<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>TRENDRAPPORTAGE
SOCIAAL DOMEIN HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  INHOUD
  Managementsamenvatting  3
  1. Inleiding	           5
  2. Samenleven	          6
  3. Talentontwikkeling	  9
  4. Inkomen             13
  5. Ondersteuning       16
  6. Wonen               21
  BIJLAGE Bronnen        24
2                            TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  MANAGEMENTSAMENVATTING
  Deze rapportage wil de gemeenteraad informeren over de stand        Samen leven                                                                veranderende arbeidsmarkt. Er is met name een tekort aan
  van zaken in het sociaal domein. Over hoe het gaat met de           -  Vergrijzing minder dan bij de buurgemeenten. Steeds meer              hooggeschoolde krachten. De laaggeschoolde arbeid is steeds
  inwoners, welke belangrijke ontwikkelingen zich voordoen in de          éénpersoonshuishoudens. Eenzaamheid is over 2012-2016                  vaker fysiek zwaar. Een deel van de bijstandsgerechtigden
  samenleving en in het beleid. Dit doen we enerzijds vanuit cijfers,     toegenomen, behalve onder de groep 65-74 jarigen.                      komt daardoor op steeds grotere afstand te staan. Denk aan
  anderzijds vanuit de ervaringen en verhalen van maatschappelijke    -  Veel mogelijkheden tot ontmoeting. Dit komt zowel vanuit              alleenstaande ouders, ouderen met fysieke problemen of
  partners, inwoners en de gemeente: wat zijn de dilemma’s die            activiteiten van maatschappelijke partners als van de inwoners         mensen met een psychische /verstandelijke beperking of een
  zich voordoen in de praktijk? Welke complexe werkelijkheid zit er       zelf. Bekendheid van activiteiten en de toegankelijkheid               taalachterstand. Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2018 niet
  achter de beleidsdoelstellingen en cijfers?                             behoeven aandacht. Vanuit sport en cultuur wordt hier meer             gedaald. Er is nog steeds potentieel bij het huidige bestand maar
                                                                          aandacht aan besteed. De inzet van vrijwilligers is kwetsbaar.         hiervoor is intensieve begeleiding noodzakelijk.
                                                                      -  Het preventief jeugdbeleid is in beweging. Scholen zijn nog
                                                                          zoekende in het benaderen van ouders. Er is een groep              Inkomen
                                                                          jongeren die buiten de samenleving staat.                          -  Aan de onderkant van de economie is het lastig om je situatie
                                                                                                                                                te verbeteren. Het aandeel inwoner met een net toereikend
                                                                      Talentontwikkeling                                                        aankomen daalt. Het aandeel inwoners in een huishouden met
                                                                      -  Passend onderwijs is nog zoekend. De extra zorg die scholen          minder dan 130% van het minimum ligt ‘stabiel rond 11%. De
                                                                          kunnen bieden, is soms beperkt. Jeugdhulp en Onderwijs werken         positie aan de onderkant van de arbeidsmarkt biedt weinig
                                                                          hierin samen, maar dat is soms lastig. De gemeente blijft dit         mogelijkheden om je situatie structureel te verbeteren.
                                                                          stimuleren.                                                        -  Gebruik van regelingen daalt. Wel neemt het beroep op het
                                                                      -  Ondersteuning bij schooluitval meer zorggericht en meer              Jeugdsport- en Jeugdcultuurfonds toe, evenals de bijzondere
                                                                          maatwerk. De problematiek lijkt steeds zwaarder te worden.            bijstand voor bewindvoering. Het bereik van minimaregelingen
                                                                          Waar het vroeger ‘geen zin in school’ leek, is er nu vaak             wordt geschat op 50 tot 60%.
                                                                          achterliggende problematiek als schulden. De aanpak van            -  Complexiteit van financiële problemen stijgt. Meer aandacht
                                                                          voortijdig schoolverlaten verandert daarom van meer                   voor de oorzaken en preventie. Financiële problemen hebben
                                                                          handhavingsgericht naar zorggericht. Hierbij zijn aandacht en         een negatieve invloed op het denk- en doenvermogen van
                                                                          maatwerk essentieel. Ook geeft de praktijk aan dat het niet voor      mensen. Er komt steeds meer aandacht voor preventie,
                                                                          iedere jongere haalbaar is om een startkwalificatie te halen. Dan     bewustwording, signalering en laagdrempelig aanbod.
                                                                          is passend werk of een zorgtraject beter op zijn plaats dat dat de
                                                                          jongeren opnieuw een faalervaring opdoet in het onderwijs. Er      Individuele ondersteuning
                                                                          zijn geen signalen dat deze groep groter wordt.                    -   Beroep op mantelzorg neemt toe. Het voorveld ziet meer
                                                                      -  Er is een mismatch op de arbeidsmarkt. Aan de onderkant van           zware gevallen. De praktijk signaleert dat schrijnende gevallen
                                                                          de arbeidsmarkt zit nog wel potentie maar dit vereist intensieve       (overbelasting) toenemen, met name onder oudere echtparen.
                                                                          begeleiding. Niet iedereen kan de aansluitingen vinden bij de      -   Gemeente zet bij jeugdhulp in op een dialoog met de
3                                                                                                                                                                        TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  MANAGEMENTSAMENVATTING
    samenleving. Echtscheidingsproblematiek neemt toe. Het signaal
    wordt afgegeven dat in sommige gevallen eerst de ouders
    geholpen moeten worden met hun eigen problemen voor er
    ingezet kan worden op de opvoedvaardigheden.
  - Beroep op Wmo voorzieningen neemt toe. Door de krappe
    arbeidsmarkt kost het moeite om Hulp bij Huishouden (HH) te
    regelen. Instroom van nieuwe Wmo-cliënten het hoogst in de
    leeftijdscategorie 76-85 jaar, alleen bij individuele begeleiding
    voornamelijk inwoners < 36 jaar. Zorgval tussen Wmo en Wlz lijkt
    verminderd, maar vraag is wat het effect wordt van de invoering
    van het abonnementstarief. Er is een toenemend zicht op de
    ‘vraag achter de vraag’.
  - Aantal aanmeldingen Beschermd Wonen en Maatschappelijke
    Zorg daalt. Een mogelijke verklaring is dat er meer beroep
    wordt gedaan op ambulante begeleiding. De outreachende
    hulpverlening neemt toe.
  Wonen
  - Woningmarkt sociale huurwoningen staat onder druk. De
      slaagkans van woningzoekenden neemt af. Senioren stromen
      nog weinig door naar kleinere woningen.
  -   Bij ondersteuning in het sociaal domein is de woonproblematiek
        duidelijk zichtbaar. Het beroep op de urgentieregeling neemt
        toe. Huisvestingsproblematiek wordt steeds vaker een sta-in-de-
        weg voor het oplossen van andere problemen van inwoners. Dit
        leidt tot duurdere zorg.
  -     Leefbaarheid in Harderwijk is goed, maar staat in kwetsbare
          wijken onder druk. Door verschillende ontwikkelingen vindt een
          concentratie plaats van meer kwetsbare inwoners in de meer
          kwetsbare wijken. Dit leidt tot een stapeling van problemen en
          overbelasting van buurtbewoners.
4                                                                        TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  1. INLEIDING
  Doel                                                                                                                                  is. Verder is voorzichtigheid geboden in de vergelijking met andere
  Deze jaarlijkse rapportage (voorheen de ‘Meetlatrapportage’)          Sociaal domein bij de gemeente                                  gemeenten of landelijke cijfers, omdat er daarbij geen rekening
  geeft inzicht in de stand van zaken van het sociaal domein in         Sinds 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor alle onder-     wordt gehouden met verschillen in lokaal beleid en lokale
  Harderwijk. Met deze rapportage krijgt de gemeenteraad een            steuning vanuit de Wet maatschappelijke ontwikkeling 2015       inrichting. Tot slot gebruiken verschillende monitorinstrumenten
  integraal beeld van hoe het vastgestelde beleid in de praktijk        (Wmo), de Jeugdwet (JW) en de Participatiewet (PW). Het         en uitvoeringspartners verschillende peildata, aanleveringsdata
  uitpakt. Aan de ene kant kijken we naar resultaten en effecten.       idee is dat gemeenten hun inwoners beter kennen. Daardoor       en/of definities. Cijfers alleen geven te weinig houvast. In deze
  Aan de andere kant wil deze rapportage inzicht geven in de            kunnen zij de ondersteuning beter afstemmen op de werke-        rapportage gaan we daarom ook in op het verhaal achter de
  complexiteit en de dilemma’s die zich in de werkelijkheid             lijke ondersteuningsvraag, rekening houdend met de zorg die     cijfers. Wat zien we binnen de gemeente voor ontwikkelingen
  voordoen. Het gaat om vragen als: hoe gaat met de inwoners, hoe       de naaste omgeving nog kan bieden. Ook worden gemeenten         en dilemma’s? Hiervoor geven beleidsadviseurs en professionals
  pakt het gevoerde beleid uit, wat gebeurt er in de gemeente?          geacht meer integrale en dus effectievere ondersteuning te      van de gemeente en Meerinzicht Sociaal vanuit de verschillende
                                                                        kunnen regelen.                                                 disciplines een duiding van trends, hebben we interviews
  Onder sociaal domein verstaan we de ondersteuning die een                                                                             gehouden met inwoners die ondersteuning ontvangen, en een
  inwoner op een bepaald moment in zijn of haar leven nodig heeft                                                                       groepsgesprek met professionals uit de uitvoering. Zo komt de
  om te kunnen functioneren in de samenleving, voor diegene voor                                                                        complexiteit van de samenleving en het beleid in beeld.
  wie ‘meedoen’ in de samenleving niet (altijd) vanzelfsprekend is. Wonena. Per leefdomein geven we de belangrijkste cijfers en
  Denk aan:                                                         trends, de duiding hiervan en voorbeelden uit de praktijk. De
  -  mensen met lichamelijke, psychische, cognitieve en/of        bronnen zijn genummerd (zie bijlage).
      zintuiglijke beperkingen die ondersteuning nodig hebben om
      mee te kunnen doen in de samenleving en hun dagelijks leven   Tellen én vertellen
      op orde te houden;                                            Voor de cijfers maken we gebruik van de cijfers van Meerinzicht
  -  ouders en kinderen die ondersteuning krijgen bij opvoeden en Sociaal, gesubsidieerde en gecontracteerde organisaties, de lande­
      opgroeien;                                                    lijke Monitor Sociaal Domein (www.waarstaatjegemeente.nl), CBS,
  -  mensen in een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt.          kwaliteitscontroles Wmo, de jaarverslagen van maatschappelijke
                                                                    partners en overige beschikbare onderzoeken en evaluaties. In
  Ook het preventieve beleid (gericht op ontmoeting, eenzaamheid,   het kader van sturingsinformatie zijn dashboards in ontwikkeling,
  lichte ondersteuningsvraagstukken et cetera) komt aan de orde:    zoals in het voorjaar 2019 het dashboard voor jeugdhulp is
  het zorgen dat inwoners zo goed mogelijke ontwikkelkansen         opgeleverd waarmee analyses worden uitgevoerd om te kunnen
  wordt geboden en op tijd op de juiste manier ondersteund          bijsturen.
  worden zodat de kwaliteit van leven zo goed mogelijk blijft.
                                                                    Cijfers worden steeds betrouwbaarder. Wel zien we dat, doordat      a
                                                                                                                                          Deze indeling is tot stand gekomen in de beleidsmatige samenwerking sociaal
  De indeling van deze rapportage gaat uit van de ‘leefdomeinen’:   in de ontwikkelfase afspraken en uitvoeringspartners veranderen,       domein tussen Ermelo, Harderwijk en Zeewolde.
  Samen leven, Talentontwikkeling, Inkomen, Ondersteuning en        informatie over de jaren heen niet altijd vergelijkbaar of compleet
5                                                                                                                                                                      TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  2. SAMENLEVEN
  Beleidsdoelen                                                   2.1 Inleiding
   Maatschappelijk effect Inwoners leven in harmonie samen en     Passend samenleven gaat over hoe inwoners elkaar ontmoeten                Bevolkingsopbouw, prognoses CBS (2019)2
                          voelen/tonen zich betrokken              en zich met elkaar verbonden weten. Je onderdeel voelen van
                                                                   de samenleving en je verbonden weten met mensen om je
   Maatschappelijk doel   Meer inwoners, bedrijven en                                                                                          2025         23%                   57%                  20%
                                                                   heen, heeft een positief effect op het gevoel van veiligheid en
                          maatschappelijke organisaties zetten
                                                                   gezondheid.24 Voor de samenleving als geheel vergroot het het
                          hun oplossend vermogen in voor
                                                                   onderlinge vertrouwen. We zetten op het verminderen van                     2035         23%                  53%                  24%
                          stad/dorp, wijk en buurt
                                                                   risicofactoren die deelname aan de samenleving bemoeilijken.
