<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Hoofdrapport
Quick Scan Lokale Democratie
Gemeente Elburg
Versie 17-02-2020




                               1
                               1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inleiding ..................................................................................................................................... 3
1. Algemeen .............................................................................................................................. 7
2. Raad, college en ambtelijke organisatie .......................................................................... 11
3. Communicatie ..................................................................................................................... 17
4. Burgerparticipatie .............................................................................................................. 20
5. Overheidsparticipatie: omgaan met maatschappelijke initiatieven ............................... 24
6. Maatwerkvragen ................................................................................................................. 27
Slot ........................................................................................................................................... 28




                                                                                                                                                 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
Geen gemeente is hetzelfde. In elke gemeente proberen raadsleden, collegeleden en
ambtenaren op eigen wijze in te spelen op wat er lokaal nodig is. Daarin bestaan dus veel
verschillen. Maar voor alle gemeenten wordt het steeds belangrijker om goed samen te werken
met inwoners. Bijna elke gemeente streeft dan ook naar een beter samenspel tussen gemeente
en inwoners. En dat vraagt een andere manier van denken en werken.

De Quick Scan Lokale Democratie helpt hierbij. De Quick Scan inventariseert hoe inwoners,
raadsleden, ambtenaren en collegeleden nu kijken naar het democratische samenspel in hun
gemeente. Dat gaat om vragen als: hoe worden in uw gemeente besluiten genomen en
uitgevoerd? Is dat duidelijk? Luistert de gemeente goed naar de mening van inwoners? Hebben
inwoners voldoende invloed op hun leefomgeving?

De Quick Scan verzamelt meningen en wensen. Het is géén meetinstrument dat feiten in kaart
brengt en objectief beoordeelt. Mensen geven hun oordeel op basis van hun eigen inzichten en
ervaringen. In de Scan wordt dit vertaald in cijfers. Ga op basis van de uitkomsten in gesprek
over het verhaal achter die cijfers. En let op: er zijn geen streefcijfers of scherpe normen voor
democratie! U bepaalt zelf samen wat een passend lokaal samenspel is, en wat daarvoor in uw
gemeente (nog) nodig is.



     Bepaal zelf wat een passend lokaal democratisch samenspel is

     Wat is dat dan, lokale democratie? Er is geen algemeen geaccepteerde definitie. Dat is
     niet zo vreemd, want de lokale democratie is steeds in ontwikkeling om aan te sluiten
     op de continu veranderende samenleving.

     Er zijn allerlei vormen van democratie. Naast de representatieve democratie - waarin
     inwoners via gemeenteraadsverkiezingen bepalen wie hen gaat vertegenwoordigen
     (representeert) - is er de participatieve democratie: op allerlei manieren betrekken
     gemeenten hun inwoners bij het ontwikkelen en uitvoeren van gemeentelijk beleid. En
     tot slot is er ook nog de maatschappelijke democratie: inwoners die zichzelf
     organiseren rond maatschappelijke vragen. Dat is van alle tijden, maar steeds vaker
     nemen actieve inwoners zelf het initiatief tot bijvoorbeeld energiecorporaties,
     broodfondsen, buurtcommunities en voedselbanken.




     De representatieve, participatieve en maatschappelijke democratie bestaan naast
     elkaar (dat noemen sommigen ‘meervoudige democratie’). Ze zitten elkaar soms in de
     weg, maar kunnen elkaar ook enorm versterken. Een goed samenspel is van wezenlijk
     belang voor een goede lokale democratie.



                                                                                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     Hoe dat democratisch samenspel verloopt en wanneer dat goed is, dat bepaalt u
     samen in én voor uw gemeente. Maar duidelijk is dat democratie meer is dan politiek.
     Het gaat ook over wie kan hoe meedoen, hoe inspraak en invloed geregeld worden. En
     hoe dat goed te volgen is. Over ruimte voor maatschappelijk initiatief. Over andere
     (digitale) beslisvormen. De QSLD stelt vragen over al dat soort zaken. Meestal zonder
     die begrippen uitgebreid te beschrijven of af te bakenen. Het doel van de QLSD is
     namelijk op te halen hoe inwoners, ambtenaren, collegeleden en raadsleden in uw
     gemeente ernaar kijken. En daarmee samen te bepalen hoe het lokale democratische
     samenspel passend vorm moet krijgen.



De Quick Scan Lokale Democratie is onderdeel van Democratie in Actie, een
ondersteuningsprogramma van het ministerie van BZK, de VNG en een groot aantal partners.
Democratie in Actie biedt diverse vormen van ondersteuning aan gemeenten en inwoners voor
democratische vragen en uitdagingen. Zie: www.lokale-democratie.nl/democratieinactie




De Quick Scan in uw gemeente
Uw gemeente deed mee. Inwoners, raadsleden, collegeleden en ambtenaren gaven online hun
mening over zaken als participatie, invloed, controle, bewonersinitiatieven en
verbeterprioriteiten.

Dit rapport presenteert hun antwoorden op de vragen van de Quick Scan. De antwoorden zijn
uitgesplitst naar de vier groepen: inwoners, raadsleden, collegeleden en ambtenaren. Een
aantal vragen is niet aan inwoners gesteld. Bijvoorbeeld vragen over het interne werk van de
gemeente. Bij die vragen staan in het rapport dan ook geen uitkomsten van inwoners.

De respons per groep staat in de volgende tabel. Voor de inwoners is hierin alleen het aantal
deelnemers vermeld. Inwoners konden ook via een algemene - niet persoonlijke - link
deelnemen aan de scan. Zij zijn dus niet (allen) aangeschreven of individueel benaderd.

