullen
doorvoeren in de septembercirculaire wordt niet verwacht dat de circulaire nog veel wĳziging
gaat brengen in de cĳfers. In de meicirculaire 2026 zal dan mogelĳk een vervolg komen op de
reparatiewerkzaamheden die al eerder zĳn doorgevoerd.
Met behulp van de in de Voorjaarsnota aangegeven kaders is deze meerjarenbegroting
samengesteld. In deze Meerjarenbegroting zĳn alle financiële gevolgen van speerpunten en
aanvullende wensen reeds verwerkt. Alleen de wens inzake de nieuwe microfoons voor de
raadszaal is toegevoegd. Daarbĳ is uitgegaan van duurzaam financieel beleid.
In het kader van duurzaam financieel beleid moet rekening worden gehouden met de vereisten
die de provinciale toezichthouder stelt aan onze begroting om niet onder toezicht te komen: als de
eerste jaarschĳf van de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, dan moet aannemelĳk
zĳn dat dit evenwicht uiterlĳk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand wordt gebracht.
Deze begroting voldoet aan de eis om het eerste jaar structureel sluitend te presenteren. 2026 is
voor een groot gedeelte is opgelost met incidentele maatregelen. Het surplus van de Algemene
Reserve mocht hier deels voor worden ingezet. De maatregelen uit het project "Financieel gezond
2026" zorgen er echter voor dat in de komende jaren een structurele oplossing is gevonden.
De nieuw te kiezen regering gaat in de komende tĳd duidelĳk maken waar zĳ voor staat en welke
gevolgen dit zal hebben voor de lagere overheden. Voorlopig komt daar nog weinig nieuws over in
de verkiezingsprogramma's. Ondertussen loopt nog altĳd de lobby van de VNG om oplossingen te
vinden voor het (uitgestelde) ravĳnjaar en de nieuwe financieringssystematiek. Wellicht dat hier in
de meicirculaire 2026 duidelĳkheid over komt.
Ook onze verbonden partĳen zĳn volop aan het zoeken naar mogelĳkheden om in de toekomst
hun taken te kunnen blĳven uitvoeren. Waarbĳ toch vaak naar de deelnemende gemeente wordt
gekeken om het financiële plaatje sluitend te maken. En op basis van het hiervoor geschilderde
financiële perspectief zal het een uitdaging worden om hier structureel in mee te blĳven doen.
Alle verbonden partĳen zĳn verzocht om hun uitgaven nog eens goed onder de loep te nemen
en te kĳken naar mogelĳkheden om de bĳdrage van de gemeente te verlagen. Een deel van de
eerder opgenomen stelpost is inmiddels gerealiseerd doordat in de verschillende begrotingen van
de verbonden partĳen maatregelen zĳn genomen om de kosten te drukken en de bĳdrage van de
deelnemende gemeenten daarmee minder te laten stĳgen.
De winstverwachting en het moment van winstuitname van de grondexploitatie is bĳgesteld.
Vooralsnog is dit een reële weergave van de huidige markt. De nog in exploitatie zĳnde
bedrĳventerreinen kondigen nog een positief resultaat aan. De woningbouwcomplexen zullen naar
verwachting niet positief uitvallen. Voor verliesgevende complexen is een voorziening gevormd die
ieder jaar naar aanleiding van de herziening van de complexen wordt aangevuld of afgeroomd.
Vennootschapsbelasting
Met ingang van 2016 zĳn gemeenten voor een aantal activiteiten, zoals de grondexploitatie,
vennootschapsbelastingplichtig. Voor de jaren tot en met 2023 is inmiddels een definitieve aanslag
ontvangen conform de ingediende aangiften. Verwacht wordt dat de aangifte over het jaar 2024 in
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>110                                     Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Financiële begroting - Conclusie
de tweede helft van 2025 wordt verstuurd. Hiervoor is door de belastingdienst uitstel verleend tot
1 mei 2026.
Algemene Uitkering
De Algemene Uitkering en de hoogte daarvan blĳven erg onzeker. Een groot deel van de
gelden voor het Sociaal Domein zĳn inmiddels onderdeel van de Algemene Uitkering. Alleen
voor de Participatiewet komen de gelden via een integratie-uitkering naar de gemeente. Ook
de herverdeling van het Gemeentefonds is doorgevoerd. De VNG is druk bezig om de minister
er van te overtuigen dat het zogenaamde Ravĳnjaar structureel opgelost moet worden. In de
meicirculaire is dit probleem twee jaar vooruitgeschoven. In de komende jaren zullen zaken als de
Hervormingsagenda jeugd en eigen bĳdragen in het Sociaal Domein onderwerp van discussie zĳn.
Bovendien zal er veel energie gaan zitten in het herstellen van het onderlinge vertrouwen. De VNG
is druk bezig om de strategie in deze discussie te bepalen.
De stand van de Algemene Reserve
Naar verwachting wordt de stand van de Algemene Reserve eind 2026 € 23,6 miljoen. De
Algemene Reserve is onderdeel van de berekening van het weerstandsratio en dit ratio bedraagt
per 1 januari 2026 3,39 bĳ een gemiddeld risico. Het uitgangspunt omtrent dit ratio is dat deze ligt
tussen 1,4 en 2,0 (ruim voldoende). Dit betekent dat het weerstandsvermogen van de gemeente
Duiven uitstekend is om de beschreven risico's te dekken.
Daarnaast is het streven van de gemeente Duiven om een solvabiliteitsratio te behalen van 35%.
Dit betreft een vergelĳking van het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. In 2026
wordt een solvabiliteitsratio van 42,3% verwacht. Dit ratio daalt in 2027 naar 38,7%.
Speerpunten/nieuw beleid
In totaal is er in deze begroting ruim € 450.000 in 2026 aan extra kosten ingebracht om in te
spelen op speerpunten en aanvullende wensen. Door de stand van de Algemene Reserve, het
ruim voldoende weerstandsvermogen en de maatregelen uit Financieel gezond 2026 kunnen we
deze kosten opvangen. Alle gevolgen van de Voorjaarsnota zĳn in deze begroting verwerkt.
Conclusie
De financiële positie van de gemeente Duiven is redelĳk. De stand van de Algemene Reserve
is boven het maximale niveau en het weerstandsvermogen is ruim voldoende. De maatregelen
die voortvloeien uit het project 'Financieel gezond 2026' zorgen voor ruimte in de toekomstige
begrotingssaldi. Het blĳft echter wel opletten. Een groot deel van het tekort voor 2026 wordt gedekt
met een bĳdrage uit de Algemene Reserve. Door de provincie wordt deze maatregelen (tĳdelĳk?)
als een structurele dekking aangemerkt. Doordat een groot deel van de in de Voorjaarsnota
verwerkte maatregelen structureel doorwerken lĳkt het probleem daarmee voor de komende jaren
te zĳn opgelost. Waarbĳ nog altĳd wel de vraag blĳft of alle maatregelen ook daadwerkelĳk
voor de opgenomen bedragen kunnen worden gerealiseerd. De organisatie is inmiddels al druk
doende om het proces van monitoring van de realisatie vorm te geven. Vooral bĳ de maatregelen
rondom clustering van budgetten zal dit nog de nodige inspanning en overtuigingskracht vragen.
De ontwikkelingen op woningbouwgebied kunnen in de toekomst nog extra risico's geven. Ook
de Circulaire Economie zal in de komende jaren meer van ons gaan vragen aan personeel
en middelen. De gespannen situatie op de arbeidsmarkt en de steeds maar stĳgende prĳzen
zorgen er voor dat het steeds lastiger wordt om de grote ambities op allerlei gebieden ook
daadwerkelĳk te kunnen realiseren. Het structureel voortzetten van duurzaam financieel beleid
zal dan ook nog een uitdaging worden. Het blĳft zaak de bestaande ambities te spiegelen aan
de financiële mogelĳkheden. De structurele doorwerking van maatregelen moet wel binnen de
financiële ruimte passen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Bĳlagen                                          111
Bĳlagen
Kerngegevens
                                                             Werkelĳk per   Geraamd per
                                                            1 januari 2025 1 januari 2026
Inwoners:
Jonger dan 20 jaar                                                   5.203          5.203
van 20 - 64 jaar                                                   14.095          14.095
van 65 jaar en ouder                                                 5.663          5.663
Totaal                                                             24.961          24.961
Bĳstandsgerechtigden:
IOAW                                                                    25             24
IOAZ                                                                     4              3
BBZ                                                                      1              1
Participatiewet                                                        352            345
Totaal                                                                 382            373
Fysieke structuur
Woningen                                                           10.938          10.938
Bĳzondere woongebouwen                                                   5              5
Aantal woonruimten                                                 10.943          10.943
Oppervlakte gemeente                                              3.516 ha       3.516 ha
Waarvan binnenwater                                                 126 ha         126 ha
Wegen, paden etc. binnen en buiten de
bebouwde kom (in m2 x 1.000)
- Weg - gemiddeld belast                                               221            229
- Weg - licht belast                                                   355            288
- Weg in woongebied                                                    627            709
- Weg in verblĳfsgebied                                                374            390
- Fietspaden                                                           150            183
Openbaar groen (in m2 x 1.000)                                       1.211          1.134
Sportcomplexen (in m2 x 1.000)                                         185            132
Bermen (in m2 x 1.000)                                                 919            991
Bermen (in m x 1.000)                                                  125            n.b.
