<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Raadsbesluit no. 16
Financiële verordening gemeente Hattem 2019
De raad van de gemeente Hattem;
Gelezen het voorstel van het College, no. 1949, d.d. 26 maart 2019;
Gelet op artikel 212 van de Gemeentewet;
Besluit vast te stellen de
FINANCIËLE VERORDENING GEMEENTE HATTEM 2019:
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Artikel 1 Begripsbepaling
In deze verordening wordt verstaan onder:
       administratie: het systematisch verzamelen, vastleggen, verwerken en verstrekken van
        informatie ten behoeve van het besturen, functioneren en beheersen van de gemeentelijke
        organisatie en de verantwoording die daarover moet worden afgelegd;
       eenheid: iedere organisatorische eenheid binnen de gemeentelijke organisatie met een eigen
        rechtstreekse verantwoordelijkheid aan het college;
       inkomsten: totaal van de baten voor toevoegingen en onttrekkingen van reserves;
       netto schuld per inwoner: bruto schuld minus de omvang van de geldelijke bezittingen
        gedeeld door het aantal inwoners op 31 december van het begrotingsjaar. Onder bruto
        schuld wordt verstaan het totaal van langlopende leningen, kortlopende schulden,
        crediteurenvorderingen en overlopende passiva. Onder geldelijke bezittingen wordt verstaan
        het totaal van leningen aan deelnemingen, leningen aan overige verbonden partijen,
        leningen aan derden, langlopende uitzettingen, kortlopende uitzettingen,
        debiteurenvorderingen, liquide middelen en overlopende activa;
       onbenutte belastingcapaciteit onroerende zaakbelasting: verschil tussen de opbrengst
        onroerende zaakbelasting bij de tarieven die minimaal nodig zijn voor toegang tot de
        procedure van artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet en de (geraamde) opbrengst
        onroerende zaakbelasting.
       overheidsbedrijf: onderneming met privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid, niet zijnde een
        personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid, waarin de gemeente, al dan niet tezamen
        met een of meer andere publiekrechtelijke rechtspersonen, in staat is het beleid te bepalen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>       of een onderneming in de vorm van een personenvennootschap, waarin een
       publiekrechtelijke rechtspersoon deelneemt;
Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording
Artikel 2 Programma-indeling
    1. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een programma-indeling voor die
       raadsperiode vast.
    2. De raad stelt op voorstel van het college per programma de beleidsindicatoren vast. Het
       voorstel van het college bevat ten minste de verplichte beleidsindicatoren, bedoeld in artikel
       25, tweede lid, onder a, van het Besluit begroting en verantwoording provincies en
       gemeenten.
Artikel 3 Inrichting begroting en jaarstukken
    1. Bij de begroting en de jaarstukken worden onder elk van de programma’s, het overzicht van
       algemene dekkingsmiddelen weergegeven. Daarnaast in een afzonderlijk programma het
       overzicht van de overhead.
    2. Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt van de lopende en nieuwe
       investeringen per investering het benodigde investeringskrediet weergegeven.
    3. Bij de uiteenzetting van de financiële positie in begroting wordt in aanvulling op het bepaalde
       in artikel 20 en artikel 21 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en
       gemeenten inzicht gegeven in de ontwikkeling van de schuldpositie als gevolg van de
       begroting, de meerjarenraming, de investeringen en de grondexploitatie.
    4. In de jaarrekening wordt van de investeringen de uitputting van de geautoriseerde
       investeringskredieten en de actuele raming van de totale uitgaven en inkomsten
       weergegeven.
Artikel 4 Kaders begroting
    1. Het college biedt de raad elk jaar een kadernota aan met een voorstel voor het beleid en de
       financiële kaders van de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming.
       De raad stelt deze nota uiterlijk in de maand juli van enig jaar vast.
    2. In de begroting wordt een post onvoorzien opgenomen.
Artikel 5 Autorisatie begroting en investeringskredieten
    1. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de baten en de lasten per
       deelprogramma.
    2. In afwijking van het eerste lid kan de raad een activiteit welke onderdeel is van een
       deelprogramma, als prioriteit aanwijzen en daarvoor de baten en lasten apart autoriseren.
    3. Bij de begrotingsbehandeling geeft de raad aan van welke nieuwe investeringen hij op een
       later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen.
       De overige nieuwe investeringen worden bij de begrotingsbehandeling met het vaststellen
       van de financiële positie geautoriseerd.
    4. Het college informeert de raad als ze verwacht, dat de lasten van een deelprogramma of een
       prioriteit de geautoriseerde lasten dreigen te overschrijden, de investeringsuitgaven van een
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>        investeringskrediet het geautoriseerde investeringskrediet dreigen te overschrijden, of de
        baten van een (deel)programma of een prioriteit de geautoriseerde baten dreigen te
        onderschrijden. De raad geeft aan of hij een voorstel wil voor het wijzigen van de
        geautoriseerde lasten van het (deel)programma of de prioriteit, voor het wijzigen van het
        geautoriseerde investeringskrediet, of voor het bijstellen van het beleid.
    5. Bij de behandeling van de tussenrapportages in de raad bedoeld in artikel 6, lid 1, doet het
        college voorstellen voor het wijzigen van de geautoriseerde baten en lasten, het wijzigen van
        de geautoriseerde investeringskredieten en het bijstellen van het beleid. In geval van
        investeringen met een meerjarig karakter doet het college indien nodig ook bij iedere
        begroting op grond van geactualiseerde ramingen voorstellen voor het wijzigen van de
        geautoriseerde investeringskredieten.
    6. Voor een investering waarvan het investeringskrediet niet met het vaststellen van de
        begroting is geautoriseerd, legt het college voorafgaand aan het aangaan van verplichtingen
        een investeringsvoorstel met een voorstel voor het vaststellen van een investeringskrediet
        aan de raad voor. Bij investeringen groter dan € 1 miljoen informeert het college de raad in
        het voorstel over het effect van de investering op de schuldpositie van de gemeente.
Artikel 6 Tussentijdse rapportage
    1. Het college informeert de raad door middel van tussentijdse rapportages over de uitvoering
        en bijstelling van de begroting van de gemeente over de eerste 4 maanden en de eerste 9
        maanden van het lopende boekjaar.
    2. In de tussenrapportages worden afwijkingen op de oorspronkelijke ramingen van de baten
        en lasten van taakvelden, prioriteiten en investeringskredieten in de begroting groter dan
        10% met een ondergrens van € 10.000 toegelicht.
Artikel 7 Informatieplicht
Het college besluit niet over:
    a. de aan- en verkoop van goederen, werken en diensten groter dan € 500.000;
    b. het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties groter dan € 250.000; en
    c. het verstrekken van kapitaal aan instellingen en ondernemingen,
dan nadat de raad is geïnformeerd over het voornemen en hiertoe in de gelegenheid is gesteld zijn
wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen.
Artikel 8 EMU-saldo
Wanneer het Rijk de gemeente bericht dat alle gemeenten samen het collectieve aandeel van
gemeenten in het EMU-tekort, bedoeld in artikel 3, zesde lid, van de Wet houdbare
overheidsfinanciën, hebben overschreden, informeert het college de raad of een aanpassing van de
begroting nodig is. Als het college een aanpassing nodig acht, doet het college een voorstel voor het
wijzigen van de begroting.
Hoofdstuk 3 Financieel beleid
Artikel 9 Waardering en afschrijving vaste activa
    1. Immateriële en materiële vaste activa worden afgeschreven volgens de methodiek en de
        termijnen zoals vermeld in de bijlage afschrijvingsbeleid bij deze verordening.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    2. Kosten voor het afsluiten van geldleningen worden direct ten laste van de exploitatie
       gebracht.
    3. Een saldo voor agio of disagio wordt lineair in vijf jaar afgeschreven.
Artikel 10 Voorziening voor oninbare vorderingen
    1. Voor de vorderingen op derden wordt een voorziening wegens oninbaarheid gevormd op
       basis van een individuele beoordeling op inbaarheid van de openstaande vorderingen.
Artikel 11 Reserves en voorzieningen
    1. In de beleidsbegroting, de financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vindt geen
       toerekening van rente over de reserves en voorzieningen aan de taakvelden plaats.
    2. Het college biedt de raad periodiek een nota reserves en voorzieningen aan. Deze nota wordt
       door de raad vastgesteld en behandelt:
            a. de vorming en besteding van reserves;
            b. de vorming en besteding van voorzieningen.
