<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Beleid inpassing zonnepanelen
Gemeente Harderwijk
januari 2021
                              1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Voorwoord
Beste lezer,
De verduurzaming van Harderwijk en Hierden staat niet stil. In onze mooie gemeente zijn talloze
initiatieven om steeds duurzamer te worden. Er wordt hard gewerkt aan initiatieven rondom een
duurzame warmtevoorziening. In het Waterfront wordt een duurzaam warmtenet aangelegd en
Endura is samen met de gemeente gestart met de realisatie van zonnepanelen bovenop het
overloopterrein. Als gemeente geven we het goede voorbeeld: gemeentelijke gebouwen worden
verduurzaamd of, zoals bij het zwembad, energieneutraal ontwikkeld. Met de komst van de
windmolens op Lorentz zetten we grote en noodzakelijke stappen op het gebied van duurzame
energie-opwekking.
Als gemeente Harderwijk doen we ons best om ondernemers en inwoners te ondersteunen om het
initiatief in eigen hand te nemen en zo een bijdrage te leveren aan de transitie naar duurzame
energie. Zonnepanelen spelen een cruciale rol bij het invullen van onze klimaatdoelstellingen. Maar
dat moet wel gepast en zorgvuldig gebeuren. Daarom is het Beleid inpassing zonnepanelen
ontwikkeld. Om de plaatsing van zonnepanelen te stimuleren op plaatsen waar we dat graag zien. En
het plaatsen van zonnepanelen op locaties waar we dat liever niet zien, te ontmoedigen.
In het beleid kiezen we dus voor een optimale balans tussen initiatieven en bescherming van onze
ruimtelijke kwaliteit. Het beleid biedt ruimte aan ondernemers en inwoners, maar ook een sterk
kader waardoor onze (buiten)ruimte beschermd wordt.
Dit beleid stuurt aan op het zoveel mogelijk gebruik van bestaande daken voor zonnepanelen. En op
plekken waar dit multifunctioneel kan worden toegepast zoals op grotere parkeervelden. Inpassing in
het landschap gaan we zeer terughoudend mee om. Wij denken dat én het behalen van onze
klimaatambities én het volop stimuleren van zonnepanelen binnen de bebouwde omgeving, samen
op kan gaan. Op die manier zijn we nuchter en verantwoord op weg naar een duurzamer Harderwijk,
met ruimte voor eigen initiatief en een goede balans tussen gebruik en bescherming van onze
ruimtelijke kwaliteit.
Bert van Bijsteren
Wethouder Duurzaamheid
                                                                                                  2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord                                                                             2
Hoofdstuk 1: Samenvatting                                                             5
Hoofdstuk 2: Inleiding                                                                7
   2.1. Doel van het beleid                                                           7
   2.2. Tot stand komen van dit beleid                                                7
   2.3. Opbouw                                                                        9
Hoofdstuk 3: Context en opgave                                                       10
   3.1. Context                                                                      10
        3.1.1. Klimaatakkoord                                                        10
        3.1.2. Gelders Energie Akkoord (GEA)                                         11
        3.1.3. RES Noord Veluwe                                                      11
        3.1.4. Duurzaamheidsvisie en Uitvoeringsprogramma Energieke stad 2021 - 2024 12
        3.1.5. Omgevingsvisie                                                        13
   3.2. Opgave                                                                       14
        3.2.1 Uitgangspunt Harderwijk                                                14
        3.2.2. Vertaling zonnepanelen opgave voor Harderwijk                         14
Hoofdstuk 4: Harderwijker zonneladder                                                15
   4.1. Werking van de zonneladder                                                   15
   4.2. Opbouw Harderwijker zonneladder                                              15
   4.3. Treden van de Harderwijker zonneladder                                       16
   4.4. Zonneladderkaart                                                             20
   4.5. Toetsingscriteria landschappelijke inpassing                                 20
Hoofdstuk 5: Implementatie & organisatie                                             24
   5.1 Implementatie                                                                 24
   5.2. Trede 1a en 1b                                                               24
        5.2.1. Reeds uitgevoerde projecten                                           24
        5.2.2. Toe te voegen activiteiten en projecten voor periode 2022-2030        25
   5.3. Trede 2 en 3                                                                 26
   5.4 Interne organisatie                                                           26
   5.6 Netcongestie: samenwerking gemeente en Liander                                26
   5.7 Faciliterende en ontwikkelende rol van de gemeenten                           26
   5.6 Begroting                                                                     27
Hoofdstuk 6: participatie en eigenaarschap                                           28
   6.1 Participatie                                                                  28
   6.2. Eigenaarschap                                                                29
Hoofdstuk 7: Monitoring en evaluatie                                                 30
   7.1. Monitoring                                                                   30
   7.2. Evaluatie                                                                    30
                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlage I - Zonneladderkaart                                               31
Bijlage II - Infographic van CO2-reductie naar de Harderwijkse zonneladder 32
Bijlage III - Berekeningen CO2 opgave zonnepanelen Harderwijk              33
Bijlage IV - Ecologisch advies ODNV                                        34
Bijlage V - Advies Stedenbouwkundig beraad                                 35
Bijlage VI - Advies Endura                                                 36
Bijlage VII - Liander - Belasting elektriciteitsnet en slimme oplossingen  37
                                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 1: Samenvatting
In dit stuk wordt de Harderwijker zonneladder beschreven. Dit beleid voorziet in een concreet en
helder afwegingskader voor projecten met zonnepanelen in gemeente Harderwijk. In hoofdstuk 4
staat de zonneladder afgebeeld. Dit is de kern van het beleid. Harderwijk wil met de lokale
zonneladder kenbaar maken waar zij ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie wel, minder
en in het geheel niet wenselijk vindt binnen de gemeentegrenzen. De Harderwijker zonneladder kent
een gebiedsindeling met 4 kleuren en tredes.
1. De eerste trede gaat over daken en multifunctioneel ruimtegebruik binnen de bebouwde kom.
   Een nuancering is aangebracht door deze trede in twee subgroepen te splitsen. Trede 1a gaat over
   het realiseren van zon op dak, wat veelal vergunningsvrij kan worden gerealiseerd. Trede 1b
   betreft multifunctioneel ruimtegebruik, zoals langs de hoofdinfrastructuur en boven
   parkeerplaatsen. Hier geldt een ja, mits regime. Ontwikkelingen binnen deze subtrede zijn
   gewenst maar dienen wel van maatwerk voorzien te worden gezien de diverse belangen die
   spelen binnen de bebouwde kom.
2. De tweede trede betreft initiatieven in het buitengebied op de arme zandgronden, ofwel het
   eendengebied. Tevens valt hieronder de omgeving Glindweg, een gebied dat op basis van het
   dorpsomgevingsplan Hierden mogelijkheden biedt om ontwikkelingen toe te staan. De laatste
   categorie gebieden binnen deze trede betreft locaties aan de rand van de stad die lastig te
   ontwikkelen zijn voor andere functies. Aan projecten in deze trede zitten een aantal aanvullende
   eisen ten opzichte van trede 1. Ook geldt er een maximum van 4 hectares (netto) in deze trede.
3. De derde trede gaat in op projecten in het overige buitengebied. Aan deze trede zitten de
   strengste voorwaarden. Ook de landschappelijke inpassing is van belang bij deze trede, welke per
   landschapstype verder is uitgewerkt. Op deze trede zit een maximum van 1 hectare (netto).
4. De vierde trede is een verbodsgebied, projecten in deze gebieden kunnen geen doorgang vinden.
   Voorbeelden daarvan zijn de Natura 2000 gebieden Veluwe en Veluwerandmeren, het Gelders
   NatuurNetwerk, De Lage Enk, de Mheenlanden, de groenstructuur binnen de gemeente en
   historisch waardevol cultuurlandschap. Deze landschappen beschermen we in dit beleid.
Met dit beleid wordt ingezet op ruimte voor initiatief en energietransitie, maar ook op bescherming
van de landschappen. Er wordt gestimuleerd om projecten zoveel mogelijk in trede 1 te realiseren.