                          - Meer inwoners voelen zich
                                                                   Inwoners die te maken hebben met deze risicofactoren en
                             betrokken en nemen deel aan de                                                                                    2045         23%                 51%                  26%
                             samenleving                           behoefte hebben aan ondersteuning, willen we zo vroeg mogelijk
                          - Meer inwoners hebben een gezonde      signaleren en ondersteunen zodat ze kunnen (blijven) deelnemen
                                                                   (inclusieve samenleving).                                                     0 tot 20
                             en actieve leefstijl en participeren
                                                                                                                                                 20 tot 65
                          - Meer inwoners benaderen elkaar
                                                                   2.2 Trends en ontwikkelingen: wat is de stand van zaken?                      65 en ouder
                             vanuit waarderend perspectief
                             en staan open voor wederzijdse
                             interactie                            Vergrijzing minder dan bij de buurgemeenten. Steeds meer
                          - Meer 'inburgeraars' nemen deel        éénpersoonshuishoudens                                               Veel mogelijkheden tot ontmoeting. Inzet van vrijwilligers is
                             aan vrijwilligerswerk en sociale      - Volgens de prognoses van het CBS is ongeveer een kwart van        wel kwetsbaar. Deelname vanuit kwetsbare groepen vereist
                             participatie binnen de eigen lokale      de inwoners in 2045 ouder dan 65, gelijk aan de landelijke        aandacht.
                             netwerken                                prognose. Daarnaast zouden er iets meer jongeren zijn in          - Er is een stevige infrastructuur in Harderwijk die ervoor zorgt
                          - Meer jongeren ontmoeten elkaar,          vergelijking met landelijk. Daarmee laat Harderwijk een iets         dat inwoners in staat worden gesteld om elkaar te ontmoeten
                             zonder dat overlast of onveilige         ander beeld zien dan de omliggende gemeenten, die met                en daarmee om te zien naar elkaar. Hiermee wordt burgerschap
                             situaties ontstaan                       een grotere vergrijzing te maken hebben. Volgens dezelfde            versterkt. Mede hierdoor ontstaat er langzamerhand balans
                          - Het ‘opvoedklimaat’ in gezinnen,         prognose, komt de stijging van het aantal huishoudens in             tussen informele en formele zorg. Een voorbeeld is het
                             wijken, scholen en voorzieningen         Harderwijk (van 20.181 in 2019 naar 21.800 in 2045) vrijwel          TalentHouse dat is begonnen als burgerinitiatief, ’t Onderonsje
                             wordt versterkt                          volledig voor rekening van een toename van het aantal                en het Repair Café.33 Ook vanuit de maatschappelijke partners
                                                                      eenpersoonshuishoudens.2                                             worden veel activiteiten georganiseerd. Een vraag hierbij is
                                                                   - Het percentage inwoners in de leeftijd 19-64 en 75+ dat zich         in hoeverre alle activiteiten bekend zijn bij alle inwoners. En
                                                                      eenzaam voelt is over de periode 2012-2016 toegenomen. Bij           in hoeverre activiteiten toegankelijk zijn voor inwoners met
                                                                      de groep 65-74 jaar zien we juist dat de percentages beperkt         beperkingen? Bijvoorbeeld alleenstaanden die minder mobiel
                                                                      dalen. Het laatste onderzoek is al drie jaar geleden gehouden; in    zijn, kunnen niet altijd op de plek komen waar ontmoeting
                                                                      2020 verschijnt de nieuwe GGD-monitor.27                             wordt georganiseerd.34
6                                                                                                                                                                  TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  2. SAMENLEVEN
                                                                                                                                                      Verhaal uit de praktijk:
  - Bijna iedere wijk heeft actieve wijkbewoners. Hierin is echter           en de onderwijsvisie wordt ingespeeld op het bevorderen
        wel veel verloop. Er zijn zo’n 40 tot 70 plekken in Harderwijk        van ontmoeting en begrip onderling (bijvoorbeeld met de                 Voorbeeld van de complexiteit van inburgeren34
        waar bewoners in de openbare ruimte actief zijn, van                  campagne ‘Kleurrijk Harderwijk’).
        buurttuin tot kindermiddag. ‘De Rietmeen is hier een heel mooi    - Sport en cultuur wordt steeds meer als middel ingezet om                 Twee jonge kinderen komen vanuit Syrië in het kader van
        voorbeeld van. Je ziet ook dat dit soort activiteiten zorgt voor      elkaar te ontmoeten en gezond te leven. Hierbij is er vanuit            gezinshereniging naar Nederland. Ze hebben daar een tijd in
        verbindingen.’33                                                      sport en cultuur meer aandacht voor wat inwoners nodig                  een vluchtelingenkamp gezeten, waarbij het oudere broertje
  -  Een trend bij vrijwilligers is dat zij vaak kortdurende klussen         hebben zodat iedereen mee kan doen. Voorbeeld hiervan                   zich opwierp als de beschermer van zijn zusje. Op school pakt
        op zich nemen. Dit wordt ervaren bij ZorgDat en sport- en             is de nieuwe regeling ‘Meedoen moet kunnen’ gericht op                  zijn zusje op een gegeven moment een fietsje dat niet op slot
        cultuurorganisaties. Bij ZorgDat is het aantal vrijwilligers          innovatief aanbod voor kwetsbare inwoners en de inzet                   staat. Het kindje van wie de fiets is wil het terug. Vervolgens
        ongeveer gelijk gebleven over de afgelopen jaren, met een             van sportparkmanagers en buurtsportcoaches. Ook wordt                   slaat het broertje dit kindje. Dit gedrag is op het Nederlandse
        lichte daling van 420 in 2017 naar 413 in 2018. Vrijwilligerswerk     aandacht besteed aan de toegankelijkheid van bijvoorbeeld een           schoolplein 'niet normaal'. Maar de school wordt bijgepraat:
        is belangrijk om wat te kunnen betekenen voor elkaar, en ook          tentoonstelling.33                                                      in het vluchtelingenkamp waren de kinderen gewend dat
        om op een manier die bij een vrijwilliger past een bijdrage       -  Harderwijk is een ‘regenboog’-gemeente geworden. De                     het speelgoed 'van iedereen' was. Voor de twee Syrische
        te leveren. Voorbeelden van vrijwilligersdiensten zijn de             doelgroep is hier heel blij mee. Er worden veel activiteiten            kinderen was het 'niet normaal' dat een kind een fiets
        maaltijdvoorziening, Voedselbank, Financieel café, praktische         georganiseerd zodat iedereen een plek kan krijgen. Ook is               'opeiste'.
        hulp zoals boodschappen doen.16                                       er vanuit organisaties e.d. meer oog voor deze doelgroep.
  -   De hoofdtaak van welzijn, namelijk het verbinden van mensen,
        is de afgelopen vijf jaar verschoven naar meer individuele
        begeleiding en het actief contact leggen met inwoners
                                                                                 % Eenzaamheid in Harderwijk27
        (‘outreachtend’) om problemen aan te pakken. Een reden
        hiervoor is dat de inwoners in een wijk zijn veranderd; meer
        ouderen blijven langer thuis, mensen met GGZ-problematiek                    19 - 64                                                                                                 41                40
                                                                                                                                                                     38                40                38          39
        wonen weer in de wijk en de huisvesting van statushouders.                   65 - 74
                                                                                                                                                                                35
        ‘Het is voor de groep Syrische vluchtelingen niet eenvoudig om               75+                                                     31         31
        een plek te vinden in de samenleving. Je ziet gezinnen die zich                                                          27
                                                                                                                                        24
        steeds meer terugtrekken in hun huis'. Statushouders volgen wel
                                                                                                                                                               19
        een inburgeringstraject (vier maanden een vast traject, daarna
                                                                                                                      15
        een maatwerk-invulling).33,34                                                                       12
  -    Er lijkt in bepaalde buurten een scheiding op te treden tussen             6      5     5
        islamitische Harderwijkers en de andere inwoners. Dit is                                                  4
        zichtbaar bij bijvoorbeeld speelveldjes maar ook bij witte vlucht               2012                    2016                  2012                   2016                     2012                    2016
        bij scholen. Vanuit Burgerschap, welzijnsbeleid, inburgering                      % (zeer) ernstig eenzaam                       % emotioneel eenzaam                              % sociaal eenzaam
7                                                                                                                                                                            TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>  2. SAMENLEVEN
                                                                                                                                              Verhaal uit de praktijk:
      Tegelijkertijd is er een signaal dat niet alle inwoners deze ideeën     ambtenaren) dragen uit dat ze begrijpen dat je vroegtijdig
      ondersteunen. ‘Deze groep inwoners vindt geen aansluiting               dichter en sneller bij de problemen kunt komen en erger         Een jongere die 'de basis' mist34
      bij de beleidsdoelen van de gemeente,’ signaleert een                   kunt voorkomen. Een voorbeeld hiervan is dat de gemeente
      maatschappelijke partner.34                                             het cultureel werk en buurtwerk niet heeft wegbezuinigd         Het gaat om een jongen, gescheiden ouders. Zijn moeder is
                                                                              maar in stand houdt. Het CJG merkt dat hierdoor hulpvragen      hertrouwd en heeft nog twee kinderen gekregen. Het heeft
  Het preventief jeugdbeleid is in beweging. Scholen zijn nog                 pas bij hun komen als school of een jongerenwerker al met       nooit geboterd tussen de jongen en zijn stiefvader. Op zijn
  zoekende in het benaderen van ouders. Er is een groep jongeren              hen in gesprek is geweest. Daarnaast zet het jongerenwerk       17e escaleert het: de stiefvader eist dat de moeder kiest
  die buiten de samenleving staat.                                            in op vrijetijdsbesteding om verveling, een risicofactor voor   tussen hem en de jongen. De jongen wordt uit huis gestuurd.
  -  Sinds de decentralisatie is er voor organisaties veel veranderd.        gedragsproblemen en crimineel gedrag, te voorkomen. Er          Medewerkers van het Talenthouse hadden deze jongen al
      Mede omdat de inwoners bepalen bij welke organisaties zij               is een groep jongeren die zich geen onderdeel voelt van de      wel in beeld (via 'de straat') en houden contact met hem.
      een eventuele vraag neerleggen, was het voor organisaties               samenleving en het gevoel heeft 'Ze moeten mij niet'. Ze        Ze komen er achter dat er nog meer problemen spelen
      belangrijker om een onderscheidend aanbod te hebben en                  bevestigen die gedachte door negatief gedrag. Bij een groeiende (zoals schulden). Hij vindt uiteindelijk een woonplek in een
      goed samen te werken. Dit gaf onrust en onduidelijkheid en het          groep jongeren lijkt er een gemis aan 'basisvaardigheden´ (niet opvang, maar hij is er niet op zijn plek. Hij probeert een
      heeft ongeveer twee jaar gekost om dit op de rit te krijgen. Nu         meegekregen in de opvoeding), signaleren maatschappelijke       aantal keer een opleiding, in deze periode heeft hij weinig
      loopt de samenwerking beter. Dit wordt bijvoorbeeld gemerkt             partners.34                                                     contact met het Talenthouse. Na drie jaar is hem nog niet
      bij het jeugdwerk. Bij problemen is er snel contact en wordt        - Een deel van de ouders is betrokken bij de school. Scholen zijn  gelukt om een opleiding af te ronden en komt hij weer naar
      er met elkaar meegedacht over de beste aanpak. Hierdoor                 nog zoekende (handelingsverlegen) om de overige ouders te       het Talenthouse voor hulp. Hij heeft geen inkomen, geen
      ontstaan verbindingen en verbeteringen voor de jeugd en hun             betrekken.33                                                    contact meer met zijn moeder, slaapt slecht, heeft fysieke
      verzorgers.34                                                       -  Met de regeling Kinderopvangtoeslag probeert de gemeente        klachten en het lijkt er op dat hij een depressie heeft. Hij wil
  -  Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en het                            ouders die geen gebruik maken van kinderopvang toch gebruik     echter geen psychische hulp vanwege slechte ervaringen
      consultatiebureau sluiten in hun werkwijze steeds meer aan bij          te laten maken van de peuterspeelzaal (2 dagdelen per week).    met een psycholoog. Hij heeft geen vertrouwen meer in
      de inwoner. Het CJG gaat meer uit van de vraag van de inwoner           De kinderen zijn daardoor beter voorbereid op de basisschool,   mensen, en nog minder in hulpverleners. De jongen geeft
      zelf in plaats van wat de hulpverlener als probleem ziet. In 73%        blijkt uit onderzoek.33                                         aan dat hij lichaamsgerichte therapie wil proberen maar
      van de gevallen (regionaal percentage) werkt het CJG met een                                                                            hier is geen financiering voor: hij heeft geen aanvullende
      familiegroepsplan.11 Het consultatiebureau vraagt bijvoorbeeld                                                                          ziektekostenverzekering.
      wanneer ouders weer een consult willen in plaats van een
      automatische terugkerende afspraak (dit gaat niet om de                                                                                 Waar het Talenthouse op inzet, is om te kijken of het contact
      vaccinatieafspraken). Het CJG ervaart dat ouders bereid zijn om                                                                         met de moeder hersteld kan worden, en het ontwikkelen van
      mee te denken, of het nu om de eigen situatie gaat of om hoe                                                                            basisvaardigheden: als het op concrete afspraken aan kwam,
      ze iets voor een ander kunnen betekenen.33,34                                                                                           lukte het hem niet om deze na te komen. De jongen gaat een
  -  Het CJG ervaart dat de gemeente sterk inzet op preventie                                                                                Empowermenttraining volgen en het Talenthouse begeleidt
      bij jongeren en ouderen. De gemeente (wethouders en                                                                                     hem bij een beroepenoriëntatie. Alles in kleine stappen.
