<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>             “IK WAS THUISLOOS EN
             VOELDE ME VERGETEN
             EN AFGEDANKT”
                     Onderzoek naar dak- en thuisloze
                  jongeren en de aanpak van gemeenten
Onderzoeksrapport
juni 2023
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INHOUD
      SAMENVATTING                                          2
      INLEIDING                                             3
      METHODE                                               5
         Jongeren                                           5
      		• Dataverzameling                                   5
       		• Over de respondenten                             5
         Gemeenteambtenaren en wethouders                   6
      		• Dataverzameling                                   6
      		• Over de respondenten                              6
         Analyse                                            6
      RESULTATEN                                            7
         De ervaring van dak- en thuisloze jongeren         7
      		• Waarom worden jongeren dak- en/of thuisloos?      7
      		 • Waar overnachten ze?                             7
         • Hoe brengen ze de dag door?                      8
      		 • Hoe voelen ze zich?                              8
      		 • Wat voor hulp krijgen ze?                        9
         Langetermijnimpact op jongeren                     9
      		• Mentale stabiliteit                               9
      		 • School en werk                                 10
      		 • Druk op het sociale netwerk                    10
      		 • Hoe gaat het nu?                               10
         Hoe pakken gemeenten dak- en thuisloosheid
         onder jongeren aan?                              10
         • Wie denken er mee over de nieuwe plannen tegen
      		 dakloosheid?                                     10
      		 • Waar zetten regio’s de € 65 miljoen voor in?     11
      		 • Nul dak- en thuisloze mensen in 2030?           12
      		 • Zicht op dak- en thuisloze jongeren             12
         Knelpunten en oplossingen                         12
         • Wat is volgens jongeren nodig?                  12
      		 • Wat is volgens gemeenten nodig?                 13
      CONCLUSIE EN DISCUSSIE                              14
      BIJLAGE 1: VRAGENLIJST JONGEREN                      15
      BIJLAGE 2: VRAGENLIJST GEMEENTEN                    20
      COLOFON                                             24
                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>SAMENVATTING
Het Vergeten Kind deed onderzoek onder 71                (in plaats van tijdelijke opvang). Ook is er aandacht
jongeren die dak- en/of thuisloos zijn (geweest).        voor preventie. Gemeenten moeten dat realiseren
Deze jongeren zijn gemiddeld elf maanden dak-            en hun aanpak beschrijven in een regioplan. Voor
en/of thuisloos. Ze voelen zich in die tijd vaak on-     dit onderzoek vertelden 73 gemeenten hoe zij dat
rustig. Sommigen voelen zich eenzaam of minder-          doen. 46% is nog met het regioplan bezig. Ervarings-
waardig, merken dat ze buiten de maatschappij            deskundigen en/of belangenbehartigers denken
staan. 72% ervaart de situatie als zeer uitzichtloos.    in 67% van de gemeenten mee over de nieuwe
Op de lange termijn merken veel jongeren dat hun         plannen. Binnen gemeenten werken er in de regel
sociale netwerk kleiner werd door hun dak- en/of         meerdere afdelingen aan, maar bij ruim een kwart
thuisloosheid, dat ze zelf angstig zijn geworden en      denken ambtenaren van het beleidsterrein wonen
vertrouwen in mensen kwijt zijn geraakt.                 er niet over mee (27%).
78% van de jongeren is ooit uit huis geplaatst en        Om tot uitvoer te komen, krijgen gemeenten jaarlijks
heeft ervaring in de jeugdhulp met verblijf. Er speel-   € 65 miljoen extra van het Rijk. Wat doen ze daar-
den in hun jeugd al problemen. Eenmaal dak- of           mee? 60% gaat dat geld besteden aan preventie.
thuisloos stapelen de zorgen zich op. 43% wordt          Slechts 29% wil het inzetten voor permanente wo-
meermaals dak- en/of thuisloos. Deze groep raakt         ningen voor dak- en thuisloze mensen. 33% zet het
gemiddeld drie keer opnieuw dak- en/of thuisloos.        in voor meer financiële bestaanszekerheid. Bij elkaar
66% van de jongeren die hulp krijgen, voelt zich         opgeteld zien we dat de meerderheid, 59%, het geld
onvoldoende geholpen. Ze vinden hulpverleners            niet uitgeeft aan permanente woningen en niet aan
vaak moeilijk bereikbaar, voelen zich niet gehoord       financiële bestaanszekerheid. Daarmee handelen
en merken dat ze voor elke vorm van hulp bij             de meeste gemeenten tegen de vernieuwende
een andere hulpverlener moeten zijn.                     principes van het nationale actieplan in. 87% vindt
                                                         het onhaalbaar om in 2030 geen dak- en thuisloze
54% slaapt bij vrienden.                                 				               mensen meer te hebben in Neder-
Andere jongeren brengen                                  				                  land. Gemeenten lopen enorm
de nacht door in de opvang                               				                 aan tegen een woningtekort en
(37%) of op straat (34%).                                				                   hebben meer zicht nodig op (de
Hoeveel jongeren dat precies zijn                        					                          hoeveelheid) dak- en
in Nederland? Dat weten we niet.                         					                         thuisloze jongeren.
Gemeenten houden vaak alleen
rekening met die laatste twee slaap-
plekken als ze nagaan hoeveel
dak- en thuisloze jongeren
ze moeten helpen.
De rijksoverheid wil dak- en thuisloosheid be-
strijden met een nieuwe aanpak. Volgens het
Nationale Actieplan Dakloosheid moeten er
woningen komen waar mensen onvoorwaardelijk
kunnen blijven en financiële bestaanszekerheid
                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>INLEIDING
“Mensen hebben geen idee wat ik heb meege-                                     Hoe kan het dat jongeren dak- en/of thuisloos
maakt. Ze hebben geen idee hoe dun het lijntje                                 raken in Nederland? Een van de oorzaken is de
is om alles wat je kent kwijt te raken. En hoe het                             leeftijdsgrens in de jeugdzorg. Kinderen die op-
voelt om in die angst te leven.” - Roos (21 jaar, was                          groeien in gezinnen met veel zorgen, worden soms
ruim een jaar dak- en/of thuisloos)                                            uithuisgeplaatst. Uit eerder onderzoek van Het
                                                                               Vergeten Kind bleek dat jongeren regelmatig weg
Net als Roos zijn er zeker 5.760 jongeren tussen de 18                         moeten uit de jeugdhulp met verblijf, omdat ze 18
en 27 jaar dak- en/of thuisloos in Nederland. Dat is                           worden. En dat een deel van hen dakloos wordt.6
een onderschatting, want sommige groepen jongeren                              Hun problemen zijn niet ineens weg omdat ze
worden niet in de cijfers meegeteld.1 Er is geen echt                          volwassen zijn. Toch maken ze dan in de regel
goed beeld van waar dak- en thuisloze jongeren                                 geen aanspraak meer op een woonplek en bege-
verblijven en hoe het met hen gaat. Wat we wel                                 leiding in de jeugdhulp en is de overgang naar
weten, is dat dak- en thuisloosheid veel risico’s met                          volwassenenzorg lastig. Dit rapport is een vervolg
zich meebrengt voor hen. Het geeft stress: jongeren                            op dat eerdere onderzoek.
hebben een voortdurend gevoel van onrust en onvei-
ligheid. Veel van hen zijn ook daadwerkelijk onveilig:                         Tegen dak- en thuisloosheid bestaat een bewezen
      ze zijn afhankelijk van de hulp van anderen, bij                         effectieve interventie: Housing First. Die aanpak
         voorbeeld voor een slaapplek, waardoor ze                             gaat uit van het recht op huisvesting: wat dak- en
          risico lopen op geweld, misbruik en uitbuiting.2                     thuisloze mensen ten eerste nodig hebben, is een
                                                                               thuis. Housing First biedt daarnaast ondersteuning,
		       Jongeren die dak- en/of thuisloos zijn (geweest),                     met respect voor autonomie en behoud van eigen
           hebben vaker mentale problemen, zoals angst                         regie. De overgrote meerderheid van de deelnemers
		          en paniek. Ze hebben meer gezondheids-                             aan Housing First heeft blijvend een thuis.7 Daarbij
		            problemen en een lagere levensverwachting.                       krijgen ze ondersteuning, meestal is die tijdelijk. De
		            Ze raken vaker verslaafd, vallen eerder uit op                   methode gaat ervan uit dat zodra mensen een thuis
		           school en zijn vaker slachtoffer of dader van                     hebben, er ruimte is om te werken aan andere pro-
misdrijven. Ook lopen ze eerder trauma’s op.3, 4, 5 Vaak                       blemen. Vanaf dan nemen psychische problemen,
komt dat boven op bestaande problemen die al speel-                            sociale isolatie en criminaliteit af.
den voordat de jongere dak- en/of thuisloos raakte.
1
  Cijfers van het CBS, 2021. Dit is een onderschatting, want het CBS rekent kinderen onder de 18 niet mee, net zo min als mensen zonder verblijfs-
  vergunning. Jongeren worden meegeteld als ze op straat of in een opvang overnachten, of tijdelijk bij vrienden, maar niet als ze elders de
  nacht doorbrengen (bijvoorbeeld in een vakantiewoning of auto).
