<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Intern Memo
Aan:        Martijn Hospers, Carla Broekhuis
Van:        Michel Mellink
CC:
Datum:      26 maart 2020
Betreft: Bestuurlijke reactienota - Doe Mee-onderzoek ‘VN-verdrag
Handicap’


Inleiding

In het voorjaar 2019 heeft de Rekenkamercommissie (RKC) besloten om mee te
doen aan het aan het Doe Mee-onderzoek ‘Beleidsscan VN-verdrag Handicap” van
de NVVR (Nederlandse Vereniging voor Rekenkamers en –commissies). Ten
behoeve van dit onderzoek is de ambtelijke organisatie gevraagd om verschillende
beleidsdocumenten aan te leveren. In september 2019 zijn de resultaten van de
beleidsscan met de gemeente gedeeld en in december heeft de RKC gevraagd of
het bestuur op de uitkomsten van dit onderzoek zou willen reageren. De RKC had
hierbij 2 specifieke vragen (zie mail 3-12-2019):
- zijn de bevindingen van de onderzoekers op basis van de beschikbaar gestelde
    documenten herkenbaar (let wel: het gaat alleen over het geformuleerde beleid
    en niet over de uitvoering van het beleid)?
- zijn er ambities dat de gemeente Hattem het inclusiebeleid verder wil gaan
    ontwikkelen?
Het doel van deze memo is om vanuit bestuurlijk perspectief een reactie te geven op
deze 2 vragen. Voordat we hierop een antwoord geven gaan we eerst kort in op het
VN-verdrag Handicap en de opbouw en de uitkomsten van het Doe-Mee onderzoek.

1. VN-verdrag rechten voor mensen met een handicap

In juli 2016 heeft Nederland het VN-Verdrag rechten voor mensen met een handicap
geratificeerd. Dit verdrag heeft als doel dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt
voor iedereen. Dit houdt in dat de samenleving er voor moet zorgen dat de
achterstanden die mensen met een beperking ervaren om volwaardig met te kunnen
doen, worden weggenomen. Dit verdrag beschrijft de rechten van mensen met een
beperking of chronische ziekte op gelijke behandeling en participatie. Belangrijke
uitgangspunten uit het verdrag zijn gelijkheid, solidariteit, autonomie en participatie.
Het gaat zowel om lichamelijke als mentale (psychische en verstandelijke)
beperkingen en chronische ziekten. Deze beperkingen ervaren mensen in al hun
levensfasen, van kind, tot jongere, volwassene en oudere. Hierbij is het belangrijk dat
de toegankelijkheid van onderwijs, werk, wonen, omgeving, informatie, gebouwen,
mobiliteit, passende zorg & ondersteuning, participatie en dienstverlening goed
geregeld zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Voor mensen met een beperking betekent een inclusieve samenleving dat ze
meedoen op voet van gelijkheid, dat ze regie hebben over hun eigen leven en dat ze
toegang hebben tot dezelfde voorzieningen en diensten als mensen zonder
beperking. Wanneer het gaat over ‘inclusie’ wordt vaak een bredere groep bedoeld.
Niet alleen de groep mensen met een beperking, maar ook andere groepen die om
verschillende redenen worden uitgesloten van volwaardige deelname aan de
samenleving (bijv. leeftijd, etnische herkomst, seksuele oriëntatie of genderidentiteit).

Met de ratificatie van dit VN-Verdrag is aan de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de
verplichting toegevoegd om in de periodiek vast te stellen plannen op te nemen hoe
de gemeenteraad wil werken aan implementatie van dit verdrag. Het ‘Amendement
Van der Staaij en Bergkamp’ geeft aan dat het de voorkeur verdient dat deze
periodieke plannen worden samengevoegd tot één integraal plan voor het hele
sociaal domein. Hoewel de gemeenten niet meteen aan de normen van het Verdrag
hoeven te voldoen, is het wel de bedoeling dat de gemeenten een start maken met
de implementatie om te komen tot een inclusieve samenleving. Bij de ontwikkeling
van beleid moeten mensen met een beperking en hun vertegenwoordigende
organisaties betrokken worden. Niet alle voorzieningen in de gemeente hoeven direct
toegankelijk te zijn: het gaat om een geleidelijke verandering.


