<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                 Transect-PvE 20210402/TB1.0

                 Heerde, Kommerseweg 8
                 Gemeente Heerde (GD)

                 Een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven,
                 karterende en waarderende fase, met mogelijkheid tot doorstart
                 naar opgraven




IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Programma van Eisen
Format conform KNA versie 4.1 (12-02-2018)

Locatie                          Heerde, Kommerseweg 8
Projectnaam                      IVO-P Heerde, Kommerseweg 8
Versie                           1.0
Plaats binnen archeologisch proces
X IVO – Proefsleuven (IVO-P)
X Opgraven Landbodems
Opsteller(s)                    Naam, adres, telefoon, e-mail                 datum      paraaf
                                Tessa Bakker                                  12-04-
                                Archeoloog MSc                                2021
                                Transect b.v.
                                Tel: 030-7620705
                                E-mail: tbakker@transect.nl

Eindcontrole/goedkeuring        André Kerkhoven                               12-04-
(Senior KNA Archeoloog)         Senior KNA Archeoloog                         2021
                                Transect b.v.
                                Tel: 06-83220026
                                E-mail: akerkhoven@transect.nl

Opdrachtgever                   Naam, adres, telefoon, e-mail                 datum      paraaf
                                Bouwkundig Tekenburo Gerrit Scholten
                                Veldkampseweg 6b
                                8181 LN Heerde

                                Contactpersoon
                                Dhr. W. (Wouter) Jacobs
                                Tel: 0578-631701
                                E-mail: w.jacobs@gerritscholten.nl

Goedkeuring bevoegde overheid
                                Naam, adres, telefoon, e-mail                 datum      paraaf
Gemeente                        Gemeente Heerde
                                Eperweg 5
                                8181 ET Heerde
                                Archeologisch adviseur
                                Dhr. H.G. Pape-Luijten
                                Tel : 06-11707200
                                E-mail: rubiconerfgoed@gmail.com

                                Naam, adres, telefoon, e-mail                 datum      paraaf




                     IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>   Kennisgeving                              Provinciaal Depot voor Bodemvondsten
   Depothouder/eigenaar                      Gelderland

                                             Contactpersoon
                                             Dhr. S. Weiß-König
                                             Tel: 024-2402263
                                             E-mail: pdb@museumhetvalkhof.nl /
                                             s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl


Transect b.v. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de informatie, bepalingen en
eisen uit dit Programma van Eisen.




                                IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud

1.              Administratieve gegevens onderzoeksgebied ............................................................. 7
2.              Aanleiding en motivering van het onderzoek.............................................................. 8
3.              Eerder uitgevoerd onderzoek ................................................................................... 9
4.              Archeologische verwachting ................................................................................... 10
                     Regionale archeologische en (cultuur)landschappelijke context .................................. 10
                     Aard en ouderdom van de vindplaats(en) ..................................................................... 12
                     Begrenzing en oppervlakte vindplaats(en) .................................................................... 12
                     Structuren en sporen ..................................................................................................... 12
                     Anorganische artefacten................................................................................................ 12
                     Organische artefacten ................................................................................................... 12
                     Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten ................... 12
                     Motivatie........................................................................................................................ 12
                     Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen................................................. 13
     Archeologische resten kunnen zich bevinden in de top van de C-horizont, vanaf een diepte van 45-
     65 cm -Mv (12,29-11,96 m +NAP). .................................................................................................... 13
                     Gaafheid en conservering .............................................................................................. 13
5.              Doelstelling en vraagstelling ................................................................................... 14
                     Doelstelling .................................................................................................................... 14
                     Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders ...................................................... 14
                     Vraagstelling .................................................................................................................. 14
                     Onderzoeksvragen ......................................................................................................... 14
6.              Methoden en technieken ....................................................................................... 16
                     Methoden en technieken .............................................................................................. 16
                     Strategie ......................................................................................................................... 16
                     Omgang kwetsbaar vondstmateriaal ............................................................................. 19
                     Structuren en grondsporen ........................................................................................... 19
                     Lichten (van waterbodems) ........................................................................................... 20
                     Aardwetenschappelijk onderzoek ................................................................................. 20
                     Anorganische artefacten................................................................................................ 21
                     Organische artefacten ................................................................................................... 21
                     Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten ................... 21
                     Overige resten ............................................................................................................... 22
                     Dateringstechnieken ...................................................................................................... 22
                     Beperkingen ................................................................................................................... 22
7.              Uitwerking............................................................................................................ 23
                     Structuren, grondsporen, en vondstspreidingen........................................................... 23
                     Analyse aardwetenschappelijke gegevens .................................................................... 23


                                     IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                                                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                   Anorganische artefacten................................................................................................ 23
                   Organische artefacten ................................................................................................... 23
                   Archeozoölogische en -botanische resten ..................................................................... 23
                   Beeldrapportage ............................................................................................................ 24
8.             (De)selectie en conservering................................................................................... 25
                   Selectie materiaal voor uitwerking ................................................................................ 25
                   Selectie materiaal voor deponering, verwijdering en conservering .............................. 25
9.             Deponering........................................................................................................... 26
                   Eisen betreffende depot ................................................................................................ 26
                   Te leveren product......................................................................................................... 26
10.            Randvoorwaarden en aanvullende eisen ................................................................. 27
                   Personele randvoorwaarden ......................................................................................... 27
                   Overlegmomenten......................................................................................................... 27
                   Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie....................................................... 27
                   Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen .......................................................... 27
11.            Wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE.................................................... 28
                   Wijzigingen tijdens het veldwerk................................................................................... 28
                   Belangrijke wijzigingen .................................................................................................. 28
                   Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk .................................... 28
                   Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering ........................................ 28
Geraadpleegde bronnen.......................................................................................................... 29


Bijlage 1.     Luchtfoto.............................................................................................................. 30
Bijlage 2.     Toekomstige situatie ............................................................................................. 31
Bijlage 3.     Gemeentelijke beleidskaart.................................................................................... 32
Bijlage 4.     Puttenplan ........................................................................................................... 34
Bijlage 5.     Lijst met te verwachten aantallen ........................................................................... 35
Bijlage 6.     Te raadplegen specialisten/specialismen ................................................................. 36
Bijlage 7.     Deponeren, richtlijnen ........................................................................................... 37




                                  IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Administratieve gegevens onderzoeksgebied

Projectnaam                            IVO-P Heerde, Kommerseweg 8
Provincie                              Gelderland
Gemeente                               Heerde
Plaats                                 Heerde
Toponiem                               Kommerseweg 8
Kaartbladnummer                        27B
Perceelnummer(s)                       HDE00-A-2215 (deels)
x,y-coördinaten                        199.012 / 49.016
Waterkundige gegevens                  GWT VII* (noorden), GWT VI (zuiden)
CMA/AMK-status                         Nee
Archis-monumentnummer                  n.v.t.
Archis-waarnemingsnummer               n.v.t.
Oppervlakte plangebied                 Ca. 3100 m2
Oppervlakte onderzoeksgebied           Ca. 3100 m2
Huidig grondgebruik                    Braakliggend




Figuur 1. Ligging van het plangebied op een topografische kaart. Bron: pdok.nl.




                            IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Aanleiding en motivering van het onderzoek

De aanleiding voor het onderzoek is het voornemen om bebouwing te realiseren in het plangebied aan
de Kommerseweg 8 te Heerde (gemeente Heerde; figuur 1, bijlage 1). Het plangebied heeft een
oppervlakte van circa 3100 m2. De oppervlakte van de bebouwing is nog niet bekend, de locatie van de
bebouwing zal wel grotendeels overeenkomen met de bebouwing in de ontwerpschets (bijlage 2). Ook
zal er een oprit en groenvoorzieningen worden gerealiseerd. Het is nog onbekend hoe diep er
gegraven zal worden voor de realisatie van de bebouwing (bron: opdrachtgever; bijlage 2).

Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Heerde ligt het plangebied op de overgang van
een zone met een hoge archeologische verwachting naar een zone met een middelhoge
archeologische verwachting (bijlage 3). Dit houdt in dat, voor zones met een hoge archeologische
verwachting, een archeologische onderzoeksplicht geldt bij bodemingrepen met een oppervlakte
vanaf 100 m2 en een diepte vanaf 40 cm -Mv. Voor de zones met een middelhoge archeologische
verwachting geldt een archeologische onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte vanaf
1000 m2 en een diepte vanaf 40 cm -Mv.

In september en oktober 2020 is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in het plangebied (Van
Bussel en Scheeringa 2021; Transect-rapport 3015). Hieruit bleek dat het plangebied een middelhoge
verwachting heeft op archeologische waarden uit de periode Neolithicum tot en met de Vroege-
Middeleeuwen. Er is ook een middelhoge verwachting op vuursteenconcentraties ter plaatse van
boring 1 en 4.

Op basis hiervan heeft de bevoegde overheid besloten dat een vervolgonderzoek moet worden
uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek, met een eventuele doorstart naar een
opgraving (Pape-Luijten, 01-12-2020). Indien sprake blijkt van een behoudenswaardige vindplaats zal,
in overleg met de bevoegde overheid, moeten worden besloten of er een doorstart naar een
opgraving noodzakelijk is. Dit Programma van Eisen (PvE) voorziet in de kaders voor dit onderzoek.

Het PvE dient vóór aanvang van het veldwerk te zijn beoordeeld en ondertekend door de
archeologisch adviseur van de bevoegde overheid.




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Eerder uitgevoerd onderzoek

 Eerder uitgevoerd onderzoek
 Bureau- en booronderzoek
 Uitvoerder                                 Transect B.V.
 Uitvoeringsperiode                         2020
 Uitvoeringsmethode                         Bureauonderzoek en boringen
 Rapportage                                 Van Bussel, A.T.L.E. en D.S. Scheeringa, 2021. Heerde,
                                            Kommerseweg 8, gemeente Heerde (GD), Een
                                            archeologisch bureauonderzoek en inventariserend
                                            veldonderzoek, verkennende fase. Nieuwegein (Transect-
                                            rapport 3015).
 Onderzoeksmeldingsnummer                   4901118100
 Vondsten/monsters/documentatie             Digitaal: E-depot, Archis3
                                            Vondstdocumentatie: geen vondsten

De resultaten van bovenstaand onderzoek zijn verwerkt in hoofdstuk 4.