Tabel 1. Respons in uw gemeente, per groep

                       Aantal deelnemers           Aantal uitgenodigd          Respons
Inwoners               340                         N.v.t.                      N.v.t.
Raadsleden             14                          20                          70%
Collegeleden           4                           5                           80%
Ambtenaren             70                          245                         29%
(Nb: griffiemedewerkers zijn opgenomen onder de groep ambtenaren)

Om die uitkomsten van uw gemeente wat reliëf te geven, presenteren we ook - bij wijze van
referentie - de gemiddelde uitkomsten uit gemeenten die eerder de scan deden. Uiteraard is dat
geen norm of streefcijfer! Als de uitkomst op een thema in uw gemeente positiever is dan
gemiddeld, kan het nog steeds van groot belang zijn om met dat thema verder te gaan. Het is
aan u gezamenlijk om betekenis te geven aan uw uitkomsten en te bepalen op welke punten
het beter kan of moet.




                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>     Disclaimer
     De Quick Scan Lokale Democratie maakt een foto van uw lokale democratie. Het is een
     kort en relatief snel zelfonderzoek, géén wetenschappelijke studie. Het is ook geen
     meting of objectieve beoordeling maar een inventarisatie van de beelden die mensen
     hebben. Iedereen die dat wilde kon meedoen. De meningen van de inwoners die
     meededen, zijn dan ook niet op voorhand representatief voor alle inwoners van uw
     gemeente. Voor de deelnemende ambtenaren geldt hetzelfde. En hoogstwaarschijnlijk
     ook voor raads- en collegeleden.




Hoe kunt u dit rapport lezen en gebruiken?
Hieronder staan de uitkomsten van de Quick Scan. Dat begint met een algemeen overzicht: hoe
staat het met de lokale democratie en waarover is men in uw gemeente opmerkelijk vaak - of
juist weinig - tevreden? En wat zijn opmerkelijke overeenkomsten en verschillen tussen de vier
groepen? Vervolgens worden voor vier thema’s de uitkomsten voor relevante vragen
gepresenteerd. Dat leidt tot de volgende indeling:

1. Algemeen: wat is het totale oordeel over lokale democratie en wat zijn belangrijke
   democratische prioriteiten?
2. Raad, college en ambtelijke organisatie: hoe goed werken zij en hoe goed werken ze
   samen?
3. Communicatie: werkt de gemeente open en transparant en wordt goed geluisterd naar
   inwoners?
4. Burgerparticipatie: hoe worden inwoners betrokken bij gemeentelijke plannen, activiteiten
   en voorzieningen?
5. Overheidsparticipatie: hoe gaat de gemeente om met maatschappelijke initiatieven?

Het 6e hoofdstuk behandelt de eventuele maatwerkvragen: als uw gemeente maatwerkvragen
aan de Quick Scan heeft toegevoegd om gemeente-specifieke zaken te bevragen die geen
standaard-onderdeel zijn van de Quick Scan, worden de uitkomsten daarvan in dit hoofdstuk
gepresenteerd.

Bij dit rapport horen twee bijlagen: in een apart tabellenrapport zijn voor elke vraag de
uitkomsten per groep en per antwoordcategorie opgenomen. In de tweede bijlage zijn alle
antwoorden op de open vragen opgenomen. Daarin vindt u ongetwijfeld ook veel nuttige
informatie en inzichten om mee aan de slag te gaan.




                                                                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  Leeswijzer voor de figuren

  Vrijwel alle uitkomsten worden in figuren weergegeven, zoals onderstaand voorbeeld. Om dat
  overzichtelijk te houden, presenteert elke figuur - tenzij expliciet anders aangegeven - het
  percentage positieve antwoorden op de vraag (bijvoorbeeld ‘(helemaal) eens’ of ‘(heel) tevreden ’).




  De vier kolommen presenteren de percentages positieve antwoorden voor achtereenvolgens
  raadsleden, collegeleden, ambtenaren en inwoners van uw gemeente. In elke kolom staat een
  streepje met als referentie de gemiddelde totale score van alle raadsleden (respectievelijk
  collegeleden, ambtenaren of inwoners) uit andere gemeenten die eerder de scan deden.

  Let op: doordat het aantal collegeleden verhoudingsgewijs laag is, kunnen de scores voor de groep
  college wat ‘extremer’ zijn dan die van de andere drie groepen.

  Het is voor sommige vragen interessant om na te gaan hoeveel respondenten neutraal of negatief
  oordeelden. Dat kunt u zien in het aparte tabellenrapport.




Dit rapport is een goed startpunt voor een onderling gesprek in uw gemeente. Om u daarbij te
ondersteunen, geeft het rapport bij diverse vragen passende tips en suggesties. De stukken
waarnaar in dit rapport wordt verwezen, staan op www.quickscanlokaledemocratie.nl.

Bespreek de uitkomsten en die tips. Wat verrast u? Waar bent u blij mee? Wat begrijpt u nog
niet? Waarmee wilt u direct aan de slag? En wat wilt u graag in een goed gesprek nader
uitdiepen? Wat moet er in jullie gezamenlijke verbeteragenda worden opgenomen?




                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Algemeen
Dit hoofdstuk biedt een algemeen overzicht van hoe het er voor staat met uw lokale democratie.
Er zijn vier onderdelen:

1. het algemene oordeel over gemeentebestuur
2. het totaalbeeld per thema
3. het algemene oordeel per groep
4. de democratische prioriteiten voor uw gemeente

Algemeen oordeel gemeentebestuur
Hoe staat het met het vertrouwen in het gemeentebestuur in uw gemeente? Onderstaande
figuur presenteert het percentage positieve antwoorden (‘(helemaal) eens’) op de stelling “Ik
heb vertrouwen in het gemeentebestuur”. Daarbij ziet u of raadsleden, collegeleden,
ambtenaren en inwoners verschillend antwoorden. Ook ziet u of men in uw gemeente hierover
meer of minder positief is dan in de referentiegemeenten.




De vier kolommen presenteren de percentages positieve antwoorden voor achtereenvolgens
raadsleden, collegeleden, ambtenaren en inwoners van uw gemeente. Bij elke kolom staat een
streepje met als referentie de gemiddelde totale score van alle raadsleden (respectievelijk
collegeleden, ambtenaren of inwoners) uit andere gemeenten die eerder de scan deden.