2
  Zie bijvoorbeeld Jongens aan het woord: Een onderzoek naar de achtergrond en ondersteuningsbehoeften van (potentiële) jongensslachtoffers
  van seksuele uitbuiting (Consortium seksuele uitbuiting jongens en jonge mannen, 2023).
3
  Feiten en cijfers dak- en thuisloze jongeren in Nederland (Movisie & Stichting Zwerfjongeren, 2020).
4
  Mental health and health risk behaviours of homeless adolescents and youth: a mixed methods study (Asante, Meyer-Weitz en Petersen, 2016).
5
  Poverty, homelessness, hunger in children and adolescents: psychosocial perspectives (Pumariega, Gogineni en Benton, 2022).
6
  Mijn problemen waren niet opeens weg, mijn ‘thuis’ en begeleiding wel” - Hoe is het voor jongeren om 18 te worden in de jeugdhulp met verblijf?
  (Het Vergeten Kind, 2023).
7
  Zie bijvoorbeeld Housing First onderzoek modelgetrouwheid en effecten (Trimbos-instituut, 2023).
                                                                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>     Wat bedoelen we met dak- en thuisloos?
     Iemand is residentieel dakloos als diegene
     geen eigen woonruimte heeft en staat in-
     geschreven bij de maatschappelijke opvang,
     zoals de nachtopvang. De definitie van thuis-                            wonen). Er worden daarnaast geen eisen gesteld
     loos is ruimer: iemand heeft geen reguliere                              aan de ondersteuning van mensen als ze eenmaal
     huisvesting. In dit onderzoeksrapport volgen                             een woning hebben.11
     we ETHOS-light in de definiëring van dak- en
     thuisloosheid.8 Die is veelomvattend en telt                             Met het Nationale Actieplan Dakloosheid krijgen
     jongeren in een breed palet aan situaties mee.                           Nederlandse gemeenten structureel € 65 miljoen per
     ETHOS geldt in Europa als de best onderbouw-                             jaar extra om de hulp aan dak- en thuisloze inwoners
     de manier om dak- en thuisloosheid te meten.                             te verbeteren.12 Hoe dat geld de komende jaren ver-
     Onder die definitie vallen…:                                             deeld wordt en of gemeenten hun besteding van
          mensen die leven in de openbare ruimte;                             dat bedrag moeten verantwoorden is nog niet
          mensen in de noodopvang;                                            duidelijk. Gemeenten hoeven dit jaar (2023) in ieder
          mensen in een tijdelijke opvang voor                                geval geen verantwoording af te leggen voor de
          dakloze mensen;                                                     extra gelden. De rijksoverheid controleert niet waar
          mensen die uitstromen uit een instelling;                           ze dat aan uitgeven en of dat past bij de beoogde
          mensen in niet-conventionele woonplekken                            paradigmaverschuiving. Wel is er een dashboard in
          (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning);                            ontwikkeling, waarin alle gemeenten moeten laten
          mensen die tijdelijk verblijven bij familie,                        zien wat de plannen in hun regio zijn. Die regioplan-
          vrienden, kennissen of onbekenden;                                  nen moeten gemeenten dit jaar maken. Ze hebben
          mensen met dreigende huisuitzetting.                                daarin de vrijheid om zelf te bepalen welke aanpak
                                                                              in hun regio het beste past.
                                                                              Tot nu toe is er geen zicht op waar de € 65 miljoen
                                                                              aan wordt besteed. Daar gaat dit onderzoek over. In
De landelijke overheid wil dat er in 2030 niemand                             hoeverre sluiten de nieuwe plannen van gemeenten
meer dak- of thuisloos is in Nederland. Daartoe                               aan bij de dagelijkse praktijk van dak- en thuisloze
kwam er het Nationaal Actieplan Dakloosheid, dat                              jongeren? Dit onderzoek heeft twee hoofdvragen.
volgens de bedenkers ervan gebaseerd is op het ge-                            Ten eerste: hoe ziet het leven van dak- en thuisloze
dachtegoed van Housing First.9 De overheid wil dat                            jongeren eruit? Waar overnachten ze, hoe lang zijn
dak- en thuislozen een woning krijgen en voldoende                            ze dak- en/of thuisloos? Wat voor begeleiding krijgen
financiële bestaanszekerheid. Dat vraagt om een                               ze? Wat is voor hen de impact op de lange termijn?
grote verandering, want tot nu toe wordt dak- en                              Ten tweede: hoe gaan gemeenten om met de
thuisloosheid in de regel gemanaged met tijdelijke                            geplande paradigmaverschuiving? Wie denken
opvang. Het actieplan volgt niet alle principes van                           er mee over de nieuwe plannen en wie niet? Waar
de Housing First-methode.10 Een huis hoeft bijvoor-                           gaat het extra geld heen? En in hoeverre weten ze
beeld geen zelfstandige woning te zijn, maar kan                              hoeveel (dreigend) dak- en thuisloze jongeren er in
ook ‘zo thuis mogelijk’ zijn (denk aan gemengd                                hun gemeente zijn?
8
   Zie bijvoorbeeld ETHOS-telling dak- en thuisloosheid in regio Noordoost-Brabant van het Kansfonds.
9
   Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis, 2022. Dat is een gezamenlijk plan van de ministeries van Binnenlandse Zaken en
   Koninrijksrelaties, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
10
   Rapport Nationaal Actieplan Dakloosheid - Jongerenpanel De Derde Kamer.
11
   Daden Eerst. Position paper van de community Alle Jongeren Een Thuis, met onder andere Kansfonds en het Instituut voor Publieke
   Waarden (2022).
12
   Zie budgettaire bijlage coalitieakkoord. Onderdeel van ‘Omzien naar elkaar, vooruit kijken naar de toekomst’ - coalitieakkoord 2021-2015
   (VVD, D66, CDA en ChristenUnie, 2022).
                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>METHODE
Dit onderzoek heeft een mixed methods design. Bij       sneeuwbalmethode: na afloop van interviews vroe-
zowel jongeren als gemeenteambtenaren verza-            gen we jongeren of ze anderen kenden die ons ook
melden we kwalitatieve én kwantitatieve data. Dat       zouden willen vertellen over de tijd dat ze dak- en/
deden we in april en mei van 2023.                      of thuisloos waren.
JONGEREN                                                Over de respondenten
In interviews en in een online vragenlijst vertelden    68 jongeren vulden een online vragenlijst in en
jongeren hoe lang ze dak- en/of thuisloos waren,        zeven werkten mee aan een interview. Vier van de
hoe dat kwam en waar ze sliepen. Ze legden ook          geïnterviewde jongeren vulden ook de vragenlijst
uit hoe ze zich toen voelden, of en hoe ze werden       in. In totaal deden dus 71 jongeren mee. Die jon-
geholpen en welke impact die periode op hen had.        geren hebben twee kenmerken: ze zijn dak- en/of
Ten slotte vertelden ze wat er volgens hen moet         thuisloos of waren dat in het verleden en ze waren
gebeuren om dak- en thuisloosheid te voorkomen          tijdens het onderzoek tussen de 18 en 27 jaar oud.
(zie Bijlage 1 voor de vragenlijst). Om tot een rele-   Gemiddeld waren ze 22 jaar. 71% is vrouw, 26% is
vante vragenlijst te komen, is de vragenlijst vooraf    man en 3% zegt daar liever niets over. Niemand
getest door jongerenpanel de Derde Kamer. Dat           gaf aan non-binair te zijn. De respondenten komen
panel bestaat uit jongeren uit het hele land die        uit alle provincies van Nederland, op Limburg na.
hebben ervaren hoe het is om dak- en/of thuis-          18% was tijdens het onderzoek dak- en/of thuisloos.
loos te zijn. Deze jongeren zijn representatief voor
de doelgroep van het onderzoek. Zeven van hen
gaven mondeling feedback. Dat droeg bij aan de
begrijpelijkheid van de vragen voor de doelgroep.
                                                            Hoe generaliseerbaar is dit onderzoek?
Interviews met jongeren voerden we semigestruc-
                                                            Aan dit onderzoek deden relatief veel vrouwen
tureerd: vaste vragen wisselden af met vervolg-
                                                            mee, terwijl uit cijfers van het CBS blijkt dat de
vragen. We maakten jongeren vooraf duidelijk dat
                                                            meeste dak- en thuisloze mensen mannen zijn.
alles wat ze ons vertelden anoniem zou worden
                                                            Waarschijnlijk zijn mannen in die cijfers over-
opgeslagen en verwerkt. We spraken ook af dat ze
                                                            gerepresenteerd, net als vrouwen in de onze.
vragen niet hoefden te beantwoorden als ze dat
                                                            Dat kan impact hebben op de resultaten,
niet wilden of konden.
