<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                 Agenda van de Barbarossakamer van
                                   25 juni 2014
Agenda voor de bijeenkomst in de Barbarossakamer
Datum:         woensdag 25 juni 2014
Aanvang:       18:00 21:00
Burgerronde
    Geen programma
Kamerronde
    Stand van zaken decentralisaties Zorg en Welzijn
    Brieven: Inkoop en subsidiemodel Transitie Jeugd en AWBZ & Antwoordbrief Wen-
    sen en bedenkingen
    Brief aan de raad - Deﬁnitief inkoop en subsidiemodel Transitie Jeugd en AWBZ
    regio Nijmegen bestand te groot voor inclusie
    Rekenkamerrapport Voortijdig schoolverlaters
    Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III
    Ondersteuningsstructuur onderwijs irt externe zorgstructuur (pdf)
                                               1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
        Toelichting over de behandeling van:
        Rekenkamerrapport “Voortijdig Schoolverlaters”
        Van:           Gemeentelijke Rekenkamer d.d. 21 februari 2014
        Doel:          Opinie vormen
        Toelichting:   1. Rekenkameronderzoek Voortijdig Schoolverlaten
                       De Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar voortijdig schoolverlaters. Voortijdig
                       schoolverlaters zijn jongeren die van school afgaan zonder dat ze een diploma hebben
                       gehaald. Het onderzoek bestaat uit drie delen:
                       1. Quick scan, die uitleg geeft over onder meer:
                       - wet- en regelgeving
                       - beleid
                       - gemeentelijke organisatie
                       - andere betrokken partijen
                       - de mate waarin getroffen maatregelen succesvol zijn.
                       2. Het tweede deel geeft cijfers over Nijmegen. Hierin staan ook vergelijkingen met andere
                       grote steden en scholen.
                       3. In het derde deel staat hoe de zorg op scholen geregeld is en hoe die samenhangt met de
                       zorg buiten de school. Dit is onderzocht, omdat
                       - die zorg invloed heeft op het al dan niet uitvallen van jongeren op school;
                       - de gemeenten per 1 januari 2015 verantwoordelijk worden voor de jeugdzorg.
                       In het kader van het introductieprogramma voor de nieuwe gemeenteraad heeft de voorzitter
                       van de Rekenkamer op 22 april tijdens de avond over het programma onderwijs een
                       presentatie gegeven over het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaters. De
                       sheets daarvan zijn toegevoegd.
                       De rapporten van deel I en II zijn op 15 november 2013 aan de gemeenteraad aangeboden.
                       Hierin is ook de reactie van het college opgenomen (in deel I vanaf pagina 62; in deel II vanaf
                       pagina 26). Voor deel III heeft de Rekenkamer niet alleen het College van B&W in de
                       gelegenheid gesteld te reageren, maar ook het College van Bestuur van het ROC en de
                       besturen van de samenwerkingsverbanden in het primair en voortgezet onderwijs De
                       bestuurlijke reacties zijn opgenomen in hoofdstuk 5 van deel III (pagina 40 e.v.)
                       2. Afspraken over de behandeling van het Rekenkamerrapport
                       Bij brief d.d. 18 februari 2011 heeft de auditcommissie de gemeenteraad geïnformeerd over
                       de afspraken die tussen auditcommissie, agendacommissie en de Rekenkamer zijn gemaakt
                       over de behandeling van rapporten van de Rekenkamer. Deze brief is als bijlage bijgevoegd.
                       Stap 1 – Oplevering van het rapport
                       De eerste stap van het proces is het moment dat de Rekenkamer haar onderzoeksrapport
                       oplevert. Op 21 februari 2014 heeft de Rekenkamer deel III van het onderzoek toegestuurd
                       aan de gemeenteraad.
                       Stap 2 – Presentatie d.d. 11 juni 2014
                       De tweede stap van het proces van behandeling van Rekenkamerrapporten is het
                       presenteren van het Rekenkamerrapport tijdens een burgerronde op de eerstvolgende
                       Politieke Avond. Het gehele onderzoek naar het voortijdig schoolverlaten is door de
                       Rekenkamer gepresenteerd op de Politieke Avond van 11 juni.
                       Tijdens deze bijeenkomst heeft de Rekenkamer een toelichting gegeven op het
                       onderzoeksrapport en hebben aanwezige raadsleden en fractievolgers vragen kunnen stellen
                       aan de Rekenkamer.
                       Stap 3 / 4 – Kamerbehandeling d.d. 25 juni 2014
                       Na de presentatie vindt de eerstvolgende Politieke Avond de kamerbehandeling van het
                       Rekenkameronderzoek plaats. De kamerbehandeling van het onderzoeksrapport staat nu op
                       25 juni gepland.
                                                         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                        Tijdens deze kamerbehandeling kunnen fracties met elkaar en met het college in gesprek
                        over het Rekenkamerrapport. De raadskamer bepaalt vervolgens hoe eventuele
                        vervolgbehandeling plaats vindt.
        Naam steller:   Jelly Smink                                  Tel. steller:            024 – 329 2338
        E-mail steller: j.smink@nijmegen.nl
        Bijlagen:       1. Brief Rekenkamer d.d. 21 februari 2014
                        2. Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters, bestaande uit:
                             Deel I: Quick Scan
                             Deel II: Cijfers in Perspectief
                             Deel III: Ondersteuningsstructuur op scholen en relatie met externe zorgstructuur
                        3. Presentatie 11 juni 2014 – presentatie Rekenkamer in burgerronde
                        4. Presentatie 22 april – introductieprogramma gemeenteraad
                        5. Brief auditcommissie d.d. 18 februari 2011 inzake “Wijze van behandeling van rapporten
                             van de Rekenkamer”
                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
           De Rekenkamer neemt een onafhankelijke positie
           in binnen de gemeente Nijmegen.
                                                                            Korte Nieuwstraat 6
                                                                            6511 PP Nijmegen
                                                                            Telefoon (024) 329 23 38
                                                                            Telefax    (024) 323 59 92
           Gemeenteraad Nijmegen                                            E-mail     gemeente@nijmegen.nl
                                                                            Postadres
                                                                            Postbus 9105
           Afschrift:                                                       6500 HG Nijmegen
           college, fracties
           Datum                                       Ons kenmerk          Contactpersoon
           21 februari 2014                            BM60/14-04           Jelly Smink
                                                       14.0002062
           Onderwerp                                                        Doorkiesnummer
           Rekenkameronderzoek vsv: rapport                                 3292338
           deel III
           Geachte leden van de gemeenteraad,
           Wij bieden u hierbij met veel genoegen het rapport betreffende deel III
           van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaters (vsv) aan.
           Dit deel heeft betrekking op de ondersteuningsstructuur op scholen en de
           relatie met externe zorgstructuren. Eerder (15 november 2013) stuurden
           wij u al de rapporten voor de eerste twee delen van het onderzoek toe.
           Deel I betreft een quick scan waarin op hoofdlijnen is aangegeven hoe
           het veld in elkaar zit. In deel II zijn de Nijmeegse vsv-cijfers in
           perspectief gezet.
           De klankbordgroep uit de raad voor dit onderzoek heeft aangegeven
           behoefte te hebben aan een informatiebijeenkomst over de resultaten uit
           het vsv-onderzoek. Wij zullen in overleg treden met de werkgroep nieuwe
           bestuursperiode / agendacommissie om dit een plek te geven in het
           introductieprogramma voor de nieuwe raad en de procedure van behandeling
           van de drie rapportages door de gemeenteraad.
           Voor nadere informatie kunt u zich wenden tot mw. J. Smink (tel 024 –
           329 2338 of j.smink@nijmegen.nl)
           Met vriendelijke groet,
           A.G.P. van Ruth                                     J.J. Smink
           Voorzitter Gemeentelijke                            Secretaris Gemeentelijke
           Rekenkamer Nijmegen                                 Rekenkamer Nijmegen
           www.nijmegen.nl
                                                      4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
         Gemeentelijke Rekenkamer
                            Nijmegen
                             ONDERZOEK
                VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS
                                  DEEL III
         ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR OP SCHOLEN EN RELATIE MET
                         EXTERNE ZORGSTRUCTUUR
                             21 FEBRUARI 2014
                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
        Colofon
        De Rekenkamer heeft een onafhankelijke positie binnen de gemeente. Haar doel is de gemeenteraad een
        extra handvat te bieden zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Daartoe voert zij onderzoek
        uit op het gebied van:
        •    Doeltreffendheid:
             Bij dit type onderzoek wordt nagegaan of de gewenste resultaten daadwerkelijk worden bereikt
        •    Doelmatigheid
             Bij dergelijk onderzoek gaan we na of de gewenste resultaten worden bereikt met zo weinig mogelijk
             middelen (personeel, geld)
        •    Rechtmatigheid:
             Bij onderzoek op dit terrein staat de vraag centraal of de uitvoering plaatsvindt volgens geldende wetten
             en regels.
        Bij de uitvoering van haar onderzoeken kijkt de Rekenkamer altijd terug (wat is besloten, wat is gedaan), met
        als nadrukkelijk doel daarvan te kunnen leren voor de toekomst.
        De wijze waarop de Rekenkamer haar onderzoeken (en overige werkzaamheden) uitvoert is vastgelegd in de
        Notitie Werkwijze.
        Samenstelling:
        de heer A. van Ruth (voorzitter)
        de heer M. van Dam (lid)
        De heer H. Bekkers (lid)
        De Rekenkamer wordt ambtelijk ondersteund door een secretaris / onderzoeker: mevrouw J. Smink.
        Bij de uitvoering van dit deel van het onderzoek is de Rekenkamer ondersteund door de volgende
        onderzoekers van Regioplan Beleidsonderzoek BV: mevrouw M. Witvliet en de heren F. Kriek en
        J. Brekelmans.
        Contact:
        Post:                   Postbus 9105
                                6500 HG NIJMEGEN
        Telefoon:               024 – 3292338
        E-mail:                 rekenkamer@nijmegen.nl
        Website:                www.nijmegen.nl/rekenkamer
        Twitter:                @rekenkamer024
                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        INHOUDSOPGAVE
        1      Inleiding                                                                              1
        2      De ondersteuningsstructuur in het onderwijs                                            5
               2.1     Het primair onderwijs                                                          5
               2.2     Het voortgezet onderwijs                                                       7
               2.3     Het middelbaar beroepsonderwijs                                               10
        3      Ondersteuning in de praktijk                                                          14
               3.1     Het functioneren van de ondersteuningsstructuur in het                        14
                       onderwijs
               3.2     Het functioneren van de aansluiting op de externe zorgstructuur               20
               3.3     Respondenten over de rol van de gemeente                                      25
        4      Analyse en aanbevelingen                                                              27
               4.1     Analyse functioneren in de praktijk                                           27
               4.2     Doorkijk naar de toekomst: aanbevelingen                                      32
        5      Bestuurlijke reacties                                                                 40
        6      Nawoord Rekenkamer                                                                    52
        Bijlagen
        1      Richtinggevende subonderzoeksvragen
        2      Onderzoeksstappen
        3      Verslag discussiebijeenkomst met het veld op 22 november 2013
        4      Verklaring van gebruikte afkortingen en begrippen
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        SAMENVATTING
        AANLEIDING ONDERZOEK
        Op suggestie van een aantal fracties uit de gemeenteraad heeft de Gemeentelijke Rekenkamer
        Nijmegen onderzoek gedaan naar voortijdig schoolverlaters. Het onderzoek bestond uit drie delen:
        •   Deel I quick scan waarin inzicht in het veld wordt gegeven;
        •   Deel II cijfers in perspectief waarin de Nijmeegse cijfers zijn vergeleken met die van andere
            steden
        •   Deel III waarin inzicht wordt geven in het functioneren van de ondersteuningsstructuur in het
            onderwijs en de aansluiting op de externe zorgstructuur.
        Van deel I en II zijn de eindrapporten op 15 november 2013 openbaar gemaakt. Op dat moment is
        voor deel III een discussienotitie verspreid onder de deelnemers aan een discussiebijeenkomst met
        het veld op 22 november. Dat was de laatste stap in deel III van het onderzoek. Voorliggend
        rapport betreffende deel III is opgesteld op basis van die discussienotitie en de inbreng van de
        deelnemers daaraan.
        DOEL- EN VRAAGSTELLING
        Het doel van deel III van het onderzoek naar voortijdig schoolverlaters is inzicht verkrijgen in het
        functioneren van de ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en
        het middelbaar beroepsonderwijs en de samenwerking met de externe zorgstructuur. Dit omdat
        het functioneren van de ondersteunings- en zorgstructuur één van de verklarende factoren is voor
        het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten. De hoofdvragen van het onderzoek zijn
        als volgt geformuleerd:
        1. Hoe is de ondersteuningsstructuur rondom leerlingen in het primair onderwijs, voortgezet
            onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs vormgegeven? 1
        2. Hoe functioneert de ondersteuningsstructuur in de praktijk?
        3. Welke resultaten worden geboekt?
        BEVINDINGEN
        De ondersteuningstructuur in het onderwijs
        •   In het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs staat de ondersteuningsstructuur al jaren
            en is er veel ervaring met het bieden van ondersteuning aan leerlingen. Het algemene beeld
            dat naar voren komt is dat de ondersteuning voldoende en dekkend is.
        •   Op het ROC Nijmegen is de ondersteuningstructuur nog volop in ontwikkeling en nog niet 'af'.
            Het ROC Nijmegen werkt aan verbetering van de regie op de ondersteuning, de
            professionalisering van de signalering, de verzuimaanpak en het intakeproces.
        1
                Voor de duidelijkheid: het gaat hierbij dus om het functioneren van de ondersteuningsstructuren op scholen, maar
                nadrukkelijk ook om de samenhang met de zorgstructuren daarbuiten.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Signaleren van problemen
        •    Het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs hebben de leer- en ontwikkelingsproblemen
             van leerlingen vaak goed in beeld. Dit geldt ook in toenemende mate voor gezinsproblematiek.
             De verzuimregistratie kan op een deel van de scholen beter.
        •    De signaleringsfunctie verloopt op het ROC Nijmegen nog niet optimaal. Problematiek wordt
             hierdoor vaak (te) laat opgepakt. Het ROC werkt momenteel aan een professionaliseringsslag
             bij de medewerkers, onder meer door het scholen van studieloopbaanbegeleiders in het
             signaleren en omgaan van problematiek bij studenten.
        Schakelmomenten
        Er is een aantal belangrijke ‘schakelpunten’ in de overdracht van leerlingen. Het gaat hierbij om:
        •    de overdracht binnen de school en van school naar externe zorg:
             •    In alle drie onderwijstypen komt het voor dat de problematiek binnen de
                  ondersteuningsketen (te) laat wordt doorgezet. Dit geldt zowel voor het betrekken van
                  interne zorgprofessionals als de doorverwijzing naar externe zorg.
             •    Ondanks dat het (externe) ZAT in de opzet van de ondersteuningsstructuur een prominente
                  plaats inneemt voor wat betreft de afstemming met externe zorg, blijkt in de praktijk dat
                  een groot gedeelte van de afstemming plaatsvindt buiten het (externe) ZAT om. Dit geldt
                  voor alle drie de onderwijstypen.
             •    De samenwerking tussen het onderwijs en de externe partijen verloopt in grote lijnen goed.
                  Zowel de scholen als de externe instanties zijn veelal positief over de samenwerking;
        •    de overdracht tussen onderwijstypen:
             •    de overdracht van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs verloopt over het
                  algemeen goed;
             •    de overdracht van het voortgezet onderwijs naar het ROC is problematisch;
        •    de overdracht van onderwijs naar werk:
             •    er is een groep jongeren die niet in staat is een startkwalificatie te halen; door de
                  toenemende eisen in het onderwijs is de verwachting dat deze groep groter gaat worden.
        CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
        De Rekenkamer ziet dat er al veel goed gaat in de ondersteuning van leerlingen, zodat zij niet
        uitvallen of erger nog voortijdig schoolverlater worden. De Rekenkamer heeft ook gezien dat daar
        waar zaken minder goed gaan, partijen zelf aan verbetering werken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de
        ondersteuningsstructuur binnen het primair onderwijs en die binnen het ROC. Voor drie knelpunten
        zijn wij van mening dat er meer nodig is dan er nu gebeurt of gepland is. Daar zijn onze
        aanbevelingen op gericht:
        •    Verbeter de overgang van het voortgezet onderwijs naar het ROC: zorg voor doorlopende
             ondersteuningslijnen en leer van best practices. Omdat de vormgeving van de
             ondersteuningsstructuren de primaire verantwoordelijkheid is van de scholen, zien wij hiervoor
             een belangrijke taak weggelegd voor het Samenwerkingsverband vo – ROC.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •    Zorg voor aansluiting van sociale wijkteams op de ondersteuningsstructuur op school: laat de
             scholen de onderwijsgerichte ondersteuning op zich nemen en de sociale wijkteams de bredere
             gezinsgerichte ondersteuning. Geef het (school)maatschappelijk werk de taak als linking pin te
             functioneren tussen de leerling / onderwijskundig gerichte ondersteuning vanuit school en de
             gezins / zorggerichte ondersteuning vanuit de sociale wijkteams.
        •    Organiseer de uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen: zorg
             ervoor dat jongeren die zonder startkwalificatie (gaan) uitvallen altijd warm worden
             overgedragen aan het regionale Jongerenloket en creëer voldoende leerwerkbanen.
        Bij de verbetering van deze drie knelpunten achten wij het essentieel dat de gemeente – vanuit
        zijn systeemverantwoordelijkheid in het sociale domein vanaf 2015 - partijen bij elkaar brengt en
        houdt, zowel op bestuurlijk niveau als op de werkvloer. Onder stimulerende regie van de gemeente
        moeten scholen, zorginstellingen en werkgevers samen werken aan oplossingen voor kwetsbare
        jongeren. Wij adviseren de gemeente nadrukkelijk om ook financiële instrumenten in te zetten om
        het veld te beïnvloeden. Om stevig te kunnen (bij)sturen, is het noodzakelijk goede informatie te
        hebben. Op dit moment zijn er nog veel lacunes. Wij pleiten er voor dat de gemeente zo snel
        mogelijk tot een dekkend beeld komt. Het gaat dan om het uitbreiden en vervolmaken van de
        lokale VSV-monitor, het in perspectief blijven plaatsen van de Nijmegeegse cijfers en het gebruiken
        van het sociaal statistisch bestand.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        1.       INLEIDING
        AANLEIDING
        De Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen (verder de Rekenkamer) heeft op suggestie van een
        aantal fracties uit de gemeenteraad, onderzoek gedaan naar voortijdig schoolverlaters.
        De problematiek van voortijdig schoolverlaters is complex. Er is een veelheid aan
        (samenhangende) oorzaken waarom jongeren hun school niet afmaken, er is sprake van veel
        betrokkenen en er zijn de nodige beleidsontwikkelingen die hun weerslag (zullen) hebben op dit
        terrein. Doel van het Rekenkameronderzoek is om het inzicht in deze problematiek in Nijmegen te
        vergroten, zodat betrokken partijen daar hun voordeel mee kunnen doen bij het verder
        terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters. Gezien de wettelijke taak van de
        Rekenkamer, richt zij zich hierbij in het bijzonder op de gemeenteraad.
        OPZET
        Om een goed inzicht in de problematiek te geven, bestond het onderzoek uit drie delen:
        1. een quick scan waarin wordt geschetst hoe het veld in elkaar zit (wet- en regelgeving, beleid,
            gemeentelijke organisatie, andere betrokken partijen) en in het bijzonder wat de taken en
            rollen van de gemeente en de scholen zijn; hierbij is tevens voor zover mogelijk inzicht
            gegeven in de effectiviteit (of mate van doelbereiking) van een aantal maatregelen. Deze quick
            scan is op 15 november 2013 aan de gemeenteraad aangeboden;
        2. een deel waarin de beschikbare cijfers over 'Nijmegen' in perspectief worden gezet, door
            vergelijkingen te maken met de gestelde doelen, met andere grote steden, met andere scholen
            en dergelijke. De rapportage ‘cijfers in perspectief’ is gelijktijdig met de quick scan aan de
            gemeenteraad aangeboden (15 november 2013);
        3. een deel waarmee inzicht wordt gegeven in het functioneren van de ondersteuningsstructuren
            op scholen 1 en de samenhang met zorgstructuren daarbuiten. Voorliggende rapportage bevat
            de bevindingen, conclusies en aanbevelingen naar aanleiding van het derde deel van het
            onderzoek. In het vervolg van dit hoofdstuk geeft de Rekenkamer een toelichting op dit deel
            van het onderzoek.
        1
                 Met interne ondersteuningsstructuur bedoelen we de structuur die begint bij het signaleren van problemen door de
                 docent en eindigt met het inschakelen van externe zorgpartijen. Het onderzoek richt zich op het primair onderwijs,
                 het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     1
                                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        TOELICHTING OP DEEL III VAN HET ONDERZOEK
        De zorg voor jeugd is sterk in beweging. De transitie van de jeugdzorg (per 1 januari 2015), de
        invoering van passend onderwijs (in augustus 2014) en de komst van de Participatiewet (per 1
        januari 2015) zorgen ervoor dat de ondersteuningsstructuur van het onderwijs naar alle
        waarschijnlijkheid onder druk komt te staan en de gemeente op deze terreinen meer
        verantwoordelijkheid krijgt 2. De overheveling van jeugdzorgtaken naar de gemeenten houdt in dat
        gemeenten naast de preventieve jeugdzorg ook verantwoordelijk worden voor de geïndiceerde
        jeugdzorg. Gemeenten zullen zorg moeten gaan dragen voor een goed functioneren van het
        aanbod van zwaardere vormen van jeugdzorg. Daarnaast zal de toegang tot de jeugdzorg een
        belangrijke taak worden van de gemeentelijke jeugdhulp. In het nieuwe stelsel voor passend
        onderwijs krijgen scholen de plicht een passende onderwijsplek te bieden aan leerlingen die extra
        ondersteuning nodig hebben. Met de komst van de Participatiewet zullen alleen personen die
        volledig en duurzaam niet kunnen werken in aanmerking komen voor een Wajong uitkering.
        Jongeren die voorheen een uitkering ontvingen, zullen per 2015 een plek moeten krijgen in het
        onderwijs of toegeleid moeten worden naar werk.
        Aan het onderzoek hebben twee scholen voor primair onderwijs, vier scholen voor voortgezet
        onderwijs en het ROC Nijmegen deelgenomen 3. Onder de externe zorgstructuur vallen onder meer
        Bureau Leerplicht, het regionaal Jongerenloket, de GGD, Bureau Jeugdzorg (BJZ) en het
        welzijnswerk. Het gaat er dus om het functioneren van de gehele keten in beeld te brengen. Die
        begint bij het signaleren van problemen door de docent en eindigt met het inschakelen van externe
        zorgpartijen.
        Doel en vraagstelling
        Het doel van deel III van het onderzoek naar voortijdig schoolverlaters is inzicht verkrijgen in het
        functioneren van de ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en
        het middelbaar beroepsonderwijs en de relatie met de externe zorgstructuur. De hoofdvragen van
        het onderzoek zijn als volgt geformuleerd:
        1. Hoe is de ondersteuningsstructuur rondom leerlingen in het primair onderwijs, het voortgezet
            onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs vormgegeven? 4
        2. Hoe functioneert de ondersteuningsstructuur in de praktijk?
        3. Welke resultaten worden geboekt?
        Deze hoofdvragen zijn uitgewerkt in een aantal richtinggevende subvragen (zie bijlage 1).
        2
                Opgemerkt moet worden dat een deel van de nieuwe wetgeving voor deze transities nog behandeld moet worden in de Tweede en/of
                Eerste Kamer (zie ook de quick scan (deel I) van het Rekenkameronderzoek naar vsv).
        3
                Ten behoeve van de leesbaarheid schrijven we in het vervolg van dit rapport over de scholen of het onderwijs, als het gaat om de
                onderzochte scholen.
        4
                Voor de duidelijkheid: het gaat hierbij dus om het functioneren van de ondersteuningsstructuren op scholen, maar nadrukkelijk ook om
                de samenhang met de zorgstructuren daarbuiten.
                                                       Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                              2
                                                                              14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Aanpak in het kort
        Om de onderzoeksvragen te beantwoorden, is deskresearch gedaan en zijn ruim 60 interviews
        gehouden binnen het onderwijs, de gemeente (ambtenaren en wethouders), externe zorgpartijen
        en met enkele ouders en leerlingen. Verder zijn leerlingdossiers bestudeerd en bijeenkomsten van
        interne en externe zorgoverleggen in het onderwijs bijgewoond. Vervolgens heeft de Rekenkamer
        een bijeenkomst georganiseerd voor iedereen die in een eerdere fase geïnterviewd is en een aantal
        mensen dat betrokken is bij de ontwikkeling van de gemeentelijke (jeugd)zorgstructuur zoals die
        er op 1 januari 2015 moet staan. Voor die bijeenkomst was een notitie beschikbaar waarin de
        informatie uit de eerdere stappen was verwerkt, en waarin een doorkijk naar de toekomst was
        gegeven aan de hand van een aantal discussiepunten.
        Het onderzoek heeft als doel een beeld te schetsen van de sterke en minder sterke kanten van de
        ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de aansluiting op de externe zorgstructuur. Het
        onderzoek pretendeert daarmee niet representatief te zijn voor ‘het’ onderwijs in Nijmegen of een
        uitputtend overzicht te bieden van de diversiteit aan de zorg voor jeugd in Nijmegen. Meer
        informatie over de onderzoeksaanpak en een overzicht van geïnterviewden is opgenomen in bijlage
        2.
        Tijdens het hele onderzoek heeft de Rekenkamer nauw contact onderhouden met de gemeenteraad
        en het ambtelijk apparaat. Vanuit de gemeenteraad is een klankbordgroep gevormd. Deze is vier
        keer bij elkaar gekomen. De eerste keer om het concept Plan van Aanpak te bespreken. Daarbij is
        een aantal wensen geuit. De Rekenkamer heeft deze opgepakt 5. De volgende keren is gesproken
        over de voortgang van het onderzoek en de eerste resultaten. Elke twee weken heeft de secretaris
        van de Rekenkamer gesproken met twee door de stadscontroller aangewezen ambtelijke
        contactpersonen. In deze gesprekken ging het vooral om het verzamelen van stukken, het delen
        en spiegelen van de (eerste) bevindingen, het bespreken van de voortgang van het onderzoek en
        het informeren over en afstemmen van rapportagemomenten van college en Rekenkamer. Ook
        vanuit het primair en voortgezet onderwijs en het ROC was een contactpersoon beschikbaar. Zij
        hebben stukken aangeleverd en contact gelegd met de schoolbesturen voor de te selecteren
        scholen. Onze secretaris heeft hen op gezette tijden bijgepraat over het verloop van het onderzoek
        en de planning.
        LEESWIJZER
        De volgende hoofdstukken bevatten de bevindingen van dit onderzoek op hoofdlijnen en een
        analyse van de resultaten. Hoofdstuk 2 beschrijft hoe de ondersteuningsstructuur van de
        onderzochte scholen in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar
        beroepsonderwijs er ‘op papier’ uit ziet. In hoofdstuk 3 beschrijven we hoe de geïnterviewde
        personen het functioneren van die ondersteuningsstructuur en de aansluiting op de externe
        5
                Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar het Plan van Aanpak voor het onderzoek:
                http://www2.nijmegen.nl/content/1448505/voortijdig_schoolverlaters of via de secretaris: rekenkamer@nijmegen.nl
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                            3
                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        zorgstructuur beoordelen. Hoofdstuk 4 bevat onze eigen analyse van de sterke en zwakke kanten
        van het functioneren in de praktijk. Op basis van die analyse doet de Rekenkamer in dit hoofdstuk
        ook een aantal aanbevelingen. In hoofdstuk 5 zijn de reacties opgenomen die wij in het kader van
        hoor- en wederhoor hebben ontvangen. Deze zijn voorzien van een nawoord van de Rekenkamer in
        hoofdstuk 6.
        Wanneer in deze tekst afkortingen zijn gebruikt, zijn deze de eerste keer toegelicht. Alle gebruikte
        afkortingen zijn ook verklaard in bijlage 4. Daar is ook een toelichting opgenomen op gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen. In bijlage 1 en 2 wordt respectievelijk ingegaan
        op de richtinggevende subvragen voor dit onderzoek en de gevolgde onderzoeksstappen. Bijlage 3
        bevat het verslag op hoofdlijnen van de discussiebijeenkomst.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             4
                                                            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        2.       DE ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR IN HET
                 ONDERWIJS
        Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de formele ondersteuningsstructuur op de scholen voor
        primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs die deelnamen aan het
        onderzoek. Per onderwijssoort wordt een overzicht gegeven van het verloop van de interne
        ondersteuningsroute, de functionarissen die daarbij betrokken zijn en de zorgoverleggen die op de
        scholen aanwezig zijn.
        2.1      HET PRIMAIR ONDERWIJS
        De ondersteuningsstructuur van de scholen voor primair onderwijs binnen het Weer Samen Naar
        School Samenwerkingsverband wordt inhoudelijk uitgewerkt en georganiseerd door Regie van de
        Zorg 6. Uit de gesprekken op de twee basisscholen waar de Rekenkamer onderzoek heeft gedaan,
        komt de volgende structuur naar voren.
        •   De groepsleerkracht heeft de taak om problematiek te signaleren. Na eerst zelf geprobeerd
            te hebben aan de behoeften van de leerling tegemoet te komen kan hij contact opnemen met
            interne zorgspecialisten voor extra ondersteuning. Ook neemt de leerkracht contact op met de
            ouders om problematiek en handelswijze te bespreken.
        •   Eén van de twee scholen kent een zorgcoördinator voor de onder- en voor de bovenbouw.
            Deze ondersteunen en adviseren de leerkrachten bij de omgang met leerlingen die extra
            ondersteuning nodig hebben. Ook onderhouden de zorgcoördinatoren de contacten met externe
            ondersteuning en voeren zij samen met de leerkracht gesprekken met ouders.
        •   De intern begeleider (IB’er) heeft op de school waar ook een zorgcoördinator aanwezig is
            vooral de taak om leerkrachten te begeleiden en te coachen, onder meer in de omgang met
            zorgleerlingen. Op de andere school vervult de IB’er daarbij ook de taken van de hiervoor
            genoemde zorgcoördinator.
        •   De schoolmaatschappelijk werker (SMW’er) richt zich op ouders en wordt door de interne
            begeleider of zorgcoördinator ingeschakeld bij sociaal-emotionele problematiek en
            problematiek in de gezinssituatie.
        Figuur 2.1 bevat een globale weergave van de ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs.
        6
                 Zie bijlage 4 voor een korte toelichting. In hoofdstuk 5 (betrokken partijen) van deel I van het Rekenkameronderzoek naar vsv is een
                 uitgebreidere toelichting opgenomen.
                                                        Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                 5
                                                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                   Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Figuur 2.1:       Interne ondersteuningsroute primair onderwijs
                               Intern begeleider /        Intern zorgoverleg
         Leerkracht                                                                      Extern Zorg en
                               zorgcoördinator
                                                                                         Advies Team (ZAT)
                               - Ondersteunen             - Onderlinge advisering
         Signaleren                                                                      op wijkniveau
                               leerkrachten               - Inschakelen en
          van problemen        - Inschakelen en           coördineren interne en
                                                                                         Verwijzing naar
                               coördineren interne        externe zorg
                                                                                         externe zorg
                               en externe zorg
                                         Interne ondersteuning            Externe ondersteuning
                                         - Schoolmaatschappelijk werk     - Leerplicht
                                                                          - GGD
                                                                          - Geïndiceerde jeugdzorg (BJZ,
                                                                          Pro Persona, Entrea)
                                                                          - Welzijnswerk
                                                                          - Trainingen
                                                                          - Ambulant begeleiders REC’s
        Ondersteuningsoverleggen
        Beide onderzochte scholen kennen een intern zorg/ondersteuningsoverleg. Bij de ene school vindt
        deze plaats tussen de zorgcoördinatoren en de interne begeleider en worden zowel leerlingen als
        zorginhoudelijke zaken besproken (zoals kennisuitwisseling). Bij de andere school is er intern
        zorg/ondersteuningsoverleg tussen directie en interne begeleiders. Bij deze school is er ook een
        zogenaamd ‘breed’ schooloverleg met schoolmaatschappelijk werk en de coördinator van de brede
        school.
        Veel zaken kunnen al in het interne zorg/ondersteuningsoverleg geregeld worden, waardoor de
        scholen weinig van het externe ZAT – dat in het primaire onderwijs op wijkniveau georganiseerd is
        - gebruik maken. Beide scholen geven aan dat zij leerlingen in het ZAT bespreken als er
        onderzoek of ambulante begeleiding nodig is, of als een leerling doorverwezen moet worden naar
        het speciaal onderwijs. In dit soort gevallen moet een leerling eerst in het ZAT besproken worden
        voordat deze stappen kunnen worden genomen. Een groot deel van de scholen voor primair
        onderwijs in Nijmegen maakt beperkt gebruik van het ZAT voor advies. Overigens wordt door
        zorgfunctionarissen in het primair onderwijs aangegeven dat kleinere scholen in sommige gevallen
        wel de adviesfunctie van het ZAT aanwenden.
        De externe ZAT’s bestaan op dit moment op wijkniveau en vinden in principe één keer in de maand
        plaats. Voor iedere te bespreken leerling moet de school een uitgebreid aanmeldformulier invullen.
        Partijen die zitting in het ZAT hebben zijn: (school)maatschappelijk werk, jeugdarts en een
        orthopedagoog van het speciaal onderwijs. De intern begeleider die de casus heeft ingediend,
        neemt ook deel aan het overleg. Bij sommige ZAT’s worden ook ouders uitgenodigd. Op afroep zijn
        Bureau Leerplicht, Bureau Jeugdzorg, politie en (in stadsdeel Noord) huisartsen beschikbaar.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                         6
                                                                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Per 1 januari 2013 is in Dukenburg een proef gestart met (brede) schoolondersteuningsteams 7. Het
        op wijkniveau georganiseerde ZAT is hierbij opgeheven. In hoofdstuk 3 gaan we verder in op de
        achtergrond van deze wijziging. De proef is geëvalueerd. Naar aanleiding van de evaluatie is het
        bestuur van het WSNS 8 Samenwerkingsverband Nijmegen e.o. geadviseerd om over te gaan naar
        een schoolondersteuningsteam in elke school in het primair onderwijs vanaf augustus 2014. Het
        bestuur neemt begin 2014 een besluit hierover.
        Indruk ZAT overleg 9
        Tijdens het overleg worden vijf casussen besproken. Zowel gedragsproblematiek als leerproblemen komen aan
        bod. Voor twee leerlingen wordt geadviseerd om de problematiek in te brengen in de PCL 10. Voor vier leerlingen
        wordt nadere diagnostiek en onderzoek voor ambulante begeleiding geadviseerd. Het gaat hierbij zowel om
        sociaal-emotioneel onderzoek als onderzoek naar intelligentie en leerproblematiek. Bij één van de besproken
        casussen is de vader ook aanwezig. Vader wil dat zijn dochter naar het speciaal onderwijs gaat, aangezien haar
        leercapaciteiten niet voldoende zijn en ze niet met plezier naar school gaat. Vader denkt dat een school met
        veel structuur beter voor haar is. De aanwezige orthopedagoog van het speciaal onderwijs heeft twijfels of het
        meisje wel geschikt is voor het speciaal onderwijs. Geadviseerd wordt aan vader om zijn verhaal bij de PCL te
        doen en bij verschillende scholen te gaan kijken.
        Zorgdossiers
        Bij een van de scholen voor primair onderwijs waar de Rekenkamer onderzoek heeft gedaan, is een
        dossieronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat informatie over de zorg aan leerlingen wordt
        bijgehouden in het digitale leerlingdossier en in een apart zorgdossier. Het zorgdossier bevat vooral
        informatie van contacten met externe instanties. In de dossiers die zijn ingezien zijn dit logopedie,
        ambulante begeleiding, een instantie voor diagnostiek en begeleiding van dyslexie en een
        particuliere praktijk voor kinderpsychotherapie. De zorgdossiers bevatten (evaluaties van)
        begeleidingsplannen, verslagen van overleg met externen (geen informatie uit het ZAT) en
        onderzoeksverslagen.
        2.2      HET VOORTGEZET ONDERWIJS
        Sinds 2002 werken de vo scholen in Nijmegen samen in het Samenwerkingsverband VO. Sinds
        2009 is het ROC hierbij aangesloten en is sprake van het Samenwerkingsverband VO – ROC. Onder
        deze stichting valt, naast de scholen voor voortgezet onderwijs en het ROC, ook het FlexCollege.
        De ondersteuningstructuur in het voortgezet onderwijs is op hoofdlijnen tot stand gekomen in het
        Samenwerkingsverband en heeft sinds het ontstaan van het Samenwerkingsverband globaal gezien
        7
                 Voor de duidelijkheid: in het kader van de proef wordt gesproken over brede schoolondersteuningsteams ((B)SOT’s) waarbij de term
                 ‘brede’ betrekking heeft op brede school. Voor de leesbaarheid wordt in het vervolg van dit rapport gesproken over
                 schoolondersteuningsteams of ondersteuningsteams.
        8
                 WSNS: Weer Samen naar School. In de quick scan van het Rekenkameronderzoek naar vsv is in hoofdstuk 5 (betrokken partijen) een
                 toelichting op de Stichting WSNS opgenomen.
        9
                 De indruk van het ZAT in het primair onderwijs is verkregen aan de hand van notulen van het betreffende ZAT.
        10
                 PCL staat voor Permanente Commissie Leerlingzorg. De PCL bekijkt of leerlingen voldoen aan de voorwaarden om toegelaten te
                 worden tot het speciaal basisonderwijs (po) of het FlexCollege (vo, ROC).
                                                       Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                              7
                                                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        de huidige vorm. De structuren van de vier scholen waar de Rekenkamer onderzoek heeft gedaan,
        werken volgens deze opzet; daarbij leggen zij elk hun eigen accenten. De volgende functionarissen
        spelen bij alle scholen een rol:
        •    De docent heeft als taak om zorgsignalen op te vangen en dit te bespreken met de mentor
             van de leerling.
        •    De mentor is het eerste aanspreekpunt voor leerlingen en ouders. De mentor signaleert zelf
             problematiek bij leerlingen of krijgt zorgsignalen door via collega’s, zoals vakdocenten,
             conciërges of de verantwoordelijke voor de verzuimregistratie. Indien nodig schakelt de mentor
             ondersteuning binnen de school in.
        •    Signalen die de mentor opvangt en waarvoor deze niet direct een oplossing heeft bespreekt hij
             of zij met het team of de teamleider. De mentor krijgt daar eventueel advies van collega’s. Of
             men besluit de leerling door te verwijzen naar de interne ondersteuning.
        •    De zorgcoördinator vormt de schakel tussen de mentoren en teamleiders enerzijds en interne
             en externe ondersteuning anderzijds. De zorgcoördinator verwijst door naar de interne
             ondersteuning, zit het interne zorgoverleg voor en verzorgt op de meeste scholen het contact
             met externe ondersteuning. Bij één school houden mentoren zelf contact met verleners van
             externe ondersteuning.
        •    Leerlingbegeleiders (LB’er) geven ondersteuning aan leerlingen voor hun functioneren op
             school. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het functioneren in groepen of over pesten.
        •    Schoolmaatschappelijk werker (SMW’er) richt zich op sociaal-emotionele problematiek en
             op gezinsproblematiek. Ook verwijst de schoolmaatschappelijk werker door naar externe
             ondersteuning.
        In figuur 2.2 is de ondersteuningsstructuur in het voortgezet onderwijs weergegeven.
        Zorgoverleggen
        Alle scholen kennen formeel een intern ZAT en een extern ZAT. In het interne ZAT overleggen
        zorgcoördinator, leerlingbegeleider(s), orthopedagoog en eventuele andere ondersteuners, zoals de
        jeugdarts en schoolmaatschappelijk werker. Men bespreekt, onder voorzitterschap van de
        zorgcoördinator, de historie en de problematiek van de leerling, de al ingezette hulp en de nog
        benodigde hulp of acties. Een intern ZAT vindt ongeveer een keer in de maand plaats.
        Indruk observatie intern ZAT
        In het overleg van een uur en een kwartier worden tien leerlingen besproken. Aanwezig zijn de zorgcoördinator,
        jeugdarts, schoolmaatschappelijk werker, leerlingbegeleider en orthopedagoog. Er is van tevoren geen
        gestructureerde agenda, iedereen brengt een aantal leerlingen in die hij wil bespreken. Per leerling worden
        enkele tot tien minuten uitgetrokken. Aan de orde komen de historie van de leerling, de problematiek, de
        situatie in het gezin. Ook wordt besproken wie er binnen school en welke instanties buiten school al bij de
        leerling of het gezin betrokken zijn. Relatief veel tijd wordt besteed aan de analyse van het probleem: wat is
        hier écht aan de hand? Aan de hand daarvan worden mogelijke aanpakken besproken. Afgesproken wordt wie
        wat oppakt.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   8
                                                                  20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Figuur 2.2:          Interne ondersteuningsroute voortgezet onderwijs
                                 Team en/of                   Intern ZAT
         Mentor                                                                              Extern ZAT
                                 teamleider
                                                              - Inschakelen en
         - Signaleren van                                                                    Verwijzing naar
                                 - Overleg met mentor         coördineren interne en
         problemen (evt. via                                                                 externe
                                 - Inschakelen interne        externe ondersteuning
         vakdocenten)                                                                        ondersteuning
                                 ondersteuning
                                           Interne ondersteuning             Externe ondersteuning
                                           - Zorgcoördinator                 - FlexCollege
                                           - Schoolmaatschappelijk werk      - Leerplicht
                                           - Leerlingbegeleider              - GGD
                                           - Orthopedagoog                   - Geïndiceerde jeugdzorg (BJZ,
                                           - Intercultureel adviseur         Pro Persona, Entrea)
                                                                             - Welzijnswerk
                                                                             - MEE Gelderse Poort
                                                                             - Ambulante begeleiding REC’s
        Als de problematiek dermate zwaar of complex is dat er nader advies nodig is, of als er
        ondersteuning nodig is die de school niet kan bieden, worden leerlingen in het externe ZAT
        besproken. Ook als de school een leerling naar het FlexCollege wil doorverwijzen moet deze eerst
        in het externe ZAT besproken worden. In het externe ZAT zitten Bureau Jeugdzorg, de jeugdarts
        van de GGD, Bureau Leerplicht, de schoolmaatschappelijk werker en de zorgcoördinator. Bij een
        aantal scholen zijn anderen aanwezig, zoals een medewerker van de verzuimregistratie of een
        leerlingbegeleider. Eens in de vier tot zes weken vindt een extern ZAT plaats.
        Het verschilt per school of het accent op het interne of externe ZAT ligt. Twee scholen geven aan
        dat de meeste casussen in het interne ZAT afgehandeld kunnen worden. Voor die gevallen is er
        voldoende kennis in huis en kan eventuele doorverwijzing naar externe ondersteuning via iemand
        binnen de school geregeld worden. Twee andere scholen maken juist veel gebruik van het externe
        ZAT, zowel voor advies als voor doorverwijzing naar externe ondersteuning.
        Indruk observatie extern ZAT
        Op de agenda staan de bespreking van 12 casussen. Het overleg duurt in totaal 2,5 uur. Een aantal leerlingen
        komt kort aan bod. Voor het bespreken van andere leerlingen wordt maximaal 15 minuten uitgetrokken. Het
        overleg wordt voorgezeten door de zorgcoördinator van de school. Tijdens de casusbespreking wordt waar
        nodig informatie uit de leerlingregistratie betrokken. Per casus komen de volgende onderwerpen aan bod:
        welke probleemsignalen worden geconstateerd, hoeveel wordt verzuimd, acties die vanuit de school
        ondernomen kunnen worden, bij welke externe zorgpartij de leerling terecht zou kunnen. Bij elke casus komt
        aan bod wie wat wanneer zou moeten doen. De coördinatie van de ondersteuning aan een leerling is niet bij
        een bepaalde (interne of externe) partij in handen. De casussen worden door verschillende betrokkenen
        ingebracht. Dit wordt tijdens het overleg zowel door de zorgcoördinator, leerlingbegeleiders,
        schoolmaatschappelijk werker en de jeugdverpleegkundige gedaan. Resultaten van de geboden zorg komen in
        de besproken casussen niet aan bod. Wel wordt aan de hand van verzuim en schoolresultaten bekeken hoe het
        momenteel gaat met de leerling op school. Als verzuim en schoolresultaten op orde zijn wordt de leerling
        verder niet actief besproken.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                               9
                                                                              21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Zorgdossiers
        Uit het dossieronderzoek in het voortgezet onderwijs blijkt dat de zorgdossiers globaal gezien zijn
        opgebouwd uit een handelingsplan (of plan van aanpak), verslagen van contacten met externen en
        informatie uit onderzoeken (intelligentie, sociaal-emotioneel onderzoek en onderzoek naar
        leerproblemen). In de dossiers wordt de aard van de problematiek beschreven en de gemaakte
        afspraken met de externe instanties. Informatie uit het interne of externe ZAT wordt niet
        opgenomen in de zorgdossiers.
        2.3      HET MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS
        Uit alle gevoerde gesprekken en bestudeerde stukken wordt duidelijk dat de
        ondersteuningsstructuur op het ROC Nijmegen nog volop in ontwikkeling is. Er wordt toegewerkt
        naar meer samenhang in het ondersteuningsaanbod en aan een sluitende aanpak van signaleren,
        het bieden van ondersteuning en verwijzen. Deze vernieuwde aanpak moet uiteindelijk leiden tot
        aansluiting bij de resultaatverplichtingen die met het Ministerie van Onderwijs zijn afgesproken 11.
        De belangrijkste functionarissen die in de ondersteuningsstructuur betrokken zijn bij de
        begeleiding:
        •   De studieloopbaanbegeleider (SLB’er) is het eerste aanspreekpunt voor de studenten. De
            SLB biedt de basisbegeleiding, signaleert samen met het onderwijsteam problematiek,
            bespreekt deze signalen met het onderwijsteam en zet dit waar nodig door naar de interne
            zorgspecialisten.
        •   De verzuimcoördinator checkt en meldt ongeoorloofd verzuim van de studenten.
        •   De trajectbegeleider (TB’er) biedt ondersteuning en begeleiding aan studenten en wijst waar
            nodig door naar bepaalde voorzieningen in de tweede lijnszorg. De TB’er blijft betrokken bij de
            student, ook als er andere vormen van begeleiding worden aangeboden. Trajectbegeleiding
            wordt, net als studieloopbaanbegeleiding en de verzuimaanpak, aangeboden binnen de
            onderwijsteams.
        •   De coördinator begeleidingsstructuur coördineert de verschillende begeleidingsprocessen in
            de tweede lijnszorg en is voorzitter van de twee interne ZAT’s (Campusbaan en Technovium)
            en het grote ZAT (ROC breed) 12. De ZAT’s fungeren als link tussen de ondersteuningsstructuur
            binnen het ROC en de externe zorgstructuur.
        •   De schoolmaatschappelijk werker (SMW’er) biedt in nauw overleg met de trajectbegeleider
            ondersteuning aan studenten en verwijst studenten waar nodig door naar externe zorg.
        •   Medewerkers van het RMC 13-trajectbureau voeren gesprekken met verzuimende leerlingen
            en koppelen informatie hieruit terug aan de onderwijsteams.
        11
                 Voor informatie over die resultaatsverplichtingen verwijzen wij naar bladzijde 31 en 32 van de quick scan (deel I) van dit onderzoek.
        12
                 Zie ‘zorgoverleggen’ verderop in deze paragraaf voor een overzicht van de partijen die deelnemen aan de verschillende ZAT’s.
        13
                 RMC: Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Voor een toelichting wordt verwezen naar bijlage 4 (beknopt) en deel I van het
                 Rekenkameronderzoek naar vsv is in hoofdstuk 5: betrokken partijen (uitgebreid).
                                                       Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                              10
                                                                              22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Figuur 2.3 geeft globaal weer hoe de ondersteuningsstructuur op het ROC per schooljaar
        2013/2014 uitziet.
        Figuur 2.3:          Interne ondersteuningsroute ROC Nijmegen per schooljaar 2013/2014
            Primair proces (per onderwijsteam)                 2e lijn (ROC breed)
         Studieloopbaan           Trajectbegeleider         2e lijnszorg                   Zorg en Advies
         begeleider (SLB)         (TB)                      voorzieningen                  Team’s (ZAT‘s)
         en docent                Intakeproces              (waaronder Restart,            School
                                  Verzuimaanpak             Bemoeizorg etc.)*              maatschappelijk
         Signaleren                                                                        werk (SMW)
         van problemen            - Verwijzen naar          - Begeleiding (inclusief
                                  2e lijnszorg              SMW)                           Verwijzing naar
                                  - Bieden van lichte       - Advies & training            externe zorg
                                  begeleiding               - Aangepast onderwijs
                                                                            Externe zorg
                                                                            - Leerplicht
                                                                            - RMC
                                                                            - GGD
                                                                            - Geïndiceerde jeugdzorg (Pro
                                                                            Persona Jeugd, Entrea)
                                                                            - MEE Gelderse Poort
                                                                            - Welzijnswerk (Tandem)
        * Zie voor een volledig overzicht de VSV-monitor 2013 (Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC).
        Structuur in ontwikkeling
        Vanaf 2011 zijn er verschillende wijzigingen doorgevoerd in de ondersteuningsstructuur op het
        ROC. Het ROC heeft onder andere een extra schakel ontwikkeld tussen het primaire proces en de
        tweedelijnszorg, namelijk in de vorm van zogenaamde trajectbegeleiding. In het primaire proces
        wordt problematiek gesignaleerd door de SLB’er en de docent. Via een trajectbegeleider kunnen
        leerlingen toegang krijgen tot specifieke programma’s in de tweede lijn. De tweedelijnszorg bevat
        veel verschillende voorzieningen voor het bieden van begeleiding aan studenten met extra
        ondersteuningsbehoeften.
        Via het bieden van trajectbegeleiding, het vernieuwde intakeproces waarbij studenten bij de intake
        een begeleidingsprofiel krijgen, en de verzuimaanpak, is de intake- en begeleidingsstructuur
        doorontwikkeld. Dit heeft tot doel om tot een dekkend signaleringsnetwerk te komen en sluitende
        begeleiding te organiseren.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                         11
                                                                          23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        De vernieuwde aanpak heeft vooralsnog niet geleid tot een daling van het aantal vsv’ers op het
        ROC Nijmegen 14. Daarop heeft het College van B&W van de gemeente Nijmegen aan het College
        van Bestuur van het ROC Nijmegen gevraagd aan te geven welke maatregelen het ROC nog in het
        lopende schooljaar (2012/2013) gaat treffen om vsv terug te dringen (brief dd 13 mei 2013).
