<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Voorstel aan college en raad
Nummer:               h160030609
Datum:                11 augustus 2016
Opsteller:            N. van Keimpema
Portefeuillehouder:   Wethouder Teeninga
Onderwerp:            Routekaart windenergie- zoekgebied Lorentz II/III -

Het college van B&W besluit:
De raad voor te stellen:
    1. In te stemmen met het uitwerken van de zoekzone voor windenergie locatie Lorentz II/III conform
        de Routekaart windenergie –zoekgebied Lorentz II/III-.
    2. In de projectontwikkeling van de locatie als gemeente de rol van ontwikkelaar/investeerder op zich
        te nemen.
    3.   Een krediet van € 200.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van de projectontwikkelkosten in
         2016 en 2017.

Inleiding
Aanleiding
Het Rijk en de provincies (IPO) hebben doelstellingen ten aanzien van windenergie vastgelegd. Iedere
provincie heeft de verantwoordelijkheid om hieraan een bijdrage te leveren. Voor Gelderland betekent
dat, dat er in 2013 ten minste 230,5 MW aan windenergie ruimtelijk is vastgelegd en uiterlijk in 2020
gerealiseerd is. Daarnaast is door de gemeente Harderwijk de Energieke Stad- een routekaart naar
een klimaatneutraal Harderwijk-, vastgesteld. Met behulp van deze route wil de gemeente Harderwijk
in 2031 de uitstoot van CO2 met 45% reduceren. De energietransitie, het overstappen op duurzame
energiebronnen, is één van de drie belangrijke pijlers uit de routekaart. Volgens inschatting is 26%
van het huidige energieverbruik binnen de gemeentegrenzen te halen uit hernieuwbare energie. Van
deze energie maakt windenergie voor 48% deel uit op basis van beschikbare ruimte en bewezen
techniek. Daaruit blijkt dat de in de Energieke Stad vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare
energie, niet te behalen zijn zonder windenergie.

Kader
Op 27 maart 2014 heeft de raad besloten (raadsbesluitnr. 13.00745) bereid te zijn ruimtelijke
medewerking te verlenen voor het realiseren van windenergie binnen het zoekgebied Lorentz II/III en
deze op te laten nemen in de provinciale Structuurvisie Wind. Als voorwaarde is daarbij gesteld dat,
na de vaststelling van de Structuurvisie Wind door Provinciale Staten, een participatietraject opgestart
word. Inwoners, omwonenden, bedrijven en organisaties uit de gemeente Harderwijk, moeten de
mogelijkheid geboden worden om te participeren in windenergieprojecten. Windenergie-oplossingen
moeten goed aansluiten bij de behoeften van de lokale gemeenschap.

Alternatieven
-Geen routekaart vaststellen.
Als er geen kader is voor het ontwikkelen van windenergie wil dit niet betekenen dat deze niet
gerealiseerd wordt. De ontwikkeling van windenergie en de uitvoering van het raadsbesluit zal
overgelaten worden aan de markt. Dit heeft als gevolg dat er weinig tot geen invloed kan worden
uitgeoefend op de participatie en compensatie van omwonenden en bedrijven. De ontwikkeling van
windenergie en dus het op grote schaal opwekken van duurzame zal ad hoc plaatsvinden. Ook zal de
afhankelijkheid van derden voor het behalen van de doelstelling van de Energieke Stad groter worden.

-De routekaart wordt uitgevoerd maar de gemeente zal dit bewerkstelligen door een alternatieve rol:
Concessiegever: Na de projectontwikkelfase wordt het project aan de markt aangeboden zodat
marktpartijen (consessienemers) kunnen bieden op de concessie. In de concessieovereenkomst
kunnen voorwaarden worden gesteld aan participatie, compensatie, commerciële condities, looptijd en
landschappelijke inpassing. De uitvoering en risico’s van de realisatie- en exploitatiefase liggen bij de
concessienemer.


                                                    -2-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Actieve facilitator: De gemeente verleent de vergunningen. Inkomsten worden gegenereerd uit eventuele
erfpacht of verkoop van de gronden wanneer deze in eigendom van de gemeente zijn. Het financiële risico
is beperkt maar ook de invloed op de ontwikkeling. Er zijn mogelijkheden voor het stellen van kaders en
richtlijnen voor compensatie en participatie. De zeggenschap is beperkt, dit geldt tevens voor het
rendement.