    3. Bij een voorstel voor de instelling van een bestemmingsreserve voor een
       investeringsvoornemen wordt minimaal aangegeven:
            a. het specifieke doel van de reserve;
            b. de voeding van de reserve;
            c. de maximale hoogte van de reserve; en
            d. de maximale looptijd.
    4. Als een bestemmingsreserve voor een investeringsvoornemen binnen de aangegeven
       maximale looptijd niet heeft geleid tot een investering, valt de bestemmingsreserve vrij en
       wordt deze aan de algemene reserve vrij aanwendbaar toegevoegd.
Artikel 12 Kostprijsberekening
    1. Voor het bepalen van de geraamde kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in
       rekening worden gebracht, en van goederen, werken en diensten die worden geleverd aan
       overheidsbedrijven en derden, wordt een extracomptabel stelsel van kostentoerekening
       gehanteerd. Bij deze kostentoerekening worden naast de directe kosten, de overheadkosten
       en de rente van de inzet van vreemd vermogen voor de financiering van de in gebruik zijnde
       activa betrokken.
    2. Bij de directe kosten worden betrokken de bijdragen aan en onttrekkingen van voorzieningen
       voor de noodzakelijke vervanging v de betrokken activa en de afschrijvingskosten van de in
       gebruik zijnde activa. Voor de rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden
       gebracht, worden daarbij ook de compensabele belasting over de toegevoegde waarde
       (BTW) en de gederfde inkomsten van het kwijtscheldingsbeleid betrokken.
    3. Voor de toerekening van de overheadkosten worden de overheadkosten die kunnen worden
       toegerekend aan activiteiten welke geheel of deels worden bekostigd met een specifieke
       uitkering of subsidie, binnen het taakveld overhead apart geadministreerd en in de
       desbetreffende verantwoordingen over de besteding toegerekend aan die activiteiten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    4. Voor de toerekening van de overheadkosten worden de overheadkosten die kunnen worden
       betrokken in de aangifte vennootschapsbelasting, binnen het taakveld overhead apart
       geadministreerd en voor de belastingaangifte aan de kostprijs van de
       vennootschapsbelastingplichtige activiteiten toegerekend.
    5. Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs van rechten en heffingen
       waarmee kosten in rekening worden gebracht, en van goederen, werken, diensten die
       worden geleverd aan overheidsbedrijven en derden, voor zover dat niet activiteiten als
       bedoeld in het derde en vierde lid betreffen, wordt uitgegaan van een aandeel in de totale
       overheadkosten ter grootte van de geraamde directe kosten van de economische
       categorieën 1.1 Salarissen en sociale lasten en 3.5.1 Ingeleend personeel die worden besteed
       aan de desbetreffende goederen, werken, diensten en heffingen, gedeeld door de totale
       geraamde directe kosten van de economische categorieën 1.1 Salarissen en sociale lasten en
       3.5.1 Ingeleend personeel.
    6. Het percentage van de omslagrente voor de toerekening van rente voor de financiering van
       de in gebruik zijn de activa, bedoeld in het eerste lid, wordt jaarlijks met de begroting
       vastgesteld. Het percentage van deze omslagrente wordt bepaald uit het gewogen
       gemiddelde van het bij de begroting geraamde rentepercentage van de rentekosten op de
       opgenomen langlopende leningen, kortlopende leningen en kredieten. De uitkomst van dit
       percentage van de omslagrente wordt op een half procent afgerond.
    7. In afwijking van het zesde lid wordt bij een verstrekte lening voor de bepaling van de
       rentekosten van de inzet van vreemd vermogen in de kostprijs uitgegaan van de rente van de
       lening die voor de financiering van de verstrekte lening is aangetrokken. Deze rente wordt
       verhoogd met een opslag voor het debiteurenrisico.
    8. In afwijking van het eerste lid worden bij vennootschapsbelastingplichtige activiteiten en
       grondexploitaties alleen de rentekosten voor de inzet van vreemd vermogen aan de kostprijs
       toegerekend. Bij projectfinanciering worden dan de werkelijke rentekosten toegerekend. In
       andere gevallen wordt uitgegaan van het gewogen gemiddelde rentepercentage van de
       portefeuille leningen.
Artikel 13 Prijzen economische activiteiten
    1. Voor de levering van goederen, diensten of werken door de gemeente aan
       overheidsbedrijven en derden waarbij de gemeente in concurrentie met marktpartijen
       treedt, wordt ten minste de geraamde integrale kostprijs in rekening gebracht. Bij afwijking
       vanwege een publiek belang doet het college vooraf voor elk van deze activiteiten
       afzonderlijk een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de levering
       van de desbetreffende goederen, diensten of werken wordt gemotiveerd.
    2. Bij het verstrekken van leningen of garanties door de gemeente aan overheidsbedrijven en
       derden worden ten minste de geraamde integrale kosten in rekening gebracht. Bij afwijking
       vanwege een publiek belang doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit,
       waarin het publiek belang van de lening of de garantie wordt gemotiveerd.
    3. Bij het verstrekken van kapitaal door de gemeente aan overheidsbedrijven en derden gaat
       het college uit van een vergoeding van ten minste de geraamde integrale kosten van de
       verstrekte middelen. Bij afwijking vanwege een publiek belang doet het college vooraf een
       voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de kapitaalverstrekking wordt
       gemotiveerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    4. Raadsbesluiten met de motivering van het publiek belang als bedoeld in de vorige leden zijn
       niet nodig als minder dan de integrale kostprijs in rekening wordt gebracht en sprake is van:
            a. leveringen van goederen, diensten of werken en het verstrekken van leningen,
                garanties en kapitaal aan andere overheden voor zover deze leveringen en
                verstrekkingen zijn bedoeld voor de uitoefening van de publieke taak door die
                andere overheid;
            b. een bevoordeling van activiteiten in het kader van een bij wet opgedragen
                publiekrechtelijke taak;
            c. een bevoordeling van activiteiten in het kader van een toegekend bijzonder of
                uitsluitend recht waarvoor prijsvoorschriften gelden;
            d. een bevoordeling van sociale werkplaatsen;
            e. een bevoordeling van onderwijsinstellingen;
            f.  een bevoordeling van publieke media-instellingen; en
            g. een bevoordeling die valt onder de reikwijdte van de staatssteunregels van het
                Werkingsverdrag van de Europese Unie en daarmee verenigbaar is.
Artikel 14 Vaststelling hoogte belastingen, rechten, heffingen en prijzen
    1. Het college doet de raad jaarlijks een voorstel voor de hoogte van de gemeentelijke tarieven
       voor de belastingen, leges, heffingen en prijzen.
    2. Het college biedt de raad eens in de vijf jaar een nota aan met de kaders voor de prijzen voor
       de levering van gemeentelijke goederen, werken en diensten aan overheidsbedrijven en
       derden en voor de huren en erfpachten.
    3. Het college legt bij een tussentijdse wijziging van prijzen, huren en erfpachten ten opzichte
       van de kaders uit de nota vooraf een besluit voor aan de raad.
Artikel 15 Financieringsfunctie
    1. Het college neemt bij het uitzetten en het aantrekken van middelen de volgende kaders in
       acht:
            a. voor het aantrekken van financieringen met een looptijd langer dan één jaar worden
                ten minste twee prijsopgaven bij verschillende financiële instellingen gevraagd; en
            b. er wordt geen gebruik gemaakt van financiële derivaten als bedoeld in artikel 1,
                onder c, van de Wet financiering decentrale overheden.
    2. Bij het verstrekken van leningen, het verstrekken van garanties en het verstrekken van
       risicodragend kapitaal bedingt het college indien mogelijk zekerheden.
    3. Het verstrekken van leningen en garanties en het aangaan van financiële participaties
       worden uitsluitend gedaan uit hoofde van de publieke taak aan door de raad goedgekeurde
       derde partijen.
    4. Het college motiveert in zijn besluit het publiek belang van het verstrekken van leningen en
       garanties en het aangaan van financiële participaties en hoort de raad alvorens hij hierover
       definitief besluit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Artikel 16 Tussentijdse winstneming grondexploitaties
     1. Voor het bepalen van de tussentijdse winst wordt de Percentage of Completion (POC)-
         methodiek gehanteerd, zijnde het percentage tussentijdse winstneming.