Totaalbeeld per thema
De scan kent vijf algemene thema’s. Hieronder ziet u per thema alvast het totaalbeeld. De figuur
presenteert het gemiddelde percentage positieve oordelen binnen dat thema (bijvoorbeeld
‘(helemaal) eens’ of ‘(heel) tevreden’). Hoe hoger dat percentage, hoe positiever de
respondenten waren over dat thema.

De zwarte lijn verbindt de uitkomsten van uw gemeente. De blauwe lijn verbindt de uitkomsten
van de referentiegemeenten. Hoe verder de punten van het midden afliggen, hoe positiever.
Hiermee ziet u snel over welke thema’s men in uw gemeente relatief tevreden is en op welke
thema’s nog werk aan de winkel is.




                                                                                               7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Om te zien over welke thema’s men relatief weinig tevreden is, bekijkt u:

  welke punten in uw gemeente dichter bij het midden liggen dan in de referentiegemeenten.
  welke punten in uw gemeente dichter bij het midden liggen dan andere punten in uw
  gemeente.


Totaalbeeld per groep
Hieronder ziet u het totaalbeeld per groep. Ook deze figuur toont het gemiddelde percentage
positieve oordelen. Hoe hoger het balkje, hoe positiever die groep oordeelt over de
verschillende aspecten van lokale democratie.




U ziet hier of de oordelen van de raadsleden (of collegeleden of ambtenaren of inwoners) in uw
gemeente verschillen van die in de referentiegemeenten. En of er verschillen zijn tussen de
oordelen van de raadsleden, collegeleden, ambtenaren en inwoners in uw gemeente.




                                                                                             8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Democratische prioriteiten
De lokale democratie kan op veel manieren verbeterd worden. In de Quick Scan zijn de
volgende tien manieren voorgelegd. Daarbij is gevraagd hoe belangrijk ze die vinden.


     Tien manieren om de lokale democratie te verbeteren:

       Verbeteren van (het functioneren van) de gemeenteraad.
       Verbeteren van (het functioneren van) het college.
       Verbeteren van (het functioneren van) de ambtelijke organisatie.
       Beter luisteren naar de mening van inwoners.
       Opener en transparanter werken.
       Inwoners meer laten meepraten.
       Inwoners meer laten meedoen.
       Inwoners meer laten meebeslissen.
       Betere ondersteuning van inwoners die maatschappelijk actief (willen) zijn.
       In regels of beleid meer ruimte maken voor maatschappelijke initiatieven.




De top drie van prioriteiten staat hieronder, zowel voor de inwoners, als voor raad, college en
ambtenaren. In de laatste kolom staat onder welk thema (hoofdstuk) die prioriteit valt.

Top 3 voor inwoners:

1.      Opener en transparanter werken.             93% (heel)                H3. Communicatie
                                                    belangrijk
2.      Beter luisteren naar de mening van          92% (heel)                H3. Communicatie
        inwoners.                                   belangrijk
3.      Verbeteren van (het functioneren            90% (heel)                H2. Raad, college en
        van) de gemeenteraad.                       belangrijk                organisatie



Top 3 van raad, college en ambtenaren:

1.      In regels of beleid meer ruimte              84% (heel)           H5. Overheidsparticipatie
        maken voor maatschappelijke                  belangrijk
        initiatieven.
2.      Verbeteren van (het functioneren             83% (heel)           H2. Raad, college en
        van) de ambtelijke organisatie.              belangrijk           organisatie
3.      Beter luisteren naar de mening van           82% (heel)           H3. Communicatie
        inwoners.                                    belangrijk
Deze prioriteiten kunt u benutten om sneller keuzen te maken in wat in uw gemeente nodig is.

(Nb. In het aparte tabellenrapport kunt u voor alle tien de mogelijke prioriteiten zien hoe
belangrijk elke groep deze vindt.)




                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Twee tips:

1. De respondenten is ook gevraagd om een praktijkvoorbeeld te geven van een goede
   democratische samenwerking tussen gemeente en inwoners. Bekijk ook die
   antwoorden (in de bijlage) en maak daarvan uw eigen top 3 van manieren om
   samenwerking democratisch goed vorm te geven.
2. Kijk ook naar de antwoorden op de open vraag “Hoe kan de democratie in uw gemeente
   volgens u verder worden verbeterd?” Daar vindt u ongetwijfeld veel ideeën (rijp en
   groen!). Maak daaruit de top 3 van meest genoemde verbetertips en een top 3 van de
   meest verrassende tips. En neem die op in uw verbeteragenda.

De antwoorden op deze twee vragen vindt u in de aparte bijlage met antwoorden op
alle open vragen.




                                                                                        10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2. Raad, college en ambtelijke organisatie

Inleiding
Om goed van buiten naar binnen te werken, moet het binnen natuurlijk wel goed werken. Hoe
goed werken de ‘interne onderdelen’ van de representatieve democratie: de gemeenteraad, het
college en de ambtelijke organisatie? En hoe goed werken die samen?



Uitkomsten




Hoe het gaat met de onderlinge samenwerking tussen raadsleden, collegeleden en ambtenaren
staat in de drie onderstaande figuren. Deze vragen zijn niet aan inwoners gesteld.




Het functioneren van raad, college en ambtenaren kan op veel manieren verbeterd worden. In
de Quick Scan zijn steeds negen manieren voorgelegd (zie kaders). Raadsleden, ambtenaren
en collegeleden konden aangeven hoe belangrijk zij die manieren vinden. NB. Deze vragen zijn
niet aan inwoners gesteld.