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>4. Archeologische verwachting

        Regionale archeologische en (cultuur)landschappelijke context

Landschap

Het plangebied ligt in het Utrechts-Gelders zandgebied, op de rand van het stuwwallencomplex ten
westen van de IJssel (Berendsen 2011). Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied op de
oostelijke stuwwalglooiing van het Veluwemassief (Alterra, 2017). Op de gemeentelijke
Archeologische Landschappenkaart is binnen deze landschappelijke eenheid een onderscheid gemaakt
tussen een stuwwalglooiing in het noordwesten en een sneeuwsmeltwaterglooiing in het zuidoosten
(Boshoven et al., 2010). Deze verdeling is gebaseerd op de maaiveldhoogten zoals weergegeven in het
Algemeen Hoogtebestand Nederland (AHN, versie 3; bron: www.ahn.nl).

De ligging van het plangebied aan de rand van het Veluwemassief is te zien op de AHN (versie 3). Op
deze kaart loopt de maaiveldhoogte vanaf het hoogste punt van het Veluwemassief af van meer dan
50 m +NAP naar 12,9-12,4 m +NAP in het plangebied. Vervolgens loopt het maaiveld in oostelijke
richting binnen een afstand van 1 km af naar circa 7 m +NAP . Dit is een verhang van ongeveer 6 m per
kilometer. Dichter bij het plangebied is hierbij sprake van een vrij geleidelijke overgang richting de
IJsselvallei.

Op de bodemkaart van Nederland is het plangebied gekarteerd als een zone met gooreerdgronden in
leemarm en zwak lemig fijn zand (Alterra, 2015). Dit type gronden bestaat uit zandgronden met een
humusrijke bovengrond met een dikte van 20-40 cm. De ondergrond is grijs van kleur, niet roestig en
meestal leemarm. Gooreerdgronden komen doorgaans voor tussen zones waarin zich aan de ene kant
eerdgronden en aan de andere kant podzolgronden bevinden (De Bakker, 1966). Hiervan is ook bij het
plangebied sprake.

In het noordwesten van het plangebied – ter plaatse van de stuwwalglooiing – is een grondwatertrap
VII*. In het zuidoosten – ter plaatse van smeltwaterglooiingen – is sprake van een GWT VI. De
grondwatertrap hangt hier samen met antropogene beïnvloeding van de grondwaterstand door
grondwateronttrekking (ibidem).

    •    Bij een GWT VII* is sprake van gronden waarbij het grondwater altijd dieper ligt dan 80 cm -
         Mv.
    •    Bij een GWT VI bevindt de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) zich tussen 40 en 80
         cm - Mv. De Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) ligt er dieper dan 120 cm -Mv.

Vooronderzoek

Uit het vooronderzoek blijkt dat de bodemopbouw vrij eenduidig is:

•   Onder in de boringen bevond zich een laag geel tot geel-grijs of geel-wit gekleurd zwak siltig, zwak
    grindig zand. Deze laag is geïnterpreteerd als de top van de pleistocene ondergrond (C-horizont).
    Deze werd waargenomen vanaf een diepte van 45-65 cm -Mv (12,29-12,17 m +NAP). In boring 5
    kwam deze dieper voor, namelijk vanaf 11,96 m +NAP (65 cm -Mv).
•   Boven de C-horizont was in het noorden (boringen 1-3) sprake van een circa 15 cm dikke BC-
    horizont die zich heeft gevormd in de top van de pleistocene ondergrond. Deze karakteriseerde
    zich door een meer bruingele kleur, de samenstelling was verder gelijk aan de C-horizont.
•   Boven de BC-horizont in het noorden (boringen 1-3) en boven de C-horizont in boring 4, volgde
    een laag donkerbruin, zwak siltig, matig fijn, zwak grindig, matig humeus zand. Op basis van de
    humeuziteit, donkere kleur en ingespoeld humus is deze laag geïnterpreteerd als een B-horizont.


                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>    De B-horizont heeft zich gevormd in de top van de pleistocene afzettingen. De horizont had een
    dikte van tussen 5 en 10 cm. In boringen 2 en 3 is de B-horizont, getuige het voorkomen van
    zandbrokken, deels verstoord geraakt.

In boring 5 is de B-horizont verstoord, dit is mogelijk het resultaat van bebouwing die van 1935 tot
1955 op deze plaats heeft gestaan. Boven de B-horizont is in deze boring sprake van een
grijsgekleurde, zandige laag opgebrachte grond van ongeveer 30 cm dik. Deze laag is ook in boring 4
teruggevonden. Boven de ophogingslaag in boring 4 en boven de B-horizont in boringen 1-3 was
sprake van een (sub)recente bouwvoor).

Op basis van de boringen geldt voor de zones rond boringen 2 en 3 (midden) en boring 5 (zuidwesten)
een lage verwachting voor vondstconcentraties uit de periode Midden-Paleolithicum tot en met het
Neolithicum. Voor het hele plangebied blijft op grond van het booronderzoek een middelhoge
verwachting gehandhaafd voor een sporenniveau uit de periode Neolithicum tot en met de Vroege-
Middeleeuwen. De middelhoge verwachting op vuursteenconcentraties is alleen rond boringen 1 en 4
gehandhaafd gebleven.

Archeologische waarden

In het plangebied zelf is niet eerder archeologisch onderzoek gedaan en zijn geen vondstmeldingen uit
het plangebied bekend. In een straal van 500 meter rondom het plangebied zijn enkele onderzoeken
uitgevoerd. Aangezien er een vooronderzoek in het plangebied is uitgevoerd, zijn bureau- en
booronderzoeken in het overzicht buiten beschouwing gelaten.
     • Ongeveer 480 m ten noorden van het plangebied bevindt zich het AMK-terrein 51;
          ‘Kamperklippen’. Dit is een terrein van zeer hoge archeologische waarde, met de resten van
          een grafheuvel uit het Laat-Neolithicum. De grafheuvel was oorspronkelijk 80 tot 150 cm
          hoog en had een diameter van 14-15 m. Aan de oostzijde is deze zwaar beschadigd
          (vondstmelding 3077833100).
     • Circa 130 m ten oosten van het plangebied is, naar aanleiding van een booronderzoek
          (onderzoekmelding 4564496100), een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Bij het
          proefsleuvenonderzoek zijn zes werkputten aangelegd. Hierin zijn acht paalkuilen, drie
          greppels en vier natuurlijke verstoringen aangetroffen. Een drietal paalkuilen ligt op rij, maar
          bij gebrek aan tegenhangers maken de paalkuilen waarschijnlijk hoogstens deel uit van een
          hekwerk. De sporen zijn gedateerd in de periode Nieuwe Tijd en zijn als niet
          behoudenswaardig bevonden (Pels-Ouweneel, 2019).

Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen

Heerde is langs de rand van de Veluwe ontstaan in de loop van de Vroege-Middeleeuwen. Gaandeweg
is het land rondom een bewoningskern (de ‘enk’) verder in ontginning gebracht.

Op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 is zichtbaar dat het plangebied in een heidegebied lag,
dat doorkruist werd door verschillende wegen zoals de Kommerseweg. In het plangebied is dan geen
bebouwing aanwezig. Op de kaart uit 1900 zijn aan de westkant van het plangebied steilranden
weergegeven. Gezien de wijziging van het perceel van heidegrond naar bouwgrond, heeft hier
waarschijnlijk ophoging plaatsgevonden. Op grond van historische kaarten heeft in het verleden, van
circa 1900 tot 1955, bebouwing gestaan in het noorden van het plangebied. Zowel de realisatie als de
sloop van de bebouwing kan in het plangebied geleid hebben tot een verstoring van de ondergrond. Er
zijn geen andere verstoringen bekend. Uit het booronderzoek blijkt dat, ter hoogte van boring 5, de B-
horizont verstoord is, dit is mogelijk door de voormalige bebouwing.



                           IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>       Aard en ouderdom van de vindplaats(en)

Het gehele plangebied heeft een middelhoge verwachting op archeologische resten uit de periode
Neolithicum – Vroege-Middeleeuwen. Er is een middelhoge verwachting op archeologische resten uit
het Midden-Paleolithicum – Mesolithicum rond boringen 1 en 4 uit het vooronderzoek.

De verwachting is gericht op archeologische lagen, vondststrooiingen en grondsporen, met een
gemiddelde spoordichtheid.

       Begrenzing en oppervlakte vindplaats(en)

In het plangebied is nog geen vindplaats bekend. Er worden kleine tot grote vindplaatsen verwacht,
met een omvang van 500 tot meer dan 8000 m2.

       Structuren en sporen

Uit de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum kunnen basiskampen en zogenaamde
extractiekampen, seizoensgebonden plekken waar jagers/verzamelaars gedurende een korte tijd
verbleven, worden verwacht. Dergelijke plekken kenmerken zich door een strooiing van bewerkt
vuursteen en (eventueel) haardkuilen.

Uit de periode Neolithicum – Vroege Middeleeuwen moet rekening worden gehouden met sporen van
landgebruik en nederzettingsterreinen, die voor een belangrijk deel uit grondsporen bestaan. Deze
kunnen, zeker voor wat betreft de Late Bronstijd tot en met Middeleeuwen, vondstarm zijn.
Nederzettingsterreinen kunnen zich onder andere kenmerken door erfstructuren, bestaande uit
huisplattegronden, bijgebouwen (zoals spiekers), erfgreppels, omheiningen (staken- en palenrijen),
waterputten en kuilen.

       Anorganische artefacten

Tijdens het onderzoek moet met alle mogelijke, voor de genoemde perioden karakteristieke,
materiaalcategorieën rekening worden gehouden (zoals bouwmateriaal, vuursteen, natuursteen,
keramiek, glas, pijpaarde, metaal).

