<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Voorstel aan raad
Nummer:               B15.003723
Datum:                24 november 2015
Opsteller:            E. Okkema
Portefeuillehouder:   Wethouder De Jong
Onderwerp:            Locatiestudie crematorium

Het college van B&W stelt de raad voor:
1. de locatie Newtonweg als locatie aan te wijzen voor de realisatie van een crematorium;
2. de exploitatie van het crematorium over te laten aan een marktpartij.

Inleiding
Aanleiding
- besluit van de raad van 18 december 2014, nummer B14.003609: de Beleidsuitgangspunten zoals
  opgenomen in de Notitie toekomst begraven en cremeren in de gemeente Harderwijk vast te stellen;
- de unaniem aangenomen motie van 18 december 2014, nummer B15.000006: nadrukkelijk ook andere
  locaties1 in overweging te nemen voor de eventuele vestiging van een crematorium in de gemeente
  Harderwijk.

Op 18 december 2014 heeft de raad de notitie beleidsuitgangspunten “Toekomst begraven en cremeren in
Harderwijk” ongewijzigd vastgesteld. De raad heeft kort samengevat (onder andere) gekozen voor een
crematorium in eigen beheer en om de daarbij behorende faciliteiten neutraal aan te bieden. Ook een
kostendekkende exploitatie heeft de raad als uitgangspunt met haar besluit bekrachtigd.

Met de unaniem aangenomen motie om nadrukkelijk alternatieve locaties in overweging te nemen, heeft de
raad nog geen besluit genomen over de locatie voor een crematorium. Dit voorstel en de besluitvorming
daarover is het sluitstuk van de uitvoering van de motie met als doel een besluit over de locatie voor de
realisatie van een crematorium.

Kader
Raadsbesluit en motie van 18 december 2014
Wet op de lijkbezorging

Alternatieven
Er zijn naast de Newtonweg meerdere alternatieve locaties die in principe geschikt zijn voor de vestiging
van een crematorium, namelijk de Ceintuurbaan, Elzenhof en Fokko Kortlanglaan. In de locatiestudie zijn
deze beschreven.

Beoogd effect
Een overzicht geven van de onderzochte alternatieve locaties, inzicht geven in de potentiële geschiktheid
voor een crematorium en de meest geschikte locatie.

Argumenten
1.1 Locatiestudie
    De locatiestudie is uitgevoerd voor 10 locaties. Deze locaties zijn genoemd door de bewoners,
    uitvaartondernemers en aangevuld met suggesties uit de organisatie. De onderzochte locaties zijn:
    Ceintuurbaan, Drielanden Noord, begraafplaats Elzenhof, Fokko Kortlanglaan, Heiligeweg -


1
    Het voorstel van 2014 aan de raad ging uit van een crematorium in eigen beheer op de locatie
    begraafplaats Elzenhof.
                                                    -2-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>     Cyriasische Veld, Lorentz III, Newtonweg, begraafplaats Oostergaarde, Sonnevanck en Waterfront
     (overloopterrein).

     Voor de locatiestudie is een zoveel als mogelijk objectieve kwalitatieve beschrijving op basis van
     vakkennis en ervaring toegepast. Waar van toepassing is ook wet- en regelgeving meegenomen. Uit
     de locatiestudie komt naar voren dat 4 locaties in principe geschikt zijn voor de vestiging van een
     crematorium. Die 4 locaties zijn Ceintuurbaan, Elzenhof, Fokko Kortlanglaan en Newtonweg. In de
     locatiestudie, die als bijlage aan dit voorstel is toegevoegd, zijn de argumenten opgenomen op grond
     waarvan de locaties geschikt of ongeschikt zijn bevonden.

1.2 Reacties belanghebbenden op de locaties
    Op 23 juni zijn tijdens een inloopbijeenkomst de resultaten van het locatieonderzoek gepresenteerd.
    De nadruk lag op de 4 meest geschikte locaties maar ook de overige 6 locaties zijn gepresenteerd.
    Tijdens inloopbijeenkomst en in de weken daarna hebben wij van belanghebbenden over met name de
    4 meest geschikte locaties reacties ontvangen. De aard van en argumenten voor de bezwaren zijn
    verwoord in de locatiestudie, de reacties zoals wij die hebben ontvangen zijn geanonimiseerd
    opgenomen in bijlage 9 van de locatiestudie.