     2. De tussentijdse winstneming wordt genomen naar rato van de voortgang van het project.
         Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de
         kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. De voorgeschreven POC-rekenregel luidt:
          percentage gerealiseerde kosten * percentage gerealiseerde opbrengsten = percentage
          winstneming.
     3. Deze rekenregel wordt toegepast op individuele grondexploitaties met een positief resultaat
         onder de volgende voorwaarden:
             a. van toepassing op grondexploitaties waarvan de looptijd maximaal 10 jaar bedraagt;
             b. ten minste 75% van de kosten en 75% van de opbrengsten zijn gerealiseerd;
             c. de minimale winstneming heeft een drempel van € 100.000 per jaar;
     4. De tussentijdse winsten komen ten gunste van de bestemmingsreserve Grondexploitatie of
         de Algemene Reserve.
Hoofdstuk 4 Paragrafen
Artikel 17. Lokale heffingen
Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in de paragraaf lokale heffingen naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval een overzicht op van de kostendekkendheid met gegevens
over:
             a. kosten taakveld;
             b. inkomsten taakveld;
             c. inkomsten heffingen/rechten/leges;
             d. eventuele toe te rekenen kosten;
             e. Overhead;
             f.  BTW
             g. Totale kosten
             h. Totale baten;
             i.  Dekkingspercentage
Artikel 18. Financiering
In de paragraaf financiering bij de begroting en de jaarstukken neemt het college naast de verplichte
onderdelen op grond van artikel 13 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en
gemeenten in ieder geval op:
     1. een meerjarenberekening van het EMU-saldo in de financiële sfeer en de reële sfeer;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    2. de EMU referentiewaarde gerelateerd aan de waarden onder a;
    3. een meerjarenberekening en analyse van de kasgeldlimiet;
    4. een meerjarenberekening en analyse van de renterisiconorm;
    5. een meerjaren kasstroomoverzicht waarin zijn verwerkt:
             a. de liquide middelen per 1 januari;
             b. de cashflow;
             c. de kasstroom op winstbasis;
             d. de kasstroom uit operationele activiteiten;
             e. de kasstroom uit investeringsactiviteiten;
             f.  de vrije kasstroom;
             g. de kasstroom uit financieringsactiviteiten;
             h. de mutatie liquide middelen;
             i.  de liquide middelen per 31 december.
    6. de rentevisie voor de geldmarktrente en de kapitaalmarktrente
    7. de meerjaren ontwikkeling van de financieringsposititie afgezet aan de waarden onder c.
    8. het renteschema BBV met een berekening van de omslagrente
Artikel 19. Weerstandsvermogen & risicobeheersing
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bij de begroting en de jaarstukken neemt
het college naast de verplichte onderdelen op grond van artikel 11 van het Besluit begroting en
verantwoording provincies en gemeenten in ieder geval op:
    1. de ontwikkeling van de netto schuld per inwoner;
    2. een berekening en analyse van de onbenutte belastingcapaciteit onroerende zaakbelasting;
    3. een berekening, analyse en beoordeling van de weerstandsratio;
    4. een meerjarenbeeld van de in Artikel 11, lid 2 juncto D van het Besluit begroting en
         verantwoording provincies en gemeenten genoemde kengetallen
    5.    de omvang en onderbouwing van de stille reserves.
Artikel 20. Onderhoud kapitaalgoederen
    1. Het college biedt de raad ten minste eens in de vier jaar een onderhoudsplan openbare
         ruimte aan. Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning
         van het onderhoud en de kosten van het onderhoud voor het openbaar groen, water, wegen,
         kunstwerken en straatmeubilair. De raad stelt het plan vast.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     2. Het college biedt de raad ten minste eens in de vier jaar een rioleringsplan aan. Het plan
         geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud,
         de uitbreiding van de riolering en de kosten van het onderhoud en de eventuele
         uitbreidingen. De raad stelt het plan vast.
     3. Het college biedt de raad ten minste eens in de vier jaar een onderhoudsplan gebouwen aan.
         Het plan bevat voorstellen voor het te plegen onderhoud en de bijbehorende kosten aan de
         gemeentelijke gebouwen. De raad stelt het plan vast.
Artikel 21. Bedrijfsvoering
In de paragraaf bedrijfsvoering bij de begroting en de jaarstukken neemt het college naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval op:
     1. de omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten,
         gerelateerd aan het landelijk gemiddelde
     2. de kosten van inhuur derden, gerelateerd aan het landelijk gemiddelde;
     3. de huisvestingskosten;
     4. de automatiseringskosten;
     5. de budgetten voor de raad, de griffie, de rekenkamer en de accountant.
Artikel 22. Verbonden partijen
Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in de paragraaf verbonden partijen naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 15 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval op de ontwikkelingen binnen en met betrekking tot de
verbonden partij
Artikel 23. Grondbeleid
Het college biedt de raad ten minste eens in de vier jaar een nota grondbeleid aan. De raad stelt de
nota vast. In de nota wordt aandacht besteed aan:
     1. de strategische visie van het toekomstig grondbeleid van de gemeente;
     2. te ontwikkelen en in ontwikkeling genomen projecten;
     3. het verloop van de grondvoorraad;
     4. de uitgangspunten voor de verkoopprijzen van gronden.
Hoofdstuk 5 Financiële organisatie en financieel beheer
Artikel 24 Administratie
De administratie is zodanig van opzet en werking, dat zij in ieder geval dienstbaar is voor:
     a.     het sturen en het beheersen van activiteiten en processen in de gemeente als geheel en in
            de eenheden;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    b.    het verstrekken van informatie over ontwikkelingen in de omvang van de vaste activa,
          voorraden, vorderingen, schulden en contracten;
    c.    het verschaffen van informatie over uitputting van de toegekende budgetten en
          investeringskredieten en voor het maken van kostencalculaties;
    d.    het verschaffen van informatie over indicatoren met betrekking tot de gemeentelijke
          productie van goederen en diensten en de maatschappelijke effecten van het
          gemeentelijke beleid;
    e.    het afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de
          doeltreffendheid van het gevoerde bestuur in relatie tot de gestelde beleidsdoelen, de
          begroting en relevante wet- en regelgeving; en
    f.    de controle van de registratie van gegevens als zodanig en van de daaraan ontleende
          informatie, alsmede voor de controle op de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de
          doeltreffendheid van het gevoerde bestuur in relatie tot de gestelde beleidsdoelen, de
          begroting en relevante wet- en regelgeving.
Artikel 25 Financiële organisatie
Het college draagt zorgt voor:
    a.    een eenduidige indeling van de gemeentelijke organisatie en een eenduidig toewijzing van
          de gemeentelijke taken aan de eenheden;
    b.    een adequate scheiding van taken, functies, bevoegdheden, verantwoordelijkheden;
    c.    de verlening van mandaten en volmachten voor het aangaan van verplichtingen ten laste
          van de toegekende budgetten en investeringskredieten;
    d.    de interne regels voor taken en bevoegdheden, de verantwoordingsrelaties en de
          bijbehorende informatievoorziening van de financieringsfunctie;
    e.    de te maken afspraken met de eenheden over de te leveren prestaties, de daarvoor
          beschikbare middelen en de wijze en frequentie van rapportage over de voortgang van de
          activiteiten en uitputting van middelen;
    f.    de kostenverdeelsleutels voor het eenduidig toewijzen van baten en lasten aan de
          taakvelden;
    g.    het beleid en de interne regels voor de inkoop en de aanbesteding van goederen, werken
          en diensten;
    h.    het beleid en de interne regels voor de steunverlening en de toekenning van subsidies aan
          ondernemingen en instellingen; en
    i.    het beleid en de interne regels voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik
          van gemeentelijke regelingen en eigendommen,
opdat aan de eisen van rechtmatigheid, controle en verantwoording wordt voldaan.
Artikel 26 Interne controle
    1. Het college zorgt ten behoeve van het getrouwe beeld van de jaarrekening, bedoeld in artikel
        213, derde lid, onder a, van de Gemeentewet, en de rechtmatigheid van de baten en lasten
        en de balansmutaties, bedoeld in artikel 213, derde lid, onder b, van de Gemeentewet, voor
        de jaarlijkse interne toetsing van de getrouwheid van de informatieverstrekking en de
        rechtmatigheid van de beheershandelingen. Bij afwijkingen neemt het college maatregelen
        tot herstel.