8                                                                                                                                                                    TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                 Verhaal uit de praktijk:
  3. TALENTONTWIKKELING
                                                                                                                                                 Aansluiting Passend Onderwijs en Jeugdhulp34
                                                                                                                                                 Voorbeeld 1: Een moeder geeft bij de school aan dat haar
                                                                                                                                                 kind dyslexie heeft. Echter, het kind voldoet niet aan de
                                                                                                                                                 voorwaarden (bepaalde scores) om een dyslexie-onderzoek
                                                                                                                                                 plaats te laten vinden. Het kind gedraagt zich steeds drukker.
  3.1 Inleiding                                                         3.2 Trends en ontwikkelingen: wat is de stand van zaken?                 De school eist dat de ouders het kind laten onderzoeken
  Passende talentontwikkeling gaat over het actief mee (kunnen)                                                                                  op ADHD. Uit dit onderzoek volgt het label ‘ADHD” maar
  doen in de samenleving (betaald werk of vrijwilligerswerk, het        Het bieden van Passend Onderwijs is nog niet vanzelfsprekend             met de kanttekening dat het beeld niet volledig is: er zou
  volgen van een opleiding of anderszins). Werk, inkomen en opleid­     -   Met de wet Passend Onderwijs ligt de opdracht bij het               een dyslexie onderzoek moeten plaatsvinden. De school
  ing zijn de factoren die de sociaaleconomische status bepalen en            onderwijs om voor ieder kind een passende onderwijsplaats          houdt echter vast aan de voorwaarden voor dit onderzoek
  hebben direct te maken met gezondheids­achterstanden: hoe lager             te organiseren. Zo nodig draagt de gemeente daar aan bij           waar het kind niet aan voldoet. Het kind krijgt last van
  de sociaaleconomische status, hoe meer kans op de meest voor­-              vanuit de Jeugdwet. Passend Onderwijs is nog moeilijk om           faalangst en wordt langzaam depressief, het hele gezin lijdt
  komende gezondheidsproblemen24. Voor jongeren geldt dat voor­               daadwerkelijk tot stand te brengen. Scholen geven aan bij          hieronder. Uiteindelijk krijgt de CJG consulent het voor elkaar
  tijdig schoolverlaten tot een zwakke positie op de arbeidsmarkt             ouders dat ze extra zorg kunnen bieden, maar in de praktijk        dat het onderzoek tóch plaatsvindt: er blijkt forse dyslexie
  leidt. Wat zich vertaalt in een verhoogde kans op werkloosheid              komt dit vaak neer op een uur per week extra begeleiding.          aanwezig te zijn. Vervolgens wordt JAN ingezet: een soort
  maar ook op criminaliteit en sociale uitsluiting. Voor de voortijdig        Bepaald ondersteuningsaanbod wordt gefinancierd door               huiswerkbegeleiding, maar waarbij het eigenlijk gaat om
  schoolverlater zelf betekent dit: lagere inkomsten, minder                  Passend onderwijs én Jeugdhulp. Dan is er soms discussie           kinderen te helpen ‘de aanknop’ te vinden. Het huiswerk
  mogelijkheid voor mobiliteit en training, lagere kans om een baan           tussen partijen over de financiering van de extra inzet die nodig  wordt als middel ingezet om te leren hoe je iets aanpakt.
  te vinden, lager gevoel van eigenwaarde, slechtere gezondheid.              is. Vanuit het CJG wordt ervaren dat de gemeente blijft inzetten   Zo bouwt het kind langzamerhand weer zelfvertrouwen op.
                                                                              op de verbinding tussen jeugdzorg en onderwijs, het voeren van     School wil deze begeleiding echter niet financieren. Jeugdhulp
    Maatschappelijk effect Inwoners, jong en oud, voegen                      een dialoog. Dit leidt tot maatwerk.                               pakt dit op. De jongen gaat naar het voortgezet onderwijs: in
                               'waarde' toe door de ontwikkeling en     -  Er is steeds meer behoefte aan onderwijszorgarrangementen,           eerste instantie Kader maar haalt zulke goede cijfers dat hij
                               inzet van hun talent.                          bijvoorbeeld voor de groep hoogbegaafden. Hiervoor is              naar VMBO-TL gaat.
                                                                              een voorziening geregeld (‘Op koers-klas’). Ook is er een
    Maatschappelijk doel       Meer inwoners investeren in hun
                                                                              groep kinderen met gedragsproblemen die niet direct naar           Voorbeeld 2: Een jongen met autisme begon het traject
                               eigen ontwikkeling, passend bij hun
                                                                              het speciaal onderwijs hoeven, maar die ook niet passen in         met 10% onderwijsgeld en 90% jeugdhulp. Doordat er
                               capaciteit en persoonlijke situatie,
                                                                              het reguliere onderwijs. Hiervoor komt waarschijnlijk een          goed is gekeken naar wat de jongere nodig heeft in plaats
                               met perspectief op werk
                                                                              observatiegroep als tussenvoorziening.33                           van uit welk potje het geld moet komen, is dit in twee jaar
                               - Meer jeugdigen hebben een
                                  startkwalificatie
                                                                        -    De ‘Regionale Ontwikkelagenda passend onderwijs-jeugdhulp’         omgedraaid naar 80% onderwijs en 20% jeugdhulp. Er is eerst
                                                                              heeft als speerpunten: de school als vind- en werkplaats,          ingezet op meer rust creëren voor de jongere (daarom eerst
                               - Meer jeugdige inwoners
                                                                              onderwijszorgarrangementen, sluitende aanpak thuiszitters en       de hogere kosten voor jeugdhulp) zodat de jongere de ruimte
                                  ontwikkelen zich in de volle breedte,
                                                                              monitoring. Er is inmiddels ook een minisymposium gehouden         had om te leren en weer goed mee te doen tijdens de lessen.
                                  voelen zich deelgenoot van de
                                                                              waarbij mensen uit onderwijs, jeugdhulp en gemeente de             Dit kon vanuit vertrouwen worden gedaan, dus vertrouwen
                                  samenleving en zijn zelfredzaam
                                                                              goedlopende voorbeelden hebben gepresenteerd. Andere               in een goed plan van jeugdzorg en onderwijs, zonder dat de
                               - Meer ouders participeren en zijn
                                                                              positieve ontwikkelingen zijn het ‘Onderwijs thuis nabij’-project, druk ervaren werd dat het snel om moest slaan naar meer
                                  betrokken bij school
                                                                              en een project ‘Kinderrechten nu’, waarbij kinderen onder          onderwijsgeld in plaats van jeugdhulp. Hierdoor kon er
                               - Meer mensen werken en doen mee
                                                                              andere leren vertellen over hun eigen situatie, en de leerkracht   gedaan worden wat nodig was met meer effect.
                                  naar vermogen
                                                                              ook een beeld krijgt van de situatie thuis.33
9                                                                                                                                                                       TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>   3. TALENTONTWIKKELING
   Ondersteuning bij schooluitval meer zorggericht en meer                      is een taak van het VMBO om leerlingen voor te bereiden op
   maatwerk                                                                     het MBO. Wellicht is daar soms meer, individuele, aandacht            % vroegtijdig schoolverlaters
   -  De trendlijn van voortijdig schoolverlaten in Harderwijk volgt           nodig voor kwetsbare doelgroepen. Vanuit de praktijk wordt            t.o.v. totaal aantal onderwijsdeelnemers op VO & MBO <23
        die van Nederland. Plusminus de helft daarvan behoort tot               een tussenjaar geopperd, waarin zaken aan de orde kunnen
                                                                                                                                                      2,4
        de zogenoemde ‘kwetsbare uitstroom’b, in schooljaar 17/18               komen zoals: wie ben ik, wat is mijn passie, wat kan ik,
        ging het om 35 jongeren. Ongeveer een kwart daarvan                     algemene vakken en het bieden van de mogelijkheid om te
        zal na een jaar nog geen werk hebben of een nieuwe                      experimenteren met beroepen. Een alternatief dat is geopperd          2,0                                                     Landelijk
        onderwijsinschrijving.6                                                 is om met REA-college hier afspraken over te maken. 33
   -  Als een jongere – jonger dan 23 jaar - geen startkwalificatie      -   Leerlingen blijven ‘geoorloofd’ van school weg door zich ziek
        heeft en niet op school zit, komt diegene bij Leerlingzaken             te melden. Op het MBO kunnen zij dit zelf, maar dit gebeurt
        in beeld. Het doel van Leerlingzaken is om zoveel mogelijk              ook door ouders. Hierdoor is er minder zicht op verzuim                                                                       Harderwijk
        jongeren een startkwalificatie te laten halen. Terwijl vroeger de       omdat scholen dit niet direct bij leerplichtambtenaren mogen          1,5
        associatie met spijbelen meer te maken had met ‘geen zin in             melden. Daarom loopt er een pilot bij ROC Landstede waarbij
        school’, lijkt tegenwoordig de problematiek zwaarder te worden.         een Jeugdarts op school wordt ingezet, als toevoeging op het
        Het kan gaan om bijvoorbeeld schulden, gameverslaving,                  bestaande protocol.33
        problemen thuis of scheiding. Het in contact komen, begeleiden    -    De afgelopen jaren is er een beweging van ‘leerplicht’ naar           1,0
        van deze jongeren en het vinden van ondersteuning in het                ‘leerrecht’. Er komt meer focus op ‘deelnemen in participatie’,                13/14       14/15      15/16     16/17      17/18 jaar
        netwerk, kost tijd. ‘Er moet een vertrouwensband worden                 ingezet vanuit de landelijke overheid. Niet voor iedere jongere
        opgebouwd.’ Werkzame elementen bij leerplichtverzuim zijn               blijkt het haalbaar om een startkwalificatie te behalen.
        het ontwikkelen van een relatie en de jongere serieus nemen.33          ‘Sommige jongeren kunnen dit niet of willen gewoon liever
   -   Afgelopen jaren is er sprake van een kanteling bij Leerlingzaken        werken.’ De indruk is dat deze groep de afgelopen jaren
        van handhavingsgericht werken naar zorggericht werken ‘We               gelijk is gebleven. Voor deze doelgroep zijn er zorg- en leer/
        zien dat er steeds meer opvangmogelijkheden zijn ontstaan,              werktrajecten richting passend werk. Soms is een zorgtraject of       Aantal jongeren (<23)
        er wordt beter aangesloten bij de jongeren en hun vraag.’               training nodig: hoe is het om te werken; om op tijd je bed uit        die 'kwetsbaar' uitstromen uit onderwijs per schooljaar
        Uitgangspunt is om kinderen te ondersteunen op school.                  te komen; vaardigheden te leren? “Hoor ze, praat met ze, sluit
        ‘Kinderen willen niet anders zijn’. Op basis van individuele            erbij aan. Niet: wij vinden dit beter. Laat je niet leiden door de      14/15       HARDERWIJK                        28
        overwegingen kan het een keuze zijn om de ondersteuning                 wetten. Een jongere die naar een school moet die niet past:
                                                                                                                                                        15/16       HARDERWIJK                           29
        apart, op een andere locatie of groep te regelen. Er hangt bij de
        ondersteuning ook veel af van de omgeving: hoe is de situatie                                                                                   16/17       HARDERWIJK                 23
        op school en thuis? 33                                            b
                                                                            Kwetsbare uitstroom betreft uitstroom uit MBO1, Praktijkonderwijs, VMBO-
   -  Ongeveer 20% van de leerlingen in het eerste jaar van het MBO         BBL, VSO-arbeidsmarkt of VSO-vervolgonderwijs zonder startkwalificatie     17/18       HARDERWIJK                                    35
        switcht; de ervaring is dat deze leerlingen vaker uitvallen. Het     (definitie Dienst Uitvoering Onderwijs).
10                                                                                                                                                                          TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>   3. TALENTONTWIKKELING
         faalervaring! Heb je wel vinkje dat je op school zit, maar
          het is niet doeltreffend.“ Wel moet voorkomen worden dat                 Uitstroom uit bijstand naar reden uitstroom19
          een jongere alleen tijdelijke banen heeft. Anders is de kans                        Deelnemers benchmark                                           Harderwijk
          op ontslag groot bij het bereiken van de 23-jarige leeftijd,                                                                                                                                100 %
          omdat de werkgever dan een voorkeur heeft voor goedkoper                            16                 14                14                22                    28                 24
          personeel. Een passend plan voor een jongere buiten het                                                                                                                                         Overig
                                                                                              29                 27                27
          onderwijs schuurt soms wel, bijvoorbeeld met regelgeving                                                                                                                            23          Verloop*
                                                                                                                                                     30                    22
          vanuit de Participatiewet.33                                                                           8                 7                                                                      Handhaving
   - Om schooluitval te voorkomen kan een bepaalde doelgroep
                                                                                              7
                                                                                              8                  7
                                                                                                                 5
                                                                                                                                   7
                                                                                                                                   5                 11
                                                                                                                                                                           7                  5
                                                                                                                                                                                              10          Andere inkomsten
        jongeren naar het TalentHouse; hier kunnen jongeren terecht                           4                                                                            7
                                                                                                                                                     4                     4                  6
        die kwetsbaar zijn (moeilijke gezinssituaties, licht verstandelijke                                                                          5                                                    Onderwijs
                                                                                              36                 39                40
        beperking (LVB), kwetsbaar, migratieachtergrond). Het                                                                                        28                    32                 32          Werk
        TalentHouse sluit minder aan bij bijvoorbeeld jongeren die
        zich terugtrekken, angstig/depressief zijn (internaliserende                  2017              2018       juli 18 t/m juni 19          2017             2018         juli 18 t/m juni 19
        problematiek) of die te maken hebben met een
        Autismespectrumstoornis (ASS).33                                           *Onder verloop worden zaken als verhuizingen verstaan.