       Organische artefacten

Gezien de relatief droge bodemomstandigheden, is de verwachting dat onverbrande organische
artefacten, zoals leer, onverbrand bot, textiel en hout, binnen 0,8–1,2 m -Mv niet bewaard zijn
gebleven. Onder het grondwaterniveau kunnen organische artefacten goed geconserveerd zijn.
Verbrand bot is waarschijnlijk minder aangetast en kan daarom nog worden verwacht.

       Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten

Gezien de relatief droge bodemomstandigheden, is de verwachting dat onverbrande
archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten binnen 0,8–1,2 m -Mv niet
bewaard zijn gebleven. Onder het grondwaterniveau kunnen dergelijke resten wel goed
geconserveerd zijn. Verbrande resten zijn waarschijnlijk minder aangetast en kunnen daarom nog
worden verwacht.

       Motivatie

Het gehele plangebied heeft een middelhoge verwachting op archeologische resten uit de periode
Neolithicum – Vroege-Middeleeuwen. Rond boring 1 en 4 uit het vooronderzoek is er ook een
middelhoge verwachting op archeologische resten uit het Midden-Paleolithicum – Mesolithicum.
Vanwege de geplande bodemingrepen, is de kans groot dat archeologische niveaus worden verstoord.

                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                     12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De meest geschikte onderzoeksmethode om de archeologische verwachting beter in beeld te brengen
is een archeologisch proefsleuvenonderzoek.

       Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen

Archeologische resten kunnen zich bevinden in de top van de C-horizont, vanaf een diepte van 45-65
cm -Mv (12,29-11,96 m +NAP).

       Gaafheid en conservering

Het archeologische niveau is redelijk intact gebleven. De verstoringen die in het zuiden van het
plangebied veroorzaakt zijn door de voormalige bebouwing, reiken wel tot in de B-horizont. Ter
hoogte van boringen 2 en 3 uit het vooronderzoek is verder mogelijk sprake van verploeging.

Vanuit archeologisch oogpunt betekenen de relatief droge grondwaterstanden een lage verwachting
op goed geconserveerde organische resten binnen 0,8–1,2 m -Mv.




                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. Doelstelling en vraagstelling

       Doelstelling

Het doel van dit onderzoek is het toetsen en aanvullen van de archeologische verwachting door het
opsporen en het waarderen van eventueel aanwezige archeologische resten. Het onderzoek moet,
voor zover mogelijk, inzicht geven in de aard, datering, omvang, gaafheid, conservering en begrenzing
van de mogelijk aanwezige archeologische resten.

Wanneer een behoudenswaardige vindplaats wordt aangetroffen, kan er sprake zijn van een doorstart
naar Opgraven. Het doel van het opgraven is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van
vondsten en monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over
het verleden.

       Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders

Aangezien nog onbekend is of en wat voor vindplaatsen er aanwezig zijn, is er op dit moment geen
relatie met de NOaA of andere onderzoeksagenda’s te leggen. Mochten er archeologische resten
aangetroffen worden, dan dient het verdere onderzoek aan te sluiten op de betreffende hoofdstukken
en de relevante vraagstellingen.

       Vraagstelling

Het onderzoek moet de vraag beantwoorden of in het plangebied archeologische vindplaatsen
aanwezig zijn, of deze behoudenswaardig zijn en onder welke randvoorwaarden behoud mogelijk is.

Bij een doorstart naar opgraven, moet de vraag worden beantwoord wat de vindplaats vertelt over de
bewonings-/gebruiksgeschiedenis, bewonings-/gebruikscontinuïteit en locatiegebruik van het
plangebied en zijn directe omgeving.

       Onderzoeksvragen

1.  Zijn er in het plangebied archeologische resten aanwezig in de vorm van grondsporen, en/of
    vondsten?
2. Hoe ziet de bodemopbouw in het plangebied eruit en in hoeverre is deze intact?
3. Wat is de aard, diepteligging, samenhang en spreiding van de aanwezige archeologische resten,
    grondsporen en structuren (horizontaal en verticaal)?
4. Wat is de datering van de archeologische resten op basis van (chrono-)stratigrafie en
    typochronologie? En in hoeverre is er sprake van (dis-)continuïteit in gebruik/bewoning?
5. Welke categorieën vondstmateriaal zijn aanwezig en in welke mate (ook in relatie tot elkaar)?
    Wat zegt de aard en mate van voorkomen van het vondstmateriaal over het gebruik van het
    plangebied in het verleden?
6. Welke depositionele en post-depositionele processen zijn te onderscheiden en in hoeverre
    hebben deze invloed gehad op de bewoningsgeschiedenis en vondstcontexten?
7. Hoe verhouden de onderzoeksresultaten zich tot de resultaten uit het vooronderzoek?
8. Wat is de relatie met omliggende historische/archeologische resten?
9. Wat is de fysieke en inhoudelijke kwaliteit van de aangetroffen archeologische resten (gaafheid
    en conserveringsgraad)? Is sprake van (een) behoudenswaardige archeologische vindplaats(en)?
    (Maak voor het beantwoorden van deze vraag gebruik van de KNA-waarderingssystematiek).
10. Kan op basis van de resultaten een advies geformuleerd worden t.a.v. het vervolg in de
    archeologische monumentenzorg (vrijgeven/behoud in situ/opgraven). Zo ja, hoe luidt deze?
11. Zijn er vanuit de toestand van de archeologische resten, bodemcondities en toekomstig gebruik
    mogelijkheden voor behoud in situ?

                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>12. Bij afwezigheid van een vindplaats; wat is hier de verklaring voor (verstoord, ander landschap dan
    verwacht, e.d.)?




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>6. Methoden en technieken

       Methoden en technieken

Het onderzoek wordt uitgevoerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Indien sprake blijkt van
een behoudenswaardige vindplaats zal, in overleg met de bevoegde overheid, moeten worden
besloten of er een doorstart naar Opgraving wordt gestart.

De volgende protocollen van de KNA 4.1 zijn op het onderzoek van toepassing:
•    Protocol 4003 – Inventariserend Veldonderzoek (IVO-Proefsleuven).
•    Protocol 4004 – Opgraven, specificaties OS02 tot en met OS11.
•    Protocol 4006 – Specialistisch onderzoek.
•    Protocol 4010 – Depotbeheer.

Daarnaast zijn de volgende standaarden en richtlijnen op dit onderzoek van toepassing:
•   KNA-Leidraad Proefsleuvenonderzoek (Borsboom/Verhagen, 2009).
•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002).
•   KNA-Leidraad Archeobotanie (Kooistra/Brinkkemper, 2016).
•   KNA-Leidraad Archeozoölogie (Lauwerier, 2011).
•   KNA-Leidraad Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal.

Onderstaande beschreven methoden en technieken vormen hier een aanvulling op. Bij
tegenstrijdigheden worden de protocollen en leidraden van de KNA 4.1 aangehouden.

       Strategie

In het plangebied moet rekening worden gehouden met kleine tot grote vindplaatsen met
archeologische lagen, vondststrooiingen en grondsporen, met een gemiddelde spoordichtheid. Op
basis van de KNA-leidraad Proefsleuvenonderzoek is gekozen voor een stippellijnpatroon, inhoudende
een dekkingsgraad van 10%.
• In het plangebied worden vier proefsleuven aangelegd van 20 bij 4 meter (320 m2 in totaal),
     conform het puttenplan in bijlage 4.
• Indien sprake blijkt te zijn van een behoudenswaardige vindplaats, wordt in overleg met de
     bevoegde overheid overgegaan naar een Opgraving.
• Het puttenplan kan op basis van de werkelijke veldsituatie aangepast worden naar bevinding van
     de projectleider in het veld. Bij substantiële afwijkingen i.c. afwijkingen die van invloed kunnen
     zijn op de representativiteit van het onderzoek, wordt eerst contact opgenomen met de bevoegde
     overheid.

Aanleg en documentatie vlakken

•   Er worden zoveel vlakken aangelegd als er archeologische niveaus zijn.
•   Vlakken worden machinaal aangelegd met een graafmachine, voorzien van een gesloten gladde
    bak met glad snijvlak (geen tandenbak).
•   Het machinaal verdiepen dient laagsgewijs plaats te vinden, zodanig dat geen archeologische
    niveaus over het hoofd worden gezien i.c. vergraven en per stratigrafisch niveau en per spoor
    aanlegvondsten kunnen worden verzameld.
•   Er dient tijdens de aanleg van vlakken continu één archeoloog bij de graafmachine te blijven. Deze
    bewaakt onder andere de aanlegoppervlakte- en diepte, signaleert archeologische lagen, sporen
    en vondsten én krast sporen in. Zo nodig geeft hij hiertoe de graafmachinist aanwijzingen.
•   Tijdens het verdiepen wordt bij iedere haal van de graafmachine het vlak systematisch en
    vlakdekkend met een metaaldetector afgezocht op metaalvondsten (geen discriminatie op Ferro).

                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    Ook worden de vlakken systematische en vlakdekkend met een metaaldetector afgezocht op
    metaalvondsten. Metaalvondsten worden als puntlocatie (X-, Y- en Z-waarden) ingemeten. De
    metaaldetector moet van een voor archeologisch onderzoek getest en erkend merk en type zijn.
•   Grondsporen worden direct na aanleg van het vlak ingekrast met een meetpin en voorzien van
    een spoornummer.
•   Sporen en lagen die zowel in het vlak als in het profiel zichtbaar zijn, krijgen hetzelfde spoor- en
    laagnummer.
•   Om de leesbaarheid te vergroten, worden sporen (en zo nodig delen van het vlak) altijd met de
    schep opgeschaafd.
•   Het vlak wordt direct na aanleg gefotografeerd (voordat deze is verstoven, verregend of vertrapt).
•   Archeologische vlakken worden digitaal met een dGPS/Total Station (RD-coördinatenstelsel), of
    analoog getekend (schaal 1:50), en beschreven. Ook worden de contouren van de werkputten en
    profielpinnen met behulp van een dGPS/RTS ingemeten.
•   NAP-hoogtes worden gemeten op alle relevante vlakken in één raai in het midden van de werkput
    met intervallen van 5 meter, evenals om de 5 meter van het maaiveld langs de lange zijde van de
    werkput waar ook de profielen worden beschreven.
•   Indien de bodem van het plangebied volledig is verstoord, kan worden volstaan met enkele foto’s
    waaruit dit blijkt en een aantekening hiervan in het dag- en/of weekrapport. De putgrens of
    ontgravingsgrens wordt altijd ingemeten, evenals de maaiveldhoogte en NAP-hoogte van elk vlak
    en de putrand.