Beoogd effect
Bijdragen aan het realiseren van de doelstelling om in 2031 de CO2-uitstoot met 45% te reduceren door het
opwekken van hernieuwbare energie in de vorm van windenergie.
Uitvoering geven aan het raadsbesluit voor ruimtelijke medewerking van het realiseren van windenergie
binnen de zoekgebied Lorentz II /III.
Inwoners, omwonenden, bedrijven en organisaties uit de gemeente Harderwijk optimaal laten participeren
in het windproject.

Argumenten
   1. De routekaart geeft de breedte aan van het traject dat doorlopen moet worden voor realisatie van
      windenergie binnen het zoekgebied Lorentz II/III. In de routekaart is het speelveld verkend door
      middel van een kansenkaart, het maken van een stakeholdersanalyse en het ophalen van
      ervaringen en vragen uit de markt, andere gemeenten, omwonenden, bedrijven en
      belangenorganisaties. Op basis hiervan is onderzocht met welke rol de gemeente Harderwijk
      optimaal uitvoering kan geven aan het raadsbesluit. De routekaart is een leidraad voor het
      uitwerken voor de vervolgstappen in de projectontwikkeling.

    2.   Het raadsbesluit stelt voorwaarden met betrekking tot de lokale participatie. Om de volgende stap
         te maken in het traject om te komen tot realisering van windenergie, moet een rol gekozen worden
         die aansluit bij de mogelijkheid voor inwoners en bedrijven om te participeren en uitvoering geeft
         aan de doelstelling van De Energieke Stad. In de rol van investeerder/ontwikkelaar heeft de
         gemeente heeft meeste grip en zeggenschap op de wijze waarop omwonenden, bewoners,
         bedrijven en organisaties kunnen participeren bijvoorbeeld het Betrekken van
         burgerenergiecoöperatie. Met dit procesinstrument kan draagvlak gecreëerd worden voor de
         ontwikkeling. In deze rol zijn de rendementen het hoogst en kan de gemeente bepalen waar de
         opbrengsten naartoe gaan. Hiermee de invloed op de financiële participatie van bewoners en
         compensatie voor omwonenden. De rol van ontwikkelaar/investeerder geeft ook veel invloed op de
         ontwikkellocaties en opstelling windmolens de landschappelijke inpassingen (bijvoorbeeld welk
         type molen, hoogte en ontwerp), het tempo van de ontwikkeling en realisatie van de windmolens.
         Daarnaast geven we optimale uitvoering aan de voorbeeldrol en verantwoordelijkheid, door
         grootschalig duurzame energie binnen de eigen grenzen op te wekken en daarmee een grote
         bijdrage aan de doelstelling van De Energieke Stad.
         Deze rol geeft de mogelijkheid om terug te vallen op de rol ontwikkelaar/concessiegever . Tijdens
         de project ontwikkelfase blijft altijd de mogelijkheid om partijen te zoeken waaraan het project
         (deels) in een concessie wordt gegeven.

    3.   Om de eerste fase van de projectontwikkeling op te kunnen starten wordt een krediet aangevraagd
         van € 200.000 (excl. btw). Dit krediet is nodig om de noodzakelijke kosten in 2016 en 2017 te
         betalen voor het uitvoeren van de MER-procedure, het bestemmingsplan en de vergunningen.
         Tevens wordt uit dit krediet onderzocht op welke wijze participatie en compensatie optimaal kan
         worden benut en ingezet. De provincie Gelderland heeft aangegeven tevens € 200.000 voor deze
         fase beschikbaar te stellen, zodat de kosten voor deze eerste fase in zijn geheel gedekt zijn. De
         kosten uit deze fase worden opgevoerd in de businesscase en zullen met de exploitatie van de
         windturbines worden terugverdiend. De investering van de provincie Gelderland wordt op dezelfde
         wijze terugverdiend.




Financiën
In de rol van ontwikkelaar/investeerder neemt de gemeente Harderwijk verantwoordelijkheid op zich voor
het uitvoeren van de milieueffectrapportage (MER) en het daaropvolgende vergunningen-
bestemmingsplan- en ontheffingentraject. Kosten voor dit traject zijn opgenomen in onderstaande tabel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Detail planning                                       2016             2017
                                                 Q3          Q4   Q1          Q2   Q3   Q4     Budget kEuro
Locatie ontwikkeling                                                                                       180
 MER traject
 Start notitie
 Opstellen MER
 Inspraak
 Koppeling MER/bestemmingsplan/vergunningen
 Inspraak Bestemmingsplan vergunningen
Commerciel ontwikkeling                                                                                    80
 Intentie overeenkomsten (grond, samenwerking, ..)
 Participatie & compensatie
Technologie ontwikkeling                                                                                   80
 Technologie definitie/keuze
Projectbegeleiding                                                                                         60
Budget kEuro                                          150              250                                400



Deze kosten zullen worden geactiveerd. Dit geschiedt op basis van de verwachting dat er voor deze
ontwikkeling een haalbare businesscase is. Mocht onverhoopt toch blijken dat er op basis van de MER
geen projectontwikkeling mogelijk is of dat deze tijdens bestemmingsplanprocedure grote vertraging
oploopt, dan zullen de gemaakte kosten via de verlies en winstrekening ten laste van het dan lopende
jaarrekening resultaat worden gebracht.