2. Doe mee-onderzoek – VN verdrag Handicap

Opbouw en vraagstelling
Het Doe Mee onderzoek heeft plaatsgevonden in de vorm van een beleidsscan en
beperkt zich tot het sociaal domein. Uitvoeringsplannen zijn niet apart bestudeerd.
Vanuit de gemeente Hattem zijn de volgende documenten aangeleverd:
- Maatschappelijke visie Gemeente Hattem - 2015 – 2025
- Beleidsnota Wmo Gemeente Hattem (verlengd door gemeenteraad tot 2022, d.d.
   11-02-2019);
- Beleidsnota Werk en Inkomen (verlengd door gemeenteraad tot 2022, d.d. 11-02-
   2019);
- Lokale nota Jeugdhulp (verlengd door gemeenteraad tot 2022, d.d. 11-02-2019);
- Human Capital Agenda
- Nota Volksgezondheid Hattem
- Sportagenda gemeente Hattem
- Programma Dienstverlening

Deze beleidsdocumenten zijn getoetst aan de hand van een analysekader dat als
bijlage in het onderzoek is opgenomen. Er is beoordeeld of er sprake is van
inclusiebeleid of een lokale inclusie agenda, in welke fase van de beleidsvorming de
gemeente zich bevindt en op welke manier de doelgroep hierbij betrokken is. Mocht
de gemeente geen beschikking hebben over een inclusiebeleid, dan is er gekeken
naar de manier waarop er in de beleidstukken die geformuleerd zijn op basis van de
Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet wordt verwezen naar het VN-verdrag en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>rekening wordt gehouden met rechten en positie van mensen met een handicap. Aan
het onderzoek hebben 47 gemeenten deelgenomen.

Uitkomsten Beleidsscan VN-Verdrag Handicap Hattem
Uit de beleidsscan VN-verdrag blijkt dat de gemeente Hattem zich in een
verkennende fase voor inclusiebeleid bevindt. De gemeente Hattem hanteert niet
zozeer inclusiebeleid, maar heeft wel een maatschappelijke visie, waarin in de
documenten regelmatig naar wordt verwezen. Bij het opstellen van deze visie zijn de
relevante adviesraden betrokken geweest. Er is geen specifieke informatie gevonden
over de rol van ervaringsdeskundigen. In alle beleidsdocumenten wordt aandacht
besteed aan de doelgroep. Ondanks het ontbreken van inclusiebeleid en de looptijd
van het beleid is er meer dan gemiddeld aandacht voor doelgroep inwoners met een
beperking, met oog voor de randvoorwaarden die inclusie van deze doelgroep
mogelijk maken.

In vergelijking met de 47 andere gemeenten die hebben meegedaan, zitten 35
gemeenten ook in een verkennende fase. De andere 12 gemeenten hebben echt de
beschikking over een inclusiebeleid. In slechts een aantal gevallen wordt binnen
deze groep van gemeenten gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen en de helft
van de gemeenten maakt gebruik van adviesraden.


3. Bestuurlijke reactie

Herkent de gemeente zich in de uitkomsten van het onderzoek?
In het onderzoek wordt geconstateerd dat de gemeente Hattem geen afzonderlijk
inclusie beleid heeft. Dit is een terechte constatering. Ondanks dat constateren de
onderzoekers ook dat in het huidige beleid binnen het sociaal domein ‘meer dan
gemiddeld aandacht is voor de doelgroep inwoners met een beperking en
randvoorwaarden die inclusie van deze doelgroep’. We zijn namelijk ook van mening
dat in de verschillende documenten aandacht wordt besteed aan de doelgroep van
het VN-verdrag. Voorbeelden hiervan zijn:

-   in de maatschappelijke visie zijn leidende principes opgenomen gericht op ouder
    worden en meedoen in de samenleving (bijv. (bijv. mogelijkheden van mensen
    met een handicap zijn leidend, levensloopgeschikte woningen krijgen prioriteit).
-   in de kadernota – beleidsnota Wmo is opgenomen dat “inwoners met een
    beperking alleen zelfredzaam kunnen zijn en participeren als de openbare ruimte
    en maatschappelijke voorzieningen voor hen toegankelijk zijn. Voorzieningen zijn
    zoveel mogelijk geclusterd en we zien deze als ontmoetingsplaatsen van
    inwoners en activiteiten. Meedoen in de samenleving vinden we belangrijk.
    Daarom streven we naar een optimale toegankelijkheid van voorzieningen voor
    inwoners met een beperking.” Zowel in de Kadernota als ook in het Beleidsplan
    Wmo is het volgende beleidsuitgangspunt opgenomen: “Mensen met een
    beperking moeten in staat zijn om gebruik te maken van algemene voorzieningen.
    Dit vraagt om toegankelijke gebouwen”.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>-   in de Human Capital Agenda is als één van de doelstelling opgenomen om om
    inclusie te creëren voor kwetsbare kandidaten op de arbeidsmarkt.
-   In de nota Volksgezondheid Nota Volksgezondheid wordt bij het onderdeel
    ‘gezonde leefomgeving’ aangegeven dat bij (her)inrichting en het beheer van de
    openbare ruimte rekening wordt gehouden met de gezondheidsaspecten en
    speciale doelgroepen.
-   In de sportagenda is een onderdeel opgenomen over sporten voor mensen met
    een beperking.