        In haar reactie heeft het ROC zeventien punten voor de korte termijn benoemd waarmee een
        versnelling in de huidige aanpak van het ROC Nijmegen gerealiseerd moet worden (brief dd 29 mei
        2013). Het gaat om de volgende ROC-brede punten:
        •   aanscherpen van het intakebeleid en een snelle start van de begeleiding op maat;
        •   monitoren van verzuim, vsv, perspectief- en exitgesprekken door de vsv-coördinator;
        •   geen groepen met meer dan 20 studenten in niveau 1 en 2;
        •   scholing van de studieloopbaanbegeleiders;
        •   onderzoeken of een Startklas gerealiseerd kan worden voor uitvallers op niveau 4 (verkorte
            opleiding tot telefonist/receptionist op niveau 2).
        Naast de ROC-brede punten worden ook maatregelen per team benoemd, waaronder bijvoorbeeld
        het voeren van exitgesprekken met alle uitgevallen leerlingen en perspectiefgesprekken met alle
        18-jarige studenten die enige vorm van begeleiding ontvangen. Verder wordt met de
        onderwijsteams met een hoog vsv-percentage een verbeterplan afgesproken en wordt de vsv-
        bestrijding voor alle onderwijsteams onderdeel van het teamjaarplan.
        Uit de gesprekken met betrokkenen binnen het ROC Nijmegen wordt verder duidelijk dat er voor de
        nabije toekomst plannen zijn om het ondersteuningsaanbod, inclusief het intakeproces onder
        centrale regie binnen een expertisecentrum onder te brengen. Dit heeft tot doel om de
        versnippering van het ondersteuningsaanbod tegen te gaan en de aansturing en
        verantwoordelijkheid eenduidiger te maken. Het intakeproces, de verzuimaanpak en de
        trajectbegeleiding zullen onder centrale regie binnen de afzonderlijke onderwijsteams uitgevoerd
        worden.
        Zorgoverleggen
        Op het ROC is zowel een mini ZAT, een intern ZAT als een groot ZAT aanwezig. Het mini ZAT is het
        tweeweekse gesprek tussen de trajectbegeleider en het schoolmaatschappelijk werk. Het interne
        ZAT is een multidisciplinair overleg met de externe zorgpartijen die structureel bij het ROC
        Nijmegen aanwezig zijn: schoolmaatschappelijk werk, GGD en RMC. Vanuit het interne ZAT kan
        opgeschaald worden naar het groot ZAT. Dat gebeurt bij zeer complexe problematiek waarbij het
        nuttig is dat meer externe partijen aanschuiven. Bij het groot ZAT schuiven ook welzijnswerk (R75;
        samenwerking tussen het NIM en Entrèa dat hulpverlening biedt aan jongeren die dak- of thuisloos
        14
                 Voor de volledigheid melden wij hier dat na afronding van ons onderzoek de voorlopige vsv-cijfers over het schooljaar 2012/2013
                 beschikbaar zijn gekomen. Deze laten voor het eerst sinds het schooljaar 2008/2009 weer een daling van het aantal vsv’ers bij het
                 ROC zien. Het college heeft de gemeenteraad hierover geïnformeerd via een brief dd 3 december 2013. De definitieve cijfers
                 verschijnen in het voorjaar van 2014. Voor de (ontwikkeling van de) vsv-cijfers sinds het schooljaar 2005/2006 verwijst de Rekenkamer
                 naar deel II van haar vsv-onderzoek.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             12
                                                                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        zijn of dreigen te raken) en de geïndiceerde zorg (Pro Persona en Iriszorg) aan. Bureau Leerplicht
        is op afroep beschikbaar voor het groot ZAT. Bureau Leerplicht is momenteel geen vaste deelnemer
        aan het groot ZAT, aangezien er de afgelopen jaren niet of nauwelijks leerplichtige leerlingen
        werden besproken. Het interne ZAT en groot ZAT fungeren als netwerk, voor screening en
        advisering. Uit de gesprekken met zowel betrokkenen binnen het ROC als externe partijen wordt
        duidelijk dat met name het groot ZAT op het ROC een minder preventieve functie heeft dan de
        zorgoverleggen in het voortgezet onderwijs en relatief minder vaak wordt ingeschakeld. Het groot
        ZAT wordt niet ingezet bij bijvoorbeeld verzuimproblematiek, maar vooral als er sprake is van
        multiproblematiek.
        Indruk intern ZAT ROC
        Tijdens de circa één uur durende vergadering zijn drie nieuwe casussen kort besproken en enkele al eerder
        besproken casussen doorgenomen op voortgang. Omdat de aanmelders van de nieuwe casussen niet aanwezig
        waren bij de interne ZAT vergadering werd geconcludeerd dat de casusbeschrijvingen als zodanig te weinig
        informatie bevatten om een gefundeerde beslissing te nemen over welke acties/interventies geëigend zijn voor
        deze leerlingen. Duidelijk werd wel dat het hier leerlingen betrof waar sprake was van ernstige problemen die
        verder reiken dan problemen op of met school: post-traumatische stress stoornissen, angststoornissen,
        onveilige situatie thuis, etcetera. Problemen waarvan in de interne ZAT vergadering ter plekke werd
        geconstateerd dat intensieve samenwerking met externe hulpverlening geboden is en vanuit de school niet
        veel meer gedaan kan worden dan ervoor te zorgen dat de leerling zo snel mogelijk bij die externe hulp terecht
        kan.
        Zorgdossiers
        De observaties van de leerlingdossiers bevestigen het beeld van leerlingen met multiproblematiek
        die de bemoeienis en inzet van de school te boven gaan. Het leerlingvolgsysteem waarvan deze
        dossiers deel uitmaken is uitgebreid en biedt de mogelijkheid interne gegevens te combineren met
        gegevens van externe zorginstellingen. Indien goed bijgehouden biedt dit systeem goede
        mogelijkheden om (ondersteuning of zorg aan) leerlingen te volgen en bijtijds in te grijpen waar
        dat noodzakelijk geacht wordt. De uitgebreidheid van het systeem is tevens een zwakte: betrokken
        bij de ondersteuning op het ROC geven aan dat het veel discipline vereist om het dossier actueel te
        houden; niet iedereen kan die discipline opbrengen.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 13
                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        3.      ONDERSTEUNING IN DE PRAKTIJK
        Dit hoofdstuk gaat in op het feitelijk functioneren van de ondersteuningsstructuur in het onderwijs
        en de samenwerking met externe partijen in de praktijk. Dit belichten we door overheersende of
        opvallende indrukken van onze respondenten weer te geven. Verder wordt in dit hoofdstuk
        ingegaan op wat de gemeente volgens de verschillende betrokkenen zou moeten doen of juist zou
        moeten laten in het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten.
        3.1     HET FUNCTIONEREN VAN DE ONDERSTEUNINGSSTRUCTUUR IN HET
                ONDERWIJS
        Ondersteuning in het primair onderwijs
        De ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs staat al jaren en is goed verankerd in de
        scholen. Er is een uitgebreid aanbod van ondersteuning van leerlingen met speciale behoeften
        om scholen heen georganiseerd. Uit de gesprekken komen enkele aandachtspunten voor de
        ondersteuning binnen en buiten basisscholen naar voren:
        •   De ZAT’s zijn op wijkniveau georganiseerd. De scholen uit het primair onderwijs die
            deelnamen aan dit onderzoek geven aan deze vooral te gebruiken als noodzakelijke tussenstap
            voor het laten doen van onderzoek en het verkrijgen van indicaties voor het speciaal onderwijs.
            De adviesfunctie van het ZAT wordt daardoor niet waargemaakt. Bovendien werken de ZAT’s
            volgens geïnterviewden binnen het primair onderwijs bureaucratisch en traag. Dit is niet
            onopgemerkt gebleven en per 1 januari 2013 is in Dukenburg een proef gestart met
            ondersteuningsteams in de scholen zelf. Het op wijkniveau georganiseerde ZAT is hierbij
            opgeheven. Het schoolondersteuningsteam bestaat minimaal uit de directeur, de interne
            begeleider, de (school)maatschappelijk werker, een sociaal verpleegkundige en een
            ondersteuner vanuit het samenwerkingsverband passend onderwijs. Deze laatste functie is
            nieuw ontwikkeld voor het uitgangspunt integraal in plaats van speciaal. Naar aanleiding van
            de evaluatie van de proef is het advies vanaf augustus 2014 op elke school in het primair
            onderwijs te werken met zo’n schoolondersteuningsteam. Begin 2014 wordt hierover een
            besluit genomen door het bestuur van het WSNS Samenwerkingsverband Nijmegen e.o..
        •   In een aantal gesprekken is aangegeven dat scholen problematiek soms te lang bij zich houden
            en te laat externe ondersteuning inschakelen. In de gevoerde gesprekken op één school
            voor primair onderwijs is hier tegenin gebracht dat de school graag preventief wil werken,
            maar externe instellingen hier vaak niet in mee willen. Zij verwachten dat de school eerst zelf
            probeert het probleem op te lossen, en komen pas in actie als de school handelingsverlegen is.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            14
                                                            26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •   Hoe de verbinding tussen de schoolondersteuningsteams en de sociale wijkteams
            (swt) zal gaan verlopen is op dit moment nog niet goed te zeggen. In Dukenburg is hier
            ervaring mee opgedaan. Uit de eerste ervaringen in Dukenburg blijkt dat deze verbinding nog
            niet goed tot stand is gekomen. Volgens betrokkenen bij het schoolondersteuningsteam en het
            swt zijn hiervoor de volgende redenen aan te wijzen: beide waren nieuw gestart in dezelfde
            periode, waardoor ze zich intern gericht hebben op kennismaking, werkwijzen en besprekingen.
            Daarnaast moest het swt feitelijk met meer scholen verbinding maken dan oorspronkelijk
            gedacht. Verder is gebleken dat vanuit de schoolondersteuningsteams onder andere de
            (school)maatschappelijk werker en/of de JGZ-er 15-bij de leerling thuis ondersteuning gaven en
            verbindingen met externe organisaties legden. Het gevaar bestaat dat er parallelle structuren
            ontstaan voor ondersteuning van scholieren en mensen in hun nabije omgeving, waardoor het
            principe van ‘een gezin, een plan’ in het gedrang komt. Vanaf augustus wordt actief gewerkt
            aan het voorkomen van dergelijke situaties.
        Ondersteuning in het voortgezet onderwijs
        Net als in het primair onderwijs is er in het voortgezet onderwijs al langere tijd een
        ondersteuningsstructuur op scholen aanwezig. Er is een overzichtelijke structuur met één
        aanspreekpunt per school, de zorgcoördinator. Het contact met ouders wordt doorgaans verzorgd
        door de mentor, en soms door de zorgcoördinator. De ouders die de Rekenkamer heeft gesproken,
        ervaren het contact met school als prettig en vinden de ondersteuning op school voldoende. Tussen
        ondersteuners op school zijn de lijnen kort. Via schoolmaatschappelijk werk en het interne en
        externe ZAT wordt de verbinding met externe hulp gelegd. Daarnaast hebben schoolinterne
        ondersteuners, zoals leerlingbegeleiders en zorgcoördinatoren, vaak zelf een netwerk in de externe
        hulpverlening. Het algemene beeld is dat er in het voortgezet onderwijs voldoende
        ondersteuning binnen scholen aanwezig is en dat de ondersteuning aansluit bij de vraag
        daarnaar. Uit verschillende gesprekken blijkt dat dit niet zo zeer toegeschreven wordt aan één of
        enkele goed werkende maatregelen, maar vooral aan de betrokkenheid van het onderwijspersoneel
        over de gehele linie (van conciërge tot zorgcoördinator) bij de ondersteuning van leerlingen.
        Wel zijn de volgende aandachtspunten genoemd:
        •   Een aantal keer wordt opgemerkt dat het uitgebreide aanbod van ondersteuning binnen
            scholen ook gevaren kent. Aan de ene kant kan het aanbod meer vraag dan nodig oproepen.
            Een ander gevaar is dat scholen zich te lang bezighouden met leerlingen die beter snel naar
            externe hulp doorverwezen zouden moeten worden. Dit probleem wordt ook benoemd door
            BJZ. Scholen hebben primair de taak om goed onderwijs te geven. Hulpverlening behoort niet
            tot de kern van het takenpakket van het onderwijs, maar van de externe zorgpartijen. ‘School
            moet wel school blijven’ zo werd het een aantal keren treffend samengevat.
        15
                JGZ: jeugdgezondheidszorg.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              15
                                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •    Binnen het voortgezet onderwijs is er veel waardering voor het schoolmaatschappelijk
             werk (SMW). SMW werkt preventief en heeft goed zicht op de mogelijkheden voor hulp buiten
             de school. Bovendien kan SMW ondersteuning bieden bij gezinsproblemen, die veel
             voorkomen. Tegelijkertijd is opgemerkt dat de capaciteit van SMW beperkt is en kleiner dreigt
             te worden door bezuinigingen.
        •    Op de helft van de scholen die deelnamen aan dit onderzoek heeft het externe ZAT een
             beperkte rol. Veel zaken worden al via de interne ondersteuningsstructuur (waaronder intern
             zorgoverleg) opgepakt. Op deze scholen hebben de interne ondersteuners veel expertise en
             een netwerk met hulp ‘van buiten’, zodat overleg in het externe ZAT meestal niet nodig wordt
             geacht. Aan de andere kant zijn er ook scholen waar juist voor veel leerlingen zowel van het
             interne als van het externe ZAT gebruik gemaakt wordt. Op schoolniveau is dit verschil niet
             problematisch, in beide gevallen krijgen leerlingen de benodigde ondersteuning.
        •    De verbinding tussen school en wijk is in het voortgezet onderwijs beperkt. Dat ligt aan het
             grote verzorgingsgebied van de meeste scholen voor voortgezet onderwijs, dat meer dan een
             wijk (of de gemeente Nijmegen) beslaat. Dat zorgt ervoor dat een school beperkt zicht heeft op
             wat leerlingen op straat doen, terwijl het jongerenwerk geen goed zicht heeft op de situatie op
             school. Een aantal geïnterviewden geeft aan dat op dit vlak nog een wereld te winnen is. Wijk
             en school zouden elkaar kunnen aanvullen. Een jongerenwerker is op de hoogte van zaken die
             de school niet weet, terwijl in de wijk ondersteuning aangeboden zou kunnen worden waar de
             school wat aan heeft (bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding).
        FlexCollege
        Vanuit het voortgezet onderwijs kunnen jongeren die het (tijdelijk) niet op een reguliere school
        redden geplaatst worden op het FlexCollege. Het FlexCollege omvat een zogeheten
        reboundvoorziening 16, EigenWijs (bovenbouw vmbo-havo-vwo met intensieve begeleiding), een
        vmbo-afdeling, de vavo en een aka-opleiding 17. Aanmelding voor het FlexCollege verloopt via de
        PCL. Doorverwijzing naar de PCL kan alleen als een leerling binnen de school al in het externe ZAT
        is besproken en een volledig dossier aan de PCL overhandigd kan worden.
        Uit de gesprekken blijkt dat scholen gebruik maken van het FlexCollege en blij zijn met deze
        mogelijkheid. Het is een vangnet voor overbelaste leerlingen. Ook zien ze vaak verbetering na een
        tijdelijke periode op het FlexCollege. Wel wordt gesproken over een lange periode tussen
        aanmelding en de start van de reboundvoorziening in bepaalde perioden in het schooljaar. De
        school moet in deze periode improviseren om de leerling op school te houden.
        Vanuit het Samenwerkingsverband VO - ROC wordt genoemd dat er relatief weinig leerlingen door
        het ROC naar het FlexCollege worden doorverwezen (in het schooljaar 2010/2011 ca. 25 leerlingen
        volgens de VSV-monitor voor het FlexCollege). Er is echter in de niveau-1-opleidingen wel veel
        uitval. Deze leerlingen komen niet bij het FlexCollege terecht, terwijl dat voor velen wel een goede
        16
                 Opvang voor leerlingen met gedragsproblemen die als gevolg van hun gedragsproblemen tijdelijk niet te handhaven zijn in de eigen
                 klas of op de eigen school.
        17
                 In de quick scan (deel I) is een toelichting opgenomen op de verschillende onderwijsvormen (bijlage 2).
                                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             16
                                                                             28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        plek zou kunnen zijn. De ervaring van de PCL is dat de dossiers van de leerlingen die wel vanuit
        het ROC worden aangedragen summier en vrijwel nooit op orde zijn, dit bemoeilijkt de plaatsing bij
        het FlexCollege. Uit de monitor van het FlexCollege 18 blijkt dat veel vmbo-ers daar een diploma
        halen en dat dit aandeel de laatste jaren is gestegen. Ook is deze groep relatief succesvol in het
        mbo - de uitval is niet veel groter dan bij de reguliere instroom in het mbo. In de monitor wordt
        aanbevolen de vmbo-diplomarendementen verder te verhogen en extra aandacht aan de
        doorstromers naar het mbo te besteden zodat uitval daar wordt voorkomen.
        VM2
        Op het Kandinsky College is er op dit moment een VM2-voorziening. Dat betekent dat leerlingen in
        vmbo-b 19 op deze school een diploma voor een mbo-opleiding op niveau 2 kunnen halen. Dat
        voorkomt uitval in de overgang van de school voor voortgezet onderwijs naar een ROC. Het
        Kandinsky College en vijf opleidingen van het ROC werken hierin samen. Het Kandinsky College is
        enthousiast over dit experiment. Veel leerlingen met een zwakke motivatie en/of een behoefte aan
        veel begeleiding behalen op deze manier op de hun vertrouwde school een startkwalificatie. Het
        VM2-experiment stopt, schooljaar 2013/2014 is het laatste cohort gestart. De opvolger is de
        zogenoemde Vakmanschaproute 20. Om deze van de grond te krijgen zijn voldoende leerlingen
        nodig per mbo-opleiding en leerweg (BBL en BOL) 21. Om voldoende leerlingen in de
        Vakmanschaproute voor deze opleidingen te laten instromen is de betrokkenheid van meerdere
        scholen nodig. Individuele scholen hebben ieder vaak te weinig leerlingen hiervoor. Daardoor is ook
        meer overleg en afstemming tussen scholen nodig. Vanuit het Kandinsky College wordt geopperd
        de gemeente hierin een stimulerende en coördinerende rol te laten spelen.
        Ondersteuning op het ROC
        Uit de gesprekken met zowel betrokkenen van het ROC Nijmegen als met externe betrokkenen
        komt een eenduidig beeld over de ondersteuningsstructuur naar voren: de structuur is sterk in
        ontwikkeling, nog in opbouw en nog niet ‘af’. De afgelopen jaren is meer ingezet op
        preventie en is de begeleiding dichter bij het primaire onderwijsproces georganiseerd. Het ROC
        Nijmegen richt zich wat betreft de ondersteuningsstructuur volgens verschillende betrokken op de
        juiste elementen; beter signaleren en verwijzen en het tegengaan van versnippering in het
        ondersteuningsaanbod. De uitvoering in de praktijk en de regie daarop kan echter nog veel beter.
        18
                 Zie ook hoofdstuk 7 van de quick scan (deel I).
        19
                 Vmbo-b: één van de leerwegen binnen het vmbo; in bijlage 4 zijn alle leerwegen die binnen het vmbo gevolgd kunnen worden
                 genoemd en kort toegelicht.
        20
                 De vakmanschaproute is vergelijkbaar met VM2. De vakmanschaproute is bedoeld voor leerlingen in vmbo-b en -k en leidt op naar
                 een mbo niveau 2, zowel in de BOL als de BBL (dat laatste was niet mogelijk in het VM2-experiment). Net als VM2 is ook de
                 vakmanschaproute een landelijk experiment. Dit experiment start in schooljaar 2014/2015. Voor meer informatie over VM-2 en de
                 vakmanschapsroute: www.slo.nl.
        21
                 BBL: beroepsbegeleidende leerweg. BOL: Beroepsopleidende leerweg. In bijlage 4 is een toelichting gegeven op deze twee
                 leerwegen.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                           17
                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Specifieke aandachtspunten die ten aanzien van de ondersteuning genoemd worden:
        •  De samenhang tussen en regie op ingezette maatregelen moet verbeterd worden, geven
           betrokken binnen en buiten het ROC aan. De ondersteuningsstructuur van het ROC is daardoor
           minder gestructureerd dan bijvoorbeeld in het voortgezet onderwijs. Sinds anderhalf jaar voert
           een taskforce regie op de reductie van vsv binnen het ROC. Zoals beschreven in hoofdstuk 2,
           zijn er momenteel plannen binnen het ROC om de versnippering van de tweedelijns begeleiding
           tegen te gaan door het onderbrengen van de ondersteuningsstructuur in een Expertisecentrum.
        •  Het instroombeleid kan nog verbeterd worden. De geïnterviewden noemen twee zaken rond
           de instroom die knelpunten vormen. Ten eerste verloopt de overdracht van het voortgezet
           onderwijs naar het ROC moeizaam. Bij de overdracht wordt een overdrachtformulier ingevuld
           waarbij het voortgezet onderwijs kan aanvinken of extra overleg over de leerling gewenst is.
           Volgens een directielid van het ROC wordt in de praktijk alleen in speciale gevallen door het vo
           aangegeven dat extra overleg gewenst is. Als de extra overleg optie echter wel wordt
           aangevinkt, wordt vanuit het ROC lang niet altijd contact opgenomen met de vo-school, zo
           melden geïnterviewde zorgfunctionarissen in het vo. Het gevolg is dat er zelden sprake is van
           een gesprek tussen het voortgezet onderwijs en het ROC (warme overdracht), waardoor het
           ROC in veel gevallen te laat op de hoogte is van problematiek bij de student. De problematiek
           kan in deze gevallen dan ook niet snel genoeg opgepakt worden. Het belang van een goede
           overdracht wordt onderstreept door een ouder van een zorgleerling die recent van het vmbo
           naar het mbo is gegaan:
           J. heeft last van ADD, autisme en een aangeboren hersenafwijking waardoor ze moeilijk sociale
           situaties in kan schatten en kan plannen. Moeder heeft bij de overdracht naar het mbo zelf
           aangegeven dat J. een bijzonder meisje is. In een persoonlijk gesprek bij de mbo instelling
           waar ook de zorgcoördinator van het vmbo bij betrokken was is de problematiek van J.
           besproken. De begeleiding is daarna direct opgestart. Daarnaast is J. ingebracht in het interne
           ZAT van de mbo instelling.
           Ten tweede wordt door zorgfunctionarissen op het ROC aangegeven dat de intake nog
           onvoldoende is ingericht op het signaleren van problemen. Het intakegesprek werd tot medio
           2013 gevoerd door docenten. Dit zou in de ogen van de zorgfunctionarissen beter door studie-
           adviseurs gedaan kunnen worden. De intake kan verlengd worden om meer zicht te krijgen op
           ondersteuningsbehoeften en de aanwezige problematiek. Er zijn echter weinig gegevens
           beschikbaar over het functioneren van de intake en de verlengde intake 22.
        22
                In deel I van dit onderzoek (quick scan) is ingegaan op de effectiviteit van diverse maatregelen. Daar wordt in het geval van de
                (verlengde) intake ingegaan op de nog ontbrekende gegevens.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             18
                                                                             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •  Het ROC geeft aan dat het een ‘sociaal aannamebeleid’ heeft en er bijvoorbeeld veel
           studenten zonder vmbo diploma en/of vanuit het speciaal onderwijs en praktijkonderwijs
           instromen. Deze studenten zouden extra risico lopen op uitval en dan ook deels het hoge VSV
           percentage kunnen verklaren 23. Met name geïnterviewden binnen het ROC stellen de vraag of
           deze jongeren wel thuis horen binnen het onderwijs en niet beter toegeleid kunnen worden
           naar passend werk. Vanaf het schooljaar 2012/2013 voert het ROC een strenger
           toelatingsbeleid. Voor leerlingen van het Praktijkonderwijs 24 en het speciaal onderwijs geldt
           een dubbele intake. Deze leerlingen worden alleen als er een realistisch
           ontwikkelingsperspectief is, toegelaten op het ROC.
        •  Er is volgens geïnterviewden binnen en buiten het ROC een professionaliseringsslag nodig
           bij de functionarissen betrokken bij de ondersteuningsstructuur. SLB’ers en ook TB’ers moeten
           zich meer gaan scholen in het signaleren van problemen bij studenten en het tijdig betrekken
           van andere zorgprofessionals bij de ondersteuning. Een van de geïnterviewden binnen het ROC
           geeft hierover bijvoorbeeld aan dat ‘het tot nu toe moeilijk bleek voor de SLB’er om zijn eigen
           grenzen juist in te schatten en tijdig door te verwijzen’. Het gevolg hiervan is dat problematiek
           niet tijdig genoeg wordt opgepakt en er een groot risico van escalatie van de problemen is. Een
           van de gesproken directieleden van het ROC geeft aan dat momenteel samen wordt gewerkt
           met de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) om ateliers op te richten waar SLB’ers en TB’ers
           geschoold kunnen worden in het omgaan met problematiek bij de studenten. Alle SLB’ers
           moeten eind 2014 geschoold zijn.
        •  Meerdere geïnterviewden binnen het ROC geven aan dat het tegengaan van vsv start met het
           geven van goed onderwijs. Belangrijk is om studenten voldoende gemotiveerd te houden en
           perspectief voor de toekomst te bieden. Een van de directieleden van het ROC geeft in het
           gesprek aan: ‘klaarblijkelijk slagen we er nog niet goed genoeg in alle leerlingen te boeien en
           te binden met ons onderwijs’.
        •  Verder komt, net als bij het voortgezet onderwijs, naar voren dat de aansluiting met de wijk
           problematisch is. Het ROC heeft een regionaal verzorgingsgebied dat nog omvangrijker is dan
           dat van scholen voor voorgezet onderwijs. De geïnterviewden die zich momenteel bezig houden
           met de transitie van de jeugdzorg en de oprichting van sociale wijkteams in Nijmegen geven
           aan dat voor een goede aansluiting tussen het ROC en ‘de’ wijk nog oplossingen gevonden
           moeten worden.
        23
                In deel II van dit onderzoek (cijfers in perspectief) is een vergelijking gemaakt tussen het ROC Nijmegen en omliggende ROC’s wat
                betreft het aantal leerlingen per niveau. Hieruit blijkt dat het ROC Nijmegen niet meer leerlingen op de lagere niveaus (1 en 2) heeft
                dan de omliggende ROC’s. Ook de populatie van ROC’s met juist weinig vsv, blijkt vergelijkbaar met die van het ROC Nijmegen.
        24
                Praktijkonderwijs is eindonderwijs. De Praktijkschool begeleidt leerlingen vanuit deze taak naar werk.
                                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                 19
                                                                                 31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        3.2      HET FUNCTIONEREN VAN DE AANSLUITING OP DE EXTERNE
                 ZORGSTRUCTUUR
        Het onderwijs werkt met verschillende externe zorgpartijen samen in het bieden van ondersteuning
        aan leerlingen. De opinies van onze respondenten over de samenwerking tussen het onderwijs en
        de belangrijkste externe partijen lichten we in deze paragraaf toe.
        Het externe ZAT
        Over de samenwerking in het externe ZAT komen wisselende geluiden naar voren. Zoals hiervoor
        al beschreven is, functioneert het externe ZAT in het primair onderwijs momenteel niet naar de
        wens van de betrokken partijen en is in Dukenburg geëxperimenteerd met een andere aanpak.
        In het voorgezet onderwijs geven twee scholen aan dat het externe ZAT een meerwaarde biedt
        doordat er veel deskundigheid aan tafel zit. Dit helpt om te kunnen bepalen welke acties het beste
        ingezet kunnen worden bij een leerling. Het externe ZAT vergemakkelijkt de onderlinge
        afstemming tussen de betrokken partijen en draagt er aan bij dat leerlingen naar de juiste
        hulpverlening worden doorverwezen. Zorgfunctionarissen van de andere twee scholen voor
        voortgezet onderwijs in dit onderzoek geven daarentegen aan dat in het externe ZAT lang niet
        altijd de professionals van een zorgverlener aanwezig zijn die ook direct betrokken zijn bij een
        leerling. Dit maakt het lastig om concrete afspraken met de externe partijen te maken. Binnen
        deze scholen wordt minder gebruik gemaakt van het externe ZAT als platform voor afstemming en
        verwijzing.
        Externe partijen geven verder aan dat problematiek soms te laat in het externe ZAT wordt
        gebracht en de school de ondersteuning te lang bij zich houdt. Bureau Leerplicht geeft bijvoorbeeld
        aan dat het (externe) ZAT in zowel het primair als het voortgezet onderwijs effectiever kan werken
        dan nu het geval is. Overleggen worden niet altijd goed voorbereid en betrokkenen stellen zich
        soms te passief op. BJZ geeft aan dat problematiek in sommige gevallen alleen in het interne ZAT
        wordt besproken, terwijl het effectiever zou zijn om dit in het externe ZAT te bespreken, waar
        meer externe deskundigen aan tafel zijn.
        Ten aanzien van (met name het grote) ZAT op het ROC geven de externe zorgprofessionals aan dat
        er te weinig leerlingen worden ingebracht en het ZAT pas in beeld komt bij een escalatie van
        problematiek. Hierdoor vervult het ZAT op het ROC niet of nauwelijks een preventieve functie.
        Schoolmaatschappelijk werk
        Schoolmaatschappelijk werk wordt binnen het onderwijs ingezet als de problematiek te zwaar is om
        door de leerlingbegeleider (primair en voortgezet onderwijs) of trajectbegeleider (ROC) aangepakt
        te kunnen worden. Schoolmaatschappelijk werk (SMW) voert gesprekken met leerlingen, maar
        betrekt regelmatig ook de ouders bij de ondersteuning. SMW op het ROC geeft aan dat bij
        ongeveer een derde van de leerlingen ouders worden betrokken. Studenten willen in veel gevallen
        niet dat er ook gesprekken met ouders gevoerd worden. In het primair onderwijs en het voortgezet
        onderwijs worden de ouders veel vaker betrokken bij de gesprekken.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            20
                                                            32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        SMW verwijst waar nodig leerlingen door naar andere zorgpartijen. Over het algemeen gaat dit
        goed, zo geven de verschillende SMW’ers aan in dit onderzoek. Wel bestaan er vooral bij de
        geïndiceerde jeugdzorg wachtlijsten voor zowel behandeling als onderzoek. Vaak blijft SMW in dat
        geval betrokken bij een leerling zodat er geen gat in de begeleiding ontstaat. In de praktijk is het
        soms mogelijk om de hulpverlening te versnellen, zoals bijvoorbeeld blijkt tijdens een van de
        bijgewoonde zorgoverleggen in het voortgezet onderwijs:
        M. wordt via de huisarts verwezen voor een onderzoek naar ADHD. Ze staat voor maart op de
        wachtlijst. Haar gedrag wordt echter zowel thuis als op school steeds onhandelbaarder. De school
        heeft dit aangekaart en nu wordt het onderzoek versneld. In oktober zal het van start gaan.
        Vanuit alle schooltypen (po, vo, mbo) komen positieve geluiden naar voren over het
        schoolmaatschappelijk werk. Ondanks de slechts beperkt beschikbare uren is de SMW’er vaak in
        staat om de problematiek van leerlingen goed op te pakken. Ook heeft het SMW de sociale kaart
        goed in beeld, zodat er een goede inschatting gemaakt kan worden over waar een leerling naar
        doorverwezen kan worden. Ook vanuit de gemeente komen positieve signalen over SMW naar
        voren. Een beleidsambtenaar noemt SMW ‘door de specifieke deskundigheid een verbinding tussen
        school en externe hulp. Het is belangrijk dat dit overeind blijft.’
        Bureau Leerplicht
        Verzuim komt in het primair onderwijs minder vaak voor dan in het voortgezet onderwijs en op het
        ROC. De scholen voor primair onderwijs onderhouden contact met een vaste leerplichtambtenaar
        en houden hun verzuim volgens wettelijke verplichting bij in de verzuimregistratie. In het
        voortgezet onderwijs hebben leerplichtambtenaren een spreekuur op de school. De belangrijkste
        taak van de leerplichtambtenaar is daarbij handhaving van de Leerplichtwet. Door de gemeente
        Nijmegen is er voor gekozen om Bureau Leerplicht niet preventief in te zetten om verzuim terug te
        dringen 25. Verder neemt Bureau Leerplicht in het voortgezet onderwijs zitting in het externe ZAT.
        Op het ROC is Bureau Leerplicht geen vast onderdeel (meer) van het interne of grote ZAT. Als
        reden hiervoor wordt genoemd dat in het ZAT weinig leerplichtige jongeren (dat wil zeggen, onder
        de 18 jaar) besproken worden. Bureau Leerplicht is wel op afroep beschikbaar. Binnen het ROC
        Nijmegen en het FlexCollege is sinds de zomer van 2013 een aanjaagteam van Bureau Leerplicht
        actief. Het aanjaagteam richt zich op het nakomen van de leerplicht en kwalificatieplicht, pakt
        verzuimmeldingen op van studenten die eerder in aanraking zijn gekomen met Bureau Leerplicht,
        en adviseert de teammanager en verzuimmedewerker binnen de onderwijsteams op het ROC over
        de verzuimregistratie.
        De samenwerking tussen het onderwijs en Bureau Leerplicht verloopt volgens het onderwijs goed.
        Scholen geven aan dat leerplichtambtenaren meedenken, aangemelde verzuimgevallen snel en
        25
                 Raadsbesluit ‘uitvoering leerplicht’ dd 28 september 2011.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      21
                                                                      33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        accuraat oppakken en zorgen voor een goede terugkoppeling. Als aandachtspunt wordt binnen het
        voortgezet onderwijs genoemd dat Bureau Leerplicht meer op huisbezoek zou kunnen gaan. Dit
        werkt vaak effectiever dan het sturen van brieven.
        Bureau Leerplicht geeft aan dat de samenwerking met een aantal scholen niet optimaal is. Dit zijn
        scholen waar verzuim niet als een probleem gezien wordt, met name vwo’s en het gymnasium.
        Vmbo-scholen nemen verzuim serieuzer en werken beter samen volgens Bureau Leerplicht. Door
        het recent getekende verzuimprotocol voor het voortgezet onderwijs hoopt Bureau Leerplicht
        samen met alle scholen de verzuimregistratie te verbeteren en verzuim beter te kunnen
        tegengaan. Op het ROC ziet Bureau Leerplicht grote verschillen tussen de onderwijsteams. Er
        wordt nu gewerkt aan een nieuw verzuimprotocol om de procedures te stroomlijnen.
        RMC-trajectbureau
        Het RMC-trajectbureau vervult de preventieve taken van het RMC 26 en voert daartoe gesprekken
        met leerlingen die verzuimen binnen het ROC. Het RMC-trajectbureau houdt kantoor op het ROC en
        wordt niet alleen gefinancierd vanuit de gemeente, maar ook door het ROC Nijmegen. Verzuimende
        leerlingen die niet meer leerplichtig zijn worden aangemeld vanuit het ROC. Volgens het RMC-
        trajectbureau zijn veel van de studenten die worden aangemeld al in beeld bij Bureau Leerplicht.
        De problematiek speelt bij deze jongeren dus al langer. Bij een groot gedeelte van deze studenten
        is echter nog geen begeleiding vanuit de ondersteuningsstructuur op het ROC ingezet. De
        afgelopen jaren wordt verzuim beter geregistreerd op het ROC. Hierdoor is het aantal
        aanmeldingen bij het RMC-trajectbureau ook toegenomen. Het is qua capaciteit niet mogelijk om
        met al deze jongeren een gesprek te voeren. De minder zware gevallen krijgen daarom een brief
        thuisgestuurd in plaats van een gesprek. Het RMC-trajectbureau neemt naast het vervullen van de
        preventieve taak ook deel aan het grote ZAT op het ROC.
        Regionale Jongerenloket
        Het terugleiden van uitgevallen 18 plussers naar het onderwijs vindt plaats bij het regionale
        Jongerenloket. Jongeren komen op verschillende manieren bij het regionale Jongerenloket: via een
        melding uit DUO 27, via spontane inloop bij de balie of via warme overdracht vanuit het ROC.
        Wanneer een melding van uitval via DUO binnenkomt probeert het regionale Jongerenloket met de
        jongere in contact te komen en een afspraak te maken. De warme overdracht met het ROC vindt
        sinds twee jaar plaats bij jongeren die gaan uitvallen en bij wie bij op het ROC al extra
        ondersteuning is ingezet. Deze overdracht heeft als voordeel dat meer jongeren bij het regionale
        Jongerenloket terecht komen en dat het regionale Jongerenloket over meer informatie over de
        jongere beschikt.
        Na aanmelding bekijkt het regionale Jongerenloket samen met de jongere of terugkeer naar school
        een optie is. Voor een deel van de jongeren is dat niet het geval: deze hebben niet de capaciteiten
        26
                Voor een overzicht van de RMC-taken: zie hoofdstuk Betrokken partijen in de quick scan (deel I).
        27
                DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. Alle in- en
                uitschrijvingen van leerlingen vinden plaats in de DUO-registratie.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             22
                                                                             34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        om een startkwalificatie te halen en worden naar werk begeleid. Een onderdeel van de begeleiding
        terug naar school is dat jongeren, eventueel met ondersteuning, zelf gaan onderzoeken welke
        opleiding bij hen past. Het regionale Jongerenloket houdt de jongere in beeld en ondersteunt totdat
        deze bij een nieuwe opleiding is ingeschreven.
        Het regionale Jongerenloket is positief over de warme overdracht vanuit het ROC. Deze overdracht
        gebeurt echter nog niet bij alle jongeren waarbij dat zou moeten, omdat niet alle jongeren door
        hun trajectbegeleider van het ROC aangemeld worden. Het regionale Jongerenloket houdt dit in de
        gaten en spreekt trajectbegeleiders daarop aan. Het ontbreken van flexibele instroommomenten in
        opleidingen wordt een gemis genoemd. Dit wordt ook door Bureau Leerplicht benoemd. Daardoor
        moet vaak een lange periode overbrugd worden voordat een jongere weer met een nieuwe
        opleiding kan starten, met het risico dat dit er niet meer van komt. Verder is er op dit moment een
        tekort aan BBL-plaatsen, terwijl deze voor sterk praktijkgerichte jongeren aantrekkelijk zijn (ook
        omdat er dan meteen geld verdiend kan worden). Ten slotte geeft het regionale Jongerenloket aan
        dat het ROC strenger wordt in het aannamebeleid, waardoor het lastiger wordt om jongeren op hun
        plek te krijgen. Jongeren krijgen hierdoor steeds minder vaak een tweede (of derde) kans.
        GGD
        Jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen komen in het onderwijs, naast het uitvoeren van de
        standaardonderzoeken bij leerlingen, vooral in beeld bij ziekteverzuim. Jeugdartsen voeren
        verzuimgesprekken met leerlingen die tot doel hebben om problemen te verhelderen en weg te
        nemen en leerlingen waar nodig door te verwijzen. De verzuimonderzoeken hebben vooral een
        handhavende functie; onderzoeken welke mogelijkheden een leerling met ziekteverzuim heeft om
        toch naar school te gaan. Daarnaast nemen jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen van de GGD
        deel aan de interne en externe ZAT’s. Hierbij hebben zij vanuit hun medische en psychosociale
        kennis ook een adviserende rol. Een voorbeeld van de rol van de jeugdarts komt in de observatie
        van een extern ZAT naar voren:
        Er wordt besproken of het verzuim van R. geoorloofd is. Ze geeft zelf aan last te hebben van het prikkelbaar
        darm syndroom en daardoor vaak niet naar school te kunnen komen. De indruk bestaat dat dit als excuus
        wordt gebruikt. Afgesproken wordt dat binnenkort van start gegaan wordt met een opbouwrooster. Er zal goed
        gemonitord moeten worden hoe haar verzuim verloopt met dit opbouwrooster en wat R. wel en niet aan kan.
        De geïnterviewden in het onderwijs zijn positief over de samenwerking met de GGD. Een
        zorgprofessional noemt de jeugdarts bijvoorbeeld ‘proactief en benaderbaar’. Daarnaast is het vaak
        mogelijk om snel een onderzoek in te zetten bij ‘een spoedje’.
        Ook de geïnterviewde jeugdarts in dit onderzoek is positief over de samenwerking met de scholen.
        Over het ZAT wordt bijvoorbeeld aangegeven dat ‘het bijna altijd lukt om een leerling ergens weg
        te zetten’. Als knelpunt wordt benoemd dat niet alle leerkrachten en mentoren even goed in staat
        zijn om bij problemen andere zorgprofessionals bij de problematiek te betrekken. Hierdoor ontstaat
        het risico dat problemen niet snel genoeg worden opgepakt. Over de samenwerking met de andere
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              23
                                                              35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        externe instanties betrokken bij de zorg in het onderwijs, zoals BJZ, is de GGD tevens positief. De
        lijnen zijn kort, men weet elkaar te vinden en de taakverdeling is helder.
        Geïndiceerde jeugdzorg
        De huidige toegangspoort tot de geïndiceerde jeugdzorg, Bureau Jeugdzorg, neemt deel aan de
        ZAT’s in het primair en voortgezet onderwijs. Verder voeren medewerkers van BJZ individueel
        overleg met de scholen over leerlingen die onder begeleiding staan van BJZ. De geïnterviewde
        medewerkers van BJZ in dit onderzoek noemen BJZ ‘de brug tussen de hulpverlening en de school’.
        BJZ kan bijvoorbeeld toelichten hoe een bepaald indicatietraject of zorgtraject verloopt.
        Doorverwijzing naar de geïndiceerde zorg (door BJZ) is vaak problematisch vanwege wachtlijsten,
        zo geven de zorgprofessionals van de scholen aan. Binnen alle drie de onderwijstypen wordt
        aangegeven dat wachtlijsten voor de geïndiceerde zorg regelmatig omzeild worden door
        particuliere zorgverleners in te zetten. Bij particuliere praktijken hoeft men vaak minder lang te
        wachten en ook wordt er vaak meer informatie teruggekoppeld naar de school, geven betrokkenen
        vanuit het onderwijs aan. Door bijvoorbeeld de GGZ 28 wordt vanwege privacy redenen veelal
        helemaal geen informatie teruggekoppeld naar de school. Als risico van deze alternatieve route
        geeft BJZ aan dat de expertise van BJZ in het maken van een probleemanalyse niet benut wordt.
        Dit kan tot gevolg hebben dat een leerling niet de juiste hulp krijgt.
        Het inzetten van particuliere zorgverlening wordt duidelijk uit het leerlingdossier van D., een
        jongen van 9 jaar uit het primair onderwijs:
        D. luistert niet goed thuis en zit niet lekker in zijn vel. Dat wordt ook door school gesignaleerd. Naast zijn
        leerproblemen heeft hij last van sociaal emotionele problematiek. Dat drukt een stempel op het functioneren
        van de groep. Daarom wordt D. op advies van school doorgestuurd voor een gesprek met een kinderpsycholoog
        van een particuliere praktijk voor kinderpsychotherapie. De school heeft al vaker samengewerkt met deze
        praktijk.
        Een ander voorbeeld waarin wordt getracht om de wachtlijsten voor de geïndiceerde zorg te
        vermijden is het Experiment Jeugdzorg Dichtbij. In dit experiment – dat gesubsidieerd wordt door
        de provincie Gelderland - is het mogelijk om ambulante hulp van Entrèa in te zetten zonder
        indicatie van Bureau Jeugdzorg. Als voordeel wordt hiervan door zorgprofessionals in het onderwijs
        genoemd dat wachtlijsten omzeild worden en de zorg sneller ingezet kan worden. Ook uit de
        procesevaluatie van het experiment komen positieve geluiden naar voren over korter geworden
        lijnen, snellere aanmelding en betere samenwerking 29. BJZ benoemt ook hier het ontbreken van de
        expertise met betrekking tot de probleemanalyse als een gemis en als een ‘veiligheidsrisico’ voor
        de leerling.
        28
                  Ggz: Geestelijke gezondheidszorg.
        29
                  Vermeer, L. en Jonker, E (2012). Procesevaluatie II Experimenten ‘Jeugdzorg Dichtbij’ ambulante jeugdzorg zonder indicatie van BJZ.
                  Vleuten: Dock4.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             24
                                                                             36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Over de samenwerking met het onderwijs geven de geïnterviewden van BJZ aan dat ‘men in de
        loop van de tijd meer naar elkaar toegegroeid is’ en er meer begrip is gekomen voor elkaars
        manier van werken. Verder wordt aangegeven dat de ondersteuning vaak te lang binnen de school
        wordt gehouden, waardoor BJZ soms te laat op de hoogte is van de problematiek die speelt bij een
        leerling. De komst van de interne zorgoverleggen in het onderwijs wordt door BJZ als extra schakel
        gezien waardoor signalen vaak later dan nodig bij de hulpverlening terecht komen.
        3.3      RESPONDENTEN OVER DE ROL VAN DE GEMEENTE
        In de voorgaande paragraaf is het functioneren van de aansluiting met een aantal gemeentelijke
        instanties aan bod gekomen, waaronder Bureau Leerplicht en het regionaal Jongerenloket. Daar
        gaan we hier dan ook niet verder op in. Wel beschrijven we onderstaand de suggesties die in dit
        onderzoek zijn gedaan voor de rol die de gemeente kan spelen in het voorkomen en bestrijden van
        vsv. Aan een deel van de geïnterviewden 30 in dit onderzoek is de vraag gesteld wat de gemeente
        Nijmegen zou moeten doen of juist zou moeten laten. Er werden veel verschillende zaken
        genoemd. De meest genoemde suggesties zetten we hieronder op een rij.
        Wat moet de gemeente zoal doen?
        Regie nemen De gemeente zou via bestuurlijke druk en het voeren van overleg als regisseur
        moeten optreden. Deze rol zou de gemeente volgens verschillende geïnterviewden met name op
        zich moeten nemen waar het gaat om de aansluiting van de externe zorgstructuren op de
        ondersteuningsstructuren in het onderwijs. Met het oog op de verantwoordelijkheden die de
        gemeente krijgt op het gebied van de jeugdzorg, heeft de gemeente heeft een belangrijke rol in
        het goed vormgeven van deze aansluiting, bijvoorbeeld met betrekking tot de link tussen het
        onderwijs en de sociale wijkteams.
        Faciliteren Een aantal maatregelen dat (mede) gefinancierd wordt door de gemeente, loopt
        volgens veel geïnterviewden goed. Specifiek gaat het om schoolmaatschappelijk werk, de
        jeugdgezondheidszorg en het FlexCollege. Deze maatregelen spelen een rol in het voorkomen en
        bestrijden van voortijdig schoolverlaten en zouden dan ook volgens de betrokkenen voldoende
        gefaciliteerd en gefinancierd moeten blijven.
        Problematiek in beeld hebben Voor het aanpakken van voortijdig schoolverlaten is het
        essentieel dat de omvang van de problematiek goed in beeld is. Het zicht op de effectiviteit van
        ingezette maatregelen schiet tekort. De gemeente heeft meer zicht op de output daarvan (hoeveel
        jongeren krijgen bijvoorbeeld een voorziening aangeboden) dan op de outcome (vermindert de
        problematiek ook daadwerkelijk?).
        30
                 Deze vraag is gesteld aan directieleden van de scholen, beleidsmedewerkers van de gemeente en medewerkers van externe partijen.
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                            25
                                                                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Inzet bij aansluiting en toeleiding De gemeente zou volgens veel geïnterviewden een rol
        moeten spelen in het stroomlijnen van de overdracht van leerlingen van het voortgezet onderwijs
        naar het ROC en in het toeleiden naar werk van jongeren die niet in staat zijn een startkwalificatie
        te behalen.
        Hulp bij gezinsproblematiek organiseren Problemen in de klas, verzuim en uiteindelijk uitval
        hangen vaak samen met problemen die er spelen in het gezin. De gemeente heeft een
        verantwoordelijkheid in het goed in beeld krijgen van de gezinsproblematiek. Deze
        verantwoordelijkheid wordt na de transitie van de jeugdzorg alleen maar groter. De gemeente zou
        volgens geïnterviewden dan ook een rol moeten spelen in het bieden van extra ondersteuning aan
        leerlingen die van thuis uit weinig steun krijgen.
        Wat moet de gemeente laten?
        Verschillende geïnterviewden geven aan dat de gemeente geen directe verantwoordelijkheid heeft
        voor het primaire onderwijsproces, noch voor de ondersteuningsstructuur in het onderwijs. De
        concrete inrichting hiervan moet de gemeente aan de scholen overlaten.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            26
                                                            38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        4.      ANALYSE EN AANBEVELINGEN
        In dit hoofdstuk wordt een aantal sterke punten, maar ook een aantal knelpunten van de
        ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de aansluiting op de externe zorgstructuur op een rij
        gezet (paragraaf 4.1). Vervolgens doen wij een aantal aanbevelingen (paragraaf 4.2). Deze
        aanbevelingen zijn voor een belangrijk deel ingegeven door indrukken en suggesties van
        geïnterviewde personen c.q. de deelnemers aan de discussiebijeenkomst die de Rekenkamer
        organiseerde voor betrokkenen uit het onderwijs, de externe zorginstellingen en de gemeente 31.
        4.1      ANALYSE FUNCTIONEREN IN DE PRAKTIJK
        Ondersteuningsstructuur po en vo op orde, ROC nog volop in ontwikkeling
        In het primair en voortgezet onderwijs staat de ondersteuningsstructuur al jaren en is er veel
        ervaring met het bieden van ondersteuning aan leerlingen. Het algemene beeld dat uit ons
        onderzoek naar voren komt is dat de ondersteuning voldoende en dekkend is. Door de
        aanwezigheid van voorzieningen zoals het FlexCollege, VM2, het Experiment Jeugdzorg Dichtbij en
        een goed functionerend schoolmaatschappelijk werk zijn er met name in het voortgezet onderwijs
        veel ‘ventielen’ aanwezig. Dit zorgt ervoor dat de druk op de ondersteuningsstructuur niet te groot
        wordt en leerlingen tijdig ondersteuning kunnen krijgen. Het risico op uitval en voortijdig
        schoolverlaten wordt daardoor minder groot. Een belangrijk pluspunt van de
        ondersteuningsstructuren in het primair en voortgezet onderwijs is dat medewerkers over de
        gehele linie in de regel betrokken zijn bij de signalering van problematiek en ondersteuning van
        leerlingen. De ondersteuningsstructuur staat niet los van de dagelijkse onderwijspraktijk, maar is
        hierin geïntegreerd.