    2. Het college zorgt voor de systematische controle van de registratie en de ontwikkeling van
        de bezittingen en het financieel vermogen van de gemeente met dien verstande dat de
        waardepapieren, de voorraden, de uitstaande leningen, de debiteurenvorderingen, de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>         liquiditeiten, de opgenomen leningen, de kortlopende schulden en de vorderingen van
         crediteuren jaarlijks worden gecontroleerd en registergoederen en bedrijfsmiddelen
         systematisch. Bij afwijkingen in de registratie neemt het college maatregelen voor herstel
         van de tekortkomingen.
Hoofdstuk 6 Slotbepalingen
Artikel 27 Intrekken oude verordening en overgangsrecht
    1. De “Financiële verordening gemeente Hattem 2018” wordt ingetrokken.
    2. Op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die voor 1 januari 2017 zijn
         gedaan, blijft de “Financiële verordening gemeente Hattem 2008” van toepassing.
Artikel 28 Inwerkingtreding en citeertitel
    1. Deze verordening treedt in werking door de publicatie eerdaags na de vaststelling, met
         terugwerkende kracht naar 1 januari 2019.
    2. Deze verordening wordt aangehaald als: Financiële verordening gemeente Hattem 2019.
Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Hattem, gehouden
op 6 mei 2019.
De raad van de gemeente Hattem,
De griffier,
T.M. Weeda,
De burgemeester,
J.W. Wiggers.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Bijlage afschrijvingsbeleid bij artikel 9
Activa met uitzondering van gronden worden afgeschreven vanaf 1 januari na het jaar van
ingebruikname.
Afschrijvingsbeleid immateriële vaste activa
De volgende immateriële vaste activa worden lineair afgeschreven in:
    a.      maximaal 40 jaar: bijdragen aan activa in eigendom van derden;
    b.      5 jaar: kosten voor onderzoek en ontwikkeling;
    c.      5 jaar: computerapplicaties.
Afschrijvingsbeleid materiële vaste activa met economisch nut
Activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 5.000 worden niet geactiveerd,
uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd.
Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven.
De volgende materiële vaste activa met economisch nut worden lineair afgeschreven in:
Automatisering:
a. 5 jaar: apparatuur;
b. 10 jaar: Implementatiekosten als ook gebruikersrechten voor onbepaalde duur.
Bedrijfsmiddelen:
c. 15 jaar: diverse kleine apparatuur;
Begraafplaats:
d. 30 jaar: aanleg en uitbreiding;
e. 10 jaar: graflift;
Gebouwen:
f.  10 jaar:   beveiligingsinstallaties
g.  15 jaar:   centrale verwarming;
h.  10 jaar:   geluidsinstallatie;
i.  25 jaar:   hekwerken;
j.  7 jaar:   inbraakbeveiligingssysteem
k.  15 jaar:   materialen gymnastieklokalen;
l.  40 jaar:   nieuwbouw stenen gebouwen;
m.  15 jaar:   technische installaties;
n.  15jaar:    zonnepanelen;
o.  25 jaar:   uitbreiding/verbouw;
p.  15 jaar:   Lift.
Inventaris:
q.  20 jaar:   inrichting raadszaal;
r.  10 jaar:   kantoorinventaris;
s.  10 jaar:   kantoormeubilair;
t.  5 jaar:   kantoormachines, kopieerapparaat;
u.  3 jaar:   luchtfoto’s.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Machines/tractiemiddelen/gereedschappen:
v.  10 jaar: gladheidsbestrijdingsmiddelen;
w.  8 jaar:  hondenpoepzuiger, tractor;
x.  6 jaar:  maaimachine, dienstauto’s;
y.  15 jaar: stemmachine.
z.  10 jaar: vrachtauto, rioolontstoppingsmachine, verticuteermachine;
aa. 10 jaar: aanhangwagen, houtversnipperaar, legesmachine, sleuvenstamper, schaftwagen;
bb. 8 jaar:  gereedschappen (voor zover niet ten laste van de exploitatie)
Openbaar groen:
cc. 25 jaar: omvormen heestervakken
Parkeergarage:
dd. 30 jaar: verbeteringen
Riolering:
ee. 50 jaar: persleidingen
Drukriolering:
ff. 50 jaar: leidingwerk
gg. 30 jaar: pompunits, bouwkundig onderdeel
hh. 15 jaar: pompunits, elektromechanisch onderdeel
Randvoorzieningen:
ii. 50 jaar: bouwkundig onderdeel
jj. 15 jaar: elektromechanisch onderdeel
Rioolgemalen:
kk. 30 jaar: bouwkundig onderdeel
ll. 15 jaar: elektromechanisch onderdeel
Afval:
mm. 15 jaar: Afvalcontainers
nn. 10 jaar: Ondergrondse afvalcontainers
Rijksmonumenten in gemeentelijke eigendom:
oo. 25 jaar: restauraties
pp. 5 jaar: vervanging carilloncomputer toren
Scholen:
qq. 25 jaar: aanpassingen, verbouwingen
rr. 15 jaar: brandmeldinstallaties
ss. 15 jaar: centrale verwarming
tt. 10 jaar: meubilair, zonwering
uu. 40 jaar: nieuwbouw
vv. 15 jaar: noodlokalen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Speeltuinen/speelplaatsen:
ww.      15 jaar: vervanging speeltoestellen
Sportvoorzieningen, recreatievoorzieningen:
xx. 40 jaar: aanleg grassportvelden
yy. 10 jaar: aanleg kunstgrasvelden toplaag
zz. 20 jaar: aanleg kunstgrasvelden technische laag
aaa.     30 jaar: aanleg kunstgrasvelden onderbouw
bbb. 30 jaar: uitbreiding jachthaven
Telefooninstallaties:
ccc. 7 jaar: telefooninstallatie
Afschrijvingsbeleid materiële vaste activa met maatschappelijk nut
De volgende materiële vaste activa met maatschappelijk nut worden lineair afgeschreven in:
Bruggen:
a. a. 20 jaar: nieuwbouw;
b. b. 10 jaar: reconstructie en verbetering
Openbare verlichting:
c. 15 jaar:       armaturen;
d. 40 jaar:       lichtmasten
Straatmeubilair:
e. 10 jaar:       abri’s;
f. 15 jaar:       bewegwijzering, straatnaamborden, verkeersborden
Wegen:
g.   30 jaar:     aanleg wegen, rotondes, tunnels, fietspaden, voetpaden, klompenpaden;
h.   30 jaar:     herinrichting en reconstructie;
i.   15 jaar:     informatiekasten;
j.   15 jaar:     verkeersregelinstallaties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Toelichting op de artikelen
Artikel 1 Begripsbepaling
Het begrip administratie is gedefinieerd ten behoeve van artikel 17 van de verordening.
Het begrip eenheid is gedefinieerd ten behoeve van de artikelen 17 en 18 van de
verordening.
Tot slot is het begrip overheidsbedrijf gedefinieerd om in artikel 13 van de verordening
nadere invulling te kunnen geven aan de verplichtingen die volgen uit de Mededingingswet
voor het vaststellen van de hoogte van prijzen.
Artikel 2 Programma-indeling
Dit artikel bevat bepalingen over de inrichting van de begroting en de jaarstukken. De
indeling van de programma’s worden bij aanvang van iedere raadsperiode door de raad
vastgesteld.
Het tweede lid bepaalt, dat op voorstel van het college de raad beleidsindicatoren per
programma vaststelt. Het is het zogenaamde SMART maken van de begroting. Wat de
verplichte beleidsindicatoren zijn, volgt uit de (ministeriële) Regeling vaststelling
beleidsindicatoren door gemeenten in programma’s en programmaverantwoording, welke
zijn grondslag vindt in artikel 25, tweede lid, onder a, van het BBV.
Overigens bepaalt dit artikel niet dat elke nieuwe raadsperiode de gehele begroting en
jaarstukken moeten worden herzien. In de meeste gevallen is dat niet raadzaam. Als de
indeling en gebruikte beleidsindicatoren de vorige raadsperiode goed zijn bevallen, kunnen
deze ongewijzigd opnieuw worden vastgesteld. In andere gevallen zijn (kleine) bijstellingen
of wijzigingen meestal voldoende.
Het BBV schrijft een aantal verplichte paragrafen voor. In een paragraaf wordt de raad
integraal over een bepaald thema dat dwars door de begroting loopt, geïnformeerd.
Artikel 3 Inrichting begroting en jaarstukken
In dit artikel zijn aanvullend op het BBV bepalingen opgenomen voor de inrichting van de
begroting.