   Er is een mismatch op de arbeidsmarkt
   -  De spanningsindicatoren voor de arbeidsmarkt in de regio                  ‘Voorheen moest je zelf kunnen lassen, nu moet je een robot            te maken met het vorige punt (niet iedereen kan de aansluiting
        Stedendriehoek en Noordwest-Veluwe stijgen. In 2016 was                  kunnen programmeren die het laswerk uitvoert.’ Het vergt ook           maken). Het percentage cliënten dat uitstroomt naar werk
        de typering van de arbeidsmarkt in deze arbeidsmarktregio                een omschakeling van werkgevers. Zo zouden zij om personeel            is wel (licht) gestegen naar ruim 30% van de uitstroom.4 De
        nog ‘ruim’, wat weinig krapte op de arbeidsmarkt betekent.               aan te trekken meer kunnen kijken naar mogelijkheden van               huidige groep bijstandsgerechtigden kent over het algemeen
        Vanaf 2018 is de typering echter krap en de zogenoemde                   aanpassingen van de werktijden, investeren in en innoveren van         een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan: alleenstaande
        spanningsindicator loopt elk kwartaal nog op tot en met de               opleidingen.33                                                         moeders die parttime inzetbaar zijn, ouderen met fysieke
        laatst bekende gegevens in het eerste kwartaal van 2019.            -  De werkgevers die MIZ Sociaal benaderen met vacatures,                  problemen, mensen met fysieke problemen of taalachterstand
        Het aantal WW-uitkeringen is in 2018 gedaald met 24% en                  doen dat vooral met vacatures voor laaggeschoolde arbeid               die al langere tijd in de bijstand zitten, mensen die met hun
        in de eerste helft van 2019 nog eens met 13%.29 De netto-                (bijvoorbeeld horeca, eenvoudig technisch werk, auto’s                 fysieke, psychische of verstandelijke beperking net niet in het
        arbeidsparticipatie (de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de              poetsen, schoonmaak, thuiszorg, chauffeurs, bijrijders). Voor dit      doelgroepregister komen en laaggeletterden.33
        bevolking in de leeftijd van 15-75 jaar oud) is sinds 2015 weer          werk is het belangrijk dat er geen fysieke beperkingen spelen,      - Arbeidsmarktbeleid krijgt momenteel vorm in onder andere
        aan het stijgen.2                                                        ‘het is geen zittend werk’.33                                          de Tafel van 1 (arbeidsparticipatie voor vrouwen) en de Social
   -   De huidige arbeidsmarkt vraag om meer hooggeschoolde                -   Ondanks de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, daalt het                Impact Challenge (stimuleren van MKB-bedrijven om kansen te
        arbeid. Werkgevers hebben steeds meer behoefte aan HBO’ers:              aantal bijstandsuitkeringen niet in Harderwijk.17 Dat heeft ook        creëren voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt).33
11                                                                                                                                                                                TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>   3. TALENTONTWIKKELING
   Aan de onderkant van de arbeidsmarkt zit nog wel potentie                       herkomst wordt door werkgevers nog wel eens onderschat.33           week bezig zijn met ‘inburgeren en taallessen’. Daarna volgt
   maar dit vereist intensieve begeleiding                                    -  Een ander signaal is dat een deel van de cliënten al deeltijd        de fase ‘inburgeren en activering’ om een leerwerkplek,
   - In het verlengde van het voorgaande punt, wordt er zeker                     participeert op de arbeidsmarkt. Gemiddeld hadden de                werkervaringsplaats of baan te vinden waarbij de deelnemer
      nog potentieel gesignaleerd bij de inwoners met een                          afgelopen jaren (2017 t/m halverwege 2019) per maand 1 op           zijn taal verder kan ontwikkelen. Het is de bedoeling om de
      bijstandsuitkering. Alleen vergt dat meer ondersteuning en                   de 10 inwoners met een bijstandsuitkering ook inkomsten uit         leereffecten van deze aanpak straks ook voor het hele bestand
      zorg. Ook is juist voor deze groep een vaste contactpersoon                  parttime werk.7 ‘Soms is dat het maximaal haalbare. Hetzelfde       in te zetten. Inmiddels zijn er diverse trajecten binnen de
      belangrijk. Potentieel zit onder andere bij mensen die altijd                geldt voor cliënten van 60, 62 jaar met fysieke problemen.          voltijdsroute, afhankelijk van de mate van alfabetisering en
      gewerkt hebben, tijdens de crisis hun baan verloren en bij wie               Als zij zich als vrijwilliger inzetten: moeten we daar dan als      vooropleiding. In het voorjaar 2019 zaten 36 statushouders uit
      de lange duur van de bijstand de belangrijkste belemmering is.               samenleving niet tevreden mee zijn?’33                              Harderwijk in een voltijdsroute; er staan nog eens 32 op een
      En bij statushouders met een taalachterstand die bij kunnen             -   Voor statushouders zijn de eerste ervaringen opgedaan               wachtlijst. Naast de voltijdsroute zijn er uit Harderwijk ook 33
      leren. De werkervaring van statushouders in hun land van                     met de voltijdsroute. Dit betekent dat zij acht dagdelen per        statushouders aan het werk bij Intervens; zij waren al verder in
                                                                                                                                                       hun inburgering. Van 43 statushouders is het traject halverwege
                                                                                                                                                       2019 bij Intervens al afgesloten, bij 39 personen vanwege
       Verhaal uit de praktijk:                                                                                                                        uitstroom naar werk, school of een werkervaringsplaats/
                                                                                                                                                       leerwerkplaats.26
       Cliënt in bijstand die graag wil weer werken35
       In het begin is er niet goed om gegaan met mijn hulpvraag.           is er wel meer rust en vertrouwen. De zorg is er nog wel maar         Laaggeletterdheid
       Ik werd te veel onder druk gezet waardoor mijn problemen             de druk en onzekerheid dat de bijstand wordt ingehouden is er         -  Bij laaggeletterden worden twee groepen onderscheiden.
       nog erger werden. Later kwam er begrip, en dus geruststelling        nu niet meer en dat geeft rust.                                            Enerzijds de groep NT2 (Nederlands als tweede taal), die
       over mijn inkomen van de bijstand. Ik was telkens bang dat het                                                                                  bereid is om middels onderwijs de Nederlandse taal te leren.
       stop gezet zou worden. Het gevoel niet zelf hierover de regie        Ik zou mij graag verder willen ontwikkelen en een opleiding                Anderzijds de groep NT1 (Nederlands als moedertaal), die zich
       te hebben beklemde mij. Het afhankelijk zijn geeft bij mij het       willen doen die bij mijn persoonlijkheid past en aansluit bij              vaak schaamt dat zij nog naar ‘school’ moeten om beter te leren
       gevoel dat ik overgeleverd ben, daarom nam ik telkens maar           mijn privé situatie. Door dit gesprek werd ik mij bewust van               lezen en schrijven. Daarom wordt ingezet op het geven van
       weer banen aan die niet bij mij paste en ik ook niet volhield. Nu    mijn passie en wil ik hiervoor gaan zodat ik mij kan richten naar          vaardigheidstrainingen, zoals bijvoorbeeld leren koken waarbij
       heb ik wel een vertrouwensband met de klantmanager, en zij           de toekomst. Ik hoop dat de gemeente mij kan ondersteunen                  de deelnemer tegelijkertijd recepten leert lezen.33
       heeft begrip voor mijn problemen waar ik tegen aanloop.              richting opleiding.                                                   -   Harderwijk kent een Poolse gemeenschap die nog weinig
                                                                                                                                                       wordt bereikt. Verklaringen daarvoor zijn mogelijk een
       Mijn grootste zorg was het werk combineren met de opvoeding          Ik vind de kwaliteit van mijn leven laag. Ik wil niet zeuren               gesloten cultuur en het feit dat ze niet inburgeringsplichtig zijn.
       van mijn dochter. Ik sta hier alleen voor en het is lastig om dit te maar ik heb zo’n behoefte aan gelijkwaardigheid en dat ik niet             Omdat ze de taal niet spreken, raken ze ook niet bekend met
       combineren. Ik ben door dit gebeuren heel onzeker geworden.          financieel afhankelijk bent van een instantie. Ik voel mij hier            voorzieningen als het CJG. De gemeente werkt nu aan een pilot
       Ik ben mijn zelfvertrouwen kwijt. Het verlies wat ik moet            niet goed in en dat heeft invloed op mijn welzijn.                         (met sleutelfiguren) om deze groep beter in beeld te krijgen en
       incasseren, het alleen zijn maakt mij verdrietig. Door het traject                                                                              hen te helpen om te integreren.33
12                                                                                                                                                                            TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>   4. INKOMEN
   4.1 Inleiding                                                          4.2 Trends en ontwikkelingen: wat is de stand van zaken?
   Passend inkomen gaat over de bestaanszekerheid van inwoners.                                                                                            % inwoners in huishouden met inkomen onder niet-veel-maar-
   Financiële problemen kunnen een leven overheersen. Uit                 Aan de onderkant van de economie is het lastig om je situatie te                 toereikend (SCP; Armoede in kaart)
   onderzoek blijkt dat het groot effect heeft op het dagelijks           verbeteren
   kunnen functioneren en het kunnen zien van consequenties van           -   De economie trekt aan maar niet iedereen is daar mee                         Harderwijk
   beslissingen.28 Het is daarom belangrijk dat eerst de financiële             geholpen. Het aandeel inwoners dat moet rondkomen van een                   2011                       5,1
   basis op orde is, voordat andere problemen of beperkingen                    inkomen dat volgens het SCP ‘niet veel maar toereikend’c is,                2013                                  6,4
   kunnen worden aangepakt of geholpen.                                         daalt wel sinds 2013 volgens de landelijke trend.1                          2015                         5,3
                                                                          -    Er is een toename van werkenden zonder reserves                             2017                     4,8
    Maatschappelijk effect Inwoners beschikken over voldoende                   (flexcontracten, nulurencontracten, of mensen hebben niet                   Ermelo
                               inkomen om te kunnen leven en                    de capaciteit om fulltime te werken). ‘Een verhoging van
                                                                                                                                                            2011                      5,0
                               meedoen.                                         de BTW hakt erin bij deze groep. Voor de onderkant van de
                                                                                                                                                            2013                             6,0
                                                                                arbeidsmarkt is het heel lastig om hun situatie structureel te
    Maatschappelijk doel       Inwoners bestaanszekerheid bieden                                                                                            2015                 4,3
                                                                                verbeteren.’ Risicogroepen zijn alleenstaanden, alleenstaande
                               als zij (tijdelijk) niet in staat zijn dit                                                                                   2017               4,0
                                                                                ouders, statushouders, jongeren onder andere met LVB,
                               voor zichzelf te garanderen
                                                                                ZZP’ers, mensen die werken in de detailhandel, agrariërs en                 Nederland
                               - Meer ondersteuning vindt dichtbij
                                                                                alleenstaande ouderen.23 Oorzaken zijn o.a. laaggeletterdheid,              2011                                  6,4
                                  de inwoners plaats
                                                                                een gemis aan administratieve vaardigheden en het niet                      2013                                      7,6
                               - Meer inwoners kunnen zelfstandig
                                                                                kunnen bijbenen van de toenemende complexiteit van de                       2015                                 6,3
                                  omgaan met hun financiën
                                                                                samenleving (bij Licht Verstandelijke Beperkingen (LVB) en                  2017                            5,7
                               - Minder maatschappelijke
                                                                                multiproblematiek).33
                                  vervolgschade doordat minder                                                                                              Arbeidsmarktregio
                                  mensen een beroep hoeven doen op
                                                                                                                                                            2011                     4,7
                                  maatschappelijke voorzieningen.         c
                                                                            Op de website van het SCP wordt armoede en gehanteerde definities
                                                                              uitgebreid toegelicht, zie https://digitaal.scp.nl/armoedeinkaart2019/.
                                                                              Kort samengevat gaat het bij ‘niet-veel- maar-toereikend’ om een inkomen
                                                                              waarmee zowel de minimale uitgaven van een zelfstandig huishouden
                                                                              kunnen worden gedaan (denk aan voedsel, kleding, wonen, persoonlijke
                                                                              verzorging, verzekeringen) en niet strikt noodzakelijke minimale kosten
                                                                              voor ontspanning en sociale participatie (denk daarbij aan de lidmaatschap
                                                                              vereniging, een jaarlijkse korte vakantie). De hoogte hiervan is afhankelijk
                                                                              van gezinssamenstelling.