     Voor alle locaties zijn voor- en tegenstanders, maar het overheersende beeld is dat belanghebbenden
     veel bezwaren hebben tegen een crematorium op de locaties Elzenhof en Fokko Kortlanglaan. De
     locaties Ceintuurbaan en Newtonweg kunnen vanwege de ligging op meer steun rekenen. De locatie
     Elzenhof heeft verreweg de meeste reacties opgeleverd waarvan veel via het actiecomité. De overige
     3 locaties hebben minder reacties opgeleverd.

     Op de 6 afgevallen locaties is ook gereageerd, over het algemeen positief, maar het aantal reacties is
     voor deze locaties beperkt.

1.3. Kosten maatregelen locatie Elzenhof – alternatieve ontsluiting
     Aan de bezwaren tegen een crematorium op de locatie Elzenhof zouden wij gedeeltelijk tegemoet
     kunnen komen door het treffen van een aantal maatregelen.

     Eén van de belangrijkste bezwaren van de bewoners in Frankrijk is de ontsluiting van de
     begraafplaats. De bewoners in Frankrijk verwachten door de mogelijke komst van een crematorium
     meer verkeersoverlast en een toename van verkeersonveilige situaties. Ook de regelmatige
     confrontatie met begravingen door de wijk is voor veel bewoners een belangrijk negatief aspect. De
     regelmatige confrontatie met de dood vinden zij voor met name kleine kinderen als een ongewenste
     ontwikkeling. Een concrete maatregel waarmee een belangrijk deel van deze bezwaren weg genomen
     kan worden, is een alternatieve ontsluiting die niet door de wijk Frankrijk loopt.

     De realisatie van een alternatieve ontsluiting voor een crematorium op de Elzenhof is een forse
     kostenpost, waarvan de kapitaallasten meegenomen moeten worden in het totale exploitatieplaatje
     (zie ook argument 2.4).

1.4. Standpunt Gemeente Ermelo, afzien van locatie Fokko Kortlanglaan
     Eén van de onderzochte locaties ligt in de Groene Zoom. Het college van de gemeente Ermelo is
     daarom benaderd en de locatiestudie is toegelicht. Het college en de raad van Ermelo zijn uitgenodigd
     voor de inloopbijeenkomst en wij hebben het college van Ermelo schriftelijk om een reactie gevraagd.
     In haar reactie verzoekt het college van Ermelo dringend om af te zien van de locatie Fokko
     Kortlanglaan. Als belangrijk argument voert het college de gezamenlijk opgestelde structuurvisie
     Groene Zoom en de bestuursovereenkomst structuurvisie Groene Zoom aan waar een crematorium
     geen onderdeel van is. De andere argumenten die het college van Ermelo in haar reactie noemt, zijn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>     de toename van het aantal verkeersbewegingen en de vermeende rustige ligging. De reactie van het
     college van Ermelo is opgenomen in bijlage 10 van de locatiestudie.

2.1. Wettelijke taak
     Conform de Wet op de lijkbezorging heeft een gemeente tenminste één gemeentelijke begraafplaats.
     Dat kan ook met één of meerdere gemeenten gezamenlijk. De wet maakt onderscheid in
     gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen. In de gemeente Harderwijk zijn 2 gemeentelijke
     begraafplaatsen, de Oostergaarde en de Elzenhof, en 2 bijzondere begraafplaatsen, de Israëlitische
     begraafplaats en de begraafplaats ‘Sonnevanck’.

     Van oudsher zijn gemeentelijk begraafplaats in beheer bij gemeente. De wet sluit niet uit dat
     gemeentelijke begraafplaatsen in beheer zijn bij bijvoorbeeld een commerciële uitvaartondernemer.
     Maar begraafplaatsen zijn niet kostendekkend en dat is de belangrijkste reden gemeenten
     begraafplaatsen beheren. Er is geen commerciële interesse voor beheer en onderhoud.

     De wet staat naast begravingen ook cremeren toe maar in de wet staat niet zoals bij begraafplaatsen
     dat de gemeente een crematorium moet hebben.