Lichtmasten                                                          5.668          5.669
Financiële structuur (bedragen x € 1.000)
                                                           Rekening 2024
Uitgaven/inkomsten voorcalculaties                                 85.570          88.782
Opbrengst belastingen/retributies:                                 14.125          16.305
- Onroerende-zaakbelastingen                                         6.843          8.100
- Afvalstoffenheffing/reinigingsrechten                              2.982          3.652
- Rioolheffing                                                       2.383          2.497
- Toeristenbelasting                                                   263            295
- Reclamebelasting                                                      50            179
- Marktgelden                                                            1              2
- Lĳkbezorgingsrechten                                                  87            204
- Leges omgevingsvergunning                                            511            701
- Overige leges                                                        731            675
Algemene Uitkering Gemeentefonds                                   48.499          49.906
Stand reserves en voorzieningen
                                              per 31/12/2024               per 31/12/2025
Algemene Reserve                                      32.127                       25.659
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>112                                                Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Kerngegevens
Bestemmingsreserves                                    908                                     8.782
Voorzieningen                                       37.472                                    39.706
Totaal                                              72.426                                    74.147
Bedragen x € 1.000
Berekening tarieven afvalstoffenheffing
Afvalstoffenheffing 2026-2029
                                                   2026          2027          2028          2029
 Voorcalculaties
 Reinigen openbaar gebied (33% van de kosten)      102.950       107.714       112.717       117.970
 Salariskosten reinigen openbaar gebied (33% van   108.957       108.957       108.957       108.957
 de kosten)
 Huishoudelĳk afval huis aan huis inzamelen         77.606        77.606        77.606        77.606
 Opbrengsten huishoudelĳk afval huis aan          -238.434      -234.293      -234.293      -234.293
 huis inzamelen
 Afvalaanbiedstation                               107.846        88.557        82.837        82.365
 Opbrengsten afvalaanbiedstation                  -200.920      -200.920      -200.920      -200.920
 Kosten Circulus                                 2.230.815     2.237.425    2.237.425     2.237.425
 Kosten heffing en invordering                      12.833        12.833        12.833        12.833
 Salariskosten TV 7.3                              799.700       799.700       799.700       799.700
 Vervangingsinvesteringen
                                                 3.001.353     2.997.580    2.996.862     3.001.643
 BTW 21%                                           516.086       515.325       516.376       517.479
 Totaal                                          3.517.439     3.512.905    3.513.238     3.519.122
 Kwĳtschelding                                     104.300       104.300       104.300       104.300
 Oninbaar/leegstand                                 30.000        30.000        30.000        30.000
 Totale kosten voor afvalstoffenheffing          3.651.739     3.647.205    3.647.538     3.653.422
 Containers
 Grondgebonden aansluiting                            9.980       10.025        10.035        10.035
 Hoogbouwaansluitingen                                  909          909           909           909
 Nieuwbouw 1/2                                           45           10             0             0
 Totaal aantal containers                           10.934        10.944        10.944        10.944
 Grondgebonden huishoudens
 Vastrecht                                       2.593.422     2.595.568    2.597.245     2.601.435
 Variabel rest uitgaande van 7 ledigingen          555.138       555.975       556.418       557.316
 Variabel rest 240 liter                           194.382       193.668       193.600       193.912
 Hoogbouw aansluitingen
 Vastrecht                                         236.216       235.349       235.266       235.646
 Variabel uitgaande van 28 stortingen               65.271        65.031        65.009        65.114
 Nieuwbouw 1/2
 Vastrecht                                            5.847        1.295             0             0
 Variabel rest uitgaande van 8 ledigingen             1.443          319             0             0
 Opbrengsten afvalstoffenheffing                 3.651.739     3.647.205    3.647.538     3.653.422
Bedragen in €
Tarieven in €
                                                  2025       2026      2027        2028       2029
 Vastrecht grondgebonden huishoudens             244,21     259,86    258,91      258,82     259,24
 Variabel tarief rest 140 liter                   8,61       9,16      9,13        9,13       9,14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Berekening tarieven afvalstoffenheffing                                 113
                                                          2025         2026        2027       2028      2029
 Variabel tarief rest 240 liter                           15,33        16,31       16,25      16,25     16,27
 Vastrecht hoogbouw aansluitingen                        244,21       259,86      258,91     258,82    259,24
 Variabel tarief hoogbouwaansluitingen                     2,41         2,56        2,56       2,55      2,56
 Tarief:
 Grondgebonden huishoudens (7 aanbiedingen)             304,48       323,98      322,82     322,73    323,22
 Hoogbouw aansluitingen (28 aanbiedingen)               311,69       331,54      330,59     330,22    330,92
Berekening tarieven rioolrecht
Rioolrecht 2026-2029
                                                              2026            2027         2028        2029
 Kosten
 Op basis van voorcalculaties
 Water Taken Plan                                                     0              0       3.000             0
 - te compenseren BTW                                                 0              0          630            0
 Wegen                                                          40.000          5.000        5.000        5.000
 - te compenseren BTW                                            8.400          1.050        1.050        1.050
 Riool                                                        854.624         866.999    1.158.628   1.158.628
 - te compenseren BTW                                         108.718         111.317       86.917      86.917
 Rioolgemalen en randvoorzieningen                            489.607         489.607      485.149     485.149
 - te compenseren BTW                                           65.205         65.205       65.205      65.205
 Lasten heffing en invordering (excl. deurwaarder)              30.386         30.386       30.386      30.386
 - te compenseren BTW                                            5.524          5.524        5.524        5.524
 Totale salariskosten                                         684.045         684.045      684.045     684.045
 - te compenseren BTW                                         143.649         143.649      143.649     143.649
 Vervangingsinvesteringen in het kader van het Water          207.811         207.811      207.811     207.811
 Taken Plan
 Totaal                                                     2.637.969      2.610.593     2.876.994   2.859.547
 Bĳdrage in voorziening                                       -72.890          19.126     -178.640     -93.734
 Totale kosten                                              2.565.079      2.629.719     2.698.355   2.765.813
 Opbrengsten                                                2.496.670      2.565.079     2.629.719   2.698.355
 Opbrengsten + 2,74% in 2026 in 2027 2,52%, in              2.565.079       2629.719     2.698.355   2.765.813
 2028 2,61% en in 2029 2,5% prĳsindex.
 Tekort                                                               0              0            0            0
 In percentages per jaar                                          0,0%          0,0%         0,0%         0,0%
Tarief
                                                          2025         2026        2027       2028      2029
 Tarief                                                   € 1,94      € 1,99       € 2,04     € 2,09    € 2,14
Bedragen in €
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>114                            Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Overzicht van reserves en voorzieningen
Overzicht verloop reserves
                                   Beginstand       mutatie     Beginstand       Mutatie      Eindstand
                                     1-1-2025         2025       1-1-2026           2026      31-12-2026
 Algemene Reserve                    32.127.085 -6.468.333       25.658.752 - 2.108.565        23.550.187
 Bestemmingsreserves:
 Statushouders                          140.151        -33.000       107.151             0        107.151
 Nieuwe Wet inburgering                  73.300              0        73.300             0          73.300
 Wet Open Overheid WOO                   95.578              0        95.578             0          95.578
 Onderwĳsachterstandenbeleid             50.000        -25.000        25.000       -25.000                0
 Doelgroep vervoer                      479.800       253.000        732.800             0        732.800
 Parkmanagement                         110.000              0       110.000             0        110.000
 Beschermd wonen                      1.158.375      -804.000        354.375     -657.500        -303.125
 Gevolgen grondwater-                   281.124                      281.124             0        281.124
                                                             0
 verontreiniging Nieuwgraaf
 Het groenfonds                          79.598        -23.670        55.928       -23.670          32.258
 Ontwikkeling A15                       971.163      -100.000        871.163     -100.000         771.163
 Fonds bovenwĳkse voorzieningen       1.495.388      -100.000     1.395.388              0      1.395.388
 Betaalbare woningbouw                1.669.972        -91.000    1.578.972              0      1.578.972
 Circulaire economie                    588.235      -159.390        428.845      - 29.832        399.013
 Vitale dorpen en wĳken                 319.803      -100.000        219.803             0        219.803
 Groen-blauw ontwikkeling               400.000                             0            0                0
                                                     -400.000
 tussengebied Duiven-Westervoort
 Implementatie                          618.953                      508.703             0        508.703
                                                     -110.250
 nieuwe omgevingswet
 Reserve saldo van rekening             449.766      -449.765               0            0                0
 Migratie en intergratie                            1.423.824     1.423.824              0      1.423.824
 Klimaatadaptatie                                     154.000        154.000             0        154.000
 Groenonderhoud                                       188.000        188.000             0        188.000
 Intergraal huisvestingsplan                            70.000        70.000             0          70.000
 Totaal bestemmingsreserves           8.981.206      -307.251     8.673.954      -836.002       7.837.952
 Geblokkeerde Bestemmingsreserves
 Stimuleringsfonds                      107.571              0       107.571             0        107.571
 Geblokkeerde reserve
 Totaal geblokkeerde                    107.571              0       107.571             0        107.571
 bestemmingsreserves
 Totaal                              41.215.862    -6.775.584    34.440.277 -2.944.567         31.495.710
Bedragen in €
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                        115
Algemene Reserve
Beheerder: Ondersteuning/Team advies
Doel                                                    Omvang en mutaties
De Algemene Reserve dient als                           Stand per 01-01-2025              € 32.127.085
weerstandsvermogen van de gemeente.                     Onttrekkingen 2025
                                                        Accommodatiebeleid                €46.000
Besteding                                               Beschutte huiskamer               €25.000
De reserve wordt gevoed met eventuele                   Communicatie grote projecten      €85.000
jaarrekeningsaldi en positieve resultaten               Eenmalige dekking opschaling      €800.000
van grondexploitaties. Onttrekkingen worden             Fietsenplan via st leergeld       €10.000
geraamd op basis van specifieke                         FTE dienstverlening               €41.265
voorstellen of negatieve rekeningsaldo /                Gezond en veilig opgroeien        €50.000
resultaten grondexploitaties.