Hiermee kennen de nota’s uitgangspunten die goed passen in de geest van het
verdrag. We hebben de afgelopen jaren de focus gelegd op de uitvoering. De basis
voor de uitvoering wordt gevormd door de transformatie-agenda. In de
transformatieagenda zijn de beleidsuitgangspunten binnen het sociaal domein
vertaald naar activiteiten gericht op transformatie. Dit geldt ook voor
beleidsuitgangspunten gericht op de doelgroep van het VN-verdrag. Voorbeelden
van uitwerkingen hiervan zijn PlusOV, Woningaanpassingen en hulpmiddelen, Pilot
Aangepaste woningen, Samenwerkingsovereenkomst Opstapregeling en Antistigma
campagne Welkom in de wijk, sluitende aanpak verwarde personen, beschut werk en
garantiebanen.

Dat een deel van de nota’s geen letterlijke verwijzing kent naar het VN-verdrag, komt
doordat een deel van de nota’s voor de ratificatie zijn opgesteld. De beleidsnota’s
voor de Wmo, Jeugdhulp en Participatie hebben we de afgelopen jaren verlengd. We
waren van mening dat de beleidsuitgangspunten nog grotendeels actueel waren en
dat deze voldoende houvast bieden om als kader voor de transformatie te dienen.
Door het verlengen creëerden we ruimte om ons op de uitvoering te richten, maar
ook beleidsmatige input te kunnen leveren op de ontwikkeling van de
omgevingsvisie.

Heeft de gemeente een ambitie om het inclusiebeleid verder wil gaan
ontwikkelen?

Inclusiebeleid integreren in een beleid sociaal domein en omgevingsvisie
Het onderzoek geeft aan dat de gemeente Hattem in een verkennende fase zit van
de ontwikkeling van het inclusiebeleid. De ratificatie van het VN-verdrag leidt er toe
dat gemeenten het VN-verdrag moeten borgen in ons beleid. Dit geldt natuurlijk ook
voor de gemeente Hattem. Op dit moment hebben we geen specifiek inclusiebeleid,
maar zijn er verschillende beleidsmatige uitgangspunten verdeeld over verschillende
beleidsnotities. Het integreren van beleid in het kader van het VN-verdrag in één
notitie heeft wat ons betreft heeft een meerwaarde. Dit geldt in breder zin ook voor
ons Wmo-, Jeugdhulp-, Participatie- en Volksgezondheidsbeleid. Er zitten zoveel
raakvlakken en overlap tussen deze beleidsterreinen. Onze ambitie was en is nog
steeds om te komen tot een beleid sociaal domein, waarin we deze 4 vormen van
beleid willen integreren. Ook het inclusiebeleid kent hiermee grote raakvlakken. We
zouden er dus naar willen streven om ook het inclusiebeleid te integreren in het
beleid Sociaal Domein, zodat de vraagstukken vanuit inclusie kunnen koppelen aan
de mogelijkheden die Wmo, Participatie en Jeugd kunnen bieden. Wat ons betreft
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>levert dat meer op dan een afzonderlijk inclusiebeleid op te stellen waarin we of
thema’s en doelgroep van elkaar loskoppelen of juist weer veel doublures in beleid
gaan realiseren.
Op visieniveau zien we heel veel raakvlakken met de omgevingsvisie en inclusie. In
2021 treedt namelijk de nieuwe Omgevingswet in werking. Nieuw in de wet is dat er
ook maatschappelijke doelen zijn opgenomen. Deze doelen richten zich op het
bereiken en in standhouden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, maar
ook op het gebruik van de leefomgeving om maatschappelijke opgaves te vervullen.
Hierdoor wordt een nadrukkelijke link gelegd met het sociaal domein.

De ontwikkeling van inclusiebeleid koppelen aan de logische momenten waarop we
aan slag zijn gaan met visie- en beleidsontwikkeling, t.w. omgevingsvisie en beleid
sociaal domein.
We willen de ontwikkeling en integratie van inclusiebeleid op visie en beleidsniveau
koppelen aan de volgende 2 trajecten, t.w.:
- Ontwikkeling omgevingsvisie:
   In 2019 zijn we gestart met de ontwikkeling van de omgevingsvisie, deze visie zal
   in 2020 verder vorm krijgen en eind 2020 worden vastgesteld.
- Ontwikkeling beleid Sociaal Domein:
   Ons beleid op Wmo, Jeugdhulp en Participatie heeft een looptijd t/m 2022. De
   ontwikkeling van de omgevingsvisie levert ons inzichten op die we kunnen
   gebruiken bij de actualisatie en integratie van ons beleid tot een beleid Sociaal
   Domein. Na vaststelling van de omgevingsvisie willen het proces uitlijnen om te
   komen tot dit beleid, zodat we in 2021 de actualisatie van het beleid kunnen
   uitvoeren.

MM, 290120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>