13                                                                                                                                                                            TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>   4. INKOMEN
   - Mensen die uitstromen uit de bijstand zijn vaker aangewezen         - Mensen uit de bijstand hebben daarbij te maken met de             werken en zich niet door een armoedeval daarvan laat
      op flexwerk, bouwen te weinig WW-rechten op en komen bij               armoedeval als ze gaan werken. Het thema kent diverse             weerhouden, wordt ook door onderzoeken onderbouwd. In
      beëindiging van hun arbeidsovereenkomst direct terug in de             nuances en blijft ingewikkeld. ‘Ik had net een gesprek met        onderzoek van SCP en CBS (2007) specifiek onder inwoners die
      bijstand. Het hebben van tijdelijke banen is ook een risico dat        iemand, met werkervaring in de administratie. Die moest           gebruik maken van o.a. gemeentelijke bijzondere bijstand en
      gezien is bij schoolverlaters zonder startkwalificatie die aan         overstappen naar een andere sector. Die heeft nu twee             belastingkwijtscheldingen, concludeerden onderzoekers ook al
      het werk gaan en op een gegeven moment ontslagen worden                parttimebanen maar gaat er toch op achteruit vanwege              dat de armoedeval geen verschil uitmaakte in de mate waarin
      omdat ze te duur zijn geworden.33                                      de toeslagen die wegvallen.”33 Dat deze persoon toch gaat         bijstandsontvangers aan het werk kwamen. Recenter (2019)
                                                                                                                                               heeft het CPB onderzoek gedaan naar landelijke toeslagen.
      Verhaal uit de praktijk:                                                                                                                 Daaruit blijkt dat er een groot verschil kan zitten in de
                                                                                                                                               (financiële) ondersteuning vanuit de overheid aan huishoudens,
      Man van 45 met begeleiding individueel die jaren in- en uit de WW en bijstand is gegaan35                                                terwijl er maar een marginaal verschil in inkomen is. Het
                                                                                                                                               CPB constateert echter dat dit er niet voor zorgt dat mensen
      Ik was twintiger dat ik opgenomen werd voor depressie.             geleefd. Door mijn depressie die ook weer versterkt werd door         bewust hun inkomen laag houden om voor deze regelingen
      Daarvoor altijd gewerkt. Na een jaar ziektewet een herkeuring      teleurstellingen rondom werk lukte het mij niet om op eigen           in aanmerking te komen. Wél komt zij tot de conclusie dat
      en weer aan het werk gegaan. Door de depressie en medicatie        kracht werk te zoeken. Ik heb daarna 3 maanden bijstand gehad         graduele inkomensregelingen passender zijn dan het hanteren
      was ik trager in mijn werk en het gevolg was dat er continu        en ik kwam in dienst bij de Inclusief Groep. Ik heb hier een          van een harde grens.22
      op mijn vingers werd keken en ze mij gingen vergelijken met        aantal jaar gewerkt, ben daarna voor de helft afgekeurd en werd
      mijn collega’s. De werkgever vond dat ik sneller moest werken.     daarna wegbezuinigd. Zo stond ik weer op straat en kwam ik in    Gebruik van minimaregelingen daalt. Bereik is naar schatting
      Hier kwam onenigheid uit voort en uiteindelijk kwam ik in de       het Participatiehuis terecht. Uiteindelijk na een paar maanden   rond 50%
      ziektewet terecht voor 2 jaar. Anderhalf jaar heb ik gewerkt op    heb ik een bedrijf gevonden waar ik voor 50% werkte. Ik heb      -   Het gebruik van minimaregelingen en bijzondere bijstand daalt,
      therapiebasis. Daarna werd ik voor 80% goedgekeurd. Vanuit         daar 2 jaar gewerkt maar was geen werk op mijn niveau. Mijn           met uitzondering van het Jeugdsport- en jeugdcultuurfonds,
      het bedrijf kwam er een ontslagprocedure. Ze boden mij een         problemen werden groter: faalangst, bang om het niet goed             en bijzondere bijstand voor bewindvoering. Deze laatste is
      her-integratie traject aan. Ik was toen ongeveer 30 jaar. Dit      te doen. Ik kwam via mijn cv in beeld bij een bedrijf waar ik op      in 5 jaar tijd verdubbeld7. De stijging is een landelijke trend.
      traject liep zeer rommelig en hierdoor ging er veel tijd verloren. mijn niveau kon gaan werken. Na zoveel jaren had ik uiteindelijk      De gemeente heeft weinig directe invloed op bewindvoering:
      Uiteindelijk kwam ik bij de Inclusief groep terecht. Dit is via    werk gevonden waar ik blij van werd. De werkgever hield ook           toewijzing gebeurt door de kantonrechter. De gemeente zet in
      UWV geregeld. Ik heb langere tijd daarna administratie werk        rekening met mijn beperkingen en ik had voor het eerst een job        op beter monitoren van het aanbod van bewindvoerders, het
      gedaan. Daarna kwam ik weer in de WW terecht en meldde             coach waar ik een klik mee had. Ik heb daar een jaar gewerkt          kennen van de bewindvoerders en ontwikkelen van lichtere
      ik mij aan bij de gemeente voor de bijstand. Dat was in 2015.      en werd toen wederom weer wegbezuinigd omdat ik als laatste           vormen zoals een beheerrekening of budgetbeheer.33
      Er was een vacature die klaar stond voor mij maar dit kon          erbij was gekomen maar ook door mijn beperking. Ik was trager    -  Door gegevens van gebruik af te zetten tegen CBS-cijfers is in
      alleen via de bijstand geregeld worden. Daarom moest ik eerst      dan mijn collega’s en hierdoor kostte ik meer geld voor het           te schatten dat ongeveer 50 tot 60% van de huishoudens die in
      mijn levensverzekering opeten’; Ik heb een jaar op eigen geld      bedrijf. Dit is ook tegen mij gezegd.                                 aanmerking komt voor deze regelingen, er ook daadwerkelijk
                                                                                                                                               gebruik van maakt.2 Vanuit klantmanagers wordt aangegeven
14                                                                                                                                                                     TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>   4. INKOMEN
        dat het deels met onwetendheid te maken heeft, maar zeker                van Westerbeek.14
        ook met een drempel om ondersteuning aan te vragen.               -   Ook nam het aantal bezoekers van de Voedselbank af. In 2014
        Inwoners proberen het lang zelf op te lossen.                            waren er 246 aanvragers, dit werd door de jaren heen minder
   -   Effectiviteit van regelingen van het minimabeleid is in de               met in 2018 nog 149 aanvragers.16
        praktijk soms complex: bijvoorbeeld als kinderen een fiets        -    Er is de afgelopen jaren landelijk veel onderzoek gedaan naar
        krijgen van de gemeente, maar het gezin heeft geen geld voor             het effect van financiële problemen en hoe dit het denk- en
        reparaties als er iets kapot gaat.33                                     doenvermogen van mensen aantast. Zorgen over geld maken
                                                                                 dat mensen in de ‘overlevingsstand’ gaan en geen ruimte meer
   Beroep op minimaregelingen en bijzondere bijstand23, 26                       hebben voor andere zaken zoals ‘wat is gezonde voeding,
                                                            2017 2018            opvoeding etc. Ondersteuning beklijft daardoor beperkt. Het is
                                                                                 zoeken naar een balans tussen ontzien (bijvoorbeeld door de
     Maatschappelijke bijdrageregeling (MBR)                1046     966
                                                                                 betaling van vaste lasten over te nemen) vs. zelfredzaamheid.
     Individuele inkomenstoeslag (IIT)                        868    777         En dat, terwijl de maatschappij steeds complexer wordt. De
     Bijzondere bijstand                                    1319 1179            problematiek van mensen wordt zwaarder en complexer en
     Bijzondere bijstand voor financiële                      348    394         de schulden ingewikkelder (bijvoorbeeld niet-saneerbare
     dienstverlening (denk aan bewindvoering e.d.)                               boetes, verkoop woningen, (frauduleuze) belastingschulden).
                                                                                 Standaardoplossingen voldoen hier niet meer.33
     Jeugd cultuurfonds                                        23     30
                                                                          -     Vanuit landelijke ontwikkelingen is de afgelopen jaren steeds
     Jeugd sportfonds                                         149    171         meer ingezet op preventie. ‘Als je wacht tot mensen zelf
     Regeling Chronisch zieken                                       147         komen zijn de schulden al te hoog’. Aan de andere kant is
     Aanmeldingen schuldhulp                                  129    138         juiste moment van interventie precair: ‘Niet te vroeg want
                                                                                 dan zeggen mensen: waar bemoei je je mee?’ Mede daarom
                                                                                 is een campagne ‘Kom uit je schuld’ gelanceerd (landelijk,
                                                                                 overgenomen in Harderwijk).33
                                                                          -  Een gedeeld beeld is dat organisaties die inwoners helpen,
                                                                                 steeds meer aandacht hebben voor financiële problematiek.
   Complexiteit van financiële problemen stijgt. Meer aandacht                   Zo besteden jeugdconsulenten en Wmo-klantmanagers in
   voor de oorzaken en voor preventie                                            hun contacten meer aandacht aan de financiële situatie. Een
   -  Het aantal aanmeldingen voor Schuldhulp is in 2018 hoger dan              toenemend aantal jongeren is in de schulden, daar is nu meer
       in 2017, wel is er in de loop van 2018 een dalende lijn zichtbaar.        aandacht voor. Er vindt bijvoorbeeld overleg plaats met scholen   van hun aandeel in de schuld. Landelijk is er meer aandacht
       Er waren in 2018 relatief meer echtparen dan in 2017 en minder            om daar spreekuren te houden. Ook is er een ontwikkeling          voor andere manieren van incasseren, voor de menselijke maat.
       alleenstaanden die zich aanmeldden bij de schuldhulpverlening             zichtbaar – bij ‘eisende partijen’, dat zij zich meer bewust zijn De Ombudsman heeft zich hier hard voor gemaakt.33
15                                                                                                                                                                      TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>   5. ONDERSTEUNING
    Maatschappelijk      Inwoners groeien kansrijk op, hebben         Bij de ondersteuning kijken we naar de inzet van het eigen                    andere door OZOverbindzorg: een digitaal platform waar
    effect               veerkracht en voeren eigen regie om zo       netwerk, en de ondersteuning van dit eigen netwerk. De                        patiënt, zorgprofessionals en mantelzorg informatie met elkaar
                         lang mogelijk zelfstandig te functioneren.   transformatie van het sociaal domein is er op gericht om, waar                kunnen uitwisselen. ZorgDat organiseert ook verschillende
    Maatschappelijk      Meer inwoners die ondersteuning krijgen      mogelijk, informele zorg van eigen familieleden en vrienden                   activiteiten, er blijken echter weinig jonge mantelzorgers aan
    doel                 zijn voorbereid op de toekomst en            en gebruik van lichtere vormen van ondersteuning (algemene                    mee te doen.16,33,34
                         tevreden over hun situatie                   voorzieningen) te bevorderen. Daarbij wordt erkend dat het              -   Er is een sterke toename van het gebruik van het
                         -V oor meer jeugdigen is de zorg en         voor veel mensen nog een drempel is om elkaar om hulp                         mantelzorgcompliment. Deze is in 2018 aan 815 inwoners
                           ondersteuning zo dicht mogelijk bij de     te vragen, dan wel om hulp aan te bieden. Dit behelst een                     verstrekt; in 2017 waren dit er 656.16
                           jeugdigen, de gezinnen en het eigen        cultuurverandering, een omslag die zeker nog jaren gaat duren.          -    Er wordt meer gebruik gemaakt van informele zorg.
                           netwerk geregeld.                                                                                                        Voorbeelden hiervan zijn stichting Thuishuis (studentenhuis
                         -V oor meer jeugdigen is er een compleet    5.2 Trends en ontwikkelingen: wat is de stand van zaken?                      voor eenzame ouderen), de Harderwijkse Uitdaging en Stichting
                           aanbod dicht bij de jeugdige, met                                                                                        Present.33
                           voldoende beschikbare en toegankelijke     Beroep op mantelzorg neemt toe. Het voorveld ziet meer                  -  Door de transformatie zijn zwaardere casussen bij de algemene
                           specialistische zorg.                      zwaardere gevallen.                                                           voorzieningen zoals algemeen maatschappelijk werk en welzijn
                         -M eer inwoners hebben de veerkracht        -   Uit de GGD-gezondheidsmonitor in 2016 bleek een toename                  komen te liggen. ‘Een grens die difffuus is en blijft en daarom
                           zich aan te passen en regie te voeren.          van het aandeel inwoners dat mantelzorg gaf aan een naaste.27            onderwerp van gesprek moet blijven.’33
                         -M eer inwoners ervaren de ruimte en de          In 2020 verschijnt een nieuwe GGD monitor. In het jaarlijkse
                           mogelijkheid om de zorg voor de ander           kwaliteitsonderzoek onder Wmo-cliënten zien we, dat in 2018        Gemeente zet bij jeugdhulp in op dialoog met de samenleving.
                           te delen.                                       ongeveer de helft van hen hulp van een naaste ontvangt.            Echtscheidingsproblematiek neemt toe
                         -M eer ondersteuning sluit aan bij de       -  Door maatregelen van de rijksoverheid (zoals sluiting               -  Er was in 2018 een toename van het aantal cliënten met
                           behoefte van cliënt en mantelzorger.            verzorgingshuizen) wonen ouderen langer thuis. Dat zorgt                 Jeugdhulp met ruim een kwart, ten opzichte van 2017.