                                                        Hangplekken                       €50.000
                                                        Intensivering zelfbeheer          €46.000
                                                        Intensivering zelfbeheer          €50.000
                                                        Inzet MEE                         €13.000
                                                        Jeugdconsulent                    €66.000
                                                        Leerplichtambtenaren              €23.734
                                                        Liemerse ambassade                €25.000
                                                        Liemerse economische visie        €31.000
                                                        Maatwerk leerlingenvervoer        €40.000
                                                        Noodlokalen IKC Remigius          €21.250
                                                        Ontwikkelopgave woningbouw        €170.000
                                                        openbare ruimte
                                                        Procesmanager SD                  €88.200
                                                        Projectleider Blĳfwĳk             €25.000
                                                        Renovatie veld 1 westerduiven     €16.000
                                                        Uitvoeren woonvisie               €300.000
                                                        Uitvoering geven aan participatie €75.000
                                                        Uitvoeringsprogramma              €95.000
                                                        participatiebeleid
                                                        Versterken en afstemmen van       €50.000
                                                        de toegangen
                                                        Omgevingsvergunning leges         €95.350
                                                        Rekeningsaldo 2024                €1.386.059
                                                        Saldo begroting                   € 2.744.475
                                                        Totaal onttrekkingen              € 6.468.333
                                                        Stortingen 2024
                                                        Totaal stortingen                 €          0
                                                        Stand per 31-12-2025              € 25.658.752
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>116                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
                                                 Omvang en mutaties
                                                 Onttrekkingen 2026
                                                 Beschutte huiskamer                  €   25.000
                                                 Communicatie grote projecten         €   85.000
                                                 Fietsenplan via st leergeld          €   10.000
                                                 FTE dienstverlening                  €   41.265
                                                 Gezond en veilig opgroeien           €   50.000
                                                 Inzet MEE                            €   13.000
                                                 Jeugdconsulent                       €   66.000
                                                 Leerplichtambtenaren                 €   23.734
                                                 Liemerse ambassade                   €   25.000
                                                 Liemerse economische visie           €   31.000
                                                 Maatwerk leerlingenvervoer           €   40.000
                                                 Ontwikkelopgave woningbouw           € 170.000
                                                 openbare ruimte
                                                 Procesmanager SD                     € 88.200
                                                 Uitvoeren woonvisie                  € 200.000
                                                 Uitvoering geven                     € 75.000
                                                 aan participatie
                                                 Versterken en afstemmen van          € 50.000
                                                 de toegangen
                                                 uitvoering en borging                € 63000
                                                 participatiebeleid VJN 23
                                                 Omgevingsvergunning leges            € 95.350
                                                 Saldo begroting                      €        957.016
                                                 Totaal onttrekkingen                 €
                                                 Stortingen 2026
                                                 Stand per 31-12-2026                  € 23.550.187
Bestemmingsreserves Programma Bestuur
Bestemmingsreserve "Wet open Overheid WOO"
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                             Omvang en mutaties
Deze reserve is gevormd met ontvangen
middelen van het Rĳk voor implementatie van de Stand per 1-1-2026                       €       95.578
Wet Open Overheid (WOO).
                                                 Onttrekkingen 2026:                    €              0
                                                 Stortingen 2026:                       €              0
                                                 Stand per 31-12-2026                   €       95.578
Besteding
De reserve zal geheel worden besteedt aan de implementatie van de Wet Open Overheid.
Bestemmingsreserves Programma Maatschappĳ
Bestemmingsreserve "Statushouders"
Beheerder: Team Sociaal Domein
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                  117
Doel                                                    Omvang en mutaties
Ter dekking van de uitgaven in het kader van
nieuwe aanpak integratie statushouders. De              Stand per 1-1-2026          €    107.151
nieuwe aanpak houdt drie sporen:
• Verder inzetten op het integreren en                  Onttrekkingen 2026:         €          0
   participeren van statushouders en mensen
   met een migratieachtergrond die al langer in         Stortingen 2026:            €          0
   Duiven gevestigd zĳn.
• Verder inzetten op integrale aanpak                   Stand per 31-12-2026        €    107.151
   van de participatie en integratie van
   nieuwkomers (statushouders en mensen met
   een migratieachtergrond)
• Voorbereiding implementatie landelĳke
   wetswĳziging wet inburgering.
Besteding
Investering in cruciale middelen ter ondersteuning bĳ inburgering. Nadere uitgaven ten behoeve
van extra onvoorziene inzet bĳ taalonderwĳs. Verwachte frictiekosten in verband met nieuwe koers
nieuwe kabinet. Een nauwkeurig beeld van de hoogte van de uitgaven in dit kader zĳn niet bekend,
maar zullen zeker flink van invloed zĳn op het budget.
Bestemmingsreserve "Nieuwe wet inburgering"
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                                    Omvang en mutaties
Deze bestemmingsreserve is gereserveerd ter
dekking van de kosten voor de invoering /               Stand per 1-1-2026          €     73.300
implementatie van de Nieuwe Wet Inburgering.
                                                        Onttrekkingen 2026:         €          0
                                                        Stortingen 2026:            €          0
                                                        Stand per 31-12-2026        €     73.300
Besteding
Ter dekking van de uitgaven voor de invoering van de Nieuwe Wet Inburgering. Hiervoor zĳn
incidentele uitgaven geweest die bĳ het vormen van nieuwe beleidsregels een structureel karakter
gaan krĳgen. De verdere coördinatie van de driehoek opvang-huisvesting-inburgering brengt
kosten met zich mee.
Bestemmingsreserve "Migratie en Integratie"
Beheerder: Team Projectenbureau
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>118                           Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Doel                                              Omvang en mutaties
Deze reserve is onder andere
gevormd voor aankoop van vastgoed                 Stand per 1-1-2026                     € 1.423.824
voor duurzame vluchtelingenopvang en
huisvesting statushouders.                        Onttrekkingen 2026:                    €              0
                                                  Stortingen 2026:                       €              0
                                                  Stand per 31-12-2026                   € 1.423.824
                                                  Besteding
                                                  Ter dekking voor de uitgaven van:
                                                  aanpassingen beleid vluchtelingenopvang,
                                                  duurzame visie op migratie en integratie, inzet
                                                  integratie statushouders en werkzaamheden
                                                  centrale opvanglocatie.
Bestemmingsreserve "Doelgroepenvervoer"
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                              Omvang en mutaties
Gevormd om tekorten die zouden ontstaan
vanwege de corona problematiek te dekken bĳ       Stand per 1-1-2026                     €      732.800
de BVO DRAN.
                                                  Onttrekkingen 2026:                    €              0
                                                  Stortingen 2026:                       €              0
                                                  Stand per 31-12-2026                   €      732.800
Besteding
Deze reserve is geheel nodig ter dekking van wettelĳk verplichte investeringen en toekomstige
kosten zoals zero-emissie en daarnaast de stĳgingen in brandstof- en loonkosten.
Bestemmingsreserve "Onderwĳsachterstandenbeleid"
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                              Omvang en mutaties
De reserve is gevormd na afloop van boekjaar
2022 om het geld dat in een specifieke            Stand per 1-1-2026                     €       25.000
uitkering wordt ontvangen van het Rĳk ook
rechtstreeks aan de daarvoor bestemde doelen      Onttrekkingen 2026:                    €       25.000
te kunnen besteden.
                                                  Stortingen 2026:                       €              0
                                                  Stand per 31-12-2026                   €              0
Besteding
Deze reserve is enkel beschikbaar ter dekking van de kosten voor onderwĳsachterstandenbeleid.
Volgens de begroting wordt de gehele reserve in de jaren 2024 tot en met 2026 benut.
Bestemmingsreserve "Beschermd wonen"
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                 119
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                                    Omvang en mutaties
In het kader van het bestuurlĳk akkoord
beschermd wonen stelt de gemeente Arnhem                Stand per 1-1-2026         €    354.375
extra geld beschikbaar voor de regiogemeenten
zodat gemeenten activiteiten kunnen starten om Onttrekkingen 2026:                 €    657.500
zich voor te bereiden op de ambulantisering.
                                                        Stortingen 2026:           €          0
                                                        Stand per 31-12-2026       €   -303.125
Besteding
De gehele reserve is volgens de begroting nodig voor de decentralisatie van het beschermd
wonen. De exacte termĳn waarop de kosten daadwerkelĳk gaan lopen is onduidelĳk doordat de
invoering al meerdere malen vanuit overheidswege is uitgesteld.
Bestemmingsreserve "Groenonderhoud"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                    Omvang en mutaties
De bestemmingsreserve "groenonderhoud" is
gevormd ter dekking van de stĳging van de               Stand per 1-1-2026         €    188.000
kosten voor de inhuur en uitbesteding van
de groenvoorziening. Vanaf 2026 zal deze                Onttrekkingen 2026:        €
opnieuw worden aanbesteedt, hierin is een forse
stĳging verwacht.                                       Stortingen 2026:           €          0
                                                        Stand per 31-12-2026       €    188.000
Besteding
De gehele reserve is volgens de begroting nodig ter dekking van de genoemde
stĳging groenvoorziening.
Bestemmingsreserve "Integraal Huisvestingsplan"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                    Omvang en mutaties
Na afloop van het boekjaar 2024 is de
bestemmingsreserve "integraal huisvestingsplan" Stand per 1-1-2026                 €     70.000
gevormd. Deze is gevormd ter dekking van de
uitgaven voor de herziening IHP Duiven. Het             Onttrekkingen 2026:        €
oude plan was nog uit 2028, eind 2024 is
een begin gemaakt met het schrĳven van een              Stortingen 2026:           €          0
nieuw plan.
                                                        Stand per 31-12-2026       €     70.000
Besteding
De gehele reserve is volgens de begroting nodig ter dekking van de genoemde uitgaven voor
het IHP.