Hoe meer wordt gerealiseerd in trede 1, hoe minder er in het landelijk gebied aan panelen geplaatst
hoeft te worden om toch aan de doelstelling van de Energieke stad te kunnen voldoen. Daarom is er
in dit 'Beleid inpassing zonnepanelen' gekozen voor het twee jaar maximaal inzetten op deze trede.
Daarnaast worden in deze twee jaar projecten die onder trede 2 of trede 3 vallen niet toegestaan. Na
twee jaar wordt het beleid geëvalueerd. Als uit dit beleid blijkt dat de mogelijkheden van trede 1
onvoldoende zijn benut, wordt trede 2 danwel tredes 2 en 3 opengezet. In dat geval biedt dit beleid
duidelijke beleidsvoorwaarden waarbinnen deze ontwikkelingen toegestaan kunnen worden.
                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 2: Inleiding
De gemeente Harderwijk wil de komende jaren werken aan een toekomst waarbij op een duurzame
manier wordt voorzien in elektriciteit en warmte. Dit is een grote opgave.
In 2015 zijn in Parijs op wereldniveau afspraken gemaakt over het beperken van de opwarming van
de aarde tot ruim onder de 2 graden Celsius. Deze afspraken zijn in Nederland uitgewerkt in een
landelijk Klimaatakkoord. Dit Klimaatakkoord bevat een samenhangend pakket aan maatregelen dat
moet resulteren in een CO2-uitstootreductie van ten minste 49% in 2030 ten opzichte van het jaar
1990 en 80-95% CO2-uitstootreductie in 2050. Deze afspraken hebben consequenties, ook op
gemeentelijk niveau. Iedere gemeente zal daar een steentje aan moeten bijdragen. En hoewel de
doelen in de tijd ver weg lijken, is de opgave zo groot, dat we nu de eerste stappen moeten zetten.
2.1. Doel van het beleid
Zonne-energie is een onmisbaar middel om de CO2 uitstoot te verminderen. Ook binnen de
gemeente Harderwijk ontstaan steeds meer initiatieven om ofwel binnen de bebouwde kom ofwel
buiten de bebouwde kom zonnepanelen projecten te ontwikkelen. Kaderstellend beleid is nodig om
enerzijds een wildgroei en vervuiling van stedenbouw en landschap te voorkomen maar anderzijds
ook stapsgewijs en verantwoord invulling te geven aan de CO2-reductie opgaaf.
Om koers en ambitie te kunnen bepalen voor de komende jaren en om kaders te bieden aan alle
initiatieven op het gebied van zonne-energie die in onze gemeente ontwikkeld worden is dit 'Beleid
inpassing zonnepanelen' opgesteld.
Dit beleidskader geeft sturing aan initiatieven en omvat een afwegingskader dat de gemeente zal
gebruiken om aanvragen voor bijvoorbeeld zonnevelden te beoordelen. Daarbij is de insteek dat
gestuurd wordt op locatiekeuze, landschappelijke inpassing en lokale participatie om een eerlijke
verdeling van ‘de lusten en de lasten’ te bewerkstelligen.
2.2. Tot stand komen van dit beleid
De gemeente werkt al enige jaren actief aan de invulling van het beleid Energieke Stad. In het
Coalitieprogramma van 2018 is te lezen: De pijler Energietransitie (als onderdeel van de vier
duurzaamheidspijlers) is uitgewerkt en vastgesteld als het beleid: ‘De Energieke stad’. Het beleid
heeft als doelstelling het bereiken van 45% CO2-reductie in 2031 ten opzichte van 2010. Hieraan
wordt uitvoering gegeven middels de Uitvoeringsstrategie ‘Energieke stad 2017-2020’ gericht op het
uitvoeren van plannen met hoge CO2-impact:
                                                                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Zonne-energie maakt een belangrijk onderdeel uit van de beschreven doelstelling (zie ook hoofdstuk
3). Om de realisatie van zonnepanelen projecten in samenhang met aanpalende beleidsvelden te
laten verlopen is een beleidskader met richtlijnen voor initiatieven onontbeerlijk. Ook wordt hiermee
duidelijk welke de rol van de gemeente bij uitvoering van dit beleid moet kiezen.
Dit beleidskader is tot stand gekomen in overleg en samenhang met aanpalende beleidsvelden zoals:
     ●    Ruimtelijke ordening & landschap;
     ●    Economie;
     ●    Participatie;
     ●    Milieu.
Ook (externe) partijen zijn benaderd bij de opstelling van dit beleid, namelijk:
     ●    RES Noord Veluwe;
     ●    Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV) gericht op ecologie, zie bijlage IV.
     ●    Stedenbouwkundig beraad (stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing), zie bijlage V.
     ●    Endura (participatie), zie bijlage VI.
     ●    Liander (netwerkcapaciteit), zie bijlage VII.
Het beleidskader is geïnspireerd op de zonneladder zoals die ook landelijk is geïntroduceerd en door
vele gemeenten wordt toegepast. Hierin zijn landelijk richtlijnen voor toepassing van zonnepanelen
projecten opgesteld1. De energietransitie heeft impact op de fysieke leefomgeving. Onder meer om
1
  https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/zonne-energie
                                                                                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>de acceptatie van de ruimtelijke consequenties te vergroten, betrekken wij inwoners, Harderwijker
ondernemers en strategische partners bij het opstellen van het beleidskader. Initiatieven van
inwoners en ondernemers om zelf energie op te wekken zijn zo mogelijk in het kader opgenomen.
Het is het doel het kader elke twee jaar te updaten op basis van actuele inzichten.
2.3. Opbouw
In hoofdstuk 3 wordt de context van de duurzaamheidsopgave voor Harderwijk geschetst. De opzet
van het Beleidskader bepaalt de invulling en volgorde van de daaropvolgende hoofdstukken. In
hoofdstuk 4 wordt de Harderwijker zonneladder beschreven. Hoofdstuk 5 beschrijft de
implementatie van het kader en de organisatorische consequenties die dat met zich meebrengt.
Hoofdstuk 6 beschrijft onze visie en aanpak op participatie en eigenaarschap. Hoofdstuk 7 rondt af
met een beschrijving hoe dit beleid wordt gemonitord en geëvalueerd.
                                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 3: Context en opgave
3.1. Context
In dit hoofdstuk zijn de ambities van de gemeente Harderwijk verwoord ten aanzien van de
energietransitie en de wijze waarop de gemeente met de samenleving daar concreet inhoud aan wil
geven. Er wordt dieper ingezoomd op de mondiale en landelijke besluitvorming in de verduurzaming
richting 2050. Daarna gaan we in op de specifieke opgave voor Harderwijk en de werking van het
'Beleid inpassing zonnepanelen'.
3.1.1. Klimaatakkoord
Het handelen van de gemeente staat niet op zichzelf. Het is mede een gevolg van (inter)nationale
besluitvorming, waar in 2015 een belangrijke mijlpaal is bereikt. In dat jaar wordt door de
wereldleiders het Klimaatakkoord in Parijs vastgesteld. In het akkoord wordt mondiaal ingezet op
verduurzaming van handelen en processen. Het akkoord gaat per 2020 in. Om dit doel te halen
hebben EU-lidstaten met elkaar afgesproken dat de EU in 2030 minimaal 40% minder moet uitstoten.
De Europese Commissie toetst de klimaatplannen van de EU-lidstaten aan de gestelde doelen.
Direct na het Parijse akkoord zijn de nationale overheden van start gegaan met eigen beleid. In 2019
is het Klimaatakkoord door het Rijk vastgesteld. Het Klimaatakkoord omvat een samenhangend
pakket van meer dan 600 afspraken om de komende jaren te verduurzamen en zo in 2050 te kunnen
voldoen aan de afspraken die zijn vastgelegd in het internationale Klimaatverdrag van Parijs. In het
Klimaatakkoord is de ambitie verwoord om in 2030 in Nederland bijna de helft (49%) minder CO2 uit
te stoten dan we in 1990 deden. In 2050 moet de CO2-uitstoot met 95% zijn verminderd ten opzichte
van 1990.