                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>     Negen manieren om het functioneren van de gemeenteraad te verbeteren:

       werkwijze/procedures (structuur)
       onderlinge samenwerking (cultuur)
       ondersteuning door de griffie
       ondersteuning door de ambtelijke organisatie
       politieke ondersteuning (van fracties)
       inzet van (onafhankelijk) onderzoek en advies
       beloning
       training/opleiding
       werken aan een fundamenteel andere rol van de raad




Dit is de top 3 (van raadsleden, collegeleden en ambtenaren) van prioriteiten om het
functioneren van de raad te verbeteren:


1.     Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)                      95% (heel) belangrijk
2.     Verbeteren van ondersteuning door de ambtelijke organisatie 84% (heel) belangrijk
3.     Verbeteren van ondersteuning door de griffie                          81% (heel) belangrijk



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)
Zet de samenwerking jaarlijks op de agenda van de raad, niet pas als het niet meer
lekker loopt. De voorzitter bewaakt het vergaderproces, maar alle spelers gezamenlijk
bepalen het verloop en de omgangsvormen. Bespreek wat eenieder passend vindt,
daarover bestaan vaak onuitgesproken verschillen. Nuttige tips en inzichten staan in de
Eindpublicatie Raad in beraad. Bespreek ook hoe u - los van de inhoud - elkaar kunt
blijven aanspreken over de wijze van samenwerking in commissies en raad. Veranker
ook dat in de gedragscode. Maak in ieder geval in elk presidium/fractievoorzitters-
overleg ruimte om verloop van de afgelopen vergaderingen te bespreken. En laat als
raad enkele inwoners, of raadsleden uit een buurgemeente, eens reflecteren op uw
(samen)werking.

ad 2. Verbeteren van ondersteuning door de ambtelijke organisatie
Raadsleden hebben recht op ambtelijke bijstand (artikel 33 Gemeentewet). Maar hoe
pakt dat uit in de praktijk: werkt de griffie voor de raad en de rest van de ambtelijke
organisatie voor het college? Hebben ambtenaren direct contact met raadsleden, of
moet dat altijd via de griffier en/of gemeentesecretaris lopen? Waarom en hoe werkt
dat? Wie bewaakt de kwaliteit en tijdigheid van documenten en informatie, de griffier of
de gemeentesecretaris? Wees als raad expliciet over de gewenste ondersteuning.
Bespreek hoe ambtenaren de raad beter kunnen helpen, bijvoorbeeld met
afhandeltermijnen, handzame stukken, achtergrondinformatie, hulp bij maken van
amendementen/initiatiefvoorstellen. Leg de afspraken zo nodig vast in het reglement
van orde of de verordening op ambtelijke bijstand.

ad 3. Verbeteren van ondersteuning door de griffie



                                                                                                12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De griffier is er om raadsleden te ondersteunen. Wat de griffier doet, dat bepaalt de raad
zelf: de raad is de werkgever van de griffier. Maak voldoende geld vrij voor zijn/haar inzet
en voor de bemensing en ontwikkeling van de griffie. Daar gaat de raad zelf over. En maak
als raad werk van de werkgeverscommissie (zie infographic Griffier). Maak samen een
heldere cyclus met functionerings- en beoordelingsgesprekken, met bijbehorend werkplan
en persoonlijk ontwikkelplan van de griffier. Bekijk de Handout Taken Griffier en de
overzichtspagina op www.griffiers.nl.



        Tips:

        1. Alle stukken waarnaar in de adviezen in dit rapport wordt verwezen, staan op
           www.quickscanlokaledemocratie.nl.
        2. Als u wilt weten of raadsleden, collegeleden of ambtenaren verschillen in prioriteiten,
           kunt u dat bekijken in het tabellenrapport.
        3. De respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties staan
           in de bijlage met open antwoorden.




     Negen manieren om het functioneren van het college te verbeteren:

       werkwijze/procedures (structuur)
       onderlinge samenwerking (cultuur)
       ondersteuning door de gemeentesecretaris/managementteam
       ambtelijke ondersteuning
       politieke ondersteuning
       inzet van (onafhankelijk) onderzoek en advies
       beloning
       training/opleiding
       werken aan een fundamenteel andere rol van het college




Dit is de top 3 (van raadsleden, collegeleden en ambtenaren) van prioriteiten om het
functioneren van het college te verbeteren:


1.      Verbeteren van ambtelijke ondersteuning                          89% (heel) belangrijk
2.      Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)                 86% (heel) belangrijk
3.      Verbeteren van training/opleiding                                86% (heel) belangrijk



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Verbeteren van ambtelijke ondersteuning




                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Lopen de contacten tussen collegeleden en ambtenaren in uw gemeente altijd tussen
portefeuillehouder en management? Of is sprake van (of behoefte aan) kortere lijnen
en directe contacten? En is voldoende duidelijk en uitgesproken wat het college
verlangt aan ambtelijke ondersteuning: loyale (kritiekloze) voorbereiders en
uitvoerders, of gelijkwaardige sparringpartners die het college scherp houden? Lees
Tango van wethouder en ambtenaar. Bespreek met college en management de
behoefte en mogelijkheden, bijvoorbeeld door dit te verwoorden in rollen, dimensies en
dilemma’s. Zorg vervolgens voor een goede verankering van de inhoudelijke en
procesmatige aspecten van ambtelijke ondersteuning zodat de gemeentesecretaris
daar goed op kan toezien.

ad 2. Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)
Zet dit periodiek op de agenda van de collegevergadering en maak dan een rondje.
Dan kunnen zaken benoemd worden voordat ze hoog oplopen. Maak het een vast
gebruik om met elkaar te spreken over houding, gedrag en samenwerking. Betrek het
management regelmatig bij dit gesprek. Soms is het goed om er vreemde ogen bij te
halen: laat een consultant of collega-bestuurders reflecteren op een
collegevergadering. Of wissel een dag van plaats met de portefeuillehouder uit uw
buurgemeente en ervaar hoe het in dat college werkt. Of maak er een sport van om
minstens elk kwartaal een nieuwe teamtest te doen, daar leert u van zonder dat het
‘zwaar’ hoeft te worden.

ad 3. Verbeteren van training/opleiding
In sommige colleges wordt werken aan persoonlijke en professionele ontwikkeling nog
een beetje beschouwd als een zwakte, als teken van onvoldoende
functioneren/senioriteit. Is er in het college voldoende aandacht en ruimte voor
professionele ontwikkeling? Kan er bijvoorbeeld worden afgesproken dat elk collegelid
elk half jaar iets nieuws moet leren? Collegeleden kunnen individueel allerlei
opleidingen volgen. Zo bieden de wethoudersvereniging en het genootschap van
burgemeesters een breed scala aan trainingen. Ook voor het college als collectief is
veel aanbod aan trainingen, rond omgaan met media, samenwerking, omgaan met
crises etc.