                                                            bijvoorbeeld op de percentages over waar
                                                            jongeren de nacht doorbrengen. Die zijn dus
Dataverzameling                                             niet per se representatief voor alle dak- en
We namen een gelegenheidssteekproef: we wier-               thuisloze jongeren in Nederland. Toch zagen
ven jongeren tussen de 18 en 27 jaar oud via de             we wat slaapplekken betreft maar kleine
sociale media van Het Vergeten Kind. De vragenlijst         verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo
verspreidden we daarnaast onder jongerenpanels,             overnachtte 39% van de mannen weleens op
( jeugd)hulpverleners, begeleiders in locaties voor         straat, versus 33% van de vrouwen. 28% van
maatschappelijke opvang, belangenbehartigers                de mannen sliep weleens in een opvang,
(zoals het Straatconsulaat en Straatadvocaten)              tegenover 38% van de vrouwen.
en onder jongeren die meededen aan ons eerdere
onderzoek. Ten slotte maakten we gebruik van de
                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>GEMEENTEAMBTENAREN EN WETHOUDERS
Hoe vertalen gemeenten de principes uit het                                    Aan welk beleidsveld werken respondenten?
                                                                               (Meerdere antwoorden mogelijk)
Nationaal Actieplan Dakloosheid naar een plan
voor hun eigen regio? Daarover vertelden ambtenaren
en wethouders in een online vragenlijst (zie Bijlage                           Maatschappelijke opvang                      72%
2). We vroegen hen voor welke gemeenten ze werk-
ten, maar maakten duidelijk dat we de resultaten                               Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)    58%
anoniem verwerken.
                                                                               Jeugd(zorg)                                  36%
Dataverzameling
We mailden alle 342 wethouders met het beleids-
veld jeugd in hun portefeuille. Ook mailden we zo’n                            Welzijn                                      19%
150 ambtenaren in het sociale domein, waarmee
we al eerder contact hadden. We vroegen hen de                                 Wonen                                        14%
vragenlijst door te sturen naar de collega met de
meeste kennis over dak- en thuisloosheid. Om bias te
                                                                               Anders                                        7%
voorkomen, vermeldden we erbij dat we graag van
alle gemeenten terughoorden: van zowel regio-
gemeenten als centrumgemeenten en van zowel
gemeenten die al ver waren met hun regioplan als                           ANALYSE
zij die nog moesten beginnen. Voorafgaand is er een                        Gemeenten kregen gesloten vragen als: ‘Weet je
tiental gesprekken gevoerd met experts.13 Mede op                          hoeveel dak- en thuisloze jongeren er zijn in jouw
basis van hun input is de vragenlijst tot stand gekomen.                   gemeente?’ (antwoordmogelijkheden: Dat weten
De vragenlijst is daarnaast getest met ambtenaren                          we bij deze gemeente niet - Ik weet het niet, maar
van een gemeente. Dit heeft ervoor gezorgd dat we                          een collega wel - Ik heb een grove schatting - Ik heb
deformulering van onze vragen hebben verbeterd en                          een [vrij] precieze schatting). Ook jongeren legden
de antwoorden op onze vragen beter konden duiden.                          we gesloten vragen voor, zoals: ‘Waardoor raakte je
                                                                           je woonplek kwijt?’ (antwoordmogelijkheden: Mijn
Over de respondenten                                                       verblijf werd door de hulpverleners/gemeente niet
Er zijn in Nederland 342 gemeenten, 73 van hen                             verlengd - Ik werd weggestuurd - Ik wilde er zelf
vulden onze online vragenlijst in. Dat is ongeveer 1                       niet blijven - Ik kon er niet blijven wonen, omdat ik
op de 5. De hulp aan dak- en thuisloze mensen is in                        de huur niet kon betalen - Door het overlijden van
Nederland opgedeeld in 44 regio’s.14 In zo’n regio                         mijn ouder(s) - Ik kwam uit jeugddetentie - Anders,
zitten meerdere regiogemeenten en een centrum-                             namelijk…). De antwoorden daarop analyseerden
gemeente. In de meeste gevallen is die laatste qua                         we kwantitatief.
inwoneraantal de grootste. We hebben informatie
over 75% van de 44 regio’s. Er deden 52 regioge-                           Jongeren en gemeenten kregen ook open vragen.
meenten en 21 centrumgemeenten mee aan dit                                 Alle antwoorden daarop zijn eerst open, vervolgens
onderzoek. De meeste mensen die onze vragenlijst                           selectief en ten slotte axiaal gecodeerd. Informatie
invulden, werken aan de beleidsterreinen maat-                             uit de interviews is gebruikt om die uit de vragen-
schappelijke opvang en/of Wet maatschappelijke                             lijsten te verrijken en te duiden.
ondersteuning (Wmo).
13
   We voerden gesprekken met (landelijke) overheid, hulpaanbieders, brancheorganisaties en belangenbehartigers.
14
   Zie de regio-indeling maatschappelijke opvang & beschermd wonen.
                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>RESULTATEN
DE ERVARINGEN VAN DAK- EN THUISLOZE
JONGEREN
Jongeren in onze steekproef waren gemiddeld 18 toen
ze dak- en/of thuisloos werden. 32% was 17 of jonger,
35% was 19 of ouder. Jongeren bleven gemiddeld elf
maanden dak- en/of thuisloos.15 Een op de drie was
langer dan een jaar dak- en/of thuisloos (29%).
Waarom worden jongeren dak- en/of thuisloos?                                 6% van de jongeren woonde op zichzelf toen ze
De helft van de jongeren woonde bij hun ouder(s)                             dak- en/of thuisloos raakten. De meesten van hen
(40% van de totale steekproef) of bij andere familie                         raakten hun huis kwijt, omdat ze de huur niet meer
(bijvoorbeeld een stiefouder, opa of oma, 10%) toen                          konden betalen. Ten slotte verbleef 3% in jeugd-
ze dak- en/of thuisloos werden. Deze jongeren er-                            detentie. Hun straf liep af en daarna konden ze niet
voeren thuis problemen, zoals huiselijk geweld, ver-                         meer naar huis. Deze redenen slaan alleen op de
slaving of psychische problemen (bij henzelf of bij de                       eerste keer dat jongeren dak- en/of thuisloos raak-
ouders). De meeste van hen werden door hun familie                           ten. Bij 43% was dat niet de enige keer. Gemiddeld
weggestuurd (56%), een derde wilde zelf niet blijven                         hadden zij nog drie keer geen vaste woonplek.
(35%). In de overige gevallen vertellen jongeren dat
het thuis niet meer veilig was en laten ze in het                            Hoewel een minderheid van de jongeren in een
midden of ze zelf weg wilden.                                                pleeggezin, gezinshuis of op een groep woonde
                                                                             voordat ze dak- en/of thuisloos werden, hebben
Twee op de vijf jongeren woonde in de zorg toen                              de meesten wel ervaring met jeugdhulp met verblijf.
ze hun woonplek kwijt raakten (31% woonde in de                              78% is ooit uit huis geplaatst en heeft in de jeugd-
jeugdhulp: op een groep, in een gezinshuis, in een                           hulp gewoond.
pleeggezin of in de gesloten jeugdzorg. 9% woonde
begeleid of beschermd.) 44% van hen raakte naar                              Waar overnachten ze?
eigen zeggen dak- en/of thuisloos omdat ze werden                            De helft sliep bij vrienden (54%). Anderen overnacht-
weggestuurd. Bij een derde van deze jongeren                                 ten in de opvang (37%) of op straat (34%). Sommige
(33%) werd het verblijf niet verlengd door hun hulp-                         jongeren voelden zich in de daklozenopvang on-
verleners of de gemeente. Jongeren vertellen dat                             veilig. Ze durfden niemand te vertrouwen en waren
dat was omdat ze ‘te complex’ waren, dat ze niet                             bang voor mogelijk geweld, seksuele intimidatie en
konden blijven vanwege hun suïcidaliteit of omdat                            verkrachting. Sommige jongeren sliepen bijna niet,
ze (bijna) 18 werden. Een kleinere groep uit de jeugd-                       uit angst dat hen iets zou overkomen. Anderen ver-
hulp (19%) wilde zelf niet blijven en werd daardoor                          tellen dat ze op een camping sliepen, in een hostel
dak- en/of thuisloos.                                                        en in een schuur van een kennis.
15
   Dit gemiddelde gaat alleen over de jongeren die nu niet meer dak- en/of thuisloos zijn. Alleen van hen is de periode al afgelopen en valt dus te
   zeggen hoe lang die duurde.
                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Waar brengen dak- en thuisloze jongeren
de nacht door?
                                                                              Hoe brengen ze de dag door?
          Bij vrienden                            54%                         De dagen van dak- en thuisloosheid beschrijven
       In de opvang                     37%                                   sommige jongeren als overleven.17 Een deel van de
             Op straat               34%                                      jongeren spendeerde de dag vooral met het vinden
                                                                              van een slaapplek. Anderen hingen rond of liepen
     Bij familieleden             29%
                                                                              van plek naar plek om de tijd te doden. Voor veel
    In auto/camper        12%
                                                                              jongeren duurden de dagen op straat erg lang. Ze
      Vakantiehuisje    10%                                                   telden de uren af totdat ze weer terug konden naar
        Bij vreemden    10%                                                   hun slaapplek, als ze die hadden.