2.2. Behoefte aan cremeren in Harderwijk
     Ons doel is de inwoners van Harderwijk de mogelijkheid bieden van een waardig afscheid en daarvoor
     de mogelijkheden bieden die aansluiten op de landelijke ontwikkeling. Op dit moment kunnen wij
     alleen begravingen aanbieden terwijl landelijk inmiddels 61,5 % kiest voor een crematie en nog maar
     38,5 % kiest voor begraven (cijfers uit 2014). De verwachting is dat deze ontwikkeling doorzet.
     Overledenen die de wens hebben uitgesproken voor een crematie moeten daarvoor uitwijken naar een
     andere gemeente of, als zij dat niet willen, kiezen alsnog voor een begraving in Harderwijk.

     Een crematorium kan voorzien in de behoefte van de inwoners van Harderwijk. Ook de inwoners van
     de omliggende gemeenten kunnen gebruik maken van een crematorium in Harderwijk. Met een
     crematorium in Harderwijk kunnen de inwoners van Harderwijk en de directe omgeving kiezen voor
     een crematie in de meer vertrouwde omgeving en hoeven zij niet meer uit te wijken naar een
     crematorium in bijvoorbeeld Lelystad of Zwolle.

2.3. Exploitatie in eigen beheer of crematorium in beheer bij samenwerkende uitvaartondernemers
     Eind december 2013 heeft het college ingestemd met het rapport “Minder Binnen Meer Buiten:
     bezuinigingen 2014-2017 en organisatieontwikkeling”. In dit rapport wordt de visie (stip op de horizon)
     beschreven van de ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie. Een van de kernelementen van de
     visie is dat we ons als (overheids)organisatie beperken tot die taken waar we ook daadwerkelijk een
     toegevoegde waarde hebben. Wij maken continu de afweging of onze inmenging echt nodig of
     gewenst is en we laten zoveel mogelijk taken over aan instellingen, bedrijven of individuele burgers.
     We ontwikkelen de kunst van het loslaten. Tegelijkertijd kijken we met een meer bedrijfsmatige blik
     naar onze organisatie. Om meer mogelijkheden te creëren om taken op bedrijfsmatige manier te
     organiseren worden met het inrichten van uitvoeringsbedrijven specifieke onderdelen op afstand gezet
     van de gemeente. Het is dan ook niet vanzelfsprekend dat een nieuwe taak als het exploiteren van
     een crematorium door de gemeente moet worden opgepakt. In de praktijk zijn er immers genoeg
     voorbeelden van crematoria die succesvol door private partijen worden geëxploiteerd.

     In de door de raad vastgestelde notitie beleidsuitgangspunten “Toekomst begraven en cremeren in
     Harderwijk” is gekozen voor neutraal crematorium. Hiermee wordt bedoeld een crematorium zonder
     uiterlijke kenmerken van één of meerdere uitvaartondernemers. Dit uitgangspunt wordt door de lokale
     uitvaartondernemers ondersteund. Hier kan invulling aan worden gegeven door het crematorium te
     laten exploiteren door een samenwerking van meerdere uitvaartondernemers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>     Opgemerkt wordt dat niet alle lokale uitvaartondernemers deelnemen aan de samenwerking.
     Bovendien is de uitvaartbranche voortdurend in beweging, deelnemers kunnen uit de samenwerking
     stappen of het crematorium kan door één grote landelijke partij wordt gekocht. Dat betekent dat het
     uitgangspunt van een neutraal crematorium op de lange termijn niet gegarandeerd is.

2.4. Het realiseren en exploiteren van een crematorium in Harderwijk vergt een aanzienlijke investering
     Er is voor de locatie Elzenhof een doorrekening gemaakt van de exploitatie in eigen beheer.
     Gebaseerd op (specialistische) externe en interne onderzoeksgegevens omtrent het bouwen van een
     crematorium, de haalbaarheid daarvan en een doorkijk in de meerjarige ontwikkeling van de
     sterftecijfers (met daarin een afnemend aantal begravingen en toenemend aantal crematies), wordt
     een directe investering geraamd van € 3,2 miljoen. De totale investering is inclusief adviezen,
     voorbereiding, directievoering en toezicht, onvoorzien en de niet verrekenbare BTW.