        Ondanks dat de ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs op orde is, functioneert het op
        wijkniveau georganiseerde ZAT in het primair onderwijs niet optimaal. Het ZAT fungeert
        hoofdzakelijk als schakel met het speciaal onderwijs en wordt slechts beperkt gebruikt voor
        afstemming met de externe zorg.
        De structuur op het ROC is nog volop in ontwikkeling. Binnen het ROC zijn er momenteel
        veranderingen gaande ten aanzien van de professionalisering van de signalering, de
        verzuimaanpak, het intakeproces en de centrale regie op de ondersteuningstructuur. In de praktijk
        zullen deze acties nog hun vruchten moeten gaan afwerpen.
        31
                De discussiebijeenkomst vond plaats op 22 november 2013. In bijlage 3 is het verslag op hoofdlijnen van deze bijeenkomst
                opgenomen.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        27
                                                                        39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        School belangrijke vindplaats, maar problematiek niet altijd op tijd gesignaleerd
        Het onderwijs is een belangrijke vindplaats van problematiek bij leerlingen. Het primair en het
        voorgezet onderwijs hebben deze problematiek vaak goed in beeld. Behalve leer- en
        ontwikkelingsproblemen wordt in het primair en het voortgezet onderwijs ook in toenemende mate
        gezinsproblematiek gesignaleerd. Leerkrachten, mentoren en andere zorgfunctionarissen spelen op
        scholen een belangrijke rol in het oppikken van signalen van een problematische thuissituatie.
        Schoolmaatschappelijk werk is vervolgens in het onderwijs een belangrijke schakel tussen de
        school en het gezin.
        De signalering van problemen is binnen het ROC nog onvoldoende. Binnen het ROC wordt gewerkt
        aan verbetering hiervan, onder andere door studieloopbaanbegeleiders te scholen in het signaleren
        van en omgaan met problematiek bij studenten.
        In alle schooltypen is de verzuimregistratie voor verdere verbetering vatbaar. Dit bleek ook in
        vergelijkbare onderzoeken in de gemeenten Den Haag en Lelystad 32. Een goede verzuimregistratie
        is belangrijk, omdat verzuim een belangrijke indicator voor problemen is. Wanneer hier te laat op
        wordt gereageerd, wordt het risico op uitval groter. Er zijn verzuimprotocollen afgesloten met het
        primair en recent ook het voortgezet onderwijs. Met het ROC wordt momenteel gewerkt aan een
        nieuw verzuimprotocol.
        Schakelpunten bij overdracht van leerlingen problematisch
        Er is een aantal belangrijke ‘schakelpunten’ in de overdracht van leerlingen. Het gaat hierbij om:
        •    de overdracht binnen de school en van school naar externe zorg (zie figuur 4.1 en toelichting)
        •    om de overdracht tussen onderwijstypen (zie figuur 4.2 en toelichting);
        •    de overdracht van onderwijs naar werk (zie figuur 4.3 en toelichting).
        Figuur 4.1: Schakelmomenten in de ondersteuningsketen
               Signaleren van                      Inschakelen interne                           Inschakelen van
               problemen                           zorg binnen de                                externe
                                                   school                                        zorgpartijen
        In alle drie onderwijstypen komt het voor dat de problematiek binnen de
        ondersteuningsketen (te) laat wordt doorgezet. Door veel betrokkenen is genoemd dat de
        voorafgaande schakel(s) in de keten – vanuit goede bedoelingen – te lang proberen de
        problematiek zelf op te lossen. Dit geldt zowel voor het betrekken van interne
        ondersteuningsprofessionals, als voor het doorverwijzen naar externe zorgpartijen. Eerder werd dit
        32
                 Zie het onderzoek van de Rekenkamer Den Haag naar de zorg voor jeugd op scholen (2012) en het onderzoek van de Rekenkamer
                 Lelystad ‘Kansen ZAT voor de jeugd in Lelystad?’ (2011). Wanneer wij in het vervolg van dit hoofdstuk verwijzen naar vergelijkbare
                 onderzoeken, dan doelen wij op deze Rekenkameronderzoeken uit Den Haag en Lelystad.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                           28
                                                                           40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        ook al geconstateerd in Den Haag en Lelystad. Het risico hiervan is dat de problematiek niet goed
        genoeg wordt aangepakt. Bovendien bestaat hierdoor het gevaar dat de basis van de
        ondersteuningsketen overbelast raakt en als gevolg daarvan niet optimaal functioneert. Dit zien we
        bijvoorbeeld terug op het ROC. Studieloopbaanbegeleiders hebben de belangrijke taak om
        problematiek te signaleren, maar verwijzen ‘hun’ studenten bij problemen die te zwaar of
        omvangrijk zijn soms te laat door naar de tweedelijns begeleiding. Er is ook opgemerkt dat de uren
        voor ondersteuning op school vaak dichtslibben, doordat er wachtlijsten zijn in de externe zorg. De
        school gaat dan – noodgedwongen – langer door met het zelf bieden van ondersteuning, meestal
        door het schoolmaatschappelijk werk. Ook wordt er dan doorverwezen naar alternatieve vormen
        van externe zorg. Dit fenomeen is ook geconstateerd in vergelijkbare onderzoeken in andere
        gemeenten.
        De samenwerking tussen het onderwijs en de externe partijen verloopt in grote lijnen
        goed. Zowel de scholen als de externe instanties zijn veelal positief over de samenwerking. In Den
        Haag en Lelystad was de tevredenheid veel minder groot; vooral ook over de terugkoppeling
        onderling. Ondanks dat het (externe) ZAT in de formele opzet van de ondersteuningsstructuur een
        prominente plaats inneemt voor wat betreft afstemming met externe zorg, blijkt in de praktijk dat
        een groot gedeelte van de afstemming plaatsvindt buiten het (externe) ZAT om. Dit wordt door de
        onderzochte scholen niet als een probleem ervaren, omdat de lijntjes kort zijn.
        In het primair onderwijs worden de huidige op wijkniveau georganiseerde ZAT’s door de
        betrokkenen als bureaucratisch en traag ervaren. In het voortgezet onderwijs maakt een deel van
        de onderzochte scholen veel gebruik van het externe ZAT, terwijl andere scholen hier minder
        waarde aan hechten en de afstemming met externe zorg buiten het externe ZAT om zoeken.
        Binnen het ROC wordt het (interne, maar vooral het grote) ZAT slechts in beperkte mate
        ingeschakeld. Wat nog vaak ontbreekt in de samenwerking tussen de
        ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de externe zorgpartijen, zijn expliciete
        afspraken over wie het casemanagement op zich neemt. Ook in andere gemeenten is dit
        vaak het geval, zo blijkt uit vergelijkbare onderzoeken. Het ontbreken van casemanagement kan
        ertoe leiden dat de verschillende betrokken partijen langs elkaar heen werken en de ondersteuning
        niet goed wordt afgestemd.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           29
                                                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Figuur 4.2: Schakelmomenten tussen onderwijstypen
                                                                                  Middelbaar
                  Primair onderwijs              Voortgezet onderwijs             beroepsonderwijs
        De overdracht van leerlingen van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs
        verloopt over het algemeen goed. Ook over de (warme) overdracht van leerlingen die uitvallen
        op het ROC naar het regionale Jongerenloket komen positieve geluiden naar voren. Daarbij is wel
        aangegeven dat nog niet altijd sprake is van zo’n (warme) overdracht, maar dat dit wel steeds
        vaker gebeurt. De overdracht van het voortgezet onderwijs naar het ROC is problematisch.
        Het ROC is vaak niet op de hoogte van de problematiek van een leerling, waardoor men weer van
        voor af aan begint. Het voortgezet onderwijs heeft de problematiek van de leerling vaak al goed in
        beeld en een uitgebreid dossier van de leerling opgebouwd. Het huidige overdrachtsformulier lijkt
        niet afdoende om deze kennis op een goede manier over te dragen. Daarmee gaat veel kennis over
        leerlingen verloren bij het verlaten van het voortgezet onderwijs.
        Voor een ‘warme’ overdracht tussen het voortgezet onderwijs en het ROC heeft een aantal
        geïnterviewden aangegeven dat het ROC vaker contact op zou moeten nemen met het voortgezet
        onderwijs bij de intake van leerlingen. Anderen geven juist aan dat het voortgezet onderwijs hier
        meer initiatief in zou moeten nemen. Een goede overdracht voorkomt dat problematiek van
        leerlingen te laat in beeld komt, daardoor niet tijdig opgepakt kan worden en uiteindelijk tot uitval
        of voortijdig schoolverlaten leidt.
        Figuur 4.3: Schakelmomenten van onderwijs naar werk
                                                                  Middelbaar                 (Begeleiding naar)
         Primair onderwijs          Voortgezet onderwijs          beroepsonderwijs           werk
        Een ander belangrijk schakelpunt is het begeleiden van leerlingen (die niet in staat zijn om een
        startkwalificatie te behalen) naar werk. De verwachting is dat deze groep groter gaat worden
        door de invoering van de taal- en rekentoets en het omvormen van de niveau 1
        opleidingen op het mbo naar entree-opleidingen. Met de komst van de Participatiewet worden
        gemeenten direct verantwoordelijk voor deze doelgroep. Er ligt dan ook een regietaak voor de
        gemeente in het goed vormgeven van deze schakel. Het is belangrijk om deze jongeren niet pas
        naar werk te begeleiden als ze al uit het onderwijs zijn uitgevallen en hun problemen zijn
        geëscaleerd.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 30
                                                                 42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Gemeentelijk beleid: goed geïnformeerd en aansprekend?
        De gemeente is niet primair verantwoordelijk voor de inrichting van de ondersteuningsstructuur in
        het onderwijs en de wijze van samenwerking tussen het onderwijs en de externe zorgpartijen. Wel
        is het van groot belang voor de gemeente dat die op orde zijn. Als dat niet zo is, kan de gemeente
        haar (wettelijke) verantwoordelijkheden bij het voorkomen en bestrijden van voortijdig
        schoolverlaten en (vanaf 2015) het bieden van zorg aan de jeugd niet of onvoldoende waarmaken.
        Daarom mag en moet de gemeente vanuit haar ‘systeemverantwoordelijkheid’ andere partijen
        aanspreken op hun doen en laten. Daarom ook financiert de gemeente een aantal maatregelen in
        de vsv-aanpak. Het gaat dan bijvoorbeeld om schoolmaatschappelijk werk en het FlexCollege, en
        sinds kort het aanjaagteam op het ROC. Uit de VSV-monitor is het nodige bekend over de
        effectiviteit van het schoolmaatschappelijk werk en het FlexCollege; voor veel andere maatregelen
        is dat (nog) niet het geval. Er zijn stappen gezet om de effectiviteit van het lokale vsv-beleid beter
        in beeld te krijgen, maar er zijn nog veel lacunes. Dit bleek ook uit onderzoek bij andere
        gemeentes.
        Met het oog op de extra taken die de gemeenten krijgen in het kader van de decentralisaties in het
        sociale domein wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe opzet van de uitvoering. Het gaat hier
        om een structuur die gericht is op inwoners van 0 tot 100. Onder het motto ‘een gezin, een plan’,
        worden in alle gemeenten in de regio Nijmegen sociale wijkteams de toegangspoort tot zorg en
        ondersteuning 33. In Nijmegen komen er negen tot twaalf sociale wijkteams (swt’s) die bestaan uit
        een klein aantal generalistische professionals. Daarnaast komen er vier regieteams die niet per wijk
        zijn georganiseerd. In de regieteams zitten meer gespecialiseerde professionals, zij houden zich
        bezig met multi-probleem gevallen en kunnen indien nodig drang en dwang toepassen. Als
        ‘voorportaal’ komen er negen stedelijke informatiepunten (stips); deze vangen eenvoudige vragen
        voor de swt’s af. Volgens de plannen zullen de swt’s en regieteams nauw moeten gaan
        samenwerken met het onderwijs, met name met de ZAT’s in het voortgezet onderwijs en de
        (grotendeels nog te ontwikkelen) schoolondersteuningsteams in het primair onderwijs.
        Zoals in de regionale beleidsnota ‘Kracht door verbinding’ is beschreven, zal de toegang tot de
        jeugdzorg voor complexe gevallen verlopen via de swt’s en regieteams. In deze gevallen dient de
        ondersteuningsstructuur op scholen dus als vindplaats van problematiek. Voor minder complexe
        gevallen zullen de ZAT’s in het voortgezet onderwijs en de ondersteuningsteams in het primair
        onderwijs het mandaat krijgen om direct hulpverlening in te zetten. Hierbij moet wel afstemming
        plaatsvinden met de swt’s en regieteams. Hoe de samenwerking met de ondersteuningsstructuur in
        het mbo zal plaatsvinden, is momenteel nog onduidelijk. Nog sterker dan in het vo, zal het ROC te
        maken krijgen met meerdere swt’s. De leerlingen komen immers uit de hele stad, maar ook uit
        andere gemeenten. Binnen het po geldt overigens het omgekeerde: elk swt zal steeds te maken
        hebben met meerdere scholen.
        33
                 Bron: Regionale beleidsnota Kracht door verbinding: de ontwikkelopgaven voor de transitie van de Jeugdzorg en AWBZ-taken nader
                 uitgewerkt (2013). Samenwerkende gemeenten in de regio Nijmegen (Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn,
                 Mook en Middelaar, Nijmegen, Ubbergen en Wijchen). Zie ook deel I (quick scan), hoofdstuk 4: Ontwikkelingen.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                            31
                                                                            43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        4.2      DOORKIJK NAAR DE TOEKOMST: AANBEVELINGEN
        Zoals in de vorige paragraaf aangegeven gaat er veel goed. Er doen zich echter in meer of mindere
        mate ook fricties voor in de ondersteuningsketen. Onze aanbevelingen zijn gericht op drie
        knelpunten:
        •   de aansluiting van het voortgezet onderwijs op het ROC;
        •   de aansluiting van schoolinterne ondersteuning op de sociale wijkteams;
        •   de uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen.
        Voor deze knelpunten en voor de rol die de gemeente daarbij kan vervullen, worden aanbevelingen
        gedaan.
        Voorafgaand aan onze aanbevelingen merken wij op dat de problematiek van voortijdig
        schoolverlaten complex is. Er is een veelheid aan (samenhangende) oorzaken waarom jongeren
        hun school niet afmaken, er is sprake van veel betrokkenen en er zijn de nodige
        beleidsontwikkelingen die hun weerslag (zullen) hebben op dit weerbarstige probleem. Voorliggend
        deel III van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaten concentreert zich op het
        functioneren van de ondersteuningsstructuren op scholen (en de samenhang met zorgstructuren
        daarbuiten). Het functioneren van deze keten is één van de verklarende factoren voor het al dan
        niet uitvallen van jongeren. De Rekenkamer is zich ervan bewust dat zorg op en om de school niet
        de enige verklarende factor van vsv is, maar wel een belangrijke 34. Wat betreft de
        ondersteuningsstructuur in het onderwijs heeft de gemeente Nijmegen – als contactgemeente in
        het kader van de RMC-regio – wettelijke taken en verantwoordelijkheden. Bovendien krijgt de
        gemeente er vanuit de decentralisaties in het sociale domein belangrijke taken en
        verantwoordelijkheden bij 35.
        Aansluiting van het vo op het ROC
        In veel gesprekken die wij hebben gevoerd is de aansluiting van het vo op het ROC als
        knelpunt genoemd. Tijdens de discussiebijeenkomst is bevestigd dat die overgang vaak
        problematisch verloopt.
                                                                                                            Middelbaar
                    Primair onderwijs                          Voortgezet onderwijs                         beroepsonderwijs
        34
                 In deel II van het onderzoek (cijfers in perspectief) hebben wij een aantal alternatieve verklaringen onder de loep genomen. Deze
                 bleken geen van alle overtuigend als verklaring voor de relatief goede scores van het vo en de relatief slechte scores van het ROC
                 voor wat betreft het aantal vsv’ers.
        35
                 Voor een overzicht van de taken en verantwoordelijkheden die de gemeente heeft en krijgt verwijzen we naar de quick scan (deel I)
                 van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaten.
                                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                               32
                                                                               44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Breed werd ook gedeeld dat dit verbetering behoeft en dat het vo en het ROC daar samen
        de schouders onder moeten zetten. Er is verwezen naar de aanpak die gevolgd wordt bij de
        overgang van het po naar het vo en die van het vo naar de vavo. Daar zijn goede afspraken
        gemaakt, waar de betrokken partijen zich ook aan houden. ‘Als het daar kan, moet het ook kunnen
        bij de overgang van het vo naar het ROC’, zo werd opgemerkt. Kortom: leer van best practices. In
        de ogen van de aanwezigen op de discussiebijeenkomst gelden er twee voorwaarden om dit
        goed van de grond te krijgen: betrokkenen moeten het er over eens zijn dat een goede overgang
        een gedeelde verantwoordelijkheid is van het vo en het ROC. Het komt nu voor dat de
        verantwoordelijkheid (expliciet of impliciet) bij het vo als ‘leverancier’ of bij het ROC als ‘ontvanger’
        wordt gelegd. Verder is gewezen op het belang van wederzijds vertrouwen: het ROC moet er op
        kunnen vertrouwen dat vanuit het vo betrouwbare informatie wordt verstrekt en het vo moet er op
        kunnen vertrouwen dat het ROC op een goede manier met die informatie omgaat; zowel bij de
        intake als daarna. Alleen op die manier kan sprake zijn van doorlopende ondersteuningslijnen. Aan
        dat vertrouwen zal nog gewerkt moeten worden. Naast het benoemen van deze voorwaarden, is
        een aantal praktische suggesties gedaan voor het verbeteren van de overgang van het vo naar
        het ROC:
        •    Eerder en meer voorlichting geven aan jongeren over opleidingen en baanperspectieven. Er zijn
             nu nog te veel jongeren die door een verkeerde keuze voortijdig stoppen met hun opleiding.
             ROC en vo zouden op dit punt samen moeten optrekken. Omdat er binnen het ROC Nijmegen
             maar beperkte mogelijkheden zijn tussentijds te starten met een andere opleiding, dan wel een
             alternatief programma te volgen, is het moeilijk deze jongeren vast te houden in het onderwijs.
             Vanuit het ROC is aangegeven dat er inmiddels een zogenaamde succesklas is gestart voor
             uitvallers op niveau 4 waar zij een verkorte opleiding tot telefonist/receptionist op niveau 2
             kunnen doen. Het verdient aanbeveling om zoiets ook voor uitvallers op andere niveaus te
             organiseren.
        •    Het tijdstip van de overdracht vervroegen. Nu vindt dit laat in het schooljaar plaats. Docenten
             zijn dan druk met de examens en er is weinig tijd meer voor overleg. Aangegeven werd dat dit
             moet kunnen, omdat het voor de aanmeldingen vanuit het po voor het vo ook lukt dit jaarlijks
             voor 1 april af te ronden;
        •    Het overdrachtformulier en de mee te sturen bijlagen verbeteren (zonder dat hiermee
             gesuggereerd werd dat een warme overdracht louter een papieren overdracht is). Ook hierbij
             werd de overdracht van het po naar het vo weer als goed voorbeeld aangehaald;
        •    Meer eenduidige werkwijze / vaste contactpersonen binnen het ROC. Aangegeven werd dat de
             overdracht nu nog te veel afhankelijk is van het opleidingsteam en/of personen die bij het ROC
             bekend zijn vanuit het vo;
        •    Bij de intake bij het ROC zou in het geval van afwijzing ook gekeken moeten worden naar
             alternatieven (binnen het ROC of daarbuiten (werk)). Vanuit het ROC is aangegeven dat dit
             vanaf volgend schooljaar (2014/2015) ook gaat gebeuren.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             33
                                                             45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Dat de overgang van het vo naar het ROC verbeterd moet en kan worden, daarover bestaat grote
        eensgezindheid. En ook over het feit dat dit niet heel ingewikkeld hoeft te zijn. De gemeente kan
        hier een stimulerende rol vervullen door partijen bij elkaar te brengen (zowel bestuurders als
        betrokkenen op de werkvloer).
        De precieze vormgeving van de ondersteuningsstructuur is primair de verantwoordelijkheid van
        scholen. Daarom ziet de Rekenkamer ook een taak weggelegd voor het Samenwerkingsverband vo
        – ROC om te werken aan een goede, doorlopende ondersteuningsstructuur tussen vo en ROC.
        Aansluiting sociale wijkteams op zorg/ondersteuningsteams op scholen
        Om invulling te geven aan de taken die op de gemeente afkomen in het kader van de
        decentralisaties in het sociale domein, gaat de gemeente onder andere werken met negen tot
        twaalf sociale wijkteams. De sociale wijkteams worden de toegangspoort voor zorg en
        ondersteuning voor inwoners van 0 tot 100 jaar. De aansluiting met de schoolinterne
        zorg wordt in de gemeentelijke plannen voornamelijk gezocht in de ZAT’s en de
        schoolondersteuningsteams. Zij krijgen de bevoegdheid zelf door te verwijzen voor eenvoudige
        zaken. Hoe de samenwerking precies vorm moet krijgen is nog niet bekend. De ervaringen van de
        vier sociale wijkteams die inmiddels gestart zijn, gaan een belangrijke rol spelen bij de verdere
        inrichting van de werkwijze van de swt’s.
        Wij zien bij deze aanpak het risico van het ontstaan van parallelle structuren, waarbij
        het swt en de school ieder op zijn eigen manier met de problematiek aan de slag gaat. Dit
        moet worden voorkomen. Tussen de ondersteuningsstructuur op scholen en de sociale wijkteams
        moet een goede verbinding komen. Maar hoe? De Rekenkamer is van mening dat als de sociale
        wijkteams gaan functioneren als lokale toegangspoort tot ondersteuning (ontschot en indicatievrij),
        er minder behoefte is aan de brede, externe ZAT’s op scholen. In onze optiek moet op scholen
        de onderwijsgerichte ondersteuning van jongeren centraal staan en in de sociale
        wijkteams de veel bredere gezinsgerichte ondersteuning. Via de leerling moet niet de
        problematiek van het gezin de school binnen gehaald worden. De school is primair een
        onderwijsinstelling (‘school moet wel school blijven’).
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            34
                                                            46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                               Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                  School
                                                                                                   Maatschappelijk
            maatschappelijk-
                                                                                                        werk
                   werk                                                        Lokale
                                                                            toegangs-
                 Mentor                                                        poort:                   GGD
                                                            (School)
                                                         maatschappelijk-
                                                              werk
                                                                               9 STIPs
             Zorgcoördinator                                                                        Welzijnswerk
                                        Onderwijs                           12 Sociale
              Leerling/slb/                                                 wijkteams                 Jeugdzorg
            trajectbegeleider
               Intern ZAT/
                                                                               4 Regie
                                                                                teams              Verslavingszorg
                   BSOT
                Extern ZAT                                                                               MEE
        Het voorgaande betekent dat de ZAT’s vooral intern van karakter blijven of worden, met vooral
        schoolinterne betrokkenen zoals de mentor, leerlingbegeleider, orthopedagoog en zorgcoördinator.
        In het primair onderwijs is die ontwikkeling al ingezet met de schoolondersteuningsteams. Het
        primaat voor maatschappelijke zorg en toegang tot zorg zou in onze ogen bij de sociale wijkteams
        moeten liggen. Wij adviseren terughoudend te zijn met een rol voor de ZAT’s en de
        schoolondersteuningsteams in het primair onderwijs bij de toegang tot zorg en ondersteuning. Bij
        zo’n ‘pluriforme toegangspoort’ 36 achten wij het risico op langs elkaar heen werkende organisaties
        en/of dubbelwerk (te) groot.
        Er moet natuurlijk wel een verbinding zijn tussen de ondersteuningsstructuur op scholen en de
        sociale wijkteams. Relevante informatie uit het sociale wijkteam moet op school bekend zijn. En
        omgekeerd moet ook relevante informatie over de leerling die bij de school bekend is, doorkomen
        bij het sociale wijkteam. Tweerichtingsverkeer is belangrijk. Wij pleiten ervoor het
        (school)maatschappelijk werk te laten functioneren als linking pin tussen de leerling /
        onderwijskundig gerichte ondersteuning vanuit de school en de gezins / zorg gerichte
        ondersteuning vanuit de sociale wijkteams. Dit zou ook aansluiten op de taakverdeling die de
        gemeente en de vier grote Nijmeegse welzijnsinstellingen recent hebben afgesproken en waarbij
        het NIM 37 de taak krijgt de sociale wijkteams verder te ontwikkelen en coördineren 38.
        36
                    Bron: Regionale beleidsnota Kracht door verbinding (dd juli 2013) en Quick scan sociale wijkteams (collegebesluit 24 september
                    2013).
        37
                    NIM: Nijmeegse Instelling voor Maatschappelijk werk.
        38
                    Bron: brief van het college aan de gemeenteraad dd 3 december 2013 / kenmerk MO10/13.0015201 betreffende herstructurering
                    welzijnsdomein en subsidieverlening 2014 vier grote welzijnsinstellingen.
                                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                 35
                                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        De Rekenkamer is zich ervan bewust dat dit een extra taak is voor het (school)maatschappelijk
        werk die vraagt om extra middelen. De gemeente en de schoolbesturen vanuit het po en vo nemen
        momenteel ieder een deel van de kosten voor het schoolmaatschappelijk werk voor hun rekening.
        Het ROC krijgt hiervoor middelen van het rijk, en zet daarnaast ook nog eigen middelen in. Op dit
        moment doet de gemeente onderzoek naar de financiële stromen binnen het programma onderwijs
        en de mogelijkheden die er zijn hierin ombuigingen te doen. Daarvoor wordt een aantal scenario’s
        ontwikkeld. Het verdient aanbeveling om hierbij rekening te houden met deze 'verbindingstaak'
        voor het schoolmaatschappelijk werk.
        Uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen
        Er is een groep jongeren die niet in staat is een startkwalificatie te halen 39. De verwachting is dat
        deze groep de komende jaren groter gaat worden, omdat de eisen in het onderwijs worden
        verhoogd (taal- en rekentoets, omvormen van mbo niveau 1 opleidingen naar entree-opleidingen
        met een bindend studie-advies). Vanuit het onderwijs is aangegeven dat veel van deze jongeren
        toch uitstekende vakmensen kunnen worden. Er zijn veel zorgen dat deze groep jongeren tussen
        wal en schip raakt.
        De Onderwijsraad heeft op 12 december 2013 een advies uitgebracht aan de
        staatssecretaris van Onderwijs, dat zich richt op de groep jongeren die de
        startkwalificatie niet haalt 40. In het advies worden twee aanbevelingen gedaan. Zo wordt
        ervoor gepleit om een tweede uitstroomprofiel aan de entree-opleiding toe te voegen, namelijk één
        waarbij leren op de werkplek centraal staat. Daar krijgen jongeren beroepsvaardigheden
        aangeleerd en krijgen ze taal en rekenen toegepast op het werk dat ze doen. Het vasthouden aan
        de startkwalificatie noemt de Onderwijsraad voor deze groep demotiverend: het legt meer nadruk
        op wat zij niet kunnen, dan op wat zij wel kunnen 41. Voor jongeren die op zich wel in staat zijn een
        startkwalificatie te halen, maar niet op de standaard manier en/of binnen de standaard termijn
        pleit de Onderwijsraad voor meer flexibele routes naar de startkwalificatie.
        39
                 Met deze groep doelen wij niet op de jongeren die het niveau van de startkwalificatie niet kunnen halen omdat ze lichamelijke of
                 geestelijke beperkingen hebben. Volgens de geldende definitie worden zij niet tot de voortijdige schoolverlaters gerekend.
        40
                 Onderwijsraad: Meer kansen voor kwetsbare jongeren (12 december 2013)
        41
                 De Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling wees daar ook op in zijn essay Klaar voor de start? Overwegingen bij de
                 startkwalificatie van juli 2013.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                            36
                                                                            48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                                                   Middelbaar                    (Begeleiding naar)
          Primair onderwijs        Voortgezet onderwijs            beroepsonderwijs              werk
        Wij adviseren de betrokken partijen niet af te wachten of en hoe de staatssecretaris deze
        aanbevelingen over gaat nemen, maar ook lokaal al actie te ondernemen om te
        voorkomen dat vanaf volgend schooljaar (2014/2015) een groeiende groep jongeren
        thuis komt te zitten. Wij adviseren om de groep jongeren die dreigt uit te vallen beter in beeld te
        krijgen en wanneer zij daadwerkelijk uitvallen altijd warm over te dragen aan het regionale
        Jongerenloket. Tussen het ROC en het regionale Jongerenloket bestaan hierover al afspraken.
        Omdat risico-jongeren nog onvoldoende in beeld zijn, lukt zo’n warme overdracht nu nog niet
        altijd. Naar onze mening is een verbreding van deze afspraken noodzakelijk naar andere scholen
        en de sociale wijkteams. School en wijk zijn immers de belangrijkste vindplaatsen voor
        problematiek. En daar waar meer partijen betrokken zijn, adviseren wij dat de gemeente – vanuit
        haar (toekomstige) wettelijke verantwoordelijkheden in het sociale domein – actief het voortouw
        neemt bij het maken van deze afspraken en het toezien op de uitvoering daarvan.
        Voor de groep jongeren zonder startkwalificatie zijn voldoende leerwerkbanen essentieel. In de
        bestuurlijke interviews is aangegeven dat het college groot belang hecht aan het creëren van
        leerwerkplekken en dat dit ook al tot resultaat heeft geleid. De Rekenkamer pleit ervoor om die lijn
        door te zetten en ook instellingen in de (semi-) publieke sector hierbij te betrekken.
        Rol van de gemeente
        Voor alle drie hiervoor genoemde knelpunten geldt dat er veel partijen bij betrokken zijn, maar ook
        dat vanaf 1 januari 2015 de ‘systeemverantwoordelijkheid’ in het sociale domein bij de gemeente
        ligt. Dat betekent in onze ogen dat de gemeente de taak heeft partijen bij elkaar brengen
        en te houden. Samenwerken is het devies, de logica van de 'eigen' organisatie mag niet de
        boventoon voeren. Scholen, zorginstellingen en werkgevers moeten - onder stimulerende regie van
        de gemeente - gezamenlijk werken aan oplossingen voor de weerbarstige problemen van
        kwetsbare jongeren. Dat de gemeente straks de enige financier is in het sociale domein, maakt het
        mogelijk dat ook met financiële instrumenten te beïnvloeden. Wij pleiten ervoor nadrukkelijk
        gebruik te maken van die mogelijkheid.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            37
                                                            49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                            Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Verder heeft de gemeente een belangrijke taak in het verzamelen van beleidsinformatie
        en het monitoren van de (effectiviteit van de) uitvoering. De Rekenkamer pleit ervoor om zo
        snel mogelijk tot een dekkend beeld te komen, op basis waarvan kan worden (bij)gestuurd. Het
        gaat dan om:
        •   Het uitbreiden en vervolmaken van de lokale VSV-Monitor
            Zoals aangegeven in deel I van het Rekenkameronderzoek naar vsv zijn er in het kader van de
            VSV-Monitor inmiddels metingen verricht bij het FlexCollege en het ROC, en wordt momenteel
            een ontwerp gemaakt voor metingen in het vo en bij het Jongerenloket. De uitgevoerde
            metingen geven voor een aantal maatregelen een beeld van de effectiviteit; maar er zijn ook
            nog veel lacunes. Met een volledig dekkende VSV-Monitor kan goed inzicht worden verkregen
            in wat wel en wat niet werkt.
        •   Het in perspectief blijven plaatsen van de Nijmeegse cijfers
            In deel II van ons onderzoek hebben wij de Nijmeegse cijfers in perspectief geplaatst door deze
            (per onderwijstype) te vergelijken met de doelstellingen, in de tijd en met andere steden. Wij
            pleiten ervoor dit jaarlijks te doen om de vinger aan de pols te houden.
        •   Gebruik maken van sociaal statistisch bestand (SSB)
            In het SBB 42 zijn gegevens opgenomen over het gebruik van 15 regelingen op het gebied van
            zorg, werk, inkomen en jeugd 43. De koppeling van deze bestanden is bedoeld voor het doen
            van onderzoek, beleidsanalyse en monitoring, maar – met het oog op de privacy van
            betrokkenen - niet voor operationeel gebruik. Voor intern gebruik kan inzicht worden gegeven
            in de samenloop van het gebruik van regelingen. Zoals wij in deel II hebben laten zien
            verschaft dat inzicht in het profiel van uitvallers en vsv’ers. Dat die informatie tot op
            wijkdeelniveau inzichtelijk kan worden gemaakt, geeft aanknopingspunten voor bijvoorbeeld
            het bepalen van de locaties van waaruit de sociale wijkteams gaan werken. Voor de sociale
            wijkteams zelf is die informatie essentieel voor het stellen van prioriteiten, bijvoorbeeld voor de
            doelgroepen of delen van de wijk waarop men zich gaat richten.
        42
                Het lokale SBB is vergelijkbaar met de stapelingsmonitor die het CBS heeft ontwikkeld.
        43
                In bijlage 4 is aangegeven om welke regelingen het gaat.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                            38
                                                                            50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        SAMENGEVAT:
        De Rekenkamer ziet dat er al veel goed gaat in de ondersteuning van leerlingen, zodat zij niet
        uitvallen of erger nog voortijdig schoolverlater worden. De Rekenkamer heeft ook gezien dat daar
        waar zaken minder goed gaan, partijen zelf aan verbetering werken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de
        ondersteuningsstructuur binnen het primair onderwijs en die binnen het ROC. Voor drie knelpunten
        zijn wij van mening dat er meer nodig is dan er nu gebeurt of gepland is. Daar zijn onze
        aanbevelingen op gericht:
        •    Verbeter de overgang van het voortgezet onderwijs naar het ROC: zorg voor doorlopende
             ondersteuningslijnen en leer van best practices. Omdat de vormgeving van de
             ondersteuningsstructuren de primaire verantwoordelijkheid is van de scholen, zien wij hiervoor
             een belangrijke taak weggelegd voor het Samenwerkingsverband vo – ROC.
        •    Zorg voor aansluiting van sociale wijkteams op de ondersteuningsstructuur op school: laat de
             scholen de onderwijsgerichte ondersteuning op zich nemen en de sociale wijkteams de bredere
             gezinsgerichte ondersteuning. Geef het (school)maatschappelijk werk de taak als linking pin te
             functioneren tussen de leerling / onderwijskundig gerichte ondersteuning vanuit school en de
             gezins / zorggerichte ondersteuning vanuit de sociale wijkteams.
        •    Organiseer de uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen: zorg
             ervoor dat jongeren die zonder startkwalificatie (gaan) uitvallen altijd warm worden
             overgedragen aan het regionale Jongerenloket en zet zwaar in op voldoende leerwerkbanen
             voor deze groep.
        Bij de verbetering van deze drie knelpunten achten wij het essentieel dat de gemeente – vanuit
        zijn systeemverantwoordelijkheid in het sociale domein vanaf 2015 - partijen bij elkaar brengt en
        houdt, zowel op bestuurlijk niveau als op de werkvloer. Onder stimulerende regie van de gemeente
        moeten scholen, zorginstellingen en werkgevers samen werken aan oplossingen voor kwetsbare
        jongeren. Wij adviseren de gemeente nadrukkelijk om ook financiële instrumenten in te zetten om
        het veld te beïnvloeden. Om stevig te kunnen (bij)sturen, is het noodzakelijk goede informatie te
        hebben. Op dit moment zijn er nog veel lacunes. Wij pleiten er voor dat de gemeente zo snel
        mogelijk tot een dekkend beeld komt. Het gaat dan om het uitbreiden en vervolmaken van de
        lokale VSV-monitor, het in perspectief blijven plaatsen van de Nijmeegse cijfers en het gebruiken
        van het sociaal statistisch bestand.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            39
                                                            51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        5.        BESTUURLIJKE REACTIES
        De Rekenkamer heeft het College van B&W van de gemeente Nijmegen, het College van Bestuur
        van het ROC en de besturen van de samenwerkingsverbanden in het voortgezet en primair
        onderwijs in de gelegenheid gesteld te reageren op voorliggend rapport. Zij hebben daar gebruik
        van gemaakt. Hun reacties zijn in dit hoofdstuk opgenomen.
        REACTIE COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS GEMEENTE NIJMEGEN
        Geachte leden van de Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen,
        Onlangs hebt u in het kader van de bestuurlijke hoor- en wederhoor procedure het derde (en laatste) deel van uw
        onderzoek voortijdig schoolverlaters (vsv) aan ons college verzonden. Deze brief bevat onze reactie op het door u
        uitgevoerde onderzoek.
        Algemeen
        In het derde deel van het onderzoek naar vsv, richt uw rekenkamer zich op de ondersteuningsstructuren op
        scholen en hun relatie met de externe zorgstructuur. Volgens uw rekenkamer is een goede
        ondersteuningsstructuur één van de verklarende factoren voor het al dan niet uitvallen van jongeren. Wij
        waarderen de inzet van uw rekenkamer om een beeld te schetsen van het functioneren van deze structuren.
        We willen uw rekenkamer twee punten onder de aandacht brengen:
        -    Zoals u zelf ook aangeeft, zijn er meer factoren dan alleen de interne en externe zorgstructuren van invloed
             op vsv. Bijvoorbeeld de (bewuste) schoolkeuze van de jongere zelf, de aansluiting tussen
             opleidingen/onderwijstypen, etc. De impact van deze factoren is in uw rapport niet in beeld gebracht. Dat
             neemt niet weg dat we ons voordeel kunnen doen met het door uw rekenkamer uitgevoerde onderzoek.
        -    Uw onderzoek suggereert een direct verband tussen (het functioneren van) de zorgstructuur in het primair
             onderwijs en vsv. Wij zien dat verband niet. Het po (en aanwezige zorgstructuur) is meer gericht op de
             ontwikkeling van het kind in brede zin. Pas in een later stadium – op het vo en vervolgonderwijs – ontstaat er
             een directe relatie tussen de ondersteuningsstructuur en het terugdringen van vsv. Wel zal een goede
             overdracht van kennis van de ontwikkeling van het kind van het po naar het vo (en later naar het
             vervolgonderwijs) noodzakelijk zijn om ook op latere leeftijd de juiste ondersteuning te kunnen bieden
             waardoor vsv kan worden voorkomen.
        Reactie op analyse en bevindingen
        Wij onderschrijven de door u gemaakte analyse naar aanleiding van uw bevindingen. Op één van deze analyses
        willen wij nader ingaan. Wij delen uw mening dat de ondersteuningsstructuur in het po en vo op orde zijn. Bij ROC
        Nijmegen is deze structuur inderdaad nog volop in ontwikkeling. In onze samenwerking met ROC Nijmegen zien
        en ervaren we wel een sterke verbetering in de wijze waarop vsv wordt aangepakt. Deze aanpak loont, getuige
        de recente publicatie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van vsv-cijfers MBO. Bij ROC
        Nijmegen is het aantal vsv-ers met 29% gedaald. Tegelijkertijd is er nog een weg te gaan.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 40
                                                                  52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        In uw rapport komt u samengevat (p.39) tot drie aanbevelingen. Onze reactie hierop is de volgende:
        1.  De aansluiting van het voortgezet onderwijs op het ROC
            Uit uw analyse blijkt dat er tussen het po en vo sprake is van een goede overdracht van leerlingen. Dossiers
            zijn volledig en er kan worden gesproken van een warme overdracht. Dit is niet (altijd) het geval bij de
            overdracht van leerlingen (met extra ondersteuningsbehoefte) van het vo naar MBO. Wij delen deze analyse,
            als ook de verantwoordelijkheid die uw rekenkamer aan het onderwijs zelf toedeelt om deze overdracht wél
            goed te organiseren. In het kader van Passend Onderwijs zullen scholen nog meer dan voorheen groot
            belang hebben bij een warme overdracht. Per 1 augustus 2014 dragen scholen via invoering van de
            zorgplicht de verantwoordelijkheid om alle kinderen een goede onderwijsplek te bieden. Wanneer scholen de
            overdracht op een goede wijze vormgeven, kunnen voor leerlingen met behoefte aan extra ondersteuning
            doorlopende leerlijnen ontstaan.
        2.  De aansluiting van schoolinterne ondersteuning op de sociale wijkteams
            Uw rekenkamer maakt zich zorgen over het ontstaan van parallelle structuren, waarin het sociaal wijkteam
            en de school ieder op zijn eigen manier met de problematiek van een leerling aan de slag gaat. Uw
            aanbeveling is om het schoolmaatschappelijk werk als ‘linking pin’ te positioneren tussen de interne
            ondersteuningsstructuur van de school en de externe zorgstructuur. In uw optiek moet in de scholen
            onderwijsgerichte ondersteuning centraal staan en in de sociale wijkteams de veel bredere gezinsgerichte
            ondersteuning. Dit sluit ook aan bij het adagium ‘school moet wel school blijven’.
            We delen uw visie dat er sprake moet zijn van een goede afstemming tussen de ondersteuningsstructuur in
            de school en de externe zorgstructuur. Maar de pluriforme toegangspoort waarbij zowel zorg geboden kan
            worden binnen de structuur van de school (via ondersteuningsstructuur) als daarbuiten (via externe
            zorgstructuur) willen we open houden. We zijn het met u eens dat externe zorg niet volledig in de school
            belegd moet worden. Maar juist leerlingen van het voortgezet onderwijs en ROC zijn minder wijkgebonden.
            De school staat namelijk vaak niet in de eigen (woon)wijk en ook de leeftijd van leerlingen maakt dat ze veel
            buiten hun eigen wijk zijn. Dit maakt dat juist de toegang tot zorg via school van belang is.
            Tegelijkertijd delen we uw mening dat men snel moet kunnen schakelen van de interne
            ondersteuningsstructuur naar de externe. De linking pin van alleen (school)maatschappelijk werk is in die
            benadering onzes inziens te smal en breekbaar.
            Zoals gezegd kunnen signalen rond schoolprestaties van leerlingen via vele kanalen binnen komen. Het is
            dan ook passend om meerdere mogelijkheden te hebben om te schakelen tussen de interne en externe
            structuren.
        3.  De uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen
            Uw rekenkamer verwacht dat er de komende jaren sprake zal zijn van een groeiende groep jongeren die niet
            in staat is een startkwalificatie te halen. Aanleiding voor deze groei is het verhogen van de eisen in het
            onderwijs (taal- en rekentoets, omvormen van mbo niveau 1 naar entree-opleiding met bindend
            studieadvies). Wanneer zij het gevraagde niveau niet (op tijd) bereiken, zou hun potentieel tot vakman
            onbenut kunnen blijven. Net als uw rekenkamer vernemen wij in onze contacten met het onderwijs dat men
            zich zorgen maakt over deze groep jongeren die tussen wal en schip dreigt te vallen.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   41
                                                                   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
           Uw aanbeveling is er op gericht om de groep jongeren die dreigt uit te vallen beter in beeld te krijgen en
           wanneer zij daadwerkelijk uitvallen altijd warm over te dragen aan het regionale Jongerenloket. Ook moet de
           gemeente fors investeren op het creëren van voldoende leerwerkbanen.
           Wij zien dat er inderdaad een groep jongeren is die door de wijzigingen binnen het onderwijs (mogelijk)
           zonder startkwalificatie de arbeidsmarkt moet betreden. Dit kan in situaties wanneer de leerling niet wordt
           toegelaten wordt tot de Entree-opleiding of gedurende de Entree-opleiding niet voldoet aan de vereisten.
           Waar voorheen jongeren zonder vo-diploma recht hadden op vervolgonderwijs op het MBO, is dat met de
           invoering van de Entree-opleiding per 1 augustus 2014 vervallen. Heeft een jongere van het vo wel een
           diploma, dan kan hij - mits dit uit de intake blijkt - instromen op niveau 2. Blijkt uit de intake dat de jongere dit
           niveau naar verwachting niet binnen de gestelde tijd kan halen, dan zal hij via de Entree-opleiding moeten
           instromen. Kortom, het wettelijk kader is veranderd, waarbij we rekening moeten houden met veranderende
           perspectieven voor bepaalde groepen jongeren. We zijn alert op deze ontwikkeling en zijn hierover in
           gesprek met het onderwijs.
           ROC Nijmegen heeft in dit kader ook een werkgroep in het leven geroepen waarin ze samen met het vo (ook
           PrO en VSO) en de gemeente vorm wil geven aan een ‘Entree-arbeidsmarkt-route’. We hopen dat het
           onderwijs en gemeente vóór 1 augustus 2014 een gezamenlijk uitvoeringsplan gerealiseerd hebben.
           Onzes inziens kan vsv voorkomen worden wanneer de situatie van de jongere op tijd bekend is, maar vooral
           ook dat er tijdig een passende ondersteuning geboden wordt. We weten vaak al veel van de jongere, zij het
           dat deze informatie niet altijd wordt gedeeld. Het creëren van goede dossiervorming die betrokkenen ook aan
           elkaar willen overdragen, is essentieel. We kunnen dan zowel goed handelen op het moment van overstap
           van de jongere van het ene onderwijs naar het andere, als ook ná die overstap. Dat zullen we gezamenlijk
           met het onderwijs moeten oppakken. We onderschrijven uw pleidooi voor de centrale rol van het Regionaal
           Jongerenloket Nijmegen.
           In verlengde van bovenstaande delen wij uw aanbeveling dat er voldoende leerwerkbanen moeten zijn voor
           jongeren die niet in staat zijn een startkwalificatie te halen via de ‘reguliere onderwijsroute’. Maar daarin zien
           we niet alleen een rol weggelegd voor de gemeente. We hebben wel veel contact met werkgevers, maar
           vinden het ook belangrijk dat scholen zelf contact(en) leggen met werkgevers om zo leerwerkbanen te
           creëren. Het gaat om een gezamenlijke aanpak. Ook onder werkgevers is bereidheid (nodig) om kwetsbare
           jongeren een kans te bieden. De afgelopen periode hebben we hier al op geïnvesteerd door het vergroten
           van het aantal leerwerkplekken. Maar ook door uitvoeren van plannen als het Stimuleringsfonds en het
                                             44
           convenant ‘Techniek werkt’           creëren we kansen voor (kwetsbare) jongeren om via leerwerkplekken een
           goede start op de arbeidsmarkt te maken. We blijven dan ook het gesprek met werkgevers voeren en
           opzoeken.
        44
                Betreffen beide concrete maatregelen waarin bouwbedrijven en andere organisaties uit de regio Nijmegen zich committeren aan een
                doelstelling om een concreet aantal leerwerkplekken en stageplaatsen te realiseren.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                           42
                                                                           54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        4.   Rol van de gemeente
             Bij het aanpakken van vsv zijn – zoals uw rekenkamer in het eerste rapport schetst – veel partijen betrokken.
             Uw rekenkamer schrijft dat de ‘systeemverantwoordelijkheid’ voor het sociale domein per 1 januari 2015 bij
             de gemeente ligt. Dit betekent in uw ogen dat de gemeente de taak heeft partijen bij elkaar te brengen en te
             houden. Een ‘stimulerende regie’ zou hierbij moeten leiden tot vruchtbare samenwerking tussen scholen,
             zorginstellingen en werkgevers.
             Wij delen in uw aanbeveling dat de gemeente in het sociale domein een regie voerende taak zou moeten
             vervullen. Dat is ook de rol die wij op ons nemen en waar we invulling aan geven.
             Volgens uw rekenkamer is de gemeente straks enig financier in het sociale domein (p.37). Het klopt dat veel
             verantwoordelijkheden en middelen naar gemeenten verschuiven. Maar ook andere partijen ontvangen
             middelen om kwetsbare doelgroepen te ondersteunen in hun vraag naar scholing, werk en/of zorg. Denk
             hierbij aan scholen voor het bieden van passend onderwijs of zorginstellingen als Pluryn en Driestroom voor
             het bieden van zorg. Maar ook werkgevers moeten een steentje bijdragen naar aanleiding van het Sociaal
             Akkoord. De decentralisaties van taken naar de gemeente gaan gepaard met grote bezuinigingen. We
             kunnen de grote maatschappelijke opgaven niet alleen oplossen en bekostigen. Samen met andere partijen
             moeten we bekijken welke problemen op welke wijze het beste opgelost kunnen worden en wie hierin welke
             bestuurlijke en/of financiële bijdrage in levert.
        Hoogachtend,
        College van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen,
        De Burgemeester,                                       De Gemeentesecretaris,
        drs. H.M.F. Bruls                                      drs. B. van der Ploeg
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  43
                                                                  55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        REACTIE COLLEGE VAN BESTUUR ROC NIJMEGEN
        Geachte leden van de Rekenkamer,
        Met interesse heeft het College van Bestuur van ROC Nijmegen kennis genomen van deel I en deel II van
        het Rekenkameronderzoek naar VSV en van de discussienotitie deel lIl.
        Allereerst wil het CvB haar waardering uitspreken voor de opzet en uitwerking van het onderzoek .
        Hoewel het rapport de situatie van 2012 beschrijft en er door het ROC in de tussentijd maatregelen zijn
        genomen en toegepast, belicht het onderzoek belangrijke ontwikkelingen die gepaard gaan met de
        decentralisaties en geeft het zinvolle adviezen . Ook wordt er terecht opgemerkt dat zorg op en om school
        niet de enige factor is die voortijdig schoolverlaten beïnvloedt (deel lIl, pg. 32). ROC Nijmegen richt zich
        in samenwerking met ketenpartners op een selectie van maatregelen, waarvan een eenduidige en
        naadloze aansluiting op de begeleidingsstructuur er zeker een is.
        In deze bestuurlijke reactie wordt op de drie aanbevelingen ingegaan en wordt aangetoond welke
        resultaten vanaf 2012 geboekt zijn op de thema's die in het rapport aan de orde komen.
        Aanbevelingen Rekenkamer
        De Rekenkamer geeft drie aanbevelingen (deel lIl, pg. 39), te weten: verbeter de overdracht vo-roc,
        zorg voor aansluiting tussen sociale wijkteams en ondersteuningsstructuur op school en organiseer
        uitstroom naar werk voor jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen.