     Tip: De respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties
     staan in de bijlage met open antwoorden.




  Negen manieren om het functioneren van de ambtelijke organisatie te verbeteren:

     werkwijze/procedures (structuur)
     onderlinge samenwerking (cultuur)
     politiek-bestuurlijke gevoeligheid
     aansturing/ondersteuning door het management
     aansturing door het college
     inzet van (onafhankelijk) onderzoek en advies
     beloning
     training/opleiding
     werken aan een fundamenteel andere rol van de ambtelijke organisatie



                                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Dit is de gezamenlijke top 3 (van raadsleden, collegeleden en ambtenaren) van prioriteiten om
het functioneren van de ambtelijke organisatie te verbeteren:


1.   Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)                 95% (heel) belangrijk
2.   Verbeteren van de aansturing/ ondersteuning management           94% (heel) belangrijk
3.   Verbeteren van de politiek-bestuurlijke gevoeligheid             91% (heel) belangrijk



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Verbeteren van onderlinge samenwerking (cultuur)
Een goede onderlinge samenwerking vereist dat ambtenaren elkaars posities, rollen en
belangen kennen en respecteren. Het helpt als er gewerkt kan worden vanuit een
gezamenlijk doel. Bespreek met de ambtenaren aan welk hoger doel zij werken,
bijvoorbeeld door eenieder te laten vertellen hoe hij/zij wil bijdragen aan publieke
waarde. Invoering van opgavegerichtwerken kan hierbij helpen. Het kan ook nuttig zijn
daarbij de lessen te betrekken die ambtenaren leerden van hun samenwerking met
‘buiten’ (inwoners, instellingen, andere overheden). Als de onderlinge samenwerking
regelmatig wordt besproken, wordt het bespreken minder zwaar.

ad 2. Verbeteren van de aansturing/ ondersteuning management
Top-down is uit de gratie. En de organisatie moet tegenwoordig lening, behendig,
zelfsturend en flexibel zijn. Hoe kunt u dat passend managen? Sommige managers
sturen te veel op structuur, anderen te weinig. Sommigen sturen te zeer op inhoud,
anderen weten er juist te weinig vanaf. De veelheid aan managementboeken en -
leiderschapstrainingen bewijst dat de behoefte groot is, maar er geen gouden manier
is. Twee leestips: de essays Ambtelijk vakmanschap en Verbinders zonder script, en
het boek De Veranderende Gemeente. Kern is dat open bespreken van de wensen en
mogelijkheden tussen medewerkers en leidinggevenden leerzaam en nuttig is. Werk
samen aan een begrijpelijke koers waarin de interne manier van (samen)werken
overeenkomt met de externe samenwerking (dienstverlening, participatie).

ad 3. Verbeteren van de politiek-bestuurlijke gevoeligheid
Er zijn veel trainingen beschikbaar om ambtenaren hierbij verder te helpen. Maar
achterhaal - voor er een trainer bij wordt gehaald - wat precies het probleem is.
Luisteren ambtenaren onvoldoende naar de wensen van politiek en bestuur, hebben ze
daar onvoldoende oog of gevoeligheid voor? Zijn ze wat te star, reactief of juist te
proactief? Of schort er iets anders aan de interactie en communicatie tussen
ambtenaren, college en raad? De gemeentesecretaris, griffier en burgemeester
hebben daarin een voortrekkersrol (zie Handreiking Driehoeken). Natuurlijk kunt u
ambtenaren op cursus sturen, maar ga eerst na of ambtenaren niet voldoende in staat
zijn, óf niet voldoende in staat worden gesteld om zich op een goede manier tot college
en raad te verhouden. Zie ook de Tango van wethouder en ambtenaar.




                                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Tip: De respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties
staan in de bijlage met open antwoorden.




                                                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3. Communicatie

Inleiding
Transparantie en duidelijke communicatie zijn van groot belang in een democratie. Hoe komen
besluiten tot stand, en wat is de uitkomst? Mensen moeten kunnen weten hoe de gemeente
werkt, hoe ze dat kunnen volgen en controleren. En hoe ze kunnen samenwerken. Uiteraard is
goede communicatie een tweerichtings-ding: inwoners moeten zich ook (willen) informeren.
Maar het start bij een gemeente die transparant en communicatief is. Vinden inwoners dat de
gemeente goed luistert naar hun mening? En ook tussendoor en achteraf feedback vraagt, door
na te gaan hoe tevreden inwoners zijn over de besluitvorming? Met andere woorden hoe staat
het met ‘de communicatie’ in uw gemeente?



Uitkomsten




De gemeente kan haar communicatie op veel manieren verbeteren. Er zijn acht manieren
voorgelegd (zie kader). Daarbij is gevraagd hoe belangrijk men deze vindt.




                                                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>     Acht manieren om de gemeentelijke communicatie te verbeteren:

       duidelijker maken hoe besluiten worden genomen.
       duidelijker maken wat de resultaten van gemeentebeleid zijn.
       duidelijker maken hoe inwoners kunnen meepraten over gemeentebeleid.
       meer variatie in communicatiekanalen (zoals sociale media, website, krant, bijeenkomsten).
       meer inzet van (digitale) panels, focusgroepen en andere onderzoeken om de mening van
       inwoners op te halen.
       beter nagaan hoe tevreden inwoners zijn met gemeentebeleid.
       meer open staan voor onafhankelijke controle (pers, rekenkamer, kritische inwoners).
       een actieve open luisterende houding van raad, college en ambtenaren.