     Voor een kostendekkende exploitatie is een minimumaantal crematies nodig van tenminste 400
     (break-even-punt). Uit de beschikbare gegevens is op te maken, dat met een realisatie in de loop van
     2017 de eerste 5 jaren (periode 2018 t/m 2022) sprake is van exploitatietekorten. Het omslagpunt van
     een verlieslatende naar een kostendekkende exploitatie wordt op basis van de ultimo november 2015
     beschikbare gegevens bereikt vanaf het 6e jaar (2023). Het vergt daarna nog circa 6 jaar om de
     verliezen van de eerste 5 jaar weg te werken. Dus pas na 11 jaar gaat het crematorium geld
     opleveren.

     Naast de structurele lasten moet er rekening worden gehouden met enkele facetten, waarvoor
     aanvullende incidentele middelen benodigd zijn. Het betreft onder andere het aanleggen van een
     ontsluitingsroute en de te maken kosten als gevolg van toepassing van wet- en regelgeving (Flora- en
     faunawet, planologie, omgevingsvergunning, e.d.). Indien de kapitaallasten van deze kosten worden
     meegenomen is pas na 15 jaar sprake van een positief saldo.

     Per saldo is de conclusie dat de terugverdientijd van de investering in een crematorium op de Elzenhof
     te lang en te risicovol is.

2.5. De ‘markt’ van cremeren is een zeer competitieve markt
     In de berekening voor de exploitatie in eigen beheer is er vanuit gegaan dat we de markt kunnen
     verslaan. Dit vergt een forse omslag naar een commerciële insteek en de vraag is of de ambtelijke
     organisatie hier toe in staat is. De verwachting is dat de grote spelers zullen proberen de markt
     dusdanig te beïnvloeden dat men kiest wordt voor een commercieel crematorium. Dit kan een negatief
     effect hebben op het geprognotiseerde exploitatieresultaat.

2.6. Een crematorium op de Elzenhof in beheer bij een marktpartij levert een ongewenste verstoring op in
     de bedrijfsvoering van de begraafplaats.
     Met een crematorium op de Elzenhof in beheer bij een marktpartij ontstaat er een situatie dat twee
     partijen op de Elzenhof gebruik gaan maken van de beschikbare faciliteiten (gemeente en marktpartij).
     Deze kunnen elkaar in de weg gaan zitten.

2.7. Een marktpartij heeft niet de mogelijkheid om een alternatieve ontsluiting aan te leggen.
     De verantwoordelijkheid van de aanleg van een alternatieve ontsluiting bij een crematorium op de
     Elzenhof blijft ook bij beheer door een marktpartij op het bordje van de gemeente liggen.

Financiën
De financiële gevolgen van de realisatie van een crematorium door een marktpartij beperken zich tot de
opbrengst van de verkoop of erfpacht van de benodigde gronden langs de Newtonweg.

Communicatie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Na de motie van de raad in december 2014 om ook andere locaties in overweging te nemen voor de
eventuele vestiging van een crematorium in de gemeente Harderwijk, is de samenleving over deze
locatiestudie geïnformeerd. Toen het interne proces van dit locatieonderzoek was afgerond, is het externe
proces van het onderzoek gestart: het raadplegen van belanghebbenden. Omwonenden van de vier meest
geschikte locaties, uitvaartondernemers, de gemeente Ermelo, andere betrokkenen en alle inwoners van de
gemeente Harderwijk zijn gevraagd de interne bevindingen aan te vullen. Het complete locatieonderzoek is
voorgelegd aan het college.

Nadat het college op basis van het onderzoek haar voorkeur voor een locatie heeft uitgesproken en
voorgelegd aan de gemeenteraad, informeren we allereerst de inwoners die binnen een afstand van 250
meter rondom de gekozen locatie wonen via een brief. De uitvaartondernemers en inwoners die tijdens
inloopavonden hebben aangegeven op de hoogte te willen blijven, worden persoonlijk geïnformeerd via een
e-mail. Daarnaast communiceren we het besluit met de Harderwijkse samenleving via de algemene
middelen: gemeentepagina, website, Twitter en Facebook en informeren we de pers middels het persuur en
een persbericht.

Nadat er door zowel college als raad één locatie is aangewezen voor een crematorium wordt samen met
een deel van de samenleving (onder andere direct omwonenden en uitvaartondernemers) onderzocht op
welke manier een crematorium op die plek past door bijvoorbeeld een informatiebijeenkomst, inloopavond
of klankbordgroep.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>