De inkomsten van windenergie projecten bestaan uit de SDE+ subsidie van de Rijksoverheid en
opbrengsten van de elektriciteitsverkoop. Om de nationale doelstellingen voor windenergie te halen zorgt
de Rijksoverheid via de SDE+ subsidie voor een sluitende businesscase welke de risico’s dekt van de
gemaakte kosten in de ontwikkelfase en de opbrengsten in de operationele fase.

In de project ontwikkelfase wordt een rendement tussen de 15% en 20 % op eigen vermogen verwacht.
Door het project te ontwikkelen wordt waarde gecreëerd. Als bijvoorbeeld de MER-procedure succesvol
wordt afgerond dan zal het project meer waard zijn geworden dan de kosten van deze procedure. Dit geldt
ook voor de andere projectontwikkelactiviteiten. In de operationele fase wordt een rendement tussen de
10% en 15% op eigen vermogen verwacht.

In de rol van investeerder/ontwikkelaar gaat de gemeente ook de windeturbines exploiteren. Het zelf
exploiteren van windmolens heeft de volgende gevolgen:
    1. De te betalen btw kan voor 100% als ondernemers btw worden teruggevorderd.
    2. De (fiscale) winst die met het exploiteren van de winstmolens wordt behaald is belast met
          vennootschapsbelasting (VPB)

Risico’s
In de ontwikkeling van windenergie zijn de risico’s het hoogst bij de start van het onderzoeken van de
ontwikkeling. Gedurende het doorlopen van de projectontwikkelfase wordt het afbreukrisico kleiner.

De ontwikkelaar is verantwoordelijk voor en de regie over het projectontwikkeltraject van de windturbines.
Een indicatie voor het totale ontwikkelbudget is 1 miljoen euro. Op basis van de globale businesscase is het
te verwachten rendement 10-20% op deze investering. Vooral in de eerste anderhalf jaar, de fase van de
MER-procedure en het bestemmingsplan, is het afbreukrisico het hoogst. De MER bepaalt gedetailleerd de
geschiktheid van het zoekgebied en daarmee de omvang van de windontwikkeling. Deze procedures zijn
tevens onderhevig aan zienswijzen en beroep.

De procedures voor de MER en bestemmingsplan hebben effect op de doorlooptijd van de ontwikkeling. In
deze fase is het projectontwikkelrisico het hoogst dat het project uiteindelijk niet door gaat of later wordt
gerealiseerd. De kosten voor deze fase zijn begroot op € 400.000,- die na projectrealisatie terugverdiend
worden. Mocht de projectontwikkeling vertraging oplopen of niet plaatsvinden is het risico maximaal €
400.000,-. De provincie Gelderland wil de helft van dit risico voor haar rekening nemen.

Als investeerder ben je betrokken vanaf de bouw van de turbines. Het risico is gering omdat de ontwikkeling
turbines al in de bouwfase terecht is gekomen Daarnaast kan het risico van calamiteiten tijdens de
bouwfase door middel van een verzekering worden verkleind.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Gedurende de gehele ontwikkelfase is het mogelijk om terug te kunnen vallen op de rol
ontwikkelaar/concessiegever. Het project kan dan in een concessie worden uit te gegeven, waarbij een
(markt)partij wordt gezocht die aansluit bij de wensen van de gemeente Harderwijk.

Communicatie
Bij de uitvoering van de routekaart zal per fase in de projectontwikkeling dan wel de projectrealisatie een
passend communicatiemiddel worden gekozen (informatieavonden, nieuwsbrieven, inloopspreekuur, krant).
De communicatievorm sluiten aan op de stakeholdersanalyse en projectfase. Daarnaast wordt alle
informatie gepubliceerd op de projectpagina windenergie van de gemeente Harderwijk.
www.harderwijk.nl/windenergie .



Bijlagen
     1. Routekaart windenergie –zoekgebied Lorentz II/III-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>