           •   De eerste aanbeveling wordt door vo en mbo in de regio Nijmegen in praktijk gebracht doordat de
                                                                     45
               overdracht vo-mbo in de Stuurgroep Novia                 met prioriteit op de ontwikkelagenda is gezet. De
               onderwijsinstellingen onderschrijven het belang van wederzijds vertrouwen op meerdere niveaus
               voor een goede overdracht en hebben afspraken gemaakt voor een verbetertraject. Het ROC steekt
               vanaf schooljaar 2013/2014 extra effort in een warme overdracht met alle leerlingen waarvan de
               toeleverende school aangeeft dat er iets aan de hand is. Wanneer wij zelf zien dat een leerling extra
               ondersteuning nodig heeft, zoeken we contact met de toeleverende school. Het ROC heeft er alle
               vertrouwen in dat we in onderling overleg tot een goede overdracht zullen komen.
           •   De aansluiting tussen sociale wijkteams en de ondersteuningsstructuur op school ziet het ROC als
               een uitdaging. Zoals in het rapport wordt gezegd, verhoudt de schaalgrootte van de sociale
               wijkteams zich moeilijk tot het bovenregionale werkgebied van een ROC. ROC Nijmegen beschouwt
               zichzelf als een vindplaats voor de doelgroep van vele sociale wijkteams. Het CvB gaat hierover
               graag verder in gesprek met de gemeente Nijmegen.
           •   De uitstroom naar werk van jongeren die geen startkwalificatie kunnen halen heeft onze bijzondere
               aandacht bij de inrichting van entree-opleidingen, die voorzien in een bbl­ uitstroomrichting naar
               werk. Voor dit onderwerp zijn wij in gesprek met verschillende ketenpartners, en met name de
               Praktijkschool, het UWV-werkbedrijf en de gemeente die op dit terrein expertise en ervaring hebben.
        45
                 Stuurgroep Novia: bestuurlijk overleg tussen voortgezet onderwijs, groen onderwijs en mbo in de regio Nijmegen, met als doel de
                 borging van een goede loopbaanoriëntatie, overdracht en programmatische aansluiting vo-mbo.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                          44
                                                                          56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                              Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Resultaten ROC
        Het rapport schetst, zoals reeds gezegd, de situatie zoals deze was in 2012. Het ROC heeft in die
        tussenperiode een sterke ontwikkeling doorgemaakt en de begeleidingsstructuur heeft de gewenste vorm
        van volwassenheid bereikt. De door het CvB ingezette maatregelen werpen inmiddels hun vruchten af. Dat
        blijkt o.a. uit de 30% daling van het % VSV in schooljaar 2012-2013 (ten opzichte van een landelijke trend
        van 17%). Het vsv-percentage is in één jaar tijd gedaald van 9,1% naar 6,6%.
                        Jaar                           2008-          2009-            2010-              2011- 2012-
                                                       2009           2010             2011               2012  2013
                        VSV Percentage                 9,4%           9,3%             8,9%               9,1%  6,6%
                              Bron: DUO
                                                                                          46
        Deze rendementsverbetering is ook zichtbaar in het jaarresultaat :
        Grafiek: jaarresultaat reguliere opleidingen. Bron: ROC Nijmegen
        46
                   Jaarresultaat: het aantal gediplomeerden gedeeld door het totaal aantal instellingverlaters.
                                                        Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                              45
                                                                              57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Graag illustreren wij deze stelling met enkele voorbeelden op thema's die in het rapport worden
        genoemd (pg 17 e.v.):
            •     Om de samenhang en de regie op ingezette maatregelen te borgen, heeft het ROC inmiddels het
                  expertisecentrum tot ontwikkeling gebracht, waarin alle tweede- en derdelijns
                  begeleidingsactiviteiten worden samengebracht. Vanuit het expertisecentrum wordt de regie op de
                  begeleidingsactiviteiten ten behoeve van alle ROC studenten gevoerd.
            •     Een strakkere verzuimaanpak heeft geleid tot een groei in het aantal verzuimmeldingen bij RMC
                  en leerplicht. Van een initiële 400 meldingen, via ongeveer 800 meldingen in 2010-2011, is het
                  aantal meldingen in 2011-2012 gegroeid naar 1.490 en in 2012-2013 naar 1.575. De aanpak in
                  het aanjaagteam van leerplicht, de introductie van verzuimprotocol bve en de meer centrale
                  positionering van verzuimmedewerkers op de locaties, heeft in 2013-2014 tot een verbetering van
                  de volledigheid en kwaliteit van meldingen geleid. Daarnaast verwachten we dat een waterdicht
                  verzuimprotocol (gezien worden) leidt tot een daling van het aantal meldingen. Immers: op
                  verzuim volgt altijd een reactie.
            •     lnstroombeleid: Aan de overdracht van vo naar ROC wordt, zoals hierboven genoemd, momenteel
                  gewerkt door vo en mbo. De intake is sinds oktober 2013 juist ingericht op het vroegtijdig
                  signaleren van zorg- en begeleidingsvragen. Door een systeem van digitale inschrijving, worden
                  aanmelders afhankelijk van hun situatie doorgeleid naar een reguliere, verlengde of verzwaarde
                  intake. Doelstelling van de intake is om iedere student in de juiste opleiding te plaatsen met
                  passende begeleiding.
            •     De professionaliseringsslag van functionarissen betrokken bij de begeleidingsstructuur is in volle
                  gang. Ook onderwijspersoneel wordt geschoold omdat wij van mening zijn dat de docent cruciaal
                  is in een succesvolle leerloopbaan: boeien en binden. Speerpunten hierbij zijn onder andere:
                  intake, slb en didactisch handelen.
            De stand van zaken in het scholingsprogramma dat wij vormgeven met de HAN:
            686 personeelsleden zijn direct aan onderwijs gerelateerd, 181 daarvan hebben reeds een
            professionaliseringstraject doorlopen, 412 volgen momenteel een scholingstraject en 93 collega's
            starten binnenkort met hun traject.
         Citaat Ministerie OC&W:
         “De afgelopen jaren heeft ROC Nijmegen inhoudelijk grote stappen gemaakt in de vermindering van het aantal
         voortijdig schoolverlaters. Het ROC heeft gekozen voor een structurele aanpak en minder voor de korte klap acties;
         zo heeft men o.a. geïnvesteerd in adequate sturingsinformatie en bewustwording binnen de hele organisatie. In de
         meest recente cijfers (voorlopige vsv-cijfers 2012/13) lijkt deze aanpak – eindelijk – ook in de cijfers zijn vruchten af
         te werpen. Duidelijk is dat ROC Nijmegen op de goede weg is, maar ook dat er nog genoeg te winnen valt. De
         samenwerking met het VO (met name de kwalitatieve overdracht van leerlingen) kan en zal beter moeten.
         Wat betreft de samenwerking in de driehoek (OCW, gemeente Nijmegen en ROC Nijmegen), die is goed, eerlijk en
         open. De komende jaren zal de samenwerking onverminderd hard voortgezet moeten worden om de beoogde
         resultaten te behalen (Monaïm Benrida, OC&W)”.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      46
                                                                       58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
         Het College van Bestuur constateert dat we als organisatie resultaten hebben behaald. We zijn trots op de
         onderwijsteams, de docenten en de ondersteunende diensten en op de erkenning die we hiervoor krijgen
         van Bureau Leerplicht, de gemeente Nijmegen en het Ministerie van OC&W. Vanzelfsprekend heeft het
         CvB de ambitie om onze vsv-daling door te zetten en we zijn ervan overtuigd dat ons dit gaat lukken in
         een goede samenwerking met studenten en ouders, vo, RMC, Bureau Leerplicht, Regionaal Jongerenloket
         en het regionale werkveld.
         Met vriendelijke groeten,
         ROC Nijmegen
         Mw. drs. J.C.J.M. Berben                          dhr. drs. T.M. Douma
         Voorzitter College van Bestuur                    lid College van Bestuur
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              47
                                                              59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
         REACTIE BESTUUR SAMENWERKINGSVERBAND VO-SCHOLEN
         Geachte mevrouw Smink,
         Hartelijk dank voor het toezenden van deel 3 van het rapport van uw onderzoek naar voortijdig schoolverlaten in
         de gemeente Nijmegen. De schoolbesturen voortgezet onderwijs Nijmegen hebben in het BEVO (Bestuurlijk
         Overleg Voortgezet Onderwijs) het rapport besproken. Met dit schrijven reageert ondergetekende namens deze
         schoolbesturen op de bevindingen die u in uw rapport aangeeft.
         Allereerst constateren de besturen dat het onderzoek zich veel verder heeft uitgestrekt dan zij aanvankelijk
         verwachtten. Uit de rapporten blijkt dat ook de “ondersteuningsstructuur” in en om het onderwijs onderzocht is.
         De rapporten geven o.i. een realistisch beeld van de situatie op het moment dat het onderzoek werd uitgevoerd.
         In het rapport wordt op diverse plaatsen gesproken over het schoolmaatschappelijk werk. De Rekenkamer
         constateert dat schoolmaatschappelijk werk van groot belang is en dat dit overeind dient te blijven (pag. 21). De
         schoolbesturen delen deze mening. Het is wel zo dat de schoolmaatschappelijk werkers in dienst zijn van de
         schoolbesturen op basis van een door de gemeente daartoe verstrekte subsidie. De besturen vrezen dat als de
         subsidie onder druk van gemeentelijke bezuiniging verlaagd zal gaan worden, dit direct consequenties zal
         hebben op het aantal VSV’ers. De oorzaken van VSV zijn immers niet alleen in de school gelegen. Ook de
         situatie in het gezin en in de leefwereld van de leerling hebben grote invloed op VSV. Daarnaast zal bij afname
         van de formatie voor schoolmaatschappelijk werk ook de verbinding met de instanties in het jeugdhulpdomein
         verbrokkelen en de verbinding met de lokale toegangspoort (sociale wijkteams) moeilijk gelegd kunnen worden.
         Op pagina 31 legt u de koppeling met de transitie van de jeugdzorg. U stelt dat de school de vindplaats is van
         “de problematiek”. De besturen onderschrijven dit en zijn van mening dat deze vindplaats ook de werkplaats zou
         moeten zijn. Concreet houdt dit in dat zowel gemeente als onderwijs samen zullen moeten investeren in de
         versterking van de koppeling tussen onderwijs en jeugdzorg. In relatie tot passend onderwijs en de transitie van
         de jeugdzorg zijn de besturen van mening dat de gemeente en het onderwijs hier een gezamenlijke opdracht
         hebben. Op dit moment is er nog te weinig sprake van “één kind, één gezin, één plan”. Op pag. 34 doet u een
         summiere aanbeveling om hieraan invulling te geven. De schoolbesturen missen hier dat het voortgezet
         onderwijs meer betrokken moet worden bij het vormgeven van deze structuur en dat er meer aandacht komt
         voor de vraag wie wanneer het casemanagement heeft. Daarnaast maken de besturen zich zorgen over het feit
         dat jeugdzorg de afgelopen tijd vaak verstek laat gaan bij bijeenkomsten van externe zorgadviesteams op de
         scholen. De transitie van de jeugdzorg zou de jeugdhulpverlening o.i. dichter bij de school moeten brengen.
         Op pag. 21 gaat u in op de rol van Bureau Leerplicht. Het wordt door de besturen betreurd dat de gemeente
         ervoor gekozen heeft om Bureau Leerplicht niet primair preventief in te zetten. De besturen zijn van mening dat
         juist de preventieve taak van Bureau Leerplicht kan voorkomen dat leerlingen lang thuis zitten of het
         onderwijssysteem voortijdig verlaten. De besturen missen een aanbeveling op dit gebied.
         De schoolbesturen onderschrijven de aanbeveling van de Rekenkamer over de aansluiting vo en ROC. De
         schoolbesturen willen zich inzetten om deze overgang te verbeteren.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  48
                                                                  60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
         De schoolbesturen onderschrijven de aanbeveling die betrekking heeft op de uitstroom naar werk voor jongeren
         die geen startkwalificatie hebben en willen samen met gemeente en ROC oplossingen voor deze groep
         jongeren zoeken. De koppeling naar het Jongerenloket, het Werkbedrijf en UWV moet gemaakt worden. Mening
         van de schoolbesturen is dat de gemeente hier een regierol moet vervullen.
         Tot slot hopen de schoolbesturen dat dit rapport aanleiding zal zijn om in de toekomst samen, vanuit de eigen
         verantwoordelijkheid, de ondersteuning aan leerlingen te verbeteren om voortijdig schoolverlaten zoveel als
         mogelijk te voorkomen.
         Indien u vragen heeft, ben ik uiteraard bereid bovenstaande nader toe te lichten.
         Namens de besturen voortgezet onderwijs Nijmegen (BeVO),
         hoogachtend,
         Dhr. J.J.M. Rood
         Directeur Samenwerkingsverband V(S)O 2507 Nijmegen e.o.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               49
                                                                61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
         REACTIE BESTUUR SAMENWERKINGSVERBAND PO-SCHOLEN
         Geachte Rekenkamer
         In december 2013 en januari 2014 hebben wij, Bestuur WSNS SWV Nijmegen e.o., van u het
         Rekenkameronderzoek voortijdig schoolverlaters deel I, II en III ontvangen. Deel III heeft betrekking op de
         ondersteuningsstructuur op scholen en de relatie met de externe zorg.
         U heeft vanwege hoor- en wederhoor gevraagd om een reactie n.a.v. de conclusies en aanbevelingen in het
         voornoemde rapport.
         Het bestuur WSNS SWV Nijmegen geeft u hierbij haar reactie en beperkt zich tot het primair
         onderwijs.
         Het bestuur onderschrijft de conclusie dat de ondersteuningsstructuur in het primair onderwijs reeds jaren
         bestaat er dat veel ervaring is met het bieden van ondersteuning aan leerlingen, dankzij jarenlange investering
         binnen de scholen en ook in scholing en ondersteuning. De samenwerking met speciale voorzieningen en
         zorgaanbieders is hierbij van belang en in ontwikkeling.
         De overdracht van leerlingen van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs verloopt over het
         algemeen goed en de structuur is voor andere steden in Nederland een voorbeeld.
         De doorontwikkeling van de ZAT naar (Brede) Schoolondersteuningsteam is in gang gezet en na zorgvuldige
         evaluatie is het bestuur WSNS voornemens in maart 2014 een besluit te nemen over implementatie in de gehele
         stad.
         De Rekenkamer maakt zich zorgen over de aansluiting van de sociale wijkteams op (Brede)
         Schoolondersteuningsteams in scholen, dan wel op de Zorgadviesteams en is bang voor parallelle
         structuren.
         Wij onderschrijven voor een deel uw zorgen, maar echter niet uw conclusie m.b.t. richting.
         Scholen, kunnen zich niet permitteren om alleen onderwijsgerichte ondersteuning van jongeren centraal te
         stellen. Een kind is onderdeel van het gezin en brengt daarmee vanzelf “gezinsproblematiek” de school in.
         Onderwijs en onderwijsondersteuning zijn onlosmakelijk verbonden met elkaar én met de opvoeding. Met
         de invoering van de wet op Passend onderwijs wordt ook uitdrukkelijk van onderwijs gevraagd, om zich te
         richten op de doelstelling gezondheid, welbevinden en het geven van goed onderwijs.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                50
                                                                62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
         Vanuit dit brede perspectief wordt specialistische en toegankelijke ondersteuning voor kinderen die dit
         nodig hebben, vorm gegeven. Samenwerking t.b.v. het behalen van deze doelstellingen, met o.a. het
         SWT is van belang, zodat de gezinsgerichte ondersteuning tot stand gebracht wordt.
         Er moet sprake zijn van tweerichtingsverkeer.
         Gedurende de proef in Dukenburg met (Brede) Schoolondersteunigsteam en samenwerking SWT heeft
         dit ook geleid tot interventies ter verbetering. Het bestuur WSNS SWV Nijmegen onderschrijft het
         voorstel om de verbinding tussen SWT en (Brede) Schoolondersteuningsteam neer te leggen bij het
         maatschappelijk werk, waarbij de noodzaak van extra middelen gezien wordt.
         Wij danken u voor uw rapportage en wensen u veel succes met het vervolg.
         Met vriendelijke groet
         Thea de Graaf
         Coördinator WSNS SWV Nijmegen e.o.
         I.o van het bestuur WSNS SWV Nijmegen e.o.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  51
                                                                   63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        6.       NAWOORD REKENKAMER
        De Rekenkamer dankt het college en de besturen van de (samenwerkende) scholen in het
        bijzonder, voor het geven van een reactie op de conclusies en aanbevelingen uit deel III van ons
        onderzoek naar voortijdig schoolverlaters.
        Wij zijn verheugd dat de conclusies breed worden onderschreven en ook de aanbevelingen steun
        krijgen. Het komt er nu op aan de aanbevelingen in onderling overleg nader te concretiseren. In
        hun reacties wijzen de scholen op het belang hiervan en geven zij ook aan hiertoe van harte bereid
        te zijn. De gemeente onderschrijft in haar reactie de regierol die zij hierbij heeft. Dit vormt een
        goede basis voor de verdere ontwikkeling van een samenhangende ondersteuningstructuur. Wij
        pleiten ervoor dat de gemeente nog voor het zomerreces van 2014, met voorliggend rapport als
        uitgangspunt, een eerste overleg organiseert tussen alle betrokken partijen (bestuur én
        werkvloer). Dat overleg moet er op gericht zijn samen vorm te (gaan) geven aan de uitwerking van
        de aanbevelingen en daarover procesafspraken te maken. Daarbij is bijzondere aandacht nodig
        voor de wijze waarop voorkomen gaat worden dat parallelle structuren ontstaan tussen de zorg/
        ondersteuning op school en die daarbuiten. Dat dit voorkomen moet worden, daarover is iedereen
        het eens. Over de wijze waarop, daarover verschillen de meningen nog. Wij achten het essentieel
        om heel duidelijke afspraken te maken over wie wanneer wat doet, zodat niet langs elkaar heen
        wordt gewerkt en het uitgangspunt één kind, één gezin, één plan in de praktijk waar gemaakt kan
        worden.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           52
                                                           64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        BIJLAGE 1:             RICHTINGGEVENDE SUBONDERZOEKSVRAGEN
        De hoofdvragen van deel III van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaters zijn
        uitgewerkt in een aantal richtinggevende subvragen. Die zijn opgenomen in deze bijlage.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        RICHTINGGEVENDE SUBONDERZOEKSVRAGEN
        Ondersteuningsstructuur
        1.  Hoe ziet de interne zorgroute binnen de verschillende scholen eruit?
        2.  Welke zorgoverleggen zijn er binnen de verschillende scholen aanwezig?
        3.  Welke partijen nemen deel aan de zorgoverleggen?
        4.  Welke afspraken zijn er gemaakt tussen de scholen en de externe instellingen over inzet, invulling van
            taken en verantwoordelijkheden? Waar zijn deze afspraken vastgelegd?
        5.  Hoe is voorzien in de coördinatie van zorg rondom leerlingen?
        6.  Hoe worden voortgang en resultaten gemonitord?
        Functioneren in de praktijk
        Signaleren in de praktijk
        7.  Wat is de aard en de omvang van de problematiek van leerlingen in het primair onderwijs, voortgezet
            onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs?
        8.  Hoe verloopt de signalering van problematiek in de praktijk?
        9.  Welke leerlingen worden aangemeld voor de zorgoverleggen?
        10. Hoe verlopen de zorgoverleggen? Welke concrete afspraken worden er gemaakt over de aanpak van de
            problematiek? Hoe worden deze afspraken vastgelegd?
        11. Welke informatie over de leerling hebben de deelnemers aan de zorgoverleggen voorafgaand aan de
            bespreking?
        Inzet van zorg
        12. Voor hoeveel leerlingen is in de afgelopen schooljaren hulp ingezet vanuit a) de interne
            ondersteuningsstructuur, b) de preventieve jeugdzorg en/of c) de geïndiceerde jeugdzorg?
        13. Wat houdt de hulp die leerlingen krijgen concreet in?
        14. In hoeverre wordt de hulp snel en adequaat aangeboden en door welke instellingen?
        15. In welke mate wordt er gewerkt met plannen van aanpak?
        16. In hoeverre worden deze plannen daadwerkelijk uitgevoerd?
        17. Wat is de doorlooptijd van de zorgtrajecten? Doorlopen leerlingen het gehele traject? In welke mate is er
            sprake van uitval?
        18. Zijn er wachtlijsten? Zo ja, voor welk type zorg?
        Coördinatie en afstemming
        19. Hoe verloopt de coördinatie van zorg in de praktijk? Wat gaat goed, wat zijn knelpunten?
        20. Welke informatie wordt in dossiers opgenomen en wie hebben inzage in deze dossiers?
        21. Wat wordt over een leerling vanuit de externe instellingen teruggekoppeld naar de interne
            ondersteuningsstructuur op school?
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      Bijlage 1, bladzijde 1
                                                                67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Resultaten
        22. Welke resultaten worden er geboekt?
                a.  in termen van snelle en adequate toeleiding naar passende zorg;
                b.  in termen van het voorkomen van schooluitval of terugkeer naar het onderwijs;
                c.  in het wegnemen of reduceren van problematiek.
        23. Hoe beoordelen het onderwijs en de externe instellingen de aansluiting van de interne
            ondersteuningsstructuur in het onderwijs op de externe zorgstructuur?
        24. Hoe beoordelen leerlingen en/of hun ouders het functioneren van de ondersteuningsstructuur op school?
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                    Bijlage 1, bladzijde 2
                                                              68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        BIJLAGE 2:              ONDERZOEKSSTAPPEN
        In deze bijlage is beschreven welke stappen de Rekenkamer heeft gezet bij de uitvoering van deel
        III van het onderzoek naar voortijdig schoolverlaters.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        De werkzaamheden die zijn uitgevoerd om zicht te krijgen op (het functioneren van) de
        ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de samenwerking met de externe zorg zijn hierna kort toegelicht.
        De werkzaamheden zijn uitgevoerd in de periode mei – november 2013.
        Deskresearch
        Om een eerste beeld te krijgen van de opzet van de ondersteuningstructuur in het onderwijs zijn van alle
        deelnemende scholen zorgplannen, zorgprotocollen en andere relevante beleidsdocumenten bestudeerd. De
        informatie is verwerkt in hoofdstuk 2 (opzet van de ondersteuningsstructuur). Daarnaast zijn relevante
        beleidsstukken over voortijdig schoolverlaten, de ondersteuningsstructuur, het jeugdbeleid en de
        decentralisaties bestudeerd.
        Interviews
        Er zijn interviews gehouden met ruim 60 betrokkenen binnen het onderwijs, met de gemeente, met externe
        zorgpartijen, en met ouders en jongeren. Van de gevoerde gesprekken zijn interviewverslagen gemaakt. Deze
        verslagen zijn teruggelegd aan de geïnterviewden. Waar nodig zijn feitelijke onjuistheden aangepast. Er zijn
        face-to-face gesprekken gevoerd met de volgende betrokkenen:
        Onderwijs:
        •    De heer Van Afferen (directeur De Oversteek (school voor primair onderwijs))
        •    de heer Alders (schoolmaatschappelijk werker Kandinsky College (lokatie Hatertseweg, school voor vmbo))
        •    mevrouw Arpots (directeur NSG (school voor vo, in het onderzoek is gekeken naar havo en vwo))
        •    mevrouw Van Bakel (schoolmaatschappelijk werker NSG)
        •    mevrouw Baltussen (schoolmaatschappelijk werken Mondial College (lokatie Streekweg, school voor vmbo))
        •    mevrouw De Beijer (intern begeleider Het Octaaf (school voor po))
        •    mevrouw Bijlsma (zorgcoördinator SSgN (school voor vo, in het onderzoek is gekeken naar havo en vwo))
        •    mevrouw Bosman (coördinator begeleidingsprocessen en voorzitter ZAT ROC)
        •    mevrouw Dahrs (trajectbegeleider Kandinsky College)
        •    mevrouw Daymaz (intercultureel adviseur SSgN)
        •    mevrouw Van Dinteren (schoolmaatschappelijk werken sector techniek ROC)
        •    mevrouw Van Elferen (docent / mentor Kandinsky College)
        •    de heer Esselink (stafmedewerker ROC)
        •    de heer Fiddelers (teamleider havo 3 en havo 4 NSG)
        •    mevrouw De Graaf (projectleider Regie van de Zorg, Stichting Weer Samen naar School (WSNS))
        •    mevrouw Geurtzen (intern begeleider en zorgcoördinator De Oversteek)
        •    de heer Den Haan (directeur strategie en beleid ROC)
        •    de heer Van Hees (manager onderwijsteam detailhandel ROC)
        •    de heer Heijltjes (zorgcoördinator Kandinsky College)
        •    mevrouw Heijna (manager RMC-trajectbureau ROC)
        •    mevrouw Henny (afdelingsleider bovenbouw techniek, zorg en welzijn Mondial College)
        •    de heer Hermsen (teamleider onderbouw SSgN)
        •    mevrouw Van den Heuvel (beleidsmedewerker, coördinator passend onderwijs ROC)
        •    mevrouw Janssen (zorgcoördinator / mentor / councellor NSG)
        •    de heer Janssen (rector SSgN)
        •    de heer Klaver (teamleider bovenbouw havo/vwo profielen Cultuur en Maatschappij en Economie en
             Maatschappij SSgN)
        •    mevrouw Knuiman (zorgcoördinator bovenbouw groep 5 – 8 De Oversteek)
        •    mevrouw Van Kuijk (zorgcoördinator onderbouw groep 1 -2 De Oversteek)
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      Bijlage 2, bladzijde 1
                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •    de heer Marcelis (vsv-coördinator ROC)
        •    mevrouw Maureau (orthopedagoog NSG)
        •    mevrouw Molenaar (docent / mentor Mondial College)
        •    mevrouw Polman (trajectbegeleider onderwijsteam detailhandel ROC)
        •    mevrouw Van de Put (mentor havo 5 SSgN)
        •    de heer Ter Reegen (locatiedirecteur Mondial College)
        •    mevrouw Rijs (leerlingbegeleider Kandinsky College)
        •    de heer De Ronde (directeur Het Octaaf)
        •    de heer Rood (directeur samenwerkingsverband VO – ROC)
        •    de heer Terpstra (directeur onderwijs ROC)
        •    mevrouw Trienes (schoolmaatschappelijk werker SSgN)
        •    mevrouw Van de Ven (locatiedirecteur Kandinsky College)
        •    mevrouw Verberk (afdelingsleider Zorg en Welzijn / VM2 Kandinsky College)
        •    mevrouw Versteeg (psycholoog / zorgcoördinator Mondial College)
        •    de heer Vilé (studieloopbaanbegeleider en verzuimcoördinator onderwijsteam detailhandel ROC)
        •    mevrouw Witteveen (mentor klas 2 SSgN)
        •    de heer Zoun (bovenbouwcoördinator De Oversteek)
        In totaal hebben we met elf betrokkenen binnen het ROC gesprekken gevoerd, met 24 binnen het voortgezet
        onderwijs en met zeven binnen het primair onderwijs. Verder hebben we met het samenwerkingsverband VO -
        ROC en de Stichting Weer Samen Naar School (WSNS) 2 gesprekken gevoerd.
        Gemeente Nijmegen:
        •    de heer Van Aalzum (programmamanager zorg&welzijn a.i., hoofd afdeling maatschappelijke ontwikkeling
             a.i., verantwoordelijk voor transities sociale domein)
        •    de heer Beerten (wethouder cultuur, mobiliteit en onderwijs)
        •    de heer Van Ginkel (RMC-coördinator)
        •    mevrouw Leenders (programma manager onderwijs)
        •    de heer Frings (wethouder zorg, welzijn en sport)
        •    de heer Peereboom (beleidsmedewerker programma zorg&welzijn, product jeugd)
        •    de heer Tankir (wethouder werk&inkomen, openbare ruimte en wijken)
        •    de heer Verdellen (beleidsadviseur jeugdbeleid / jeugdzorg)
        •    mevrouw Verschuren (coördinator jeugdbeleid en diversiteit)
        In totaal hebben we negen gesprekken gevoerd binnen de gemeente Nijmegen.
        Externe (zorg)partijen:
        •    Regionaal Jongerenloket:
             •     mevrouw Claasens (bureauhoofd)
             •     mevrouw Van der Veen (jongerenadviseur)
             •     mevrouw Van ’t Hullenaar (loopbaanadviseur, gedetacheerd vanuit RMC-trajectbureau)
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 2, bladzijde 2
                                                                  72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        •    Bureau Leerplicht:
             •    mevrouw De Hosson (bureauhoofd)
             •    mevrouw Remers (leerplichtambtenaar / kwalificatieplicht ROC)
             •    de heer Scholten (leerplichtambtenaar / scholenbenadering)
        •    Bureau Jeugdzorg:
             •    mevrouw Jansen
             •    mevrouw Van der Steen
        •    mevrouw Postma (programmamanager jeugd NIM)
        •    mevrouw Leen (jeugdarts GGD)
        We hebben 10 betrokkenen van de externe zorgpartijen gesproken.
        Ouders en jongeren
        Tenslotte hebben we telefonische interviews gevoerd met zes ouders en twee jongeren die te maken hebben
        gehad met de ondersteuningsstructuur in het onderwijs.
        Observaties zorgoverleggen
        Om meer zicht te krijgen op de samenwerking tussen het onderwijs en de externe zorg, zijn een aantal
        zorgoverleggen op scholen bijgewoond. In het voortgezet onderwijs zijn twee interne ZATs en twee externe
        ZATs bijgewoond. Op het ROC is een intern ZAT overleg bijgewoond. Voor het primair onderwijs was het niet
        mogelijk om een zorgoverleg bij te wonen. Een keer was dat het geval omdat er geen leerlingen werden
        ingebracht in het ZAT, de andere keer wegens privacy redenen. Wel hebben we notulen ontvangen van ZAT
        bijeenkomsten in het primair onderwijs. De notulen hebben we verwerkt in het onderzoeksverslag.
        Dossieronderzoek
        Bij alle onderwijstypen is dossieronderzoek uitgevoerd. In de leerlingdossiers is ten eerste bekeken welke
        informatie beschikbaar is, welke afspraken rond een leerling worden gemaakt, hoe de terugkoppeling van
        informatie in de praktijk functioneert en welke resultaten worden bijgehouden. Ten tweede is een aantal
        casussen vanuit het dossieronderzoek uitgewerkt ter illustratie van de problematiek en geboden ondersteuning
        aan leerlingen. Deze casussen zijn beschreven in hoofdstuk 3.
        Discussiebijeenkomst
        Het verzamelde materiaal uit voorgaande stappen hebben wij geanalyseerd. Op basis daarvan hebben wij een
        discussienotitie opgesteld. Deze notitie stond centraal tijdens de discussiebijeenkomst met het veld op 22
        november 2013. In overleg met de klankbordgroep zijn raadsleden uitgenodigd om als toehoorder bij die
        bijeenkomst aanwezig te zijn.
        Eindrapport
        Na afloop van de discussiebijeenkomst heeft de Rekenkamer het eindrapport voor deel III van het
        Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaters opgesteld. De discussienotitie diende hiervoor als basis.
        De opmerkingen uit de discussiebijeenkomst zijn hierin verwerkt en de resultaten van de bespreking van de
        discussiepunten zijn gebruikt bij het formuleren van de aanbevelingen.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      Bijlage 2, bladzijde 3
                                                                73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                              Bijlage 2, bladzijde 4
                                                        74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        BIJLAGE 3:               VERSLAG DISCUSSIEBIJEENKOMST
        In deze bijlage is het verslag opgenomen van de discussiebijeenkomst die de Rekenkamer in het
        kader van voorliggend deel III van het onderzoek op 22 november 2013 georganiseerd heeft. Het
        betreft een verslag op hoofdlijnen.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Aanwezigen discussiebijeenkomst 22 november 2013
        •    Betrokkenen van scholen, zorginstellingen en de gemeente Nijmegen die in het onderzoek zijn
             geïnterviewd;
        •    Kwartiermakers en teamleiders sociale wijkteams;
        •    Jongerenwerkers en straatcoaches;
        Er waren enkele raadsleden en fractievolgers aanwezig als toehoorder. Tevens waren er enkele studenten van
        de HAN als toehoorder aanwezig. Zij gaan in de eerste maanden van 2014 onderzoek doen naar vsv op het
        FlexCollege.
        Reactie op uitkomsten onderzoek
        De deelnemers aan de discussiebijeenkomst kunnen zich in grote lijnen vinden in de uitkomsten van het
        onderzoek. De volgende aanvullende opmerkingen zijn genoemd:
        Dichtslibben van externe zorg
        Over de bevinding dat probleemsignalen soms te laat worden doorgezet, wordt opgemerkt dat het beschikbaar
        aantal uren voor ondersteuning op school vaak dichtslibt doordat de externe zorg dichtslibt. Aan de achterkant
        moet dan ook wat gebeuren om de dynamiek te behouden.
        Lwoo 1 leerlingen naar het ROC
        Een LWOO leerling krijgt op het vo extra ondersteuning, daar horen substantiële middelen bij. Wanneer deze
        groep op het mbo aankomt valt deze extra ondersteuning weg, omdat deze middelen voor een mbo niet
        beschikbaar zijn. Mogelijk verklaart dit (deels) het hoge percentage VSV in het mbo de regio Nijmegen.
        Risico van referentieniveau rekenen omhoog
        Het referentieniveau van rekenen gaat omhoog naar 2f. Naar schatting kan ongeveer 20 procent van de
        leerlingen op niveau 2 dit niet aan. Het risico hiervan is dat de goede maatregelen die nu zijn genomen op het
        ROC Nijmegen om vsv tegen te gaan, teniet worden gedaan door deze landelijke maatregel.
        Ondersteuningsstructuur op ROC heeft zich doorontwikkeld
        Vanuit het ROC is aangegeven dat de ondersteuningsstructuur zich in de afgelopen maanden stevig heeft
        doorontwikkeld. De voorlopige cijfers over vsv laten zien dat deze succesvol zijn: er is sprake van een stevige
        daling van het aantal vsv’ers.
        Effectiviteit in beeld
        De vraag wordt gesteld wat de onderzoekers in de discussienotitie precies bedoelen met de opmerking dat de
        gemeente de effectiviteit van vsv maatregelen beter in beeld moet krijgen. Toegelicht wordt dat het zowel gaat
        om het structureren van de informatie als over de timing van het aanbieden van de informatie aan de
        gemeenteraad.
        Coördinerende rol gemeente keten
        De gemeente Nijmegen zou naar andere gemeenten in de regio een coördinerende rol op zich kunnen nemen
        wat betreft de ondersteuningsketen. Meer specifiek gaat het dan om de overdracht van het vo naar het ROC.
        1
                  LWOO: Leerweg Ondersteunend Onderwijs. In bijlage 4 is een toelichting opgenomen.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 3, bladzijde 1
                                                                  77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Discussie gericht op de toekomst
        In vier discussiegroepen is aan de hand van een aantal door de Rekenkamer geformuleerde discussiepunten
        verder gesproken over de toekomst. Het meest uitgebreid is gesproken over de aansluiting van de
        ondersteuningsstructuur op scholen op de sociale wijkteams en over de overdracht van leerlingen van het vo
        naar het ROC. Hierbij is ook aan bod gekomen welke rol de gemeente op zich zou kunnen nemen.
        Indrukken uit de discussiebijeenkomsten over de aansluiting van de ondersteuningsstructuur op scholen op de
        sociale wijkteams
        •    Er is bij de deelnemers vanuit de externe zorginstellingen nog veel onduidelijk en onbekend over wat de
             sociale wijkteams precies gaan inhouden.
        •    Voor een goede samenwerking is het van belang dat men elkaars taal spreekt. Nu is er soms nog sprake
             van begripsverwarring, bijvoorbeeld over wat men precies verstaat onder een ‘zorgleerling’.
        •    Er moet een lijn zijn tussen de ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de wijkteams. Relevante
             informatie uit de wijkteams (over het gezin, over het gedrag van leerlingen in de wijk, etc.) moet op school
             bekend zijn. Omgekeerd moet relevante informatie over de leerling vanuit de school doorkomen bij de
             wijkteams. Tweerichtingsverkeer is hiervoor belangrijk.
        •    Professionals moeten elkaar weten te vinden (‘korte lijnen’). Dit is van veel groter belang dan een kant en
             klare blauwdruk van hoe de structuur er in de toekomst uit moet gaan zien.
        •    Het schoolmaatschappelijk werk zou kunnen functioneren als ‘linking pin’ / verbinder tussen de op
             leerlingen gerichte ondersteuning in het onderwijs en de op gezinnen gerichte zorg in de sociale wijkteams.
             Daar moeten dan wel voldoende middelen voor worden vrijgemaakt. De schoolmaatschappelijk werkers
             kunnen binnen de nu beschikbare middelen die taak niet op zicht nemen.
        •    Van belang is dat niet alleen nagedacht wordt over de verbinding met de sociale wijkteams, maar ook met
             de regieteams. In de regieteams worden multiproblem casussen behandeld.
        •    Goede voorbeelden van samenwerking tussen de ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de externe
             zorg zijn de pilot in Dukenburg en de aanwezigheid van een jongerenwerker vanuit Tandem bij het
             FlexCollege. In Dukenburg werken de brede schoolondersteuningsteams in het primair onderwijs en de
             sociale wijkteams met elkaar samen. In het FlexCollege zorgt de jongerenwerker voor de link met de wijk.
             Deze jongerenwerker is fysiek aanwezig op de school en weet wat er speelt in de wijk en het gezin.
             Volgend jaar zal er ook een jongerenwerker van Tandem aanwezig zijn bij twee afdelingen van het ROC
             waar relatief veel vsv voorkomt. De ervaringen in Dukenburg tot dusverre laten echter wel duidelijk zien
             dat de samenwerking tussen de ondersteuningsstructuur in het po en het sociale wijkteam niet vanzelf
             gaat: het zijn allebei nog te veel instituutjes. Dat wringt nogal eens met het uitgangspunt van één gezin,
             één plan.
        •    Voor het ROC blijft het lastig dat het met veel verschillende gemeenten te maken heeft. Dat niet alleen
             Nijmegen voor sociale wijkteams kiest, maar de negen samenwerkende gemeenten in de regio in grote
             lijnen voor eenzelfde opzet kiezen, maakt het voor het ROC alweer wat gemakkelijker.
        •    Er moeten goede afspraken gemaakt worden over casemanagement. Partijen weten nu niet altijd van
             elkaar of ze betrokken zijn bij een jongere.
        Indrukken uit de discussiebijeenkomsten over de overdracht van het vo naar het ROC
        •    De ‘warme’ overdracht van leerlingen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het vo en het ROC. De
             overdracht van primair onderwijs naar vo en van vo naar VAVO kunnen daarbij als goede voorbeelden
             dienen.
        •    Knelpunt bij de overdracht is dat er soms uit strategische overwegingen voor gekozen wordt om niet alle
             informatie te delen. De toeleverende school voegt dan geen ‘bijsluiter’ bij om de kans op toelating van de
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 3, bladzijde 2
                                                                   78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                          Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
            leerling te vergroten. Een ander knelpunt is dat men niet altijd elkaars taal spreekt en daardoor soms
            anders gedacht wordt over welke problematiek overgedragen moet worden.
        •   De overdracht van vo naar ROC is met name voor jongeren op niveau 2 spannend. Veel jongeren vinden
            dat ze het onderwijsniveau aan moeten kunnen, terwijl een aantal daar echt ondersteuning bij nodig heeft.
            Voor andere jongeren is het niveau te hoog gegrepen. Je moet deze jongeren dan ook echt tegen zichzelf
            beschermen. Het gaat daarbij lang niet altijd om ‘multiproblem’ jeugd. Het gros van de jongeren uit
            multiprobleemgezinnen haalt gewoon een diploma.
        •   Als suggesties voor de overdracht van het vo naar het ROC zijn gedaan:
            •    Tijdstip van overdracht vervroegen. Dit moet kunnen; de aanmeldingen vanuit het po voor het vo
                 moeten ook voor 1 april gedaan zijn;
            •    Het overdrachtformulier en de mee te sturen bijlagen verbeteren. Voor de overdracht van po naar vo
                 is dit wel helder;
            •    De overdracht is nu nog te veel afhankelijk van het opleidingsteam en/of personen die bij het ROC
                 bekend zijn vanuit het vo;
            •    Bij de intake bij het ROC zou in het geval van afwijzing ook gekeken moeten worden naar
                 alternatieven (binnen het ROC of daarbuiten (werk)). Vanuit het ROC is aangegeven dat dit vanaf
                 volgend schooljaar ook gaat gebeuren;
            •    In het kader van passend onderwijs zou het Samenwerkingsverband VO – ROC een rol kunnen spelen
                 bij de verbetering van de overdracht van het vo naar het ROC.
        Plenaire discussie naar aanleiding van de groepsbijeenkomsten
        In de korte plenaire discussie komen de volgende aanvullende punten naar voren:
        Verzoeken aan de gemeente
        Op de vraag wat men – gegeven ook de ontwikkelingen - zou wensen van de gemeente, worden de volgende
        punten genoemd:
        •   Meer tijd voor het schoolmaatschappelijk werk op de school, zodat er meer preventief gewerkt kan worden.
            Ook moet schoolmaatschappelijk werk de tijd krijgen om als sleutelfunctie (onderwijs – sociale wijkteams)
            te kunnen fungeren.
        •   Meer externe zorg in de school aanwezig laten zijn, bijvoorbeeld jeugd ggz en een jeugdarts op het ROC.
        •   Korte lijnen creëren tussen school en zorg- en hulpverleners, wachtlijsten van 5 maanden voor
            systeemtherapie zijn fnuikend op de leeftijd van deze jongeren.
        •   De gelegenheid geven om te kunnen ontdekken wat nodig is en wat werkt.
        •   Scholen moeten zich zowel richten op excelleren als op zorgleerlingen. De bekostiging van ambulante
            begeleiding moet dan wel op pijl blijven om dit in balans te kunnen houden. De leerkracht kan dit niet
            alleen doen.
        •   Het ROC is van mening dat vooral het ROC zelf verantwoordelijk is om de zaken rond de vsv aanpak op
            orde te brengen.
        Met elkaar oplossingen vinden
        De gemeente heeft de ambitie om zo vroeg mogelijk, preventief aan de slag te gaan. De gemeente krijgt echter
        ook te maken met de nodige bezuinigingen. Met elkaar (de gemeente, het onderwijs en de externe zorg) moet
        dan ook nagedacht worden over oplossingen. Men moet daarin creatief zijn en de ruimte bieden om te
        ontdekken wat werkt.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 3, bladzijde 3
                                                                 79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Gezamenlijke verantwoordelijkheid overdracht leerlingen
        Voor een goede overdracht van het vo naar het ROC moet één model ontwikkeld worden waarbinnen men de
        overdracht verzorgt. Dit moet eenduidig zijn en niet te veel handelingen kosten. Tussen het po en het vo werkt
        dit al goed. De verantwoordelijkheid voor dit model ligt bij zowel het vo als het ROC; men moet dit nu ook
        ‘gewoon gaan doen’. Ook in het kader van doorgaande ondersteuningslijnen is het belangrijk dat men hier
        gezamenlijk verantwoordelijkheid voor neemt.
        Met elkaar om tafel zitten heeft nut
        Deze bijeenkomst heeft ook duidelijk gemaakt dat periodiek met elkaar om tafel zitten, als uitvoerders onder
        elkaar (en dus niet –uitsluitend- op bestuurlijk niveau) grote meerwaarde kan hebben. Je moet elkaar gezien
        hebben, elkaar kennen, om makkelijk met elkaar samen te werken rond de ondersteuning van leerlingen.
        Knelpunten kunnen soms makkelijk opgelost worden als men elkaars telefoonnummer heeft en elkaars gezicht
        kent.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 3, bladzijde 4
                                                                 80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                       Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        BIJLAGE 4:               VERKLARING VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN
        In deze bijlage zijn de gebruikte afkortingen verklaard. Ook zijn toelichtingen gegeven op gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                  Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        aka
        Arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent. Zie ook bij mbo, niveau 1.
        BBL
        Beroepsbegeleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) en de beroepsopleidende leerweg (BOL). De
        beroepsbegeleidende leerweg is een combinatie van werken en leren, waarbij de leerling in dienst van een
        bedrijf is en daarnaast een opleiding volgt. In de BBL bedraagt het praktijkdeel zestig tot tachtig procent of
        meer van de studieduur. Met BBL zit de leerling gewoonlijk één tot twee dagen in de week op school en werkt
        hij vier tot drie dagen in de week bij een erkend leerbedrijf of organisatie. De praktische ervaring doet hij op in
        zijn werk. De theorie en begeleiding krijgt de leerling op school.
        BJZ
        Bureau Jeugdzorg.
        BOL
        Beroepsopleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsopleidende leerweg (BOL) en de beroepsbegeleidende leerweg (BBL).Een
        beroepsopleidende leerweg is een dagopleiding, waarbij de leerling de hele week naar school gaat. Tijdens de
        opleiding wordt praktijkervaring opgedaan wanneer de leerling op stage gaat bij een erkend leerbedrijf of
        organisatie. Het aantal stages verschilt per opleiding. In totaal bestaat minimaal 20% van de BOL-opleiding uit
        stages.
        (B)SOT
        (Brede) Schoolondersteuningsteam (voor de duidelijkheid: de term brede heeft betrekking op brede school). Op
        basis van een experiment in Dukenburg is het advies vanaf het schooljaar 2014 op alle scholen in het primair
        onderwijs te gaan werken met een (breed) schoolondersteuningsteam. De op wijkniveau georganiseerde ZAT’s
        voor het primair onderwijs worden dan opgeheven.
        CJG
        Centrum voor Jeugd en Gezin.
        DUO
        Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs.
        EigenWijs
        Een bovenbouw locatie van het FlexCollege. Op EigenWijs kunnen leerlingen die tijdelijk niet kunnen
        functioneren in het regulieren onderwijs, onderwijs volgen (vmbo-t, havo (en deels vwo)) en hun diploma of
        startkwalificatie halen.
        Entree opleiding
        Vanaf 1 januari 2014 worden de niveau 1 opleidingen op het ROC apart van de opleidingen op niveau 2,3 en 4
        gepositioneerd en omgevormd tot entreeopleidingen. Een entreeopleiding is gericht op het behalen van een
        diploma dat toegang biedt tot vervolgonderwijs, maar kan ook leiden tot uitstroom naar de arbeidsmarkt. Deze
        uitstroom naar werk wordt niet langer als voortijdig schoolverlaten gekwalificeerd. Entreeopleidingen zijn
        uitsluitend toegankelijk voor studenten die niet aan de vooropleidingseisen voor mbo-2, mbo-3 of mbo-4
        voldoen en die niet meer tot de doelgroep van het vo behoren (d.w.z. volledig leerplichtig zijn).
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 4, bladzijde 1
                                                                 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Entreeopleidingen zijn evenmin toegankelijk voor studenten met veel problemen die wel aan de
        vooropleidingseisen voldoen; zij kunnen tijdelijk worden opgevangen en begeleid in een plusvoorziening.
        GGZ
        Geestelijke gezondheidszorg.
        GOA
        Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid.
        havo
        Hoger algemeen voortgezet onderwijs.
        IB’er
        Intern begeleider.
        LB’er
        Leerlingbegeleider.
        LWOO
        Leerweg Ondersteunend Onderwijs. LWOO is voor vmbo-leerlingen die genoeg capaciteiten hebben om een
        diploma te halen, maar extra hulp nodig hebben. De basisschool geeft een advies LWOO, de vmbo school
        beslist of een kind daarvoor in aanmerking komt. De vmbo-school bepaalt ook zelf hoe LWOO wordt
        aangeboden (bijlessen, huiswerkbegeleiding, trainingen, …).
        kwalificatieplicht
        De kwalificatieplicht houdt in dat alle jongeren tot hun 18e verjaardag onderwijs moeten volgen, gericht op het
        behalen van een startkwalificatie. De kwalificatieplicht eindigt op de dag dat de student 18 jaar wordt of zoveel
        eerder dat hij in het bezit is van een startkwalificatie. Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit
        is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-diploma op minimaal niveau 2. De kwalificatieplicht is een van
        de maatregelen die het rijk heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van
        startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet.
        leerplicht
        De leerplicht is geregeld in de Leerplichtwet 1969. De leerplicht houdt in dat kinderen op een erkende school
        moeten zijn ingeschreven en elke schooldag aanwezig moeten zijn. De leerplicht geldt tot en met het einde van
        het schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Na het laatste schooljaar van de leerplicht begint de
        kwalificatieplicht.
        mbo
        middelbaar beroepsonderwijs
        Het mbo kent 4 opleidingsniveaus:
        •         Niveau 1: assistentenopleiding.
                  Er bestaan twee soorten assistentenopleidingen: arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent (AKA,
                  studenten leren algemene werknemersvaardigheden, de opleiding duurt 1 jaar), beroepskwalificerend
                  assistent (BKA, studenten leren eenvoudige werkzaamheden zelfstandig uit te voeren, de opleiding
                  duurt een half jaar tot een jaar). De assistentenopleidingen zijn voor alle studenten toegankelijk. Ook
                  voor studenten die geen diploma hebben gehaald in het voortgezet onderwijs. Zodra de mbo-
                  studenten de assistentenopleiding hebben afgerond, moeten zij verder leren op niveau 2. Behalve als
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 4, bladzijde 2
                                                                   84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                 zij 18 jaar of ouder zijn. De opleidingen op niveau 1 gaan verdwijnen; daarvoor in de plaats komen de
                 entree-opleidingen; een toelichting daarop vind u ook in deze bijlage.
        •        Niveau 2: basisberoepsopleiding.
                 Studenten die een opleiding op niveau 2 van het mbo volgen, doen de basisberoepsopleiding. Dit leidt
                 op voor beroepen zoals kapper en autotechnicus. De basisberoepsopleiding duurt 2 tot 3 jaar en leert
                 de studenten om uitvoerende werkzaamheden te verrichten. Deze opleiding is bedoeld voor vmbo-
                 leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg hebben afgerond. Wanneer de mbo-school geen
                 assistentenopleiding in het onderwijsaanbod heeft, kunnen studenten zonder een vmbo-diploma de
                 basisberoepsopleiding volgen. Deze drempelloze instroom in mbo niveau 2 verdwijnt.
        •        Niveau 3: vakopleiding.
                 Een vakopleiding leidt studenten op voor beroepen als verzorgende of 1e monteur. In deze 3 jarige
                 opleiding leren studenten om uitvoerende werkzaamheden helemaal zelfstandig te verrichten. Vmbo-
                 leerlingen die de gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn
                 geslaagd, kunnen een vakopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
        •        Niveau 4: middenkaderopleiding.