In een kraakpand       6%
                                                                              Op de plekken waar jongeren overdag waren, waren
                     0%            25%             50%             75%
                                                                              vaak drank en drugs te vinden. Hierdoor raakten
                                                                              sommige jongeren verslaafd of begonnen ze zelf
                                                                              drugs te verkopen. Jongeren gaven aan dat ze in
 “Mensen kijken langs je heen alsof je een prullenbak                         die periode niet verder vooruit konden kijken dan een
 bent. Soms schreeuwen ze naar je of gooien ze met                            dag. Bij een deel van de jongeren lukte het om een
 dingen. Er werd alleen tegen me gepraat door vieze                           baantje of school aan te houden. Voor het grootste
 mannen (met een huis) die seks met me wilden, en                             deel van de jongeren betekende hun periode van
 het is alleen met dank aan mensen die al langer                              dak- en thuisloosheid echter dat zij stopten met
 dakloos waren dan ik (en HEEL VEEL GELUK) dat ik                             school en werk.
 nooit ben verkracht. Elke dakloze vrouw die ik kende
 was verkracht en ik leefde in de constante weten-                            “‘s Ochtends de schuur uit, zodat niemand je ziet,
 schap dat mij dat ook elk moment kon overkomen.                              de hele dag rondjes lopen in de hoop iemand tegen
 Machteloos voelde ik me daardoor.” Mandy (24 jaar,                           te komen die je kan helpen en dan ’s nachts als
 was bijna tweeëneenhalf jaar dakloos)16                                      iedereen slaapt weer terug.” - Rob (22 jaar, was drie
                                                                              jaar dak- en/of thuisloos)
          Op hoeveel verschillende plekken brengen                            Hoe voelen ze zich?
          dak- en thuisloze jongeren de nacht door?                           Bijna alle jongeren beschrijven hun gevoelsleven in
                                                                              de tijd dat ze dak- en/of thuisloos waren als een
                                                                              achtbaan van emoties (94%). Jongeren voelen zich
          Op één plek                                       10%
                                                                              vaak onrustig, angstig en eenzaam. Sommigen voel-
                                                                              den iedere dag de onzekerheid van het zoeken naar
          Op twee tot vijf plekken                         44%                een slaapplek. Vaak probeerden ze dat voor hun
                                                                              omgeving te verbergen. 88% ervoer stress. Jongeren
          Op vijf tot tien plekken                          22%               hadden vaak het gevoel er alleen voor te staan.
                                                                              “Ik had allerlei angsten. Of je vermoord wordt, of
          Op tien tot vijftien plekken                       5%
                                                                              terechtkomt in de mensenhandel. Dat als je iets
                                                                              drinkt, dat iemand daar dan middelen in heeft
          Op vijftien tot twintig plekken                    7%               gedaan. Ja, heel veel gewoon geweld-angsten,
                                                                              misbruik-angsten, van alles.” - Melanie (24 jaar, was
          Op meer dan twintig plekken                       12%               driekwart jaar dak- en/of thuisloos)
 16
    Alle namen in dit rapport zijn verzonnen, zodat jongeren anoniem zijn.
 17
    Als we in dit rapport geen specifieke percentages noemen, maar de situatie beschrijven in algemene termen (zoals ‘de meeste jongeren’), komt
    dat omdat de informatie komt uit open vragen. Er is dan dus geen exacte hoeveelheid aan te koppelen.
                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>72% ervoer hun periode van dak- en thuisloosheid       Professionals konden ook niet altijd passende hulp
als heel uitzichtloos. Ze hadden geen hoop voor        bieden. Volgens sommige jongeren lag dat niet altijd
hun toekomst. Ze voelden zich anders en afge-          aan de hulpverleners, maar aan de regels waaraan
sloten van de maatschappij. Ze hadden continu          zij zich moesten houden. Voor elke vorm van hulp
een gevoel van falen: ook al wisten ze dat het niet    moesten jongeren naar een andere hulpverlener.
zo was, het voelde alsof het hun schuld was dat        Ze kregen daardoor het idee van het kastje naar de
ze geen thuis meer hadden. Alsof ze geen waarde        muur te worden gestuurd.
meer hadden. Het deed ze twijfelen aan hun zelf-
beeld. Ze voelden zich een tweederangsburger en        “Prettig, maar er zijn altijd snel bereikte grenzen
hadden last van stigma                                 tot waar je geholpen kunt worden door een
rondom dak-                                            persoon. Dat houdt in dat je continu naar een
loosheid.                                              ander moet voor iets. Alles gaat daarmee over
                                                       onwijs veel schijven. Dat maakt het nog eens
                                                       extra uitzichtloos.” - Shanta (27 jaar, was vier jaar
     “Ik voelde me vergeten en afgedankt, erg          dak- en/of thuisloos)
     verdrietig en alsof ik niks waard was.” -
     Danny (21 jaar, was ongeveer een half jaar        Daarnaast voelde een deel van de jongeren zich
     dak- en/of thuisloos)                             niet (altijd) gezien door hun begeleiders. Ze vonden
                                                       het contact zakelijk en voelden weinig begrip. Ook
     “Ik had geen leven meer en geen zicht op een      vonden ze het lastig dat hulp vaak alleen bereikbaar
     goede toekomst.” - Harry (24 jaar, was zo’n       was van 9.00 tot 17.00 uur. Er was geen hulp be-
     tweeëneenhalf jaar dak- en/of thuisloos)          schikbaar wanneer zij dat het meest nodig hadden.
                                                       Een enkele keer vertellen jongeren over een begelei-
                                                       der die wél het verschil maakte. Dat maakte meteen
                                                       veel indruk:
Wat voor hulp krijgen ze?
Een deel van de jongeren (38%) kreeg hulp van          “Een vrouw in het loket dat briefadressen verstrekte.
vrienden of familie. Anderen kregen hulp van iemand    Ik had geen recht op hulp en toch luisterde ze naar
uit de opvang (27%), van mensen aan het gemeente-      me, elke week weer. Ze gaf me het gevoel dat ik
loket (15%) en van vreemden (18%). Andere hulpbron-    meer dan een nummertje was, dat OOK IK ertoe
nen waar jongeren gebruik van maakten, zijn belan-     deed. Dit was heel belangrijk voor me.” - Mandy
genbehartigers, oud-jeugdhulpverleners, mentoren       (24 jaar, was bijna tweeëneenhalf jaar dak- en/of
op school en therapeuten. 10% kreeg van niemand        thuisloos)
hulp. Voor een grote groep jongeren was de hulp
zeer welkom. Ze waren blij dat er iemand was bij       LANGETERMIJNIMPACT OP JONGEREN
wie ze terechtkonden. De meeste jongeren die hulp      Mentale stabiliteit
kregen, kregen dat bij praktische zaken, zoals het     We vroegen jongeren die inmiddels niet meer dak- en/
aanvragen van verzekeringen, bij financiën of school   of thuisloos zijn hoe zij terugkijken op die periode. En
en werk. En zij konden bellen of afspreken voor een    wat zij er nu nog van merken. Een enkeling geeft aan
luisterend oor. Dat gaf rust.                          er niet veel last van te hebben of er niet meer over na
                                                       te denken. Het grootste deel merkt nog effecten van
Voor 66% van de jongeren die hulp kregen, was die      het rondzwerven. Jongeren geven aan dat ze vaak
niet voldoende. Dat geldt voor zowel professionele     angstig zijn. Bijvoorbeeld om hun huis weer uitgezet
hulp als hulp uit het netwerk. Jongeren gaven aan      te worden en alles te verliezen wat ze opgebouwd
dat de begeleiding tekortschoot. Mensen uit het        hebben. Ook zijn zij het vertrouwen in de mensen om
netwerk wisten niet altijd wat ze moesten doen. Ook    hen heen kwijtgeraakt. Een groep jongeren voelt zich
vonden de jongeren het lastig dat ze zich veelal aan   mentaal niet stabiel. Zij merken dat het veel tijd kost
moesten passen als ze gebruikmaakten van de hulp       om te herstellen van deze periode in hun leven. Een
uit het netwerk. Ze moesten zich aanpassen aan het     aantal jongeren heeft nog regelmatig flashbacks.
leefritme van anderen. Of hadden het gevoel dat ze     Ook ervaart een aantal dat hun zelfbeeld veel lager
continu dankbaar moesten zijn.                         is geworden. Een deel krijgt psychologische hulp.
                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                            standig (50%). 15% woont begeleid of beschermd.