Dit is de top 3 van prioriteiten om de gemeentelijke communicatie te verbeteren:


1.     Een actieve open luisterende houding van raad, college en                 96% (heel) belangrijk
       ambtenaren.
2.     Duidelijker maken hoe besluiten worden genomen.                           93% (heel) belangrijk
3.     Duidelijker maken wat de resultaten van gemeentebeleid zijn. 91% (heel) belangrijk



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Een actieve open luisterende houding van raad, college en ambtenaren.
Maak oprecht contact en ga open in gesprek als u - als raadslid, collegelid of
ambtenaar - een inwoner spreekt vraag dan hoe hij of zij ‘het’ vindt gaan. En luister
dan. Vaak willen inwoners eerst iets anders kwijt voor ze uw vraag kunnen
beantwoorden. Vraag waar ze hulp bij nodig hebben of hinder ervaren. Wees
behulpzaam zonder het gesprek over te nemen. En luister echt: luisteren om uw eigen
gelijk te horen of te krijgen werkt averechts. Simpele en vrij bekende tips zijn ANNA
(Altijd Navragen, Niet Aannemen), NIVEA (Niet Invullen Voor Een Ander) en LSD
(Luisteren, Samenvatten, Doorvragen). Dat helpt in de communicatie met inwoners,
maar ook tussen raadsleden, collegeleden en ambtenaren onderling.
ad 2. Duidelijker maken hoe besluiten worden genomen.
Wees altijd glashelder over de inhoud van besluitvorming - waarover gaat/ging het -
maar ook over het proces - hoe gaat/ging dat. Vat bij elke bijeenkomst de vorige
stappen samen en spreek aan het eind duidelijk af hoe het verder gaat. Maak het
besluitvormingsproces transparant. Mensen aanvaarden een voor hen negatieve
uitkomst gemakkelijker als zij procedureel duidelijk en rechtvaardig worden behandeld
(“procedurele rechtvaardigheid”). Zorg uiteraard ook dat inwoners kunnen weten waar
en hoe zij kunnen meedenken, meepraten, inspreken of anderszins bijdragen aan
besluitvorming. Kijk ook hoe het raadsinformatiesysteem de stemverhoudingen (en
relevante documenten) van genomen besluiten kan ontsluiten. En communiceer
veelvormig via online-uitzending van vergaderingen, een goed doorzoekbare website,
passende nieuwsbrieven, actief gebruik van sociale media, infographics en korte
artikelen etc.

ad 3. Duidelijker maken wat de resultaten van gemeentebeleid zijn.


                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Idealiter spreken de resultaten boekdelen (‘show, don’t tell’). Werk aan open data en
een open overheid (www.open-overheid.nl), zodat iedereen zijn eigen conclusies kan
trekken over de resultaten. Maak evalueren onderdeel van het dagelijks werk (zie
Handreiking Evaluatie). En zorg dat de begroting antwoord geeft op de vier W-vragen
(Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen? Wie zijn daarbij betrokken?
Wat mag het kosten?) en laat die in de jaarrekening terugkeren. Maak de jaarrekening
online goed toegankelijk en/of maak er een infographic van. Laat raadsleden,
ambtenaren en collegeleden facebook-en, bloggen, vloggen en twitteren over hun
dagelijkse werk. Of organiseer een verantwoordingsdag waarin gemeente, inwoners en
instellingen op thema’s uitwisselen wat er bereikt is (en nog moet gebeuren).



     Tip: respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties
     staan in de bijlage met open antwoorden.




                                                                                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>4. Burgerparticipatie

Inleiding
Burgerparticipatie is een verzamelterm voor manieren waarop de gemeente inwoners de
mogelijkheid biedt om de gemeentelijke besluitvorming te beïnvloeden. Want naast de
representatieve democratie van raad en college is er ook nog zoiets al participatieve
democratie, waarbij de gemeente inwoners actief betrekt bij haar beleid.
Dit hoofdstuk gaat in op hoe open en actief er in uw gemeente met burgerparticipatie wordt
omgegaan. Worden inwoners voldoende betrokken bij gemeentelijke plannen, activiteiten en
voorzieningen? En lukt het om daar ook de juiste mensen bij te betrekken, de mensen die daar
belang bij hebben? En - last but not least - hebben ze dan ook echt invloed op het resultaat?



Uitkomsten




De gemeente kan allerlei manieren inzetten om burgerparticipatie te verbeteren. Er zijn acht
manieren voorgelegd (zie kader). Daarbij is gevraagd hoe belangrijk men deze vindt.




                                                                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>     Acht manieren om burgerparticipatie te verbeteren:

       meer vormen van directe democratie mogelijk maken (bijvoorbeeld lokale referenda).
       meer digitale instrumenten (zoals website, apps, peilingen) inzetten om inwoners te laten
       meepraten en meebeslissen.
       meer doen om speciale doelgroepen (zoals jongeren, ouderen, laaggeletterden) te motiveren om
       mee te praten over lokale kwesties.
       inwoners meer laten meebeslissen over wat de gemeente doet in hun buurt of wijk (bijvoorbeeld
       buurtplan, buurtpanel, wijkaandelen).
       inwoners meer kans geven om zélf te werken aan de leefbaarheid van hun buurt of wijk.
       inwoners meer invloed geven op de besteding van gemeentegeld (bijvoorbeeld burgerbegroting,
       wijkbudget).
       inwoners meer invloed geven op specifieke thema’s (zoals duurzaamheid, wonen, veiligheid,
       zorg, afval).
       meer permanente vertegenwoordiging van inwoners in adviesraden (zoals wijkraad, Wmo-raad,
       burgerpanel, jeugdraad).