Nederland heeft in het Klimaatakkoord afgesproken dat in 2050 minimaal 70% van alle energie van
hernieuwbare bronnen komt. Daarbij gaat het om windenergie, zonne-energie en warmte. De vraag
naar elektriciteit zal groeien. Omdat de elektriciteitsvoorziening meer en meer afhankelijk wordt van
het weer (schijnt de zon, is er wind) zijn veel maatregelen nodig voor een betrouwbare
elektriciteitslevering.
De opgave valt uiteen in ‘gebouwde omgeving’, de ‘industrie’ en de ‘landbouw’. Bij de gebouwde
omgeving zijn provincies en gemeenten aan zet. Om te bereiken dat in 2050 de gehele energievraag
van de gebouwde omgeving duurzaam wordt opgewekt, zijn maatregelen nodig in de sfeer van
energiebesparing, alternatieve opwekking door zon en wind (korte termijn) en andere oplossingen
(innovaties als bijvoorbeeld biomassa, warmteopslag, waterstof voor de lange termijn).
Het Rijk heeft bij de uitwerking aan de provincies en gemeenten gevraagd met plannen te komen die
het bereiken van 2050 ‘energieneutraal’ onderbouwen. Het gaat eerst om de periode tot 2030. In
overleg zijn samenhangende regio’s gevormd die in afstemming met elkaar, het lokaal en regionaal
bod concretiseren. Harderwijk is opgenomen in de RES Noord Veluwe, één van de vier Gelderse
regio's.
                                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Specifiek voor zonnepanelen is in het Klimaatakkoord afgesproken dat de betrokken partijen eerst
kijken of zonnepanelen op gebouwen gelegd kunnen worden. Daarna pas op ongebruikte terreinen
in bebouwd gebied. Buiten de bebouwde kom gaat de voorkeur uit naar het combineren van
functies. Bijvoorbeeld zonnepanelen op vuilnisbelten en in bermen van spoor- en autowegen. Deze
voorkeursvolgorde heet de ‘zonneladder’. De zonneladder moet voorkomen dat zonnepanelen op
landbouw- en natuurgrond gelegd worden als dat niet nodig is.
3.1.2. Gelders Energie Akkoord (GEA)
In Gelderland werken 250 Gelderse organisaties, waaronder alle gemeenten, de provincie en de
waterschappen aan het realiseren van een klimaatneutrale provincie in 2050. Een doelstelling op de
korte termijn is 16% hernieuwbare opwekking in 2023. De doelstellingen op de langere termijn zijn
55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990 en energieneutraal in 2050. Hiermee zijn de
doelstellingen van het GEA ambitieuzer dan het landelijke Klimaatakkoord.
3.1.3. RES Noord Veluwe
In algemene zin werken in een Regionale Energie Strategie (RES) overheden met maatschappelijke
partners, netbeheerders (voor gas, elektriciteit en warmte), het bedrijfsleven en waar mogelijk
bewoners samen regionaal gedragen keuzes uit. Dit doen zij voor de opwekking van duurzame
elektriciteit (ten minste 35 TWh), de warmtetransitie in de gebouwde omgeving (van fossiele naar
duurzame bronnen) en de daarvoor benodigde opslag en energie-infrastructuur. Deze keuzes worden
vertaald naar gebieden, projecten en naar de implementatie en uitvoering van die projecten.
Harderwijk vormt samen met de Provincie Gelderland, de gemeenten Elburg, Ermelo, Hattem,
Nunspeet, Oldebroek, Putten en het waterschap Vallei en Veluwe de RES Noord Veluwe.
Netwerkbedrijf Liander heeft hierin een adviserende rol. Op 1 oktober 2020 is de concept-RES Noord
Veluwe ingediend bij het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie. Deze bestond uit drie
varianten. Daarna is toegewerkt naar 1 variant met stakeholders en bestuurders. Daaruit is de RES
1.0 ontstaan. Deze RES 1.0 voor de regio Noord-Veluwe is inmiddels klaar voor besluitvorming.
De RES 1.0 bestaat uit twee onderdelen; het reële deel bestaat uit projecten die al zijn gerealiseerd
of zijn vergund en het ambitie-deel ziet mogelijkheden voor projecten voor het opwekken van wind-
en zonne-energie die gerealiseerd kunnen worden voor 2030.
In de RES staat hoe de regio 0,53 TWh duurzame elektriciteit in 2030 wil gaan opwekken. Dat is
ongeveer 10 keer meer dan nu en ongeveer 59% van alle elektriciteit die dan wordt gebruikt.
Hiermee verlaagt de regio de uitstoot van broeikasgassen (CO2) met 53%. In het Gelders Energie
Akkoord is echter een CO2 vermindering van 55% in 2030 afgesproken.
De Noord-Veluwe zet in op 35% zon op daken, 23% zon op land en 42% windenergie. Het bod van de
RES 1.0 bevat in totaal 130 hectare zon op land, dit betreft het reële en het ambitie deel. Daarvan zit
al 30 tot 40 hectare met een SDE beschikking of vergunning in de pijplijn. Dit zijn haalbare ambities
met ruimte voor zorgvuldige afweging. De Noord-Veluwse gemeenteraden, Provinciale Staten en het
waterschap hebben de RES 1.0 vastgesteld en op 9 juli aangeboden bij het Nationaal Programma
RES.
Naast grootschalige opwekking van duurzame energie, zal in de komende jaren ook verder worden
gewerkt aan aanvullende maatregelen en het verminderen van energieverbruik.
                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Zelfs als alle daken van woningen en bedrijven vol liggen met zonnepanelen, is dit niet genoeg om
energieneutraal te worden als regio Noord-Veluwe. Hoewel de regio wil inzetten op het benutten van
grote daken, moet ook worden nagedacht over zon op land. Ook hier geldt dat de ene locatie meer
geschikt is dan een andere. Ruimtelijke inpassing, maar ook andere afwegingen zoals ecologie,
spelen een rol bij de inrichting van de locatie en de opstelling van de panelen. Zon op land hoeft niet
altijd ten koste te gaan van de natuur, de biodiversiteit of de bodemkwaliteit. Dat hangt af van hoe
de huidige situatie ter plekke is. Om te komen tot een evenwichtige verdeling van zonnevelden én
versterking van landschappelijke kwaliteiten is een regionale regie op de ontwikkeling van
zonnevelden nodig.
3.1.4. Duurzaamheidsvisie en Uitvoeringsprogramma Energieke stad 2021 -
2024
Juli 2020 is door de gemeenteraad de duurzaamheidsvisie voor Harderwijk vastgesteld. Deze
duurzaamheidsvisie geeft kader aan vier duurzaamheidsthema’s: circulariteit, biodiversiteit,
klimaatadaptatie en energietransitie. Voor de ontwikkeling van het zonnepanelen beleid geldt het
uitvoeringsprogramma Energieke Stad als uitgangspunt en zijn de kaders vanuit circulariteit,
biodiversiteit en klimaatadaptatie kaderstellend.
Op 18 april 2013 heeft de gemeenteraad het beleid De Energieke Stad vastgesteld. De gemeente
Harderwijk wil in 2031, 45% minder CO2 uitstoten. De route energieke stad bestaat uit een
combinatie van besparingsdoelstellingen (39%), duurzame energie opwekking (26%) en
compensatiemaatregelen (35%)2.
2
   CO2-compensatie is het mechanisme waarbij een bepaalde hoeveelheid CO2-uitstoot die hier
plaatsvindt, wordt geneutraliseerd door een reductie van dezelfde hoeveelheid CO2 elders in de
wereld. Om te komen tot een 45% klimaatneutrale gemeente kan worden overgegaan tot
compensatie bijvoorbeeld in de vorm van groene stroom, bosaanplant en groen gas.
                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Jaarlijks wordt 2% energie bespaart per sector (woningen, verkeer en vervoer enz.). Binnen de
gemeentegrenzen van Harderwijk wordt op grote schaal ingezet op het benutten van duurzame
energie. De duurzame energie die niet opgewekt kan worden binnen de gemeente Harderwijk wordt
gecompenseerd door bijvoorbeeld het inkopen van groene stroom.
De gemeentelijke organisatie neemt een motiverende en stimulerende rol op zich.
Jaarlijks zal ze binnen haar eigen organisatie 2% energie besparen en volledig inzetten op een
duurzame energievoorziening.