     “Ik ben nog steeds bang dat ik ineens mijn                             7% woont weer thuis bij de ouder(s). Een enkeling
     huis uit moet en ik ben compleet ingestort                             woont bij andere familie, op een groep, in een
     op het moment dat ik mijn studio kreeg,                                pleeggezin of in een kamertrainingscentrum.
     omdat ik al die tijd op overlevingsstand heb
     geleefd, dus het heeft heel lang geduurd                               HOE PAKKEN GEMEENTEN DAK- EN THUIS-
     voordat ik mezelf weer een beetje terug-                               LOOSHEID ONDER JONGEREN AAN?
     vond.” - Ilvy (22 jaar, was drie maanden dak-                          Hoe helpen gemeenten jongeren die nu dak- of
     en/of thuisloos)                                                       thuisloos zijn en voorkomen ze dat anderen in de
                                                                            toekomst in hetzelfde schuitje terechtkomen? Het
                                                                            Nationale Actieplan Dakloosheid geeft richting voor
                                                                            een nieuwe aanpak. De helft van de ambtenaren en
School en werk                                                              wethouders kent dat nationale actieplan op hoofd-
Alle jongeren die we in de interviews spraken, had-                         lijnen, niet tot in de details (55%). 34% zegt het heel
den hun middelbare school niet afgemaakt. Een                               goed te kennen, 11% kent het niet.
van hen is weer begonnen met studeren. Anderen
hadden de wens om weer een studie op te pakken,                             Volgens de afspraken die Nederlandse gemeenten
maar hadden daar voorlopig mentaal nog geen                                 en de rijksoverheid maakten in het nationale actie-
ruimte voor. Zij wilden eerst aan zichzelf werken en/                       plan, schrijven alle gemeenten dit jaar (2023) een
of therapie afronden.                                                       regioplan. Bijna de helft is daarmee bezig (46%). 15%
                                                                            is klaar. Ongeveer een op de vijf had de principes uit
“Ik ben voor altijd veranderd. Ik ben toen al mijn                          het nationale actieplan al in een eerder plan ver-
vrienden kwijtgeraakt, het contact met mijn ouders                          werkt en gaat dat nu niet opnieuw doen (22%). Ten
is verwaterd, ik ben met school gestopt, kan geen                           slotte weet 7% van de respondenten niet of er über-
werk vinden omdat er gaten in mijn cv zitten. Ik                            haupt een plan komt en 10% niet of er een plan is.
heb trauma’s van hier tot Tokio waarvoor ik al drie
jaar in therapie zit en nog vele jaren hulp nodig zal                       Wie denken er mee over de nieuwe plannen
hebben.” - Mandy (24 jaar, was bijna tweeëneenhalf                          tegen dakloosheid?
jaar dak- en/of thuisloos)                                                  67% van de gemeenten betrekt ervaringsdeskundi-
                                                                            gen en/of belangenbehartigers bij het maken van
Druk op het sociale netwerk                                                 de nieuwe plannen (33% betrekt beide, 23% alleen
Voor veel jongeren betekende het feit dat ze dak-                           ervaringsdeskundigen, 11% alleen belangenbeharti-
en/of thuisloos waren ook het verlies van belangrijke                       gers).18 21% betrekt hen wel in de uitvoer van de hulp
vrienden en familieleden. Jongeren probeerden vaak                          aan dak- en thuisloze mensen, maar niet bij het
te verbergen dat ze geen vaste slaapplek hadden.                            maken van het plan. 12% van de gemeenten betrekt
Anderen maakten veelvuldig gebruik van slaapplek-                           hen nergens bij.
ken bij vrienden of familie. Dit legde een grote druk
op het contact. Uiteindelijk zorgde dit bij jongeren                        Ambtenaren van het beleidsveld maatschappelijke
vaak voor minder contact en vervreemding van hun                            opvang werken in bijna alle gevallen aan de regio-
netwerk. Voor een paar jongeren werd in deze peri-                          plannen (89%). In meer dan een kwart van de
ode van hun leven juist duidelijk hoe sterk de band                         gemeenten denkt het departement wonen niet mee
met hun netwerk is. Ze konden altijd op de steun van                        (27%). Twee gemeenten melden dat de afdeling
vrienden en familie rekenen.                                                werk & inkomen meedenkt. Gemiddeld vinken ge-
                                                                            meenten drie afdelingen aan uit de opsomming in
Hoe gaat het nu?                                                            onderstaande grafiek. 11% van de gemeenten heeft
Een deel van de jongeren is nu nog of weer dak- en/                         maar één beleidsveld betrokken bij het nadenken
of thuisloos (18%). De rest heeft inmiddels een plek                        over het plan. Dat is in bijna alle gevallen de afdeling
gevonden, al dan niet tijdelijk. De helft woont zelf-                       maatschappelijke opvang.
18
   De uitleg bij de vraag maakte duidelijk dat we met belangenbehartigers niet zorgaanbieders bedoelen.
                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Welke beleidsvelden werk(t)en er mee
aan het regioplan?
Maatschappelijke
           opvang                                                    89%
              Wmo                                            78%
            Wonen                                          73%
       Jeugd(zorg)                              52%
            Welzijn                          43%
            Anders             18%
                  0%                  25%        50%           75%            100%
Waar zetten regio’s de € 65 miljoen voor in?                          beteren. Een derde gebruikt het budget om dak- en
Gemeenten kregen dit jaar extra budget om hun                         thuisloze mensen meer inkomen te geven (33%),
dak- en thuisloze inwoners te helpen. Nog niet alle                   bijvoorbeeld door de bijstand te verruimen. Minder
plannen zijn rond, een op de drie gemeenten weet                      dan een derde realiseert permanente woningen voor
nog niet precies wat ze met het geld gaan doen                        mensen van het extra geld (29%). De meerderheid,
(34%). Wel weten veel gemeenten al dat het geld                       59%, gaat het geld niet uitgeven aan permanente
(deels) wordt ingezet om te voorkomen dat mensen                      woningen en niet aan financiële bestaanszekerheid.
dakloos worden. 60% van de gemeenten besteedt
daar de extra middelen aan. Ruim de helft zet het                     Drie gemeenten (4%) geven de extra financiële
budget in om de uitvoer van de hulp die ze al geven                   middelen uit aan iets wat niet direct gerelateerd is
te verbeteren (53%). Bijvoorbeeld door de toegang                     aan dak- en thuisloosheid. Het is ons onbekend waar
tot hulp beter te maken of opvanglocaties te ver-                     dat geld heen gaat.
Wat doen gemeenten met het extra geld?
               Voorkomen dat mensen
                        dakloos worden                           60%
  Versterken van de uitvoeringspraktijk                     53%
     Realiseren van tijdelijke woningen                 43%
 Vergroten van de financiële bestaans-
      zekerheid van dak- en thuislozen
                                                    33%
 Realiseren van permanente woningen              29%
                    Iets anders rondom
                  dak- en thuisloosheid
                                           16%
   Iets anders dat niet direct te maken
        heeft met dak- en thuisloosheid
                                          4%
                Dat weten we nog niet                34%
                                       0%         25%         50%             75%
                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Nul dak- en thuisloze                                     of een schatting heeft, vroegen we of ze weten hoe-
mensen in 2030?                                           veel van die jongeren na hun 18e nog een woonplek
Het Nationaal Actieplan Dakloosheid                       hebben. Op hun huidige plek, of elders. Elf van deze
streeft ernaar dat er in 2030 geen dak-                   dertien gemeenten weten dat niet. Een ander weet
en thuisloze mensen meer zijn. Een kleine                 dat er voor minder jongeren een woonplek is gere-
groep gemeenten vindt dat haalbaar en                     geld dan er nu in zorg zitten. De laatste vertelt dat
gaat ervoor (12%). De meeste gemeenten                    alle jongeren na hun 18e een woonplek hebben.
vinden dat niet haalbaar, maar gaan er wel voor
(77%). 10% gaat er niet voor en denkt ook niet dat        KNELPUNTEN EN OPLOSSINGEN
het een reëel doel is. Eén gemeente zegt er niet          De meeste gemeenten lopen tegen een gebrek aan
voor te gaan, maar vindt het wel haalbaar (1%).           passende woningen aan. Dit hangt volgens veel ge-
                                                          meenten samen met de inkomenspositie van jonge-
Zicht op dak- en thuisloze jongeren                       ren. Beschikbare huizen zijn veel te duur. Jongeren
Hoe goed weten gemeenten hoeveel dak- en thuis-           onder de 21 jaar ontvangen van de gemeente een
loze jongeren ze moeten helpen? In een op de drie         lage uitkering als ze geen baan hebben, daarmee
gemeenten is het helemaal onbekend (33%). 12%             kunnen ze geen huis bekostigen. Een ander groot
van de ambtenaren weet het zelf niet, maar denkt          knelpunt voor gemeenten is dat ze dak- en thuisloze
een collega te hebben die het wel weet. 47% heeft         jongeren niet goed in beeld hebben. Ze weten vaak
een grove schatting, 8% een precieze. De schat-           niet hoe ze in contact moeten komen met deze jon-
tingen die vervolgens worden gegeven, gaan in de          geren en om hoeveel jongeren het eigenlijk gaat.
meeste gevallen over jongeren die zich melden bij
de opvang. Van de hoeveelheid jongeren die elders         Daarnaast wordt de overgang van 18- naar 18+
overnachten, hebben gemeenten meestal geen                gezien als een groot probleem. Jongeren verlaten
idee. Vooral bankhoppers zijn volgens gemeenten           de jeugdhulp zonder toekomstplan en hebben vaak
moeilijk in beeld te krijgen. Volgens hen komt dat        geen vervolgplek. Daarbij komt dat er een grote
doordat jongeren onder de radar leven en doordat          vraag naar beschermd wonen is, waar het aanbod
de registraties van jeugdzorg en volwassenenzorg          niet tegenop kan. Gemeenten vinden het ook lastig
niet op elkaar aansluiten. Regiogemeenten noemen          dat sommige jongeren geen hulp willen ontvangen.
daarnaast dat de cijfers soms wel bekend zijn bij de      Ze merken dat jongeren ‘hulpverlenersmoe’ zijn. Ook
centrumgemeente, maar niet zijn uitgesplitst voor         zien zij dat jongeren complex zijn in hun problema-
hun eigen gemeente. Een aantal gemeenten weet             tiek, een zwakke inkomenspositie hebben en dat
beter om hoeveel dak- en thuisloze jongeren het           er sprake is van hoog middelengebruik. Naast deze
gaat. Zij baseren hun schatting op de ETHOS-light-        grote knelpunten lopen de gemeenten tegen meer
telling of een eigen telling, gebruiken informatie van    dingen aan, namelijk: een gebrek aan integrale
uitvoeringsorganisaties en checken aangevraagde           samenwerking, de wachtlijsten binnen de zorg, het
briefadressen.                                            ontbreken van (deskundig) personeel en een tekort
                                                          aan veilige opvangplekken voor jongeren.
