<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen
Om de Landskroon 3
7722 VG Dalfsen



       Hare excellentie mevrouw C. van der Wal-Zeggelink
       Ministerie voor Natuur en Stikstof
       Postbus 20401
       2500 EK Den Haag

       Betreft: Stikstofuitstoot Lelystad Airport

       Dalfsen, 12 oktober 2022.

       Hooggeachte mevrouw van der Wal-Zeggelink,

       Namens de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL), u niet onbekend, vraag ik
       graag uw aandacht voor het volgende.

       Ons land ziet zich voor grote materiële én immateriële opgaven geplaatst om tijdig en afdoende
       de stikstof- en overige emissieproblematiek het hoofd te bieden. Vooral boeren weten zich
       daardoor in hun bestaan bedreigd, en met hen velen in hun omgeving. U en uw collega P.
       Adema van LNV, aan wie wij een brief van gelijke strekking sturen, weten dat natuurlijk als geen
       ander.

       Tegelijkertijd blijkt uit recentelijk gewobd materiaal dat het ministerie van IenW onverdroten
       doorgaat met het uitwerken van narratieven om Lelystad Airport (LA) te kunnen openen. En dat
       gebeurt niet met de intentie een gepaste bijdrage te leveren aan het oplossen van de emissie-
       en klimaatcrises. Integendeel. Uit de stukken blijkt dat IenW wil proberen om milieuwinst als
       gevolg van krimp bij Schiphol één-op-één te verbinden aan de opening van LA, maar een kind
       begrijpt dat de winst bij Schiphol in rook opgaat, als de ‘weggekrompen’ vluchten vanaf LA
       uitgevoerd gaan worden. Schiphol, nu no. 2 op de door uw ministerie opgestelde ranglijst van
       grootuitstoters, zal misschien iets dalen, maar daar staat tegenover dat LA met stip op plaats 20
       zal verschijnen.

       In zijn rapport 'Wat wel kan’ adviseert de heer J. Remkes om prioriteit te geven aan het,
       desnoods gedwongen, uitkopen van de 500 à 600 piekbelasters. Hij bestempelt dit als de ‘minst
       kwade oplossing’. Namen van bedrijven noemt hij niet, maar hij spreekt wel de verwachting uit
       dat vooral naar agrarische ondernemingen zal worden gekeken. De heer Remkes sluit echter
       uitdrukkelijk industriële bedrijven niet uit.

       Tegen deze achtergrond plaatsen wij de volgende 9 kanttekeningen over Lelystad Airport.

       1. Bedreiger van N-2000 gebieden. Vliegveld Lelystad ligt zelf dicht bij Natura2000 gebied.
       Daarenboven lopen de geprojecteerde B+ routes en grote delen van de aansluitroutes laag over
       de door stikstof en andere emissies nu al zwaar overbelaste Natura2000 gebieden van met
       name de Veluwe en Salland, maar ook van de Weerribben/Wieden. Bovendien zullen deze
       gebieden geconfronteerd worden met toenemend wegverkeer van en naar Lelystad. (Actuele
       prognoses van de provincie Flevoland gaan uit van extra wegverkeer voor 7 miljoen
       vliegtuigpassagiers.)

       2. Piekuitstoter nr. 20. Blijkens de PAS-melding 2019 van het luchthavenbedrijf zelf zal LA bij de
       beoogde 45.000 vliegtuigbewegingen (vtb.) leiden tot een toename van 524.000 kg NOx uitstoot.
                                                                                                     1/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Alleen al door deze toename ten opzichte van het referentieniveau zou LA zich hiermee op
plaats 20 van de Top 100 van stikstofuitstoters nestelen. Luchthaven Schiphol staat na Tata steel
op plaats 2.