Dit is de top 3 van prioriteiten om de burgerparticipatie te verbeteren:




1.      Inwoners meer kans geven om zélf te werken aan de                       82% (heel)
        leefbaarheid van hun buurt of wijk.                                     belangrijk
2.      Inwoners meer laten meebeslissen over wat de gemeente doet 75% (heel)
        in hun buurt of wijk (bijv. buurtplan, buurtpanel, wijkaandelen). belangrijk
3.      Inwoners meer invloed geven op specifieke thema's (zoals                75% (heel)
        duurzaamheid, wonen, veiligheid, zorg, afval)                           belangrijk



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Inwoners meer kans geven om zélf te werken aan de leefbaarheid van hun buurt of wijk.
Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat inwoners die dat willen, moeten kunnen
meewerken. In de praktijk is het wel eens lastig voor gemeenten. Dan kan Participatie
Paradox Atelier helpen. Veel inspiratie staat in Methodisch werken aan actief
burgerschap. En de Asset Based Community Development-aanpak speelt in op de
krachten en wensen van de wijken (zie Vier vitale onderdelen van ABCD). Netwerken
als LSA en KNHM helpen inwoners verder. Of ga aan de slag met het Right to
Challenge (zie inspiratiegidsen voor inwoners en gemeenten). Ook zijn er allerlei
online-opties waarmee inwoners ideeën kunnen aandragen, buren kunnen betrekken
en plannen kunnen ontwikkelen (zie Keuzewijzer e-tools).

ad 2. Inwoners meer laten meebeslissen over wat de gemeente doet in hun buurt of wijk (bijv.
buurtplan, buurtpanel, wijkaandelen).




                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Het zogenoemde ‘recht op buurtplanning’ regelt het recht om als buurt (mee) te
beslissen over gemeentebeleid en keuzes rond de eigen leefomgeving. Zorg dat de
buurtbewoners vooral met elkaar in gesprek gaan, zij moeten samen beslissen. En
accepteer dat er variatie ontstaat binnen de gemeente, want niet elke buurt wil en doet
hetzelfde. Diverse tips en verschillende participatiemethoden staan op
www.participatiewijzer.nl. Veel gemeenten (zoals Culemborg en Weesp) hebben een
buurtpanel dat meedenkt en meebeslist. Andere voorbeelden zijn Buurt Bestuurt in
Rotterdam of de Coöperatieve Wijkraad Oosterpark in Groningen waarin raadsleden en
gelote inwoners samen keuzes maken voor de wijk.

ad 3. Inwoners meer invloed geven op specifieke thema's (zoals duurzaamheid, wonen,
veiligheid, zorg, afval)
Inwoners die willen, moeten invloed kunnen uitoefenen op thema’s die hen aangaan.
Voordat de gemeente start met het ontwikkelen van (nieuw) beleid rond een thema,
zou dan ook eerst bekeken moeten worden wie er al mee bezig zijn, en wie er bij
betrokken willen worden. En welke rol de gemeente zo nodig kan toevoegen. Wat is
het gewenste participatieniveau (van gemeente, en inwoners). Daarbij helpt de
Leidraad Burgerbetrokkenheid. Check of uw inwoners in het algemeen onvoldoende
invloed ervaren, of dat het zich toespitst op specifieke actuele thema’s. Thema-
samenwerkingen starten vaak met het samen ontwikkelen van een visie. Bekijk dan de
Bouwstenen Visievorming en kies interactieve werkvormen die passen bij het thema
(zie Overzicht werkvormen interactief beleid en www.participatiewijzer.nl).



        Tip: De respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties
        staan in de bijlage met open antwoorden.



Er zijn diverse onderwerpen waarop de gemeente en inwoners kunnen samenwerken. Er zijn
negen onderwerpen voorgelegd (zie kader). Daarbij is gevraagd hoe belangrijk men het vindt
dat gemeente en inwoners daar intensiever aan gaan samenwerken.


     Negen onderwerpen waarop gemeente en inwoners kunnen samenwerken:

       de inrichting van hun wijk, dorp en/of omgeving.
       gezondheid, (jeugd)zorg, welzijn en sociale zaken.
       duurzaamheid en energie.
       onderwijs.
       wonen.
       lokale economie en werkgelegenheid.
       veiligheid.
       (dorps- en wijk)budgetten en de verdeling van geld in de gemeente.
       regionale (bovengemeentelijke) vraagstukken.




Dit is de top 3 van onderwerpen waarop gemeente en inwoners intensiever moeten gaan
samenwerken:

1.     Veiligheid.                                                          94% (heel) belangrijk


                                                                                               22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.   De inrichting van hun wijk, dorp en/of de omgeving.                 93% (heel) belangrijk
3.   Wonen.                                                              91% (heel) belangrijk



     Tip: De respondenten is ook gevraagd om een praktijkvoorbeeld te geven van een
     goede democratische samenwerking tussen gemeente en inwoners. Kijk in de
     antwoorden op die vraag (in de bijlage bij dit rapport) ook welke onderwerpen daar aan
     bod komen!




                                                                                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>5. Overheidsparticipatie: omgaan met
maatschappelijke initiatieven
Inleiding
Inwoners pakken soms zelf zaken aan in hun omgeving. Inwoners die samen zelf dingen
(willen) doen in hun buurt of voor de gemeenschap. Dit noemen we maatschappelijke
initiatieven. Naast de representatieve democratie (H2) en de participatieve democratie (H4) is er
ook zoiets als de maatschappelijke democratie: inwoners die samen zelf dingen doen voor hun
buurt of gemeenschap. Zoals inwoners die zelf groenbeheer gaan verzorgen, zelf
buurtpreventie organiseren, of samen met lokale ondernemers een energiecoöperatie oprichten.
Daar is de gemeente lang niet altijd bij nodig. Vaak gaat het pas goed lopen als de gemeente
genoeg ruimte laat voor inwoners om hun ideeën en initiatieven te realiseren. Voor gemeenten
is het vaak zoeken hoe ze daar goed mee om kunnen gaan: wat is een passende
overheidsparticipatie en hoe gaat dat in uw gemeente?

Uitkomsten




De gemeente kan allerlei manieren inzetten om beter om te gaan met maatschappelijke
initiatieven. Er zijn acht manieren voorgelegd (zie kader). Daarbij is gevraagd hoe belangrijk
men deze vindt.