                 Studenten die kiezen voor een middenkaderopleiding komen terecht in beroepen als filiaalbeheerder of
                 activiteitenbegeleider. Ook kunnen deze studenten verder studeren op het hbo. De
                 middenkaderopleiding is een mbo-opleiding op niveau 4 en duurt 3 tot 4 jaar. Vmbo-leerlingen die de
                 gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn geslaagd,
                 kunnen een middenkaderopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
                 Schematisch ziet dit er als volgt uit:
                   Vooropleiding                 Opleiding         MBO-niveau   Duur           Werkzaamheden
                                                                                opleiding
                   Vmbo-praktijk                 AKA                     1      1 jaar         Eenvoudige uitvoerende
                   Geen diploma                                                                werkzaamheden
                   Geen diploma                  BKA                     1      ½ - 1 jaar     Eenvoudige uitvoerende
                                                                                               werkzaamheden
                   Vmbo-basisberoeps             Basisberoeps            2      2 – 3 jaar     Uitvoerende werkzaamheden
                   gerichte leerweg              opleiding
                   Vmbo-leerwegen:               Vakopleiding            3      2 – 3 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte                                                      van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
                   Vmbo-leerwegen:               Middenkader             4      3 – 4 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte        opleiding                                     van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
        nieuwe vsv’ers
        Nieuwe vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun
        opleiding.
        NIM
        Nijmeegse Instelling voor Maatschappelijk Werk.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 3
                                                                   85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        NJI
        Nederlands Jeugd Instituut.
        oude vsv’ers
        Oude vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun opleiding.
        PCL
        Permanente Commissie Leerlingzorg.
        po
        Primair Onderwijs.
        plusvoorziening
        In 2009 publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het rapport 'Vertrouwen in de school:
        over de uitval van overbelaste jongeren'. Overbelaste jongeren hebben dusdanig veel problemen aan hun
        hoofd, dat ze niet meer toekomen aan het volgen van onderwijs maar cognitief wel in staat zijn om een
        startkwalificatie te halen. Ze dreigen door problemen het onderwijs te verlaten. Een van de aanbevelingen in
        het rapport was het oprichten van plusvoorzieningen. Een plusvoorziening is geen nieuw schooltype, maar een
        uitbreiding van het bestaande aanbod op scholen voor voortgezet en middelbaar (beroeps)onderwijs. Ze richten
        zich op jongeren van 12 tot 23 jaar. Het gaat om een samenhangende aanpak van onderwijs, zorg, arbeid en
        andere vormen van gerichte ondersteuning. Het bieden van structuur en verbondenheid is daarbij van groot
        belang. Plusvoorzieningen kenmerken zich onder andere door kleinere onderwijsgroepen en snelle
        beschikbaarheid van zorgverlening. Het Flexcollege is de plusvoorziening in de subregio Nijmegen.
        PRO
        Praktijk onderwijs.
        PvA
        Plan van Aanpak.
        Regie van de Zorg, geactualiseerde toelichting uit deel I, quick scan:
        In 2005 is in Nijmegen een projectorganisatie gestart waarin diverse instellingen uit Nijmegen
        vertegenwoordigd zijn. Het gaat daarbij om de gezamenlijke schoolbesturen, de kinderopvang voor 0-4 jaar,
        welzijnswerk, het schoolmaatschappelijk werk, de GGD, de REC’s en de gemeente Nijmegen. Het project heet
        Regie van de Zorg. De betrokken partijen werken samen om het aanbod binnen en buiten de kinderopvang en
        de school zo optimaal mogelijk op elkaar af te stemmen en aan elkaar te verbinden. De doelstelling van het
        project is kinderen verder te brengen in hun ontwikkeling door het bieden van goede integrale zorg dichtbij de
        kinderopvang en de school. Regie van de Zorg integreert daarbij activiteiten van WSNS, Zorg Advies Teams
        (ZATs), Centra voor Jeugd & Gezin (CJG) / sociale wijkteams (swt’s), School & Hulp, GOA, Brede school,
        passend onderwijs en de ontwikkelingen in het kader van de Wet op de Expertise Centra. Regie van de Zorg
        Nijmegen richt zich op kinderen van 0 tot 14 jaar. Voor het project Regie van de Zorg is een projectleider
        aangesteld en is ook een projectgroep ingericht. In de projectgroep zitten vertegenwoordigers van het
        onderwijs. Zij zijn samen verantwoordelijk voor de procesgang en de afstemming voor de verschillende
        onderdelen van de Regie van de Zorg en met name de voorbereiding van de invoering van passend onderwijs.
        Voor het realiseren van de optimale zorg zijn drie werklijnen ingericht: 1) werklijn schoolinterne ondersteuning,
        2) werklijn schoolnabije ondersteuning en 3) werklijn extra ondersteuning.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 4, bladzijde 4
                                                                 86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        ROC
        Regionaal Opleidings Centrum.
        REC
        Regionale Expertise Centra.
        RMC
        Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Er zijn 39 RMC-regio’s in Nederland. De kerntaken van de RMC regio zijn:
        •           Een sluitende melding en registratie, doorverwijzing en herplaatsing van VSV-ers
        •           Het bevorderen van een goede samenwerking tussen alle partijen in de regio die te maken hebben met
                    jongeren tot 23 jaar
        •           Het realiseren van een sluitende aanpak met een zo goed mogelijk traject op-maat voor de jongere die
                    extra zorg nodig heeft.
        Om deze kerntaken uit te voeren is per regio een contact/regiegemeente aangewezen. Deze gemeente is de
        coördinator in een regionaal samenwerkingsverband van overheid, onderwijs, jeugdzorg, justitie en arbeid.
        Deze gemeente is tevens de contactgemeente en eerste aanspreekpunt voor het rijk. Nijmegen is de
        contact/regiegemeente van de RMC-regio Arnhem/Nijmegen. In de praktijk wordt gewerkt in twee subregio’s en
        en functioneert Arnhem als contactgemeente voor de subregio Arnhem en Nijmegen voor de subregio Nijmegen
        (8 gemeenten). De subregio Arnhem bestaat uit de gemeenten: Arnhem (regiegemeente subregio), Duiven,
        Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar. De subregio
        Nijmegen bestaat uit de gemeenten: Beuningen, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en
        Middelaar, Nijmegen (regiegemeente subregio), Ubbergen, Wijchen.
        R75
        R75 (Regulierstraat 75) biedt hulp aan jongeren tot 23 jaar die dak- of thuisloos zijn of dreigen te worden en
        ook andere problemen hebben. R75 is een samenwerkingsverband van NIM en Entrea.
        SSB
        De afdeling Onderzoek en Statistiek werkt aan de samenstelling van een Sociaal Statistisch Bestand (SSB). In
        dit bestand zijn gegevens opgenomen over het gebruik van 15 regelingen op het gebied van zorg, werk,
        inkomen en jeugd. In tabel 4 is te zien om welke regelingen het gaat. In onderstaand overzicht zijn de
        regelingen te zien die zijn opgeninen in het SBB, geordend naar domein (inkomen, werk, zorg en jeugd).
                                                                inkomen          werk           zorg           jeugd
         WWB                                                        x
         uitstroom WWB                                              x
         kwijtschelding belasting                                   x
         Collect. Aanvull. Ziektek.verz.                            x
         bijzondere bijstand                                        x
         bijdragen maatsch. particip.                               x
         reintegratie (IW3)                                                       x
         reintegratie via Jongerenloket                                           x
         NWW                                                                      x
         WMO                                                                                      x
         leerplicht                                                                                              x
         VSV-meldingen Jongerenloket                                                                             x
         BJZ hulpverlening                                                                                       x
         BJZ AWBZ-indicaties                                                                                     x
         leerlingvervoer                                                                                         x
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 5
                                                                    87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        In het SSB is het mogelijk gegevens over gebruik van de opgenomen voorzieningen op persoons- en
        huishoudensniveau te combineren.
        sbo
        speciaal basisonderwijs.
        SLB’er
        Studieloopbaanbegeleider.
        SMW
        Schoolmaatschappelijk werk.
        so
        speciaal onderwijs.
        startkwalificatie
        Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-
        diploma op minimaal niveau 2.
        Stip
        Stedelijk informatiepunt. De stips gaan eenvoudige vragen voor de swt’s afvangen.
        SWT
        Sociaal wijkteam.
        uitvaller
        Uitvallers zijn leerlingen die in de loop of aan het einde van het schooljaar stoppen met hun opleiding zonder
        een startkwalificatie te hebben behaald. Uitvallers worden:
        •    geen vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen weer naar school
             gaan;
        •    nieuwe vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen niet weer naar
             school gaan.
        TB’er
        Trajectbegeleider.
        vavo
        voortgezet algemeen onderwijs voor volwassenen. Bedoeld voor 18+, in bijzondere gevallen ook toegankelijk
        voor 16 en 17 jarigen.
        verzuim(er)
        leerlingen die in een periode van vier weken ten minste 16 uur ongeoorloofd hebben verzuimd en zijn gemeld
        bij het verzuimloket van DUO.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 6
                                                                   88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        vmbo
        Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. Binnen het vmbo zijn er meerdere leerwegen. Vmbo-t is de
        theoretische leerweg van het vmbo. Deze leerweg is niet gericht op een bepaalde beroepskeuze. Dat zijn de
        andere leerwegen van het vmbo wel (beroepsgerichte leerweg (bb), kaderberoepsgerichte leerweg (kb),
        gemengde leerweg (gl)).
        VM2
        In VM2 wordt de bovenbouw van de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo samengevoegd met een
        opleiding mbo op niveau 2.
        vo
        Voortgezet Onderwijs.
        voortijdig schoolverlaters
        Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober geen onderwijs
        volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Jongeren die het niveau van de startkwalificatie niet
        kunnen halen omdat ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben, worden niet tot de voortijdige
        schoolverlaters gerekend. Dit zijn jongeren die het speciaal onderwijs hebben doorlopen en met goed gevolg
        hebben afgesloten. Jongeren met een diploma op mbo-1 niveau, die geen werk hebben of minder dan 12 uur
        werken, horen wel bij de voortijdige schoolverlaters. Binnen de groep voortijdig schoolverlaters wordt
        onderscheid gemaakt naar nieuwe en oude vsv’ers.
        vso
        Voortgezet speciaal onderwijs.
        vsv’er
        Voortijdig schoolverlater.
        VSV-Monitor
        Monitor in ontwikkeling die zicht moet gaan geven op de effectiviteit van maatregelen gericht op het voorkomen
        of bestrijden van vsv en het vsv-beleid als geheel. In het kader van de VSV-Monitor zijn inmiddels enkele
        effectmetingen uitgevoerd bij het FlexCollege en het ROC (zie deel I van het Rekenkameronderzoek naar
        voortijdig schoolverlaters, de quick scan). Voor het voortgezet onderwijs en het regionale jongerenloket wordt
        nog gewerkt aan een ontwerp voor die metingen. Vanaf 2014 zal zo langzaam maar zeker een dekkend beeld
        ontstaan van de effectiviteit van de vsv-maatregelen en het vsv-beleid.
        vwo
        Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
        Wajong
        Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten.
        werkleerplicht
        Voor jongeren tot 27 jaar die niet werken of naar school gaan, geldt de werkleerplicht. Wanneer een jongere tot
        27 jaar zich meldt voor een bijstandsuitkering, gaat eerst een termijn van vier weken lopen waarin hij moet
        proberen een opleiding en/of werk te vinden. In die periode ontvangt de jongere geen bijstand. Als hij na die
        vier weken kan aantonen dat er geen werk is en dat hij geen opleiding kan volgen, is er mogelijk recht op een
        bijstandsuitkering. De gemeente beslist daarover.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 4, bladzijde 7
                                                                  89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Wmo
        Wet maatschappelijke ondersteuning.
        WSNS
        Weer Samen Naar School.
        Wwb
        Wet werk en bijstand.
        ZAT
        Zorgadviesteam.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                    Bijlage 4, bladzijde 8
                                                              90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Entreeopleidingen zijn evenmin toegankelijk voor studenten met veel problemen die wel aan de
        vooropleidingseisen voldoen; zij kunnen tijdelijk worden opgevangen en begeleid in een plusvoorziening.
        GGZ
        Geestelijke gezondheidszorg.
        GOA
        Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid.
        havo
        Hoger algemeen voortgezet onderwijs.
        IB’er
        Intern begeleider.
        LB’er
        Leerlingbegeleider.
        LWOO
        Leerweg Ondersteunend Onderwijs. LWOO is voor vmbo-leerlingen die genoeg capaciteiten hebben om een
        diploma te halen, maar extra hulp nodig hebben. De basisschool geeft een advies LWOO, de vmbo school
        beslist of een kind daarvoor in aanmerking komt. De vmbo-school bepaalt ook zelf hoe LWOO wordt
        aangeboden (bijlessen, huiswerkbegeleiding, trainingen, …).
        kwalificatieplicht
        De kwalificatieplicht houdt in dat alle jongeren tot hun 18e verjaardag onderwijs moeten volgen, gericht op het
        behalen van een startkwalificatie. De kwalificatieplicht eindigt op de dag dat de student 18 jaar wordt of zoveel
        eerder dat hij in het bezit is van een startkwalificatie. Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit
        is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-diploma op minimaal niveau 2. De kwalificatieplicht is een van
        de maatregelen die het rijk heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van
        startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet.
        leerplicht
        De leerplicht is geregeld in de Leerplichtwet 1969. De leerplicht houdt in dat kinderen op een erkende school
        moeten zijn ingeschreven en elke schooldag aanwezig moeten zijn. De leerplicht geldt tot en met het einde van
        het schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Na het laatste schooljaar van de leerplicht begint de
        kwalificatieplicht.
        mbo
        middelbaar beroepsonderwijs
        Het mbo kent 4 opleidingsniveaus:
        •         Niveau 1: assistentenopleiding.
                  Er bestaan twee soorten assistentenopleidingen: arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent (AKA,
                  studenten leren algemene werknemersvaardigheden, de opleiding duurt 1 jaar), beroepskwalificerend
                  assistent (BKA, studenten leren eenvoudige werkzaamheden zelfstandig uit te voeren, de opleiding
                  duurt een half jaar tot een jaar). De assistentenopleidingen zijn voor alle studenten toegankelijk. Ook
                  voor studenten die geen diploma hebben gehaald in het voortgezet onderwijs. Zodra de mbo-
                  studenten de assistentenopleiding hebben afgerond, moeten zij verder leren op niveau 2. Behalve als
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 4, bladzijde 2
                                                                   91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
                 zij 18 jaar of ouder zijn. De opleidingen op niveau 1 gaan verdwijnen; daarvoor in de plaats komen de
                 entree-opleidingen; een toelichting daarop vind u ook in deze bijlage.
        •        Niveau 2: basisberoepsopleiding.
                 Studenten die een opleiding op niveau 2 van het mbo volgen, doen de basisberoepsopleiding. Dit leidt
                 op voor beroepen zoals kapper en autotechnicus. De basisberoepsopleiding duurt 2 tot 3 jaar en leert
                 de studenten om uitvoerende werkzaamheden te verrichten. Deze opleiding is bedoeld voor vmbo-
                 leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg hebben afgerond. Wanneer de mbo-school geen
                 assistentenopleiding in het onderwijsaanbod heeft, kunnen studenten zonder een vmbo-diploma de
                 basisberoepsopleiding volgen. Deze drempelloze instroom in mbo niveau 2 verdwijnt.
        •        Niveau 3: vakopleiding.
                 Een vakopleiding leidt studenten op voor beroepen als verzorgende of 1e monteur. In deze 3 jarige
                 opleiding leren studenten om uitvoerende werkzaamheden helemaal zelfstandig te verrichten. Vmbo-
                 leerlingen die de gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn
                 geslaagd, kunnen een vakopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
        •        Niveau 4: middenkaderopleiding.
                 Studenten die kiezen voor een middenkaderopleiding komen terecht in beroepen als filiaalbeheerder of
                 activiteitenbegeleider. Ook kunnen deze studenten verder studeren op het hbo. De
                 middenkaderopleiding is een mbo-opleiding op niveau 4 en duurt 3 tot 4 jaar. Vmbo-leerlingen die de
                 gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn geslaagd,
                 kunnen een middenkaderopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
                 Schematisch ziet dit er als volgt uit:
                   Vooropleiding                 Opleiding         MBO-niveau   Duur           Werkzaamheden
                                                                                opleiding
                   Vmbo-praktijk                 AKA                     1      1 jaar         Eenvoudige uitvoerende
                   Geen diploma                                                                werkzaamheden
                   Geen diploma                  BKA                     1      ½ - 1 jaar     Eenvoudige uitvoerende
                                                                                               werkzaamheden
                   Vmbo-basisberoeps             Basisberoeps            2      2 – 3 jaar     Uitvoerende werkzaamheden
                   gerichte leerweg              opleiding
                   Vmbo-leerwegen:               Vakopleiding            3      2 – 3 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte                                                      van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
                   Vmbo-leerwegen:               Middenkader             4      3 – 4 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte        opleiding                                     van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
        nieuwe vsv’ers
        Nieuwe vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun
        opleiding.
        NIM
        Nijmeegse Instelling voor Maatschappelijk Werk.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 3
                                                                   92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        NJI
        Nederlands Jeugd Instituut.
        oude vsv’ers
        Oude vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun opleiding.
        PCL
        Permanente Commissie Leerlingzorg.
        po
        Primair Onderwijs.
        plusvoorziening
        In 2009 publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het rapport 'Vertrouwen in de school:
        over de uitval van overbelaste jongeren'. Overbelaste jongeren hebben dusdanig veel problemen aan hun
        hoofd, dat ze niet meer toekomen aan het volgen van onderwijs maar cognitief wel in staat zijn om een
        startkwalificatie te halen. Ze dreigen door problemen het onderwijs te verlaten. Een van de aanbevelingen in
        het rapport was het oprichten van plusvoorzieningen. Een plusvoorziening is geen nieuw schooltype, maar een
        uitbreiding van het bestaande aanbod op scholen voor voortgezet en middelbaar (beroeps)onderwijs. Ze richten
        zich op jongeren van 12 tot 23 jaar. Het gaat om een samenhangende aanpak van onderwijs, zorg, arbeid en
        andere vormen van gerichte ondersteuning. Het bieden van structuur en verbondenheid is daarbij van groot
        belang. Plusvoorzieningen kenmerken zich onder andere door kleinere onderwijsgroepen en snelle
        beschikbaarheid van zorgverlening. Het Flexcollege is de plusvoorziening in de subregio Nijmegen.
        PRO
        Praktijk onderwijs.
        PvA
        Plan van Aanpak.
        Regie van de Zorg, geactualiseerde toelichting uit deel I, quick scan:
        In 2005 is in Nijmegen een projectorganisatie gestart waarin diverse instellingen uit Nijmegen
        vertegenwoordigd zijn. Het gaat daarbij om de gezamenlijke schoolbesturen, de kinderopvang voor 0-4 jaar,
        welzijnswerk, het schoolmaatschappelijk werk, de GGD, de REC’s en de gemeente Nijmegen. Het project heet
        Regie van de Zorg. De betrokken partijen werken samen om het aanbod binnen en buiten de kinderopvang en
        de school zo optimaal mogelijk op elkaar af te stemmen en aan elkaar te verbinden. De doelstelling van het
        project is kinderen verder te brengen in hun ontwikkeling door het bieden van goede integrale zorg dichtbij de
        kinderopvang en de school. Regie van de Zorg integreert daarbij activiteiten van WSNS, Zorg Advies Teams
        (ZATs), Centra voor Jeugd & Gezin (CJG) / sociale wijkteams (swt’s), School & Hulp, GOA, Brede school,
        passend onderwijs en de ontwikkelingen in het kader van de Wet op de Expertise Centra. Regie van de Zorg
        Nijmegen richt zich op kinderen van 0 tot 14 jaar. Voor het project Regie van de Zorg is een projectleider
        aangesteld en is ook een projectgroep ingericht. In de projectgroep zitten vertegenwoordigers van het
        onderwijs. Zij zijn samen verantwoordelijk voor de procesgang en de afstemming voor de verschillende
        onderdelen van de Regie van de Zorg en met name de voorbereiding van de invoering van passend onderwijs.
        Voor het realiseren van de optimale zorg zijn drie werklijnen ingericht: 1) werklijn schoolinterne ondersteuning,
        2) werklijn schoolnabije ondersteuning en 3) werklijn extra ondersteuning.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 4, bladzijde 4
                                                                 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                             Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        ROC
        Regionaal Opleidings Centrum.
        REC
        Regionale Expertise Centra.
        RMC
        Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Er zijn 39 RMC-regio’s in Nederland. De kerntaken van de RMC regio zijn:
        •           Een sluitende melding en registratie, doorverwijzing en herplaatsing van VSV-ers
        •           Het bevorderen van een goede samenwerking tussen alle partijen in de regio die te maken hebben met
                    jongeren tot 23 jaar
        •           Het realiseren van een sluitende aanpak met een zo goed mogelijk traject op-maat voor de jongere die
                    extra zorg nodig heeft.
        Om deze kerntaken uit te voeren is per regio een contact/regiegemeente aangewezen. Deze gemeente is de
        coördinator in een regionaal samenwerkingsverband van overheid, onderwijs, jeugdzorg, justitie en arbeid.
        Deze gemeente is tevens de contactgemeente en eerste aanspreekpunt voor het rijk. Nijmegen is de
        contact/regiegemeente van de RMC-regio Arnhem/Nijmegen. In de praktijk wordt gewerkt in twee subregio’s en
        en functioneert Arnhem als contactgemeente voor de subregio Arnhem en Nijmegen voor de subregio Nijmegen
        (8 gemeenten). De subregio Arnhem bestaat uit de gemeenten: Arnhem (regiegemeente subregio), Duiven,
        Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar. De subregio
        Nijmegen bestaat uit de gemeenten: Beuningen, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en
        Middelaar, Nijmegen (regiegemeente subregio), Ubbergen, Wijchen.
        R75
        R75 (Regulierstraat 75) biedt hulp aan jongeren tot 23 jaar die dak- of thuisloos zijn of dreigen te worden en
        ook andere problemen hebben. R75 is een samenwerkingsverband van NIM en Entrea.
        SSB
        De afdeling Onderzoek en Statistiek werkt aan de samenstelling van een Sociaal Statistisch Bestand (SSB). In
        dit bestand zijn gegevens opgenomen over het gebruik van 15 regelingen op het gebied van zorg, werk,
        inkomen en jeugd. In tabel 4 is te zien om welke regelingen het gaat. In onderstaand overzicht zijn de
        regelingen te zien die zijn opgeninen in het SBB, geordend naar domein (inkomen, werk, zorg en jeugd).
                                                                inkomen          werk           zorg           jeugd
         WWB                                                        x
         uitstroom WWB                                              x
         kwijtschelding belasting                                   x
         Collect. Aanvull. Ziektek.verz.                            x
         bijzondere bijstand                                        x
         bijdragen maatsch. particip.                               x
         reintegratie (IW3)                                                       x
         reintegratie via Jongerenloket                                           x
         NWW                                                                      x
         WMO                                                                                      x
         leerplicht                                                                                              x
         VSV-meldingen Jongerenloket                                                                             x
         BJZ hulpverlening                                                                                       x
         BJZ AWBZ-indicaties                                                                                     x
         leerlingvervoer                                                                                         x
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 5
                                                                    94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                           Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        In het SSB is het mogelijk gegevens over gebruik van de opgenomen voorzieningen op persoons- en
        huishoudensniveau te combineren.
        sbo
        speciaal basisonderwijs.
        SLB’er
        Studieloopbaanbegeleider.
        SMW
        Schoolmaatschappelijk werk.
        so
        speciaal onderwijs.
        startkwalificatie
        Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-
        diploma op minimaal niveau 2.
        Stip
        Stedelijk informatiepunt. De stips gaan eenvoudige vragen voor de swt’s afvangen.
        SWT
        Sociaal wijkteam.
        uitvaller
        Uitvallers zijn leerlingen die in de loop of aan het einde van het schooljaar stoppen met hun opleiding zonder
        een startkwalificatie te hebben behaald. Uitvallers worden:
        •    geen vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen weer naar school
             gaan;
        •    nieuwe vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen niet weer naar
             school gaan.
        TB’er
        Trajectbegeleider.
        vavo
        voortgezet algemeen onderwijs voor volwassenen. Bedoeld voor 18+, in bijzondere gevallen ook toegankelijk
        voor 16 en 17 jarigen.
        verzuim(er)
        leerlingen die in een periode van vier weken ten minste 16 uur ongeoorloofd hebben verzuimd en zijn gemeld
        bij het verzuimloket van DUO.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 4, bladzijde 6
                                                                   95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                         Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        vmbo
        Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. Binnen het vmbo zijn er meerdere leerwegen. Vmbo-t is de
        theoretische leerweg van het vmbo. Deze leerweg is niet gericht op een bepaalde beroepskeuze. Dat zijn de
        andere leerwegen van het vmbo wel (beroepsgerichte leerweg (bb), kaderberoepsgerichte leerweg (kb),
        gemengde leerweg (gl)).
        VM2
        In VM2 wordt de bovenbouw van de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo samengevoegd met een
        opleiding mbo op niveau 2.
        vo
        Voortgezet Onderwijs.
        voortijdig schoolverlaters
        Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober geen onderwijs
        volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Jongeren die het niveau van de startkwalificatie niet
        kunnen halen omdat ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben, worden niet tot de voortijdige
        schoolverlaters gerekend. Dit zijn jongeren die het speciaal onderwijs hebben doorlopen en met goed gevolg
        hebben afgesloten. Jongeren met een diploma op mbo-1 niveau, die geen werk hebben of minder dan 12 uur
        werken, horen wel bij de voortijdige schoolverlaters. Binnen de groep voortijdig schoolverlaters wordt
        onderscheid gemaakt naar nieuwe en oude vsv’ers.
        vso
        Voortgezet speciaal onderwijs.
        vsv’er
        Voortijdig schoolverlater.
        VSV-Monitor
        Monitor in ontwikkeling die zicht moet gaan geven op de effectiviteit van maatregelen gericht op het voorkomen
        of bestrijden van vsv en het vsv-beleid als geheel. In het kader van de VSV-Monitor zijn inmiddels enkele
        effectmetingen uitgevoerd bij het FlexCollege en het ROC (zie deel I van het Rekenkameronderzoek naar
        voortijdig schoolverlaters, de quick scan). Voor het voortgezet onderwijs en het regionale jongerenloket wordt
        nog gewerkt aan een ontwerp voor die metingen. Vanaf 2014 zal zo langzaam maar zeker een dekkend beeld
        ontstaan van de effectiviteit van de vsv-maatregelen en het vsv-beleid.
        vwo
        Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
        Wajong
        Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten.
        werkleerplicht
        Voor jongeren tot 27 jaar die niet werken of naar school gaan, geldt de werkleerplicht. Wanneer een jongere tot
        27 jaar zich meldt voor een bijstandsuitkering, gaat eerst een termijn van vier weken lopen waarin hij moet
        proberen een opleiding en/of werk te vinden. In die periode ontvangt de jongere geen bijstand. Als hij na die
        vier weken kan aantonen dat er geen werk is en dat hij geen opleiding kan volgen, is er mogelijk recht op een
        bijstandsuitkering. De gemeente beslist daarover.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 4, bladzijde 7
                                                                  96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters
                        Ondersteuningsstructuur in het onderwijs en relatie met externe zorgstructuur
        Wmo
        Wet maatschappelijke ondersteuning.
        WSNS
        Weer Samen Naar School.
        Wwb
        Wet werk en bijstand.
        ZAT
        Zorgadviesteam.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                    Bijlage 4, bladzijde 8
                                                              97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
         Gemeentelijke Rekenkamer
                            Nijmegen
                             ONDERZOEK
                VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS
                                  DEEL I
                                QUICK SCAN
                            15 NOVEMBER 2013
                                     98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
        Colofon
        De Rekenkamer heeft een onafhankelijke positie binnen de gemeente. Haar doel is de gemeenteraad een
        extra handvat te bieden zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Daartoe voert zij onderzoek
        uit op het gebied van:
        •    Doeltreffendheid:
             Bij dit type onderzoek wordt nagegaan of de gewenste resultaten daadwerkelijk worden bereikt
        •    Doelmatigheid
             Bij dergelijk onderzoek gaan we na of de gewenste resultaten worden bereikt met zo weinig mogelijk
             middelen (personeel, geld)
        •    Rechtmatigheid:
             Bij onderzoek op dit terrein staat de vraag centraal of de uitvoering plaatsvindt volgens geldende wetten
             en regels.
        Bij de uitvoering van haar onderzoeken kijkt de Rekenkamer altijd terug (wat is besloten, wat is gedaan), met
        als nadrukkelijk doel daarvan te kunnen leren voor de toekomst.
        De wijze waarop de Rekenkamer haar onderzoeken (en overige werkzaamheden) uitvoert is vastgelegd in de
        Notitie Werkwijze.
        Samenstelling:
        de heer A. van Ruth (voorzitter)
        de heer M. van Dam (lid)
        de heer P. de Goede (lid)
        De Rekenkamer wordt ambtelijk ondersteund door een secretaris / onderzoeker: mevrouw J. Smink.
        Contact:
        Post:                   Postbus 9105
                                6500 HG NIJMEGEN
        Telefoon:               024 – 3292338
        E-mail:                 rekenkamer@nijmegen.nl
        Website:                www.nijmegen.nl/rekenkamer
        Twitter:                @rekenkamer024
                                                               99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        INHOUDSOPGAVE
        1      Inleiding                                                                 1
               Aanleiding                                                                1
               Aanpak                                                                    1
               Leeswijzer                                                                2
        2      Aandachtspunten, conclusies en aanbevelingen                              4
        3      Kernbegrippen                                                             6
        4      Ontwikkelingen                                                            8
               4.1      Transitie jeugdzorg                                              9
               4.2      Transitie AWBZ                                                  14
               4.3      Participatiewet                                                 18
               4.4      Passend onderwijs                                               22
               4.5      Actieplan mbo: focus op vakmanschap                             25
        5      Betrokken partijen                                                       28
        6      Regionale samenwerking                                                   37
        7      Effectiviteit                                                            41
               7.1      Hoofdconclusies uit de metingen die in het kader van de VSV-    44
                        Monitor bij het ROC zijn uitgevoerd
               7.2      Beschikbare effectiviteitsinformatie per convenantsmaatregel    46
                        Verzuim 18+                                                     46
                        Coachproject                                                    49
                        Verbeteren en versterken intake                                 50
                        Restart                                                         51
                        De Overstap                                                     52
                        VSV-reductie BBL                                                53
                        FlexCollege                                                     54
               7.3      Effectiviteitsinformatie over het regionale Jongerenloket       57
               7.4      Verantwoordingsinformatie begroting en jaarstukken              59
        8      Reactie van het college                                                  62
        9      Nawoord van de Rekenkamer                                                64
        Bijlagen
        1      Beschikbare effectiviteitsinformatie in lokale VSV-Monitor
        2      Verklaring van afkortingen en begrippen
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        1.       INLEIDING
        AANLEIDING
        De Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen (verder de Rekenkamer) heeft – op suggestie van een aantal
        fracties uit de gemeenteraad - onderzoek gedaan naar voortijdig schoolverlaters.
        De problematiek van voortijdig schoolverlaters is complex. Er is een veelheid aan (samenhangende)
        oorzaken waarom jongeren hun school niet afmaken, er is sprake van veel betrokkenen en er zijn de
        nodige beleidsontwikkelingen die hun weerslag (zullen) hebben op dit terrein. Doel van het
        Rekenkameronderzoek is om het inzicht in deze problematiek in Nijmegen te vergroten, zodat
        betrokken partijen daar hun voordeel mee kunnen doen bij het verder terugdringen van het aantal
        voortijdig schoolverlaters. Gezien de wettelijke taak van de Rekenkamer, richt zij zich hierbij in het
        bijzonder op de gemeenteraad.
        AANPAK
        Om een goed inzicht in de problematiek te geven, bestond het onderzoek uit drie delen:
        1. een quick scan waarin wordt geschetst hoe het veld in elkaar zit (wet- en regelgeving, beleid,
            gemeentelijke organisatie, andere betrokken partijen) en in het bijzonder wat de taken en rollen
            van de gemeente en de scholen zijn; hierbij is tevens voor zover mogelijk inzicht gegeven in de
            effectiviteit (of mate van doelbereiking) van een aantal maatregelen. Voorliggend stuk betreft de
            rapportage in het kader van deze quick scan;
        2. een deel waarin de beschikbare cijfers over 'Nijmegen' in perspectief worden gezet, door
            vergelijkingen te maken met de gestelde doelen, met andere grote steden, met andere scholen en
            dergelijke. De rapportage ‘cijfers in perspectief’ is gelijktijdig met de quick scan aan de
            gemeenteraad aangeboden;
        3. een deel waarmee inzicht wordt gegeven in het functioneren van de ondersteuningsstructuren op
            scholen 1 en de samenhang met zorgstructuren daarbuiten. Dit omdat een goede
            ondersteuningsstructuur één van de verklarende factoren is voor het al dan niet uitvallen van
            jongeren én omdat gemeenten ook verantwoordelijk worden voor de jeugdzorg (per 1 januari
            2015). In de voorbereiding op de transitie van de jeugdzorg is het belangrijk te weten wat er nu al
            goed loopt en wat nog niet. De Rekenkamer is zich ervan bewust dat zorg op en om de school niet
            de enige factor is, maar wel een belangrijke. Het is onmogelijk om alle factoren die een rol spelen
            bij voortijdig schoolverlaten in het onderzoek te betrekken. Dat zou ook niet zinvol zijn, omdat de
        1
                 Met interne ondersteuningsstructuur bedoelen we de structuur die aan de basis begint bij het signaleren van problemen
                 door de docent en in de top eindigt met het inschakelen van externe zorgpartijen. Het onderzoek richt zich op het primair
                 onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        1
                                                                     102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
            gemeente op lang niet alle factoren invloed heeft of verantwoordelijkheid draagt. Voor dit deel van
            het onderzoek hebben we ons laten ondersteunen door onderzoekers van Regioplan
            Beleidsonderzoek. Zij hebben een vergelijkbaar onderzoek gedaan voor de rekenkamers van
            Lelystad en Den Haag. In het kader van deel III van het onderzoek organiseert de Rekenkamer op
            22 en 29 november 2013 discussiebijeenkomsten voor het veld (betrokkenen vanuit scholen,
            zorginstellingen en het ambtelijk apparaat) respectievelijk de gemeenteraad (raadsleden en
            fractievolgers). De deelnemers aan de discussiebijeenkomsten ontvangen de rapportages uit deel I
            (quick scan) en II (cijfers in perspectief) én een discussienotitie op basis van de bestudeerde
            stukken en gevoerde gesprekken in het kader van deel III van het onderzoek. Zo snel mogelijk na
            de discussiebijeenkomsten wordt de rapportage voor deel III van het onderzoek opgesteld en – na
            hoor- en wederhoor met het college – aan de gemeenteraad en andere betrokkenen aangeboden.
        Tijdens het hele onderzoek heeft de Rekenkamer nauw contact onderhouden met de gemeenteraad en
        het ambtelijk apparaat. Vanuit de gemeenteraad is een klankbordgroep gevormd. Deze is vier keer bij
        elkaar gekomen. De eerste keer om het concept Plan van Aanpak te bespreken. Daarbij is een aantal
        wensen geuit. De Rekenkamer heeft deze opgepakt 2. De volgende keren is gesproken over de
        voortgang van het onderzoek en de eerste resultaten. Elke twee weken heeft de secretaris van de
        Rekenkamer gesproken met twee door de stadscontroller aangewezen ambtelijke contactpersonen. In
        deze gesprekken ging het vooral om het verzamelen van stukken, het delen en spiegelen van de
        (eerste) bevindingen, het bespreken van de voortgang van het onderzoek en het informeren over en
        afstemmen van rapportagemomenten van college en Rekenkamer.
        LEESWIJZER
        In voorliggende quick scan wordt achtereenvolgens ingegaan op:
        •   Kernbegrippen (hoofdstuk 3)
        •   Ontwikkelingen (hoofdstuk 4)
        •   Betrokken partijen (hoofdstuk 5)
        •   Regionale samenwerking (hoofdstuk 6)
        •   Effectiviteit (hoofdstuk 7 en bijlage 1)
        Een onderdeel financiën ontbreekt. De Rekenkamer heeft geconstateerd dat de financiële stromen
        complex zijn en het in beeld brengen daarvan een onderzoek op zich vergt. Tegen de tijd dat de
        Rekenkamer naging hoe zij hier invulling aan zou kunnen geven, bleek het college dit zelf op te gaan
        pakken vanuit de Perspectiefnota 2014 3. Reden voor de Rekenkamer om geen invulling te geven aan
        dat onderdeel.
        2
                Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar het Plan van Aanpak voor het onderzoek:
                http://www2.nijmegen.nl/content/1448505/voortijdig_schoolverlaters of via de secretaris: rekenkamer@nijmegen.nl
        3
                Het Plan van Aanpak voor dit onderzoek is opgenomen in de digitale begroting met bijlagen behorend bij het raadsvoorstel
                132/2013 dat op 13 november 2013 geagendeerd stond voor de besluitenronde.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      2
                                                                    103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        De informatie voor de overige onderdelen is steeds zo beknopt mogelijk gehouden. Voor de lezer die
        meer wil weten of actueel wil blijven, zijn verwijzingen naar stukken, websites en/of twitter-accounts
        opgenomen. Voor de lezer met weinig tijd is aan het begin van elk hoofdstuk een kader met
        aandachtspunten, conclusies en/of aanbevelingen opgenomen. Deze tekst uit de kaders is achter
        elkaar opgenomen in hoofdstuk 2. Verder zijn belangrijke passages in de tekst in vet opgenomen.
        De Rekenkamer heeft het college in de gelegenheid gesteld te reageren op onze conclusies en
        aanbevelingen. De reactie die wij ontvingen is opgenomen in hoofdstuk 8; wij hebben deze voorzien
        van een nawoord in hoofdstuk 9.
        Wanneer in deze tekst afkortingen zijn gebruikt, zijn deze de eerste keer toegelicht. Alle gebruikte
        afkortingen zijn ook verklaard in bijlage 2. Daar is ook een toelichting opgenomen op gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             3
                                                           104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        2.       AANDACHTSPUNTEN, CONCLUSIES EN
                 AANBEVELINGEN
        In dit hoofdstuk heeft de Rekenkamer de aandachtspunten, conclusies en aanbevelingen die volgen uit
        de verschillende onderdelen van deze quick scan opgenomen.
        Begrippen:
        In rapportages over vsv is (nog) geen sprake van eenduidig taalgebruik. Dat maakt het vergelijken
        van diverse rapportages moeilijk. Inmiddels is wel een eenduidig begrippenkader ontwikkeld.
        Geadviseerd wordt dit overal waar binnen de gemeente gewerkt wordt met vsv’ers consequent te
        hanteren.
        Ontwikkelingen:
        Er komen veel ontwikkelingen op de gemeente af die ook gevolgen zullen hebben voor het voorkomen
        en bestrijden van vsv. De belangrijkste waarbij de gemeente primair aan zet is zijn de decentralisatie
        van de jeugdzorg naar gemeenten (nu nog onder de verantwoordelijkheid van meerdere overheden,
        met name provincies), de decentralisatie van zorgtaken (AWBZ 4) naar gemeenten (Wmo 5) en de
        Participatiewet (gericht op arbeidsmarktparticipatie van mensen met een bijstandsuitkering en
        gedeeltelijk arbeidsongeschikten). Daarnaast zijn er ook nog ontwikkelingen waarbij het onderwijs het
        voortouw moet nemen: passend onderwijs (gericht op een passende plek in het reguliere onderwijs
        voor kinderen met een handicap of gedragsproblemen) en het Actieplan Focus op vakmanschap
        (gericht op verhoging van de kwaliteit van het middelbaar beroepsonderwijs). Zowel inhoudelijk als
        financieel is er nog veel onduidelijk. Dat maakt het voor gemeenten extra lastig om (regionaal) tot een
        samenhangende voorbereiding van beleid en uitvoering op deze terreinen te komen. Wij adviseren de
        raad om alert te zijn op de samenhang en samenloop van deze ontwikkelingen en zich regelmatig te
        (laten) informeren over de stand van zaken en mogelijke scenario’s.
        Betrokken partijen:
        Vsv is in veel gevallen een resultaat van multiproblematiek. Hierdoor is sprake van een groot aantal
        betrokken partijen, met elk hun eigen perspectief, benadering, positie, taken, functies en belangen.
        Samen vormen zij een tamelijk onoverzichtelijk netwerk. Een van de doelen van de drie
        decentralisaties is om verkokering, versnippering en afwentelmechanismen tegen te gaan. Binnen dit
        netwerk van partijen draagt de gemeente een bijzondere verantwoordelijkheid en vervult zij meerdere
        (wettelijke) rollen, die de komende jaren alleen maar belangrijker worden. Dat vergt nu al een goede
        4
                 AWBZ: Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten.
        5
                 Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 4
                                                               105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        voorbereiding. Wij adviseren de raad daar alert op te zijn, wanneer invulling wordt gegeven aan beleid
        en uitvoering op het gebied van de drie decentralisaties.
        Regionale samenwerking:
        Voor het voorkomen en bestrijden van vsv moeten gemeenten samenwerken in zogenaamde RMC-
        regio’s. Ook voor de decentralisaties (jeugdzorg, AWBZ, Participatiewet) en passend onderwijs
        werken gemeenten verplicht (op onderdelen) samen. Die samenwerkingsverbanden zien
        er allemaal weer net even anders uit. Dit maakt het voor de raad lastig om invulling te
        geven aan zijn kaderstellende en controlerende rol; het risico is groot dat het vrijwel onmogelijk
        wordt om die rollen goed uit te voeren. En dat terwijl bij een terugtredende rijksoverheid de sturing
        van en controle door de gemeenteraad alleen maar belangrijker wordt. In de motie ‘regionale
        samenwerking vanuit raadsperspectief’ die de raad van Nijmegen op 27 juni 2012 aannam is er in
        voorzien dat het college van B&W onder andere hieraan aandacht besteedt bij het doen van voorstellen
        voor regionalisering.
        Effectiviteit:
        Er is onvoldoende zicht op de effectiviteit van het lokale vsv-beleid. Hoewel het vsv-beleid al jaren
        loopt en het eerste convenant met het rijk al in 2006 is afgesloten, wordt pas sinds kort gewerkt aan
        een VSV-Monitor die hier zicht op moet gaan geven. Onder die paraplu zijn nu enkele effectmetingen
        uitgevoerd bij het FlexCollege en het ROC. Voor het voortgezet onderwijs en het regionale
        jongerenloket wordt nog gewerkt aan een ontwerp voor die metingen. Vanaf 2014 zal zo langzaam
        maar zeker een dekkend beeld ontstaan van de effectiviteit van de vsv-maatregelen en het vsv-beleid.
        Uit de al uitgevoerde metingen blijkt dat het in veel gevallen nog te vroeg is om uitspraken te doen
        over de effectiviteit van maatregelen, omdat nog te veel gegevens ontbreken (geen (eenduidige)
        registratie) of omdat de maatregel nog maar recent is ingevoerd. Daar waar al wel uitspraken gedaan
        kunnen worden blijken die voor het FlexCollege overwegend positief. Voor het ROC is dat veel minder
        het geval; mede ook omdat sprake is van een mismatch tussen maatregelen en verschillende
        doelgroepen. De verantwoording in de gemeentelijke jaarstukken geeft geen alomvattend beeld van de
        effectiviteit van het vsv-beleid. Wisselende indicatoren belemmeren het zicht op de ontwikkeling op
        langere termijn.
        Tot nu toe zijn de resultaten van metingen zelden besproken tussen college en raad. Dat heeft wellicht
        ook te maken met de ad hoc manier waarop ze zijn aangeboden: dat gebeurde als toevoeging in een
        brief over een ander onderwerp of de stukken lagen alleen ter inzage. Sommige stukken zijn helemaal
        niet naar de raad gestuurd. Wij adviseren de raad systematisch en periodiek de balans op te maken,
        bijvoorbeeld gekoppeld aan de bespreking van het programma Onderwijs bij de jaarstukken. Op dat
        moment zijn de definitieve landelijke cijfers beschikbaar. Tevens zou het mogelijk moeten zijn de
        metingen in het kader van de lokale VSV-Monitor zo in te richten, dat ook die cijfers dan beschikbaar
        zijn.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               5
                                                             106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        3.       KERNBEGRIPPEN
        In dit hoofdstuk zijn enkele kernbegrippen toegelicht op het gebied van voortijdig schoolverlaten. In
        bijlage 1 zijn ook andere begrippen die in de quick scan gebruikt worden toegelicht.
        In rapportages over vsv is (nog) geen sprake van eenduidig taalgebruik. Dat maakt het vergelijken van diverse
        rapportages moeilijk. Inmiddels is wel een eenduidig begrippenkader ontwikkeld. Geadviseerd wordt dit overal
        waar binnen de gemeente gewerkt wordt met vsv’ers consequent te hanteren.
        De leerplicht is geregeld in de Leerplichtwet 1969. De leerplicht houdt in dat kinderen op een erkende
        school moeten zijn ingeschreven en elke schooldag aanwezig moeten zijn. De leerplicht geldt tot en
        met het einde van het schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Na het laatste schooljaar van de
        leerplicht begint de kwalificatieplicht. De kwalificatieplicht houdt in dat alle jongeren tot hun 18e
        verjaardag onderwijs moeten volgen, gericht op het behalen van een startkwalificatie. De
        kwalificatieplicht eindigt op de dag dat de student 18 jaar wordt of zoveel eerder dat hij in het bezit is
        van een startkwalificatie. Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit is van een havo-
        diploma, vwo-diploma of mbo-diploma op minimaal niveau 2. De kwalificatieplicht is een van de
        maatregelen die het rijk heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van
        startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de
        Leerplichtwet.
        Voor jongeren tot 27 jaar die niet werken of naar school gaan, geldt de werkleerplicht. Wanneer een
        jongere tot 27 jaar zich meldt voor een bijstandsuitkering, gaat eerst een termijn van vier weken lopen
        waarin hij moet proberen een opleiding en/of werk te vinden. In die periode ontvangt de jongere geen
        bijstand. Als hij na die vier weken kan aantonen dat er geen werk is en dat hij geen opleiding kan
        volgen, is er mogelijk recht op een bijstandsuitkering. De gemeente beslist daarover.
        Verzuimers zijn leerlingen die in een periode van vier weken ten minste 16 uur ongeoorloofd
        hebben verzuimd en zijn gemeld bij het verzuimloket van DUO 6.
        6
                 DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het
                 onderwijs.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 6
                                                               107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Uitvallers zijn leerlingen die in de loop of aan het einde van het schooljaar stoppen met hun opleiding
        zonder een startkwalificatie te hebben behaald. Uitvallers worden:
        •   geen vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen weer
            naar school gaan.
        •   nieuwe vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen niet
            weer naar school gaan.
        Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober
        geen onderwijs volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Jongeren die het niveau van
        de startkwalificatie niet kunnen halen omdat ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben,
        worden niet tot de voortijdige schoolverlaters gerekend. Dit zijn jongeren die het speciaal onderwijs
        hebben doorlopen en met goed gevolg hebben afgesloten. Jongeren met een diploma op mbo-1
        niveau, die geen werk hebben of minder dan 12 uur werken, horen wel bij de voortijdige
        schoolverlaters. Binnen de groep voortijdig schoolverlaters wordt onderscheid gemaakt naar nieuwe en
        oude vsv’ers.
        Nieuwe vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die in het meest recente schooljaar zijn gestopt met
        hun opleiding.
        Oude vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun
        opleiding.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               7
                                                             108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        4.        ONTWIKKELINGEN
        De taken op het gebied van voortijdig schoolverlaten moeten worden uitgevoerd in een regionaal
        samenwerkingsverband van de overheid, onderwijs, jeugdzorg, justitie en arbeid. Op die terreinen
        gaat de komende jaren veel veranderen. In dit hoofdstuk is een korte beschrijving opgenomen van de
        belangrijkste beleidsontwikkelingen die hun weerslag (zullen) hebben op het beleid voor voortijdig
        schoolverlaters en de uitvoering daarvan. Het gaat om ontwikkelingen waarbij de gemeente primair
        aan zet is, namelijk:
        •    de transitie van de jeugdzorg
        •    de decentralisatie van zorgtaken (AWBZ) naar gemeenten (Wmo)
        •    de Participatiewet
        Maar ook om ontwikkelingen waarbij juist de scholen primair aan zet zijn, te weten:
        •    passend onderwijs
        •    Actieplan mbo: Focus op vakmanschap
        In het vervolg van dit hoofdstuk is per ontwikkeling steeds een beschrijving op hoofdlijnen gegeven.
        De ontwikkelingen op deze terreinen gaan zo snel, dat het onmogelijk is deze
        beschrijvingen actueel te houden. Om die reden zijn na de beknopte toelichting op de ontwikkeling
        verwijzingen opgenomen naar relevante websites (lokaal, regionaal, nationaal) en speciale twitter-
        accounts. Daarmee kunnen raadsleden toch ‘bijblijven’. Per ontwikkeling is ook aangegeven op welke
        momenten in 2011 en 2012 deze op de één of andere manier in de raad aan de orde waren.
        Er komen veel ontwikkelingen op de gemeente af die ook gevolgen zullen hebben voor het voorkomen en
        bestrijden van vsv. De belangrijkste waarbij de gemeente primair aan zet is zijn de decentralisatie van de
        jeugdzorg naar gemeenten (nu nog onder de verantwoordelijkheid van meerdere overheden, met name
        provincies), de decentralisatie van zorgtaken (AWBZ) naar gemeenten (Wmo) en de Participatiewet (gericht op
        arbeidsmarktparticipatie van mensen met een bijstandsuitkering en gedeeltelijk arbeidsongeschikten). Daarnaast
        zijn er ook nog ontwikkelingen waarbij het onderwijs het voortouw moet nemen: passend onderwijs (gericht op
        een passende plek in het reguliere onderwijs voor kinderen met een handicap of gedragsproblemen) en het
        Actieplan Focus op vakmanschap (gericht op verhoging van de kwaliteit van het middelbaar beroepsonderwijs).