3. Onvolledige stikstofberekeningen. Onderzoek van SATL heeft aangetoond dat het
luchthavenbedrijf bij zijn berekeningen niet alle wegverkeer van en naar Lelystad op correcte
wijze heeft meegenomen. Zo waren alle voor de Natura2000 cruciale wegen – wegen binnen 5
km van een Natura2000 gebied - weggelaten in de bepaling van de LA-gerelateerde emissies. Dit
betekent dat de uitstoot nog hoger zal uitvallen dan 524.000 kg NOx. Van overheidswege is
inmiddels erkend dat de berekeningen van IenW en de Schiphol groep onjuist waren. (Het OM
doet op dit moment onderzoek of er sprake is geweest van kwade trouw.)

4. Meeste uitstoot niet meegerekend. Bij het berekenen van de 524.000 kg NOx zijn alle
emissies boven 900 meter weggecijferd. Het hoeft geen betoog dat het hierbij om een veelvoud
gaat van wat onder 900 meter wordt uitgestoten en dat deze emissies hoe dan ook ergens
zullen neerslaan, met alle gevolgen van dien voor natuur en klimaat. En dat terwijl de
emissieberekeningen bedoeld zijn om alle effecten op milieu en klimaat zo goed mogelijk in
beeld te brengen, opdat verantwoorde beleidskeuzes gemaakt kunnen worden. De
emissieproblematiek overstijgt het regionale, nationale en sectorale en valt niet (langer) te
rijmen met schijnbewegingen en uitzonderingen.
In dit verband vragen wij aandacht voor het antwoord dat SATL al in december 2019 heeft
ontvangen van de EC (zie bijlage: email van 18 december 2019 van ENV NECD TEAM, DG.Env C.3
– Clean Air). Hieruit blijkt dat Nederland de emissies boven de 900 meter niet rapporteert, maar
dat deze wel degelijk als memo-items moeten worden opgenomen in de rapportages aan de EC.
Dat roept de vraag op of Nederland deze emissies inmiddels heeft gerapporteerd en of het niet
voor de hand ligt deze emissies in de berekening van depositie mee te nemen.

5. Salami-aanvraag. Het luchthavenbedrijf probeert de hoge stikstofcijfers (en andere hem
onwelgevallige uitkomsten) te maskeren c.q. te omzeilen door een natuurvergunning aan te
vragen voor een eerste tranche van slechts 10.000 vtb. Europese regelgeving vereist evenwel
aanvragen voor complete projecten, in dit geval dus voor 45.000 vtb. SATL en andere partijen
keren zich tegen deze gefaseerde salami-aanpak en zullen de aanvraag voor 10.000 vtb. tot op
het hoogste niveau aanvechten.

6. Waterbedoplossing. Zoals hierboven al is aangegeven, speelt IenW met het narratief om de
emissie- en omgevingswinst die met krimp naar 440.000 vtb. op Schiphol kan worden geboekt te
koppelen aan de voorwaarde dat LA opengaat voor 45.000 vtb. Het is zonneklaar dat hier sprake
is van een waterbedoplossing, die niet zal bijdragen aan het oplossen van de milieu- en
klimaatproblemen. Niet spreiden, maar generiek en substantieel verminderen van de belasting
van milieu en omgeving is geboden voor de luchtvaartsector, die immers tot de grootste
vervuilers behoort en zonder ingrepen nog lang zal blijven behoren. Nu willen kapitaliseren op
ongewisse technologische ontwikkelingen is onverantwoord. Met 440.000 vtb. zet IenW
overigens in op de bovengrens van een door het ministerie zelf gedefinieerde bandbreedte van
400.000 – 440.000 vtb. die nodig zouden zijn om Nederland adequaat te faciliteren. De
Staatsagent van het ministerie van Financiën evenwel oordeelt dat een aantal van 350.000 vtb.
voldoende is. Ook CE Delft komt op dat getal uit in haar onderzoek uit 2021. Zo bezien is er dus,
alleen al om die reden, geen enkel nut of noodzaak om Lelystad Airport voor groot
handelsverkeer te openen.