De uitvoering van het beleid van de Energieke Stad is zeven jaar onderweg. In de afgelopen jaren is er
steeds meer aandacht gekomen voor de opwarming van de aarde en de urgentie om de CO2-uitstoot
te verlagen. Hierdoor zijn onder andere de landelijke CO2-doelstelling (49% vermindering ten
opzichte van 1990) en de Gelderse CO2-doelstelling (55% vermindering ten opzichte van 1990)
doelstellingen verhoogd. Gemeente Harderwijk streeft naar het behalen van de landelijke
doelstelling van 49% reductie.
3.1.5. Omgevingsvisie
Momenteel wordt er gewerkt aan de opstelling van de omgevingsvisie. Duurzaamheid en specifiek
'Beleid inpassing zonnepanelen' is uiteraard een onderdeel hiervan. Vooruitlopend op de benodigde
actualisatie van het beleid De Energieke Stad is er voor gekozen om 'Beleid inpassing zonnepanelen'
alvast op te stellen, welke parallel loopt aan de opstelling van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie
zal periodiek geactualiseerd worden waarbij dit 'Beleid inpassing zonnepanelen' geïntegreerd wordt
en waar nodig aangepast naar vernieuwde inzichten en stand van zaken.
3.2. Opgave
3.2.1 Uitgangspunt Harderwijk
Na afstemming met RES Noord Veluwe is aangegeven dat de Harderwijker opgave voor 'Beleid
inpassing zonnepanelen' niet gebaseerd hoeft te worden op de RES Noord Veluwe maar gebaseerd
kan worden op het eigen Energieke stad beleid. De RES 1.0 betreft namelijk een kwalitatief bod, dat
niet is te kwantificeren per gemeente.
3.2.2. Vertaling zonnepanelen opgave voor Harderwijk
Vanuit het beleid De Energieke stad is een berekening uitgevoerd om een minimum opwekking
zonnepanelen te kwantificeren naar benodigde aantal hectares voor zonnepanelen binnen de
gemeentegrenzen. Aangezien dit vrij technische stappen betreft, is in bijlage II een infographic
opgenomen om de stappen wat overzichtelijker weer te geven (tevens is deze op de volgende pagina
klein weergegeven). In bijlage III zijn de uitgangspunten voor de stappen en berekeningen
opgenomen inclusief een analyse van de ontwikkeling van zonnepanelen in de gemeente Harderwijk
op basis van open data van CBS/Statline en RVO.
Voorgesteld wordt om reeds rekening te houden met de aanscherping van de CO2 doelstelling in het
beleid van de Energieke Stad. Uit de analyse komt naar voren dat de doelstelling voor zonnepanelen
in Harderwijk in de periode 2021 - 2030 13,1 kton betreft.
                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>De opgave voor de duurzame energieopwekking via zonnepanelen kan op dak en op land
gerealiseerd worden. Samenvattend worden hieruit de volgende conclusies getrokken:
    - In de periode 2021 - 2030 wordt verwacht dat er 10,5 kton aan nog te realiseren
        zonnepanelen in Harderwijk kan worden gerealiseerd.
    - Een resterend aandeel CO2-reductie van 2,6 kton (13,1 kton - 10,5 kton) moet worden
        gerealiseerd om de gemeentelijke ambitie invulling te geven.
    - Uitgaande van een ecologisch verantwoorde veldopstelling van een zonnepark betreft dit
        een totaal ruimtebeslag van 5,4 ha van een of meerdere veldopstellingen.
                                                                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 4: Harderwijker zonneladder
4.1. Werking van de zonneladder
Gemeente Harderwijk baseert haar 'Beleid inpassing zonnepanelen' op de landelijke zonneladder.
Daarmee wordt invulling gegeven aan het amendement wat daartoe in de raad van 18 maart 2021
(10-1) is ingediend en aangenomen. De zonneladder zoals deze is geïntroduceerd in het
Klimaatakkoord is een ordeningsprincipe, geen vaststaand kader. De gedachte achter de zonneladder
is om geschikte en minder geschikte locaties (of gebieden) voor zonne-energie te rangschikken in een
voorkeursvolgorde. De zonneladder is niet bedoeld als een volgtijdelijk aanpak, eerst daken, dan pas
verder kijken. Het is bedoeld als afwegingskader voor locatiekeuze en inpassing van zonnepanelen.
De zonneladder ziet de gemeente niet als een toetsingskader voor vergunningverlening maar als
strategie voor locatiekeuze in beleidsontwikkeling.
4.2. Opbouw Harderwijker zonneladder
Met dit 'Beleid inpassing zonnepanelen' heeft Harderwijk op basis van de zonneladder zoals
gehanteerd door Rijk en provincie, maar ook gebruikmakend van het gemeentelijk beleid
Dorpsomgevingsplan Hierden een gemeentespecifieke uitwerking gemaakt van de zonneladder.
Met dit beleid wordt maximaal ingezet op daken, multifunctioneel ruimtegebruik zoals bij
parkeerplaatsen, op en langs infrastructurele werken, maar ook op alle andere ontwikkelingen
binnen de bebouwde kom. Dit allemaal valt onder trede 1 bij de Harderwijker zonneladder. Tevens is
aan de onderzijde van de ladder een trede gewijd aan verbodsgebieden, oftewel locaties waarvoor
de gemeente onder geen beding zal meewerken aan het verstrekken van de benodigde
vergunning(en) via afwijking van de vigerende bestemming(en). Treden 2 en 3 beslaan het landelijk
gebied van Harderwijk, waar op basis van het Dorpsomgevingsplan Hierden een tweedeling is
gemaakt wat recht doet aan de landschappelijke context van het veelzijdige buitengebied van
Harderwijk en Hierden.
Hoe meer wordt gerealiseerd in trede 1, hoe minder er in het landelijk gebied aan panelen geplaatst
hoeft te worden om toch aan de doelstelling van de Energieke stad te kunnen voldoen. Daarom is er
in dit 'Beleid inpassing zonnepanelen' gekozen voor het twee jaar maximaal inzetten op deze trede.
Tevens geeft dit de mogelijkheid om aan te sluiten bij het momenteel op te stellen beleid
‘Ontwikkelingen Hierdense Enk’ en de visie voor de Glindweg en omgeving. Na twee jaar wordt het
'Beleid inpassing zonnepanelen' geëvalueerd. Als uit de evaluatie blijkt dat de mogelijkheden van
trede 1 onvoldoende zijn benut kan trede 2 danwel tredes 2 en 3 worden opengezet. Hierbij gelden
de volgende voorwaarden:
    - dit betreft een college- en raadsbesluit op basis van de evaluatie van het beleid;
    - bij het openstellen van de trede 2 en trede 3 kunnen de toetsingscriteria die nu reeds zijn
         opgesteld op basis van ervaringen of nieuwe innovaties worden geoptimaliseerd danwel
         worden aangescherpt;
    - Bij het openstellen kan college en raad besluiten tot meer of minder te realiseren hectares in
         een betreffende traptrede van de zonneladder.
                                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>De evaluatie zal ook aandacht besteden aan enerzijds het mogelijk aanpassen van de locaties van de
treden in het buitengebied conform de op te stellen visies en anderzijds een mogelijke bijstelling van
de benodigde aantal ha zonnevelden per trede zoals deze nu is opgenomen.
4.3. Treden van de Harderwijker zonneladder
Onderstaande tabel beschrijft de vier treden van de Harderwijker Zonneladder en de daarin
geldende beleidsregels die de gemeente kiest om initiatiefnemers te bewegen tot ontwikkeling en
realisatie van systemen op de betreffende locaties.
1. De eerste trede gaat over daken en multifunctioneel ruimtegebruik binnen de bebouwde kom.
   Een nuancering is aangebracht door deze trede in twee subgroepen te splitsen. Trede 1a gaat over
   het realiseren van zon op dak, wat veelal vergunningsvrij kan worden gerealiseerd. Trede 1b
   betreft multifunctioneel ruimtegebruik, zoals langs de hoofdinfrastructuur en boven
   parkeerplaatsen. Hier geldt een ja, mits regime. Ontwikkelingen binnen deze subtrede zijn
   gewenst maar dienen wel van maatwerk voorzien te worden gezien de diverse belangen die
   spelen binnen de bebouwde kom.