Verzamelwijze en documentatie vondsten en vondstconcentraties

•   Aanlegvondsten worden per vak van 4 bij 5 meter verzameld en geadministreerd.
•   Vondsten worden per spoor(vulling), of als dit niet mogelijk is, per laag verzameld en
    geregistreerd.
•   Stortvondsten worden per werkput verzameld en geregistreerd.
•   Vondstconcentraties worden ingemeten en gefotografeerd. Vondsten uit vondstconcentraties
    worden per vondstconcentratie verzameld en onder het spoor- en/of vondstnummer van de
    vondstconcentratie geregistreerd. Bij gelaagde vondstconcentraties worden de betreffende
    vondsten ook per laagvulling verzameld en gedocumenteerd. Bij vondstconcentraties met een
    oppervlakte groter dan 4 m2 wordt met de bevoegde overheid overlegd over de verzamel- en
    documentatiewijze.
•   Bij het aantreffen van complexe sporen en/of vondstconcentraties (bijvoorbeeld
    aardewerkconcentraties) en/of structuren wordt de opgravingsstrategie overlegd met de
    bevoegde overheid. De bevoegde overheid besluit hoe de aangetroffen resten worden
    onderzocht en geborgen.
•   Belangrijke vondsten worden in situ gefotografeerd en als puntlocatie ingemeten. Onder
    bijzondere vondsten vallen onder andere vondsten die door hun grootte en zeldzaamheid
    afwijken van de rest van het aangetroffen vondstcomplex.

Vuursteen

•   Wanneer vuursteen wordt aangetroffen wat duidt op een ‘vuursteenvindplaats’ (vanaf 3 vondsten
    per m2), worden de werkzaamheden stilgelegd en wordt er eerst contact opgenomen met de
    bevoegde overheid en de opdrachtgever. De strategie voor de omgang met
    vuursteenvindplaatsen is als onderstaand. Eerst wordt in overleg met de bevoegde overheid
    besloten of deze strategie wordt toepast dan wel aangepast.
        o Bij het aantreffen van bewerkt vuursteen wordt niet verder mechanisch verdiept, maar
             wordt eerst een zone van 4 x 5 m rond de vondst opgeschaafd met de schep.



                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>         o   Indien binnen deze zone meer dan 5 stuks bewerkt vuursteen wordt vastgesteld, wordt
             niet verder verdiept, maar wordt eerst met megaboringen (15 cm diameter
             Edelmanboor) de begrenzing van de vondstconcentratie vastgesteld. Om de begrenzing
             van de vondstconcentratie te kunnen bepalen worden vanuit het vlak, over de volle
             sleuflengte en sleufbreedte boringen gezet. De boringen worden om de 2 meter, in
             parallelle raaien gezet, die 1 m uit elkaar liggen. De boringen dienen verspringend te
             worden gezet. Iedere werkput omvat minimaal vier boorraaien. De boringen dienen tot
             minimaal 50 cm in de C-horizont van het pleistocene zand te worden gezet. De volledige
             inhoud van iedere boorkern moet met schoon water worden gezeefd over een zeef met
             een maaswijdte van 3 mm. Op basis van de zeefresultaten wordt met de bevoegde
             overheid overlegd of er sprake is van een vuursteenconcentratie en over de te volgen
             vervolgstrategie.

Bemonstering

•   Grondsporen worden alleen bemonsterd voor zover dit van belang is voor de waardering en
    anders alleen na overleg met de bevoegde overheid.
•   Monsters bestaan uit minstens 5 liter en worden bewaard in luchtdichte zakken of emmers. Bij
    minder spoorvolume of minder volume van de vulling, wordt het hele spoor i.c. de hele
    betreffende vulling bemonsterd.

Indien er sprake is van een doorstart:

•   Uit iedere archeologische laag wordt minimaal één monster algemeen genomen (5 liter).
•   Van iedere muurrest worden ten minste twee bakstenen verzameld (met kalkmortel).
•   Van iedere huisplattegrond en bijgebouw worden minimaal twee paalkuilen bemonsterd (per
    vulling 5 liter).
•   Hout van structuren, zoals resten van staanders en gebinten worden in overleg met het bevoegd
    gezag bemonsterd.
•   Kuilen die ruimtelijk samenhangen met huisplattegronden en bijgebouwen worden altijd
    bemonsterd (per vulling 5 liter).
•   Wandgreppels en erfgreppels worden altijd bemonsterd (per vulling 5 liter).
•   Waterkuilen, waterputten en andere grote kuilen worden altijd bemonsterd (per vulling 5 liter).
•   Van eventuele grafstructuren worden grafkuil en randstructuren bemonsterd (ieder per vulling 5
    liter).
•   Overige monsters worden genomen naar inzicht van de archeologisch projectleider.
•   Bij minder spoorvolume of minder volume van de vulling (minder dan 5 l), wordt het hele spoor
    i.c. de hele betreffende vulling bemonsterd.
•   Monsters worden bewaard in luchtdichte zakken of emmers.

Foto’s

•   De foto’s hebben een resolutie van minimaal 5 megapixel.
•   Op iedere vlak, coupe- en profielfoto wordt een fotobordje, maatbalk c.q. jalonstok(-en) en een
    noordpijl mee gefotografeerd. Op het fotobordje staan tenminste de projectnaam, Archis-
    onderzoeksmeldingscode, datum, werkputnummer, vlaknummer en eventueel spoornummer.
    Extra coupe en profielfoto’s - zonder fotobordje, maatbalk en noordpijl - kunnen worden gemaakt
    ten behoeve van publicatiedoeleinden e.d.
•   Van ieder vlak worden foto’s gemaakt in secties, evenals overzichtsfoto’s vanuit minimaal twee
    verschillende windrichtingen.
•   Er worden representatieve foto’s gemaakt van de grondsporen in het vlak en van de coupes.


                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>•   Er worden foto’s gemaakt van de begin- en eindsituatie van het plangebied.
•   Er worden foto’s gemaakt van het archeologisch veldwerk in uitvoering.

      Omgang kwetsbaar vondstmateriaal

Kwetsbaar vondstmateriaal moet worden behandeld, gedocumenteerd en geborgen volgens:

•   Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en
    monsters.
•   KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.

      Structuren en grondsporen

•   Om tot een goede waardering van de vindplaats te komen, worden ruim voldoende sporen
    gecoupeerd en gedocumenteerd ten einde de kwaliteit en conservering van de sporen goed te
    kunnen inschatten. Een uitzondering vormen duidelijke structuren of een overvloed aan sporen.
    De selectie van de te couperen sporen geschiedt naar inzicht van de leidinggevend KNA
    archeoloog in het veld. Hierbij gelden de onderzoeksvragen uit dit PvE als uitgangspunt.
•   Bij een doorstart naar Opgraven worden alle (antropogene) sporen gecoupeerd, gedocumenteerd
    en afgewerkt.
•   Sporen worden gecoupeerd tot op een eventueel volgend sporenniveau of anders helemaal (in
    het geval dat binnen het bereik van coupes geen andere sporenniveaus liggen).
•   Sporen die op basis van omliggende proefsleuven als “geïsoleerd” of “off site” kunnen worden
    omschreven, worden altijd gecoupeerd en gedocumenteerd.
•   Langgerekte sporen zoals greppels worden om de 15 m gecoupeerd, evenals ter plekke eventuele
    oversnijdingen.
•   Wanneer vaststaat dat sporen van één gebouwstructuur zijn, dan worden deze niet gecoupeerd,
    gedocumenteerd en afgewerkt.
•   Indien sporen zich op de rand van de werkput bevinden, worden deze, waar mogelijk, tegen de
    putwand gecoupeerd. Vervolgens worden deze sporen i.c. de betreffende profielwanden
    gedocumenteerd, opdat het stratigrafisch ingravingsniveau van de grondsporen kan worden
    vastgelegd.
•   Coupetekeningen worden gemaakt op een schaal 1:20 of nauwkeuriger. Uitzondering hierop
    vormen coupes door sporen die ondieper zijn dan 10 cm. Deze sporen worden niet getekend.
•   Indien waterputten, beerputten of andersoortige diepe grondsporen worden aangetroffen, wordt
    hiervan door middel van een edelmanboor en/of guts vastgesteld hoe diep deze reiken en wat de
    gelaagdheid is. In principe worden waterputten in het stadium van proefsleuven niet gecoupeerd.
    Bekeken dient te worden of de resultaten uit de boring voldoende zijn om een vervolgstrategie bij
    een doorstart of definitief onderzoek aan te bevelen.
•   Indien sprake is van meerdere mogelijk relevante archeologische niveaus, wordt middels een
    kijkgat van circa 2 x 4 m vanuit het eerste sporenvlak gecontroleerd of hieronder nog meer
    sporenniveaus liggen. Dit geldt voor iedere werkput met een sporenniveau. Als inderdaad een
    dieper sporenniveau wordt aangetroffen, wordt in overleg met het bevoegd gezag besloten of
    uitbreiding moet plaatsvinden, waarbij bijvoorbeeld het bovenliggende sporenniveau geheel
    wordt gedocumenteerd en afgewerkt. Reden kan zijn om onderliggende sporenniveaus goed en
    volledig te kunnen waarderen.
•   Bij het aantreffen van complexe archeologische sporen en/of complexe structuren wordt met de
    archeologisch adviseur van de bevoegde overheid overlegd over de te volgen
    onderzoeksstrategie.