        Zowel inhoudelijk als financieel is er nog veel onduidelijk. Dat maakt het voor gemeenten extra lastig om
        (regionaal) tot een samenhangende voorbereiding van beleid en uitvoering op deze terreinen te komen. Wij
        adviseren de raad om alert te zijn op de samenhang en samenloop van deze ontwikkelingen en zich regelmatig te
        (laten) informeren over de stand van zaken en mogelijke scenario’s.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    8
                                                                  109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        4.1     TRANSITIE JEUGDZORG
        KORTE BESCHRIJVING
        De transitie van de jeugdzorg houdt in dat gemeenten vanaf 1 januari 2015 financieel en
        uitvoeringstechnisch verantwoordelijk zijn voor alle ondersteuning, hulp en zorg bij
        opgroeien en opvoeden. De gemeenten voeren nu al taken uit op het gebied van zorg aan
        jeugdigen: de jeugdgezondheidszorg en het preventieve jeugdbeleid met taken zoals informatie en
        advies, signalering, licht-ambulante hulpverlening, toeleiding naar en de coördinatie van zorg. Daar
        komen na de decentralisatie alle taken bij die nu op landelijk of provinciaal niveau zijn verankerd.
        Hieronder is een toelichting gegeven op de transitie van de jeugdzorg op basis van de Memorie van
        Toelichting van het concept voorstel voor de Jeugdwet dd 19 juli 2013.
        De transitie van de jeugdzorg betekent op hoofdlijnen dat de gemeente:
        •   verantwoordelijk wordt voor alle jeugdhulp 7, uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en
            jeugdreclassering. De gemeente heeft daarbij een zorgplicht. Zij moet zorgen voor een kwalitatief
            en kwantitatief toereikend aanbod van de verschillende vormen van jeugdhulp en van
            gecertificeerde instellingen die de kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering uitvoeren.
            De gemeente moet er verder voor zorgen dat ieder kind, dat in enigerlei vorm jeugdhulp nodig
            heeft, deze daadwerkelijk krijgt;
        •   haar beleid betreffende de jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering in
            samenhang moet vastleggen in een beleidsplan (net zoals in de Wet maatschappelijke
            ondersteuning (Wmo));
        •   de verantwoordelijkheid heeft om:
            •   op een laagdrempelige en herkenbare wijze jeugdhulp te bieden;
            •   advies te geven over en het bepalen en inzetten van de aangewezen vorm van jeugdhulp;
            •   professionals te adviseren die zich zorgen maken over een minderjarige;
            •   de toegang tot de raad voor de kinderbescherming en de jeugdreclassering in samenhang te
                organiseren;
            De gemeente moet ervoor zorgen dat de ondersteuning, hulp en zorg aan jeugdigen, gezinnen en
            mede-opvoeders integraal en op laagdrempelige wijze wordt aangeboden. Bij een interventie moet
            worden uitgegaan van de eigen kracht en het sociale netwerk van betrokkenen en moet de inzet
            gericht zijn op herstel en versterking ervan.
        •   de verantwoordelijkheid krijgt om bovenlokaal één meldpunt voor huiselijk geweld en
            kindermishandeling in te stellen.
        7
                Jeugdhulp is breed en omvat de ondersteuning, hulp en zorg aan jeugdigen en hun ouders bij alle denkbare opgroei- en
                opvoedproblemen en kan variëren van een simpel advies of een opvoedcursus tot een verblijf bij pleegouders of
                psychiatrische zorg.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     9
                                                                   110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Behalve dat er straks nog maar één verantwoordelijke partij is (de gemeente), komt er één
        financieringssysteem: een uitkering aan de gemeenten in het Gemeentefonds. Nu zijn er nog
        verschillende financieringsstromen voor:
        •   het preventieve beleid;
        •   de vrijwillige provinciaal gefinancierde jeugdzorg;
        •   de gesloten jeugdhulp in het kader van ernstige opgroei- en opvoedingsproblemen;
        •   de zorg voor jeugd met een licht verstandelijke beperking;
        •   de geestelijke gezondheidszorg (ggz) voor jeugdigen;
        •   de uitvoering voor kinderbeschermingsmaatregelen;
        •   de jeugdreclassering;
        •   de ggz in het kader van het jeugdstrafrecht (forensische zorg).
        De ontschotting van geldstromen biedt meer mogelijkheden voor integrale en daarmee effectievere
        hulp aan gezinnen, zo is de gedachte. Het geeft de gemeenten bovendien de mogelijkheid om te
        sturen op doelmatigheid en doelgerichtheid.
        Het rijk en de VNG hebben afgesproken dat er landelijk dekkende afspraken komen tussen gemeenten
        en dat in ieder geval de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen, jeugdreclassering, het
        meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling en de gesloten jeugdhulp in het kader van ernstige
        opgroei- en opvoedingsproblemen op bovenlokaal niveau worden georganiseerd. In deze quick scan is
        een apart hoofdstuk opgenomen over regionale samenwerking (hoofdstuk 6). Die is namelijk niet
        alleen aan de orde voor de transitie van de jeugdzorg, maar ook voor de transitie van de AWBZ en bij
        de invoering van de Participatiewet.
        Het rijk is systeemverantwoordelijk op de maatschappelijke resultaten van het nieuwe stelsel rond de
        jeugdzorg. Dit betekent dat het rijk aangeeft wat de opdracht en taken van de gemeenten zijn.
        Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de vormgeving en uitvoering van het beleid. De gemeente
        ontwikkelt haar beleid op basis van de lokale vraagstukken en betrekt jeugdigen, ouders en
        maatschappelijke organisaties bij de totstandkoming. De gemeente (het college) legt primair
        verantwoording af aan de lokale samenleving (gemeenteraad) in plaats van aan het rijk.
        Op 17 oktober heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Jeugdwet. De Eerste Kamer streeft er naar
        het wetsvoorstel op 28 januari 2014 in hun plenaire vergadering te behandelen. Als de Eerste
        Kamerleden naar aanleiding van de beantwoording van de vragen door het Kabinet, meer informatie
        nodig hebben is een uitloop mogelijk tot 19 februari 2014.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              10
                                                             111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        TRANSITIE JEUGDZORG IN DE GEMEENTERAAD VAN NIJMEGEN IN 2012 EN 2013
        In de volgende tabel is aangegeven wanneer en hoe de voorbereiding op de transitie van de jeugdzorg
        in 2012 en 2013 in de gemeenteraad aan de orde is geweest. De tabel kent twee kolommen:
        •   PA:
            In de kolom PA is aangegeven op welke Politieke Avond de transitie van de jeugdzorg 8 aan de orde
            was in de Besluitenronde.
        •   Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel:
            In deze kolom is het onderwerp van de brief of de naam van het raadsvoorstel opgenomen. Indien
            deze niet voor zich spreekt is een korte toelichting opgenomen. Indien aan de orde is het besluit
            van de raad aangegeven.
        PA                        Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel + tekst samenvatting:
        2 okt. 2013               Raadsvoorstel: Beleidsnota transitie AWBZ/jeugdzorg Kracht door verbinding
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (debatstuk)
        18 sept. 2013             Raadsvoorstel: Voortgang en invoering transitie Wmo, jeugdzorg en AWBZ
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
        12 dec. 2012              Raadsvoorstel: Begeleiding en ondersteuning risicojongeren 16-23 jaar regio
                                                 Nijmegen
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
        24 oktober 2012           Raadsvoorstel: Concept Visienotitie van de samenwerkende gemeenten in de regio
                                                 Nijmegen voor de decentralisatie functie begeleiding en de transitie
                                                 jeugdzorg
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (stemstuk)
        5 sept. 2012              Raadvoorstel:  Vervolg experiment Jeugdzorg Dichtbij regio Nijmegen 2012 9
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
                                  Raadsvoorstel: Subsidie voor het Schoolmaatschappelijk Werk 2012 – 2013
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
        6 juni 2012               Raadsvoorstel: Voorbereiding transitie jeugdzorg en functie begeleiding
                                  Raadsbesluit:  Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
        1 febr. 2012              Presentatie:   Transitievraagstukken Zorg & Welzijn 2012 - 2015
        8
                 De inhoud van de tabel is gebaseerd op het beleidsdossier Jeugd op het deel van de gemeentelijke website
                 voor de gemeenteraad en aangevuld met de hits op ‘jeugdzorg’ in het Bestuurlijk Informatie Systeem.
        9
                 Dit betreft een experiment om met subsidie van de provincie Gelderland ambulante jeugdzorg zonder
                 indicatie in te zetten.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 11
                                                               112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        MEER WETEN OVER DE TRANSITIE JEUGDZORG?
        Interessante websites:
        •  www.voordejeugd.nl
           De Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Veiligheid en Justitie (VenJ) en de
           Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werken bij de transitie van de jeugdzorg samen in
           het Transitiebureau Jeugd. Deze site wordt beheerd door dit Transitiebureau en is bedoeld voor
           iedereen die professioneel is betrokken bij de uitvoering van de stelselwijziging jeugd. Op de site
           zijn onder meer initiatieven uit het hele land opgenomen die kunnen dienen als voorbeeld of ter
           inspiratie.
        •  www.vng.nl
           Op de website van de VNG zijn voor alle transities in het sociale domein (jeugdzorg, AWBZ en
           Participatiewet) afzonderlijke pagina’s opgenomen. Met de informatie op de pagina voor de
           transitie van de jeugdzorg (http://www.vng.nl/onderwerpenindex/jeugd/decentralisatie-jeugdzorg)
           ondersteunt de VNG gemeentes bij het oppakken van hun nieuwe taken op het gebied van de
           jeugdzorg. Er zijn praktijkvoorbeelden opgenomen, evenals een spoorboekje voor de door de
           gemeenten te zetten stappen. Op de pagina is verder veel actuele informatie opgenomen, een
           vraag- en antwoordrubriek en links naar andere relevante sites. Daarnaast zijn de standpunten
           van de VNG inzake de transitie van de jeugdzorg, ledenbrieven, brieven aan het parlement en
           brieven aan het kabinet opgenomen. Op de site van de VNG staat ook een thema-pagina waarop
           wordt ingegaan op de rol van raadsleden bij de decentralisaties: http://www.vng.nl/producten-
           diensten/diensten/raadsleden-decentralisaties. Per decentralisatie is een thema-blad opgenomen;
           ook is er een thema-blad over de samenhang tussen de decentralisaties.
        •  http://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/dossiers/dossier-jeugdzorg
           Op deze pagina op de website van Binnenlands Bestuur zijn eerder verschenen artikelen,
           achtergrondinformatie, columns en nieuws van partners over de transitie van de jeugdzorg bij
           elkaar gebracht.
        •  www.transitieregionijmegen.nl
           Website van de samenwerkende gemeentes in de regio Nijmegen over de transities in het sociale
           domein: de Participatiewet, de AWBZ, de jeugdzorg en passend onderwijs. Op de website staat
           algemene informatie, maar vooral informatie over de stand van zaken en ontwikkelingen in de
           regio Nijmegen. Op de site zijn veel stukken te vinden die in de gemeenteraden aan de orde
           komen of al door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Ook zijn er nieuwsbrieven te vinden op de
           website.
        •  www.bjzgelderland.nl
           Website van Bureau Jeugdzorg Gelderland (BJzG). Op de site is veel informatie te vinden over wat
           BJzG doet en hoe zij werkt. Tevens is de nodige informatie opgenomen over de transitie van de
           jeugdzorg: een algemene toelichting, de visie en koers en het Plan van Aanpak van BJzG daarvoor.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            12
                                                           113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        •   www.nji.nl
            Website van het Nederlands Jeugd Instituut. De site bundelt kennis over jeugd en opvoeden. Op
            de site is onder andere een Helpdesk Transitie Jeugdzorg opgenomen, die samen met het
            Transitiebureau Jeugd 10 wordt gefaciliteerd. Verder is er een uitgebreide vraag&antwoordrubriek
            opgenomen op een afzonderlijke site: www.kennisnetjeugd.nl.
        •   www.lcfj.nl
            Website van het landelijk cliëntenforum jeugdzorg. De website geeft informatie van en voor
            jongeren, ouders / verzorgers, leden van cliëntenplatforms en betrokkenen (in de breedste zin van
            het woord). Ook biedt de site hen de gelegenheid ideeën en ervaringen te wisselen. Op één deel
            van de site wordt de transitie van de jeugdzorg en wat deze voor de onderscheiden groepen
            betekent, uit de doeken gedaan.
        •   www.jeugdzorgnederland
            Website van Jeugdzorg Nederland, de branchevereniging voor jeugdzorgorganisaties. Deze
            behartigt de belangen van ondernemers in de jeugdzorg en treedt op als werkgeversorganisatie.
            Op de site staat een toelichting op wat jeugdzorg is; tevens zijn links opgenomen naar sites die
            informatie bieden over jeugdzorg of over zaken die de jeugdzorg raken.
        Speciale twitter-accounts:
        Hieronder is een aantal twitter-accounts gericht op (de transitie van) de jeugdzorg op een rij gezet. De
        beschrijving van het account is steeds van de hand van de ‘twitteraar’.
        •   @voordejeugd                    voordejeugd.nl is een initiatief van VWS, VenJ en VNG, gericht op de
                                            stelselwijziging jeugd. Bedoeld voor iedereen die zich hier professioneel
                                            mee bezighoudt.
        •   @VNGjeugdzorg                   hier twittert de VNG-projectgroep Transitie Jeugdzorg. Blijf als
                                            gemeente op de hoogte van alle nieuwe ontwikkelingen rond
                                            decentralisatie jeugdzorg.
        •   @hetNJI                         Nederlands Jeugdinstituut, kennis over jeugd & opvoeding, over
                                            problemen bij kinderen en jongeren, aanpak kindermishandeling en
                                            transitie jeugdzorg.
        •   @jeugdzorgvandaag               brengt u dagelijks al het relevante nieuws rondom huiselijk geweld en
                                            jeugdzorg. Wij scannen dagelijks 11.000 bronnen. Volg ons, en mis
                                            niets!
        •   @jeugdzorgtafel                 Samenwerken kan door mensen daartoe te verplichten, maar ook door
                                            vrijblijvend met elkaar kennis te maken. In die laatste categorie past de
                                            Jeugdzorgtafel.
        10
                Samenwerking van de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Veiligheid en Justitie (VenJ) en de
                Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werken bij de transitie van de jeugdzorg
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   13
                                                                 114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        En verder:
        Het Centraal Plan Bureau (CPB) heeft een globale inventarisatie gemaakt van de financiële kansen en
        risico’s van de drie grote decentralisaties: de Jeugdwet, de overheveling van zorgtaken van de AWBZ
        naar de Wmo en de Participatiewet. Dit is gebeurd op verzoek van de ministeries van Binnenlandse
        Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Financiën en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
        De inventarisatie is voorlopig en globaal, aangezien de financiële invulling van de decentralisaties, die
        per 1 januari 2015 hun beslag moeten krijgen, nog onbekend is. Net als de budgetverdeelmodellen en
        de juridische en beleidsmatige randvoorwaarden. Op basis van deze inventarisatie onderscheidt het
        CPB in haar rapport van 8 september 2013 een aantal kansen en risico’s:
        http://www.cpb.nl/publicatie/decentralisaties-in-het-sociaal-domein. De inventarisatie was het eerste
        product van het CPB-onderzoeksprogramma decentralisaties, dat is gestart op verzoek van het
        Ministerie van BZK, het Ministerie van Financiën en de VNG. Het onderzoek loopt tot 2017.
        4.2      TRANSITIE AWBZ
        KORTE TOELICHTING:
        De transitie van de AWBZ houdt in dat de AWBZ-functies begeleiding, ondersteuning en
        verzorging onder de Wmo gaan vallen. Daarmee worden deze vanaf 1 januari 2015 de
        verantwoordelijkheid van de gemeenten. Daarnaast wordt de huishoudelijke hulp in de Wmo
        aangepast. Cliënten komen hiervoor straks alleen nog in aanmerking als ze dit echt nodig hebben en
        het niet zelf kunnen betalen. De gemeente beslist hierover.
        Hierna zijn aanleiding en doel van deze transitie toegelicht op basis van de kabinetsnotitie ‘Hervorming
        van de langdurige zorg’ dd 25 april 2013:
        De regering heeft drie motieven om het stelsel van langdurige zorg te herzien:
        1. het verbeteren van de kwaliteit van ondersteuning en zorg;
        2. het vergroten van de betrokkenheid in de samenleving (meer voor elkaar zorgen);
        3. de financiële houdbaarheid van de langdurige zorg en ondersteuning.
        Het kabinet kiest ervoor om het stelsel van langdurige zorg te herzien en beter aan te laten sluiten
        bij de ontwikkelingen en eisen van deze tijd. Uitgangspunten bij deze visie zijn:
        •    Uitgegaan wordt van wat mensen (nog) wel kunnen in plaats van wat zij niet kunnen. Kwaliteit van
             leven (welbevinden) staat voorop.
        •    Als ondersteuning nodig is, wordt allereerst gekeken naar het eigen, sociale netwerk en de
             financiële mogelijkheden van betrokkenen en wordt de hulp dichtbij georganiseerd.
        •    Voor wie – ook met steun van de omgeving – niet (meer) zelfredzaam kan zijn, is er altijd (op
             participatie gerichte) ondersteuning en/of passende zorg.
        •    De meest kwetsbare mensen krijgen recht op passende zorg in een beschermende, intramurale
             omgeving in een nieuwe kern-AWBZ.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              14
                                                             115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Wie ondersteuning en zorg nodig heeft krijgt die zoveel mogelijk dichtbij – in de eigen
        leefomgeving - door gemeenten en zorgverzekeraars aangeboden. Deze ondersteuning en zorg zijn
        gericht op zelfredzaamheid van mensen en versterken hun zelfstandigheid. Voor kwetsbare
        mensen die vanwege hun beperkingen niet meer in een thuisomgeving kunnen wonen, en die een
        beschermende en veilige omgeving nodig hebben, blijft zorg beschikbaar via de kern-AWBZ. Aldus
        ontstaat een situatie, waarin mensen in eerste instantie zelf en met hun sociale omgeving
        een oplossing proberen te vinden voor hun behoefte aan ondersteuning, in tweede instantie
        een beroep kunnen doen op gemeenten en/of zorg via de zorgverzekeraar en tot slot in
        aanmerking kunnen komen voor zorg via de kern-AWBZ.
        De opgave die dit kabinet ziet is om de huidige stelsels zo in te richten dat ze aansluiten bij dit
        nieuwe perspectief. Om deze omslag te kunnen maken, worden door het kabinet onderdelen
        van de AWBZ die overwegend gericht zijn op ondersteuning en participatie onder de
        verantwoordelijkheid van gemeenten gebracht.
        Gemeenten krijgen de middelen en ruimte om te zorgen voor goede voorzieningen die
        passen bij de individuele behoeften en mogelijkheden van burgers. De brede
        verantwoordelijkheid van gemeenten binnen het sociale domein – want ook de Participatiewet wordt
        gedecentraliseerd – biedt ruimte voor dwarsverbanden op lokaal niveau. Met de gemeentelijke
        verantwoordelijkheid in het kader van de nieuwe Jeugdwet krijgt dit nog een extra impuls. Zorg gericht
        op genezing of behoud van lichamelijke en geestelijke functies, zoals verpleging, wordt verleend vanuit
        de Zorgverzekeringswet (Zvw). Om de samenhangende zorg vanuit de Zvw te versterken, worden
        onderdelen van de huidige AWBZ die gericht zijn op behandeling en verpleging onder de Zvw gebracht.
        Vanwege de samenhang met de Jeugdwet wordt daar behandeling tot 18 jaar voor kinderen met een
        verstandelijke beperking of psychiatrische aandoening samengebracht. De meest kwetsbare mensen
        houden bescherming in een nieuwe kern-AWBZ. De grenzen tussen de Wmo, Zvw, Jeugdwet en kern-
        AWBZ worden scherp getrokken om afwenteling tegen te gaan. Tegelijkertijd is afstemming en
        samenhang nodig. Het kabinet wil bevorderen dat gemeenten, zorgverzekeraars en zorgkantoren
        intensieve samenwerking bij het tot stand brengen van een integrale ondersteuning op maat.
        Momenteel wordt gewerkt aan het wetsvoorstel voor de nieuwe Wmo. De planning voor de
        behandeling in de Tweede en Eerste Kamer is nog niet bekend.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            15
                                                           116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        TRANSITIE AWBZ IN DE GEMEENTERAAD VAN NIJMEGEN IN 2012 EN 2012:
        In de volgende tabel is aangegeven wanneer en hoe de voorbereiding op de transitie van AWBZ in
        2012 en 2013 in de gemeenteraad aan de orde is geweest. De tabel kent twee kolommen:
        •   PA:
            In de kolom PA is aangegeven op welke Politieke Avond de transitie van de jeugdzorg 11 aan de
            orde was in de Besluitenronde.
        •   Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel:
            In deze kolom is het onderwerp van de brief of de naam van het raadsvoorstel opgenomen. Indien
            deze niet voor zich spreekt is een korte toelichting opgenomen. Indien aan de orde is het besluit
            van de raad aangegeven.
        PA                     Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel + tekst samenvatting:
        2 okt. 2013            Raadsvoorstel: Beleidsnota transitie AWBZ/jeugdzorg Kracht door verbinding
                               Raadsbesluit:    Conform voorstel vastgesteld (debatstuk)
        18 sept. 2013          Raadsvoorstel: Voortgang en invoering transitie Wmo 12, jeugdzorg en AWBZ
                               Raadsbesluit:    Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
                               Brief:           Wmo Uitvoeringsnotitie: Preventief Jeugdbeleid in de Wmo
                               Raadsbesluit:    Ter kennisgeving aangenomen
                               Brief:           Wmo Uitvoeringsnotitie Jongerenwerk
                               Raadsbesluit:    Ter kennisgeving aangenomen
        24 oktober 2012        Raadsvoorstel: Concept Visienotitie van de samenwerkende gemeenten in de regio
                                                Nijmegen voor de decentralisatie functie begeleiding en de transitie
                                                jeugdzorg
                               Raadsbesluit:    Conform voorstel vastgesteld
        6 juni 2012            Raadsvoorstel: Voorbereiding transitie jeugdzorg en functie begeleiding
                               Raadsbesluit:    Conform voorstel vastgesteld (hamerstuk)
        1 febr. 2012           Presentatie:     Transitievraagstukken Zorg & Welzijn 2012 - 2015
        11
                 De inhoud van de tabel is gebaseerd op het beleidsdossier Jeugd op het deel van de gemeentelijke website
                 voor de gemeenteraad en aangevuld met de hits op ‘jeugdzorg’ in het Bestuurlijk Informatie Systeem.
        12
                 Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                16
                                                               117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        MEER WETEN OVER DE TRANSITIE VAN DE AWBZ?
        Interessante websites:
        •   www.rijksoverheid.nl
            Op het onderdeel van de website van het rijk van het Ministerie van VWS is zowel een dossier
            opgenomen over de AWBZ en de wijzigingen daar in, als over de (wijzigingen in de) Wmo:
            •    www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/algemene-wet-bijzondere-ziektekosten-awbz
            •    www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wet-maatschappelijke-ondersteuning-wmo
        •   www.vng.nl
            De VNG heeft op haar website veel informatie over de transitie van de AWBZ opgenomen:
            http://www.vng.nl/onderwerpenindex/maatschappelijke-ondersteuning/decentralisatie-awbz. Op
            de site van de VNG staat ook een thema-pagina waarop wordt ingegaan op de rol van raadsleden
            bij de decentralisaties: http://www.vng.nl/producten-diensten/diensten/raadsleden-
            decentralisaties. Per decentralisatie is een thema-blad opgenomen; ook is er een thema-blad over
            de samenhang tussen de decentralisaties.
        •   www.invoeringwmo.nl
            De VNG en het Ministerie van VWS ondersteunen de transitie van de AWBZ vanuit het
            TransitieBureau Begeleiding in de Wmo. Hiervoor is een speciale website beschikbaar:
            www.invoeringwmo.nl. Op deze site van dit Transitiebureau zijn naast actuele informatie onder
            meer een stappenplan, handreikingen en een vraag- en antwoordrubriek opgenomen.
        •   www.transitieregionijmegen.nl
            Website van de samenwerkende gemeentes in de regio Nijmegen over de transities in het sociale
            domein: de Participatiewet, de AWBZ, de jeugdzorg en passend onderwijs. Op de website staat
            algemene informatie, maar vooral informatie over de stand van zaken en ontwikkelingen in de
            regio Nijmegen. Op de site zijn veel stukken te vinden die in de gemeenteraden aan de orde
            komen of al door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Ook zijn er nieuwsbrieven te vinden op de
            website.
        Speciale twitter-accounts:
        Hieronder is een aantal twitter-accounts op een rij gezet dat gericht is op de transitie van de AWBZ.
        De beschrijving van het account is steeds van de hand van de ‘twitteraar’.
        •   @MinVWS                      Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
        •   @VWS_Parlement               Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Communicatie
                                         vanuit VWS naar de Eerste en Tweede Kamer.
        •   @VNG3Dzorg                   Hier twittert de VNG-projectgroep Wmo. Blijf via ons op de hoogte v.d.
                                         decentralisatie van AWBZ-onderdelen naar gemeenten/de Wmo!
        •   @TransitieAWBZ               AWBZ | WMO | Decentralisatie | Transities | Veranderingen | Innovatie
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              17
                                                             118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        En verder:
        Het Centraal Plan Bureau (CPB) heeft een globale inventarisatie gemaakt van de financiële kansen en
        risico’s van de drie grote decentralisaties: de Jeugdwet, de overheveling van zorgtaken van de AWBZ
        naar de Wmo en de Participatiewet. Dit is gebeurd op verzoek van de ministeries van Binnenlandse
        Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Financiën en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
        De inventarisatie is voorlopig en globaal, aangezien de financiële invulling van de decentralisaties, die
        per 1 januari 2015 hun beslag moeten krijgen, nog onbekend is. Net als de budgetverdeelmodellen en
        de juridische en beleidsmatige randvoorwaarden. Op basis van deze inventarisatie onderscheidt het
        CPB in haar rapport van 8 september 2013 een aantal kansen en risico’s:
        http://www.cpb.nl/publicatie/decentralisaties-in-het-sociaal-domein. De inventarisatie was het eerste
        product van het CPB-onderzoeksprogramma decentralisaties, dat is gestart op verzoek van het
        Ministerie van BZK, het Ministerie van Financiën en de VNG. Het onderzoek loopt tot 2017.
        4.3      PARTICIPATIEWET
        KORTE TOELICHTING
        De Participatiewet voegt de Wet werk en bijstand (Wwb), de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en
        een deel van de Wajong samen. Er is straks één regeling voor iedereen die in staat is om te
        werken. Voor mensen die helemaal niet kunnen werken, blijft er een sociaal vangnet in de vorm van
        een bijstandsuitkering. Gemeenten zijn al verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wwb en de Wsw.
        De Wajongers zijn een nieuwe doelgroep voor gemeenten. Vanaf 1 januari 2015 moeten
        gemeenten ervoor zorgen dat mensen werk krijgen en het inkomen aanvullen als mensen
        niet (geheel) het minimumloon verdienen.
        In het sociaal akkoord (11 april 2013) is afgesproken dat er 35 arbeidsmarktregio’s komen.
        Binnen deze arbeidsmarktregio’s werken straks twee bemiddelingsorganisaties:
        •    Werkpleinen voor de bemiddeling van werk naar werk en voor mensen met een WW 13- of
             Wwb 14-uitkering en NUG 15gers-doelgroepen
             Op de 35 werkpleinen moeten regionale werkgevers en vakbondsbestuurders samen met de
             wethouders van betrokken gemeenten een regionaal arbeidsmarktbeleid tot stand brengen.
        •    Werkbedrijven voor alle mensen met een functiebeperking
             Gemeenten hebben de lead bij de totstandkoming van deze bedrijven. De leiding daarvan delen ze
             met werkgevers, werknemers en het UWV. De werkbedrijven worden op een commerciële manier
             geleid. Werkgevers financieren mee. Het regionaal werkbedrijf heeft drie functies:
        13
                 WW:     Werkloosheidswet.
        14
                 Wwb:    Wet werk en bijstand.
        15
                 NUG:    Niet uitkeringsgerechtigden.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  18
                                                                 119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
            •   Poortwachter: Mensen die geen werk hebben, geen recht hebben op een WW- of Wajong
                uitkering en niet op eigen kracht een baan vinden, gaan naar het regionale werkbedrijf. Daar
                wordt gekeken of en hoe deze mensen hulp nodig hebben. De hulp kan inhouden dat mensen
                worden bemiddeld door het werkbedrijf. Maar het kan ook betekenen dat het werkbedrijf
                doorverwijst. Uitgangspunt is dat wordt uitgegaan van wat mensen kunnen.
            •   Bemiddelaar: Het regionale werkbedrijf gaat mensen bemiddelen; zoveel mogelijk naar werk,
                maar zo nodig naar ondersteuning. In sommige gevallen biedt het werkbedrijf de
                ondersteuning (bijvoorbeeld leerwerkplekken) en soms verwijst zij door naar een andere
                instelling (bijvoorbeeld voor arbeidsmatige dagbesteding).
            •   Werkgevers benaderen: Het regionale werkbedrijf is straks dé organisatie die werkgevers gaat
                benaderen. Op dit moment doet elke gemeente dat nog afzonderlijk.
        Verder komen er drie nieuwe landelijke instanties: het UWV fuseert met het CIZ 16 voor objectieve
        keuring van arbeidsgeschiktheid. Er komt een landelijke organisatie voor het doelmatig en rechtmatig
        verzorgen van uitkeringen. En er komt een nog niet nader omschreven landelijke organisatie die
        toetst. Het kabinet werkt deze voorstellen samen met de VNG en de sociale partners verder uit.
        De Participatiewet ligt voor advies bij de Raad van State. Het is de verwachting dat het voorstel voor
        de Participatiewet in november door de Tweede Kamer wordt behandeld.
        PARTICIPATIEWET IN DE GEMEENTERAAD VAN NIJMEGEN IN 2012 EN 2012:
        In de volgende tabel is aangegeven wanneer en hoe de voorbereiding op de Participatiewet in 2012 en
        2013 in de gemeenteraad aan de orde geweest. De tabel kent twee kolommen:
        •   PA:
            In de kolom PA is aangegeven op welke Politieke Avond de Participatiewet 17 aan de orde was.
        •   Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel:
            In deze kolom is het onderwerp van de brief of de naam van het raadsvoorstel opgenomen. Indien
            deze niet voor zich spreekt is een korte toelichting opgenomen in een voetnoot. Indien aan de orde
            is het besluit van de raad aangegeven.
        16
                CIZ: Centrum Indicatiestelling Zorg.
        17
                De hits zijn gebaseerd op het zoeken met ‘werkbedrijf’ en ‘werkplein’ in het Bestuurlijk Informatie
                Systeem.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               19
                                                              120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        PA                    Onderwerp brief / Naam raadsvoorstel + tekst samenvatting:
        26 juni 2013          Brief:          Update nieuw werkbedrijf
                              Raadsbesluit:   Voor kennisgeving aangenomen
        29 mei 2013           Brief:          Regionale brief aan Minister Plasterk
                              Raadsbesluit:   Besproken tijdens PA 29 mei
                              Brief:          Impact Sociaal Akkoord op het nieuwe werkbedrijf
                              Raadsbesluit:   Voor kennisgeving aangenomen
        20 mrt 2013           Brief:          Wensen en bedenkingen van de raad t.a.v. Nieuw Regionaal
                                              Werkbedrijf (brief van raad aan college in reactie op Nieuwe regionale
                                              werkbedrijf (positionering, functies en voorkeursvariant))
                              Raadsbesluit:   Conform voorstel vastgesteld
        5 sept. 2012          Brief:           Aanbieding van de Voortgangsnotitie Richtinggevende standpunten
                                               over de regionale samenwerking op het domein werk in de regio
                                               Nijmegen e.o.
                              Raadsbesluit:    Bespreken tijdens PA 19 september (is gebeurd).
        MEER WETEN OVER DE PARTICIPATIEWET?
        Interessante websites:
        •   www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/re-integratie/participatiewet-bevordert-re-integratie
            Op deze pagina van de website van het rijk zijn de hoofdpunten van de Participatiewet
            opgenomen. Tevens staan er relevante documenten en publicaties op.
        •   www.vng.nl
            Op de website van de VNG zijn voor alle transities in het sociale domein (jeugdzorg, AWBZ en
            Participatiewet) afzonderlijke pagina’s opgenomen. Met de informatie op de pagina over de
            Participatiewet (http://www.vng.nl/onderwerpenindex/sociale-zaken/participatiewet) ondersteunt
            de VNG gemeentes bij het oppakken van zijn nieuwe taken op het gebied van de Participatiewet.
            Op de pagina is actuele informatie opgenomen, ledenbrieven, brieven aan het parlement en
            brieven aan het kabinet. Ook zijn praktijkvoorbeelden opgenomen. Op de site van de VNG is ook
            een thema-pagina opgenomen waarop wordt ingegaan op de rol van raadsleden bij de
            decentralisaties: http://www.vng.nl/producten-diensten/diensten/raadsleden-decentralisaties. Per
            decentralisatie is een thema-blad opgenomen; ook is er een thema-blad over de samenhang
            tussen de decentralisaties.
        •   http://www.binnenlandsbestuur.nl/dossier-participatiewet
            Op deze pagina op de website van Binnenlands Bestuur zijn eerder verschenen artikelen over de
            Participatiewet bij elkaar gebracht.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              20
                                                             121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        •    www.divosa.nl
             Divosa is de Nederlandse vereniging van gemeentelijke managers op het terrein van participatie,
             werk en inkomen. Op de site is over al deze zaken – en de decentralisaties - veel informatie te
             vinden.
        •    www.transitieregionijmegen.nl
             Website van de samenwerkende gemeentes in de regio Nijmegen over de transities in het sociale
             domein: de Participatiewet, de AWBZ, de jeugdzorg en passend onderwijs. Op de website staat
             algemene informatie, maar vooral informatie over de stand van zaken en ontwikkelingen in de
             regio Nijmegen. Op de site zijn veel stukken te vinden die in de gemeenteraden aan de orde
             komen of al door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Ook zijn er nieuwsbrieven te vinden op de
             website.
        Speciale twitter-accounts:
        Hieronder is een aantal twitter-accounts op een rij gezet dat gericht is op de Participatiewet. De
        beschrijving van het account is steeds van de hand van de ‘twitteraar’.
        •    @ParticipatieSZW               Berichten van het Ministerie van SZW 18 over de ontwikkelingen rond de
                                            Participatiewet.
        •    @VNGparticipatie               Hier twittert de VNG over de Participatiewet.
        En verder:
        Het Centraal Plan Bureau (CPB) heeft een globale inventarisatie gemaakt van de financiële kansen en
        risico’s van de drie grote decentralisaties: de Jeugdwet, de overheveling van zorgtaken van de AWBZ
        naar de Wmo en de Participatiewet. Dit is gebeurd op verzoek van de ministeries van Binnenlandse
        Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Financiën en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
        De inventarisatie is voorlopig en globaal, aangezien de financiële invulling van de decentralisaties, die
        per 1 januari 2015 hun beslag moeten krijgen, nog onbekend is. Net als de budgetverdeelmodellen en
        de juridische en beleidsmatige randvoorwaarden. Op basis van deze inventarisatie onderscheidt het
        CPB in haar rapport van 4 september 2013 een aantal kansen en risico’s:
        http://www.cpb.nl/publicatie/decentralisaties-in-het-sociaal-domein. De inventarisatie was het eerste
        product van het CPB-onderzoeksprogramma decentralisaties, dat is gestart op verzoek van het
        Ministerie van BZK, het Ministerie van Financiën en de VNG. Het onderzoek loopt tot 2017.
        18
                 SZW: Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 21
                                                                122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        4.4      PASSEND ONDERWIJS
        KORTE TOELICHTING
        Kinderen met een handicap of gedragsproblemen hebben recht op een passende onderwijsplek. Dat
        kan nu in het speciaal onderwijs of met extra begeleiding op een gewone school. Vanaf 1 augustus
        2014 komt er een nieuw stelsel voor passend onderwijs. Dit verplicht scholen een passende
        onderwijsplek te bieden aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Scholen
        krijgen een zorgplicht.
        Om elk kind een passende onderwijsplek te bieden wordt de samenwerking tussen scholen gewijzigd.
        Met de invoering van passend onderwijs gaan alle scholen in één regio (met uitzondering van scholen
        in cluster 1 en 2) deel uitmaken van een samenwerkingsverband. Het aantal samenwerkingsverbanden
        wordt daarmee teruggebracht van 350 naar 150: 76 in het primair onderwijs en 74 in het voortgezet
        onderwijs. In het primair onderwijs bestaat het samenwerkingsverband uit de reguliere basisscholen,
        sbo-scholen, en de scholen voor so van de clusters 3 en 4. In het voortgezet onderwijs bestaat het
        samenwerkingsverband uit het reguliere onderwijs, waaronder praktijkonderwijs, en de scholen voor
        vso. Alle scholen zijn aangesloten, dus ook de scholen voor havo en vwo in het voortgezet onderwijs.
        Sommige scholen bestaan uit meerdere vestigingen. Het bestuur van de school is voor alle vestigingen
        aangesloten bij het samenwerkingsverband waarin de vestigingen liggen. Het is dus mogelijk dat een
        schoolbestuur bij meerdere samenwerkingsverbanden is aangesloten. De regio-indeling van de
        samenwerkingsverbanden is sinds 2013 in werking. In voorliggende quick scan is een apart hoofdstuk
        (6) opgenomen over regionale samenwerking (welke gemeenten nemen deel in welke
        samenwerkingsverbanden).
        Het samenwerkingsverband maakt onder meer afspraken over welke begeleiding de reguliere scholen
        bieden, welke kinderen een plek krijgen in het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so 19) en over de
        verdeling van de ondersteuningsmiddelen. Het samenwerkingsverband krijgt de middelen voor de
        lichte en zware ondersteuning in het onderwijs. Samenwerkingsverbanden kunnen de middelen
        inzetten op een manier die aansluit bij de eigen situatie. Een deel van de middelen gaat naar het
        (v)so, op basis van het aantal kinderen dat in het (v)so wordt geplaatst. De besturen van de
        samenwerkingsverbanden moeten in een ondersteuningsplan aangeven hoe ze de middelen voor extra
        ondersteuning inzetten. Het ondersteuningsplan is primair een verantwoordelijkheid van de
        schoolbesturen. In verband met de raakvlakken met het gemeentelijk beleid heeft de wetgever wel
        een rol weggelegd voor de gemeenten. Daarbij gaat het om leerplicht, voortijdig schoolverlaten,
        leerlingenvervoer, onderwijshuisvesting en de taken die de gemeenten krijgen in het kader van de
        transitie van de jeugdzorg. De samenwerkingsverbanden van de scholen moeten voor maart 2014 ‘op
        overeenstemming gericht overleg’ gevoerd hebben met de gemeenten voordat zij het
        19
                 (v)so:  (voortgezet) speciaal onderwijs.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               22
                                                              123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        ondersteuningsplan ter goedkeuring voorleggen aan de Onderwijsinspectie (voorjaar 2014). De
        gemeenten hebben geen instemmingsrecht over de ondersteuningsplannen. In verband met de
        omvang van de regio hebben de schoolbesturen in de regio Nijmegen de gemeente Nijmegen gevraagd
        het initiatief te nemen om het overleg over het gemeentelijke standpunt over de
        ondersteuningsplannen te coördineren. De portefeuillehouders Onderwijs en Zorg & Welzijn hebben
        daartoe regelmatig bestuurlijk overleg met de betrokken schoolbesturen en gemeenten.
        De invoering van passend onderwijs geldt ook voor het middelbaar beroepsonderwijs, maar wordt hier
        anders vormgegeven. Het mbo heeft geen speciaal onderwijs en – vanwege de schaalgrootte van de
        instellingen – ook geen samenwerkingsverbanden. Wel wordt er vanuit gegaan dat zij samenwerken
        met het aanleverend onderwijs en externe partijen die zorg en ondersteuning bieden. Ook al omdat
        met de invoering van passend onderwijs de landelijke indicatiestelling voor leerlinggebonden
        financiering (lgf) wordt afgeschaft. Vanaf dat moment zijn mbo-instellingen zelf verantwoordelijk voor
        het organiseren en vormgeven van hun eigen ondersteuningsaanbod. Ze moeten de extra
        ondersteuning en begeleiding van studenten met een beperking of chronische ziekte vaststellen,
        organiseren en vormgeven. Ook is het de bedoeling dat de instellingen de extra begeleiding en
        ondersteuning verbreden tot alle studenten die een extra ondersteunings- of begeleidingsbehoefte
        hebben. Zij zijn niet verplicht om samen te werken met het voortgezet onderwijs, gemeente, UWV-
        werkpleinen, (jeugd)hulverleningsinstanties en werkgevers, maar dit wordt wel essentieel geacht om
        goed invulling te kunnen geven aan passend onderwijs in het mbo. Het is de verwachting dat de
        meeste mbo instellingen hun interne ondersteuningsstructuur en intakeprocedures opnieuw moeten
        vormgeven.
        MEER WETEN OVER PASSEND ONDERWIJS?
        Interessante websites:
        •   www.regievandezorg.nl
            Website van de regionale projectgroep ‘regie van de zorg’. In 2005 is in Nijmegen een
            projectorganisatie gestart waarin diverse instellingen uit Nijmegen vertegenwoordigd zijn. Het gaat
            daarbij om de gezamenlijke schoolbesturen, de kinderopvang voor 0-4 jaar, welzijnswerk, het
            schoolmaatschappelijk werk, de GGD, de REC’s 20 en de gemeente Nijmegen. Het project heet
            Regie van de Zorg. De betrokken partijen werken samen om het aanbod binnen en buiten de
            kinderopvang en de school zo optimaal mogelijk op elkaar af te stemmen en aan elkaar te
            verbinden. De doelstelling van het project is kinderen verder te brengen in hun ontwikkeling door
            het bieden van goede integrale zorg dichtbij de kinderopvang en de school.
        20
                 REC:     Regionaal Expertise Centrum (zie voor een toelichting bijlage 2 afkortingen en begrippen: cluster x scholen).
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      23
                                                                    124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
           Regie van de Zorg integreert daarbij activiteiten van WSNS 21, Zorg Advies Teams (ZAT’s), Centra
           voor Jeugd & Gezin (CJG), School & Hulp, GOA 22, Open Wijkschool, passend onderwijs en de
           ontwikkelingen in het kader van de Wet op de Expertise Centra (WEC). Regie van de Zorg
           Nijmegen richt zich op kinderen van 0 tot 14 jaar. Voor het project Regie van de Zorg is een
           projectleider aangesteld en is ook een projectgroep ingericht. In de projectgroep zitten
           vertegenwoordigers van het onderwijs, de kinderopvangvoorzieningen en de GGD. Zij zijn samen
           verantwoordelijk voor de procesgang en de afstemming voor de verschillende onderdelen van de
           Regie van de Zorg. Voor het realiseren van de optimale zorg zijn vier werkgroepen ingericht:
           •   Werkgroep 0-6
           •   Werkgroep Schoolinterne zorg
           •   Werkgroep Schoolnabije zorg
           •   Werkgroep Speciale voorzieningen
        •  www.flexcollege.nl
           Op de site van het Samenwerkingsverband VO-ROC (bereikbaar via de site van het FlexCollege) is
           een afzonderlijke pagina opgenomen over passend onderwijs. Daarbij kan gekozen worden voor
           informatie over passend onderwijs in het algemeen en passend onderwijs binnen het
           samenwerkingsverband. Verder is ook nog een toelichting opgenomen op begrippen rond passend
           onderwijs.
        •  www.passendonderwijs.nl
           Zeer uitgebreide website over passend onderwijs. De website is van de hand van het
           informatiepunt passend onderwijs. Dit informatiepunt valt onder de verantwoordelijkheid van het
           Ministerie van OCW 23. Het ministerie werkt voor de informatievoorziening op de website samen
           met onder andere de PO-Raad, de VO-raad, de AOC 24 Raad en de MBO Raad 25. Op de site staat
           uitgebreide informatie over de doelen van passend onderwijs. Tevens zijn praktijkvoorbeelden en
           handreikingen opgenomen, evenals een vraag- en antwoordrubriek.
        •  www.rijksoverheid.nl/passendonderwijs
           Website van het rijk over passend onderwijs. Behalve een toelichting op passend onderwijs voor
           diverse doelgroepen staat er een uitgebreide vraag en antwoordrubriek op de site. Ook is een
           overzicht van relevante documenten en publicaties opgenomen.
        21
               WSNS:      Weer Samen Naar School.
        22
               GOA:       Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid.
        23
               OCW:       Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
        24
               AOC:       Agrarisch Opleidings Centrum.
        25
               In bijlage 1 is een toelichting opgenomen op de PO-, VO-, AOC en MBO-raad.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     24
                                                                    125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        •   www.vng.nl
            Vanwege de raakvlakken tussen passend onderwijs en de transitie van de jeugdzorg (en het
            daaruit voortvloeiende verplichte ‘op overeenstemming gerichte overleg’) is op de website van de
            VNG ook een dossier passend onderwijs opgenomen:
            http://www.vng.nl/onderwerpenindex/onderwijs/passend-onderwijs.
        •   www.transitieregionijmegen.nl
            Website van de samenwerkende gemeentes in de regio Nijmegen over de transities in het sociale
            domein: de Participatiewet, de AWBZ, de jeugdzorg en passend onderwijs. Op de website staat
            algemene informatie, maar vooral informatie over de stand van zaken en ontwikkelingen in de
            regio Nijmegen. Op de site zijn veel stukken te vinden die in de gemeenteraden aan de orde
            komen of al door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Ook zijn er nieuwsbrieven te vinden op de
            website.
        Speciale twitter-accountants
        Hieronder is een aantal twitter-accountants opgenomen dat gericht is op passend onderwijs. De
        beschrijving is steeds van de ‘twitteraar’.
        •   @NieuwsPO:          Het nieuws over Passend Onderwijs op een rijtje!
        •   @ingrado1:          Ingrado is de landelijke brancheorganisatie voor leerplicht en RMC. Ingrado
                                draagt actief bij aan het beschermen van het recht op onderwijs.
        En verder:
        Op 2 juli 2013 heeft de Algemene Rekenkamer een rapport gepubliceerd over passend onderwijs:
        http://www.rekenkamer.nl/Publicaties/Onderzoeksrapporten/Introducties/2013/07/Kunnen_basisschol
        en_passend_onderwijs_aan
        4.5     ACTIEPLAN MBO: FOCUS OP VAKMANSCHAP
        KORTE TOELICHTING
        In februari 2011 heeft de Minister van OCW het Actieplan mbo ‘Focus op Vakmanschap
        2011-2015’ gepresenteerd. Hiermee wil de minister bereiken dat het mbo hoog
        gewaardeerd wordt door studenten, bedrijfsleven en hbo. De belangrijkste maatregelen uit
        het Actieplan (in relatie tot voortijdig schoolverlaten) zijn:
        •     Minimaal 1.000 klokuren onderwijs in het 1e leerjaar van het mbo (dat is nu minimaal 850
              klokuren);
        •     4-jarige opleidingen worden verkort tot 3 jaar;
              Een groot aantal 4-jarige mbo-opleidingen wordt verkort tot 3 jaar. Hierdoor kunnen leerlingen
              uit het vmbo sneller doorstromen via het mbo naar het hbo. Leerlingen krijgen actieve
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             25
                                                            126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
             ondersteuning van mentoren om de studievoortgang in de gaten te houden. Dit voorkomt
             voortijdig schooluitval. Het kabinet wil deze maatregel per 1 januari 2014 invoeren.
        •    Mbo 1 wordt een entreeopleiding;
             Voor jongeren zonder vooropleiding komt er een entreeopleiding. De entreeopleiding komt in de
             plaats van het mbo niveau 1. Het kabinet wil deze maatregel op 1 januari 2014 laten ingaan. Een
             entreeopleiding is gericht op het behalen van een diploma dat toegang biedt tot
             vervolgonderwijs, maar kan ook leiden tot uitstroom naar de arbeidsmarkt. Deze uitstroom naar
             werk wordt niet langer als voortijdig schoolverlaten gekwalificeerd.
        •    Zonder diploma kunnen leerlingen niet naar een mbo 2-opleiding;
             Leerlingen zonder diploma worden niet meer toegelaten tot een mbo 2-opleiding. Hiervoor is een
             diploma voortgezet onderwijs nodig of een diploma mbo 1 (in de toekomst een entreeopleiding).
             Het kabinet streeft er naar deze maatregel op 1 januari 2014 in te laten gaan.
        •    Vereenvoudiging van de kwalificatiestructuur;
             De komende 3 jaar wordt de kwalificatiestructuur van het mbo herzien. Door meer kwalificaties
             te bundelen, moeten opleidingen ontstaan die rekening houden met de behoeften van het
             bedrijfsleven.
        •    Individuele afspraken met mbo-scholen die kunnen leiden tot een beloning voor goede
             prestaties;
        •    Centralisatie van voortgezet algemeen volwassenonderwijs (vavo).
             Opleidingen voor voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) zijn ondergebracht bij mbo-
             instellingen. Het vavo is in principe bedoeld voor mensen vanaf 18 jaar die alsnog een diploma in
             het voortgezet onderwijs willen halen. In bepaalde gevallen kunnen ook 16- en 17- jarigen een
             opleiding in het vavo volgen. De vavo-deelnemers krijgen hierdoor alsnog de kans om
             gediplomeerd op de arbeidsmarkt te komen of door te stromen naar vervolgonderwijs.
        MEER WETEN OVER HET ACTIEPLAN MBO?
        Interessante websites:
        •  www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/middelbaar-beroepsonderwijs
        •  www.mbo15.nl
           Website van het Programmamanagement MBO15 26. Op de site is uitgebreide informatie
           opgenomen over de maatregelen uit Focus op vakmanschap en de thema’s (macro)doelmatigheid
           en professionalisering.
        26
               Ter ondersteuning van de scholen heeft de Minister in juli 2011 het Programmamanagement MBO15
               ingesteld. De opdracht: lever een aanwijsbare bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen van het
               Actieplan MBO. In 2012 heeft de Minister van OCW MBO15 vervolgens gevraagd ook de ondersteuning te
               verzorgen op de thema’s (macro)doelmatigheid en professionalisering van docenten, managers en human
               resources management.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              26
                                                             127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        • www.mboraad.nl
        • www.focusopvakmanschap.blogspot.nl
          Website van onderwijsadviesbureau Dekkers over het actieplan mbo 'Focus op Vakmanschap'. Op
          deze site staat onder meer een helder overzicht van de voortgang en ontwikkelingen aan de hand
          van publicaties, brieven en documenten. Uit die stukken zijn steeds relevante passages gehaald,
          zodat ook scannend lezend snel een goede indruk ontstaat van de stand van zaken.