7. Blokkade woningbouw. De berekeningen in de Passende Beoordeling t.b.v. de aanvraag
natuurvergunning laten zien dat de stikstofuitstoot van LA op termijn elk jaar opnieuw 334.000
(volgens de PAS-melding uit 2016) tot 524.000 kilo NOx (volgens de geactualiseerde PAS-melding
uit 2019) bedraagt (waarbij nota bene emissies alleen zijn berekend tot 900 m hoogte en het
netwerkeffect van wegverkeer te beperkt was). Ter vergelijking: de realisatie van een typische
                                                                                            2/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>woonwijk van 150 woningen kost 718 kg NOx. In plaats van LA kunnen dus 70.000 woningen
gebouwd worden. Elk jaar opnieuw! En uit het Europees Luchtvaart Milieurapport 2022 van
EASA blijkt opnieuw, dat juist bij vernieuwing van de vliegtuigen de stikstof-emissies naar
verwachting onevenredig sterk toenemen. De conclusie is dan ook dat een opening van LA voor
groot handelsverkeer verregaand negatieve gevolgen heeft voor de ontwikkelruimte van
Nederland.

8. Zinloos salderen. Uit diverse berekeningen blijkt dat LA - net als de meeste regionale
luchthavens in Europa - gedoemd is een verliesgevend vliegveld te blijven. Alleen de eerste van
drie investeringsfases is afgerond en daarbij is nu al het totaal van de geraamde kosten voor de
complete aanleg ruim overschreden (ruim € 200 mln i.p.v. de geraamde investering van ca € 90
mln). En ondertussen lopen de exploitatiekosten almaar op. Salderen van stikstofruimte zou de
financiële problemen nog verder vergroten en bijdragen aan - wat in de economie wordt
genoemd - ‘sunk cost fallacy’: goed geld naar kwaad geld blijven dragen. Gemeenschapsgeld wel
te verstaan. Salderen ten behoeve van LA zal bovendien de salderingsmogelijkheden voor
agrariërs beperken.

9. Vertrouwenscrisis. Voor boeren, dorpsgemeenschappen en bestuurders in Noord- en Oost-
Nederland is het een onverteerbare gedachte: boeren dwingen hun bedrijven te sluiten en
tegelijkertijd LA als piekuitstoter toestaan te beginnen. ‘Het is onbegrijpelijk en onaanvaardbaar
dat de stikstofproblematiek alleen maar op de boeren wordt betrokken en niet ook op de
luchtvaart en de industrie,’ aldus bijvoorbeeld de voltallige gemeenteraad van Oldebroek in
december 2019. Gaandeweg is, ook bij aanvankelijke voorstanders in de omgeving, het besef
gerijpt dat de macro-economische bijdrage van dit ‘vakantievliegveld’ niet alleen nihil of zelfs
negatief is, maar juist een rechtstreekse bedreiging vormt voor de materiële en immateriële
kernwaarden van de Gelderse, Overijsselse, Drentse, Friese en Flevolandse regio’s: rust en
natuur. Kernwaarden die ook landelijk van onschatbare waarde zijn. Nederland is beter af
zonder vakantievliegveld Lelystad.

SATL bundelt de krachten van 25 burgergroepen uit 5 provincies. Zij maken zich grote zorgen
over de kwalijke gevolgen van een opening van LA voor (recreatie-) economie, woon- en
leefomgeving, natuur en klimaat én over de vertrouwenscrisis die zich al jaren aftekent ten
opzichte van ‘Den Haag’. Door middel van onderzoek, dialoog en - als het niet anders kan -
juridische procedures tracht SATL deze kwalijke gevolgen te keren. Met provinciale en
gemeentelijke overheden onderhoudt SATL goede contacten.

Over genoemde punten zouden wij graag met u en uw ambtenaren op korte termijn van
gedachten willen wisselen. Een reactie uwerzijds zien we daarom met belangstelling tegemoet.

Een afschrift van deze brief gaat naar de leden van de Eerste en Tweede Kamer en naar
regionale en provinciale instanties.