In het tweede lid wordt de verplichting in het BBV (artikel 20) om in de begroting aandacht te
besteden aan de investeringen nader uitgewerkt door te bepalen, dat er bij de uiteenzetting
van de financiële positie een overzicht van de investeringen wordt gegeven. Dit is nodig om
ook de autorisatie van investeringskredieten mogelijk te maken. Bij investeringen moet ook
worden gedacht aan grondexploitaties.
Het derde lid bepaalt, dat in aanvulling op het bepaalde in het BBV de gevolgen van de
begroting en meerjarenraming voor de gemeentelijke schuldpositie inzichtelijk worden
gemaakt.
In het vierde lid wordt voor de jaarrekening het inzicht in de uitputting van
investeringskredieten geregeld.
Artikel 4 Kaders begroting
Artikel 4 biedt de kaders voor het opstellen van de begroting en de meerjarenraming. Hierin
staan een aantal uitgangspunten die het college bij het opstellen van deze stukken in acht
moet nemen. Dit in aanvulling op de bepalingen van de artikelen 189 en 193 van de
Gemeentewet en het BBV.
Het eerste lid van het artikel bepaalt, dat de gemeenteraad vooraf aan het opstellen van de
begroting een nota vaststelt, waarin de hoofdlijnen voor het beleid en de financiële kaders
voor de komende jaren zijn vastgelegd. De kaders geven richting aan het college voor het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>opstellen van de begroting en de meerjarenraming. Deze systematiek wordt in veel
gemeenten toegepast en deze nota draagt vaak de naam kadernota of voorjaarsnota.
Artikel 8 lid 1 e van het BBV zegt, dat het bedrag voor onvoorzien moet zijn opgenomen in
het programmaplan. In begroting van enig jaar wordt een nadere invulling aan deze
wettelijke verplichtingen gegeven door de omvang van het bedrag voor onvoorzien vast te
leggen.
Artikel 5 Autorisatie begroting en investeringskredieten
Artikel 5 bevat regels voor de autorisatie van de baten en lasten in de begroting en van de
investeringskredieten. Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet berust het budgetrecht
bij de raad. De raad neemt uiteindelijk de beslissing welke bedragen zij voor taken en
activiteiten op de begroting beschikbaar stelt. Gedurende het begrotingsjaar kan de raad op
grond van artikel 192 van de Gemeentewet besluiten nemen voor het wijzigen van de
begroting. De gemeente kan slechts uitgaven doen voor de bedragen die hiervoor op de
begroting zijn gebracht (derde lid van artikel 189 van de Gemeentewet). De raad kan kiezen
op welk niveau hij budgetten beschikbaar stelt. Autorisatie door de raad van de baten en de
lasten vindt plaats op het niveau van programma’s (eerste lid).
In het tweede lid is opgenomen dat de raad binnen een programma een activiteit als prioriteit
kan bestempelen, waarvoor hij apart de baten en lasten wil autoriseren.
Naast lopende uitgaven doet een gemeenten investeringen, waaronder investeringen in
grondexploitaties. Ook uitgaven voor investeringen moeten door de raad worden
geautoriseerd. Voor de autorisatie van deze investeringskredieten is er voor gekozen deze
bij de begrotingsbehandeling mee te nemen (derde lid). Wel kan de raad bij de
begrotingsbehandeling aangegeven, welke investeringskredieten hij op een later tijdstip
wenst te autoriseren. Zo kan de raad de autorisatie van politiek belangrijke investeringen
combineren met de behandeling van de inhoudelijke kant van het investeringsvoorstel. Het
bedrag voor een dergelijke investering blijft wel op de begroting staan als voorziene uitgaaf,
maar de raad autoriseert de uitgaaf nog niet. Het college is nog niet bevoegd verplichtingen
voor de investering aan te gaan.
Het college dient dreigende overschrijdingen van geautoriseerde lasten en
investeringskredieten en dreigende onderschrijdingen van geautoriseerde baten groter dan
10% en bij het bekend worden aan de raad te melden, zodat de raad kan besluiten of het
budget moet worden gewijzigd of dat het beleid moet worden bijgesteld.
Voor het behandelen van de daadwerkelijke begrotingswijzigingen en bijstellingen van beleid
is er voor gekozen deze mee te nemen bij de behandeling van de tussenrapportages (vijfde
lid). Bij investeringen met een meerjarig karakter waaronder ook grondexploitaties, bepaalt
het vijfde lid ook, dat bij elke begroting een actualisatie van de ramingen plaatsvindt en het
college aan de raad voorstellen doet voor het wijzigen van de investeringskredieten.
Meestal komen gedurende het begrotingsjaar nieuwe investeringsvoornemens op tafel, die
bij het opstellen van de begroting niet waren voorzien. Het vijfde lid van het artikel regelt de
autorisatie van de investeringskredieten anders dan bij vaststelling van de begroting. Dus
ook voor investeringen die pas in de loop van het begrotingsjaar worden voorzien. Bij
(nieuwe) investeringsvoornemens wordt integraal meegewogen wat het effect is op de
schuldpositie van de gemeente.
Artikel 6 Tussentijdse rapportage
De tussenrapportages zijn een belangrijk onderdeel van de planning- en control cyclus voor
de raad. Op basis van tussenrapportages wordt de raad geïnformeerd over de uitputting van
budgetten en investeringskredieten en de voortgang van de uitvoering van het beleid.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Er is gekozen voor twee tussenrapportages, waarvan de eerste op tijd is om te gebruiken als
input voor de voorjaarsnota.
Het tweede lid bepaalt, welke afwijkingen ten opzichte van de begroting het college in de
tussenrapportages moet toelichten. Deze afwijking kunnen ook als een percentage worden
gedefinieerd.
Artikel 7 Informatieplicht
In artikel 7 van de financiële verordening is een nadere invulling van de informatieplicht van
het college aan de raad opgenomen. Het betreft een uitwerking van het vierde lid van artikel
169 van de Gemeentewet. Dat artikel verplicht het college vooraf aan het aangaan van
bepaalde verplichtingen de raad inlichtingen te verstrekken, indien de raad daar om verzoekt
of indien de uitoefening van deze bevoegdheden van het college ingrijpende gevolgen heeft
voor de gemeente.
In artikel 7 verzoekt de raad het college om informatie vooraf aan het aangaan van de
opgesomde rechtshandelingen met een financieel gevolg, indien het aangaan van deze
verplichtingen de in het artikel genoemde bedragen overschrijden.
De bepalingen uit het artikel ontslaan het college niet van de informatieplicht in andere
gevallen.
Ook moeten besluiten van het college voor het doen van privaatrechtelijke
rechtshandelingen passen binnen de kaders van het beleid dat door de raad is uiteengezet.
Het artikel schept slechts duidelijkheid tussen het college en de raad over wanneer de raad
in elk geval vóóraf wenst te worden geïnformeerd.
Artikel 8 EMU-saldo
Voor gemeenten is in de Wet houdbare overheidsfinanciën vastgelegd, dat ze een aandeel
hebben in het plafond voor het totale EMU-tekort van Nederland. Wordt dit gemeentelijk
aandeel in het EMU-tekort door de gezamenlijke gemeenten overschreden, dan kan dat tot
een correctieve maatregel van het Rijk leiden of tot een boete uit Europa die naar
gemeenten wordt door vertaald. Maar het kan ook zijn, dat de overschrijding niet tot
aanvullend beleid van het Rijk of Europa leidt.
Gemeenten krijgen in het voorjaar van het Rijk bericht of het gemeentelijk aandeel in het
nationale toegestane EMU-tekort met de lopende begroting dreigt te worden overschreden.
Ook wordt dan duidelijk of daarop actie van gemeenten is gewenst. Pas als dit laatste het
geval is, moeten gemeenten met een individueel EMU-saldo hoger dan de gemeentelijke
EMU-referentiewaarde hun begroting neerwaarts bijstellen om de overschrijding van het
collectieve aandeel ongedaan te maken.
In het artikel is opgenomen, dat het college de raad informeert als de gemeente van het Rijk
een bericht heeft ontvangen dat het toegestane EMU-tekort voor alle gemeenten dreigt te
worden overschreden. Als daarop actie nodig is van de gemeente, doet het college een
voorstel voor het wijzigen van de begroting.