2. De tweede trede betreft initiatieven in het buitengebied op de arme zandgronden, ofwel het
   eendengebied. Tevens valt hieronder de omgeving Glindweg, een gebied dat op basis van het
   dorpsomgevingsplan Hierden mogelijkheden bieden om ontwikkelingen toe te staan. De laatste
   categorie gebieden binnen deze trede betreft locaties aan de rand van de stad die lastig te
   ontwikkelen zijn voor andere functies. Aan projecten in deze trede zitten een aantal aanvullende
   eisen ten opzichte van trede 1. Ook geldt er een maximum van 4 hectares (netto) in deze trede.
3. De derde trede gaat in op projecten in het overige buitengebied. Aan deze trede zitten de
   strengste voorwaarden. Ook de landschappelijke inpassing is van belang bij deze trede, welke per
   landschapstype verder is uitgewerkt. Op deze trede zit een maximum van 1 hectare (netto).
4. De vierde trede is een verbodsgebied, projecten in deze gebieden kunnen geen doorgang vinden.
   Voorbeelden daarvan zijn de Natura 2000 gebieden Veluwe en Veluwerandmeren, het Gelders
   NatuurNetwerk, De Lage Enk, de Mheenlanden, de groenstructuur binnen de gemeente en
   historisch waardevol cultuurlandschap. Deze landschappen beschermen we in dit beleid.
                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Trede     Waar?                                         Beleidsregels gemeente Harderwijk ter stimulering van initiatieven zonnepanelen
           ● Zonnepaneel-systemen op daken              Strategie: JA. maximaal stimuleren en faciliteren als gemeente
                                                         - Beschikbaarheid            zonnepanelen-coach           vanuit   gemeente voor
     1a                                                      ontwikkelondersteuning.
 (Donker-                                                - Vaststelling bouwleges voor vergunningplichtige projecten (enkel) op basis van
   groen)                                                    waarde draagframes;.
                                                         - OZB-heffingsgrondslag (enkel) op basis van waarde draagframes.
                                                         - Geen limiet qua projectomvang.
                                                         - Participatie niet verplicht.
           ● Zonnepaneel-systemen als onderdeel van     Strategie: JA, tenzij, maximaal stimuleren en faciliteren als gemeente
              carports op parkeerterreinen               - Beschikbaarheid            zonnepanelen-coach           vanuit   gemeente voor
     1b    ● (Grondgebonden) zonnepaneel-systemen            ontwikkelondersteuning.
  (Groen)     langs infrastructuur (taluds spoorbaan en  - Vaststelling bouwleges voor vergunningplichtige projecten (enkel) op basis van
              A28)                                           waarde draagframes.
           ● (Grondgebonden) zonnepaneel-systemen        - OZB-heffingsgrondslag (enkel) op basis van waarde draagframes.
              op bedrijventerreinen                      - Advies van stedenbouwkundig beraad verplicht.
                                                         - Geen limiet qua projectomvang.
                                                         - Participatie niet verplicht.
          Grondgebonden zonnepaneel-systemen            Strategie: JA, tenzij aan alle beleidsregels en criteria is voldaan
          binnen:                                        - Vaststelling bouwleges (enkel) op basis van waarde draagframes.
      2    ● het Eendengebied (op arme, vervuilde        - OZB-heffingsgrondslag (enkel) op basis van waarde draagframes.
   (Geel)     zandgrond)                                 - Verplichte landschappelijke inpassing van project (zie paragraaf 4.4).
           ● Omgeving Glindweg                           - Ontwerp en inrichting in samenspraak met omwonenden.
           ● Specifieke locaties aan de rand van de      - Participatiemogelijkheid voor omwonenden verplicht (via investeringspropositie
              stad                                           of voordelige stroomafname) op gemeentegrond.
                                                         - Maximaal 4 MWp (netto 4 hectare) vermogen te vergunnen, totdat het college
                                                             besluit de mogelijkheden te verruimen.
                                                                                                                                          17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>         ● Grondgebonden zonnepaneel-systemen Strategie: NEE, mits aan alle beleidsregels en criteria is voldaan en het een door het
           in het overige buitengebied        college daartoe aangewezen gebied is.
    3    ● Zonnepaneel-systemen op daken:      - Vaststelling bouwleges op basis van totale installatiewaarde.
(Oranje)   monumenten en in beschermd          - OZB-heffingsgrondslag op basis van totale installatiewaarde.
           stadsgezicht                        - Verplichte landschappelijke inpassing van project (zie paragraaf 4.4).
                                               - Ontwerp en inrichting in samenspraak met omwonenden.
                                               - Participatiemogelijkheid voor omwonenden verplicht (via investeringspropositie
                                                   of voordelige stroomafname) op gemeentegrond, maximale inspanningsplicht
                                                   om tot 50% lokaal eigendom te komen.
                                               - Maximaal 1 MWp (netto 1 hectare) vermogen te vergunnen, totdat het college
                                                   besluit de mogelijkheden te verruimen (exclusief op dak).
                                               - Jaarlijkse afdracht van € 500 per MWp opgesteld vermogen tijdens de exploitatie
                                                   aan een Harderwijker duurzaamheidsfonds.
         ● Natura2000-gebieden ‘Veluwe’ en     - Verbodsgebieden, voor initiatieven op deze locaties geldt dat afwijking van de
           ‘Veluwerandmeren’                       vigerende bestemmings- dan wel omgevingsplannen niet wordt toegestaan.
         ● Gelders Natuur Netwerk
    4
         ● De Lage Enk
 (Rood)
         ● Mheenlanden
         ● Groenstructuren en sportvelden
         ● Cultuurhistorische vlakken binnen
           bebouwde kom
         ● Strandeiland
         ● Water
                                                                                                                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>4.4. Zonneladderkaart
In voorgaande paragraaf staat de ruimtelijke vertaling van de zonneladder. De kaart is opgedeeld in
de vier kleuren (trede 1 bestaat uit twee tinten groen) van de treden van de zonneladder uit 4.2. In
Bijlage I is de kaart in hoge resolutie opgenomen, waarbij er naar kavelniveau gekeken kan worden
binnen welke trede een gebied valt.
4.5. Toetsingscriteria landschappelijke inpassing
In deze paragraaf zijn drie tabellen opgenomen. De eerste tabel betreft voor de eerste drie treden de
toetsingscriteria voor de (landschappelijke) inpassing waaraan een initiatief dient te voldoen. De
tweede tabel heeft aanvullende toetsingscriteria voor de landschappelijke inpassing specifiek voor
grondgebonden systemen, die vaak voor meerdere treden van toepassing is. Tot slot is nog een tabel
opgenomen die aanvullende toetsingscriteria specificeert per landschapstype, om recht te doen aan
de landschappelijke diversiteit die er binnen de gemeente Harderwijk is.
                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Trede       Waar?                           Toetsingscriteria (landschappelijke) inpassing
1a (Donker-  ● Zonnepaneel-systemen op         - Geen eisen anders dan die voor vergunningsvrij plaatsen.
   groen)       daken : overig
     1b      ● Zonnepaneel-systemen als        - Houd voldoende afstand van bebouwing.
  (Groen)       onderdeel van carports op      - Geen zichtlijnen onderbreken.
                parkeerterreinen               - Plaats transformatoren en inkoopstations op visueel logische plekken. Gebruik een
                                                 terughoudende kleurstelling.
            (Grondgebonden)                    - Zie ‘Altijd geldende criteria specifiek voor grondgebonden systemen’.
            zonnepaneel-systemen:
             ● langs infrastructuur (taluds
                spoorbaan en A28)
             ● op bedrijventerreinen
            Grondgebonden                    -   Zie ‘Altijd geldende criteria specifiek voor grondgebonden systemen’.
            zonnepaneel-systemen in:         -   Zie ‘Altijd geldende criteria specifiek voor grondgebonden systemen in buitengebied’.
      2      ● het Eendengebied                - Verplichte combinatie van functies: naast productie van zonnestroom ten minste 1 van de
   (Geel)    ● Omgeving Glindweg                 volgende andere functies verweven in het projectplan: waterberging, schapenbegrazing,
             ● Specifieke locaties aan de        extensieve natuur, ecologische verbindingszone, landbouw, recreatie; of andere
                rand van de stad                 landschapspassende combinatie.