Met hoogachting en vriendelijke groet, namens SATL,




dr. ir. Leon Adegeest (voorzitter)
voorzitter@satl-lelystad.nl

c.c. - Minister M.G.J. Harbers van Infrastructuur en Waterstaat
    - Leden van de Eerste en Tweede Kamer
    - Provinciale en regionale besturen


                                                                                              3/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Bijlage

E-mail van de EC over het rapporteren van emissies boven 900 m (3000 voet)


Van: <ENV-NECD@ec.europa.eu>
Datum: 18 december 2019 om 09:35:58 CET
Aan: <m.bekooy@schoemaker.nu>
Kopie: <ENV-NECD@ec.europa.eu>
Onderwerp: Antw.:⁨ Question national emission inventories and projections and reporting
NOx air traffic to the European Commission⁩

Dear Ms Bakooy,

Thank you for your email, and apologies for this delayed reply.

The Clean Air unit of the Directorate-General for Environment of the European Commission
follows the implementation of Directive (EU) 2016/2284 referred to in your email.

As you rightly point out, under Article 8 of this Directive Member States have to report air
pollutants emissions inventories, including for NOx. However, Article 4(3)(a) of the Directive
specifies that emissions from aircraft beyond the landing and take-off cycle are not accounted
for with regard to complying with the national reduction commitments and a linear reduction
trajectory established in Article 4(1) and (2); they have nevertheless to be reported, as “memo
item”, according to the reporting template in use (latest version available at:
https://www.ceip.at/ms/ceip_home1/ceip_home/reporting_instructions/annexes_to_guidelin
es/), but are not included in the “national totals” used for compliance checking.

It is correct that, in the case of the Netherlands, these “memo item” emissions related to
cruise traffic have not been reported. We will make sure that, in view of next year’s review of
the national emissions inventories, the point is passed to the Netherlands that these “memo
items”, even if not included in the “national totals” used for compliance checking, are
nevertheless to be reported.

Best regards,

ENV NECD TEAM
DG.Env C.3 – Clean Air




Website: http://ec.europa.eu/environment
Follow us on:



From: M. Bekooy <m.bekooy@schoemaker.nu>
Sent: Wednesday, November 6, 2019 5:58 PM
To: ENV NECD <ENV-NECD@ec.europa.eu>
Subject: Question national emission inventories and projections and reporting NOx air traffic
to the European Commission




                                                                                            4/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Dear Sir/ Madam,

In am writing you with a question on the national reporting in accordance with the
EMEP/EEA Guidebook and the NEC directive. We at Schoemaker Advocaten represent
a client who is litigating against the amount of NOx deposition in air traffic in the
Netherlands.

In this context our client has asserted on the basis of the Directive (EU) 2016/2284
(NEC-directive) that the reporting by Dutch authorities (in this case mainly the National
Institute for Public Health and the Environment) on the civil aviation portion of NOx
combustion emissions is incomplete as it includes LTO traffic but not cruise traffic over
914 meters.

By or under articles 8 to 10 of Directive (EU) 2016/2284 (NEC-directive) Member States
have to prepare inventory reports of emissions based on the EMEP/EEA air pollutant
emission inventory Guidebook. The EMEP/EEA air pollutant emission inventory
guidebook of 2016, July 2017, states in paragraph 1.A.3.a, 1.A.5.b. Aviation, p. 3,

        "The emissions to be included comprise the civil aviation portion of combustion
        emissions from mobile sources related to the movement of people and/or
                                     freight by air.
        The activities comprise:
           ∙ international airport traffic (LTO cycles ≤ 3000 ft (914.4 m))
           ∙ international cruise traffic (> 3000 ft (914.4 m))
           ∙ domestic airport traffic (LTO cycles ≤ 3000 ft (914.4 m))
           ∙ domestic cruise traffic (> 3000 ft (914.4 m))."

We would be much obliged if you could refer us to the department responsible for
monitoring and reporting on NOx emissions in the Commission and inform us whether
the commission has the ability to take action against incomplete reporting of NOx
emissions by Member States. Can you answer this question?

Many thanks in advance,
Kind regards,
partly on behalf of Bernard Nauta,

Maaike Bekooy




Schoemaker advocaten                 postadres:                 telefoon 0570-613015
Keizerstraat 19                      Postbus 454                mobiel 06-23411307
7411 HD Deventer                     7400 AL Deventer           fax 0570-618761
                                                                Kvk nr: 08194141



                                                                                       5/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>