Artikel 9 Waardering en afschrijving vaste activa
In het tweede lid, onder a, van artikel 212 van de Gemeentewet is opgenomen, dat de
financiële verordening in elk geval de regels voor waardering en afschrijving van activa
bevat. Hieraan is in artikel 9 invulling gegeven. Voor de bepalingen over
afschrijvingsmethodieken en afschrijvingstermijnen van de immateriële en materiële vaste
activa wordt in de verordening verwezen naar de bijlage bij de verordening. In de bijlage zijn
naast de methodiek de afschrijvingstermijnen voor de verschillende categorieën immateriële
vaste activa, materiële vaste activa met economisch nut en materiële vaste activa met
maatschappelijk nut opgenomen. Deze vorm sluit aan bij de voorheen gebruikelijke
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>werkwijze in sommige gemeenten om de afschrijvingstermijnen in een apart document vast
te leggen.
Een mogelijk is om voor bepaalde vaste activa een maximale afschrijvingstermijn op te
nemen in plaats van een vaste afschrijvingstermijn. Van een maximale afschrijvingstermijn
kan met de afschrijvingstermijn naar beneden worden afgeweken. Reden hiervoor is, dat de
economische levensduur van bijvoorbeeld nieuwe riolering langer is dan die van oude
riolering. Door het opnemen van de maximale afschrijvingstermijn kan voor oude riolering
een kortere afschrijvingstermijn worden toegepast zonder hiervoor in de verordening een
aparte bepaling op te nemen.
Vanaf 1 januari 2017 is ook het activeren van investeringen met maatschappelijk nut
verplicht. Het BBV laat een aanzienlijke beleidsvrijheid aan gemeenten voor het zelf
vaststellen van de eigen afschrijvingsmethodieken en afschrijvingstermijnen. Natuurlijk geldt
hierbij wel het criterium dat gemeenten de afschrijvingsmethodiek en afschrijvingstermijn van
een actief moeten afstemmen op de verwachte gebruiksduur. Indien dit wordt nagelaten,
wordt het getrouwe beeld van de jaarrekening aangetast.
Artikel 10 Voorziening voor oninbare vorderingen
Voor de oninbaarheid van vorderingen moet een gemeente een voorziening vormen. Dit
artikel bevat regels voor het vaststellen van de hoogte van deze voorziening. Bij het artikel is
geen onderscheid gemaakt tussen gemeentelijke aanslagen en heffingen die het karakter
hebben van bulkfacturen en overige vorderingen.
Vorderingen van de gemeente worden individueel beoordeeld op oninbaarheid. Een
accountant zal eisen, dat de grote bedragen onder deze vorderingen individueel worden
beoordeeld.
Op zich zijn de bepalingen van artikel 10 niet noodzakelijk. De accountant controleert bij zijn
controle van het getrouwe beeld van de jaarrekening sowieso de hoogte van deze
voorziening.
Artikel 11 Reserves en voorzieningen
Met de wijziging van het BBV met ingang van 2017 moeten de overheadkosten apart worden
verantwoord. Daarom is het noodzakelijk geworden kostprijzen van rechten en heffingen en
van gemeentelijke goederen, werken en diensten die worden geleverd aan
overheidsbedrijven en derden, extracomptabel te onderbouwen. Daarmee vervalt ook de
noodzaak de rentevergoeding over reserves en voorzieningen in de beleidsbegroting, de
financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening aan de taakvelden toe te rekenen.
Het eerste lid bepaalt daarom, dat voor de toerekening van rentelasten en rentebaten in de
beleidsbegroting, de financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening aan de
taakvelden geen rentevergoeding over reserves en voorzieningen wordt meegenomen.
Het tweede lid bepaalt, dat het college periodiek een nota over de reserves en voorzieningen
aan de raad aanbiedt. Met het vaststellen van deze nota stelt de raad de kaders vast voor de
vorming van reserves en voorzieningen.
Voor een investeringsvoornemen kan de raad een bestemmingsreserve vormen. Een deel
van de algemene reserve wordt hiervoor afgezonderd. Hiermee wordt op de balans van de
gemeente tot uitdrukking gebracht, dat een toekomstige investering in de loop van de jaren
middels de afschrijvingen een beslag op het eigen vermogen gaat leggen. In het derde lid
zijn de voorwaarden voor een voorstel voor een dergelijke bestemmingsreserve opgenomen.
Investeringsvoornemens leiden niet altijd tot investeringen. Er bestaat het gevaar, dat
bestemmingsreserves op de balans blijven staan waar tegenover in het geheel geen
investeringsvoornemen meer bestaan. Door voor elke nieuwe bestemmingsreserve voor een
investeringsvoornemen een maximale “houdbaarheidsdatum” op te nemen kan dit worden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>voorkomen. Hiervoor is in de verordening de bepaling opgenomen dat bestemmingsreserves
die de houdbaarheidsdatum hebben overschreden, vervallen en weer aan de algemene
reserve worden toegevoegd (vierde lid).
Artikel 12 Kostprijsberekening
Artikel 212 Gemeentewet bepaalt in het tweede lid, onder b, dat de verordening in ieder
geval de grondslagen bevat voor de berekening van de door het gemeentebestuur in
rekening te brengen prijzen en van tarieven voor rechten als bedoeld in artikel 229b en
heffingen als bedoeld in artikel 15.33 van de Wet milieubeheer. De grondslagen voor de
prijzen die de gemeente bij overheidsbedrijven en derden in rekening brengt, en voor de
tarieven van rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, worden
gevormd door de opbouw van de kostprijs.
Met de herziening van het BBV met ingang van 2017 moeten de overheadkosten apart
worden verantwoord. Ze worden bij de gemeente niet meer doorberekend aan de
taakvelden. Daarmee vervalt de mogelijkheid om de integrale kostprijzen in de administratie
van de baten en lasten op taakvelden van de beleidsbegroting, de financiële begroting, het
jaarverslag en de jaarrekening in beeld te brengen. De kostprijzen moeten daarom
extracomptabel worden berekend en vastgelegd.
Het eerste lid van artikel 12 bepaalt, dat de kostprijsberekeningen extracomptabel worden
vastgelegd en dat de kostprijzen bestaan uit de directe kosten en een opslag voor de
overhead en voor de rente over de inzet van vreemd vermogen voor de financiering van
(vaste) activa die voor desbetreffende rechten en heffingen en voor de desbetreffende
goederen, werken en diensten worden ingezet.
Het tweede lid bepaalt, dat ook bijdragen aan en onttrekkingen van voorzieningen voor de
noodzakelijke vervanging van de betrokken activa en de afschrijvingskosten van de in
gebruik zijnde activa worden betrokken bij de kostprijsberekening. Voor de gemeentelijke
rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht zoals de rioolheffing,
worden in de kostprijsberekening ook de compensabele BTW en de gederfde inkomsten van
het kwijtscheldingsbeleid meegenomen.
Het derde lid geeft aan, dat de overheadkosten die kunnen worden toegerekend aan
specifieke uitkeringen en subsidies, apart onder het taakveld overhead in de administratie
worden afgezonderd en in de desbetreffende verantwoordingen over de besteding aan
specifieke uitkeringen en subsidies worden toegerekend. Dit afzonderen kan door voor deze
kosten aparte (hulp-)kostenplaatsen aan te maken en de kosten voortaan op deze (hulp-
)kostenplaatsen te boeken.
Het vierde, vijfde en zesde lid gaan over de toerekening van de overheadkosten aan de
kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht, en over de
kostprijs van prijzen van goederen, diensten en werken die worden geleverd aan
overheidsbedrijven en derden.
Het vierde lid geeft aan, dat de overheadkosten die kunnen worden toegerekend aan de
activiteiten die onder de vennootschapsbelastingplicht vallen, apart onder het taakveld
overhead in de administratie worden afgezonderd en in de belastingaangifte aan deze
activiteiten worden toegerekend. Dit afzonderen kan door voor deze kosten aparte (hulp-
)kostenplaatsen aan te maken en de kosten voortaan op deze (hulp-)kostenplaatsen te
boeken.
Het vijfde lid geeft de definitie van de kostenverdeelsleutel voor de toerekening van de
overheadkosten aan de kostprijzen van rechten en heffingen waarmee de gemeente kosten
in rekening brengt zoals de afvalstoffenheffing, en voor de toerekening van de
overheadkosten aan de kostprijzen van goederen, werken en diensten die door de gemeente
aan overheidsbedrijven en derden worden geleverd. Er wordt voor de toerekening van de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>overheadkosten bepaalt, dat deze plaatsvindt naar rato van het aandeel van de
personeelslasten inclusief inhuur derden in de totale personeelslasten inclusief inhuur
derden.