                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                          27
                                                         128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        5.        BETROKKEN PARTIJEN
        Een sterke ondersteuningsstructuur in en om het onderwijs is van belang voor onder meer het
        voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten. De scholen zelf spelen daarbij een belangrijke
        rol, maar ook de gemeente en externe instellingen. Zij hebben ieder voor zich, maar ook gezamenlijk,
        (wettelijke) taken en verantwoordelijkheden. In dit hoofdstuk gaan we daar op hoofdlijnen op in. In
        deel III van dit onderzoek gaan we uitgebreid in op de rol die de betrokken partijen in de praktijk
        spelen in de ondersteuningsstructuur.
        De Rekenkamer wil benadrukken dat niet elke partij die een rol speelt of zou kunnen spelen rond
        voortijdig schoolverlaten in dit hoofdstuk aan de orde komt. De reden hiervoor is dat voortijdig
        schoolverlaten in veel gevallen het resultaat is van multiproblematiek en er dus ook veel verschillende
        partijen zijn om te voorkomen dat een jongere voortijdig schoolverlater wordt of die – als hij dat al is -
        hem weer naar school te begeleiden. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan schuldhulpverlening of
        verslavingszorg. Dergelijke partijen zijn hier niet uitgewerkt. Alleen de meest (direct) betrokken
        partijen zijn in dit hoofdstuk opgenomen.
        In dit hoofdstuk is achtereenvolgens ingegaan op de rol en taken van de gemeente, het onderwijs, de
        samenwerkingsverbanden in onderwijs en andere betrokken partijen, met name externe
        zorginstellingen.
        Vsv is in veel gevallen een resultaat van multiproblematiek. Hierdoor is sprake van een groot aantal betrokken
        partijen, met elk hun eigen perspectief, benadering, positie, taken, functies en belangen. Samen vormen zij een
        tamelijk onoverzichtelijk netwerk. Een van de doelen van de drie decentralisaties is om verkokering, versnippering
        en afwentelmechanismen tegen te gaan. Binnen dit netwerk van partijen draagt de gemeente een bijzondere
        verantwoordelijkheid en vervult zij meerdere (wettelijke) rollen, die de komende jaren alleen maar belangrijker
        worden. Dat vergt nu al een goede voorbereiding. Wij adviseren de raad daar alert op te zijn, wanneer invulling
        wordt gegeven aan beleid en uitvoering op het gebied van de drie decentralisaties.
        De GEMEENTE heeft meerdere rollen: die van uitvoerende partij als het gaat om handhaving en
        controle van de Leerplichtwet 27 en de RMC-wetgeving 28, maar ook een stimulerende en coördinerende
        rol waar het gaat om de meer preventieve- en zorgactiviteiten.
        27
                  Het gaat dan om het toezicht op de leerplicht en op de kwalificatieplicht. In het hoofdstuk begrippen is hier een toelichting
                  op gegeven.
        28
                  RMC: Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. In het vervolg van dit hoofdstuk is een uitgebreide toelichting gegeven op de
                  RMC-wetgeving.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                         28
                                                                       129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Met de transities van de jeugdzorg en de AWBZ en de komst van de Participatiewet, worden de taken
        voor de gemeente alleen maar belangrijker. Verder heeft Nijmegen als contactgemeente van de RMC-
        regio een regievoerende rol voor de hele regio.
        Het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet is opgedragen aan burgemeester en
        wethouders. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht één of meerdere
        leerplichtambtenaren aan. Behalve dat de leerplichtambtenaar controleert of de leerplicht wordt
        nageleefd, geeft hij ook voorlichting aan jongeren over het belang van naar schoolgaan en de gevolgen
        van het overtreden van de Leerplichtwet. Als een kind niet meer naar school gaat, omdat het een
        probleem heeft, dan zoekt de leerplichtambtenaar – in overleg met school en ouders – naar een
        oplossing. Ouders en school zijn en blijven echter primair verantwoordelijk voor het kind. De
        Nijmeegse leerplichtambtenaren voeren hun taken deels op de scholen uit, vanuit het idee dat met
        zichtbaarheid, aandacht en het visualiseren van het gezamenlijk belang meer grip op het verzuim
        ontstaat. Op elke school is een x aantal uren per week een leerplichtambtenaar aanwezig. Tevens
        nemen de leerplichtambtenaren deel aan ZorgAdviesteams (ZAT’s). In het primair onderwijs gebeurt
        dat op afroep (omdat de problematiek zelden verzuim is), in het voortgezet onderwijs zit Bureau
        Leerplicht standaard aan tafel (omdat verzuim hier vaker voorkomt en dat vaak een voorbode is van
        uitval of uiteindelijk voortijdig schoolverlaten). Bij het ROC neemt Bureau leerplicht niet meer deel
        aan het ZAT. De reden hiervoor is dat het ZAT op het ROC het sluitstuk is van een proces (terwijl het
        ZAT bij het voortgezet onderwijs een preventieve insteek heeft); daardoor wordt zelden een leerling
        met verzuimproblematiek in het ZAT besproken. Behalve de gemeente hebben ook de scholen en
        ouders verplichtingen in het kader van de Leerplichtwet. Ouders zijn verplicht hun kind(eren) in
        te schrijven op een school en er voor te zorgen dat zij daadwerkelijk naar school gaan. Ouders en
        jongeren vanaf 12 jaar riskeren een boete als kinderen niet naar school gaan en/of niet op een school
        staan ingeschreven. Jongeren kunnen ook een leerstraf of een taakstraf krijgen. Scholen zijn verplicht
        om niet geoorloofd verzuim en regelmatig terugkerend verzuim van leerlingen te melden. In overleg
        tussen gemeenten en scholen zijn in de regio Nijmegen verzuimprotocollen opgesteld voor het primair-
        en voortgezet onderwijs en voor het middelbaar beroepsonderwijs. Hierin zijn onder meer afspraken
        gemaakt over hoe gehandeld wordt door de scholen en de gemeente bij verzuim.
        Voor de aanpak van voortijdig schoolverlaten is Nederland verdeeld in 39 zogenaamde
        Regionale Meld- en Coördinatie-regio’s (RMC-regio’s). De kerntaken van de RMC-regio’s zijn:
        •   Een sluitende melding en registratie, doorverwijzing en herplaatsing van vsv’ers;
        •   Het bevorderen van een goede samenwerking tussen alle partijen in de regio die te maken hebben
            met jongeren tot 23 jaar;
        •   Het realiseren van een sluitende aanpak met een zo goed mogelijk traject-op-maat voor de
            jongere die extra zorg nodig heeft.
        Om deze kerntaken uit te voeren is per regio een contact/regiegemeente aangewezen. Deze
        gemeente is de coördinator in een regionaal samenwerkingsverband van overheid, onderwijs,
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                               29
                                                              130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        jeugdzorg, justitie en arbeid. Deze gemeente is tevens de contactgemeente en eerste
        aanspreekpunt voor het rijk. Nijmegen is de contact/regiegemeente van de RMC-regio
        Arnhem/Nijmegen. In de praktijk wordt gewerkt in twee subregio’s en functioneert Arnhem als
        contactgemeente voor de subregio Arnhem (10 gemeenten) en Nijmegen voor de subregio
        Nijmegen (8 gemeenten). De subregio Arnhem bestaat uit de gemeenten Arnhem, Duiven,
        Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort en Zevenaar. De
        subregio Nijmegen bestaat uit de gemeenten Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen
        aan de Rijn, Mook en Middelaar, Nijmegen, Ubbergen en Wijchen.
        De Leerplichtwet is het wettelijk kader voor jongeren met een leerplicht of kwalificatieplicht. Sinds
        2002 is de RMC-wetgeving het wettelijk kader voor de vsv’ers waarop de Leerplichtwet niet
        meer van toepassing is. De term ‘RMC-wetgeving’ is een verzamelnaam voor artikelen over
        voortijdig schoolverlaten uit verschillende onderwijswetten. De gemeente heeft volgens de RMC-
        wetgeving een wettelijke verantwoordelijkheid voor het bestrijden van voortijdig schoolverlaten. De
        SCHOLEN zijn wettelijk verplicht om jong volwassen (de 18-plussers) die voortijdig
        uitvallen te melden bij de woongemeente van de uitvaller. De GEMEENTE heeft de volgende
        wettelijke taken:
        •   het college van B&W draagt zorg voor de registratie van de gegevens die de school (het bevoegd
            gezag) meldt over voortijdige schoolverlaters in de leeftijd van 18 tot 23 jaar; (art. 118h lid 1 Wet
            op het voortgezet onderwijs (WVO))
        •   het college van B&W draagt zorg voor een systeem van doorverwijzing naar onderwijs of
            arbeidsmarkt van de voortijdige schoolverlaters (art. 118h lid 1 WVO). In de regio Nijmegen wordt
            deze taak uitgevoerd door het regionaal Jongerenloket.
        •   het college van B&W draagt zorg voor het onderhoud van het systeem van doorverwijzing (art.
            118h lid 1 WVO);
        •   het college van B&W werkt binnen een vastgestelde regio samen met andere colleges van B&W
            om de taken van registratie, doorverwijzing en onderhoud te vervullen (art. 118h lid 2 WVO).
        •   het college van B&W maakt via de regio afspraken met scholen en organisaties die betrokken zijn
            bij het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten (art. 118h lid 2 WVO);
        •   de colleges van burgemeester en wethouders in een regio wijzen uit hun midden een
            contactgemeente aan (art. 118h lid 3 WVO).
        •   het college van B&W van Nijmegen vervult als contactgemeente coördinerende taken met het
            oog op het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten 29. In dat verband:
            •    maakt het college afspraken met scholen, instellingen en organisaties over de inzet en
                 verantwoordelijkheid bij het voorkomen en bestrijden van voortijdig schoolverlaten;
            •    draagt zij zorg voor de totstandkoming van een regionaal netwerk van die scholen,
                 instellingen en organisaties;
        29
                 Het college van B&W van Arnhem vervult deze coördinerende taken voor de subregio Arnhem.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    30
                                                                   131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
            •   organiseert en coördineert zij de melding, registratie en doorverwijzing van voortijdige
                schoolverlaters van 18 – 23 jaar (art. 118h lid 3 WVO).
        •   Ter tegemoetkoming in de kosten van de uitvoering van de gemeentelijke taken stelt de minister
            van OCW jaarlijks middelen beschikbaar via een specifieke uitkering aan de contactgemeente.
            Deze uitkering heeft betrekking op het daarop volgende kalenderjaar. (art. 118h lid 5 WVO);
        •   De contactgemeente draagt er zorg voor dat de colleges van burgemeester en wethouders in de
            regio gebruik kunnen maken van de instrumenten die met behulp van deze uitkering zijn
            verwezenlijkt. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gegeven voor de
            berekening en betaling van de uitkering (art. 118h lid 5 WVO);
        •   De gemeenteraden in een regio stellen streefcijfers vast voor de in die regio te behalen
            resultaten (art. 118h lid 7 WVO);
        •   Burgemeester en wethouders van de contactgemeente stellen mede namens de andere gemeenten
            in de regio jaarlijks een effectrapportage vast waarin zowel de streefcijfers als de bereikte
            resultaten zijn aangegeven en waarin afwijkingen worden toegelicht (art. 118h lid 7 WVO).
        De Minister van OCW heeft in alle 39 RMC-regio’s CONVENANTEN afgesloten met
        contactgemeenten en onderwijsinstellingen in het voortgezet onderwijs en het
        middelbaar beroepsonderwijs. De eerste convenantsperiode is inmiddels afgelopen. Het doel
        was in de periode schooljaar 2007/2008 tot en met schooljaar 2011/2012 een reductie van 40%
        van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters te realiseren ten opzichte van het aantal voortijdig
        schoolverlaters in het schooljaar 2005/2006. Het accent lag op de preventie van voortijdig
        schoolverlaten. In de nieuwe convenantsperiode beogen de partijen landelijk een maximum van
        25.000 nieuwe voortijdig schoolverlaters in 2016. Er is geen doelstelling meer geformuleerd in te
        realiseren reductie, maar per onderwijsniveau zijn normen en streefcijfers 30 over het maximum
        aantal vsv’ers geformuleerd.
        30
                Een onderwijsinstelling die het vsv-convenant heeft ondertekend, ontvangt een prestatiesubsidie als aan de norm wordt
                voldaan (naast de vaste bijdrage die bedoeld is voor de vsv-aanpak);
                Om het landelijk aantal van maximaal 25.000 vsv’ers te realiseren, dient aan de streefwaarde te worden voldaan.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                       31
                                                                     132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Schooljaar            vo           Vmbo        Havo / Vwo         mbo-1         mbo-2         mbo-3/4
                          onderbouw     bovenbouw      bovenbouw
        Norm
        2012/2013           1,0%           4,0%            0,5%           32,5%         13,5%          4,25%
        2013/2014           1,0%           0,5%            0,5%           27,5%         11,5%          3,50%
        2014/2015           1,0%           0,5%            0,5%           22,5%         10,0%          2,75%
        Streefwaarde
        2014/2015           0,2%           0,1%            0,1%           22,5%         10,0%          2,75%
        Binnen de gemeente Nijmegen zijn meerdere portefeuillehouders en afdelingen betrokken
        bij de uitvoering van het convenant. Verantwoordelijk voor de gemeentelijke taken op het gebied
        van voortijdig schoolverlaten sec is de portefeuillehouder onderwijs. Er zijn belangrijke raakvlakken
        met de portefeuilles zorg en werk&inkomen. Met de ondersteuningsstructuren op scholen en een goede
        samenhang tussen die ondersteuningsstructuren en de zorgstructuren van externe instellingen, moet
        zoveel mogelijk worden voorkomen dat leerlingen uitvallen en voortijdig schoolverlater worden. Voor
        leerlingen die toch de school verlaten zonder startkwalificatie is het van belang dat zij zo snel mogelijk
        weer naar school of aan het werk gaan. Binnen de gemeentelijke begroting zijn deze taken en
        verantwoordelijkheden verdeeld over drie programma’s: Onderwijs, Zorg&Welzijn en Werk&Inkomen.
        De ambtelijke organisatie van de gemeente Nijmegen wordt op twee manieren aangestuurd:
        1. Lijnmanagement
            Sinds 1 januari 2012 bestaat de ambtelijke organisatie van de gemeente Nijmegen uit een
            directieraad (4 directeuren, waarvan de gemeentesecretaris er één is) en zevenentwintig
            afdelingen. Aan elke directeur zijn meerdere afdelingen gekoppeld. Alle afdelingen worden
            aangestuurd door een afdelingshoofd. Veel afdelingen zijn weer georganiseerd in kleinere
            eenheden: bureaus. De meeste bureaus worden aangestuurd door een bureauhoofd.
        2. Programmamanagement
            Naast deze sturing via hiërarchische lijnen kent de gemeente Nijmegen programmasturing. Elk
            programma uit de begroting wordt aangestuurd door een programmamanager; aan elk programma
            uit de begroting is tevens één van de directeuren gekoppeld. Veel programmamanagers zijn tevens
            afdelings- of bureauhoofd.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             32
                                                            133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        De afdelingen / bureaus die het meest direct betrokken zijn bij (de uitvoering van) het vsv beleid zijn:
        •   Afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling
            Binnen de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling richt Bureau Beleidsontwikkeling zich op het
            ontwikkelen van beleid op de terreinen Werk & Inkomen, Zorg & Welzijn, Onderwijs, Jeugd,
            Maatschappelijke opvang, Cultuur, Integratie & Emancipatie, Sport, Wijkaccomodaties,
            Speelvoorzieningen en gemeentelijke heffingen. De gemeentelijke RMC-coördinator is werkzaam
            binnen Bureau Beleidsontwikkeling.
        •   Afdeling Werk
            Bureau Leerplicht en het regionale Jongerenloket zijn organisatorisch ondergebracht bij de
            afdeling Werk. Bureau Leerplicht voert de Leerplichtwet uit. Een belangrijke taak in dat kader is
            het toezien op de naleving van de leer- en kwalificatieplicht 31. Bij het regionale Jongerenloket
            worden alle leerlingen aangemeld die hun school verlaten zonder startkwalificatie. Het regionale
            Jongerenloket begeleidt jongeren die dat nodig hebben terug naar school of naar werk 32 en als dat
            niet lukt naar inkomen. Voordat het regionale Jongerenloket werd opgericht, voerde het RMC-
            Trajectbureau een deel van deze taken uit. Het RMC-Trajectbureau is nu gesitueerd binnen het
            ROC (en wordt deels ook gefinancierd door het ROC) en houdt zich bezig met verzuimbegeleiding
            binnen het ROC. Een aantal medewerkers van het RMC-Trajectbureau is gedetacheerd bij het
            regionale Jongerenloket, zij richten zich vooral op de begeleiding van jongeren terug naar het
            onderwijs. In de Perspectiefnota 2014 is aangekondigd dat met ingang van 2014 een efficiency-
            taakstelling van € 100.000,00 wordt gerealiseerd op de uitvoering van de leerplicht-, RMC- en
            Jongerenloketfunctie.
        Het ONDERWIJS heeft de wettelijke taak om goed onderwijs te bieden en heeft hierbij met
        name een kwalificerende functie. De school dient leerlingen voor te bereiden op vervolgonderwijs en/of
        toekomstige arbeid door de daarvoor benodigde kennis en vaardigheden over te dragen. Scholen
        vervullen daarnaast een socialiserende functie: zij bereiden leerlingen voor op deelname aan de
        samenleving, door hen te vormen in waarden, normen en attitudes die daarvoor nodig zijn.
        Scholen zijn verder verplicht zorg te organiseren voor leerlingen die dat nodig hebben. De
        wijze waarop zij dat doen dient te worden vastgelegd in de schoolgids, het schoolplan en het
        zorgplan 33. Deze documenten moeten scholen aan de Inspectie van het Onderwijs sturen. Er zijn geen
        31
                Hiervoor is een uitgebreidere toelichting opgenomen op de taken van Bureau Leerplicht. Bureau Leerplicht van de
                gemeente Nijmegen voert de Leerplichtwet uit voor de gemeenten Nijmegen, Ubbergen, Millingen aan de Rijn en
                Groesbeek. Het toezien op de naleving van de kwalificatieplicht voert Bureau Leerplicht uit voor alle gemeenten in de
                RMC-subsregio Nijmegen.
        32
                Voor alle jongeren die worden aangemeld wordt als eerste nagegaan of zij begeleiding nodig hebben. In de meeste
                gevallen blijkt dat niet het geval, omdat zij bijvoorbeeld al weer aan een opleiding zijn begonnen, aan het werk zijn, of
                recht blijken te hebben op een Wajonguitkering. In deel II (cijfers in perspectief) van dit onderzoek heeft de Rekenkamer
                hier een uitgebreide toelichting op gegeven.
        33
                In elk document moeten weer net andere aspecten van de zorg worden opgenomen; het voert te ver dat op deze plaats
                uit te werken.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                         33
                                                                       134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        wettelijke verplichtingen over de wijze waarop de ondersteuningsstructuur wordt ingericht. Wel heeft
        het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) in 2010 landelijke kwaliteitskaders opgesteld voor de aansluiting
        tussen de ondersteuningsstructuur in het onderwijs en de jeugdzorgketen. Volgens de criteria van het
        NJI moet elke school in ieder geval een intern zorgteam en een ZAT (met ook vertegenwoordigers van
        externe instellingen) hebben. Het vierde kabinet Balkenende was voornemens om over te gaan tot de
        wettelijke borging van ‘zorg in en om de school’. Voor het wetsvoorstel ‘zorg in en om de school’ is
        echter de Wet op het passend onderwijs in de plaats gekomen. De verplichting tot het hebben van een
        ZAT is niet opgenomen in deze wet. Wel zijn de samenwerkingsverbanden po en vo volgens de Wet op
        het passend onderwijs verplicht om afspraken te maken met gemeenten over het afstemmen van
        onderwijs, jeugdzorg en andere taken. Die verplichting geldt niet voor het mbo; uitgangspunt is wel
        dat zij die samenwerking zoeken (zie ook hoofdstuk 4 Ontwikkelingen).
        SAMENWERKINGSVERBANDEN
        De scholen in het primair onderwijs werken met elkaar samen in de Stichting Weer Samen
        naar School (WSNS). Het voortgezet onderwijs en het ROC werken samen in het
        Samenwerkingsverband VO – ROC. Beide samenwerkingsverbanden ontwikkelen (wettelijk
        verplicht) beleid en maatregelen en voeren projecten en experimenten uit die onder meer gericht zijn
        op de verdere verbetering van de ondersteuningsstructuur op scholen. Samenwerkingsverbanden
        moeten eens in de vier jaar een zorgplan vaststellen en dit naar de Inspectie van het Onderwijs
        sturen. In het zorgplan moet volgens de Inspectie onder andere zijn opgenomen:
        •   de wijze waarop een samenhangend geheel aan zorgvoorzieningen binnen en tussen de scholen in
            het samenwerkingsverband wordt gerealiseerd;
        •   de zorgprofielen van de scholen in het samenwerkingsverband;
        •   de procedure en criteria voor toewijzing, verdeling en besteding van zorgmiddelen en
            zorgvoorzieningen;
        •   de procedure voor plaatsing van leerlingen op het (v)so;
        •   de manier waarop aan ouders informatie wordt verstrekt over de zorgvoorzieningen.
        De zorgplannnen van de samenwerkingsverbanden vormen de basis voor de zorgplannen van de
        afzonderlijke scholen.
        ANDERE BELANGRIJKE PARTIJEN in de ondersteuningsstructuur rond scholen zijn:
        •   Schoolmaatschappelijk werk
            Op elke school is schoolmaatschappelijk werk (SMW) beschikbaar. De schoolbesturen in het
            primair en voortgezet onderwijs ontvangen hiervoor subsidie van de gemeente. Het po huurt
            SMW’ers van het NIM 34 in, in het vo worden (in de regel) eigen SMW’ers aangenomen. Als norm
            geldt voor het po: minimaal 2 uur per week per schoollocatie, daarnaast verdeling op basis van
            achterstandscholen. De norm in het vo is: minimaal 4 uur per week per schoollocatie, daarnaast
        34
                 NIM:    Nijmeegse Instelling voor Maatschappelijk Werk.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    34
                                                                   135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
           verdeling op basis van 3- en 4 vmbo leerlingen en lwoo-leerlingen. Het SMW op het ROC wordt
           gefinancierd vanuit rijks- en eigen middelen. Het ROC heeft eigen SMW’ers in dienst. Wanneer
           leerkrachten, ouders of anderen vragen hebben over een kind of zich zorgen maken dan
           kunnen zij bij de SMW’er terecht. De SMW’er helpt en ondersteunt bij vragen over kinderen en
           opvoeden. Het gaat dan om zaken zoals opvallend gedrag, pesten of gepest worden, onzekerheid,
           faalangst of problemen thuis. Naast het bieden van begeleiding en het ondersteunen en adviseren
           van docenten, nemen de SMW’ers deel aan het ZAT.
        •  GGD Gelderland Zuid
           De afdeling jeugdgezondheidszorg van de GGD volgt alle 0 tot 19 jarigen in hun ontwikkelingen.
           Dat gebeurt deels op school. Elke school heeft een vaste schoolarts en sociaal
           verpleegkundige. Zij controleren de kinderen op een aantal vaste momenten tijdens hun
           schoolloopbaan. Daarnaast hebben zij open inloop spreekuren. Ook bestaat de mogelijkheid dat
           scholen (naast de ouders of de arts of verpleegkundige zelf) verzoeken om een kind buiten de
           reguliere schoolartsbezoeken tijdens de schoolloopbaan te controleren. Veelvuldig verzuim kan
           hiervoor bijvoorbeeld een reden zijn. De vraag aan de schoolarts is dan om na te gaan of hier
           medische oorzaken voor zijn. De schoolarts en/of sociaal verpleegkundige van de GGD nemen ook
           deel aan de ZAT’s.
        •  Bureau Jeugd Zorg
           In de Wet op de Jeugdzorg (2005) is vastgelegd dat Bureau Jeugdzorg (BJZ) de toegangspoort is
           voor de gehele jeugdzorg. De wettelijke taken van BJZ zijn indicatiestelling, uitvoering van de
           taken van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en uitvoering van de
           jeugdbescherming en jeugdreclassering. In relatie tot de ondersteuningsstructuur op
           scholen heeft de betrokkenheid van BJZ meestal te maken met (ernstige) problemen in
           een gezin. BJZ biedt daarbij zelf hulp, of verwijst door (bijvoorbeeld naar de verslavingszorg of
           een psycholoog). BJZ is één van de partijen die deelneemt aan de ZAT’s.
        Verder hebben de scholen contact met diverse andere instellingen op het gebied van
        onderwijs, zorg en welzijn (en ook met particuliere aanbieders op deze terreinen). Het gaat dan
        onder meer om (op alfabetische volgorde):
        •  Centrum voor Jeugd en Gezin: het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) verricht taken in het kader
           van de preventieve zorg door de gemeente op grond van de Wmo. In het CJG werken verschillende
           organisaties samen om ouders en kinderen te helpen, waaronder de gemeente Nijmegen, KION,
           GGD Regio Nijmegen, Bureau Jeugdzorg, Tandem Welzijn, NIM Maatschappelijk Werk, MEE
           Gelderse Poort, Inter-lokaal, ROC Nijmegen en de scholen in het primair en voortgezet onderwijs.
           Als het nodig is, zorgt het team dat ouders en kinderen snel de juiste hulp krijgen,
           zonder te worden doorverwezen van de een naar de ander. Daarbij wijst het CJG één
           iemand aan die aanspreekpunt is, deze persoon zorgt ervoor dat het betreffende gezin of de
           betreffende jongere goed begeleid wordt en dat alle hulp op elkaar wordt afgestemd. Het Centrum
           voor Jeugd en Gezin heeft in Nijmegen drie fysieke lokaties (Noord (in voorzieningenhart De Klif),
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            35
                                                           136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
           West (wijkcentrum Titus Brandsma) en Midden (voorzieningenhart ’t Hert). Op dit moment worden
           de CJG’s ingevoegd in de (op te zetten) stips 35 en sociale wijkteams. Deze teams zijn gericht op
           alle inwoners (dus niet alleen op gezinnen met kinderen).
        •  Entréa: biedt hulp en ondersteuning aan kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar en hun ouders bij
           onderwijs-, opvoedings- en opgroeivragen. Dit doet zij door jeugdzorg, onderwijs en onderzoek te
           combineren.
        •  MEE Gelderse Poort: biedt informatie, advies en ondersteuning aan kinderen, jongeren en
           volwassenen met een lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, visuele en/of auditieve
           beperking, vorm van autisme, chronische ziekte, niet-aangeboren hersenletsel en psychische
           problematiek.
        •  Marant: ondersteunt onder meer scholen op het gebied van leerlingzorg (geven van begeleiding,
           diagnosticeren, behandelen van lichte gedragsproblematiek, trainen van sociale vaardigheden) en
           het professionaliseren van docenten(teams). Marant werkt voor het primair-, voortgezet en
           speciaal onderwijs, maar ook voor overheden, ouders en instellingen die actief zijn in de
           educatieve sector.
        •  Pro Persona Jeugd: behandelt kinderen van 0 tot 14 jaar en jongeren van 14 tot 23 jaar met
           ernstige psychosociale of psychiatrische problemen.
        •  Tandem Welzijn: sinds dit voorjaar werkt een jongerenwerker van Tandem enkele uren per week
           op het FlexCollege ter versterking van de ondersteuningsstructuur voor de leerlingen. Tandem
           verzorgt voor een aantal ZAT’s in het po de organisatie.
        35
                stip: stedelijk informatiepunt; de stips gaan de Centra voor Jeugd en Gezin vervangen.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        36
                                                                      137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        6.       REGIONALE SAMENWERKING
        Voor de aanpak van voortijdig schoolverlaten wordt regionaal samengewerkt in zogenaamde RMC-
        regio’s. De regio-indeling is opgelegd door het rijk. In hoofdstuk 5 ‘Betrokken partijen’ is een
        toelichting gegeven op de taken van de RMC-regio en de deelnemende gemeenten. Ook voor de
        decentralisaties (jeugdzorg, AWBZ, Participatiewet) en passend onderwijs worden gemeenten
        verplicht (op onderdelen) samen te werken. Een toelichting daarop is opgenomen in hoofdstuk 4
        ‘Ontwikkelingen’. Voor passend onderwijs zijn de regio’s voor primair en voortgezet onderwijs ook
        van rijkswege bepaald. Voor de jeugdzorg, de decentralisatie van zorgtaken (AWBZ) naar de
        gemeenten (Wmo) en de Participatiewet, kiezen gemeenten zelf met welke gemeenten ze samen
        werken. Meestal wordt gekozen voor samenwerking met gemeenten waarmee ook al op andere
        terreinen wordt samengewerkt (Wmo, Wsw).
        In de kaartjes op de volgende bladzijden is aangegeven welke gemeenten in de ‘regio Nijmegen’ op
        welke terreinen met elkaar samenwerken.
        Voor het voorkomen en bestrijden van vsv moeten gemeenten samenwerken in zogenaamde RMC-regio’s. Ook
        voor de decentralisaties (jeugdzorg, AWBZ, Participatiewet) en passend onderwijs werken gemeenten verplicht (op
        onderdelen) samen. Die samenwerkingsverbanden zien er allemaal weer net even anders uit. Dit maakt het voor
        de raad lastig om invulling te geven aan zijn kaderstellende en controlerende rol; het risico is groot dat het vrijwel
        onmogelijk wordt om die rollen goed uit te voeren. En dat terwijl bij een terugtredende rijksoverheid de sturing
        van en controle door de gemeenteraad alleen maar belangrijker wordt. In de motie ‘regionale samenwerking
        vanuit raadsperspectief’ die de raad van Nijmegen op 27 juni 2012 aannam is er in voorzien dat het college van
        B&W onder andere hieraan aandacht besteedt bij het doen van voorstellen voor regionalisering.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  37
                                                                138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Kaart 2:  De RMC subregio Nijmegen (blauwgekleurde gemeenten).
                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      38
                                                     139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Kaart 2:  De samenwerkende gemeenten (blauw gekleurd) in de regio Nijmegen voor de Jeugdzorg, AWBZ
                  en Participatiewet.
                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        39
                                                       140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Kaart 3:  De samenwerkingsverbanden voor het primair onderwijs (in de donderblauw gekleurde gemeente)
                  en het voortgezet onderwijs (in de donker- én lichtblauw gekleurde gemeenten) in de regio
                  Nijmegen.
                                       Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        40
                                                       141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        7.       EFFECTIVITEIT
        De klankbordgroep uit de raad voor het Rekenkameronderzoek voortijdig schoolverlaters heeft bij de
        bespreking van het concept Plan van Aanpak verzocht om ook te kijken naar ‘de effectiviteit’.
        Doorpratend over de wensen en mogelijkheden, zijn we er uiteindelijk samen op uitgekomen na te
        gaan wat bekend is over de effectiviteit van het vsv-beleid in het algemeen en meer specifiek over de
        maatregelen voor de komende convenantsperiode 36.
        Al vrij snel werd ons duidelijk dat er geen informatie is over de effectiviteit van het vsv-beleid in het
        algemeen. En dat pas recent is gestart met het onderzoeken van de effectiviteit van maatregelen die
        worden uitgevoerd om vsv te voorkomen en/of terug te dringen. Stapsgewijs wordt in de subregio
        Nijmegen een VSV-Monitor ontwikkeld. In het kader van de lokale VSV-Monitor zijn nu drie metingen
        uitgevoerd voor het FlexCollege 37 (rapportages 2010, 2011 en 2013) en twee voor het ROC
        (rapportages 2012 en 2013). Voor het voortgezet onderwijs en het regionale Jongerenloket wordt nog
        gewerkt aan een opzet (wat willen we weten, wat moeten we daarvoor meten en hoe moeten we dan
        zaken registreren en documenteren). Het is de planning dat de eerste metingen (nulmetingen) voor
        het voortgezet onderwijs en het regionale Jongerenloket binnenkort uitgevoerd worden. De metingen
        voor het FlexCollege en het ROC worden voortgezet, zo ontstaat vanaf 2014 langzaam maar zeker een
        dekkend beeld van de effectiviteit van de vsv-maatregelen. De rapportages die in het kader van de
        VSV-Monitor al zijn verschenen, besteden veel aandacht aan het profiel van deelnemers aan bepaalde
        maatregelen, verzuimers, uitvallers en vsv’ers, maar ook aan de effectiviteit van maatregelen die zijn
        ingezet om vsv te voorkomen of terug te dringen. Uit die rapportages wordt overigens ook duidelijk
        dat er nog vaak te veel gegevens ontbreken om uitspraken te kunnen doen over de effectiviteit van
        maatregelen.
        In dit hoofdstuk rapporteert de Rekenkamer over die onderdelen uit de metingen voor het FlexCollege
        en het ROC die betrekking hebben op de effectiviteit van maatregelen voor de nieuwe
        convenantsperiode.
        36
                 In het hoofdstuk ‘Betrokken partijen’ is een toelichting opgenomen op de convenanten die de Minister van Onderwijs,
                 Cultuur en Wetenschappen (OCW) heeft afgesloten met de RMC-regio’s over het voorkomen en terugdringen van vsv.
        37
                 Het FlexCollege is de plusvoorziening voor de RMC-subregio Nijmegen. In de bijlage is een toelichting opgenomen op wat
                 een plusvoorziening is.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                          41
                                                                        142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        De lezer die ook geïnteresseerd is in de profielen en/of de effectiviteit van andere maatregelen 38,
        wordt verwezen naar de rapportages in het kader van de VSV-Monitor zelf 39. Voordat de lokale VSV-
        Monitor werd ontwikkeld is op ad-hoc basis onderzoek gedaan naar (de uitvoering van) onderdelen van
        het vsv-beleid. Ook is in diverse jaarverslagen (Bureau leerplicht, regionale Jongerenloket, RMC-
        Trajectbureau) verantwoording afgelegd over onderdelen van het vsv-beleid. Wanneer de informatie
        uit die ad-hoc onderzoeken en jaarverslagen (enigszins) betrekking heeft op de effectiviteit van het
        vsv-beleid, dan hebben wij die in dit hoofdstuk opgenomen. Verder heeft de Rekenkamer in
        voorliggend hoofdstuk aangegeven welke verantwoordingsinformatie de afgelopen jaren in de
        gemeentelijke jaarstukken is gepresenteerd over vsv. Wij hebben hiervoor gekozen, omdat de
        jaarstukken de integrale verantwoording van het college aan de raad zijn. Op basis hiervan moet de
        raad een goed beeld kunnen krijgen van de voortgang van de uitvoering van het beleid en de
        resultaten die daarmee geboekt worden.
        In de Informatienotitie Volhouden, Samenwerken en Verbeteren 40 zijn (onder meer) de maatregelen
        benoemd en toegelicht die in de nieuwe convenantsperiode aan de orde zijn. De algemene lijn is dat
        geen nieuw beleid of nieuwe maatregelen zijn geformuleerd, maar dat voortgegaan wordt op de
        ingeslagen weg (volhouden), meer samenwerking wordt gezocht (tussen onderwijstypen binnen een
        school, maar ook tussen verschillende onderwijstypen) en bestaande maatregelen verbeterd worden
        (verbreding van de inzet en verbeteren van het bereik van de begeleidingsstructuur).
        38
                 In de bijlage is een overzicht opgenomen van alle maatregelen die voorkomen in de VSV-monitor en of daarin informatie
                 is opgenomen over de effectiviteit van de maatregelen (bereik, uitval en vsv).
        39
                 De rapportages zijn als volgt te vinden:
                 -    FlexCollege: De eerste (2010) is als bijlage meegestuurd met brief D24 (onderwerp: subsidie FlexCollege 2011) die
                      op de agenda van de raad stond op 26 januari 2011. De tweede meting (2012) is niet integraal aan de raad
                      verstuurd; in brief D11 (onderwerp: informatie over besluitvorming FlexCollege) die op de agenda van de raad stond
                      op 27 juni 2012 is een beknopte samenvatting opgenomen. De Derde meting (2013) is ook niet integraal naar de
                      raad verstuurd, maar samengevat in brief D17 (onderwerp: Resultaten derde meting en subsidie FlexCollege 2013 en
                      2014) die op de agenda van de raad stond op 4 september 2013.
                 -    Begeleidingsstructuur ROC: Nulmeting (2012): deze lag ter inzage bij de griffie (raadsagenda 16 januari 2013, brief
                      D12 en raadsagenda 30 januari 2013, Kamerronde). Wij hebben begrepen dat de Tweede meting (juni 2013)
                      binnenkort aan de raad aangeboden wordt.
                 Voor wie geïnteresseerd is in de profielen van deelnemers, verzuimers en vsv’ers is ook de regio-analyse interessant. Deze
                 lag gelijktijdig met de Nulmeting van het ROC ter inzage bij de griffie.
        40
                 Deze notitie is op 18 december 2012 aan de raad verstuurd en op 30 januari 2013 in de Kamerronde besproken.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        42
                                                                      143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Concreet zijn de volgende maatregelen aan de orde voor deze convenantsperiode 41:
        •   Preventieve inzet en toezicht op verzuim:
            •   Aanpak verzuim 18+
            •   Coachproject
        •   Verbeteren van de zorg in en rond het mbo:
            •   Verbeteren en versterken intake
            •   Restart
            •   VSV-reductie binnen BBL-opleidingen (werken en leren tegelijk)
        •   Vasthouden en versterken zorg in en rond het vo:
            •   De Overstap
            •   FlexCollege
        Dit hoofdstuk is als volgt opgebouwd:
        1. hoofdconclusies uit de metingen die in het kader van de VSV-Monitor bij het ROC zijn verricht.
            Deze ontstijgen de afzonderlijke maatregelen die het ROC uitvoert, en geven daarmee een goed
            beeld van de resultaten van het geheel.
        2. effectiviteitsinformatie per convenantsmaatregel. Deze informatie is hoofdzakelijk afkomstig uit de
            metingen die in het kader van de VSV-Monitor zijn uitgevoerd bij het ROC en het FlexCollege. Een
            enkele keer is ook effectiviteitsinformatie opgenomen uit andere stukken, zoals het jaarverslag van
            Bureau Leerplicht en het jaarverslag van het RMC-trajectbureau 42.
        3. effectiviteitsinformatie over het regionale Jongerenloket 43. Zoals gezegd wordt de effectiviteit van
            het regionale Jongerenloket nog niet gemeten in het kader van de VSV-monitor. Op diverse
            momenten (2009 en 2011) zijn hier al wel metingen uitgevoerd. Ook in het jaarverslag 2012 van
            het regionale Jongerenloket is informatie opgenomen over de effectiviteit van het loket.
        4. verantwoordingsinformatie uit de gemeentelijke begroting en jaarstukken sinds 2005 op basis van
            de gehanteerde indicatoren voor voortijdig schoolverlaten.
        41
                De maatregelen die gericht zijn op het verbeteren van de monitoring en de organisatiestructuur, hebben wij hier niet
                opgenomen. Dit betreft randvoorwaarden voor het vergroten van de effectiviteit van het vsv-beleid.
        42
                In het hoofdstuk betrokken partijen is een toelichting op Bureau Leerplicht en het RMC-Trajectbureau opgenomen.
        43
                In het hoofdstuk betrokken partijen is toegelicht wat het Jongerenloket is en wat het doet voor voortijdig schoolverlaters.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        43
                                                                      144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Er is onvoldoende zicht op de effectiviteit van het lokale vsv-beleid. Hoewel het vsv-beleid al jaren loopt en het
        eerste convenant met het rijk al in 2006 is afgesloten, wordt pas sinds kort gewerkt aan een lokale VSV-Monitor
        die hier zicht op moet gaan geven. Onder die paraplu zijn nu enkele effectmetingen uitgevoerd bij het FlexCollege
        en het ROC. Voor het voortgezet onderwijs en het regionale jongerenloket wordt nog gewerkt aan een ontwerp
        voor die metingen. Vanaf 2014 zal zo langzaam maar zeker een dekkend beeld ontstaan van de effectiviteit van de
        vsv-maatregelen en het vsv-beleid. Uit de al uitgevoerde metingen blijkt dat het in veel gevallen nog te vroeg is
        om uitspraken te doen over de effectiviteit van maatregelen, omdat nog te veel gegevens ontbreken (geen
        (eenduidige) registratie) of omdat de maatregel nog maar recent is ingevoerd. Daar waar al wel uitspraken gedaan
        kunnen worden blijken die voor het FlexCollege overwegend positief. Voor het ROC is dat veel minder het geval;
        mede ook omdat sprake is van een mismatch tussen maatregel en doelgroep. De verantwoording in de
        gemeentelijke jaarstukken geeft geen alomvattend beeld van de effectiviteit van het vsv-beleid. Wisselende
        indicatoren belemmeren het zicht op de ontwikkeling op langere termijn.
        Tot nu toe zijn de resultaten van metingen zelden besproken tussen college en raad. Dat heeft wellicht ook te
        maken met de ad hoc manier waarop ze zijn aangeboden: dat gebeurde als toevoeging in een brief over een ander
        onderwerp of de stukken lagen alleen ter inzage. Soms zijn stukken helemaal niet naar de raad gestuurd. Wij
        adviseren de raad systematisch en periodiek de balans op te maken, bijvoorbeeld gekoppeld aan de bespreking
        van het programma Onderwijs bij de jaarstukken. Op dat moment zijn de definitieve landelijke cijfers beschikbaar.
        Tevens zou het mogelijk moeten zijn de metingen in het kader van de lokale VSV-Monitor zo in te richten, dat ook
        die cijfers dan beschikbaar zijn.
        7.1       HOOFDCONCLUSIES UIT DE METINGEN DIE IN HET KADER VAN DE VSV-
                  MONITOR BIJ HET ROC ZIJN UITGEVOERD
        De letterlijke tekst van de hoofdconclusies uit de metingen die in het kader van de VSV-
        Monitor bij het ROC zijn verricht, zijn in deze paragraaf opgenomen. Deze ontstijgen de
        effectiviteitsinformatie over de afzonderlijke maatregelen die het ROC uitvoert, en geven daarmee een
        goed beeld van de bereikte resultaten over het geheel tijdens de Nulmeting (2012) en Tweede meting
        (2013).
        Hoofdconclusies uit Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (rapportage juni 2012)
        Hierna zijn de hoofdconclusies uit de Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC opgenomen. De meeste
        conclusies spreken voor zich. Enkele conclusies zijn zonder toelichting niet goed te begrijpen; in dat
        geval is door de Rekenkamer ook (een deel van) de letterlijke toelichting op die conclusie
        overgenomen.
        1. de begeleidingsstructuur is in ontwikkeling
             Voor de begeleidingsstructuur van ROC Nijmegen was 2010 – 2011 duidelijk een overgangsjaar. Belangrijke
             onderdelen als de verzuimaanpak en Trajectbegeleiding zijn in dat jaar daadwerkelijk opgestart.
        2. er is een breed begeleidingsaanbod, dat is nog niet evenwichtig;
        3. er is weinig samenhang in het begeleidingsaanbod;
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   44
                                                                 145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        4. het bereik van de begeleiding is te laag;
        5. de helft van de uitvallers begint weer met een opleiding;
        6. de eerste signalen over het rendement roepen vragen op
             Het is na de eerste meting nog niet mogelijk een goed beeld te geven van het rendement van de
             begeleidingsstructuur in het algemeen. Daarvoor is het enerzijds nog te vroeg en ontbreken anderzijds van
             veel onderdelen nog de gegevens. Wel is het mogelijk voor een aantal onderdelen een voorlopige inschatting te
             maken van het rendement. We maken een onderscheid tussen korte termijn resultaat (tegengaan uitval en
             vsv) en een langere termijn resultaat (daadwerkelijk startkwalificatie halen). Door de deelnemers in de
             komende jaren in hun schoolloopbaan te volgen, ontstaat zicht op het ‘eindresultaat’ van de inspanning.
             Gemiddeld valt ruim 10% van de ROC-deelnemers (tot 23 jaar) uit zonder startkwalificatie. De uitval van
             deelnemers aan de meeste begeleidingsvormen ligt 2-3 keer hoger. Gezien de vaak ‘zware’ doelgroepen die
             worden begeleid, is een hogere uitval ook te verwachten. De resultaten op korte termijn lijken dan ook niet
             ongunstig. Slechts voor enkele onderdelen is op dit moment het resultaat op langere termijn bekend.
             De uitkomsten zijn niet positief: de vsv-percentages voor bijvoorbeeld Restart en ROC4Competence lopen
             naar een jaar op tot ruim veertig procent. De inspanningen blijken op dit moment bij een groot deel van
             de deelnemers niet voldoende om vsv daadwerkelijk te voorkomen. Dat ligt mogelijk aan de
             begeleidingsvorm, maar kan deels ook liggen in het vervolgtraject na de begeleiding.
        7. aanpak van verzuim is belangrijk.
        Hoofdconclusies uit Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013)
        De hoofdconclusies uit de Tweede meting zijn geordend naar drie centrale vragen. Eén daarvan heeft
        betrekking op de effectiviteit van vsv-maatregelen 44. Die is hierna letterlijk opgenomen:
        •    Wat is het rendement van de afzonderlijke onderdelen binnen de ondersteuningsstructuur?
             Het rendement van de lichtere vormen van ondersteuning, zoals ROC4Competence en het
             coachproject, heeft ernstig te leiden onder de gebrekkige verwijzing en aanname. Het
             rendement van Restart en Schoolmaatschappelijk werk is opvallend goed. Ondanks de
             zware problematiek van de deelnemers blijven uitval en VSV beperkt.
        Om deze hoofddoelstelling beter te begrijpen, zijn hier ook de onderliggende conclusies opgenomen:
        • De signalering en verwijzing vanuit de onderwijsteams en in het bijzonder door de Trajectbegeleiding, Intake en
           Verzuimaanpak functioneren onvoldoende. Veel studenten met problemen worden helemaal niet bereikt en/of
           niet doorverwezen. Studenten die wel worden doorverwezen of anderszins in de tweedelijns voorzieningen
           terecht komen krijgen niet de ondersteuning die zij nodig hebben. Dat leidt bij bepaalde onderdelen tot hoge
           uitval en VSV.
        • Restart en SMW dragen duidelijk bij aan het voorkomen van uitval en VSV. Gezien de zwaarte van de
           deelnemersgroep liggen de percentages laag. Deze voorzieningen hebben echter geen of een beperkte rol voor
           studenten op niveau 3 en 4. Dat leidt er mede toe dat studenten met meervoudige problematiek in niet-
           passende vormen van ondersteuning terecht komen.
        44
                  De twee andere gaan over de organisatie:
                  •    Gaat de ontwikkeling van de ondersteuningsstructuur (en daarmee de vsv-aanpak) in de goede, beoogde richting
                       (van oud naar nieuw) en hoever is de ontwikkeling gevorderd?
                  •    Waarom leidt de ingezette verandering (nog) niet tot een daling van het voortijdig schoolverlaten en wat kan
                       (aanvullend) worden gedaan om dat wel te bereiken?
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                        45
                                                                      146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        7.2      BESCHIKBARE EFFECTIVITEITSINFORMATIE PER CONVENANTSMAATREGEL
        In deze paragraaf is per convenantsmaatregel 45 aangegeven wat bekend is over de effectiviteit van
        deze maatregel. Deze informatie is hoofdzakelijk afkomstig uit de metingen die in het kader van de
        VSV-monitor zijn uitgevoerd bij het ROC en het FlexCollege. Een enkele keer is ook
        effectiviteitsinformatie opgenomen in andere stukken, zoals het jaarverslag van Bureau Leerplicht en
        het jaarverslag van het RMC-trajectbureau. Ook die is hier dan gepresenteerd. De teksten in de
        volgende tabellen zijn steeds letterlijk overgenomen uit de gebruikte bronnen.
                                             CONVENANTSMAATREGEL VERZUIM 18+
                                                wat is bekend over de effectiviteit?
        Versterken RMC functie binnen het ROC. Bij iedere melding van verzuim van een student van 18 jaar of ouder
        zal sprake zijn van persoonlijk contact. Met behulp van een intakeformulier wordt geprobeerd in één of
        meerdere gesprekken de reden van het verzuim te achterhalen. Vervolgens wordt een actieplan opgesteld
        waarin staat welke acties nodig zijn om toekomstig verzuim te voorkomen. Het actieplan wordt overgedragen
        aan de studie- en loopbaanbegeleider of trajectbegeleider. Deze koppelt de informatie uit de vervolggesprekken
        terug aan het RMC. Na uiterlijk een maand worden de resultaten gemonitord. Bij blijvend verzuim wordt
        opnieuw in gesprek gegaan met de deelnemers en kan het actieplan worden aangepast. Bovenstaande wordt
        uitgevoerd door het regionale Jongerenloket. Overigens worden ook verzuimmeldingen van studenten jonger
        dan 18 jaar zo aangepakt; dat wordt gedaan door Bureau Leerplicht.
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012):
        De aanpak van verzuimers bij het ROC lijkt maar ten dele effectief. Bijna een derde van de verzuimers valt
        alsnog uit en van hen worden de meeste voortijdig schoolverlater.
        Jaarverslagen Leerplicht 2009 – 2010 en 2010 – 2011 (3 juli 2012):
        -    Onder de leerplichtigen in Nijmegen komen vrijwel geen voortijdig schoolverlaters voor. In
             2010-2011 waren er 673 leerplichtigen en kwalificatieplichtigen zonder inschrijving op school. Van deze
             groep behoorden slechts 12 jongeren tot de werkelijke groep voortijdig schoolverlaters.
        -    77% van de meldingen resulteert in terugkeer naar school. In 8% van de gevallen is een
             waarschuwing voldoende om het verzuim op te heffen, terwijl in 29% van de gevallen een overstap
             gemaakt wordt naar een nieuwe school. Het is daarbij mogelijk dat het gaat om een logische vervolgstap in
             de schoolloopbaan, maar het kan ook gaan om een overstap om de schoolloopbaan vlot te trekken. 10%
             van de casussen resulteert in een toewijzing van een vrijstelling. (…).
        45
                 De toelichtingen op de convenantsmaatregelen zijn door de Rekenkamer samengesteld uit informatie uit de
                 Informatienotitie volhouden, samenwerken en verbeteren (18 december 2012) en uit de Nulmeting Begeleidingsstructuur
                 ROC (29 juni 2012).
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      46
                                                                    147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                               CONVENANTSMAATREGEL VERZUIM 18+
                                                   wat is bekend over de effectiviteit?