             ● Grondgebonden                 -   Zie ‘Altijd geldende criteria specifiek voor grondgebonden systemen’.
                zonnepaneel-systemen in        - Zie ‘Altijd geldende criteria specifiek voor grondgebonden systemen in buitengebied’.
 3 (Oranje)     het overige buitengebied       - Verplichte combinatie van functies: naast productie van zonnestroom ten minste 2 van de
                                                 volgende andere functies verweven in het projectplan: waterberging, schapenbegrazing,
                                                 extensieve natuur, ecologische verbindingszone, landbouw, recreatie; of andere
                                                 landschapspassende combinatie.
             ● Zonnepaneel-systemen op         - Welstandscriteria voor de binnenstad (beschermd stadsgezicht), onderdeel ‘zonnepanelen en
                daken: beschermd                 zonnecollectoren’ van de Welstandsnota Harderwijk.
                stadsgezicht, monumenten       - Voor monumenten geldt maatwerk.
                                                                                                                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Trede      Waar?                        Aanvullende toetsingscriteria landschappelijke inpassing
     1b     Altijd geldende criteria     - Bij grondgebonden systemen aanhaken bij bevindingen rond het kwaliteitslabel rond
  (Groen)   specifiek voor                  zonneparken (EcoCertified SolarLabel) ter versterking van de biodiversiteit en bodemkwaliteit.
            grondgebonden systemen       - Houd voldoende afstand van bebouwing.
                                         - Geen zichtlijnen onderbreken.
                                         - Zorg voor voldoende toetreding van licht en water onder de zonnepanelen (minimaal 2 cm.
      2                                     ruimte tussen de individuele zonnepanelen).
   (Geel)                                - Voorkom waar mogelijk het plaatsen van hekwerken. Is dit niet mogelijk, kies dan hekwerken in
                                            terughoudende kleurstelling. Zorg ervoor dat het hekwerk geen barrière is voor dieren.
                                            Hekwerken zijn maximaal 2 meter hoog.
                                         - Plaats transformatoren en inkoopstations op visueel logische plekken. Gebruik een
      3
                                            terughoudende kleurstelling.
  (Oranje)
            Aanvullende altijd geldende  - Stem de omvang van het zonnepark af op de schaal van het landschap.
            criteria specifiek voor      - Sluit aan bij de karakteristieken van het gebied en houdt rekening met bestaande
      2     grondgebonden systemen in       landschappelijke structuren en patronen. Houd rekening met zichtlijnen. Behoud het bestaande
   (Geel)   buitengebied                    reliëf.
                                         - De zichtbaarheid van het zonnepark in het landschap moet passend zijn voor het
                                            landschapstype.
                                         - Reserveer voldoende ruimte voor de landschappelijke inpassing van het zonnepark. De
      3
                                            landschappelijke inpassing moet passend zijn voor het landschapstype.
  (Oranje)
                                         - De hoogte van de zonnepanelen moet passend zijn voor het landschapstype. De zonnepanelen
                                            hebben één helling en oriëntatie en worden geplaatst in een zuidopstelling.
                                         - Zorg voor voldoende toetreding van licht en water onder de zonnepanelen (minimaal 2 cm.
                                            ruimte tussen de individuele zonnepanelen, minimaal 2,75 meter tussen rijen).
                                         - Bij ontwikkeling binnen de Groene Ontwikkelingszone moeten per saldo de kernkwaliteiten als
                                            genoemd in de Omgevingsverordening Gelderland versterkt worden.
                                         - Bij ontwikkeling binnen Nationaal Landschap ‘Veluwe’ moeten per saldo de kernkwaliteiten als
                                            genoemd in de Omgevingsverordening Gelderland versterkt worden.
                                         - Voldoen aan de extra toetsingscriteria per landschapstype zoals opgenomen in de volgende
                                            tabel.
                                                                                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Aanvullende toetsingscriteria per landschapstype Eendengebied              Omgeving Glindweg          Overig buitengebied
Schaal van het landschap                         Klein                     Klein                      Klein
Karakteristiek landschap                         Open, strokenverkaveling, Besloten/halfopen,         Besloten/halfopen,
                                                 weinig, opgaande          blokverkaveling, veel      blokverkaveling, veel
                                                 beplanting                opgaande beplanting        opgaande beplanting
Grootte zonnepark                                Maximaal 4 hectare        Maximaal 2,5 hectare       Maximaal 1 hectare
Hoogte zonnepanelen                              Maximaal 2 meter          Maximaal 1,5 meter         Maximaal 2 meter
Hoogte erfafscheidingen en overige bouwwerken    Maximaal 2 meter          Maximaal 2 meter           Maximaal 2 meter
Afstand tot (woon)bebouwing                      Minimaal 30 meter         Minimaal 30 meter          Minimaal 30 meter
Minimale afstand tussen zonneparken              Geen                      Minimaal 300 m             Minimaal 300 m
Minimale landschappelijke inpassing              Zone van minimaal 10      Zone van minimaal 10 meter Zone van minimaal 10 meter
                                                 meter langs buitengrens   langs buitengrens          langs buitengrens
                                                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 5: Implementatie & organisatie
In paragraaf 4.2 en 4.3 zijn per trede de beleidsstrategie, de beleidsregels respectievelijk de
toetsingscriteria beschreven. In dit hoofdstuk wordt dit verder uitgewerkt in de implementatie van
het beleid naar praktijk.
5.1 Implementatie
De implementatie brengt het 'Beleid inpassing zonnepanelen' tot uitvoering. Daarin zijn vier lijnen te
onderscheiden:
    - Stimuleren: Het beleid is gericht op het stimuleren van trede 1 via het JA, tenzij principe.
        Hierin is beschreven wat reeds aan acties en projecten loopt en wat aanvullend wordt
        opgestart om de invulling van deze trede verder te concretiseren.
    - Communiceren: Het beleid is stimulerend voor initiatieven in trede 1 en regisserend voor
        trede 2 en 3. Dit vraagt om uitwerking van communicatiemiddelen en heldere
        toetsingscriteria voor organen als het stedebouwkundig beraad.
    - Onderzoeken: het beleid is erop gericht zoveel mogelijk zonnepanelen in trede 1 te
        realiseren. Daartoe wordt een onderzoekstraject opgesteld om te onderzoeken of er
        binnenstedelijk meer zonnepanelen initiatieven op parkeerterreinen of andere locaties in de
        openbare ruimte kunnen worden gerealiseerd. Te beginnen bij eigen gemeentelijke
        parkeerplaatsen zoals zwembad De Sypel. Binnen deze lijn worden ook innovatieve
        ontwikkelingen onderzocht op het gebied van zonnepanelen voor toepassing binnen de
        gemeente.
    - Monitoren: Het beleid wordt gemonitord om daarmee per twee jaar een zo nodige
        aanscherping door te kunnen voeren om het doel voor 2030 ook te realiseren.
In paragraaf 5.2 en 5.3 zijn deze lijnen in activiteiten verder uitgewerkt.
5.2. Trede 1a en 1b
5.2.1. Reeds uitgevoerde projecten
2018 en 2019
    - Aanpassen beleid binnenstad (stadsaanzicht) ter bevordering zonnepanelen in de
        binnenstad.
    - Gezamenlijk inkoopacties commerciële partijen.
    - Gezamenlijk inkoopactie gemeente Harderwijk / Veluwe duurzaam: 200 installaties.
    - BKH/Parkmanagement en de gemeente Harderwijk. Verduurzaming Lorentz: project
        collectieve aanleg zonnepanelen op bedrijfsdaken.
2020
    - Bij 150 bedrijven (80 % totale energieverbruik Lorentz) scans uitgevoerd op het ogenblik in
        opbouw naar daadwerkelijke uitvoering ism met provincie en Endura.
    - Endura incl ZOT circa 10.000 panelen.
    - Uwoon biedt huurders de mogelijkheid om panelen te plaatsen tot op heden: 5 a 600
        installaties in Harderwijk.