Het zesde lid handelt over de toerekening van rente over de inzet van vreemd vermogen
voor de financiering van activa aan de kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in
rekening worden gebracht, en aan de kostprijs van goederen, werken en diensten die aan
overheidsbedrijven en derden worden geleverd. Deze regels wijken niet af van de
omslagrente voor de toerekening van rentekosten en renteopbrengsten aan de taakvelden
van de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening uit het eerste lid van artikel 11 van deze
verordening. Het eerste lid van artikel 11 handelt niet over de onderbouwing van de
kostprijzen, maar over de toerekening van de werkelijke rente aan de taakvelden in de
verslaglegging.
Het zevende lid van artikel 12 geeft de berekeningswijze van de omslagrente voor het
toerekenen van de rente aan de kostprijs voor de inzet van vreemd vermogen voor de
financiering van activa. Het percentage van de omslagrente wordt afgeleid van de bij de
begroting geraamde rentekosten over het vreemd vermogen als percentage van het
aangetrokken vreemd vermogen voor de financiering.
Het zevende lid geeft voor de omslagrente voor de kostprijs van verstrekte leningen een
afwijkend voorschrift. Die kostprijs wordt gebaseerd op de rente van de lening die is
aangetrokken voor de verstrekte lening. Die rente moet worden verhoogd met een risico-
opslag voor de kans dat de (een deel van) de lening niet wordt terugbetaald. Dit heet het
debiteurenrisico. Daarnaast moeten voor het bepalen van die kostprijs natuurlijk als directe
kosten ook de afsluitkosten e.d. worden meegenomen.
Het achtste lid van artikel 12 bepaalt ten slotte, dat in de kostprijs van
vennootschapsbelastingplichtige activiteiten en grondexploitaties geen rente over de inzet
van reserves en voorzieningen wordt meegenomen. Die rente wordt door de
rijksbelastingdienst niet als kosten geaccepteerd.
Grondexploitaties vallen bij de meeste gemeenten ook onder de
vennootschapsbelastingplichtige activiteiten, maar dit hoeft altijd het geval te zijn. Voor de
methodiek van het bepalen van de omslagrente wordt in dit lid aangesloten bij de Notitie
Grondexploitaties (bijlage 3) van de Commissie BBV.
Artikel 13 Prijzen economische activiteiten
Als een gemeente goederen, diensten of werken levert aan overheidsbedrijven of derden
dan mag zij deze activiteiten niet bevoordelen als het economische activiteiten betreffen.
Economische activiteiten zijn hier activiteiten waarmee de gemeenten in concurrentie met
andere ondernemingen treedt.
Het bevoordelingsverbod houdt feitelijk in, dat ten minste een integrale kostprijs voor de
levering van goederen, diensten werken en het verstrekken van leningen garanties en
kapitaal in rekening moet worden gebracht.
Van deze verplichting kan worden afgeweken als de activiteiten worden ontplooid in het
kader van het publiek belang. Daarvoor is wel nodig dat in een raadbesluit het publiek belang
van de activiteit wordt gemotiveerd. Het raadbesluit moet worden aangemerkt als een
concretiserend besluit van algemene strekking. Het besluit moet worden bekendgemaakt in
een van overheidswege uitgegeven blad of een dag-, nieuws- of huis-aan-huisblad en moet
open staan voor bezwaar en beroep. Belanghebbenden kunnen dan binnen uiterlijk zes
weken na bekendmaking van het besluit een bezwaarschrift indienen bij de gemeente (artikel
6:7 van de Algemene wet bestuursrecht). De gemeente moet binnen zes weken een besluit
nemen over het bezwaarschrift of – indien een commissie als bedoeld in artikel 7:13 van de
Algemene wet bestuursrecht is ingesteld – binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag na
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken. Bij afwijzing
van de bezwaren kan de belanghebbende beroep instellen bij de bestuursrechter.
Voor het verplicht in rekening brengen van minimaal een integrale kostprijs voor de levering
van goederen, werken en diensten of voor het verstrekken van leningen, garanties en
kapitaal gelden een aantal uitzonderingen. Deze uitzonderingen worden in het vierde lid
opgesomd.
Artikel 14 Vaststelling hoogte belastingen, rechten, heffingen en prijzen
Het vaststellen van de tarieven voor belastingen, rechten, leges en heffingen is een
bevoegdheid van de raad. Deze bevoegdheid kan niet worden gedelegeerd (artikel 156 van
de Gemeentewet). Het eerste lid van artikel 14 bepaalt, dat de raad de tarieven voor de
belastingen, rioolheffingen en afvalstoffenheffing jaarlijks vaststelt. Een gemeenteraad die
ook voor andere rechten, leges en heffingen de tarieven jaarlijks wenst vast te stellen, kan
het eerste lid met deze rechten, leges en heffingen uitbreiden. Het betekent, dat de
bijbehorende verordeningen jaarlijks moeten worden herzien. Eventueel kan overwogen
worden om ook de verordening ‘kwijtschelding gemeentelijke belastingen’ jaarlijks te herzien.
Het vaststellen van prijzen voor de levering van gemeentelijke goederen, diensten of werken
die niet vallen onder artikel 229 van de Gemeentewet, is een privaatrechtelijke besluit. Deze
besluiten zijn een bevoegdheid van het college (eerste lid, onder e, van artikel 160 van de
Gemeentewet), maar hebben wel invloed op de hoogte van de inkomsten en raken daarom
ook het budgetrecht van de raad.
Het tweede lid bepaalt, dat tussentijdse wijzigingen van besluiten voor het vaststellen van
nieuwe prijzen en het wijzigen van prijzen die afwijken van de kaders uit de nota, vooraf ter
besluitvorming aan de raad worden aangeboden.
Artikel 15 Financieringsfunctie
Artikel 212 van de Gemeentewet bevat de bepaling, dat de financiële verordening in elk
geval regels voor de algemene doelstelling en de te hanteren richtlijnen en limieten van de
financieringsfunctie bevat. Artikel 15 geeft invulling aan deze plicht. Het artikel bevat kaders
voor het financieringsbeleid. De kaders voor de financiële organisatie van de
financieringsfunctie staan in artikel 25 van deze verordening.
In aanvulling op de regels uit de Wet financiering decentrale overheden en daarop
gebaseerde besluiten en regelingen stelt het eerste lid een aantal aanvullende kaders. Zo
mag geen gebruik worden gemaakt van financiële derivaten.
Gemeenten mogen alleen leningen en garanties verstrekken en financiële participaties
aangaan voor het behartigen van een publiek belang (artikel 2 van de Wet Fido). Daarbij
bepaalt het tweede lid van artikel 160 van de Gemeentewet, dat een besluit tot de oprichting
van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen,
coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen niet eerder wordt genomen dan nadat
de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en hij zijn wensen en bedenkingen ter kennis van
het college heeft kunnen brengen.
Het tweede lid draagt het college op bij het verstrekken van leningen, garanties en kapitaal
zo mogelijk zekerheden te bedingen om zo het financiële risico waaraan de gemeente bloot
komt te staan, te verminderen. Dit is zeker als het om grote bedragen gaat, iets om op te
letten. Als instellingen bij een gemeente aankloppen voor een lening of garantiestelling dan
hebben de banken er in de regel niet al te veel vertrouwen meer in.
Het derde lid bepaalt, dat het College de Raad hoort, voordat zij besluit een lening of
garantie (uit hoofde van de publieke taak) te verstrekken. Ook zal de Raad goedkeuring
geven aan derde partijen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Artikel 16 Tussentijdse winstneming grondexploitaties
Dit artikel heeft betrekking op de waardering en presentatie binnen de grondexploitatie. Bij
meerjarige projecten betekent dit dat (de verwachte) winst niet pas aan het eind van het
project als gerealiseerd moet worden beschouw, maar gedurende de looptijd van het project
tot stand komt en ook als zodanig moet worden verantwoord. Bij het verantwoorden van
tussentijdse winst is het noodzakelijk de nodige voorzichtigheid te betrachten.