Bestemmingsreserve Programma Omgeving
Bestemmingsreserve "Gevolgen grondwaterverontreiniging Nieuwgraaf"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>120                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Doel                                                 Omvang en mutaties
Deze bestemmingsreserve dient ter dekking van
de extra kosten in de toekomst bĳ de toepassing      Stand per 1-1-2026                     €      281.124
van bronbemaling bĳ werkzaamheden binnen
het plangebied Nieuwgraaf en die direct te           Onttrekkingen 2026:                    €              0
relateren zĳn aan de in het eerste watervoerend
pakket aanwezige verontreiniging, afkomstig van      Stortingen 2026:                       €              0
stortplaats Westervoort en/of de wasserĳ op de
locatie Nieuwgraaf 19 te Duiven.                     Stand per 31-12-2026                   €      281.124
Deze bestemmingsreserve is in 2003 ontstaan door samenvoeging van de reserves “Vuilstort
Westervoort” (gevormd uit een ontvangen afkoopsom) en “Wasserĳ Nieuwgraaf 19”. Deze
reserve is een verplichting uit hoofde van de tussen de Staat der Nederlanden, de Provincie
Gelderland, Putman BV en de gemeenten Westervoort en Duiven gesloten overeenkomst inzake
deze grondwaterverontreiniging.
Besteding
Aanwending van de reserve vindt naar behoefte plaats bĳ uitvoering van werken (o.a. riool
vervangen, bouwrĳpmaken enz.).
Bestemmingsreserve "Het Groenfonds"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                 Omvang en mutaties
Het Groenfonds is in 2002 in het leven
geroepen ter financiering van projecten die          Stand per 1-1-2026                       €     55.928
een relatie hebben met natuur, landschap en
milieu. De bestemmingsreserve is vanaf toen          Onttrekkingen 2026:                            30.000
gevoed vanuit de Grondexploitatie, de opbrengst
verkoop aandelen Bouwfonds, grondverkoop             Stortingen 2026:                                6.330
in Centerpoort-Zuid en bĳdragen van Rĳk en
Provincie Gelderland.                                Stand per 31-12-2026                     €     32.258
Besteding
De resterende gelden worden conform raadsbesluit besteed aan het uitvoeren van projecten
voortvloeiend uit het Uitvoeringsprogramma Landschapsontwikkelingsplan (LOP). Afhankelĳk van
de projectkansen die zich voordien zal het bĳbehorende bedrag worden onttrokken aan deze
reserve en middels rapportage worden verantwoord aan de Raad. De hoogte van het bedrag is
jaarlĳks fluctuerend en afhankelĳk van de financiële projectgrootte en kansen ten aanzien van
cofinanciering. Daarnaast zĳn er nog uitgaven voor het lopende project "gronden voor natuur".
Bestemmingsreserve "Ontwikkeling A15"
Beheerder: Team Projectenbureau
Doel                                                 Omvang en mutaties
Reserve is gevormd ter egalisatie van de
kosten om proactief en constructief te kunnen        Stand per 1-1-2026                     €      871.163
participeren in de processen rondom het
project ViA15. Hieronder vallen ook uitgaven         Onttrekkingen 2026:                    €      100.000
voor (inpassings-) maatregelen ten gunste van
bewoners. Het meerdere of mindere in de              Stortingen 2026:                       €              0
begroting opgenomen bedrag wordt dan wel
toegevoegd of onttrokken aan deze reserve.           Stand per 31-12-2026                   €      771.163
Besteding
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                  121
In de begroting is voor 2023 t/m 2026 een bedrag van € 100.000 opgenomen voor externe inhuur
en specifieke advieskosten voor externe deskundigheid en expertise. Daarbĳ is inzet niet ieder
jaar hetzelfde. In de Tussenrapportage 2020 is bepaald dat de hierboven genoemde jaarbudgetten
niet meer uit de algemene middelen maar uit deze reserve worden gedekt om zodoende het
begrotingssaldo hier niet mee te belasten. Dit lĳkt voor de Bestemmingsreserve A15 echter een
zware aderlating te kunnen worden. Met als gevolg dat de Bestemmingsreserve A15 aan het
eind of zelfs gedurende de periode tot en met 2026 aangevuld moet worden zodat we aan de
geoormerkte verplichtingen kunnen voldoen.
Bestemmingsreserve “Fonds bovenwĳkse voorzieningen”
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
Met de inwerkingtreding van de nieuwe
Grondexploitatiewet per 1 juli 2008                     Stand per 1-1-2026           € 1.395.388
ontstaat de mogelĳkheid in de individuele
grondexploitaties een kostencomponent                   Onttrekkingen 2026:          €         0
“Bovenwĳkse voorzieningen” op te nemen.
                                                        Stortingen 2026              €         0
                                                        Stand per 31-12-2026         € 1.395.388
In de Structuurvisie, vastgesteld in 2015, is een meerjarenbegroting Fonds Bovenwĳks opgesteld
met de te ontvangen bĳdragen uit ruimtelĳke ontwikkelingen, alsmede een investeringsschema
voor de uitvoering van voorgenomen en geplande projecten. Door de vaststelling van de
omgevingsvisie is deze mogelĳkheid nu niet aanwezig. Dit dient nog vastgelegd te worden in
een nota kostenverhaal. De grondslag om financiële bĳdragen te kunnen innen moet hierin worden
verankerd. In het vierde kwartaal van 2024 is gestart met het opstellen van een dergelĳk nota
kosten verhaal, de gevolgen hiervan zĳn nog niet definitief in beeld.
Bestemmingsreserve “Betaalbare woningbouw"
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
Aanvullend dekkingsmiddel voor het realiseren
van projecten en activiteiten die voortkomen            Stand per 1-1-2026           € 1.578.972
uit of bĳdragen aan het woonbeleid en de
woonagenda; in het bĳzonder (of primair) het            Onttrekkingen 2026:                    0
huisvesten van doelgroepen die aangewezen
zĳn op betaalbare (huur-)woningvoorraad. De             Stortingen 2026:                       0
raad heeft het nieuwe woonbeleid vastgesteld
op 20 juli 2021. Bĳ de Voorjaarsnota in                 Stand per 31-12-2026         € 1.578.972
2021 is er middels een amendement een
aanvullend bedrag van € 364.000 gestort voor
versnelling van de woningbouw. Daarnaast is er
aanvullend een bedrag van € 500.000 gestort
in deze reserve bĳ het vaststellen van de
jaarrekening 2022.
Besteding
Op basis van inhoudelĳke plannen, activiteiten of initiatieven, die concreet bĳdragen aan de
woonagenda en waarbĳ aanvullende ("slimme") middelen gewenst zĳn en voor zover de middelen
reiken. Bĳ raadsbesluit van 8 mei 2017 is het college bevoegd deze middelen in te zetten voor
de uitvoering van de woonagenda. Tot en met het boekjaar 2025 is jaarlĳks een extra bedrag van
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>122                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
€ 91.000 uit de reserve worden onttrokken voor versnelling van de woningbouw, voor 2026 is dit
niet besloten.
Bestemmingsreserve “Circulaire economie"
Beheerder: Team Projectenbureau
Doel                                                Omvang en mutaties
Deze reserve is gevormd naar aanleiding van
de Voorjaarsnota 2019. Het bedrag wordt             Stand per 1-1-2026                     €      428.845
ingezet om de benodigde middelen voor de
Energietransitie en de vastgestelde ambitie         Onttrekkingen 2026:                    €       29.832
hiervan te bekostigen.
                                                    Stortingen 2026:                       €              0
                                                    Stand per 31-12-2026                   €      399.013
Besteding
De uitgaven betreffen organisatiekosten, planvoorbereidingskosten en andere proceskosten in het
kader van energietransitie.
Bestemmingsreserve “Vitale dorpen en wĳken"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                Omvang en mutaties
Zoals aangegeven in de Voorjaarsnota 2019 is
deze reserve gevormd om de kosten te dekken         Stand per 1-1-2026                     €      219.803
voor het faciliteren van nieuwe initiatieven en
het kunnen inrichten en uitvoeren van nieuwe        Onttrekkingen 2026                     €              0
samenwerkingsprocessen mat andere wĳken-
en/of buurten.                                      Stortingen 2026:                       €              0
                                                    Stand per 31-12-2026                   €      219.803
Besteding
Ter dekking van projecten voor Vitale dorpen en wĳken. Concrete plannen momenteel zĳn het
ontmoetingsplein in Duiven West. Verder worden de plannen voor het dorpsplan Loo en het
Mondriaanplein in Groessen concreet gemaakt. De reserve is hier geheel voor nodig.
Bestemmingsreserve “implementatie Omgevingswet"
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                Omvang en mutaties
Zoals aangegeven in de Voorjaarsnota 2021
is deze reserve gevormd om de kosten                Stand per 1-1-2026                     €      508.703
te dekken voor de implementatie van de
nieuwe Omgevingswet.                                Onttrekkingen 2026:                    €              0
                                                    Stortingen 2026:                       €              0
                                                    Stand per 31-12-2026                   €      508.703
Besteding
De reserve is geheel begroot ter dekking van de implementatie en doorontwikkeling van de
nieuwe Omgevingswet.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                  123
Bestemmingsreserve Parkmanagement
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
Deze reserve is gevormd bĳ vaststelling van het
jaarrekeningresultaat 2022 met als doel om het Stand per 1-1-2026                   €    110.000
parkmanagementorganisatie op te starten en de
daarmee gepaard gaande activiteiten.                    Onttrekkingen 2026:         €          0
                                                        Stortingen 2026:           €           0
                                                        Stand per 31-12-2026        €    110.000
Besteding
Uitvoeren van activiteiten die in het teken staan van duurzaamheid, verbetering, kostenbeheersing
en gemak voor ondernemers en arbeid. Dit om te zorgen voor een samenwerking tussen
werkgevers en gemeente voor een gezond economisch, werk- en leefklimaat. Vanaf het jaar 2026
worden de eerste uitgaven verwacht.
Bestemmingsreserve Klimaatadaptie
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
Deze reserve is gevormd bĳ de jaarrekening
2024 met als doel het klimaat bestendig en water Stand per 1-1-2026                 €    154.000
robuust in 2050.
                                                        Onttrekkingen 2026:         €          0
                                                        Stortingen 2026:           €           0
                                                        Stand per 31-12-2026        €    154.000
Besteding
De reserve is gevormd ter dekking voor uitgaven in de komende jaren.