Muurwerk

                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>•   Twintigste-eeuws en jonger muurwerk wordt in hoofdlijnen geregistreerd.
•   Voor ouder muurwerk geldt het volgende:
     - Bij het aantreffen van muurwerk blijft een profieldam haaks op de muur staan, zodanig dat
         de muur in verband met de bovengrond gedocumenteerd kan worden.
     - Het profiel wordt haaks op de muur of de uitbraaksleuf getekend vanaf het hoogst mogelijke
         niveau, met inbegrip van de afdekkende laag tot in de vaste grond. Na documentatie van het
         opgaande muurwerk wordt de doorsnede van de muur opgenomen in de profieltekening. In
         principe zal de muur in het stadium van proefsleuven niet worden doorgesneden.
     - Van muurresten en houten constructies worden in ieder geval van de volgende punten
         hoogtemetingen genomen: beginpunten, eindpunten, hoeken, bovenzijden, onderzijden,
         versnijdingen en aanhechtingen. Metselverbanden en relaties met aangrenzend muurwerk
         worden gedocumenteerd.
     - Van bouwkundige details, zoals typische constructietechnieken, reparaties en faseringen
         worden detailtekeningen gemaakt (schaal 1:20). Tevens worden deze eerst gefotografeerd.
     - Er wordt aangegeven waar en welke mortel is toegepast. Bij funderingsonderzoek worden
         met name de hoeken onderzocht.
     - Bij natuursteen wordt acht geslagen op de diversiteit van de gesteentesoorten. Van ieder
         type baksteen en baksteenformaat wordt ten minste één exemplaar verzameld, inclusief
         metselspecie/mortel. Ook een 5- en wanneer mogelijk een 10-lagenmaat wordt genoteerd.
         Van natuursteen worden relevante maten genomen en wordt het verband geregistreerd.
         Ook moet het metselverband en de relatie met aangrenzend muurwerk worden beschreven.
     - Vondsten bij muurwerk worden onderscheiden in relevante contexten: uit de insteek, onder
         de muur uit de funderingssleuf, ingesloten tussen de stenen, liggend op het muurrestant/uit
         de uitbraaksleuf.

      Lichten (van waterbodems)

Niet van toepassing.

      Aardwetenschappelijk onderzoek

•   Tijdens het onderzoek wordt de bodemopbouw en archeologische stratigrafie van het plangebied
    gedocumenteerd. Bij een eenduidig profiel kan worden volstaan met twee profielkolommen per
    werkput (ieder van minimaal 1,0 meter breed) aan het begin en het eind van de voor de werkput
    meest representatieve wand. Bij een complexe bodemopbouw wordt minimaal 1 lengteprofiel per
    werkput gedocumenteerd.
•   De profielen moeten tot minimaal 20 cm onder het onderste vlakniveau worden aangelegd.
•   Profielen worden gefotografeerd en getekend (schaal 1:20).
•   Profielen dienen op profielfoto’s lithostratigrafisch en archeologisch leesbaar te zijn.
•   Bij het afsteken van profielen worden vondsten per stratigrafisch niveau verzameld en
    geadministreerd.
•   De beschrijving van profielen vindt plaats door minimaal een KNA Archeoloog. Bij een complexe
    opbouw wordt het profiel door, of onder supervisie van, een fysisch geograaf beschreven en
    gedocumenteerd.
•   Profielen worden beschreven volgens de NEN5104 en Archeologische Standaard
    Boorbeschrijvingsmethode (ASB). Hierbij worden onder andere de volgende karakteristieken
    beschreven en in absolute zin vastgelegd, te weten: archeologische vondsten en kenmerken,
    textuur, kleur, lithostratigrafie, humusgehalte, consistentie en gleyverschijnselen.
•   Indien relevant voor de beantwoording van de onderzoeksvragen, worden uit een representatief
    deel van de profielen monsters genomen ten behoeve van het aardwetenschappelijk onderzoek
    (slijpplaten), het botanisch onderzoek (pollen) en het chronologisch onderzoek ( 14C).

                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>        Anorganische artefacten

Anorganische artefacten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens:

•   Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters.
•   Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en
    monsters.
•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten 2002).
•   Kwetsbare anorganische vondsten worden in het veld gestabiliseerd, voordat ze worden gelicht.
    Dit geldt bijvoorbeeld voor kwetsbaar vaatwerk. Zo nodig worden complete voorwerpen van
    aardewerk met de omringende grond in het veld ‘ingekist’, gelicht en onder
    laboratoriumomstandigheden uitgeprepareerd.
•   Complete aardewerkpotten en schalen worden met inhoud – vaak sediment – gelicht en onder
    laboratoriumomstandigheden uitgeprepareerd.
•   Losse scherven met aankoeksel worden apart bewaard voor eventuele residuenanalyse en
    datering.
•   Losse scherven en voorwerpen van aardewerk worden per spoor of per verzameleenheid
    verzameld en geadministreerd.

        Organische artefacten

Organische artefacten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens:

•   Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters.
•   Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en
    monsters.
•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten 2002).
•   Artefacten van organisch materiaal worden na het verzamelen zodanig verpakt dat zo min
    mogelijk achteruitgang plaatsvindt.
•   Kwetsbare voorwerpen van organisch materiaal worden desnoods in het veld met de omringende
    grond van een bekisting voorzien en gelicht. Hiertoe vindt overleg plaats met de opdrachtgever en
    de bevoegde overheid.

Hout:

•   In principe wordt al het archeologisch hout geborgen.
•   Bij het aantreffen van grote en complexe houten constructies wordt met de bevoegde overheid
    overlegd of en hoe deze moeten worden geborgen en gedocumenteerd.
•   Archeologisch hout dient direct bij bergen en monstername nat en luchtdicht te worden verpakt,
    zodat de kwaliteit van het hout niet achteruit gaat.

        Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten

Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten worden verzameld,
gedocumenteerd en geborgen volgens:

•   Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters.
•   Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en
    monsters.
•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002).
•   KNA-Leidraad Archeobotanie (Kooistra/Brinkkemper, 2016).
•   KNA-Leidraad Archeozoölogie (Lauwerier, 2011).


                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                    21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      Overige resten

Overige resten worden verzameld, gedocumenteerd en geborgen volgens:

•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002).
•   KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.
•   Protocol 4001 – PS06: Richtlijnen voor (de)selectie vondsten en monsters.
•   Protocol 4004 – OS11: Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten en
    monsters.

      Dateringstechnieken

Monsters voor datering worden genomen en gedocumenteerd volgens:

•   KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie (Leidraad 1, Carmiggelt/Schulten, 2002).
•   KNA-Leidraad Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.

Het is de verwachting dat het onderzoek voldoende betrouwbaar dateerbaar vondstmateriaal zal
opleveren. Indien dat niet het geval is, kan het noodzakelijk zijn om aanvullend
natuurwetenschappelijke dateringen te verkrijgen. De voorkeur bij het nemen van 14C-monsters gaat
uit naar verbrand bot of verbrande zaden afkomstig uit een eenduidige context (waarbij kan worden
uitgesloten dat het materiaal bijvoorbeeld door opspit in een spoor terecht is gekomen). Materiaal
waarvan de herkomst niet zeker is komt dan ook niet in aanmerking voor datering. In het veld zal
door een senior KNA archeoloog worden bepaald of de betreffende sporen / lagen ook
daadwerkelijk geschikt zijn voor datering.

Indien tijdens het onderzoek houtresten worden aangetroffen die zich mogelijk lenen voor
dendrochronologisch onderzoek, worden deze gezien de zeldzaamheid en de nauwkeurige
dateringsmogelijkheden altijd bemonsterd.

      Beperkingen

•   Grondwater: Het archeologisch onderzoek moet in het droge worden uitgevoerd. Mogelijk kan de
    grondwaterstand hierbij een probleem opleveren. Indien dit het geval is, moet de bodem droog
    worden gemaakt door middel van bronbemaling (of vuilwaterpomp, ligt aan de omstandigheden),
    zodat de te onderzoeken bodem niet nat is.




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>7. Uitwerking

Na het veldwerk en na de technische uitwerking wordt – zo nodig na specialistisch advies – een
evaluatierapport opgesteld, tenzij door de archeologisch aannemer en de (archeologisch adviseur van)
de bevoegde overheid bij overleg tijdens of na het veldwerk is vastgesteld dat direct met het
eindrapport kan worden begonnen.

In het evaluatierapport worden de bevindingen van het veldwerk samengevat en wordt een voorstel
gedaan voor nadere analyse van sporen, monsters en vondsten (waaronder laboratoriumonderzoek),
voor de conservering van objecten en voor de opzet van het eindrapport, waaronder de keus van de te
tekenen, te fotograferen en af te beelden objecten.

Voorgesteld wordt welke vondsten en monsters niet bewaard (gedeponeerd) hoeven te worden.
Geëvalueerd wordt in welke mate de onderzoeksvragen beantwoord kunnen worden en of voor de
uitwerking gewijzigde of aanvullende onderzoeksvragen gesteld moeten worden. Geëvalueerd wordt
of aanvullende of gewijzigde eisen gesteld moeten worden aan de hieronder genoemde eisen van
uitwerking en conservering.

Het evaluatierapport wordt bij de bevoegde overheid ingediend. Het evaluatierapport wordt getoetst
en vastgesteld door de bevoegde overheid en fungeert daarna als aanvulling van dit PvE.

Na vaststelling van het evaluatierapport geeft de opdrachtgever opdracht tot uitwerking, rapportage
en conservering volgens het vastgestelde evaluatierapport, rekening houdende met de vastgestelde
termijn voor oplevering van het conceptrapport.