                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    -   Zonneplan: 2021: 18 installaties geplaatst in Harderwijk. In alle jaren en projecten ervoor 124
        installaties.
5.2.2. Toe te voegen activiteiten en projecten voor periode 2022-2030
Focus
Het maximaal implemteren van de zonnepanelen opgaaf binnen stedelijk gebied waardoor inpassing
van zonnepanelen landschappelijk wordt voorkomen.
Doel
Het realiseren van de 13,1 kton in trede 1 tussen 2022 en 2030. Waarvan tussen 2022 en 2024
minimaal 3 kton is gerealiseerd om daarmee (1) op koers van dit doel te blijven en (2) te voorkomen
dat trede 2 danwel trede 3 opengezet moet worden om daarmee het doel te behalen.
Projecten per aandachtsveld
    1. Bedrijventerreinen
        De bedrijfsdaken in Harderwijk hebben een groot potentieel. Lorentz is vanuit die gedachte
        ook opgenomen als zoekgebied in de Regionale Energie Strategie (RES). Samen met de BKH,
        parkmanagement en Endura wordt onderzocht hoe dit potentieel zo optimaal mogelijk benut
        kan worden. Bij de provincie is via de regeling toekomstbestendige bedrijventerreinen een
        subsidie aanvraag gedaan voor procesondersteuning. Met deze subsidie aangevuld
        (co-financiering) met middel van de gemeente Harderwijk (15k), uit de RES (15k in twee jaar)
        en de BKH (bedrag nog onbekend) wordt een projectleider aangesteld om collectief het
        potentieel te benutten. Hiermee wordt invulling gegeven aan de lokale ambitie van de
        gemeente Harderwijk en aan de regionale opgave uit de RES. Start in 2022.
    2. Woningen
    ● Voortzetten project Zonneplan
    ● Koppeling met het Veluws energieloket en energiecoaches. Via de energiecoaches kan een
        verbinding gemaakt worden tussen aanvragers voor energiebesparende maatregelen en
        mogelijkheden bij gemeente Harderwijk voor toepassing van zonnepanelen.
    ● Opzetten stimuleringscampagnes en twee grootschalige collectieve inkooptrajecten voor
        bewoners.
    ● Prestatie-afspraken met woningcorporaties rondom plaatsing zonnepanelen.
    3. Openbare ruimte
    ● Gemeentelijk onderzoek naar toepassing van multifunctionele zonneparken op
        parkeerterreinen of gelijksoortige locaties (overdekte parkeerplaatsen) en opstellen
        ontwikkelplannen voor minimaal twee locaties.
    ● OZB-berekening per trede vastleggen. Het is van belang om de OZB-grondslag nader uit te
        werken in de werkprocessen van de afdeling belastingen (Meerinzicht).
    ● Verdere ontwikkeling van minimaal twee multifunctionele projecten:
            ○ Zonnecarports bij zwembad De Sypel;
            ○ Geluidscherm met zonnepanelen langs de A28 bij Harderweide.
                                                                                                     24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>5.3. Trede 2 en 3
     ●    Nadere uitwerking met Stedebouwkundig beraad van toetsingscriteria trede 2 en 3 plus
          referentiebeelden landschappelijke inpassing.
     ●    Externe communicatie: start met de verspreiding en publicatie van het beleid zonnepanelen
          inclusief de dynamische ontwikkelde kaart. Marktpartijen en inwoners kunnen kennis nemen
          van de treden en bijbehorende gebieden. Van belang is dat aanvragers vooraf zelf ook
          aangeven in welke trede hun initiatief valt; en daarmee ook of het initiatief haalbaar wordt
          geacht. Ook een toets bij het netwerkbedrijf is hierbij relevant. (trede 1 - 4). De gemeente
          deze externe implementatie via een apart in te richten website invulling geven.
5.4 Interne organisatie
Initiatieven in trede 1b en 2 en 3 zullen in Harderwijk via een omgevingscoach worden behandeld.
Van belang is dus dat wanneer er een initiatief met zon op land bij gemeente Harderwijk binnenkomt
de omgevingscoach op de hoogte is van dit beleid en daarop toetst.
De initiatieven uit trede 3 zijn veelal complexer en zullen als apart project opgestart worden door de
initiatiefnemer en als project behandeld worden vanuit de gemeente. Dit loopt via de reguliere
wegen van vergunningaanvraag, omgevings kamer en stedebouwkundig beraad waarbij de
beleidsregels in de zonnelader en de daaraan gekoppelde toetsingscriteria kaderstellend zijn voor het
beoordelen van aanvragen.
5.6 Netcongestie: samenwerking gemeente en Liander
Inpassing van projecten met grotere hoeveelheden zonnepanelen vragen om steeds meer aandacht
als het gaat om netcongestie. In bijlage VII zijn aandachtspunten en mogelijke oplossingsrichtingen
opgenomen. Gemeente en Liander werken samen bij de verdere uitwerking van dergelijke projecten
binnen de gemeente.
5.7 Faciliterende en ontwikkelende rol van de gemeenten
Dit beleid is faciliterend van aard zodat initiatiefnemers van zonnepanelen projecten kader hebben
om te komen tot de ontwikkeling van projecten. Met dit beleid stimuleert de gemeente de
ontwikkeling van zonnepanelen met name in trede 1 van de zonneladder en waar nodig en mogelijk
binnen trede 2. Vanaf 2010 zijn diverse projecten daarvoor ontwikkeld, danwel in ontwikkeling. Veel
eigen gemeentelijke gebouwen zijn voorzien van zonnepanelen. Daarnaast stimuleert de gemeente
via Veluwe Duurzaam gezamenlijke inkoopacties danwel stelt eisen op in aanbestedingen waardoor
zonnepanelen projecten worden gestimuleerd. Waar nodig kiest de gemeente ook voor een
ontwikkelende rol. Zo ontwikkelt de gemeente samen met Endura het zonnepanelen park op het
overloopterrein en zal de gemeente voor het energieneutraal ontwikkelen van zwembad De Sypel
ook een apart zonnepanelen project ontwikkelen. Wanneer sprake is een of meerdere van de
volgende omstandigheden zal de gemeente deze ontwikkelende rol actief inzetten om de
doelstellingen rondom zonnepanelen te realiseren:
                                                                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>     -   de ontwikkeling van zonnepanelen in trede 1 gaat te traag waardoor meer snelheid gemaakt
         moet worden. De gemeente zal naast een faciliterende rol kunnen overwegen een
         ontwikkelende rol te kiezen al dan niet in samenwerking met partners als Endura.
     -   de verankering van het lokale belang is, ondanks de beleidsregels en toetsingsvoorwaarden
         in de zonneladder, onvoldoende geborgd in de ontwikkeling van lopende zonnepanelen
         projecten. Het lokale belang is hierbij gedefinieerd als het totaal aan belangen rondom
         ruimtelijke kwaliteit, draagvlak vanuit de omgeving, verdeling van lusten en lasten,
         biodiversiteit, circulaire economie, klimaatadaptatie, overlast in de omgeving.
     -    door de ontwikkeling van een extra zonnepanelen project op een daarvoor geschikte locatie
         kan versneld aan de CO2-doelstellingen worden voldaan zodat andere initiatieven in trede 2
         en 3 niet meer hoeven te worden toegestaan doordat de ambities reeds zijn ingevuld.
Wanneer de gemeente voor een ontwikkelende rol kiest zal er altijd sprake zijn van een apart project
en daarmee een college- dan wel raadsbesluit hiervoor nodig zijn.
5.6 Begroting
De volgende projectbegroting voor uitvoering en implementatie van ‘Beleid inpassing zonnepanelen’
is opgesteld.
  Post                                                              2022         2023     2024
  Stimuleringscampagnes trede 1a en 1b                              5.000,-      5.000,-  5.000,-
  Ondersteuning projecten zon op bedrijfsdaken waaronder 15.000,-                15.000,- 15.000,-
  ook Endura/BKH/Provincie
  Onderzoek multifunctionele zonnevelden                            25.000,-
  Schrijven ontwikkelplan 2 potentiële locaties                                  20.000,- 20.000,-
  Afstemming RES, operationele uitvoering                           5.000,-      5.000,-  5.000,-
  Beleids- evaluatie, aanpassing & optimalisatie                                 5.000,-  5.000,-
  Totaal                                                            50.000,-     50.000,- 50.000,-
Voorgesteld wordt de kosten vanuit de voorgestelde begroting te dekken uit het reeds gealloceerde
budget hiervoor vanuit het budget uitvoeringsprogramma duurzaamheid.