We vroegen gemeenten in hoeverre ze jongeren in
beeld hebben die in de toekomst dak- en/of thuis-         “Waar we tegenaan lopen? De overgang van jeugd-
loos kunnen worden. Namelijk jongeren die nu in           zorg (en jongeren die even geen hulp meer willen
de jeugdhulp wonen en in 2024 18 jaar worden. De          hebben), geen goed zicht op het aantal jongeren
meeste van onze respondenten weten zelf niet hoe-         met dak- en thuisloosheid. En de jongeren blijven
veel dat er zijn, maar zeggen een collega te hebben       onder de radar (soms uit schaamte, of onwetend-
die dat weet (80%). 4% van de gemeenten weet het          heid waar hulp te vinden).” - Regiogemeente
überhaupt niet. De overige 17%, die het precies weet
                                                          Wat is volgens jongeren nodig?
                                                          We vroegen jongeren ook wat er moet veranderen
                                                          om dak- en thuisloosheid te voorkomen. Volgens een
                                                          aantal jongeren zit hem dat in het verbeteren van
                                                          de hulpverlening, die moet eerder, beter bereikbaar
                                                          en meer op maat zijn. Daarnaast noemen jongeren
                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>dat ze betere hulp van de gemeente hadden willen         slagkracht die nodig is om dak- en thuisloosheid op
ontvangen. Dit sluit niet aan op de bevinding van        te lossen. Een betere samenwerking met een duide-
gemeenten, die ervaren dat jongeren zelf niet gehol-     lijk mandaat kan dan voor verandering zorgen, zegt
pen willen worden. Dus jongeren willen graag beter       een gemeente. Ook ligt er volgens veel gemeenten
geholpen worden door gemeenten, terwijl gemeen-          een taak bij de rijksoverheid. Het Rijk heeft volgens
ten aangeven dat sommige jongeren niet geholpen          hen meer invloed op de inkomenspositie van jonge-
willen worden. Jongeren hebben het idee dat ze niet      ren en het beschikbaar stellen van meer woningen.
altijd passen binnen de opgestelde regels. Ze willen     Ook beslist de landelijke overheid over de extra
graag dat hun omgeving naar hen kijkt en luistert.       gelden voor de bestrijding van dak- en thuisloos-
Ze willen geholpen worden door iemand die hen ziet       heid. Voor sommige gemeenten is het onduidelijk of
en voorbij kijkt aan het stigma. En meedenkt in een      de gelden structureel zijn. Dit staat het maken van
oplossing die voor hen passend is.                       duurzame plannen in de weg.
“Meer woningen. En gemeenten die meedenken in
plaats van regels volgen die mij verder in de (geld-)
problemen brengen.” - Charissa (24 jaar, was vijf
maanden dak- en/of thuisloos)
Daarnaast noemen jongeren het belang van meer
laagdrempelige woonopties. Er moeten veel meer
woningen beschikbaar komen waar jongeren tijdelijk
of vast terechtkunnen. Andere jongeren denken
aan opvanglocaties specifiek voor jongvolwassenen
waar je gratis opgevangen kan worden, omdat zij
de volwassenenopvang onveilig vinden. Anderen
denken aan meer sociale huurwoningen of wonin-
gen waar zij ambulante begeleiding kunnen krij-
gen. Bovendien gaan er veel signalen vooraf aan
dak- en/of thuisloos worden, beschrijft een deel van
                                                               “Ik hoop vooral dat er diversiteit in op-
de jongeren. Bij een deel van de jongeren was dat
                                                               lossingen kan komen voor jongeren die
te zien aan een moeilijke thuissituatie of uitval op
                                                               te maken hebben met (dreigende) dak-
school. Deze signalen moeten volgens sommige
                                                               loosheid.” - Regiogemeente
jongeren eerder opgepikt worden door zorgverleners
of docenten.
Wat is volgens gemeenten nodig?
Zij noemen:
  • een betere overgang naar volwassenheid binnen
		 de jeugdzorg;
  • beter inzicht in de grootte van het probleem;
  • meer betaalbare woningen en ander woon-
		 oplossingen zoals flexwoningen, Tiny Houses of
		 Kamers met Aandacht;
  • meer flexibiliteit in wet- en regelgeving rondom
		 de financiële positie van jongeren.
En wie moet dit doen? Een deel van de gemeenten
wijst naar zorgaanbieders. Zij moeten de overgang
van 18- naar 18+ beter regelen. Volgens de gemeen-
ten is er nog veel winst te behalen in hun samen-
werking met zorgaanbieders en woningcorporaties.
Volgens hen ligt er bij elke partij een deel van de
                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>CONCLUSIE EN DISCUSSIE
Jongeren die dak- en/of thuisloos raken, zijn dat         van het actieplan in, de extra middelen niet gaan
gemiddeld bijna een jaar. Ze voelen zich vaak onveilig    besteden aan permanente woningen of voldoende
en ervaren angst en stress. Sommigen merken dat ze        inkomen, maar aan het verbeteren van bestaande
buiten de maatschappij komen te staan. Ze vinden          hulp (zoals de opvanglocaties).
hun situatie uitzichtloos. Dak- en/of thuisloos zijn,
heeft consequenties voor hun toekomst. Jongeren           Hoe keren we het tij? We geven drie aanbevelingen
verliezen vrienden en de angst en stress blijft, ook      aan gemeenten:
als ze weer een thuis hebben gevonden. Voor veel             • Gemeenten moeten ten eerste het aantal dak-
van hen is het de lastigste periode van hun leven.        		 en thuisloze jongeren goed in beeld krijgen,
Ze missen wezenlijke begeleiding en moeten met            		 bijvoorbeeld met een ETHOS-telling.
elk probleem ergens anders aankloppen voor hulp.             • Het proces doet ertoe. De beslissing wie er nu
                                                          		 mogen meedenken over de nieuwe regioplan-
Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid en de            		 nen tegen dak- en thuisloosheid, is bepalend
beleidsvrijheid om deze jongeren te helpen. Ze lijken     		 voor de inhoud van die plannen. Zorg als ge-
in dit onderzoek tussen de regels door (en soms expli-    		 meente dus dat de afdelingen wonen en werk
ciet) vragend en zoekend te zijn in hoe ze dat moe-       		 & inkomen nu aanschuiven, net als belangen-
ten doen. Ze weten niet hoeveel dak- en thuisloze         		 behartigers en jongeren met ervaringskennis.
jongeren er in hun gemeente zijn, maar doen in veel          • Gemeenten hebben visie, daadkracht en
gevallen ook geen degelijke telling om dat te we-         		 goede samenwerking nodig om huisvesting
ten te komen. Gemeenten weten dat een gebrekkig           		 en bestaanszekerheid te realiseren voor dak-
inkomen voor deze groep een belangrijke reden is dat      		 en thuisloze jongeren. Dat vraagt om een
ze geen huis hebben. Ze mogen zelf de uitkeringen         		 integrale aanpak. Wil je dat deze jongeren een
voor deze groep verhogen, maar doen dat zelden. Ze        		 uitkering hebben die hoog genoeg is, geef ze
omschrijven deze elementen als knelpunten die ze          		 die dan.
niet zelf in de hand hebben. Een individuele ambte-
naar op de afdeling maatschappelijke opvang heeft         Er is daarnaast een opdracht aan jeugdhulpaan-
vast geen zeggenschap over de aanpak van andere           bieders: laat jongeren niet los voordat ze een vervolg-
afdelingen, maar het is wel aan gemeenten om een          plek hebben en de andere kenmerken van de Big 5
integraal beleid te vormen dat deze jongeren helpt.       op orde zijn (welzijn, steun, school/werk en inkomen).
Met het Nationaal Actieplan Dakloosheid wil de
landelijke overheid dak- en thuisloosheid groots aan-
pakken en dak- en thuisloze mensen benaderen met
een gelijkwaardigheidsprincipe: zij hebben onvoor-
waardelijke huisvesting en bestaanszekerheid nodig.
Gemeenten moeten daar gehoor aan geven op een
manier die passend is voor hun regio. Daarvoor krijgen
ze jaarlijks € 65 miljoen extra. Gemeenten zijn nog
niet allemaal klaar (of zelfs bezig) met hun plannen
over hoe ze dat geld gaan besteden. Toch zien we
nu al dat veel van hen, tegen de letter en de geest
                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 1 vragenlijst jongeren
Wat fijn dat je deze vragenlijst wil invullen! Dat kost 5-10 minuten.