       Structuren, grondsporen, en vondstspreidingen

Structuren, grondsporen en vondstspreidingen worden uitgewerkt tot op het niveau dat benodigd is
voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen. Structuren en grondsporen worden in de
basisrapportage zoveel mogelijk beschreven vanuit hun ruimtelijke, stratigrafische en chronologische
context en onderlinge samenhang.

       Analyse aardwetenschappelijke gegevens

Aardwetenschappelijke gegevens worden lithologisch en lithogenetisch uitgewerkt op basis van de
NEN 5104 en de ASB. Naast de geologisch/bodemkundige informatie dient ook archeologische
informatie (o.a. (post-)depositionele processen) te worden betrokken bij de analyse van de profielen.

       Anorganische artefacten

Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de
vraagstellingen.

       Organische artefacten

Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de
vraagstellingen.

       Archeozoölogische en -botanische resten

Deze categorie vondsten wordt uitgewerkt voor zover nodig is voor de beantwoording van de
vraagstellingen.




                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                    23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>      Beeldrapportage

Het standaardrapport is conform de KNA (versie 4.1) en bevat de volgende elementen:
•    Allesporenkaart waarop de sporen en geïnterpreteerde structuren op staan aangegeven,
     voorzien van het landelijke coördinatengrid, en op een moderne topografische ondergrond, incl.
     legenda. De sporen en structuren worden (indien van toepassing) met verschillende
     periodekleuren op deze allesporenkaart aangegeven.
•    Representatieve sporen en profielen worden in opgemaakte vorm in het rapport afgebeeld.
•    Een referentieprofiel wordt altijd afgebeeld in het rapport.
•    Naast de geologisch/bodemkundige informatie wordt ook de archeologische informatie
     betrokken bij de analyse van de profielen.
•    Vlaktekeningen, relevante profieltekeningen, relevante coupetekeningen, inclusief legenda.
•    Een selectie van relevante foto’s van vlakken, sporen, coupes en profielen.
•    Een representatief aantal objecten wordt afgebeeld en eventueel getekend in het rapport. Dit is
     in overleg tussen opdrachtnemer, opdrachtgever en bevoegde overheid.
•    Actie- en sfeerfoto’s van het onderzoek in relatie met de omgeving.




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>8. (De)selectie en conservering

       Selectie materiaal voor uitwerking

Het verzamelde materiaal ondergaat een primaire vondstverwerking (wassen, uitsplitsen, tellen en
wegen per vondstcategorie per vondstnummer). Voor de (de)selectie en conservering van het
materiaal gevonden tijdens het proefsleuvenonderzoek gelden de onderstaande bepalingen waarbij
de data wordt vastgelegd in een (de-)selectieadvies dat is opgenomen in het (evaluatierapport en/of)
eindrapport. Indien het noodzakelijk is om vondsten te conserveren dan wel te deselecteren wordt
altijd een selectierapport opgesteld.

       Selectie materiaal voor deponering, verwijdering en conservering

Deselectie van het uit het veld meegenomen materiaal en/of een voorstel tot conserveren wordt in
het evaluatie- en selectierapport verantwoord met een deselectie-advies en/of conserveringsadvies.
Dit advies wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de eigenaar van de vondsten (de depothouder; zie
paragraaf 9.1), zodat deze een gefundeerde beslissing kan nemen.

Voor deselectie wordt per vondst - waarvan geadviseerd wordt het te mogen deselecteren - minimaal
inzicht gegeven in: vondstnummer; soort context waar het object gevonden is (spoor); datering;
conserveringstoestand; aard van het object (determinatie); bijzonderheden (inscripties,
bewerkingssporen, etc.) en reden/motivering voor deselectie.

Binnen de Noordwest Europese archeologie komen metaalvondsten van ijzer zeer vaak als
‘ondetermineerbaar' aan het daglicht. Bij sterk verroestte vondsten, waarbij de oorspronkelijke vorm
niet te herleiden is, is het noodzakelijk dat deze eerst worden geröntgend en door een
materiaalspecialist worden bekeken, voorafgaand aan het op te stellen deselectie-advies (zie ook KNA
4.1, protocol 4001 PvE PS06, Tabel 2).

De vondsten en monsters worden overgedragen aan het desbetreffende depot (zie hoofdstuk 9).
Uiteindelijk zal de depothouder op basis van het voorstel van de archeologisch uitvoerder bepalen
welk materiaal uiteindelijk kan worden gedeselecteerd – binnen redelijke grenzen en indien nodig in
overleg met de opdrachtgever en de bevoegde overheid.




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>9. Deponering

       Eisen betreffende depot

Het vondstmateriaal en de opgravingsdocumentatie worden binnen twee jaar na afronding van het
veldwerk, conform protocol depotbeheer (KNA 4.1, protocol 4010) en eventuele aanvullende eisen
(zie bijlage 7), aan het hieronder genoemde depot aangeleverd. Voor de overdracht van de vondsten
wordt tijdig een afspraak gemaakt met de depotbeheerder.

Adres
Provinciaal Depot Bodemvondsten Gelderland
Postbus 1474
6501 BL Nijmegen

Contactpersoon
Dhr. S. Weiβ-Kӧnig
Tel: 024-2402263
E-mail: pdb@musuemhetvalkhof.nl / s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl

       Te leveren product

Het rapport wordt uitgegeven door de opdrachtnemer.

Evaluatierapport:
Indien er een evaluatierapport wordt opgesteld (zie hoofdstuk 7), dan wordt deze na het einde van het
veldwerk aangeleverd aan de opdrachtgever, ter goedkeuring voorgelegd aan het depot, en getoetst
door de bevoegde overheid. Op basis van dit evaluatierapport (conform Protocol 4004 – Opgraven,
OS12 Evaluatierapport) worden keuzes gemaakt t.a.v. de rapportage en de uit te werken sporen,
vondsten en monsters. Een aanvullende kostenraming kan onderdeel uitmaken van het
evaluatierapport. Na goedkeuring van het evaluatierapport wordt aangevangen met het opstellen van
het conceptrapport. Indien er geen sprake is van het opstellen van een evaluatierapport, dan kan
direct opgestart worden met het opstellen van het conceptrapport.

Concept- en definitief rapport:
De conceptrapportage wordt, na goedkeuring van het evaluatierapport (indien van toepassing), ter
beoordeling voorgelegd aan de bevoegde overheid. De bevoegde overheid toetst het rapport, waarna
een hernieuwde versie wordt vervaardigd. Deze versie wordt door de bevoegde overheid
gecontroleerd op verwerking van het commentaar uit de beoordeling. Wanneer het commentaar naar
behoren is verwerkt wordt het rapport definitief gemaakt. Indien commentaar niet verwerkt is zonder
onderbouwing, wordt het rapport opnieuw aangepast. Het rapport wordt uiterlijk binnen de wettelijke
termijnen opgeleverd.

Eindproduct:
•    Bij een proefsleuvenonderzoek is het eindproduct een rapport (cf. KNA 4.1 Protocol 4003 –
     Inventariserend veldonderzoek, VS05 – Opstellen standaardrapport IVO-P), mogelijk tevens een
     evaluatierapport (cf. KNA 4.1 Protocol 4004 – Opgraven, specificatie OS12).
•    Digitale rapporten worden geleverd aan de RCE (via Archis), het depot (zie paragraaf 9.1), het e-
     depot (DANS-EASY), en (de archeologisch adviseur van) de bevoegde overheid.
•    De digitale documentatie wordt binnen 2 jaar na afronding van het veldwerk overgedragen aan
     Archis.
•    Bij het eindproduct hoort een bewijs (af te geven door de ontvangende instantie) van overdracht
     van vondsten en documentatie. Deze wordt tijdig verkregen van het desbetreffende depot (voor
     het contactadres, zie paragraaf 9.1).

                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>10. Randvoorwaarden en aanvullende eisen

       Personele randvoorwaarden

Het onderzoek vindt plaats onder leiding van een Senior KNA Archeoloog met ervaring in de regio en
de betreffende archeologische periodes. Het veldteam bestaat uit minimaal een KNA Archeoloog met
ervaring in de regio. Het veldteam wordt gecompleteerd door ten minste een veldmedewerker of
veldtechnicus.

       Overlegmomenten

•    De archeologisch aannemer neemt - in geval er sprake is van significante afwijkingen van de
     bevindingen in het veld ten opzichte van de uitgangspunten in dit PvE - contact op met (de
     archeologisch adviseur van) de bevoegde overheid en het archeologisch depot (alleen indien die
     wijzigingen ook invloed hebben op de aard/hoeveelheid etc. van het vondstmateriaal). De
     bevoegde overheid en de depothouder (/eigenaar van de vondsten) nemen een gemotiveerd
     besluit over de te nemen vervolgstappen over de te nemen maatregelen.
•    De opdrachtgever houdt de uitvoerder schriftelijk op de hoogte van de beslissing van de
     bevoegde overheid.
•    Communicatie naar buiten over de archeologische resten vindt alleen plaats na overleg met de
     opdrachtgever en de bevoegde overheid.

       Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie

De kwaliteitsbewaking is in handen van Senior KNA Archeoloog die door de archeologisch aannemer
aan het project wordt toegewezen. Deze houdt toezicht op de werkzaamheden zodat deze voldoen
aan het PvE. Ook signaleert de Senior KNA archeoloog overlegmomenten en is deze verantwoordelijk
voor de evaluatie van het onderzoek.

Indien de archeologische situatie in het onderzoeksgebied significant afwijkt van de verwachting in
onderhavig PvE wordt dit schriftelijk gemeld aan de bevoegde overheid. Voor de beslismomenten
m.b.t. meer- en/of minderwerk kan de archeologisch aannemer verwijzen naar de offerte van
desbetreffend project. Voor overleg en evaluatie zie hoofdstukken 8 en 11.

       Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen

Het onderzoek dient verricht te worden door een uitvoerder die in het bezit is van een geldig
certificaat ‘BRL SIKB 4000 Archeologie protocol 4003 IVO, proefsleuven’.