                                                                           voor extra problemen en veel zaken moeten door de                        Het grootste aandeel cliënten had GGZ-ondersteuning of
                                                                           gemeente worden geregeld. Denk daarbij aan eenzaamheid,                  ambulante hulpverlening (denk aan opvoedhulp, individuele
   5.1 Inleiding                                                           dementievriendelijke omgeving en extra aandacht voor                     of groepsgewijze begeleiding/behandeling). Tot en met Q2 van
   Inwoners voor wie meedoen in de samenleving niet                        mantelzorg. Schrijnende gevallen nemen toe: met name                     2019 was het aantal geregistreerde Jeugdhulp-cliënten lager
   vanzelfsprekend is en die zich minder of niet kunnen redden, is er      weduwnaars die zichzelf niet goed redden en partners van                 dan eind 2018. Met name in de GGZ waren er in de eerste helft
   individuele ondersteuning mogelijk. De ondersteuning richt zich         mensen met dementie. ‘We zien veel oudere echtparen bij wie              van 2019 minder cliënten, o.a. omdat er zorgaanbieders waren
   op het bijdragen aan de zelfredzaamheid en het (weer of blijven)        de ene de andere nog kan helpen. Zo kan een fragiele situatie            die nog verleningen van toewijzingen moesten aanvragen. De
   meedoen in de samenleving. Zelfredzaamheid is het vermogen              lang in stand worden gehouden. Maar de persoon die het meest             verwachting is dat het aantal inwoners met Jeugdhulp in 2019
   van iemand om voor zichzelf te zorgen. Men kan eigen problemen          vitaal is, wordt toch wel erg zwaar belast.’ Het is ook belangrijk       minimaal gelijk blijft met 2018.7
   oplossen en gaat zelfstandig door het leven, ofwel weet zichzelf        om (jonge) mantelzorgers goed te ondersteunen zodat ze niet        -  In 2018 had van de leeftijdsgroep 9-12 jaar het grootste aandeel
   te redden.                                                              omvallen. Ondersteuning van mantelzorgers gebeurt onder                  kinderen een Jeugdhulp voorziening (17,6% van alle kinderen in
16                                                                                                                                                                           TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>   5. ONDERSTEUNING
      die leeftijd), het grootste deel had ondersteuning vanwege GGZ-      door de functie van verbindingsmakelaar waarbij er vanuit de       inzetten op het beste en meeste. Er ontstaan coalities die sterk
      problematiek. In 2019 is in deze leeftijdsgroep ook een toename      gemeente veel contact en dialoog is met de maatschappelijke        en duurzaam zijn. Het gaat alleen wel langzamer en dat is soms
      te zien in de ambulante Jeugdhulp.7                                  organisaties. Een voorbeeld hiervan is dat er bij problemen in     lastig, maar op de langzame manier kom je verder!’ Dat er
   - Het CJG benoemt dat de gemeente sterk inzet op de dialoog            een wijk goed contact is gezocht met inwoners wat zij willen.      wordt ingezet op preventie en de dialoog lijkt goed in het beleid
      met burgers en organisaties in plaats van als opdrachtgever-         ‘Hiermee wordt draagvlak versterkt en voorkom je dat inwoners      verankerd te zijn omdat de wethouders in Harderwijk hierover
      opdrachtnemer te acteren. Dit ziet zij bijvoorbeeld terug            het gevoel hebben dat de gemeente niks wil en dat ze daardoor      dezelfde boodschap geven.34
       Verhaal uit de praktijk:
       Voorbeeld van jeugdhulp bij opvoedingsproblematiek35
       Het gezin bestaat uit vader, moeder en 3 kinderen, bij wie        vaak te krap en moesten kamers gedeeld worden. De inzet van       de drukte thuis. Dit gaf spanningen en ruzies/confrontaties
       autisme, angststoornissen en ADHD voorkomt. De dochter            logeerweekenden/ kampen en bv. het huttenfeest was erg prettig.   met haar oudste broer en moeder, die ze gelukkig altijd wel
       vertelt dat ze al op jonge leeftijd de diagnose ADHD gekregen     Het zou mooi zijn als de PGB begeleider mee op vakantie zou       uit konden praten. Omdat zij de CJG medewerker al vanuit
       heeft. De moeder vertelt dat de leidsters op de peuterspeelzaal   kunnen.                                                           het verleden kende voelde het veilig om contact met haar te
       al aangaven dat het gedrag van de dochter opvallend was,          De moeder geeft aan dat ze energie haalt uit haar wekelijkse      zoeken en aan te geven dat ze niet langer thuis wilde wonen.
       druk, snel prikkelbaar, slechte concentratie, moeite met          sportmoment en nu de kinderen ouder worden, wordt het ook wat     De zaak is serieus opgepakt . Ze is toen met de dochter en haar
       samen spelen. Uiteindelijk heeft de basisschool verwezen naar     makkelijker.                                                      moeder in gesprek gegaan en gekeken wat de mogelijkheden
       de jeugdhulpverlening. Moeder was daar blij mee, want de          Het netwerk accepteerde de situatie wel maar begreep het vaak     waren. Vervolgens heeft ze 2 jaar in een gezinshuis gewoond.
       diagnose gaf meer duidelijkheid en de puzzelstukjes vielen op     niet. ‘Het erg prettig was dat er voorlichtingsbijeenkomsten voor Uiteindelijk bleek dit niet de juiste plek, en is zij afgelopen
       zijn plaats. Het gezin kreeg handvatten om met de ADHD om te      bv. opa/ oma’s waren. Deze bijeenkomsten zouden veel meer         maand verhuisd naar een gezinshuis in een andere gemeente.
       gaan. De moeder geeft aan dat ze dit in hun eigen jeugd gemist    aangeboden moeten worden. Het netwerk krijgt hierdoor meer        Ze vindt het erg prettig en heeft het gevoel dat ze meer zichzelf
       hebben en bij haar pas op oudere leeftijd ontdekt is dat ze       begrip voor de situatie.’                                         kan zijn en de mogelijkheden krijgt om te leren, zoals bv. leren
       ADHD heeft.                                                       Het moeder en dochter prijzen zich gelukkig met de mogelijkheden  koken.
                                                                         tot hulp en de hulpverleners die ze gehad hebben in Harderwijk.
       Door de gezinssituatie kon een aantal dingen niet, bv.            De CJG-medewerker is een warme persoonlijkheid, ze kon zich       De dochter geeft aan dat ze zich zorgen maakt waar ze over 2
       gezamenlijk ergens heen gaan, kerkbezoek, uit eten, op vakantie   verplaatsen in de gezinssituatie, en kwam de afspraken na.        jaar kan gaan wonen (waar ze nu woont kan ze ongeveer twee
       gaan. De moeder geeft aan dat ze altijd gesplitst gingen. Ook                                                                       jaar blijven): ‘Is er dan wel een plek die ik kan betalen en waar
       met vriendinnen eens een weekendje weg lukt niet door de          De dochter vertelt dat het 2 jaar geleden niet lekker liep, de    eventueel als dit nodig mocht zijn begeleiding bij is? Maar nu
       gezinssituatie en de financiële situatie. Een enkele keer zijn ze relatie met haar vriend was net uit en daar verbleef ze veel in   eerst mijn diploma halen!’
       wel gezamenlijk op vakantie geweest, maar dan was het huis        de weekenden. Omdat ze door haar ADHD erg veel last had van
17                                                                                                                                                                    TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   5. ONDERSTEUNING
                                                                                                                                                  Verhaal uit de praktijk:
   - Er is een grote stijging van echtscheidingsproblematiek,              - Uit het cliëntervaringsonderzoek Wmo uit 2018 blijkt dat           Casus duurdere zorg door tekort aan thuiszorg34
         waarbinnen ook de vechtscheidingen zijn toegenomen.                    de respondenten in dat onderzoek steeds beter weten waar          Vrouw van 70 jaar, normaal begaafd. Mevrouw zat in een
         ‘Ongeveer 70% van de CJG doelgroep.’34                                 ze naartoe moeten met hun (Wmo-)hulpvraag en wordt er             verpleeghuis en kon weer naar huis. De thuiszorg kwam niet
   -   Als het CJG inwoners confronteert met de vraag met wie ze               steeds meer samen naar oplossingen gezocht. Iets minder           rond. Daarom ontving mevrouw, tegen haar zin in omdat ze
         zorgen kunnen delen, blijkt dat ze daar nog best nog wat in te         respondenten zijn van mening dat ze snel zijn geholpen. Ook       het liever niet zelf wilde regelen, een PGB om particuliere
         doen hebben richting inwoners. ‘Zou je ook preventief kunnen           daalde de bekendheid van de cliëntondersteuning onder de          thuishulp in te schakelen. De kwaliteit van de thuishulp was
         doen. Misschien via een publiekscampagne om inwoners mee               respondenten, waar dit in de periode 2015-2017 juist een          ondermaats, de kosten hoger dan de PGB kon dekken en
         te nemen in cultuuromslag. In de waan van de dag doen we               stijgende lijn liet zien.3 De overgrote meerderheid van de        ze ontving te weinig uren thuishulp. Mevrouw wilde vooral
         dat onvoldoende. Het is veel gemakkelijker iets met kraamzorg,         respondenten vindt dat ze door de ondersteuning een betere        rust, maar ervoer dat hierdoor niet. Tijdens de hittegolf
         verloskundigenpraktijken, onderwijs af te spreken om                   kwaliteit van leven hebben en zich beter kunnen redden, In        kreeg mevrouw griep, de thuiszorg kwam haar verzorgen.
         vroegtijdig te signaleren en inwoners te informeren.’33,34             2018 waren er iets minder respondenten die aangeven door          De thuiszorg was echter niet continu beschikbaar, ze werd
   -  Bij problemen bij opeenvolgende generaties is het inzetten op            de ondersteuning beter de dingen kunnen doen die ze willen        bijvoorbeeld 4 uur alleen gelaten maar kon zelf geen drinken
         opvoedersvaardigheden niet voldoende. Als je zelf als kind geen        (76% in 2018 vs. 84% in 2017).3 Ook de kwaliteit van de hulp      pakken.
         'opvoeding' hebt gehad en getraumatiseerd raakt, wordt het             beoordeelt het overgrote deel van de cliënten positief.
         heel moeilijk om je 'eigen kinderen' op te voeden. Als je dan      -  De wisselwerking tussen Wmo en WLZ is gewijzigd. Voorheen         Daarnaast was ze de hele nacht alleen in een erg warm
         als ouder ondersteuning zoekt vanwege problematisch gedrag             zou een cliënt bij de overgang van Wmo naar de Wlz er op          huis. De mobiliteit van mevrouw was niet voldoende om
         van je kind, is waarschijnlijk juist hulpverlening aan de ouders       onder­steuning/zorg achteruit gaan omdat de Wlz een maximaal      zelf op te staan, drinken te pakken of om een koelere plek
         noodzakelijk.34                                                        aantal uren ondersteuning kent. De Wmo heeft geen maximum.        te zoeken. Ondanks dat ze aan de huisartsenpost aangaf dat
   -    Als plaatsing van een kind zeer dringend gewenst is                    Cliënten neigden ernaar om de Wmo te combineren met               het niet goed ging was er geen oplossing. Er was nergens
         (bijvoorbeeld vanwege de situatie in een gezin) is het heel lastig     persoon­lijke verzorging uit de Zorgverzekeringswet (waar men     een crisisplek beschikbaar. De conditie ging snel achteruit
         om een plek te vinden. Ook voor incidenteel noodzakelijke              alleen eigen risico betaalde in plaats van een maandelijkse eigen waardoor ze uiteindelijk moest worden opgenomen in een
         crisisopvang van een gezin zijn er geen plaatsen.33,34                 bijdrage in de Wlz). Die zorgval is nu grotendeels afgevlakt: ook verpleegtehuis. Hier zit ze nu al zes weken.
                                                                                bij de WLZ kan iemand meer zorg krijgen. Maar mogelijk heeft
   Beroep op Wmo voorzieningen neemt toe. Door de krappe                        de invoering van het abonnementstarief toch weer het effect dat   Dagbesteding is niet altijd passend bij een jongere.34
   arbeidsmarkt kost het moeite om Hulp bij Huishouden (HH) te                  cliënten liever een beroep blijven doen op de Wmo. NB: Het gaat   Bijvoorbeeld een jongere met autisme die niet tegen
   regelen.                                                                     niet om een groot aantal cliënten maar wel ‘dure’ cliënten.33     geluiden en drukte kan, en niet van dieren houdt.
   -  Het aantal cliënten met een indicatie voor een Wmo-voorzien­         -  Er is een toenemende druk op HH en op Begeleiding. Door           Dagbesteding is hierdoor moeilijk te vinden (bijv. een
         ing nam met 15% toe tussen medio 2017- medio 2019. Ruim                gebrek aan personeel kost het moeite om HH te regelen. Daar       zorgboerderij is niet passend). Hij houdt veel van gamen en
         6 van de 10 Wmo-cliënten is ouder dan 65 jaar. De instroom             komt per 1 januari 2019 een toenemend beroep op HH bij,           heeft vaardigheden om met computers bezig te zijn. Het zou
         van cliënten na hun 85e is beperkt; de instroom is het hoogst          vanwege het nieuwe abonnementstarief.33 Daarnaast zorgen de       fijn zijn als hij wat met computers kan doen als dagbesteding.
         in de groep 76-85-jarigen. Uitzondering hierop is ‘individuele         hittegolven in de zomers ervoor dat er meer zorg nodig is (zie    Omdat de dagbesteding mist komt jongere niet meer buiten
         begeleiding’, waar bijna de helft (47%) jonger dan 36 jaar is.7        casus).34                                                         en is er geen contact meer met zorg.