We zijn op zoek naar jou als je:
		       tussen de 18 en 27 jaar oud bent en
		 dak- of thuisloos bent (geweest). Hiermee bedoelen we dat je een tijdje geen eigen woonruimte hebt
		       (gehad) en bijvoorbeeld verblijft/verbleef in een (nood)opvang. Of dat je een instelling hebt verlaten
		       zonder zicht op een woning, tijdelijk bij vrienden of familie gewoond, in een ander soort ruimte gewoond
		 (vakantiehuis/auto).
Wat je invult is helemaal anoniem.
1. Hoe oud ben je? (onder de 18 en boven de 27 → einde vragenlijst)
 		           jaar
2. Ik ben:
         Vrouw
		 Man
		 Non-binair
		       Anders, namelijk:
		       Wil ik niet zeggen
3. Hoe oud was je toen je dak- of thuisloos werd?
   Met dak- of thuisloos bedoelen we dat je geen eigen woonruimte had en bijvoorbeeld verbleef in een
   (nood)opvang. Of dat je tijdelijk bij vrienden of vreemden overnachtte of in een ander soort ruimte
   (vakantiehuis/auto/kraakpand). Als dat meerdere keren zo was, denk dan aan de eerste keer.
		            jaar
4. Waar woonde je voordat je dak- of thuisloos werd?
		       Bij mijn ouder(s)
		       Bij andere familie (bijvoorbeeld opa en oma)
		       In een pleeggezin
		       In een gezinshuis
		       Op een groep (leefgroep, crisisgroep, behandelgroep)
		       In de gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus)
		       In een kamertrainingscentrum of fasehuis
		       Begeleid of beschermd wonen
		       Op mezelf
		       In jeugddetentie
		       Anders, namelijk:
                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>5.  Wat was je laatste woonplek in de jeugdhulp?
    Dit antwoord kan hetzelfde zijn als bij de vorige vraag, dat hangt van je situatie af.
		       Ik heb nooit in de jeugdhulp gewoond
		       In een pleeggezin
		       In een gezinshuis
		       Op een groep (leefgroep, crisisgroep, behandelgroep)
		       In de gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus)
		       In een kamertrainingscentrum of fasehuis
		       Begeleid wonen
		       Anders, namelijk:
6. Wat kreeg je op je 17e voor jeugdhulp?
    Als je geen jeugdhulp kreeg, mag je dat ook invullen.
		
7.  In welke provincie was dat?
    Als je op verschillende plekken hebt gewoond, denk dan aan de laatste plek voordat je dak- of thuisloos
    werd.
		 Drenthe                           Noord-Brabant
		 Flevoland                         Noord-Holland
		 Friesland                         Overijssel
		 Gelderland                        Utrecht
		 Groningen                         Zeeland
		 Limburg                           Zuid-Holland
8. Waardoor raakte je je woonplek kwijt?
    Als je meer dan één keer dakloos bent geworden, denk dan aan de eerste keer. Je kunt meerdere
    antwoorden aankruisen.
		       Mijn verblijf werd door de hulpverleners/gemeente niet verlengd
		       Ik werd weggestuurd
		       Ik wilde er zelf niet blijven
		       Ik kon er niet blijven wonen, omdat ik de huur niet kon betalen.
		       Door het overlijden van mijn ouder(s)
		       Ik kwam uit de jeugddetentie
		       Anders, namelijk:
9. Kun je iets vertellen over de reden dat je dak- of thuisloos werd?
10. Ben je op dit moment dak- of thuisloos?
		 Ja
		 Nee
11. Hoe lang ben je dak- of thuisloos (geweest)? Geef het aan in weken:
    Als je meerdere keren dak- of thuisloos was, tel dan die perioden bij elkaar op voor het totaal.
    Met dak- of thuisloos bedoelen we dat je geen eigen woonruimte had en bijvoorbeeld verbleef in een (nood-)
    opvang. Of dat je tijdelijk bij vrienden of vreemden overnachtte of in een ander soort ruimte (vakantiehuis/
    auto/kraakpand).
                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>12. Op hoeveel verschillende plekken heb jij de nacht doorgebracht?		
    Op straat, in de opvang, bij familie of vrienden.
		       Ik heb op 1 plek geslapen
		       Ik heb 2 tot 5 verschillende slaapplekken gehad
		       Ik heb 5 tot 10 verschillende slaapplekken gehad
		       Ik heb 10 tot 15 verschillende slaapplekken gehad
		       Ik heb 15 tot 20 verschillende slaapplekken gehad
		       Ik heb meer dan 20 verschillende slaapplekken gehad
13. Waar breng/bracht je de nacht door toen je geen vaste woonplek had?
    Meerdere antwoorden mogelijk.
		       In een opvang voor dak- en thuislozen
		       Bij vrienden
		       In een auto of camper
		       In een vakantiehuisje
		       Op straat
		       Bij familieleden
		       Bij vreemden
		       In een kraakpand
		       Anders, namelijk:
De vragen die nu volgen gaan meer over jouw gevoel. Als je vragen niet kunt of wilt beantwoorden dan kun
je die overslaan.
14. Hoe zien/zagen jouw dagen eruit toen je dak-/thuisloos was?
		
15. Hoe voel/voelde je je toen je geen vaste woonplek had? Voelde je je anders?
		
Wat past het beste bij jou? Door mijn dak- of thuisloosheid:
16. Voel(de) ik mij…
		         1               2               3 		        4            5
    Heel gestrest		                  Neutraal 		            Heel ontspannen
17. Voel(de) ik mij…
		         1               2               3 		        4            5
    Heel stabiel 			                 Neutraal 		            In een rollercoaster van emoties
18. Voel(de) het…
		         1               2               3 		        4            5
    Heel hoopvol 		                  Neutraal 		           Heel uitzichtloos
19. Ben jij na de eerste keer opnieuw dak- of thuisloos geworden?
		 Ja
		 Nee
Zo ja:
20. Hoe vaak ben je opnieuw dak- of thuisloos geworden?
                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>21. Wat betekent/betekende de dak- en thuisloosheid voor jou?
Denk bijvoorbeeld aan de impact op je contact met vrienden en familie, werk/school of je mentale welzijn.
22. Heb je hulp (gekregen) tijdens je periode van dak- of thuisloosheid?
    Meerdere antwoorden mogelijk.
		       Ja, door iemand van de (nacht-/dag-)opvang
		       Ja, door iemand van het gemeenteloket
		       Ja, door een oud-jeugdhulpverlener
		       Ja, door mijn therapeut/psycholoog
		       Ja, door mijn mentor op school
		       Ja, door mijn vrienden/familie
		       Ja, door vreemden
		       Anders, namelijk:
		       Nee, door niemand (→ vragen 23-26 overslaan)
23. Wat doen/deden ze voor jou?
    Meerdere antwoorden mogelijk.
		       Ik kreeg hulp bij de praktische zaken (zoals verzekeringen aanvragen, financiën, school, werk)
		       Ik kreeg hulp bij het zoeken naar een huis
		       Ik kon altijd bellen/afspreken als ik een luisterend oor nodig had
		       Er werd naar mij geluisterd
		       Ze hielpen mij aan (de juiste) contactpersonen
		       Ze hielpen mij een traject op te starten
		       Dat deden ze allemaal niet
		       Anders, namelijk:
24. Wat vind/vond je van de begeleiding?
25. Mis(te) je iets in de begeleiding?
		 Ja
		 Nee
Zo ja:
26. Wat mis(te) je in de begeleiding?
		
Voor mensen die van niemand hulp kregen:
27. Wat voor hulp had je graag gehad?
                                                           18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Voor wie nu niet meer dak-/thuisloos is:
28. Hoe woon je nu?
		        Zelfstandig (kan ook met partner of huisgenoot zijn)
		        Bij mijn ouder(s)
		        Bij andere familie (bijvoorbeeld opa en oma)
		        In een pleeggezin
		        In een gezinshuis
		        Op een groep (leefgroep, crisisgroep, behandelgroep)
		        In een kamertrainingscentrum of fasehuis
		        Begeleid of beschermd wonen
		        Anders, namelijk:
Voor wie nu niet meer dak-/thuisloos is:
29. Wat merk je nu nog van je periode van dak- en thuisloosheid?
Voor wie nu niet meer dak-/thuisloos is:
30. Hoe is je herstelproces verlopen na die tijd?
31. Wat moet er veranderen om ervoor te zorgen dat jongeren niet meer dak- of thuisloos worden?
32. Is er nog iets wat je kwijt wilt?
Dank je wel voor al je antwoorden! Klik om ze te verzenden.
33. Mogen wij later nog een keer contact met jou opnemen?
		        Ja, ik ontvang graag het onderzoeksrapport en een bedankje voor mijn deelname
		        Ja, ik wil graag (meer info over) meewerken aan een interview
		        Nee, liever niet
Zo ja:
34. Laat je hier je mailadres/telefoonnummer achter en dan nemen we over een tijdje contact met jou op.
    Je hoeft je naam niet te geven, je mag ook alleen je e-mailadres of telefoonnummer invullen.
    Voornaam:
    Achternaam:
    Telefoonnummer:
    E-mailadres:
                                                        19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>BIJLAGE 2 vragenlijst gemeenten
Fijn dat je onze vragen wil beantwoorden. Als het onderzoek klaar is, delen we de aanbevelingen met je.
De vragen gaan over jullie aanpak van dak- en thuisloosheid onder jongeren. Invullen duurt 10-15 minuten.