                                                                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 6: participatie en eigenaarschap
6.1 Participatie
Draagvlak voor de energietransitie ontstaat wanneer omwonenden van zonnevelden niet alleen de
lasten, maar ook de lusten ervaren van de installatie. De regio Noord-Veluwe streeft, in lijn met het
Klimaatakkoord, naar 50% lokaal eigenaarschap. De insteek is: participatie moet niet alleen gaan over
meepraten, maar ook over meeprofiteren. Het streven naar 50% lokaal eigenaarschap biedt ruimte
aan lokale ontwikkelaars en coöperaties zoals Endura om mee te investeren met initiatieven.
Het juridisch afdwingen van participatie als onderdeel van een projectinitiatief waarvoor een
vergunning wordt aangevraagd is in beginsel niet mogelijk. Wanneer het gaat om gronden die in
eigendom zijn van de gemeente Harderwijk, kan de gemeente zelf bepalen welke voorwaarden
gelden, dus ook op het gebied van participatie. In Hoofdstuk 4 is reeds aangegeven welke minimale
eisen gelden voor participatie als het gaat om initiatieven die vallen binnen de eerste drie treden van
de zonneladder:
    ●   Trede 1 (groen): geen participatie vereist;
    ●   Trede 2 (geel): participatiemogelijkheid voor omwonenden verplicht (via
        investeringspropositie of voordelige stroomafname);
    ●   Trede 3 (oranje): participatiemogelijkheid voor omwonenden verplicht (via
        investeringspropositie of voordelige stroomafname), maximale inspanningsplicht om tot 50%
        lokaal eigendom te komen.
Concreet kan de voor trede 2 en 3 vereiste participatie bestaan uit de volgende invulling, waarbij
combinaties van de genoemde elementen evenzeer tot de mogelijkheden behoren.
    ●   De energie uit het project kan verkocht worden aan een leverancier die klanten de
        mogelijkheid biedt de zonne-energie rechtstreeks en voordelig uit het park af te nemen
        (administratief te verrekenen).
    ●   De installatie, of een deel daarvan, kan via de Regeling Verlaagd Tarief
        (postcoderoosregeling) worden geëxploiteerd. Omwonenden die zich verenigen in een
        coöperatie kunnen - zeker met de nieuwe regeling die in 2021 van kracht wordt - een
        collectieve zonnepaneel-installatie rendabel exploiteren.
    ●   Via crowdfunding kunnen initiatiefnemers een deel van de benodigde investering lokaal
        werven. Omwonenden kunnen op die wijze een financieel rendement realiseren op hun
        inleg, die zij met rente terugkrijgen vanuit de projectkasstromen.
                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>6.2. Eigenaarschap
Lokale bedrijven, organisaties of energiecoöperaties weten met de Harderwijker zonneladder binnen
welke ruimtelijke en procedurele kaders zij ontwikkelactiviteiten kunnen ontplooien. Datzelfde geldt
uiteraard voor andere initiatiefnemers c.q. exploitanten die niet in Harderwijk zijn gevestigd. Om bij
projecten van initiatiefnemers buiten Harderwijk alsnog te zorgen voor lokaal gewin (naast de
bijdrage aan de Harderwijker energiedoelen) voorziet de zonneladder in kaders voor participatie
zoals uitgewerkt in paragraaf 6.1.
Projecten in de derde (oranje) trede van de zonneladder zijn gebonden aan de maximale
inspanningsplicht om te komen tot 50% lokaal eigendom. Als de initiatiefnemer geen partij uit
Harderwijk is, dan bestaan twee opties om hier werk van te maken:
    1. Het oprichten van een speciale exploitatie-entiteit (Special Purpose Vehicle, SPV) voor het
         projectinitiatief waarbij een Harderwijker bedrijf, organisatie of energiecoöperatie voor 50%
         aandeelhouder wordt, naast de initiatiefnemer zelf;
    2. Het coöperatief exploiteren van 50% van het projectvermogen via de Postcoderoosregeling,
         met gedeelde dan wel aparte netaansluiting.
In de praktijk kan blijken dat na verloop van tijd lokaal onvoldoende belangstelling bestaat om de
drempelwaarde van 50% lokaal eigendom werkelijk te kunnen halen als initiatiefnemer van een
project op een ‘oranje’ locatie. Ook kan het ontbreken aan lokaal eigen vermogen en/of de
bereidheid tot het nemen van financieel exploitatierisico met het lokaal beschikbare kapitaal.
Wanneer dit aan de orde is, dienen initiatiefnemers dit aan te kunnen tonen. Een
participatiemogelijkheid voor omwonenden via een investeringspropositie of voordelige
stroomafname blijft in alle gevallen nodig.
                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Hoofdstuk 7: Monitoring en evaluatie
De energietransitie in Harderwijk is geen op zichzelf staande exercitie. Er is een RES, regio’s zijn met
het Rijk in discussie en overheden onderling. Met enige regelmaat vinden innovaties plaats die de
opbrengst en/of opslag van energie relevant beïnvloeden. De energietransitie is daarmee een groot
en langdurig proces. Met dit kader is de koers bepaald voor de lange termijn en worden stappen
gezet voor de komende tijd.
Om te bepalen of er voldoende voortgang is, of de kaderstelling leidt tot passende initiatieven en of
er knelpunten en aandachtspunten zijn die vragen om een aanscherping van de visie, is evaluatie en
monitoring van belang. Dat past ook in de filosofie van de Omgevingswet, waarin wordt geredeneerd
vanuit een beleidscyclus. De werking van dit beleidskader zal 2 jaar na de vaststelling ervan door de
gemeenteraad worden geëvalueerd, dan wel op het moment dat de gezamenlijke oppervlakte van
vergunde zonnevelden is bereikt.
7.1. Monitoring
Allereerst wordt om de twee jaar bekeken welke aanvragen er zijn binnengekomen per trede. Het
college kan op basis van deze informatie besluiten een aantal hectaren in trede 2 of 3 toe te voegen
om de energietransitie te versnellen.
De tweede manier van monitoring is om te kijken of de bijdrage van Harderwijk aan de RES-regio
voldoende is om de doelstellingen te behalen. Er is nu gekozen voor een gemiddelde van
inwoneraantal en oppervlakte. Als blijkt dat de RES-regio haar doelstellingen niet gaat halen vanwege
onvoldoende potentie heeft de gemeente Harderwijk de mogelijkheid om het beleid bij te stellen. Er
kan op dat moment gekozen worden om extra stimulering toe te passen in de eerste trede.
Tot slot wordt in dit beleid een doelstelling toegevoegd om Harderwijk in 2030 van voldoende
duurzame energie te kunnen voorzien. Deze doelstellingen richten zich op de duurzame opwek
vanuit zonnepanelen.
7.2. Evaluatie
Na 2 jaar zal gelijktijdig met de eerste monitor een evaluatie plaatsvinden van het beleid. Daaruit zal
duidelijk worden of de principes van ordening voldoende werken. De achterliggende gedachte van
het beleid is dat bestaande verhardingen, daken en bedrijven eerst benut worden en waardevolle
landschappen zoveel als mogelijk ontzien wordt. Als uit dit beleid blijkt dat de stimulering van trede 1
onvoldoende werkt zal dit bijgesteld kunnen worden en zullen ook ontwikkelingen in trede 2 en 3
mogelijk gemaakt worden.
                                                                                                      29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage I - Zonneladderkaart
                             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage II - Infographic van CO2-reductie naar de
Harderwijkse zonneladder
                                                31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage III - Berekeningen CO2 opgave zonnepanelen
Harderwijk
                                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Bijlage IV - Ecologisch advies ODNV
                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage V - Advies Stedenbouwkundig beraad
                                           34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage VI - Advies Endura
                           35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage VII - Liander - Belasting elektriciteitsnet en
slimme oplossingen
                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>