                                                                                               24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>     Acht manieren waarop de gemeente inwoners die hun omgeving willen verbeteren kan helpen:

       een duidelijk loket of aanspreekpunt voor initiatiefnemers.
       geld van de gemeente.
       hulp bij het vinden van geld in de samenleving (zoals subsidies, crowdfunding, sponsors).
       duidelijke procedures en spelregels.
       meer ruimte voor initiatieven in beleid en regels van de gemeente.
       praktische ondersteuning (zoals zaaltje, uitnodigingen).
       aandacht en waardering van raadsleden en/of collegeleden.
       netwerkbijeenkomsten voor initiatiefnemers om ideeën en kennis uit te wisselen.




Dit is de top 3 van prioriteiten om maatschappelijke initiatieven beter te helpen:


1.     Duidelijke procedures en spelregels.                                       94% (heel) belangrijk
2.     Een duidelijk loket of aanspreekpunt voor initiatiefnemers.                90% (heel) belangrijk
3.     Hulp bij het vinden van geld in de samenleving (zoals                      85% (heel) belangrijk
       subsidies, crowdfunding, sponsors).



Daarbij hebben we de volgende adviezen:


ad 1. Duidelijke procedures en spelregels.
De gemeente moet voor iedereen een betrouwbare partner zijn, zeker voor
initiatiefnemers. Maar omdat elk initiatief anders is, valt niet alles vooraf 100% te
regelen. Maak een duidelijk

aanspreekpunt en laat de ambtenaren die veel contacten hebben met initiatiefnemers -
samen met inwoners - een helder flexibel proces ontwerpen voor de omgang met
initiatieven. Een goed begin voor de organisatie is de Eerste hulp bij
Overheidsparticipatie. Bespreek tijdig in raad, college en organisatie hoe wordt
omgegaan met initiatieven, en wat eenieders rol daarbij is. Bekijk ook de Wegwijzer Uw
initiatief past niet in ons kader, de inspiratiegids Right to Challenge voor gemeenten en
de publicatie Regel die burgerinitiatieven.

ad 2. Een duidelijk loket of aanspreekpunt voor initiatiefnemers.
Uiteraard zet u op de gemeentewebsite duidelijk waar initiatiefnemers terecht kunnen.
Zo heeft de gemeente Oegstgeest de online initiatievenwijzer, Utrecht het
initiatievennetwerk en Zoetermeer de groene-golf-ambtenaar voor initiatiefnemers (een
digitale portal). Zorg ook dat de receptionisten die opties kennen. In aanvulling daarop
hebben diverse gemeenten, waaronder Amstelveen en Zwolle, een
initiatievenmakelaar die bemiddelt tussen initiatiefnemers en ondersteunende
organisaties (zoals de gemeente, een fonds, bedrijven of netwerken). Want een loket
alleen is niet afdoende: het gaat erom dat er ook een stevige ambtenaar is met
verstand van zaken en doorzettingsmacht die initiatiefnemers echt verder kan helpen.

ad 3. Hulp bij het vinden van geld in de samenleving (zoals subsidies, crowdfunding, sponsors).




                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Door een initiatief niet zelf te financieren, maar te helpen bij het vinden van financiering
laat de gemeente het eigenaarschap bij de initiatiefnemers. Het is handig als de
gemeente kennis en ervaringen rond financiering ontsluit. Heel veel nuttigs vindt u op
www.financiereninnetwerken.nl, maar ook in het inspiratieboekje financiering
bewonersinitiatief.



     Tip: De respondenten konden suggesties doen voor extra manieren. Hun suggesties
     staan in de bijlage met open antwoorden.




                                                                                          26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>6. Maatwerkvragen
Inleiding
Indien uw gemeente aan de Quick Scan Lokale Democratie een of meer stellingen heeft
toegevoegd die specifiek ingaan op de lokale situatie, dan ziet u hieronder de uitkomsten
daarvan.

Als uw gemeente ook eigen open vragen heeft toegevoegd (vragen waarbij respondenten hun
eigen antwoord met toelichting konden formuleren) dan zijn de antwoorden daarop integraal
opgenomen in het aparte bijlagenboek met open antwoorden.

Uitkomsten
Er zijn geen gesloten maatwerkvragen gesteld.




                                                                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Slot

Zo, u heeft nu veel informatie, inzichten en waarschijnlijk ook vervolgvragen. Dat is een goed
startpunt voor een onderling gesprek in uw gemeente. Welke zaken verbazen u? Wat begrijpt u
nog niet? Waarmee wilt u direct aan de slag? En wat wilt u graag nader bespreken of
uitzoeken? Daarmee kunt u effectief toewerken naar een verbeteragenda met concrete acties.



U bepaalt zelf samen wat in uw gemeente een passend lokaal samenspel is en wat daarvoor
(nog) nodig is. Er zijn geen streefcijfers of scherpe normen voor democratie. Inwoners,
raadsleden, collegeleden en ambtenaren gaven hun mening op basis van hun eigen inzichten
en ervaringen. Dat is in dit rapport vertaald in cijfers en figuren. Ga op basis van de uitkomsten
in gesprek over het verhaal daarachter. En kies vervolgens samen waarop actie moet worden
ondernomen.

Een laatste tip: kijk niet alleen naar wat nog niet goed gaat. Let ook op wat al goed gaat en
waarop kan worden voortgebouwd. Sowieso is het al heel goed dat u bereid bent zo goed naar
uzelf en elkaar te kijken. Dat is al een prima basis om het lokale samenspel beter en
democratischer te maken!

Wij wensen u veel wijsheid, energie en enthousiasme toe!




Bijlagen
  Rapport Open antwoorden Quick Scan Lokale Democratie
  Tabellenbijlage Quick Scan Lokale Democratie




      NB. Alle stukken waarnaar in de adviezen in dit rapport wordt verwezen, staan op
      www.quickscanlokaledemocratie.nl.




                                                                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>