Geblokkeerde reserves
Bestemmingsreserve "Stimuleringsfonds"
Beheerder: Team Ruimtelĳke ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
In 2000 is besloten vanuit de opbrengst
aandelenverkoop Avira/Bouwfonds een bedrag Stand per 1-1-2026                       €    107.571
van € 226.890 te storten in Stichting
Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVN).               Onttrekkingen 2026:        €         p.m.
Vanuit dit fonds kan de gemeente subsidies
verstrekken in de vorm van “zachte leningen”. De Stortingen 2026:                  €         p.m.
zachte leningen kunnen alleen verstrekt worden
aan volkshuisvestelĳke projecten.                       Stand per 31-12-2026        €    107.571
Rente en aflossing vloeien terug in het fonds en kunnen weer voor andere projecten op dit
terrein worden ingezet. De bestemmingsreserve wordt door derden beheerd en is derhalve een
geblokkeerde reserve. De raad heeft in 2008 besloten om de beschikbare reserve volledig te
bestemmen voor dekking van de "VROM startersregeling 2008".
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>124                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Besteding
In totaal stond er eind 2025 bĳ het stimuleringsfonds nog een saldo van € 107.571.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                          125
Voorzieningen
Overzicht verloop voorzieningen
                                             Beginstand     Mutaties Beginstand     Mutaties Eindstand
                                             1-1-2025       2025         1-1-2026   2026       2026
 Pensioenen wethouders                       2.860.867      72.918       2.933.785  72.918     3.006.703
 Wachtgeld wethouders                        428.158        280.163,00 708.321      280.163,00 988.484
 Afwikkeling complexen grex                  695.389        0            695.389    0          695.389
 Dubieuze debiteuren                         352.267        35.800,00 388.067       35.800,00 423.867
 Groot onderhoud
                                             293.445        207.941      501.386    207.941    709.327
 algemene accommodaties
 Groot onderhoud VCD                         34.143         182.000      216.143    182.000    398.143
 Dubieuze debiteuren RSD                     344.619        0            344.619    0          344.619
 Groot onderhoud sportaccommodaties          1.604.649      139.210      1.743.859  139.210    1.883.069
 Groot onderhoud culturele accommodaties     665.888        9.489        675.377    9.489      684.866
 Onderhoud wegen                             12.543.272     1.125.000    13.668.272 1.125.000  14.793.272
 Riolering artikel 44 lid 2                  12.860.002     181.815      13.041.817 43.778     13.085.595
 Verliesgevende complexen grex               4.245.052      0            4.245.052  0          4.245.052
 Kapitaallasten afvalinzameling              11.108         0            11.108     0          11.108
 Voorziening A15                             532.699        0            532.699    0          532.699
 Totaal voorzieningen                        37.471.558     2.234.336    39.705.894 2.096.299  41.802.193
Bedragen in €
Voorzieningen programma Bestuur
Voorziening "Pensioenen wethouders"
Beheerder: Team HR
Doel                                                    Omvang en mutaties
De voorziening is gevormd voor de direct
opeisbare verplichtingen van de toekomstige             Stand per 1-1-2026                 € 2.933.785
pensioenen wethouders.
                                                        Onttrekkingen 2026:                €
Besteding
De besteding is afhankelĳk van de "rekenrente"          Stortingen 2026:                   €      72.918
en toekomstige pensioenverplichtingen.
                                                        Stand per 31-12-2026               € 3.006.703
Voorziening "wachtgeld wethouders"
Beheerder: Team HR
Doel                                                    Omvang en mutaties
De gemeente is op basis van                             Stand per 1-1-2026                 €    708.321
het rechtspositiebesluit decentrale politieke
ambtsdragers verplicht om wachtgeld te betalen.         Onttrekkingen 2026:                €           0
Daarnaast is de gemeente verplicht om
planmatige begeleiding door een externe re-             Stortingen 2026:                   €    280.163
integratiebureau in te schakelen en te betalen.
Uit deze voorziening.                                   Stand per 31-12-2026               €    988.484
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>126                             Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Besteding
Uit deze voorziening zal het wachtgeld van een wethouder betaald worden.
Voorziening "Dubieuze debiteuren"
Beheerder: Team Financiële Administratie
Doel                                                Omvang en mutaties
Deze voorziening is gevormd voor het risico
van oninbaarheid.                                   Stand per 1-1-2026                     €      388.067
Besteding                                           Onttrekkingen 2026:                    €              0
De mutaties zĳn afhankelĳk van afwikkeling
debiteuren in enig jaar. Verdeling saldo:           Stortingen 2026:                       €       35.800
- Debiteuren privaat en publiekrechtelĳk
€ 280.105                                           Stand per 31-12-2026                   €      423.867
- Debiteuren belastingen € 110.220.
Voorziening "Groot onderhoud algemene accommodaties"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                Omvang en mutaties
Voorziening ten behoeve van egalisatie kosten
groot onderhoud algemene accommodaties.             Stand per 1-1-2026                     €      501.386
Rente                                               Onttrekkingen 2026:                    €              0
Inflatiecorrectie 2%.
                                                    Stortingen 2026:
                                                    Rente                                  €
                                                    Dotatie onderhoud                      €      207.941
                                                    Stand per 31-12-2026                   €      709.327
Besteding
Rekening houdende met vrĳval wegens te amoveren accommodaties en een acceptabele marge
van ongeveer 5% tussen de planning en de waarde van reserveringen op een termĳn van
25 jaren binnen de volle breedte van het GOG, wordt deze voorziening toereikend geacht.
De onttrekking betreft vervanging pompen luchtbehandeling en WKO installatie, vervanging
zonweringscentrale, brandmeldinstallatie en schuifdeurautomaat, vervanging verlichtingsarmaturen
en vervanging luchtverwarmers. Voor de jaren 2025-2028 bedraagt de raming totaal € 482.407.
Voorzieningen programma Maatschappĳ
Voorziening "Dubieuze debiteuren RSD"
Beheerder: Team Sociaal Domein
Doel                                                Omvang en mutaties
Voorziening voor dubieuze debiteuren in het
kader van artikel 69 Participatiewet waarvan        Stand per 1-1-2026                     €      344.619
uitvoering plaatsvindt bĳ de RSD.
                                                    Onttrekkingen 2026:                    €
Besteding
Op basis van informatie van de RSD vindt            Stortingen 2026:                       €
jaarlĳks een berekening plaats van de stand van
de voorziening. In de jaarrekening brengen we Stand per 31-12-2026                         €      344.619
de voorziening op peil.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                127
Voorziening "Groot onderhoud sportaccommodaties"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                    Omvang en mutaties
Voorziening ten behoeve van egalisatie kosten
groot onderhoud sport accommodaties.                    Stand per 1-1-2026       € 1.743.859
Rente                                                   Onttrekkingen 2026:      €
Om de prĳsstĳgingen te compenseren wordt
jaarlĳks 2% inflatiecorrectie toegevoegd.               Stortingen 2026:
                                                        Rente                    €
                                                        Dotatie onderhoud        €    139.210
                                                        Stand per 31-12-2026     € 1.883.069
Besteding
Rekening houdende met vrĳval wegens te amoveren accommodaties en een acceptabele marge
van ongeveer 5% tussen enerzĳds de planning en anderzĳds de waarde van reserveringen op een
termĳn van 25 jaren binnen de volle breedte van het GOG, wordt deze voorziening toereikend
geacht. De onttrekking betreft schilder- en sauswerk en vervanging diverse componenten
douchebesturingssysteem en W-installatiesysteem. Voor de jaren 2025 tot en met 2028 bedraagt
de raming totaal € 885.640.
Voorziening "Groot onderhoud culturele accommodaties"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                    Omvang en mutaties
Voorziening ten behoeve van egalisatie kosten
groot onderhoud culturele accommodaties.                Stand per 1-1-2026       €    675.377
Het betreft hier het wĳkhuis van Droo, het
kleutergebouw van de Joannesschool en het               Onttrekkingen 2026:      €
gebouw aan het Eilandplein.
                                                        Stortingen 2026:
Rente                                                   Rente                    €
Om de prĳsstĳgingen te compenseren wordt                Dotatie onderhoud        €      9.489
jaarlĳks 2% inflatiecorrectie toegevoegd.
                                                        Stand per 31-12-2026     €    684.866
Besteding
Rekening houdende met vrĳval wegens te amoveren accommodaties en een acceptabele marge
van ongeveer 5% tussen de planning en de waarde van reserveringen op een termĳn van 25 jaren
binnen de volle breedte van het GOG, wordt deze voorziening toereikend geacht. De onttrekking
betreft schilderwerk, vervangingen aan het waterleidingnet en koudwatersysteem en vervanging
verlichting. Voor de jaren 2025-2028 bedraagt de raming totaal € 393.600.
Voorzieningen programma Omgeving
Voorziening "Onderhoud wegen"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>128                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Doel                                                 Omvang en mutaties
Het onderhouden van de wegen enz.
conform het beleidsplan onderhoud wegen.             Stand per 1-1-2026                     € 13.724.402
De voorziening wordt jaarlĳks vanuit de
exploitatie gevoed, terwĳl de geplande               Onttrekkingen 2026:                           861.000
maatregelen rechtstreeks op deze voorziening
worden geboekt.                                      Stortingen 2026:
                                                     Rente                                  €      274.488
Rente                                                Stortingen 2026                        € 1.125.000
Om de prĳsstĳgingen te compenseren wordt
jaarlĳks 2% inflatiecorrectie toegevoegd.            Stand per 31-12-2026                   € 14.246.890
Besteding:
Verwachte ontwikkelingen 2026 tot en met 2029:
 Voorziening wegbeheer                        2026             2027              2028              2029
 Stand per 1 januari                              13.724          14.246            14.662            15.084
 Toevoeging aan de voorziening                     1.383           1.401              1.410            1.338
 Onttrekking aan de voorziening                      861              985               988            5.008
 Stand per 31 december                            14.246          14.662            15.084            11.414
Voorziening "Riolering artikel 44 lid 2 BBV"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                 Omvang en mutaties
Deze voorziening is gevormd ten behoeve
van groot onderhoud en lasten grootschalige          Stand per 1-1-2026                     € 13.041.817
investeringen in de toekomst. Met name ook
bedoeld om lasten te "egaliseren".                   Onttrekkingen 2026:                    €       43.778
                                                     Stortingen 2026:
                                                     Bĳdrage vanuit exploitatie             €
                                                     Stand per 31-12-2026                   € 13.085.595
Besteding
Deze voorziening zal worden ingezet om grootschalige vervangingen te kunnen bekostigen.