Dit PvE betreft de eisen die vanwege het archeologisch belang aan het onderzoek worden gesteld.
Onverlet wat er in het PvE staat gaat wettelijke regelgeving met betrekking tot bijvoorbeeld arbeid,
veiligheid, gezondheid en milieu boven de bepalingen in dit PvE. Deze zaken moeten ruim voorafgaand
aan het onderzoek, onderling tussen de archeologische uitvoerder en de opdrachtgever worden
geregeld (bijv. in een Plan van Aanpak).

De deelname van amateurarcheologen en vrijwilligers is afhankelijk van toestemming van de
grondeigenaar, de civieltechnische en/of bouwkundige en/of milieukundig aannemer en de
archeologisch uitvoerder. Het kan dat vanuit veiligheidsoverwegingen de deelname niet mogelijk is of
dat van daaruit extra eisen kunnen worden gesteld met betrekking tot deelname.




                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                      27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>11. Wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE

       Wijzigingen tijdens het veldwerk

Mocht er sprake zijn van belangrijke wijzigingen ten opzichte van dit PvE, of omstandigheden zijn
waardoor er een andere strategie of werkwijze noodzakelijk of wenselijk is, dan dient de archeologisch
aannemer dit terstond te melden bij de opdrachtgever en de bevoegde overheid. De bevoegde
overheid zal dan een besluit nemen over de te volgen vervolgstappen. De archeologisch aannemer is
verantwoordelijk om de opdrachtgever schriftelijk op de hoogte te stellen van de genomen beslissing
van de bevoegde overheid.

       Belangrijke wijzigingen

Onderstaande belangrijke wijzigingen worden te allen tijde aantoonbaar voorgelegd aan alle
betrokken partijen:
•    (Kwalitatieve) Afwijkingen van de archeologische verwachting (of het complextype);
•    Wijzigingen van de gehanteerde onderzoeksmethode;
•    Wijzigingen fysieke en/of technische omstandigheden;
•    Vastleggen overleg- en evaluatiemomenten;
•    Onvoorziene omstandigheden (bijvoorbeeld m.b.t. omvang vindplaats, complextype, aantallen
     vlakken et cetera).
•    Significante (kwantitatieve) afwijkingen van verwachte vondsten en monsters (hoeveelheid,
     soorten materialen, soorten voorwerpen, type conservering).
•    Wijzigingen die (de)selectie en/of conservering van vondsten en monsters beïnvloeden.

Mogelijke overige wijzigingen:
•   N.v.t.

       Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk

Zie hoofdstuk 8.1 en hoofdstuk 11.4 van dit PvE.

       Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering

Beslissingen over belangrijke selecties, wijzigingen van en aanvullingen op dit PvE zullen worden
genomen door de bevoegde overheid en de depothouder (/eigenaar van de vondsten). Dit zal
gebeuren op aanbeveling van de projectleider en na kennisname van het standpunt van de
opdrachtgever.




                          IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Geraadpleegde bronnen

Archeologische kaarten en databestanden

•   Archeologisch Informatie Systeem (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2015.
•   Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
    2007.
•   www.pdok.nl
•   www.ruimtelijkeplannen.nl
•   www.topotijdreis.nl

Literatuur

•   Alterra, 2005, De geomorfologische kaart van Nederland, Wageningen.Berendsen, H.J.A., 2011. De
    vorming van het land. Inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen: Van Gorcum.
•   Berendsen, H.J.A., 2005. De vorming van het land, Assen (Fysische Geografie van Nederland).
•   Van Bussel, A.T.L.E. en D.S. Scheeringa, 2021. Heerde, Kommerseweg 8, gemeente Heerde (GD),
    Een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase.
    Nieuwegein (Transect-rapport 3015).
•   SIKB, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1).
•   Borsboom, A.J./J.W.H.P., Verhagen 2009: KNA Leidraad Inventariserend Veldonderzoek. Deel:
    Proefsleuvenonderzoek (IVO-P), versie 1.02, Gouda (CCvD).
•   Carmiggelt, A./P.J.W.M. Schulten, 2002: Veldhandleiding Archeologie, Archeologie Leidraad 1,
    Zoetermeer (College voor de Archeologische Kwaliteit).
•   Kooistra, L.I./O., Brinkkemper, 2016: KNA Leidraad Archeobotanie, versie definitief 1.01, Gouda
    (CCvD).
•   Lauwerier, R.C.G.M., 2011: KNA Leidraad Archeozoölogie, versie definitief 1.01, Gouda (CCvD).




                         IVO-P Heerde, Kommerseweg 8 / 20210402 /TB1.0 / Datum: 12-04-2021
                                                                                                   29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Bijlage 1.   Luchtfoto




                         30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage 2.   Toekomstige situatie




                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bijlage 3.   Gemeentelijke beleidskaart




                                          32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 4.   Puttenplan




                          34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 5.            Lijst met te verwachten aantallen1

    Onderzoek                                                      Verwachting
    IVO-P Heerde, Kommerseweg 8                                    Midden-Paleolithicum – Vroege-Middeleeuwen
    Omvang                                                         Verwachte aantal m²
    Plangebied: ca. 3100   m2                                      Ca. 320 m2 aan proefsleuven
    Vondstcategorie                                                Verwachte aantallen (N)
    Aardewerk                                                      -
    Bouwmateriaal                                                  -
    Metaal (ferro)                                                 -
    Metaal (non-ferro)                                             -
    Slakmateriaal                                                  -
    Vuursteen                                                      -
    Overig natuursteen                                             -
    Glas                                                           -
    Menselijk botmateriaal onverbrand                              -
    Menselijk botmateriaal verbrand                                -
    Dierlijk botmateriaal onverbrand                               -
    Dierlijk botmateriaal verbrand                                 -
    Visresten (handverzameld)                                      -
    Schelpen                                                       -
    Hout                                                           -
    Houtskool(monsters)                                            -
    Textiel                                                        -
    Leer                                                           -
    Submoderne materialen                                          -
    Monstername
    Algemeen biologisch monster (ABM)                              -
    Algemeen zeefmonster (AZM)                                     -
    Pollen, diatomeeën en andere microfossielen                    -
    Monsters voor anorganisch chemisch onderzoek                   -
    Monsters voor micromorfologisch onderzoek                      -
    Monsters voor luminescentiedatering (OSL)                      -
    Monsters voor koolstofdatering (C14)                           -
    DNA                                                            -
    Dendrochronologisch monster                                    -




1
 Aantallen zijn niet ingevuld aangezien het onderzoek in eerste instantie een proefsleuvenonderzoek betreft. Bij een
proefsleuvenonderzoek hoeven nog geen aantallen op te worden gegeven, aangezien nog onduidelijk is hoeveel vondsten/monsters
verwacht kunnen worden. Aantallen voor de eventuele Opgraving kunnen worden ingeschat na de uitvoer van het proefsleuvenonderzoek.




                                                                                                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Bijlage 6.              Te raadplegen specialisten/specialismen

                                                                                    PvE voorschrijven            PvE voorschrijven
                                                     In PvE voorschrijven
     Vondstcategorie                                                                “Raadplegen bij              “Raadplegen bij
                                                      “Raadplegen bij PvA”
                                                                                    veldwerk”2                   uitwerking”3

     Aardewerk                                                  Nee                              Nee                     Nee
     Bouwmateriaal                                              Nee                              Nee                     Nee
     Metaal (ferro)                                             Nee                              Nee                     Nee
     Metaal (non-ferro)                                         Nee                              Nee                     Nee
     Slakmateriaal                                              Nee                              Nee                     Nee
     Vuursteen                                                  Nee                              Nee                     Nee
     Overig natuursteen                                         Nee                              Nee                     Nee
     Glas                                                       Nee                              Nee                     Nee
     Menselijk botmateriaal onverbrand                          Nee                               Ja                      Ja
     Menselijk botmateriaal verbrand                            Nee                               Ja                      Ja
     Dierlijk botmateriaal onverbrand                           Nee                              Nee                     Nee
     Dierlijk botmateriaal verbrand                             Nee                              Nee                     Nee
     Visresten                                                  Nee                              Nee                     Nee
     Schelpen                                                   Nee                              Nee                     Nee
     Hout                                                       Nee                              Nee                     Nee
     Houtskool(monsters)                                        Nee                              Nee                     Nee
     Textiel                                                    Nee                      Nee (en bloc lichten)           Nee
     Leer                                                       Nee                              Nee                     Nee
     Submoderne materialen                                      Nee                              Nee                     Nee
     Monstername
     Algemeen biologisch monster (ABM)                          Nee                              Nee                     Nee
     Algemeen zeefmonster (AZM)                                 Nee                              Nee                     Nee
     Pollen, diatomeeën en andere                               Nee                              Nee                     Nee
     microfossielen
     Monsters voor anorganisch chemisch                         Nee                              Nee                     Nee
     onderzoek
     Monsters voor micromorfologisch                            Nee                              Nee                     Nee
     onderzoek
     Monsters voor luminescentiedatering                        Nee                              Nee                     Nee
     (OSL)
     Monsters voor koolstofdatering ( 14C)                      Nee                              Nee                     Nee
     DNA                                                        Nee                              Nee                      Ja
     Dendrochronologisch monster                                Nee                              Nee                     Nee




2
    Afhankelijk van het veldresultaat kan de inzet van specialisten noodzakelijk zijn.
3
    Afhankelijk van het veldresultaat kan de inzet van specialisten noodzakelijk zijn.




                                                                                                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 7.   Deponeren, richtlijnen




                                      37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>      Wijzigingsblad op de richtlijnen PDB van Gelderland van 2016
Dit wijzigingsblad is opgesteld om het deponeerproces beter af te stemmen op de huidige
manier van digitaal deponeren via het landelijke portal Archeodepot.nl. Deze wijziging is
meteen van kracht voor alle projecten die nieuw worden aangemeld.