18                                                                                                                                                                        TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>   5. ONDERSTEUNING
   - Er is toenemend zicht op de vraag achter de vraag.                  doorstroom, zeker bij de jongvolwassenen. Wel is er een            vragen) was in 2018 een forse toename van aanmeldingen
       Klantmanagers hebben nu vaak een goed overall beeld. Alleen        toename van de complexiteit van de vraag. En voor mensen met       te zien. Dit wordt verklaard uit de uitgebreide publiciteit die
       hebben ze op bepaalde vraagstukken geen antwoord. Wat het          psychiatrische problemen geldt dat het sociale netwerk weinig      is gegeven aan professionals over deze voorziening en de
       wel heeft opgeleverd: sneller oplossingen vinden die bijdrage      ondersteuning kan bieden.33                                        verschuiving naar meer ambulante zorg. Cliënten zijn vooral
       leveren aan de oplossing van het probleem.                                                                                            mannen (70%) en alleenstaanden (74%). Problematiek ligt vaak
                                                                                                                                             in geestelijke gezondheid, huisvesting en financiën.9
   Aantal aanmeldingen Beschermd Wonen en Maatschappelijke                 Voorbeeld van een tussenvorm tussen Beschermd Wonen           - De outreachende hulpverlening (op basis van signalen vanuit
   Zorg daalt                                                              en Begeleiding ‘Proeftuin Eperweg’32                              omgeving over zorgwekkend gedrag) neemt toe: er is in deze
   -  Harderwijk is voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke              De Proeftuin is een locatie met 35 appartementen in               gevallen vaak sprake van GGZ problematiek. De toename van
       Zorg centrumgemeente voor de Noordveluwse gemeenten.                de gemeente Nunspeet, waar mensen met begeleiding                 meldingen over het aantal personen met verward gedrag zou
       Het aantal nieuwe aanmeldingen Beschermd Wonen over                 zelfstandig kunnen wonen. Deze ambulante manier van               voort kunnen komen uit de sinds 2013 geleidelijk verhoogde
       2018 is in de regio Noord-Veluwe lager dan in 2017, mogelijk        wonen en ondersteuning, is een [..] tussenstap tussen             drempel voor toegang tot Begeleiding en het rijksbeleid om
       door meer inzet op de voorliggende voorzieningen (ambulante         beschermd wonen en volledig zelfstandig wonen. Mensen             mensen die in een stelling verblijven, met de benodigde zorg,
       begeleiding). Nieuwe aanmeldingen betroffen vooral jongere          vanuit de verschillende samenwerkingspartners wonen op            zelfstandig te laten wonen (extramuralisering van de zorg).9,33
       leeftijdsgroepen en alleenstaanden zonder kinderen. De              deze locatie en krijgen op afspraak ambulante begeleiding.    -  Er zijn voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang te
       aard van de problematiek die steeds meer voorkomt is: LVB           Er is op bepaalde momenten een huismeester aanwezig               weinig opvangmogelijkheden. Dit leidt tot wachtlijsten.33
       in combinatie met GGZ, Ouderen met GGZ-problematiek,                en de bewoners betalen zelf de huur aan de makelaar.
       Autisme en Jongeren. Het aantal BW plekken daalt langzaam           Begeleider Derek; “Het mooie aan dit initiatief is dat mensen
       bij zowel PGB als ZIN. Dit kan verklaard worden uit de inzet        hier de kans krijgen en mogen oefenen om meer regie                Verhaal uit de praktijk:
       op de beweging van Beschermd Wonen naar de lichtere vorm            over hun leven terug te nemen. De ondersteuning is op
       ‘Beschermd Thuis’.                                                  afroep, dus niet meer 24 uur beschikbaar, waardoor mensen          Voorbeeld van complexiteit bij Maatschappelijke Zorg33,34
                                                                           zelfstandiger worden.” Bewoner Henri: “Ik weet zeker dat           Multiproblematiek leidt dagelijks tot veel dilemma’s,
   Tabel: Aanmeldingen nieuwe cliënten (regionaal) Beschermd               als ik gelijk zelfstandig had moeten gaan wonen, de stap           Bijvoorbeeld bij een cliënt die veel overlast heeft
   Wonen (BW)9                                                             te groot zou zijn geweest. Dit is een mooie tussenstap. Ik         veroorzaakt, doorloopt op een locatie buiten de gemeente
    Aanmeldingen                    2017               2018                heb de basis stappen weer geleerd op locatie Het Kodal, en         een resocialisatietraject. Na afloop wil hij weer terug naar
                                                                           daarom kan ik nu zo wonen in De Proeftuin.”                        de eigen gemeente. Het blijkt heel moeilijk om voor deze
    Eerste helft                    141                95
                                                                                                                                              inwoners een plek te regelen. Als de gemeente echter niets
    Tweede helft                    136                138                                                                                    regelt, is de kans groot dat diegene weer terugvalt in oud
                                                                                                                                              (overlastveroorzakend) gedrag en is alle moeite voor niets
   - Ondersteuning die inwoners onder ‘Beschermd Wonen’               - Ook bij begeleiding vanuit de Maatschappelijke Opvang zijn          geweest.
       ontvangen, is zeer verschillend, afhankelijk van de organisatie    er minder aanmeldingen in vergelijking met 2017. De looptijd
       en de doelgroep. Maar het is steeds meer gericht op                van trajecten is enigszins toegenomen. Bij de Bemoeizorg
                                                                          (ondersteuning aan sociaal kwetsbaren die daar zelf niet om
19                                                                                                                                                                   TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>   5. ONDERSTEUNING
   Toename percentage huishoudens dat beroep doet op ‘slechts’           een voorziening) en het aandeel huishoudens met meer dan 3
   op één voorziening                                                    voorzieningen af. Het aandeel huishoudens met ondersteuning
   - Het aantal huishoudens met een voorziening vanuit het              vanuit meerdere domeinen nam heel licht toe (van rond de
      sociaal domein blijft in Harderwijk vrij gelijk rond 20% van       9% naar bijna 10%). Dat betekent echter ook dat ruim 9 op 10
      de huishoudens. Binnen het aantal huishoudens met een              huishoudens met een voorziening, slechts ondersteuning vanuit
      voorziening, nam het aandeel huishoudens met slechts één           1 domein hebben.31
      voorziening toe (dat is bijna de helft van de huishoudens met
         % huishoudens met voorziening sociaal domein (tov totaal)31
           Harderwijk                                                     Nederland
           2015                                             20           2015                                     19,3
           201620,5                                                      201620,4
           201720,3                                                      201719,8
           201820,5                                                      201819,7
         Aandeel stapeling van aantal voorzieningen sociaal             Aandeel stapeling type voorzieningen op huishoudenniveau31
         domein op huishoudenniveau31
                                                1 voorziening                                               Alleen Jeugd
                                                2 voorzieningen                                             Alleen P-wet
                                                3 voorzieningen                                             Alleen Wmo
                                                4 voorzieningen                                             Jeugd en P-wet
                                                5 voorzieningen                                             Jeugd en Wmo
                                                6 of meer voorzieningen                                     P-wet en Wmo
                                                                                                            Jeugd, P-wet en Wmo
20                                                                                                                                     TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>   6. WONEN
   Maatschappelijk effect Een gezonde, veilige en duurzaam       6.1 Inleiding                                                       ontwikkeld of worden ‘zachte’ plannen geconcretiseerd.
                          ingerichte leefomgeving voor alle      Passend wonen gaat ten eerste over goede huisvesting. Het gaat      Andere oplossingsrichtingen om het aanbod te vergroten
                          inwoners.                              bijvoorbeeld om de beschikbaarheid van woningen. Voor starters      zijn het splitsen van woningen en de herbestemming van
                                                                 is het lastig om een passende huur- of koopwoning te vinden.        vakantieparken tot woonwijk (vier parken in Harderwijk).33
   Maatschappelijk doel   Meer inwoners zijn tevreden over
                          de kwaliteit van hun (directe)
                                                                 Dit geldt ook voor ouderen die bijvoorbeeld kleiner willen gaan -  In 2018 hebben 1.572 Harderwijkers ten minste één keer
                                                                 wonen of in de buurt van hun kinderen. Voor inwoners in een         gereageerd op een sociale huurwoning in de regio Noord-
                          leefomgeving
                                                                 kwetsbare situatie is het vinden van een geschikte woning nog       Veluwe. Van de 852 woningen die vrijkwamen, zijn 242
                          - Meer veiligheidsbeleving door
                                                                 lastiger. Terwijl het hebben van een passende stabiele woonplek     woningen toegewezen aan iemand uit Harderwijk. Dit
                             sociale samenhang in straat, buurt
                                                                 een belangrijke voorwaarde is om ook hun andere problemen aan       betekent dat een Harderwijker 15% kans had om een sociale
                             of wijk.
                                                                 te pakken. Passend wonen gaat ook over het (tijdig) aanpassen       huurwoning toegewezen te krijgen in de regio (statistische
                          - Meer jongeren ontmoeten elkaar,
                                                                 van de woning, nu ouderen steeds langer zelfstandig thuis           wachttijd van gemiddeld 6,7 jaar). Op dit moment worden de
                             zonder dat overlast of onveilige
                                                                 blijven wonen. Tot slot gaat passend wonen ook over een fijne       meeste woningen verdeeld op basis van inschrijfduur. Jongeren
                             situaties ontstaan.
                                                                 leefomgeving: hoe dragen inwoners samen bij aan een veilige,        (slaagkans 3,6%) hebben dus een duidelijk nadeel ten opzichte
                          - Efficiënte organisatie van zorg
                                                                 prettige buurt? En hoe vinden kwetsbare inwoners, nu zorg en        van ouderen (slaagkans 28%).15, 33
                             en ondersteuning: adequate
                             wijkinfrastructuur, faciliteren vna
                                                                 wonen steeds meer gescheiden worden, toch een plek in de        -  Terwijl de afgelopen jaren het aanbod slechts in geringe
                                                                 ‘buurt’?                                                            mate steeg, groeide de bevolking door natuurlijke aanwas
                             informele zorg, ondersteuning van
                                                                                                                                     en immigratie. Ook de maatschappelijke trend van
                             zorgdoelgroepen.
                                                                 6.2 Trends en ontwikkelingen: wat is de stand van zaken?            huishoudensverdunning zorgt voor een toegenomen vraag naar
                          - Overbruggen van de verschillen
                                                                                                                                     woningen.d Dit zijn bijvoorbeeld nieuwkomers als statushouders
                             in de samenleving: gevarieerde
                                                                 Vraag naar sociale huurwoningen stijgt. Aanbod wordt vergroot       en mensen uit intramurale voorzieningen, maar ook studenten,
                             woningvoorraad, stimuleren
                                                                 maar dit is meer voor de lange termijn                              werkende jongeren en mensen met een verbroken relatie.
                             ontmoeting.
                                                                 -  De afgelopen jaren zijn er weinig sociale huurwoningen          Doordat schaarste de prijzen opdrijft, mist een groeiende groep
                                                                     gebouwd. Ten tijde van de crisis werd er heel weinig            de aansluiting met de vrije sector.
                                                                     gebouwd en maakte de gemeente andere afspraken met          -  Naast uitbreiding van het aanbod wordt ook gezocht naar
                                                                     projectontwikkelaars dan er in de huidige situatie nodig/       manieren om door- en uitstroom te bevorderen. Hierbij wordt
                                                                     mogelijk zijn. Op basis van het woningbehoefteonderzoek uit
                                                                     2015, komt de totale woningbouwopgave voor de gemeente
                                                                     Harderwijk neer op zo’n 3.400 woningen, te bouwen tussen    d
                                                                                                                                   Het te kort aan sociale huurwoningen is niet uniek voor de regio Noord-
                                                                     2015 en 2025. In de periode 2015 t/m 2019 zijn 750 woningen     Veluwe. Primos schat het totale woningtekort in Nederland op 157.000
                                                                     aan de voorraad toegevoegd. De woningbouwplannen die in         woningen in 2030. Tijdens de piek in 2020 is het verwachte tekort zelfs
                                                                     2019 bekend zijn voorzien in 90% van de behoefte tot 2025.      nog groter: ruim 190.000 woningen. De meest genoemde oorzaken zijn
                                                                     Voor de overige 10% zullen de komende jaren plannen worden      demografische veranderingen en stagnatie in de bouw.