Voorziening "Verliesgevende complexen grondexploitaties"
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                 Omvang en mutaties
Deze voorziening is gevormd om de verwachte
verliezen die uit de resultaatberekeningen van       Stand per 1-1-2025                     €      695.389
de in exploitatie zĳnde complexen van de
grondexploitatie komen, op te kunnen vangen.         Onttrekkingen 2025                     €              0
                                                     Stortingen 2025                        €              0
                                                     Stand per 31-12-2025                   €      695.389
De herziene exploitatieberekening van de complexen Vitaal Centrum en St. Antoniusstraat geven
een verlies op einddatum van in totaal € 4.700.000. Voor exploitaties met een geraamd tekort
wordt een voorziening (op startwaarde) conform BBV getroffen om de berekende toekomstige
tekorten af te dekken. Dit is een wettelĳk voorgeschreven maatregel. Het rentepercentage
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen                 129
(disconteringsvoet) bĳ deze berekening is door de BBV gesteld op 2%. Jaarlĳks zal na de
herziening van de exploitatieberekeningen worden bekeken of de voorziening nog toereikend is.
Besteding
In de voorziening is een bĳdrage opgenomen voor de afwikkeling van een verwacht verlies op de
volgende complexen:
Voorziening "Afwikkeling complexen"
Beheerder: Team Ruimtelĳke Ontwikkeling
Doel                                                    Omvang en mutaties
Deze voorziening is in het leven geroepen
voor nog te maken kosten van reeds                      Stand per 1-1-2026        €    726.220
financieel afgewikkelde complexen. Het betreft
investeringen voor relatief kleine afwikkelingen        Onttrekkingen 2026        €           0
binnen het plangebied. De kosten voor
afwikkelingen van eerder afgesloten complexen           Stortingen 2026           €           0
worden uit de voorziening betaald.
                                                        Stand per 31-12-2026      €    726.220
Besteding na 31 december 2024
 Wrm/nazorg afgesloten complexen                                                         21.000
 Interne doorbelasting V&T afgesloten complexen                                          20.000
 Procedurekosten planschadeverzoeken Wro                                                 10.000
 Diversen, onvoorzien en prĳsstĳgingen                                                    7.500
 Publiekrechtelĳke heffingen                                                              1.000
 Groenplan Graafstaete                                                                   25.000
 Werkterp De Ploen                                                                       10.000
 Groenplan dĳk Seingraaf                                                                100.000
 Retentievĳver Seingraaf                                                                210.000
Voorziening "Afvalinzameling (kapitaallasten)"
Beheerder: Team Realisatie en Beheer
Doel                                                    Omvang en mutaties
Deze voorziening wordt ingezet om de
kapitaallasten van uitgestelde investeringen            Stand per 1-1-2026        €     11.108
te bekostigen.
                                                        Onttrekkingen 2026:       €
Besteding
Afhankelĳk van de mate waarin investeringen             Stortingen 2026:          €
worden ingehaald of uitgesteld.
                                                        Stand per 31-12-2026      €     11.108
Voorziening "A15"
Beheerder: Team Projecten
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>130                                Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Overzicht van reserves en voorzieningen
Doel                                                   Omvang en mutaties
Deze voorziening wordt ingezet om
alle gemeentelĳke kosten en inkomsten                  Stand per 1-1-2026                     €      532.699
met betrekking tot een voortvarende
vergunningverlening en toezicht tot aan de             Onttrekkingen 2026:                    €              0
oplevering (inclusief nazorg) van het Project
ViA15 te egaliseren.                                   Stortingen 2026:                       €              0
                                                                                                             6
                                                       Stand per 31-12-2026                   €      532.699
Besteding
Deze voorziening wordt ingezet ter dekking van de vergunningverlening en het bouwtoezicht ook
alle extra (inhuur) kosten voor een voortvarende afhandeling.
Vervangingsinvesteringen
 Omschrĳving:                                                       2025     2026      2027     2028      2029
 Wegen
 Kerkstraat 1, Van Giesbeeksestraat tot brug                         125
 Vervangen asfalt kerkstraat                                         150
 Horsterstraat van Rĳksweg tot spoortunnel                           270
 Heririchting Ploenstraat 7-9-11-13                                             20
 Fietspad Rĳksweg 2020 (Beton)                                        62
 Helhoek, Van Kamerstraat tot inrit bedrĳventerrein Helhoek                                       300
 Engeveldsestraat, Van Kamerstraat tot gemeentegrens                                              260
 Civiele kunstwerken
 Renovatie B30 Roodwilligenstraat                                               25
 Renovatie houten fietsbrug B1 Nieuweling                                       20
 Renovatie houten fietsbrug B2 Nieuweling                                       15
 Renovatie betonnen verkeersbrug B4 Nieuweling                                                               22
 Renovatie houten fietsbrug B5 Italiaanse Hoek                                  20
 Renovatie houten fietsbrug B6 de Esdoorn                                       15
 Renovatie betonnen fietsbrug B12 Mondriaanstraat                                         25
 Renovatie betonnen fietsbrug B13 Doesburgpad                                                                11
 Renovatie houten fietsbrug B14 Israelstraat                                              22
 Renovatie betonnen fietsbrug B15 Venus                                                            34
 Renovatie betonnen verkeersbrug B16 Klavierstraat                                                 78
 Renovatie betonnen verkeersbrug B17 Texelstraat                                                             79
 Renovatie betonnen verkeersbrug B18 Schiermonnikoogstraat                                                   63
 Renovatie betonnen fietsbrug B19 Droostraat                                                                 29
 Renovatie betonnen verkeersbrug B20 Vlielandlaan                                                  63
 Renovatie houten fietsbrug B59 Horsterpark Zz                                  14
 Renovatie betonnen fietstunnel T1 Tullenersweg                                                   142
 Openbare Verlichting
 vervanging armaturen                                                110       110       110        8         3
 Versnelde vervanging armaturen                                                233       233
 VRI
 Vervanging poller Centerpoort                                                  30
 Vervanging VRI Rivierweg/Nieuwgraaf (K100)                                              300
 Vervanging poller Jochemstraat                                                           30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Vervangingsinvesteringen                    131
 Projecten
 Rĳksweg
 Herontwikkeling en herinrichting Rĳksweg                      491
 Herinrichten Jumbo- Kastanjelaan                                  281
 Groessen_Tempelstraat
 Herinrichting Groen Groessen                                   13
 Herinrichting vDorth tot Medlerstraat
 Herinrichting vDorth tot Medlerstraat/ Eltensestraat
 Herinrichting vDorth tot Medlerstraat/
                                                                       360
 Eltensestraat 2027_Voorbereiding
 Herinrichting vDorth tot Medlerstraat/
                                                                           1.700
 Eltensestraat 2028_uitvoering
 Herinrichting vDorth tot Medlerstraat/
                                                                                 968
 Eltensestraat 2029_uitvoering
 Rioleringsmaatregelen Burg v Dort t Medlerstraat                            500
 Fietsrotonde Graafsingel                                          180
 Inrichten Heilweg als GOW30 samen met
                                                                   250
 groot asfaltonderhoud
 Eilandplein
 Herinrichting Eilandplein (rioleringswerk)                    200
 Verhardingen Eilandplein                                      219
 Fontein Eilandplein                                            50
 DPRA maatregelen Eilandplein                                   27
 DPRA Eilandplein                                               61
 Openbare verlichting Eilandplein                               44
 Kunst Eilandplein                                               9
 Bomen Eilandplein                                              25
 Aanleg groen Eilandplein                                      300 340
 Speeltoestellen Eilandplein                                    12
 Banken en straatmeubilair Eilandplein                          16
 Stationsgebied
 Renovatie groen stationsgebied                                 22   3   2
 DPRA Statonsplein Duiven                                       18
 Herinrichting Everstraat                                          125
 Schuttersplein Groessen
 DPRA maatregelen Schuttersplein Groessen                       22
 DPRA Schuttersplein                                            65
 Herinrichting Schuttersplein Groessen                         239
 Vakgroep Groen
 Groen
 Wĳkrenovatie West                                                 155
 Aanplant ivm essentaksterfte                                   20
 Vervangen essen                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>132                                          Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Vervangingsinvesteringen
 Achterstanden boombestand                                         33
 Boomrenovaties                                                                      45
 Wĳkrrenovatie Oud Zuid                                                   174
 Wĳkrenovatie Zuid West                                                             165
 Wĳkrenovatie West                                                                          155
 Speeltuinen/-weiden
 Speeltoestellen jaarlĳks                                          20       20       20       20        20
 Speeltoestellen 2023                                               8
 Speeltoestellen 2024                                               9
 Buitensportterreinen
 Heggeakkers straatwerk                                            15
 2e kunstgrasveld Groesen_hekwerken                                90
 2e kunstgrasveld Groesen_onderbouw                              200
 2e kunstgrasveld Groessen_kunstgras                             300
 Honden
 Hekwerk hondenlosloopterrein Kemmelaan                                     17
 Maatregelen hondenlosloopvoorzieningen 2022                                55
 Mobiliteitsplan
 Mobiliteit
 Parkeren woonwĳken                                                         20       20       20        20
 Parkeren woonwĳken 2024                                            9
 Projecten uit de bevolking                                        40       40       40       40        40
 Projecten uit de bevolking 2022                                    4
 Projecten uit de samenleving 2024                                 40
 Snelfietsroute SFR 12                                                      92
 Verkeersveiligheid kruisingen                                     40
 Veiligheidsmaatregelen Rĳksweg Ploenstraat                                 70
 Bulkkrediet Mobiliteit