De Commissie BBV heeft een aantal richtlijnen afgekondigd t.a.v. het tussentijds winst
nemen van grondexploitaties. Deze richtlijnen zorgen er niet alleen voor dat tussentijds winst
wordt genomen, maar dat ook in afdoende mate rekening wordt gehouden met het
voorzichtigheidsbeginsel en risico’s beter kunnen worden beheerst. Deze richtlijnen
omvatten onder meer:
- aanscherping van de definitie van grondexploitaties: eliminatie van investeringen, lasten en
te treffen voorzieningen die (te) ver verwijderd zijn van de feitelijke productie van bouwgrond;
- beperking van de looptijd tot 10 jaar;
- kostentoerekening conform Wet Ruimtelijke Ordening (WRO)/Besluit Ruimtelijke Ordening
(BRO);
- jaarlijkse herziening/actualisatie van de grondexploitatie(begroting);
- verbod op het toerekenen van rente over het eigen vermogen.
Risico’s die specifiek samenhangen met de nog te realiseren kosten en opbrengsten van de
individuele grondexploitaties worden vertaald in een percentage onzekerheid. Dit percentage
onzekerheid wordt meegewogen in de tussentijdse winstbepaling. Voor het bepalen van de
tussentijdse winst hanteert het BBV de Percentage of Completion (POC) methode. De
tussentijdse winstneming wordt genomen naar rato van de voortgang van het project.
Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de
kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. De voorgeschreven POC-rekenregel luidt:
percentage gerealiseerde kosten * percentage gerealiseerde opbrengsten = percentage
winstneming.
 x € 1.000                                                Opbrengsten Lasten Resultaat Opmerking
 Raming                                                          18.543 17.933           610 Verwacht
 Gerealiseerd                                                    14.390 15.826
 Nog te realiseren                                                 4.153    2.106
 Onzeker (bijv. 5% van de te realiseren baten en 10%
 op de nog te maken kosten). Verkoopopbrengst valt
 € 208.000 lager uit en kosten vallen € 211.000 hoger
 uit.                                                                 208     211
 Raming incl. onzekerheid                                        18.335 18.143           192 Verwacht
 Gerealiseerd/Raming                                                 78%     88%        68%
 (Tussentijdse) winstneming                                                              131 Zeker
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Artikel 17 t/m 23 Paragrafen
Het BBV geeft in de artikelen 9 tot en met 16 aan wat er in de paragrafen lokale heffingen,
weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering,
bedrijfsvoering, verbonden partijen en grondbeleid ten minste moet staan. In de financiële
verordening kan de raad bepalen, dat hij ook over aanvullende zaken in de paragrafen wil
worden geïnformeerd. Hoofdstuk 4 van de financiële verordening geeft hier geen invulling
aan, omdat vanuit de BBV als ook de vragen en antwoorden van de Commissie BBV er al
voldoende richtlijnen worden gegeven voor de opzet van de paragrafen. De Raad neemt in
deze verordening regels op wat in de genoemde paragrafen wordt opgenomen.
Artikel 24 Administratie
Onder artikel 24 zijn algemene bepalingen opgenomen voor de inrichting van de
gemeentelijke administratie. Op hoofdlijnen wordt opgedragen welke gegevens systematisch
moeten worden vastgelegd en aan welke eisen deze gegevens en de vastlegging er van
moeten voldoen.
Artikel 25 Financiële organisatie
Artikel 25 geeft de uitgangspunten voor de financiële organisatie en draagt het college op
hiervoor zorg te dragen. Het college is op grond van artikel 160 van de Gemeentewet
bevoegd regels te stellen over de ambtelijke organisatie. Deze bevoegdheid betreft ook het
stellen van regels voor de financiële organisatie, blijkt uit het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State en het nader rapport uit 2003 over de wijziging van artikel
212 van de Gemeentewet.
Artikel 25 geeft een opsomming op welke terreinen van de financiële organisatie het college
beleid en interne regels moet stellen. Om hier invulling aan te geven ligt het voor de hand,
dat het college een organisatiebesluit en een Treasurystatuut vaststelt en dat het college de
volmachten en mandaten alsook de kostenverdeelsleutels voor de (extracomptabele)
kostentoerekening vastlegt.
Bij het beleid en de interne regels voor de inkoop en aanbesteding kan gedacht worden aan
een inkoopreglement en ook aan gemeentelijke inkoopvoorwaarden.
Bij het beleid en de interne regels voor steunverlening en subsidieverstrekking gaat het om
procedures die naleving van de Europese staatssteunregels en regels voor diensten van
algemeen economisch belang, de Algemene wet bestuursrecht en de gemeentelijke
subsidieverordening waarborgen.
In geval van misbruik en oneigenlijk gebruik gaat het bijvoorbeeld om het treffen van
voldoende verificatiemaatregelen vooraf van de antecedenten van een aanvrager van een
gemeentelijke subsidie, zodat subsidies wel daadwerkelijk worden verstrekt aan
rechthebbenden.
De uitgangspunten voor de financiële organisatie zijn nodig om voor het financieel beheer en
het financieel beleid aan de eisen voor rechtmatigheid, controle en verantwoording te
voldoen. Ze creëren de randvoorwaarden, waarop de interne controle en de
accountantscontrole kan steunen bij het onderzoek naar de rechtmatigheid van de
beheershandelingen met een financieel gevolg en de getrouwheid van de jaarrekening.
Artikel 26 Interne controle
De accountant toetst jaarlijks of de gemeenterekening een getrouw beeld geeft van de
gemeentelijke financiën en of de (financiële) beheershandelingen die eraan ten grondslag
liggen, rechtmatig zijn verlopen. Het eerste lid van artikel 26 draagt het college op
maatregelen te treffen, zodat gedurende het jaar of vooraf aan de accountantscontrole de
gemeente zelf nagaat of de cijfers in de administraties een getrouw beeld geven en of de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>financiële beheershandelingen die aan de baten, de lasten en de balansmutaties ten
grondslag liggen, rechtmatig (zijn) verlopen.
Het tweede lid bepaalt, dat het college maatregelen treft, zodat wordt gecontroleerd of de
administratie van materiele bezittingen zoals gebouwen, voertuigen, computers, voorraden
en de administratie van het financieel vermogen zoals aandelen en overeenkomsten van
leningen, geldmiddelen, debiteurenvorderingen e.d. overeenkomen met wat de gemeente
daadwerkelijk bezit. Voor veel van deze bezittingen wordt een jaarlijkse controle gevraagd.
Systematisch wordt gecontroleerd of de administratie van registergoederen en
bedrijfsmiddelen overeenkomt met het daadwerkelijke bezit.
Artikel 27 Intrekken oude verordening en overgangsrecht
Bij het inwerkingtreden van de nieuwe verordening moet de oude worden ingetrokken.
Volgens de Gemeentewet is een begrotingsjaar gelijk aan een kalenderjaar. In
begrotingsjaar t worden de jaarstukken uit het begrotingsjaar t-1 vastgesteld, wordt
uitvoering gegeven aan de begroting voor het jaar t en wordt tot slot de begroting voor het
jaar t+1 vastgesteld.
De oude “Financiële verordening gemeente Hattem 2008” is nog wel van toepassing op de
investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die voor 1 januari 2017 zijn
gedaan. Met ingang van 1 januari 2017 gelden vanwege de wijzigingen van het BBV andere
bepalingen voor het activeren en afschrijven van nieuwe investeringen met maatschappelijk
nut. In het tweede lid van artikel 27 is een overgangsbepaling opgenomen. Voor
investeringen met maatschappelijk nut voor 2017 zijn de bepalingen uit de financiële
verordening gemeente Hattem 2008 nog van kracht. Met het opnemen van dit artikel kan op
de investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die voor 1 januari 2017 zijn
gedaan nog versneld worden afgeschreven.
Artikel 28 Inwerkingtreding en citeertitel
De nieuwe verordening is van toepassing op alle stukken die betrekking hebben op het
begrotingsjaar t en later.
Vaststelling
Uitgaande stukken van de raad moeten door de burgemeester worden ondertekend (eerste
lid artikel 75 van de Gemeentewet). De griffier moet de uitgaande stukken van de raad
medeondertekenen (artikel 107c van de Gemeentewet). De financiële verordening moet
worden gepubliceerd.
Binnen twee weken na vaststelling door de raad moet het college de verordening aan
gedeputeerde staten zenden (artikel 214 van de Gemeentewet). Gedeputeerde staten
kunnen te allen tijde een onderzoek instellen naar het beheer en de inrichting van de
financiële organisatie en de verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet (artikel 215 van
de Gemeentewet).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>