De wijziging heeft betrekking op:

Aanleveren en in ontvangst nemen onderzoeksdocumentatie
3     De documentatie kan zowel digitaal als analoog worden aangeleverd. Analoge
      aanlevering is vooralsnog verplicht voor:
      -      het goedgekeurd selectieverslag
      -      het standaardrapport van het onderzoek,
      en daarnaast indien van toepassing:
      -      de verslagen van alle uitgevoerde materiaalstudies en -determinaties

Dit wordt vervangen door:

Aanleveren en in ontvangst nemen onderzoeksdocumentatie
3        De documentatie kan zowel digitaal als analoog worden aangeleverd. Digitale
aanlevering heeft de voorkeur. De digitale aanlevering moet voldoen aan de eisen en de
richtlijnen van het e-depot DANS EASY.
Wanneer het standaardrapport als analoog boek wordt uitgegeven, zou het PDB het zeer op
prijs stellen een exemplaar voor de bibliotheek te ontvangen.


Museum Het Valkhof, Nijmegen/maart 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Richtlijnen voor de deponering van vondsten in het Provinciaal
Depot voor Bodemvondsten van Gelderland
Het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten (PDB) van Gelderland is ondergebracht in het
Gelders Archeologisch Centrum G.M. Kam, onderdeel van Museum Het Valkhof te
Nijmegen, dat verantwoordelijk is voor het beheer van het PDB.

Algemene voorwaarden
1    Het PDB Gelderland accepteert alleen projectdocumentatie en vondst-/monster-
     materiaal, dat uitgewerkt en beschreven is en waarvan een standaardrapport
     opgemaakt is, tenzij schriftelijk anders overeengekomen met het PDB Gelderland.

2      Het PDB Gelderland accepteert alleen projectdocumentatie en vondst-/monster-
       materiaal, dat voldoet aan de in dit document beschreven eisen, tenzij schriftelijk
       anders overeengekomen met het PDB Gelderland.

3      Het PDB Gelderland behoudt zich het recht voor een overdracht van
       projectdocumentatie en vondst-/monstermateriaal te weigeren, indien deze niet
       voldoen aan de richtlijnen van de KNA en aan de eisen, die in dit document gesteld
       zijn.


Overdracht
Een overdracht bestaat uit de volgende onderdelen:

       - de complete originele analoge en digitale projectdocumentatie

       - de beschrijving van deze documentatie in analoge of digitale vorm, of,
       bij projecten na 1 oktober 2011, de gestandaardiseerde beschrijving van deze
       documentatie conform Pakbon OS17 in analoge of digitale vorm.
       Nota bene: Bij het opsturen van een digitale pakbon dient gebruik gemaakt te
       worden van het digitale uitwisselformaat SIKB0102.

       - alle voor deponering geselecteerde vondsten en monsters

De deponering bestaat uit twee deelprocessen:
      - aanleveren en in ontvangst nemen documentatie
      - aanleveren en in ontvangst nemen van vondsten en monsters

Na afronding van elk deelproces wordt een overdrachtsverklaring aan de aanleverende
partij uitgereikt.


Aanleveren en in ontvangst nemen onderzoeksdocumentatie
1     De aanleverende instelling draagt de complete originele analoge en digitale
      projectdocumentatie behorende bij de aan te leveren vondsten en monsters aan het
      PDB over.

2      De documentatie moet voldoen aan de eisen zoals gesteld in het PvE van het
       betreffende onderzoek en aan de vigerende KNA-versie ten tijde van het onderzoek.

3      De documentatie kan zowel digitaal als analoog worden aangeleverd. Analoge
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>      aanlevering is vooralsnog verplicht voor:
      -      het goedgekeurd selectieverslag
      -      het standaardrapport van het onderzoek,
      en daarnaast indien van toepassing:
      -      de verslagen van alle uitgevoerde materiaalstudies en -determinaties

4     Van de digitale projectdata ontvangt het PDB een complete dataset.

Verpakking onderzoeksdocumentatie

Dossiers
1      De analoge projectdocumentatie wordt genummerd en geordend aangeleverd.

2     De dossiers bevatten geen ordners, nietjes, paperclips, ander ijzerwerk, gele
      memobriefjes of plastic mapjes.

3     Alle dossiers, losse stukken, registers, delen en banden, zijn verpakt in archiefdozen
      van zuurvrij karton.

4     In de archiefdozen zijn de dossiers per project gewikkeld in zuurvrije omslagen of
      dossiermappen; ruim gevulde omslagen en dossiermappen zijn voorzien van een
      sluitlint met de strik aan de bovenzijde.

5     Archiefdozen zijn van het standaardformaat folio.

6     Op de voorkant van elke archiefdoos is een sticker aangebracht met daarop het
      archiefdoosnummer en een inhoudsopgave.

7     De dozen en dossiers zijn vrij van vuil, stof, schimmel en ongedierte.

Tekeningen
1     Analoge tekeningen worden genummerd en geordend aangeleverd op tekeningfolie
      of calque, formaat maximaal A0.

2     Tekeningen groter dan A3 formaat zijn voorzien van een geperforeerde rand voor
      opslag in tekeningenhangkasten (standaardformaat).

3     Tekeningen van A3-formaat en kleiner worden in passende zuurvrije archiefdozen
      aangeleverd.

Foto’s en dia’s
1      Analoge foto’s en dia’s worden genummerd en geordend aangeleverd in fotoboeken
       en diacassettes.

2     Op de verpakking is een sticker aangebracht met daarop het verpakkingsnummer en
      een aanduiding van de inhoud.

Digitale documentatie
1       De digitale gegevens worden aangeleverd op CD-ROM, DVD of USB-stick.


Aanleveren en in ontvangst nemen van vondsten en monsters
Pas als de aangeleverde documentatie gecontroleerd en voor compleet bevonden is, wordt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>een afspraak gemaakt over de aanlevering van het vondstmateriaal en de monsters.
Aanleveringen in welke vorm dan ook, die tevoren niet zijn aangemeld, worden geweigerd.

Aanlevering vondsten en monsters
1     Vondsten en monsters worden altijd compleet overgedragen.

2      Vondsten en monsters worden aangeleverd nadat selectie heeft plaatsgevonden en
       nadat voor verwijdering geselecteerd materiaal is afgestoten (conform
       selectierapport).
       Nota bene: Het selectierapport moet door de depotbeheerder voorafgaand aan de
       deponering goedgekeurd zijn.

3      De vondsten zijn gewassen, gedroogd, geconserveerd, geordend, uitgesplitst en
       verpakt per vondstnummer en per bewaarcategorie

4      Vondsten en monsters worden droog en schoon aangeleverd, vrij van schimmel en
       ongedierte.

5      Vondsten en monsters worden dusdanig geconserveerd aangeleverd, dat de conditie
       zo stabiel mogelijk blijft.

6      Kwetsbare vondsten worden gescheiden en gebufferd in de dozen aangeleverd.

7      De monsters zijn verwerkt (gezeefd/geflotteerd en gedroogd), geordend, uitgesplitst
       en verpakt per vondstnummer en per bewaarcategorie (zie toelichting
       bewaarcondities).

8      Niet uitgewerkte monsters worden alleen in uitzonderlijke gevallen geaccepteerd
       mits vooraf met de depothouder afgesproken.

9      De aanleverende instantie draagt zorg voor de aanwezigheid van voldoende
       menskracht voor het lossen en opslaan van de dozen met vondsten.

Verpakkingsmateriaal
1     Vondsten en monsters zijn verpakt in dozen met de standaardmaten van 50 x 50 x
      18 cm of 50 x 25 x 18 cm.

2      Dozen 50 x 50 x 18 cm mogen niet zwaarder zijn dan 15 kg; dozen 50 x 25 x 18 cm
       niet zwaarder dan 10 kg.

3      Over de aanlevering van objecten die zwaarder zijn dan 15 kg en/of niet passen in
       een van de doosformaten, wordt vooraf overleg gepleegd met het PDB.

4      De dozen mogen niet overmatig gevuld worden en alle fragiele objecten moeten
       adequaat beschermd worden tegen schokken met inert schuim of zuurvrij
       beschermpapier

5      De dozen zijn vrij van vuil, stof, schimmel en ongedierte.

6      Op de dozen staat minimaal de volgende informatie:
             - OM-nummer;
             - een uniek doosnummer;
             - locatie: naam opgraving/toponiem, jaar vondst/opgraving;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>             - bewaarconditie kleurcode (zie toelichting bewaarcondities);
             - aanduiding “breekbaar” of “behandeld met schadelijke stoffen” en de naam
             van de stof.

7     In de dozen zijn de vondsten en monsters per nummer of per individuele vondst
      verpakt in standaard polyethyleen zakken met daarin een vondstkaartje.

8     De vondsten en monsters zijn minimaal voorzien van een compleet ingevuld
      waterbestendig vondstkaartje van zuurvrij materiaal beschreven of bedrukt met
      watervaste, lichtechte inkt. Op het kaartje staat minimaal de volgende informatie:
             - een binnen de opgraving uniek vondstnummer
             (Dit nummer staat voorgedrukt in barcode en in cijfers.)
             - identificatie van locatie/vindplaats
             - context (spoor en/of vlak)
             - identificatie van vondst-/monstercategorie
             - identificatie van vondst/monster
             - verzamelwijze
             - datum



Museum Het Valkhof, Nijmegen/juli 2016
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Toelichting: bewaarcondities

In het depot worden de vondsten in drie categorieën gescheiden en opgeslagen, al naar
gelang de condities waaronder ze het best bewaard kunnen blijven.

1      Minimale bewaarcondities (kleurcode: GROEN)
       Materiaalgroepen die geen bijzondere bewaarcondities vereisen: o.a. glas, keramiek,
       bot, houtskool, steen en kunststof

2      'Vochtige' bewaarcondities (kleurcode: BLAUW)
       Materiaalgroepen waarvoor een relatief hoge luchtvochtigheid is vereist o.a. leder,
       hout, textiel, touw, bewerkt been/bot, gewei, barnsteen, git.

3      'Droge' bewaarcondities (kleurcode: ROOD)
       Materiaalgroepen waarvoor een relatief lage luchtvochtigheid is vereist: o.a. metalen,
       slak
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>