 Maatregelen lopen en fietsen                                               50       50       50        50
 Aanpak verkeersonveilige locaties                                          50       50       50        50
 Inclusie budget - Toegankelĳk maken van openbare ruimte                    20       20       20        20
 Riolering en gemalen
 Ombouwen VGS naar VGS 2.0 2024                                           150
 Ombouwen VGS naar VGS 2.0 2025                                                     150
 Vervaning persriool Helhoek                                                                240          0
 vervanging vrĳverval riolering Eversstraat                      200      253
 vervanging vrĳverval riolering 2026                                      544
 Calamiteiten riolering                                            75       75       75       75        75
 Calamiteiten riolering 2024                                     100
 Vervanging IBA's                                                  30       30       30       30        30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Vervangingsinvesteringen                 133
 Vervangen IBA's 2024                                            30
 Vervanging rioolgemalen                                         60  60  60 60 60
 vervanging rioolgemalen 2023                                    42
 vervanging rioolgemalen 2024                                    36
 vervanging rioolgemalen bouwkundig                              35  35  35 35 35
 Calamiteiten gemalen                                            50  50  50 50 50
 calamiteiten gemalen 2024                                       75
 Vervangen oeverbeschoeiing                                      20  20  20 20 20
 Vervangen oeverbeschoeiing 2024                                 20
 DPRA
 Investeringen uitvoeringsprogramma                              56  56  56 56 56
 DPRA vergroenngsstrategie                                               63
 investeringen DPRA 2025                                                375
 DPRA Uitvoeringsprogramma 2025                                          10
 DPRA Duivene oplegger 2025                                             125
 DPRA maatregelen bedr. terrein 't Holland                               31
 DPRA bedr. terrein 't Holland                                          184
 DPRA Graafstaete                                                    60
 DPRA Maatregelen Graafstaete                                        16
 Onderhoud gebouwen
 Voorb. Krediet integraal huisv. Plan prim. Onderwĳs 2019         8
 IHP 2025                                                        60  10
 vervanging basketbal installatie verticaal ophĳsbaar Mobilis        39
 vervanging plafondbasketbal installatie monotube Mobilis            48
 verv ringstel unit elektrisch Mobilis                               23
 Vervanging turnvloer Triominos                                      28
 Gemeentehuis Duiven electrotechnische installatie                    9
 Nieuwbouw IKC Remigius                                        1530
 Aankoop gond nieuwbouw IKC Regmigius                           450
 IKC Kameleon_Ventilatie en duurzaamheid                        350
 Groene Ring_ventilatie en duurzaamheid                         430
 IKC Joannes_ventilatie en duurzaamheid                         407
 IKC Bernadette_ventilatie en duurzaamheid                      246
 IKC 't Veer_ventilatie en duurzaamheid                          32
 Verbeteren binnenklimaat Triominos                                  40
 Vervangen uitbouwkozĳnen Endesprong                             25
 Klimaat en ventilatievoorziening Candea                        750
 Verbouwing kantine Triominos                                    45
 Duurzaamheidsmaatregelen Liemers Novum                                 599
 Vervangen basketbalinstallatie Endesprong                           26
 Vervangen tumblingbaan traning Mobilis                              26
 Vervangen LED verlichting gemeentehuis                             191
 Vervangen LED verlichting brandweer                             13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>134                                              Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Vervangingsinvesteringen
 Vervangen LED verlichting gemeentewerf                                 18
 Vervangen LED verlichting Huis van Droo
 Vervangen LED verlichting Triominos                                   340
 Vervangen LED verlichting OGTent                                               65
 Noodstroomvoorziening gemeentehuis                                             50
 Wĳkhuis van Droo                                                       52
 Groot onderhoud gemeentelĳke gebouwen
 Algemene accommodaties<25                                              83
 Culturele accommodaties<25                                             16
 Sportaccommodaties<25                                                  85
 Totalen                                                             9.165   4.346     3.353    4.005   1.701
EMU-saldo
In het bestuurlĳk overleg (Ministerie van Financiën, VNG en IPO) is afgesproken dat het EMU-
saldo over het begrotingsjaar, het voorgaande jaar en het navolgende jaar in de begroting
wordt opgenomen.
    C EMU-saldo                                                                 2025        2026      2027
    1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves         --5.164      3.460       859
      (BBV, art 17c)
   +2 Afschrĳvingen ten laste van de exploitatie                                  3.188       3.405     3.418
   +3 Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie       2.314       2.096     2.074
   -4 Uitgaven aan investeringen in (im)materiële vaste activa die op de        - 1.873      -4.346    -3.353
      balans worden geactiveerd
   +5 De in mindering op onder vier bedoelde investeringen gebrachte
      bĳdragen van het Rĳk, de Provincies, de Europese Unie en overigen
 +6a Verkoopopbrengsten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste
      activa (tegen verkoopprĳs)
  -6b Boekwinst op desinvesteringen in (im)materiële vaste activa
   -7 Uitgaven aan aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-,                     -220       1.172     1.628
      woonrĳp maken e.d.
 +8a Verkoopopbrengsten van grond (tegen verkoopprĳs)                             2.313     12.563      2.175
  -8b Boekwinst op grondverkopen
   -9 Betalingen ten laste van de voorzieningen                                  --2.257    - 2.257   - 2.257
  -10 Betalingen die niet via de exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten
      laste van de reserves worden gebracht en die nog niet vallen onder
      een van de andere genoemde posten
  11b Boekwinst bĳ verkoop van deelnemingen en aandelen
      Berekend EMU-saldo                                                         -1.699     16.093      4.544
Bedragen in € 1.000
Toelichting
1. Saldi voor bestemming (zie financiële begroting).
2. De afschrĳvingen per jaar.
3. Zie de Staat van reserves en voorzieningen 2026.
4. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zĳn de geactiveerde investeringen van de wensenlĳst en de
lĳst vervangingsinvesteringen opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - EMU-saldo                                          135
9. Zie de Staat van reserves en voorzieningen 2026.
Baten en Lasten per Taakveld
  TV   Omschrĳving                                           Baten      Lasten        Saldo
  0.1  Gemeenteraad en (raads)-commissies                        0  2.636.823   -2.636.823
  0.2  Burgerzaken                                         578.650    718.369     -139.719
  0.3  Beheer overige gebouwen en gronden                  924.183    859.691        64.492
  0.4  Ondersteuning organisatie                           309.643 12.702.894  -12.393.251
  0.5  Treasury                                            477.145    145.479      331.666
 0.61  OZB-woningen                                      4.761.967    176.443    4.585.524
 0.62  OZB-niet woningen                                 3.582.355    239.426    3.342.929
 0.64  Belastingen overig                                  211.649    524.719     -313.070
  0.7  Algemene Uitkering en overige
                                                        52.210.355           0  52.210.355
       uitkeringen Gemeentefonds
  0.8 Overige baten en lasten (excl. mutaties reserves)          0    547.119     -547.119
  0.9 Vennootschapsbelasting                                     0           0            0
  1.1 Crisisbeheersing en brandweer                              0  1.621.847   -1.621.847
  1.2 Openbare orde en veiligheid                           58.500    423.248     -364.748
 Programma 1 Bestuur                                    63.114.447 20.596.058   42.518.389
 4.1   Openbaar basisonderwĳs                               28.500    118.990      -90.490
 4.2   Onderwĳshuisvesting                                  32.000  2.006.332   -1.974.332
 4.3   Onderwĳsbeleid en leerlingzaken                     470.263  1.204.398     -734.135
 5.1   Sportbeleid en activering                           122.046    518.709     -396.663
 5.2   Sportaccommodaties                                  333.121  1.682.652   -1.349.531
 5.3   Cultuurpresentatie, -productie en -participatie       2.500    300.844     -298.344
 5.4   Musea                                                     0    173.836     -173.836
 5.5   Cultureel erfgoed                                         0     13.024      -13.024
 5.6   Media                                                     0    530.500     -530.500
 5.7   Openbaar groen en (openlucht) recreatie              38.000  2.828.217   -2.790.217
 6.1   Samenkracht en burgerparticipatie                   390.486  3.823.082   -3.432.596
 6.21 Toegang en eerstelĳnsvoorzieningen WMO                     0     10.000      -10.000
 6.22 Toegang en eerstelĳnsvoorzieningen Jeugd                   0    148.449     -148.449
 6.23 Toegang en eerstelĳnsvoorzieningen Integraal               0    608.670     -608.670
 6.3   Inkomensregelingen                                7.432.592  8.708.674   -1.276.082
 6.4   Begeleide participatie                                    0  2.183.052   -2.183.052
 6.5   Arbeidsparticipatie                                       0  2.455.831   -2.455.831
 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)                        20.000    983.141     -963.141
 6.711 Huishoudelĳke hulp (WMO)                            235.000  3.965.066   -3.730.066
 6.712 Begeleiding (WMO)                                         0  2.172.927   -2.172.927
 6.713 Dagbesteding (WMO)                                    7.500    167.758     -160.258
 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)                       0     28.211       -28.211
 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal                                 0     55.000      -55.000
 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal                              0  5.977.799   -5.977.799
 6.753 Jeugdhulp ambulant landelĳk                               0    649.356     -649.356
 6.761 Jeugdhulp met verblĳf lokaal                              0           1           -1
 6.762 Jeugdhulp met verblĳf regionaal                           0  2.583.818   -2.583.818
 6.763 Jeugdhulp met verblĳf landelĳk                            0    299.925     -299.925
 6.791 PGB WMO                                                   0    231.288     -231.288
 6.792 PGB Jeugd                                                 0    102.642     -102.642
 6.811 Beschermd wonen (WMO)                                     0           0            0
 6.812 Maatschappelĳke- en vrouwenopvang (WMO)                   0    944.709     -944.709
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>136                                        Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Baten en Lasten per Taakveld
 6.821 Jeugdbescherming                                                 0         502.502         -502.502