Dat hoeft niet in één keer: je browser bewaart je antwoorden 15 dagen. Je kan er dus later mee verder.
Maak hem wel af, want als je je reactie niet verstuurt zien we ook eerdere antwoorden niet.
1.   Voor welke gemeente werk je?
     We verwerken alle informatie anoniem. In al onze uitingen is straks dus niks te herleiden op jouw gemeente.
     Maar het is fijn als we weten wie de vragenlijst al heeft ingevuld.
2.   Aan welk beleidsveld werk je?
     Meerdere antwoorden mogelijk.
		 Jeugd(zorg)
		 Welzijn
		 Wonen
		        Maatschappelijke opvang
		 WMO
		        Anders, namelijk:
3.   Het Nationaal Actieplan Dakloosheid gaat voor een paradigmaverschuiving in de manier waarop we
     kijken naar en omgaan met dak- en thuisloosheid. Het gaat uit van Wonen Eerst.
     Ben je bekend met het Nationaal Actieplan Dakloosheid?
		        Ja, ik ken het goed
		        Ik ken de hoofdlijnen uit het plan, niet de details
		        Nee, dat ken ik nog niet
4. Heeft jouw gemeente de principes van Wonen Eerst al expliciet omarmd in een regioplan?		
     Met Wonen Eerst bedoelen we dat er wordt ingezet op het bieden van woningen aan dak- en thuislozen
     in plaats van tijdelijke opvang.
		 Ja, we hebben net een regioplan gemaakt met de Wonen Eerst principes.
		        Ja, dat hadden we al vóór het Nationaal Actieplan
		        Nee, maar dat zijn we wel mee bezig.
		        Nee, en dat gaan we ook niet doen
		        Nee, en ik weet niet of we dat gaan doen
		        Ik weet niet of er al een plan is
→ Zo ja
Upload hier het beleidsdocument
Dat is niet verplicht.
                                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>5.  Wil je daar iets over zeggen?
6. Welke beleidsvelden werk(t)en er mee aan het regioplan tegen dakloosheid?
    Meerdere antwoorden mogelijk. Heet het domein anders, kies dan de omschrijving die het beste past.
		       Beleidsveld jeugd(zorg)
		       Beleidsveld welzijn
		       Beleidsveld wonen
		       Beleidsveld maatschappelijke opvang
		       Beleidsveld WMO
		       Anders, namelijk:
7.  Zijn/waren er ervaringsdeskundigen of belangenbehartigers (bijvoorbeeld straatadvocaten) betrokken
    bij het maken van het regioplan?
    Met belangenbehartigers bedoelen we geen zorgaanbieders.
		       Ja, ervaringsdeskundigen
		       Ja, belangenbehartigers
		       Ja, beide
		       Nee, we betrekken hen niet
		       Nee, ze zijn wel betrokken in bijvoorbeeld de uitvoer, maar niet in de beleidsontwikkeling
8. Met het Nationaal Actieplan Dakloosheid wordt extra budget vrijgemaakt om dak- en thuisloosheid
    terug te brengen. In 2023 was dat 55 miljoen. Wat doet jouw gemeente met dat geld?
    Meerdere antwoorden mogelijk.
		       Voorkomen dat mensen dakloos worden (denk aan preventie, ambulante begeleiding, voorkomen
		       van huisuitzettingen, etc.)
		       Vergroten van de financiële bestaanszekerheid van dak- en thuislozen (zorgen voor voldoende inkomen,
		       door bijvoorbeeld bijstand te verruimen)
		       Realiseren van tijdelijke woningen voor dak- en thuislozen
		       Realiseren van permanente woningen voor dak- en thuislozen
		       Versterken van de uitvoeringspraktijk (betere toegang, betere regie)
		       Iets anders rondom dak- en thuisloosheid
		       Iets anders dat niet direct te maken heeft met dak- en thuisloosheid
		       Dat weten we nog niet
9. Wil je daar meer over vertellen?
10. Wat vinden jullie als gemeente van de ambitie om in 2030 nul dak- en thuislozen te hebben?
    Is dat haalbaar/realistisch?
		       We gaan ervoor, maar het lijkt ons niet haalbaar
		       We gaan er niet voor en het lijkt ons ook niet haalbaar
		       We gaan ervoor, het lijkt ons haalbaar
		       We gaan er niet voor, maar het lijkt ons wel haalbaar
11. Weet je hoeveel dak- en thuisloze jongeren er zijn in jouw gemeente?
    Jongeren definiëren we als mensen tussen de 16-27 jaar. Dak- en thuisloosheid definiëren we net als ETHOS-
    Light in zeven categorieën: mensen die leven in….
		
                                                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>		 • de openbare ruimte
		 • de noodopvang 		
		 • een tijdelijke opvang voor dakloze mensen
		 • een instelling maar binnen 30 dagen uit moeten stromen zonder vervolgplek
		 • niet-conventionele woonplekken (vakantiewoning, auto, kraakpand)
		 • tijdelijk verblijf bij familie, vrienden of kennissen
		 • een huis maar dreigen te worden uitgezet
		       Dat weten we bij deze gemeente niet
		       Ik weet het niet, maar een collega wel
		       Ik heb een grove schatting
		       Ik heb een (vrij) precieze schatting
→ Als het onbekend is bij de gemeente: door naar vraag 15
→ Als invuller het niet weet, maar een collega wel: door naar vraag 16
→ Als invuller een schatting heeft: door naar vraag 12 en 14
→ Als invuller het precies weet: door naar vraag 13 en 14
12. Hoeveel dak- en thuisloze jongeren schat je dat er zijn in jouw regio (centrumgemeente +
    regiogemeenten)?
    Weet je het alleen voor je eigen gemeente en niet voor de regio? Geef het dan aan.
13. Hoeveel dak- en thuisloze jongeren zijn er in jouw regio (centrumgemeente + regiogemeenten)?
    Weet je het alleen voor je eigen gemeente en niet voor de regio? Geef het dan aan.
14. Waar baseer je dat getal op? Uit welke bron weet je dat? En gaat het dan alleen om jongeren in de
    opvang/op straat, of ook om jongeren die bankhoppen?
15. Hoe komt het dat dat onbekend is?
		
16. Weet je hoeveel jongeren er in de jeugdhulp met verblijf in jouw gemeente 18 jaar worden in 2024?
    Onder jeugdhulp met verblijf verstaan we pleegzorg, gezinshuizen, open en gesloten groepen en
    ander verblijf.
		       Dat weten we bij deze gemeente niet
		       Ik weet het niet, maar een collega wel
		       Ik heb een schatting
		       Ik weet het precies
→ Als het onbekend is bij de gemeente: door naar vraag 20
→ Als invuller het niet weet, maar een collega wel: door naar vraag 22
→ Als invuller een schatting heeft: door naar vraag 17 en 19
→ Als invuller het precies weet: door naar vraag 18 en 19
17. Hoeveel jongeren in de jeugdhulp met verblijf worden er 18 in 2024 jouw gemeente, schat je?
                                                        22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>18. Hoeveel jongeren in de jeugdhulp met verblijf worden er 18 in 2024 jouw gemeente?
19. Waar baseer je dat getal op? Uit welke bron weet je dat?
20. Hoe komt het dat dat onbekend is?
Voor wie een schatting of precies aantal kon geven:
21. Voor hoeveel van deze jongeren is er plek geregeld voor na hun 18e verjaardag?
Dat kan zijn op hun huidige woonplek, of elders.
		
22. Waar loopt jouw gemeente tegenaan in de aanpak van dak- en thuisloosheid onder jongeren?
    Wat zijn knelpunten?
		
23. Wat zou jou helpen als gemeente om dak- en thuisloosheid onder jongeren tegen te gaan?
    En wie moet dat dan doen?
24. Heb je nog opmerkingen? Wil je ons iets meegeven?
                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre> COLOFON
 Over Het Vergeten Kind
 Het Vergeten Kind zet zich in voor kinderen en jongeren
 die thuis veel problemen hebben. Ze hebben bijvoor-
 beeld te maken met armoede, psychische problemen
 en soms met mishandeling of verwaarlozing. De situatie
 kan zo ernstig zijn dat kinderen niet meer thuis bij hun
 ouders kunnen wonen. Ook in de zorg lopen zij tegen
 problemen aan. Deze kinderen en jongeren hebben
 aandacht, stabiliteit en continuïteit nodig. En een thuis.
 Onderzoeksteam
 Romy van Doorn, Berdien Jager, Yfke van der Ploeg,
 Shanna van der Wal en Madelief Weijs
 Vormgeving
 Gaby Dam
 Stichting Het Vergeten Kind
 Joseph Haydnlaan 2a
 3533 AE Utrecht
 © Stichting Het Vergeten Kind, Utrecht, juni 2023.
 Overname van teksten is toegestaan, mits stichting
 Het Vergeten Kind als bron wordt vermeld.
 We zijn dankbaar aan alle jongeren die hun verhaal
 deden en gemeenten die inzicht gaven in hun werk.
 We bedanken in het bijzonder Jongerenpanel de
 Derde Kamer, voor hun feedback op onze vragenlijst
 en meelezers van dit rapport voor hun verbeterpunten.
24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>