21                                                                                                                                                              TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>   6. WONEN
                                                                           Verhaal uit de praktijk:
     v ooral gekeken naar ouderen, van wie een aanzienlijk deel           Voorbeeld van complexiteit van sociale woningbouw33                    voorzieningen. Cliënten doen daardoor langer een beroep op
      in een ruime eengezinswoning woont. Woningcorporaties                Het voormalig Struikterrein leek een kans om een aantal                een ‘dure’ zorgvoorziening dan eigenlijk nodig.33
      experimenteren met verhuiscoaches, voorrangsregels en                tijdelijke woonunits neer te zetten, voor jongeren tot 27 jaar    -  Een nieuwe cliëntengroep zijn ‘economisch daklozen’. Bij hen
      huurkorting. De praktijk is echter weerbarstig. Ouderen              en statushouders. Doel is om ze na een tijdelijk huurcontract          heeft een zgn. life event zoals een scheiding of ontslag geleid tot
      verhuizen vaak pas op hoge leeftijd wanneer sprake is                door te laten stromen naar de reguliere woonmarkt. Maar                afglijden. Ondanks een verbetering van de economische situatie
      van gezondheidsproblemen. Opvallend is dat senioren in               uiteindelijk zijn er nog maar 15 van de 44 (eerste fase)               hebben zij vanwege de krapte op de woningmarkt moeite om
      onderzoeken aangeven dat zij graag willen verhuizen maar             gebouwd. Twee bedrijven die er zijn gevestigd hebben                   hun leven weer op de rit te krijgen. Om hoeveel mensen het
      geen geschikte woningen kunnen vinden. Hiervoor zijn drie            bezwaar ingediend. Belangrijkste reden is dat ze zouden                gaat is niet bekend.33
      verklaringen denkbaar: (a) er zijn inderdaad onvoldoende             worden ingeperkt in de bedrijfseconomische mogelijkheden.         -   Maatschappelijke partners benadrukken hoe de
      woningen die geschikt zijn voor oudere bewoners, (b) het             Ook heeft een projectontwikkelaar daar posities verworven              woonproblematiek van mensen in kwetsbare situaties steeds
      beschikbare aanbod voldoet niet aan de verwachtingen of (c)                                                                                 schrijnender wordt: onnodige cases van huiselijk geweld omdat
      het beschikbare aanbod is lastig te vinden. Voor (a) geldt dat                                                                              mensen die 'uit elkaar zijn' nog steeds in één huis wonen,
      een rollatorgeschikte woning voor 90% van de ouderen volstaat.      is streng. Voorrang gaat immers altijd ten koste van andere             jongeren die 'voortijdig' uit huis worden gestuurd door ouders
      Dit aanbod is veel groter dan de meeste mensen denken:              woningzoekenden die als gevolg (nog) langer moeten wachten.             vanwege de kostendelersnorm (het aantal huisgenoten telt mee
      nieuwbouwwoningen zijn sinds 2015 standaard drempelloos             De Urgentiecommissie Woonruimteverdeling Noordveluwe                    voor de hoogte van de bijstandsuitkering), ouders die zorgen
      en relatief eenvoudig in te richten op rollatorgebruik. Ook         heeft op regionaal niveau het aantal urgentieaanvragen in 2018          voor hun volwassen kind met verstandelijke beperking en zijn
      alle appartementen met een lift zijn geschikt of geschikt te        zien stijgen. De stijging zit onder andere in het aantal aanvragen      verhuisd naar een seniorenwoning: als zij komen te overlijden
      maken. Het probleem lijkt daarom eerder te liggen bij (b). Voor     van mensen met psychische /psychiatrische problematiek en               dient het 'kind' te verhuizen. Jongeren, en dan met name
      de categorie die op dit moment in een huurwoning woont,             van mensen in een echtscheiding. In Harderwijk gaat het om              die zorg/ondersteuning hebben gehad, kunnen nauwelijks
      betekent verhuizen vaak meer huur voor een kleinere woning.         42 ingediende aanvragen, van wie 37 een urgentie hebben                 woonruimte vinden, Daardoor zijn kinderen langer thuis
      Zonder acute aanleiding zijn weinig mensen daartoe bereid.          gekregen.13                                                             waardoor de kans is dat het escaleert en/of de ontwikkeling
      Daarnaast speelt ook argument (c) een rol. Makelaars en         -  In 2017 zijn gemeenten, woningcorporaties en GGD gestart                stagneert (niet leren zelfstandig te zijn). Daardoor is uiteindelijk
      woningcorporaties zijn terughoudend met labels als 65-plus-         met de Centrale Uitgang. Aangesloten zorginstellingen (Wlz,             soms duurdere zorg nodig. Jongeren die woonruimte nodig
      of seniorenwoning. In het verleden bleken deze labels weinig        BW, MO) kunnen cliënten die klaar zijn om uit te stromen,               hebben, zijn geholpen met overzichtelijke (qua ruimte niet te
      succesvol als marketingstrategie.33                                 aanmelden bij deze commissie. De Centrale Uitgang helpt de              grote) plekken.34
                                                                          cliënt vervolgens aan een geschikte sociale huurwoning. Op
   Bij ondersteuning in het sociaal domein woonproblematiek               dit moment reserveren de woningcorporaties 5% van hun              Leefbaarheid goed, maar staat in kwetsbare wijken onder druk
   duidelijk zichtbaar                                                    vrijkomende woningen voor deze regeling. Doordat het totale        -  De leefbaarheid in Harderwijk kan volgens de Leefbaarometer
   -  De gemeente legt voor de toewijzing van sociale huurwoningen       aantal mutaties terugloopt, loopt ook het aantal woningen voor          als goed worden gekenmerkt (laatste gegevens 2016).19 Dit is op
       regels vast in een huisvestingsverordening. Onderdeel van de       deze doelgroep terug. Dit betekent dat de bemiddelingstijd              basis van 100 indicatoren op het gebied van woningen, fysieke
       verordening is een urgentieregeling. Op dit moment gaat het        oploopt en de uitstroom uit zorginstellingen stagneert. Als             omgeving, voorzieningen, bewoners en veiligheid. De leefbaar­
       om statushouders en mensen in nood. De urgentieregeling            gevolg ontstaan er ook wachttijden aan de voorkant van deze             heid ligt deze (21e) eeuw rond de landelijke ‘referentiescore’. De
22                                                                                                                                                                        TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>   6. WONEN
     Verhaal uit de praktijk:
                                                                          met lage inkomens. ‘Je mag deze mensen niet ergens anders in           is gestegen (2017 100 meldingen, 2018 120).16 Er was vooral een
       Voorbeeld van hoe woonproblematiek leidt tot steeds meer           een duurdere woning plaatsen’.                                         stijging uit de Binnenstad/Zeebuurt en Stadsdennen.16
       problemen34                                                    -  Zeker in buurten met veel huurwoningen staat de leefbaarheid        - Overlast in de openbare ruimte speelt vooral in het
       In een Syrisch gezin loopt de relatie tussen de ouders stuk.       onder druk. Bij een stapeling van problematiek kunnen be­-             Friesegrachtpark, waar thuislozen bij elkaar komen en
       Ze blijven in één huis wonen. De vader wil in het huis blijven     won­ers steeds minder van elkaar hebben, ‘ze gaan dingen voor          alcohol gebruiken. Bij tijd en wijle is er jeugdoverlast op voor
       omdat bij een verhuizing naar een kamer hij mogelijk het           elkaar invullen’. De gehorigheid van huurwoningen is een 'extra'       hulpverleners bekende locaties. Tolerantie van omwonenden op
       recht op uitkering verliest (vanwege de kostendelersnorm).         complicerende factor bij mensen in een kwetsbare situatie:             aanwezige groep jongeren in hun leefomgeving verschilt soms
       Bovendien lijken er ook steeds minder kamers beschikbaar           geluids­overlast en eventueel daaruit volgende buren­ruzies            enorm. Hier spelen de samenwerkende partners, wijkagent,
       te worden gesteld door mensen (juist vanwege deze                  maken de situatie nog erger.34 Het beroep op buurtbemiddeling          wijkboa, jongerenwerker etc. goed op in.33
       kostendelersnorm). Door de spanningen in het gezin lukt
       het ook niet om verder te komen met de cursus Nederlands.
       Daarnaast loopt er nog een lening vanwege de inrichting
       van het huis die ze moeten terugbetalen. En de kinderen             Voorbeeld van hoe leefbaarheid in een buurt onder druk komt te staan34
       beginnen vanwege alle spanningen thuis probleemgedrag te
       vertonen op school.                                                 In deze buurt wonen meerdere personen met een GGZ                 de situatie ontstane gezondheidsproblemen gedwongen om te
                                                                           problematiek. Ze vinden elkaar en 'gebruiken gezamenlijk          verhuizen. Zo blijft deze situatie een aantal jaar doorsudderen.
                                                                           drugs, er is sprake van forse geluidsoverlast (oa muziek).        Hulpverleners hebben het gevoel: 'we weten allemaal wat er
      fysieke omgeving wordt hierin het beste beoordeeld.                  Er ontstaan spanningen en hulpverleners van verschillende         aan de hand is en wat er nodig is maar ergens moet de lead
   - Het ‘’omarmen’’ van mensen in een kwetsbare positie                  organisaties raken betrokken. Regie op de inzet en                worden genomen'. Een ander conclusie is dat er een dossier
      die in de wijk komen wonen, vraagt extra inspanningen                samenwerking van deze organisaties is er niet. Alle organisaties  nodig is om op te kunnen treden.
      van en voor de buurtbewoners. Het aantal neemt toe                   hebben een stukje van de problematiek in beeld en richten
      vanwege de extramuralisering van zorg. Met de nieuwe                 hun ondersteuning op dit deel. Als dit wordt afgerond, neemt      Eén hulpverlener neemt vervolgens de regie en gaat bij
      verantwoordelijkheden voor kwetsbare inwoners, krijgt de             na een tijdje de overlast weer de oude vormen aan. Contact        de buurtbewoners op huisbezoek en vraagt ze om vooral
      gemeente deze groep steeds meer in beeld. Dit zorgt ervoor           met GGZ hulpverleners loopt onder verwijzing naar ‘privacy’ op    toch melding van overlast te doen bij de politie. Het wordt
      dat sociaaleconomisch zwakkere wijken te maken hebben met            niets uit.                                                        gefaciliteerd via e-mail en app, 24/7 gedurende een periode
      toenemende druk. Sinds 2015 is de Woningwet aangepast.                                                                                 van vier maanden. Nu is het eindelijk zover dat er iets gebeurt.
      Een van de onderdelen hieruit is het ‘passend toewijzen’             Bewoners nemen in eerste instantie bij overlast contact op met    De organisaties komen bij elkaar om de cases te bespreken in
      Mensen met lage inkomens kunnen nu alleen gehuisvest                 de politie. Als die komt, is de overlast meestal 'net' verdwenen. plaats van naar elkaar te verwijzen. Zo komt er overzicht op
      worden in woningen met lage huur, en mensen met een hoog             Bewoners doen uiteindelijk geen meldingen meer, en verliezen      de hele situatie, kun je gezamenlijk inzetten op oplossingen en
      inkomen hebben een beperktere toegang. De woningen van               merkbaar hun vertrouwen in woningbouwcorporatie en                tijdig anticiperen. Ook de GGZ-hulpverlener krijgt de informatie
      woningcorporaties staan over het algemeen geclusterd, dus            gemeente. Een tweetal buurtbewoners voelt zich vanwege door       uit de buurt, zodat hij dit mee kan nemen bij de hulpverlening.
      woningen met lagere huren leiden tot clusters van inwoners
23                                                                                                                                                                      TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>   BIJLAGE BRONNEN
   Documenten                                                                                                                      Interviews / groepsgesprekken
   1. SCP, Armoede in kaart, 2019                                  17. MIZ Sociaal, Q-rapportages                                  33.	Interviews medewerkers gemeente Harderwijk en MIZ Sociaal
   2. CBS (waarstaatjegemeente.nl, Statline, CBSinuwbuurt.nl)      18. MIZ Sociaal Kwaliteitscontrole Wmo 2018,                    34.	Groepsgesprek professionals maatschappelijke organisaties
   3. Cliëntervaringsonderzoek Wmo Harderwijk 2018                 19. BZK, Leefbaarometer,                                             Harderwijk, 28 augustus 2019
   4. Divosa, Benchmark Werk & Inkomen                             20. Stimulansz, Minimascan 2018                                      (inclusief aanvullende interviews)
   5. GGD Noord- en Oost-Gelderland, E-MOVO, 2015                  21. NJI, Monitor Aansluiting Onderwijs Jeugdhulp                35. (Kwaliteits-)interviews met inwoners
   6.	Factsheets VSV (convenantjaren 13/14 t/m 17/18) &           22.	CPB, Non-bunching at kinks and notches in cash transfers,
       Factsheets Jongeren in kwetsbare positie (schooljaren 15/16      2019
       t/m 18/19), DUO                                             23.	Gemeente Harderwijk, Oplegger beleidsnota financiële
   7. MIZ Sociaal , Klantregistraties S4SD                              problemen en schulddienstverlening Prioriteiten 2019-2021,
   8.	MIZ Sociaal, Intern onderzoek doelgroep van sluitende       24. WRR, Policybrief 7, 2018
       aanpak 16-27 EHZ, 2018                                      25. Q4C Kwaliteits- en cliëntervaringsonderzoek jeugd 2018
   9.	Jaarverslag 2018, Meldpunt Maatschappelijke Zorg            26. MIZ Sociaal, Resultaten project statushouders, 2019
       Noordveluwe /Jaarverslag 2018 BW/MO                         27.	GGD Noord- en Oost-Gelderland, Volwassenen- en
   10. MEE Veluwe, Jaarverslag 2018,                                    ouderenmonitor 2012; 2016,
   11. Stichting Jeugd Noordveluwe, Jaarverslag 2018,              28. WRR, Weten is nog geen doen, 2017
   12. Stimenz , Jaarverslag 2018,                                 29. UWV, www.arbeidsmarktincijfers.nl,
   13. Urgentiecommissie Noordveluwe , Jaarverslag 2018            30. www.rivm.nl
   14. Westerbeek, Jaarverslag 2018,                               31.	www.waarstaatjegemeente.nl (Gemeentelijke Monitor
   15. Woonruimteverdeling Noordveluwe, Jaarverslag 2018                Sociaal Domein & achterliggende database)
   16. ZorgDat, Jaarverslag 2018                                   32. www.woonzorgnet.nl
24                                                                                                                                                           TRENDRAPPORTAGE HARDERWIJK 2019
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>er

gemeente harderwijk 34 4

Ya Zeewolde

AN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>