 6.822 Jeugdreclassering                                                0         146.263         -146.263
 6.91 Coördinatie en beleid WMO                                         0         124.671         -124.671
 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd                                       0       2.253.785       -2.253.785
 7.1    Volksgezondheid JGZ                                      113.127        1.592.593       -1.479.466
 Programma 2 Maatschappĳ                                       9.225.135      50.096.715       -40.871.580
  2.1 Verkeer en vervoer                                         174.914        3.812.115       -3.637.201
  2.2 Parkeren                                                        953          41.829           -40.876
  2.5 Openbaar vervoer                                                  0          79.967           -79.967
  3.1 Economische ontwikkeling                                          0         130.031         -130.031
  3.2 Fysieke bedrĳfsinfrastructuur                            2.280.314        2.360.368           -80.054
  3.3 Bedrĳfsloket en -regelingen                                   4.965          18.691           -13.726
  3.4 Economische promotie                                       305.951          205.741          100.210
  7.2 Gemeentelĳke rioleringsplan                              2.644.918        1.899.806          745.112
  7.3 Huishoudelĳk afval huis aan huis inzamelen               4.315.659        2.988.118        1.327.541
  7.4 Milieubeheer                                                  5.500         720.205         -714.705
  7.5 Begraafplaatsen                                            194.676          125.113            69.563
  8.1 Ruimtelĳke ordening                                         44.965        1.628.006       -1.583.041
  8.2 Grondexploitatie (niet bedrĳventerreinen)                1.452.927        1.452.927                 0
  8.3 Wonen en bouwen                                            720.621        1.790.041       -1.069.420
 Programma 3 Omgeving                                         12.146.363      17.252.958        -5.106.595
 0.10 Mutaties reserves                                        4.296.037             6.330       4.289.707
 Totaal na bestemming                                         88.781.982      87.952.061           829.921
Bedragen in €
Overheadkosten
Vanaf 1 januari 2018 is de gemeenschappelĳke regeling 1Stroom in werking getreden. Dit
betreft de fusie van de ambtelĳke organisaties van de gemeente Duiven en de gemeente
Westervoort. Alle kosten die voorheen op taakveld 0.4 van beide gemeenten werden verantwoord,
worden vanaf 1 januari 2018 verzameld op taakveld 0.4 van de organisatie 1Stroom. Vervolgens
worden de totale kosten op dit taakveld verdeeld naar de gemeente aan de hand van
een doorbelastingspercentage. De gemeente Duiven krĳgt 61% doorbelast en de gemeente
Westervoort krĳgt 39% doorbelast. Twee uitzonderingen zĳn hierbĳ te maken, namelĳk de kosten
rondom de grondexploitaties en de kosten voor het afvalaanbiedstation van de gemeente Duiven.
Deze komen volledig ten laste van de gemeente Duiven. Binnen Duiven worden kosten die
rechtstreeks betrekking hebben op bepaalde taakvelden ook daaraan doorbelast. Met ingang
van de begroting 2023 worden ook de automatiseringskosten rechtstreeks in de begrotingen van
Duiven en Westervoort op taakveld 0.4 geraamd. Op taakveld 0.4 blĳven dan de overheadkosten
staan. Afgezet tegen de totale omzet geeft dat het overheadpercentage.
Op taakveld 0.4 Overhead, Ondersteuning organisatie komt één totaalbedrag te staan, de
bĳdrage 1Stroom.
 Bĳdrage 1Stroom                                                                                 9.291.255
Berekening overheadpercentage
 Totaal overheadkosten (= bĳdrage 1Stroom)                                                       9.291.255
 Totale lasten begroting                                                                        87.506.719
 Overheadpercentage                                                                                 10,62%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Indicatoren                                           137
Indicatoren
Overzicht verplichte indicatoren
 Indicator                                                              Duiven     Nederland
 Formatie fte per 1.000 inwoners                                          7,82   gegevens niet
                                                                                  beschikbaar
 Bezetting fte per 1.000 inwoners                                         7,31   gegevens niet
                                                                                  beschikbaar
 Apparaatskosten per inwoner                                               887   gegevens niet
                                                                                  beschikbaar
 Externe inhuur als % van totale loonsom + inhuur externen                1,29   gegevens niet
                                                                                  beschikbaar
 Overhead als % van totale lasten                                        10,62   gegevens niet
                                                                                  beschikbaar
 Woonlasten eenpersoonshuishouden                                          877        957
 Woonlasten meerpersoonshuishouden                                       1.025       1.050
 WOZ-waarde woningen                                                       370        398
 Nieuwbouw woningen                                                        4,1        8,4
 Huishoudelĳk restafval                                                    76         148
 Hernieuwbare elektriciteit                                             114,4%      32,5%
 Winkeldiefstal per 1.000 inwoners                                         1,8        2,2
 Geweldsmisdrĳven per 1.000 inwoners                                       2,2        4,3
 Diefstal uit woning per 1.000 inwoners                                    0,4        1,2
 Vernieling en beschadiging per 1.000 inwoners                             3,2        5,7
 Verwĳzingen HALT                                                           5           9
 Jongeren met delict voor rechter                                           1           1
 Demografische druk                                                      73,6%      70,7%
 Niet-sporters                                                           39,3%      42,5%
 Banen                                                                  1.194,5      836,6
 Vestigingen                                                             153,7       181,8
 Netto arbeidsparticipatie                                               73,7%      73,2%
 Bruto gemeentelĳk product                                               135,4        134
 Functiemenging                                                          63,9%      54,2%
 Bĳstandsuitkeringen                                                     263,0       343,6
 Lopende re-integratievoorzieningen                                      201,0       203,1
 Wmo-clienten met een maatwerkarrangement                                  700        720
 %kinderen in uitkeringsgezin                                              4%         6%
 % achterstandsleerlingen                                                 6,2%      10,9%
 % werkloze jongeren                                                       2%         2%
 % Voortĳdige schoolverlaters totaal (VO+MBO)                             2,1%       2,3%
 Absoluut verzuim                                                          1,4        2,7
 Relatief verzuim                                                          48          28
 Jongeren met jeugdhulp                                                   16,3        13,7
 Jongeren met jeugdreclassering                                           0,3%       0,4%
 Jongeren met jeugdbescherming                                            1,1%       1,0%
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl
Voor een toelichting op de verschillende indicatoren verwĳzen wĳ naar de website
www.waarstaatjegemeente. Bovenstaande indicatoren worden op deze site ververst zodra er
nieuwe informatie beschikbaar is. Bovenstaand cĳfers geven de stand weer op 29 augustus 2025.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>138                                                                                      Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Model E
Model E
Staat van geldleningen
  Leningen gemeente     Lening       Datum      laatste     Rente% Saldo 1-1   2026        Rente       Aflossing       Saldo 31-12
                                               aflossing
  103/BNG/ 40.110568    6.000.000 21-6-2016  21-6-2026   0,430%       600.000                 1.216         600.000                0
             104/BNG   10.000.000 19-7-2018  19-7-2028   0,518%     3.000.000                13.198       1.000.000       2.000.000
  105/BNG/ 40.113408   10.000.000 16-12-2019 16-12-2026  -0,085%    1.428.571                -1.164       1.428.571                0
                        5.000.000 1-7-2026               3,000%              0 5.000.000     75.205                0      5.000.000
                                                                    5.028.571                88.455       3.028.571       7.000.000
         Leningen ten
         behoeve van
    het Candeacollege
    88/BNG/ 40.87869    7.260.483 24-2-1998  1-7-2039    6,030%     4.493.845               266.439         213.390       4.280.455
                                                                    4.493.845               266.439         213.390       4.280.455
                                                                    9.522.416  5.000.000    354.895       3.241.961      11.280.455
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Maatregelen Financieel gezond 2026                     139
Maatregelen Financieel gezond 2026
Om te komen tot sluitende begroting 2026 zĳn een aantal maatregelen nodig. Bĳ de
behandeling van de Voorjaarsnota zĳn een aantal maatregelen voorgesteld. De voorstellen
die doorgevoerd konden worden met instemming van college en gemeenteraad zĳn inmiddels
inclusief de aangenomen amendementen verwerkt in de voorcalculaties. Het gaat om de
volgende maatregelen:
Behalve de bovengenoemde maatregelen waren ook maatregelen om de inkomsten te
verhogen en deel wat de bĳdrage aan 1Stroom verlaagd. Al deze maatregelen zĳn hieronder
aangegeven. Deze maatregelen zĳn allen doorgevoerd in de voorcalculaties. Voor wat betreft
de precariobelasting en de reclamebelasting is nog een onderzoek gaande naar de juridische
haalbaarheid van beide belastingvormen.
                                                 2026             2027      2028       2029
 OZB woningen inflatie 3,18%                      127.200           127.200  127.200    127.200
 OZB woningen extra 5,76%                         230.457           230.457  230.457    230.457
 OZB niet woningen inflatie 3,18%                   95.400           95.400   95.400     95.400
 OZB niet woningen extra 5,76%                    172.843           172.843  172.843    172.843
 Reclamebelasting                                 125.000           125.000  125.000    125.000
 Precariobelasting                                  25.000           40.000   40.000     40.000
 Toeristenbelasting                                  9.100            9.100    9.100      9.100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>140                                 Programmabegroting Duiven 2026-2029 - Maatregelen Financieel gezond 2026
 Inzet 10% surplus Algemene Reserve           2.162.700                0                 0                0
 Uitvoering participatieverordening              24.125           87.500          138.000                 0
 Strategische denk- en doekracht                 56.025          112.050          112.050          112.050
 Totaal                                       3.817.576        2.234.139        2.393.639        2.247.639
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>