        Jaarverslag Leerplicht 2011 – 2012 (29 januari 2013):
        -    Het aantal Nijmeegse leerplichtigen dat met de leerplichtambtenaar in aanraking kwam is gedaald. Deze
             daling is weer teniet gedaan door een toenemend aantal draaideur verzuimers. Dit zijn cliënten met 2 of
             meer verzuimmeldingen bij Bureau Leerplicht.
        -    Hoewel het aantal kwalificatieplichtigen slechts een kleine groep beslaat, heeft 44% van de meldingen
             betrekking op hen, samen met de 16-jarige leerplichtigen (samen circa 15% van de leerplichtigen). De
             toename van het aantal meldingen over deze groep is opzienbarend te noemen: 19% ten opzichte van
             vorig schooljaar.
        Jaarverslag RMC-Trajectbureau 2012 (mei 2013):
        -    In schooljaar 2011/2012 is er door ROC-Nijmegen ruim twee keer zoveel gemeld als het jaar ervoor en met
             name het melden van verzuim 18+ is sterk toegenomen. De invoering van het verzuimprotocol werpt
             duidelijk zijn vruchten af. Toch meldt nog niet ieder team alle verzuim. Het registreren en melden van
             verzuim blijft een punt van aandacht en niet ieder team heeft de functie van verzuimmedewerker volledig
             ingevuld.
        -    Verzuim komt met name voor in de eerste twee studiejaren, bij niveau 2 en 3 en bij de sectoren Economie
             en Techniek.
        -    Verzuim heeft in 50% van de meldingen te maken met discipline en motivatie (vorig jaar 44%). Daarnaast
             is er bij 42% van de meldingen sprake van diverse problematieken (vorig jaar 63%). Er zijn dit
             schooljaar veel meer studenten gemeld en verhoudingsgewijs ook meer studenten zonder grote
             (of multi) problematieken.
        -    De werkprocessen bij het RMC zijn met de volgende resultaten afgesloten:
             -    92 jongeren zijn gestopt met hun opleiding en overgedragen aan het Regionaal Jongerenloket (17%
                  potentiële vsv’er, vorig jaar 27%).
             -    428 leerlingen vervolgden hun (evt. een andere) opleiding (81%).
        Cijfers (NB. de cijfers betreffen alleen leerlingen zonder startkwalificatie 46:
               Jaar verzuim                         Aantal 18-                       Aantal 18+                        Totaal
                 2009/2010                               289                              117                           406
                 2010/2011                               415                              452                           867
                 2011/2012                               671                              819                           1490
        Circa 60% van de ROC studenten woont in Nijmegen. Van de 819 studenten die 19 jaar of ouder zijn en die in
        2011 – 2012 hebben verzuimd, wonen er 475 in Nijmegen.
        46
                  Opmerking GRN: hoewel de verzuimcijfers uit het jaarverslag van het RMC-Trajectbureau alleen betrekking hebben op
                  leerlingen zonder startkwalificatie zijn ze hoger dan de verzuimcijfers volgens de Tweede Meting in het kader van de VSV-
                  Monitor (zie volgende bladzijde).
                                                       Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                           47
                                                                         148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                        CONVENANTSMAATREGEL VERZUIM 18+
                                           wat is bekend over de effectiviteit?
        Informatiebrief van het college aan de raad betreffende de vsv-cijfers 2011/2012 (7 mei 2013):
        Wij zijn geschrokken van de meest recente cijfers van het mbo. Anders dan verwacht is het aantal vsv’ers
        op het ROC gestegen in plaats van gedaald.
        VSV-Monitor: Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013)
        Het aantal verzuimmeldingen is sterk gestegen als gevolg van een betere signalering en melding. Verzuim
        leidt in de meeste gevallen niet tot uitval, maar als er sprake is van uitval, dan betekent dat meestal
        voortijdig schoolverlaten. De verbinding tussen de verzuimaanpak en de andere vormen van ondersteuning
        is nog niet optimaal. Ondanks het hoge percentage verzuimers met meervoudige problematiek is maar
        veertig procent bekend bij andere vormen van begeleiding en ondersteuning. Door de signalering van
        problemen en de verwijzing naar een passend ondersteuningsaanbod te verbeteren kan mogelijk de uitval - en
        daarmee rechtstreeks ook het voortijdig schoolverlaten - terug worden gedrongen. Van de ruim 650 vsv’ers uit
        2011-2012 waren er 269 bekend als verzuimer.
        Cijfers:
        Jaar verzuim         Aantal       Als % van         Uitval in       VSV na 1       VSV na 2       VSV na 3
                                             ROC          jaar verzuim         jaar           jaar          jaar
                                          Nijmegen
          2010/2011            767          10,7%             29,9%           27,4%          37,2%           nvt
          2011/2012           1.117         15,4%             31,8%           27,9%            nvt           nvt
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                48
                                                              149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                            CONVENANTSMAATREGEL COACHPROJECT
                                                wat is bekend over de effectiviteit?
        Het coachproject bestaat sinds 1 april 2008 en is bedoeld voor jongeren tussen de 16 en 23 jaar uit de subregio
        Nijmegen met een relatief lichte problematiek, die op school dreigen uit te vallen of die weer (actief) willen starten
        met een opleiding. Deze jongeren worden gekoppeld aan een coach. Deze coach is een goed getrainde vrijwilliger
        die gedurende één jaar wekelijks één op één contact heeft met de jongere en hem ondersteunt bij het maken van
        keuzes en het zoeken naar oplossingen. De coach richt zich op het vinden van de juiste weg binnen de instelling en
        het vroegtijdig signaleren van risico’s waardoor ketenpartners tijdig in actie kunnen komen. Doel van het project is
        dat 80% van de jongeren in de opleiding blijft en de startkwalificatie behaalt.
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012)
        Volgens de relatief lichte problematiek van de deelnemers (volgens de informatie over het coachproject, niet
        onderzocht met behulp van dossieranalyse) is het percentage vsv’ers vrij hoog. In 2010 is ongeveer 18% van de
        44 deelnemende jongeren uitgevallen. Bijna een kwart van de deelnemers is in oktober 2011 voortijdig
        schoolverlater. Dat betekent dat een aantal deelnemers in de zomerperiode is gestopt met de opleiding en niet
        opnieuw is begonnen. Het is niet bekend of een tijdelijke stilte in het contact tussen de coach en de deelnemer (in
        de zomervakantie) hier een rol in speelt.
        VSV-Monitor: Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013)
        In 2011/2012 blijkt de uitval onder deelnemers van het Coachproject sterk te zijn gestegen. Meer dan dertig
        procent valt uit. Het vsv-percentage is niet gestegen. Dat betekent dat weliswaar meer studenten uitvallen, maar
        dat een deel van hen elders weer met een opleiding start. Al met al zijn uitval (31%) en VSV (19%) hoog te
        noemen. De oorzaak is zeer waarschijnlijk de veel te zware doelgroep voor de relatief lichte begeleidingsvorm. Die
        mismatch vormt niet alleen een risico voor de studenten die begeleid worden, maar ook voor de vrijwilligers die de
        begeleiding doen. Op hen wordt een ander en zwaarder beroep gedaan dan het Coachproject eigenlijk beoogde.
        Cijfers:
          Jaar begeleiding               Aantal          Uitval in jaar               VSV na 1 jaar          VSV na 2 jaar
                                                         begeleiding
              2010/2011                    44                    18,2%                     22,5%                 22,2%
              2011/2012                    48                    31,2%                     19,0%                    nvt
        In de Informatienotitie Volhouden, Samenwerken en Verbeteren is aangegeven dat er ook
        coachprojecten zijn in het Voortgezet Onderwijs. De VSV-Monitor voor het Voortgezet Onderwijs is nog
        in ontwikkeling. Er zijn nog geen effectiviteitsgegevens beschikbaar over de coachprojecten in het vo.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  49
                                                                150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                              CONVENANTSMAATREGEL VERBETEREN EN VERSTERKEN INTAKE
                                               wat is bekend over de effectiviteit?
        Het verbeteren van het intakeproces moet ervoor zorgen dat:
        •    studenten worden geplaatst in de opleiding en op het niveau waar ze de hoogste diplomakansen hebben;
        •    het ROC de begeleidingsbehoeften van de studenten en daarmee de risico’s op uitval beter in beeld heeft.
        Bovenstaande richt zich op alle studenten die starten op het ROC (jaarlijks 3000). Daarnaast wordt een verlengde
        intake ingericht waarbij aandacht is voor prioritaire groepen. Doel is een significante reductie van de uitval in het
        eerste leerjaar.
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012):
        Niet gemeten in nulmeting, wel genoemd als belangrijk verbeterpunt.
        VSV-Monitor: Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013):
        Alle nieuwe studenten van ROC Nijmegen krijgen een intake. Tijdens de intake wordt gesproken over onder meer
        de studiekeuze, de opleiding en over mogelijke ondersteuningsvragen. Indien daarvoor aanleiding is, krijgt de
        student een verlengde intake. (…). Na de intake (en verlengde intake) krijgt de student een begeleidingsprofiel
        toegekend. (…). Over de intake en verlengde intake zijn helaas weinig gegevens beschikbaar. (…). Naar
        verwachting zijn de gegevens over 2012-2013 in de volgende monitormeting wel beschikbaar. (…). Omdat er geen
        onderwijs- of studentnummers zijn geregistreerd van de deelnemers aan de verlengde intake kan er
        niet gekeken worden of en naar welke ondersteuningsvorm de studenten zijn verwezen.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  50
                                                                 151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                               CONVENANTSMAATREGEL RESTART
                                               wat is bekend over de effectiviteit?
        Binnen Restart volgen leerlingen hun opleiding tijdelijk geheel of gedeeltelijk buiten hun oorspronkelijke groep,
        maar wel binnen het ROC. Er wordt gewerkt met kleine groepen of individueel, de leerling functioneert onder
        verantwoordelijkheid van het oorspronkelijke opleidingsteam. Restart vormt een onderdeel van het curriculum. Het
        streven is dat 80% van de circa 180 deelnemers niet uitvalt. De maatregel concentreert zich vooral op niveau 2
        BOL opleidingen (zie bijlage 1 voor een toelichting) en is bedoeld voor leerlingen:
        •    die overbelast zijn;
        •    met multiproblematiek;
        •    die veel verzuimen en achterblijvende resultaten hebben.
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012):
        Restart is een programma dat zich richt op uitvalpreventie. Gemiddeld valt circa 20% van de deelnemers in het
        programma toch uit. Dit percentage is – gezien het doel van het programma en de zwaarte van de doelgroep –
        beperkt. De aanpak in het programma lijkt dan ook succesvol. In het schooljaar 2010/2011 zien we dat het
        percentage leerlingen dat voortijdig schoolverlater is, ongeveer gelijk is aan het percentage leerlingen dat uitvalt.
        Dat betekent dat uitgevallen leerlingen niet opnieuw starten met een opleiding. Voor deze groep uitgevallen
        deelnemers lijkt het Restart programma niet erg effectief te zijn geweest. Voorts valt op dat het
        percentage vsv’ers oploopt naarmate de begeleiding door Restart langer geleden is. Meer dan 40% van de
        deelnemers die in 2009-2010 zijn begeleid zijn alsnog voortijdig schoolverlater geworden. Voor een gedeelte van
        de deelnemers lijken de effecten van het programma dan ook maar tijdelijk te hebben gewerkt. Zij
        stoppen in een later stadium alsnog met hun opleiding.
        VSV-Monitor: Tweede Meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013):
        De uitval van Restart-deelnemers ligt over de drie gemeten jaren relatief stabiel op ongeveer 20 procent. Het vsv-
        percentage lag in de voorgaande jaren eveneens op 20 procent, maar voor het schooljaar 2011-2012 is er sprake
        van een daling (11,5%). Gezien de kleine aantallen deelnemers in de voorgaande jaren is enige voorzichtigheid
        geboden bij het trekken van conclusies, maar het lijkt erop dat Restart er beter in slaagt vsv te voorkomen.
        Het percentage van 11,5 procent vsv ligt gezien de probleemprofielen van de deelnemers laag (bijvoorbeeld in
        vergelijking met de verzuimers). In de monitor worden de deelnemers, ook nadat ze Restart hebben afgerond, in
        hun schoolloopbaan gevolgd. Het blijkt dat het percentage vsv’ers na twee jaar verder is opgelopen. In het derde
        jaar na uitval treedt echter weer een daling op. Het gaat evenwel om een beperkt aantal studenten, zodat de
        percentages een grote foutmarge hebben. De gegevens over de veel grotere groep studenten uit 2011-2012 geven
        in de volgende meting een betrouwbaarder beeld.
        Cijfers:
         Jaar begeleiding          Aantal           Uitval in jaar      VSV na 1 jaar        VSV na 2 jaar     VSV na 3 jaar
                                                     begeleiding
             2009/2010                34                17,6%                20,7%              39,3%              17,9%
             2010/2011                61                23,0%                20,0%              32,7%                nvt
             2011/2012               220                20,5%                11,5%                nvt                nvt
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   51
                                                                 152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                            CONVENANTSMAATREGEL DE OVERSTAP
                                               wat is bekend over de effectiviteit?
        Begeleiding van leerlingen bij de overgang van vo naar mbo en binnen het mbo. Daar waar de toeleverende school
        aangeeft dat een risico bestaat op uitval, worden scholieren begeleid gedurende de zomerperiode. Het gaat om
        circa 2500 studenten: vmbo’ers met diploma en alle schoolverlaters zonder diploma (havo, vwo, vavo en
        overstappers binnen het mbo). De ambitie is om met deze maatregel uit te komen op (of onder) de landelijke
        streefwaardes voor het vo, meer specifiek voor de havo/vwo-groep (van 0,3% naar 0,1%).
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012):
        Maakt geen onderdeel uit van de Nulmeting.
        VSV-Monitor: Tweede Meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013):
        Maakt geen onderdeel uit van de Tweede Meting.
        De VSV-Monitor voor het Voortgezet Onderwijs is nog in ontwikkeling. Mogelijk dat de effectiviteit van
        De Overstap daar gemeten gaat worden.
        In de Informatiebrief vsv-cijfers 2011/2012 van mei 2013 meldt het college in het
        verlengde van deze maatregel het volgende aan de raad:
        ‘Wij zijn geschrokken van de meest recente cijfers van het mbo. Anders dan verwacht is het aantal
        vsv’ers op het ROC gestegen in plaats van gedaald. Wij hebben daarom in gesprekken met het
        ROC, maar ook via een brief onze verontrusting uitgesproken over deze stijging. Wij hebben hen
        gevraagd om binnen twee weken aan te geven welke concrete acties ingezet worden om ook op korte
        termijn (lees: voor einde van dit schooljaar!) een aanzienlijke reductie van het aantal vsv’ers te
        realiseren. (…). Daarnaast plegen wij inzet op de overdracht vanuit het vo naar het ROC. Door
        volledige dossieroverdracht vanuit het vo kan het ROC meer passende begeleiding van de leerlingen
        realiseren. De praktijk laat zien dat de overdracht in veel gevallen nog te beperkt plaatsvindt en de
        begeleiding die de student nodig heeft achterwege blijft of pas later wordt ingezet. Door op
        casusniveau het gesprek te voeren met zorgcoördinatoren zullen de medewerkers van het
        aanjaagteam de vo scholen ertoe bewegen volledige dossieroverdracht te verzorgen. Bovenstaande
        doen wij vanzelfsprekend in goede afstemming met het ROC’.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  52
                                                                153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                              CONVENANTSMAATREGEL VSV-REDUCTIE BBL
                                                     wat is bekend over de effectiviteit?
        De begeleiding van studenten binnen de BBL opleidingen 47, maar in het bijzonder de BBL opleiding op niveau 2,
        wordt geïntensiveerd:
        •    voorbereiding van de student op de BBL-plek en zorgdragen voor een gedegen matching;
        •    intensievere begeleiding vanuit school, gericht op de onderschatte combinatie van leren/werken en op
             werknemersvaardigheden;
        •    stroomlijnen van de begeleiding op de werkplek.
        Doel van de maatregel is een reductie van uitval onder BBL studenten. De maatregel wordt ingezet binnen de
        opleidingsteams met de meeste BBL studenten. Het gaat dan om ongeveer 300 studenten.
        VSV-Monitor: Nulmeting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2012):
        Nieuwe maatregel. Niet specifiek in nulmeting, wel punt in hoofdconclusies.
        VSV-Monitor: Tweede meting Begeleidingsstructuur ROC (juni 2013):
        De cijfers laten zien dat de uitval in de BBL een probleem is van niveau 2. De vsv-cijfers voor niveau 1 en 3
        liggen nog wel boven de norm, maar in absolute aantallen gaat het om zeer weinig studenten. Drie onderwijsteams
        zijn gezamenlijk ‘verantwoordelijk’ voor 102 van de 129 vsv’ers in de BBL. Bij deze drie teams is het ROC met
        ingang van 2012/2013 gestart met een nieuwe aanpak. (…).
        Cijfers:
        Opleiding                       2010 - 2011                                  2011 - 2012                        Norm vsv
                                                                                                                      2012-2013 48
                         Stdntn (n)        VSV (n)        VSV (%)         Stdntn (n)   VSV (n)        VSV (%)
        BBL niv. 1            11               3             27,3%            13            7          53,8%              32,5%
        BBL niv. 2           488              116            23,8%           466          104          22,3%              13,5%
        BBL niv. 3           395               22            5,6%            348           16           4,6%              4,25%
        BBL niv. 4           127               3             2,4%            125            2           1,6%              4,25%
        47
                 Zie bijlage 1 voor een toelichting.
        48
                 De normen volgen uit het convenant dat de Minister van OCW heeft afgesloten met de RMC-regio. In het hoofdstuk
                 ‘betrokken partijen’ is daarop een toelichting gegeven.
                                                     Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                         53
                                                                      154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                                 CONVENANTSMAATREGEL FLEXCOLLEGE
                                                   wat is bekend over de effectiviteit?
        Het FlexCollege is een zogenaamde plusvoorziening voor overbelaste jongeren uit het vo en het mbo niveau 1. Het
        onderwijstraject binnen het FlexCollege is bedoeld om overbelaste jongeren (risicojongeren) een diploma te laten
        halen, dan wel te begeleiden naar een startkwalificatie en/of naar werk. Het gaat om jongeren waarbij sprake is van
        een meervoudige problematiek. Plaatsing is per definitie niet blijvend. Het FlexCollege kent opleidingen op vmbo,
        havo, vwo en mbo-niveau. Uitgegaan wordt van een bereik van zo’n 90 overbelaste mbo leerlingen (niveau 1), 130
        vo leerlingen en 120 vavo leerlingen. Doel van de maatregel is het aantal vsv’ers niet te laten stijgen, dan wel een
        verdere daling te realiseren.
        VSV-Monitor: Nulmeting en evaluatie FlexCollege (maart 2010):
        Uit het onderzoek komt een positief beeld naar voren over de rol en ontwikkeling van het FlexCollege tot nu toe. Er
        zijn een aantal positieve effecten zichtbaar, zoals een goede verbinding met de zorgstructuur in het voortgezet
        onderwijs en een succesvol toelatingsbeleid. Dat komt ook tot uitdrukking in het profiel van de deelnemers van het
        FlexCollege, dat - behoudens de meeste vavo-deelnemers - beantwoordt aan het criterium van meervoudige en
        complexe problematiek.
        Cijfers:
        -    52% van de deelnemers is op weg naar een startkwalificatie (havo/vwo) binnen het FlexCollege;
        -    35% van de deelnemers is op weg naar een vmbo-diploma en vervolgens aangewezen op vervolgonderwijs;
        -    12% volgt een aka 49-opleiding, hetzij als eindonderwijs, hetzij als voorbereiding op doorstroom naar mbo-
             niveau 2.
        Voor 35% van de deelnemers is het onderwijstraject daarmee dus nog niet is afgesloten: zij hebben mogelijk hun
        vmbo-diploma, maar nog geen startkwalificatie.
        VSV-Monitor: Tweede meting FlexCollege (mei 2011):
        -    De algemene conclusie is dat het FlexCollege doet wat het moet doen als het gaat om de instroom,
             namelijk overbelasten opvangen.
        -    Het externe rendement (diplomaresultaat en situatie startkwalificatie) is voor het eerst gemeten (eerste
             uitstroom), de meting moet worden gezien als nulmeting. Het is lastig om een waardering te geven van het
             externe rendement van het FlexCollege. Een goed referentiepunt om het rendement aan te spiegelen ontbreekt
             vooralsnog. Bovendien: het diplomaresultaat is geen definitieve maat voor het externe rendement, omdat de
             trajecten die de deelnemers volgen niet altijd tot een diploma hoeven te leiden (aka (intern rendement 50
             belangrijker dan behalen diploma), vavo (uitstroom met certificaten)). Voor het vmbo is het diplomaresultaat,
             de zwaarte van de doelgroep, in aanmerking genomen relatief hoog. Bemoedigend is bovendien dat vrijwel alle
             uitstromers met diploma en het merendeel van de uitstroom zonder diploma doorgaat naar vervolgonderwijs.
             Het diplomaresultaat van EigenWijs ligt relatief laag in aanmerking genomen dat, anders dan bij de aka, de
             trajecten niet voorbereiden op de arbeidsmarkt. Ook de doorstroom naar vervolgonderwijs ligt in vergelijking
             met vmbo en vavo relatief laag.
        49
                  aka:      arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent.
        50
                  In het kader van het intern rendement wordt gekeken naar de winst die het individu geboekt heeft tijdens zijn periode op
                  het FlexCollege.
                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      54
                                                                    155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                             CONVENANTSMAATREGEL FLEXCOLLEGE
                                                 wat is bekend over de effectiviteit?
        VSV-Monitor: Tweede meting FlexCollege (mei 2011) – vervolg -
        -    Het percentage uitstromers met een startkwalificatie bedroeg op de peildatum 36%, allemaal afkomstig van het
             vavo en merendeels door het behalen van een havo- of vwo-diploma op het vavo. Bijna alle andere uitstromers
             kunnen pas in het vervolgonderwijs (mbo) hun startkwalificatie halen.
        -    Interne rendement positief, maar nog niet meetbaar. Op dit moment schieten de registraties nog tekort.
        VSV-Monitor, Derde meting FlexCollege (maart 2013)
        1.   Net als in voorgaande jaren slaagt het FlexCollege er uitstekend in om hoofdzakelijk overbelasten
             toe te laten tot het onderwijs.
        2.   De instroom van overbelaste jongeren op het vmbo-t van het vavo is verdubbeld. Bijna de helft van de groep
             bestaat nu uit overbelasten. Het vavo heeft binnen het FlexCollege geen expliciete taak in de opvang van
             overbelasten, maar het vmbo-t schuift wel sterk op in die richting.
        Cijfers:
        Overbe            Eerste meting              Tweede meting              Derde meting             Derde meting
        lasten                                                                   2010/2011                 2011/2012
        Flex
                       Aantal       Percent.       Aantal      Percent.      Aantal       Percent.     Aantal      Percent.
        College
        vavo             113           34%            79         27%           73           25%          87          32%
        vmbo              95           85%            35         95%           32           97%          32         100%
        aka               52           79%            49         98%           61           87%          53          93%
        EigenW.           40           66%            18         90%           14           61%          12          36%
        -    De onderdelen vmbo en aka slagen er goed in om de beoogde doelgroep van overbelasten binnen te krijgen.
             Sinds de eerste meting is het percentage overbelasten binnen het vmbo gestegen tot 100% in cohort
             2011/2012. Bij het aka ligt het percentage overbelasten rond de 90%.
        -    Bij EigenWijs is er sprake van een bijzondere situatie. Nadat het percentage overbelasten tussen de eerste en
             tweede meting fors was gestegen, is dit percentage daarna afgenomen tot 36% in cohort 2011/2012. De
             leerlingen lijken vaker te maken te hebben met enkelvoudige in plaats van meervoudige of multiproblematiek.
             Contactpersonen van EigenWijs en de PCL 51 herkennen deze ontwikkeling niet. Zij geven aan dat de
             verschuiving eerder een administratieve oorzaak lijkt te hebben.
        -    Het vavo wijkt, wat de deelnemerspopulatie betreft, af van de overige onderdelen van het FlexCollege. Het
             percentage overbelasten schommelt rond de 30 procent. Opvallend is de verdubbeling van het percentage
             overbelasten bij de vmbo-opleiding. Bijna de helft van de vmbo-t leerlingen is overbelast. Hoewel het vavo niet
             per definitie bedoeld is voor overbelasten, heeft met name het vmbo-t binnen het vavo daarin wel een
             belangrijke functie gekregen.
        51
                  PCL:      Permanente Commissie Leerlingzorg.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   55
                                                                 156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                              CONVENANTSMAATREGEL FLEXCOLLEGE
                                                 wat is bekend over de effectiviteit?
        VSV-Monitor, Derde meting FlexCollege (maart 2013) – vervolg -
        3. Over de gehele linie is het diplomaresultaat van het FlexCollege gestegen. Gezien de aard van de
           doelgroep is dat een opmerkelijke prestatie. Per onderdeel van het FlexCollege worden de volgende
           conclusies getrokken over het diplomaresultaat, uitstroombestemming en vsv’ers 52:
           •   vmbo:
               •    diplomarendement: relatief hoog
               •    uitstroombestemming: vrijwel 100% naar vervolgonderwijs (mbo)
               •    ontwikkeling vsv: De vmbo-leerlingen die doorstromen naar vervolgonderwijs presteren relatief goed.
                    Het vsv-percentage ligt na twee jaar op 38 procent. Dat is omgerekend naar de meetsystematiek van
                    het vsv-convenant niet veel boven het gemiddelde van mbo-niveau 2 voor de regio.
           •   aka:
               •    diplomarendement: afgelopen drie jaar sterk gestegen
               •    uitstroombestemming: doorstroom naar vervolgonderwijs (mbo) gestegen; uitstroom naar werk
                    relatief laag
               •    ontwikkeling vsv: kans op succes in vervolgonderwijs zeer gering, slechts enkele leerlingen behalen
                    een startkwalificatie
           •   vavo: vmbo-t:
               •    diplomarendement: laatste jaar gestegen, vooral door het meer behalen van certificaten. Het is niet
                    duidelijk of het hier gaat om beoogde resultaten.
               •    ontwikkeling vsv: ongeveer een derde van de vmbo-t leerlingen stroomt niet door naar
                    vervolgonderwijs en wordt voortijdig schoolverlater. Hoewel de schoolverlaters van het vavo niet
                    meegerekend worden in de vsv-statistieken is er maatschappelijk gezien wel een probleem.
           •   vavo: havo en vwo:
               •    diplomarendement: hoog (met het behalen van het havo of vwo diploma behalen leerlingen hun
                    startkwalificatie en kunnen zij geen vsv’er meer worden).
           •   EigenWijs:
               •    diplomarendement: afgelopen drie jaar gestegen van 48 naar 59%; dat is nog altijd relatief laag.
               •    uitstroombestemming: ongeveer de helft van de EigenWijs-leerlingen stroomt door naar
                    vervolgonderwijs. Elk jaar gaat ongeveer een kwart naar werk.
               •    ontwikkeling vsv: Als we naar de jaargang 2009/2010 kijken dan is na twee jaar 40% vsv’er. De
                    overige 60% doet het goed, want heeft een startkwalificatie (15%) of volgt nog een opleiding
                    (45%) 53.
        52
               Voor de cijfers verwijst de Rekenkamer naar de derde meting zelf.
        53
               Aangegeven is dat deze percentages met de nodige voorzichtigheid moeten worden bekeken, omdat het bij EigenWijs
               maar om kleine aantallen leerlingen gaat.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    56
                                                                  157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        7.3      EFFECTIVITEITSINFORMATIE OVER HET REGIONALE JONGERENLOKET
        De effectiviteit van het regionale Jongerenloket wordt nog niet gemeten in het kader van de VSV-
        monitor. In het verleden is op twee momenten onderzoek gedaan naar (onder meer) de effectiviteit
        van het regionale Jongerenloket. In 2009 is een evaluatie uitgevoerd van de pilotperiode. En in 2011 is
        het regionale Jongerenloket opnieuw geëvalueerd. Ook in het jaarverslag 2012 van het regionale
        Jongerenloket is informatie opgenomen over de effectiviteit van het loket. In deze paragraaf is de
        informatie die betrekking heeft op de effectiviteit van het regionale Jongerenloket letterlijk
        overgenomen uit die stukken.
        Evaluatie pilotperiode regionaal Jongerenloket (2009 (niet naar de raad gestuurd))
        De klanten zijn in drie groepen te verdelen: degenen die vanuit een (afgebroken of afgeronde) opleiding bij het
        loket terechtkomen (ruim de helft), jongeren die werk hadden maar van wie het dienstverband beëindigd is (een
        derde) en zogenaamde risicojongeren, die te maken hebben met persoonlijke problematiek (10 tot 20%,
        waarschijnlijk hoger). Van de aanmeldingen uit 2008 was eind juni van dit jaar 56% uitgestroomd uit het
        bestand, van de klanten uit 2009 33%. Bij ruim de helft daarvan is sprake van uitstroom naar werk of
        opleiding via bemiddeling door het loket. Bij iets minder dan de helft heeft de uitstroom uit het bestand
        andere redenen: veel vsv’ers blijken bij het vooronderzoek inmiddels voorzien te zijn van een baan of een studie of
        willen niet geholpen worden (waaronder jongeren die zelfstandig willen zoeken). Verder is een deel uitgestroomd
        (is het werkproces afgesloten) nadat de bemiddeling door de jongerenadviseur zonder resultaat was gebleven. Het
        percentage uitstroom na succesvolle bemiddeling zal uiteraard nog stijgen omdat voor veel jongeren het
        bemiddelings- en begeleidingsproces nog gaande is. Een kenmerk van de uitstroom is dat van de instromers uit
        een afgebroken opleiding het merendeel (meer dan 60%) bemiddeld wordt naar werk en niet naar een (andere)
        opleiding. Bij de analyse van in- en uitstroom is tenslotte de kanttekening te maken dat de beschikbare
        gegevens niet altijd goed te duiden zijn. Dit betreft met name de interpretatie van bepaalde in- en
        uitstroomgegevens (o.a. bij de vsv’ers) en het ontbreken van cijfers voor relevante rubrieken (bijv. informatie over
        het werk of opleiding waarnaar is bemiddeld).
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 57
                                                                158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                              Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Evaluatie regionaal Jongerenloket (2011 (samenvatting naar de raad gestuurd in brief van college aan de
        raad betreffende Uitvoeringsplan regionaal Jongerenloket 2012 (brief D3 op raadsagenda 16 november 2011))
        Het administratiesysteem waar het Jongerenloket mee werkt, is weinig geschikt voor het uitvoeren
        van beleidsmatig relevante kwantitatieve analyses. Gegevens worden er niet, niet consequent of niet op een
        voor kwantitatieve analyse geschikte manier in vastgelegd. Door een gebrekkige gegevenshuishouding blijft
        onduidelijk of het loket op alle punten effectief is.
        Het aantal jongeren dat bij het regionale Jongerenloket bekend is stijgt, in 2010 zelfs zeer fors. Vooral de
        uitbreiding van de doelgroep (tot 27 jaar) eind 2009 zal daar een belangrijke verklaring voor zijn. Ook de
        economische crisis kan hierbij een rol spelen. Lang niet alle jongeren die bij het Jongerenloket bekend zijn, komen
        ook daar in begeleiding. Sommige jongeren komen alleen voor informatie of zien tijdens de intake af van verdere
        begeleiding. Ook worden jongeren overgedragen aan de regiogemeenten voor begeleiding. Van de vsv-meldingen
        blijkt de meerderheid bij controle al een opleiding te volgen of te werken, zodat begeleiding niet nodig is. In 2010
        heeft het Jongerenloket meer dan 700 vsv-meldingen ontvangen. Vooronderzoek wees uit dat meer
        dan 50% hiervan niet of niet meer van toepassing was: vanwege werk / opleiding of een Wajong-
        uitkering. Dertig procent van de meldingen leidde wel tot vervolgtrajecten, 10% van de
        vooronderzoeken was in april 2011 nog niet afgerond. In totaal zijn in de eerste vijf maanden van 2011 434
        vsv’ers bij het Jongerenloket gemeld. De grootste groep vsv’ers valt in de leeftijdscategorie 18-19 jaar oud. 78 van
        deze 434 jongeren bleken bij het vooronderzoek nog c.q. weer een opleiding te volgen, 57 waren aan het werk.
        Voor 55 van de vsv-meldingen is een werk-leertraject gestart.
        Jaarverslag regionaal Jongerenloket 2012 (niet naar de raad gestuurd)) 54
        In het Jaarverslag van het regionale Jongerenloket is op hoofdlijnen beschreven hoe het regionale Jongerenloket
        omgaat met vsv’ers. Ook is de nodige cijfermatige informatie opgenomen over in- en uitstroom. Die cijfermatige
        informatie heeft de Rekenkamer verwerkt in de rapportage die hoort bij deel II van dit onderzoek: cijfers in
        perspectief. Op deze plaats is verder volstaan met een beknopte samenvatting door de Rekenkamer van de
        relevante informatie uit het jaarverslag:
        In het Jaarverslag is aangegeven dat voor jongeren die door het regionale Jongerenloket worden begeleid, na de
        zoekperiode een Plan van Aanpak Wwb 55 of WW 56 (afhankelijk van de (mogelijke) uitkering) gestart; en dat voor
        niet uitkeringsgerechtigden (NUG’ers) een Plan van Aanpak NUG gestart wordt. Voor het Plan van Aanpak Wwb
        zijn de doelstellingen ‘naar werk’ en ‘naar opleiding’ gerealiseerd. De doelstelling ‘naar BBL’ niet. Door
        de recessie zijn veel minder werkgevers bereid om een betaalde leerwerkplek aan te bieden aan jongeren, zo is
        aangegeven. De uitstroomdoelstelling voor het Plan van Aanpak NUG is niet gerealiseerd. Als reden geeft
        het jaarverslag dat er veel minder jongeren in een NUG traject zijn opgenomen dan van tevoren ingeschat. Door
        afschaffing van de huishoudtoets hebben meer jongeren een beroep op een uitkering kunnen doen dan
        oorspronkelijk beraamd. Verder is in het Jaarverslag opgemerkt dat er nog geen goed totaaloverzicht bestaat
        van de opbouw van het klantenbestand van het regionale Jongerenloket, maar dat dit in het voorjaar van
        2013 op basis van een aantal criteria in beeld gebracht zal worden.
        54
                  Ons is aangegeven dat door tijdgebrek over 2011 geen jaarverslag gemaakt is (ook omdat dit niet verplicht is).
        55
                  Wwb:      Wet werk en bijstand.
        56
                  WW:       Werkloosheidswet.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      58
                                                                    159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        7.4     VERANTWOORDINGSINFORMATIE BEGROTING EN JAARSTUKKEN
        In voorliggende paragraaf heeft de Rekenkamer aangegeven welke indicatoren in de begroting en
        jaarstukken zijn gebruikt voor voortijdig schoolverlaten. Deze informatie is opgenomen, omdat de raad
        met de begroting integraal kaders stelt en het college met de jaarstukken integraal verantwoording
        aflegt aan de raad. Op basis van deze informatie moet de raad een goed beeld kunnen krijgen van de
        voortgang van de uitvoering van het beleid, de resultaten die daarmee geboekt worden en zo nodig
        kunnen bijsturen.
        In de tabellen op de volgende bladzijden heeft de Rekenkamer aangegeven welke indicatoren in de
        begroting en jaarstukken zijn opgenomen. Per indicator is steeds aangegeven wat de doelstelling in
        het betreffende jaar was volgens de begroting en wat in het betreffende jaar volgens de jaarstukken
        gerealiseerd is. Niet alle indicatoren komen elk jaar voor. Wanneer indicatoren niet gebruikt zijn
        in de begroting of jaarstukken, is de betreffende cel in de tabel zwart gemaakt. De cel is grijs gemaakt
        als over de betreffende indicator niets in begroting of jaarstukken is opgenomen, maar wel in een
        ander stuk. De Rekenkamer heeft overigens niet uitputtend gezocht naar ontbrekende informatie; er is
        alleen gekeken naar de meest voor de hand liggende documenten: de Onderwijsmonitor 2010 (OM
        2010) en de jaarverslagen van Bureau Leerplicht.
        Op 3 december 2008 heeft de raad onder andere de ‘topindicatoren’ voor het programma Onderwijs
        vastgesteld en besloten deze toe te passen vanaf de begroting 2009. In de afgelopen jaren zijn per
        programma uit de begroting topindicatoren bepaald. Dat is gebeurd op initiatief van de
        auditcommissie; deze overlegde daarover steeds met de portefeuillehouder en de programmamanager.
        De topindicatoren zijn bedoeld om beter te kunnen sturen op de uitvoering van de programma’s.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             59
                                                            160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>                                                                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                                                             2005                                 2006                            2007                         2008
      Indicator                                  Begroting           Jaarst.          Begroting           Jaarst.     Begroting          Jaarst.   Begroting          Jaarst.
      % vsv’ers 12 – 23 jaar                      4,96% 57             4,1%              4,96%                4,4%        3,8%            4,9%       3,8%              5,9%
      % vsv’ers in het vo                           OM 2010: 05/06: 2,3%                 OM 2010: 06/07: 2,2%             OM 2010: 07/08: 1,6%       OM 2010: 08/09: 1,4%
      % vsv’ers op het mbo                         OM 2010: 05/06: 13,1%                 OM 2010: 06/07: 13,9%            OM 2010: 07/08: 14,3%     OM 2010: 08/09: 12,3%
      % herplaatste vsv’ers                         50%               58% 58
                                                                                                                                                                        59
      Aantal geplaatste vsv’ers
      % succesvol herplaatste vsv’ers
                                                                                                                                                                        60
      % herplaatsten RMC
      % leerl. dat COO 61 diploma haalt             80%
                                        62                                                                                                                              63
      % kans startkwalificatie na COO
                                                                                                                                                                        64
      Aantal cliënten leerplicht
161
                                                                                                                                                                        65
      Aantal cliënten RMC trajectbureau
      57
                Volledige doelstelling: ‘stabiliseren op 4,96% en verlaging in volgende jaren’.
      58
                Vermelde percentage van 58% is niet te reconstrueren op basis van de gepresenteerde absolute aantallen.
      59
                Volgens de jaarstukken 2009 was de realisatie in 2008 631.
      60
                Volgens de jaarstukken 2009 was de realisatie in 2008 91%.
      61
                COO: Centrum voor Opvang en Onderwijs; het COO is medio 2008 opgegaan in het FlexCollege.
      62
                De indicator luidt volledig: % jongeren met kans op startkwalificatie na COO.
      63
                Volgens de jaarstukken 2009 was de realisatie in 2008 51%.
      64
                Volgens de jaarstukken 2009 was de realisatie in 2008 1300.
      65
                Volgens de jaarstukken 2009 was de realisatie in 2008 1187.
                                                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                                         60
                                                                                                                                                                                Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>                                                                             Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
      In onderstaande tabel zijn de topindicatoren blauw gemarkeerd; de raad heeft op 3 december 2008 besloten deze vanaf de begroting 2009 te gebruiken.
                                                                  2009                                    2010                                  2011                                 2012
      Indicator                                      Begroting            Jaarst.           Begroting            Jaarst.           Begroting             Jaarst.         Begroting           Jaarst.
      % vsv’ers 12 – 23 jaar
                                                                                                                     66
      % vsv’ers in het vo                                OM 2010: 08/09: 1,4%                                                         1,2%                1,5%             1,2%                1,2%
      % vsv’ers op het mbo                              OM 2010: 08/09: 12,3%                                                         9,9%               12,4%             9,9%                2,3%
      % herplaatste vsv’ers
      Aantal geplaatste vsv’ers                          836                773                50% 67              37%
      % succesvol herplaatste vsv’ers                                       46%                80%                62% 68              50%                 43%
                                                                                                     69
      % herplaatsten RMC                                50%                 93%                550                 83%
                                                                                                                     70                                       71                                72
      % leerl COO dat diploma haalt
      % jong kans startkwalificatie na COO              80%                 60%
162
      Aantal cliënten leerplicht                        1250                1294               1900               1870 73                            10/11: 1863 74
      Aantal cliënten RMC trajectbureau                 1300                1673               1000                1744
      66
                Volgens de jaarstukken 2011 was de realisatie in 2010 1,5%.
      67
                NB. Hoewel de indicator betrekking heeft op absolute aantallen, zijn doel en verantwoording uitgedrukt in percentages.
      68
                NB. Volgens de jaarstukken 2011 was de realisatie in 2010: 37%
      69
                NB. Hoewel de indicator betrekking heeft op percentages, is het doel uitgedrukt in absolute aantallen (en de realisatie weer in procenten).
      70
                Uit tekstuele toelichting jaarstukken 2010: In schooljaar 2009/2010 zijn van de 507 leerlingen op het Flex College 243 leerlingen uitgestroomd met een diploma. 74 leerlingen zijn
                uitgestroomd met één of meerdere certificaten.
      71
                Uit tekstuele toelichting jaarstukken 2011: Diplomarendement FlexCollege 2010: Gemiddeld: 58%, vavo: 66%, vmbo: 75%, aka: 34%.
      72
                Uit tekstuele toelichting jaarstukken 2012: Diplomarendement FlexCollege 2010: Gemiddeld: 58%, vavo: 66%, vmbo: 75%, aka: 34% en EigenWijs: 40%.
      73
                Uit tekstuele toelichting jaarstukken 2010: Opgenomen cijfers betreffen meldingen, niet het aantal cliënten. Het aantal cliënten in 2010 was 1585.
      74
                Volgens het jaarverslag van Bureau Leerplicht zijn er in het schooljaar 2010/2011 2212 meldingen gedaan over 1863 kinderen.
                                                                                    Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                                          61
                                                                                                                                                                                                       Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        8.       REACTIE VAN HET COLLEGE
        Wij hebben het college van 25 oktober tot en met 12 november in de gelegenheid gesteld om te
        reageren op deel I en deel II van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaten. Het
        college heeft op 12 november een reactie gestuurd op deel I en II. Hieronder hebben wij de inhoud
        van die reactie opgenomen, voor zover deze niet over deel II van het onderzoek gaat.
        Geachte leden van de Rekenkamer,
        Onlangs hebt u in het kader van de bestuurlijke hoor- en wederhoor procedure de eerste twee
        delen van uw onderzoek voortijdig schoolverlaters aan ons doen toekomen.
        Allereerst willen wij u complimenteren voor de handzame en overzichtelijke wijze waarop u
        schetst hoe het veld in elkaar zit. Voortijdig schoolverlaten betreft immers complexe
        problematiek waarbij veel partijen betrokken zijn. Wij constateren voor zowel deel I als deel
        II dat het veelal feitelijke informatie betreft. Wij hebben nog wel een aantal opmerkingen.
        Hieronder zetten wij deze kort op een rij.
        Opmerkingen ten aanzien van deel I: Quick Scan
        Zoals u zelf ook al aangeeft: de ontwikkelingen op de diverse terreinen gaan dermate snel dat
        de beschrijvingen zoals zijn opgenomen in hoofdstuk 4 nu (op onderdelen) al niet meer
        actueel zijn. Wij willen dit ook van onze kant nog eens benadrukken en enkele belangrijke
        actualiteiten aangeven. Zo is bijvoorbeeld ten aanzien van de decentralisatie Jeugdzorg niets
        opgenomen over regionale transitiearrangementen en is ten aanzien van de transitie AWBZ
        nog steeds niet duidelijk of de persoonlijke verzorging nu wel of niet overkomt naar de
        gemeenten. In dit verband vinden wij de opmerking op pagina 15 dat de grenzen tussen
        WMO, Zvw, Jeugdwet en kern AWBZ scherp getrokken worden en te voorbarig zijn. Het
        blijft een stelsel van zorg en ondersteuning dat in de nodige samenhang bezien dient te
        worden. Een ander voorbeeld betreft de Participatiewet. Na het sluiten van het sociaal
        akkoord is het kabinet samen met de sociale partners verder gegaan met uitwerking, waarbij
        op onderdelen de afspraken op essentiële punten zijn aangepast. Kortom, voorbeelden die
        aangeven dat dit hoofdstuk met het nodige voorbehoud gelezen dient te worden.
        Op pagina 42 lezen wij in het geel gearceerde blok dat er onvoldoende zicht is op de
        effectiviteit van het lokale VSV- beleid. Wij vinden deze conclusie veel te stellig en eenzijdig
        geformuleerd. Op grond van het door de Rekenkamer gebruikte onderzoeksmateriaal
        constateren wij dat de gemeente Nijmegen, samen met het onderwijsveld al vanaf 2009
        systematisch werkt aan het in beeld brengen van de effectiviteit van de interventies die wij
        inzetten om het voortijdig schoolverlaten verder terug te dringen. We hebben dit in de
        afgelopen jaren opgebouwd van monitoring van het FlexCollege (in verband met inzet van
        gemeentelijke middelen) tot het verder monitoren van de interventies die ook door andere
        (onderwijs)partijen worden ingezet. Bovendien beoordelen we de effectiviteit van de
        interventies in onderlinge samenhang. Hiermee werken we fasegewijs toe naar
        effectiviteitsonderzoek van de aanpak in het gehele VSV beleid. Wij hebben er bewust voor
        gekozen in eerste instantie de focus te leggen op het MBO omdat daar de grootste uitval zit.
        Wij zullen de VSV-monitor de komende periode verder uitbreiden naar het VO en
        Jongerenloket.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            62
                                                            163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Er zijn weinig steden/regio’s die op deze gestructureerde wijze de effectiviteit van het VSV
        beleid meten en meerjarig volgen, én dit ook gebruiken om het beleid (o.a. maatregelen uit het
        convenant) bij te sturen en onze partners aan te spreken op wat goed gaat en wat niet goed
        gaat.
        Ten aanzien van de indicatoren in de stadsbegroting hebben wij er naar gestreefd niet teveel
        indicatoren op te nemen. Vanwege het overzicht hebben wij ervoor gekozen om juist die
        indicatoren op te nemen die het meest zeggen over de resultaten en het meest betrouwbaar
        zijn. Het gaat dan concreet om cijfers uit de landelijke DUO registratie (o.a. gebruikt voor de
        VSV- verkenner en VSV-atlas). De wisselende indicatoren hebben ook te maken met
        landelijk voortschrijdend inzicht en verbetering van administratie en registratie rondom VSV-
        ers. Hierover hebben wij de Raad geïnformeerd in de notitie “Volhouden, Samenwerken en
        Verbeteren” die wij op 18 december 2012 hebben toegezonden. Met het nieuwe convenant is
        gekozen voor nadere specificering van het aantal VSV-ers per onderwijstype en niveau.
        Voordeel van het gebruik van deze indicatoren is dat deze aansluiten bij het afgesloten
        convenant met het Rijk, gebaseerd zijn op landelijk beschikbare gegevens en daardoor ook
        goed onderling vergelijkbaar zijn (met andere steden/regio’s). Het past bij de dynamiek van
        het VSV-beleid om ook de relevante indicatoren aan te scherpen en door te ontwikkelen.
        (…). GRN: Op deze plaats in de brief van het college zijn de opmerkingen op deel II van het
        Rekenkamerrapport over voortijdig schoolverlaten opgenomen.
        Wij zien in de gegevens die de Rekenkamer heeft verzameld en op een rij gezet een
        bevestiging van de lijn die wij eerder hebben geschetst in de aan de Raad verzonden VSV-
        notitie: onze focus is en blijft op het MBO liggen. Wij zien verder nog een aantal interessante
        nieuwe invalshoeken (o.a. de samenhang met andere regelingen) waar wij, gelet op de
        toenemende verantwoordelijkheid voor de gemeente vanuit de decentralisaties, ons voordeel
        mee kunnen doen. Wij zijn dan ook benieuwd naar de vertaling van het verzamelde materiaal
        naar deel III van de rekenkamerrapportage.
        Tot slot merken wij op dat wij ook de komende periode de Raad zoals eerder toegezegd (en
        geheel in lijn met uw aanbevelingen) actief informeren over de stand van zaken voortijdig
        schoolverlaten en wij onze structurele effectmonitoring verder doorzetten.
        College van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen,
        De Burgemeester,                                 De Gemeentesecretaris,
        drs. H.M.F. Bruls                                drs. B. van der Ploeg
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           63
                                                           164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        9.       NAWOORD REKENKAMER
        De reactie van het college op deel I van het Rekenkamerrapport betreffende het vsv-onderzoek is
        voor de Rekenkamer aanleiding tot het maken van de volgende opmerkingen:
        De Rekenkamer dankt het college voor de complimenten voor de wijze waarop inrichting en
        dynamiek van dit complexe beleidsveld zijn geschetst. Het college geeft aan dat het hoofdstuk
        Ontwikkelingen – op enkele onderdelen - al niet meer actueel is en met het nodige voorbehoud
        gelezen moet worden. Ontwikkelingen die relevant zijn voor het beleid van de gemeente op het
        gebied van voortijdig schoolverlaten volgen elkaar inderdaad snel op, bijvoorbeeld in het sociale
        domein (transitie AWBZ, decentralisatie jeugdzorg, Participatiewet). Ook voor
        beleidsontwikkelingen in het onderwijs (passend onderwijs, Focus op vakmanschap) geldt dat nog
        veel onduidelijk is en de dynamiek groot. Dat onderstreept alleen maar de noodzaak voor de raad
        om zich bestendig te (laten) informeren over de stand van zaken rond deze ontwikkelingen
        (bijvoorbeeld aan de hand van spoorboekjes die de VNG hiervoor heeft opgesteld). Wij zijn het
        eens met het college dat ook waar grenzen worden getrokken tussen beleidsvelden, het zaak is
        alert te zijn op de (onvoorziene) samenhang en samenloop van diverse ontwikkelingen en hun
        implicaties voor de problematiek van voortijdig schoolverlaten.
        Het college wijst op de voortgang die is gemaakt bij de monitoring van interventies die zijn ingezet
        om voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Wij onderkennen en juichen toe dat er stappen zijn
        gezet om de effectiviteit van het lokale VSV-beleid beter in beeld te krijgen. Wij blijven echter van
        mening dat er nog veel lacunes zijn en het totaalbeeld van de effectiviteit onvoldoende ‘evidence
        informed’ is.
        Het college merkt op dat het de raad actief zal informeren over de stand van zaken met betrekking
        tot voortijdig schoolverlaten. Wij hebben in het onderzoek geconstateerd dat de
        informatievoorziening aan de raad gefragmenteerd en ad hoc plaatsvindt. Het gevolg is dat de raad
        geen goed totaalinzicht heeft in de problematiek, het gevoerde beleid en de daarmee bereikte
        resultaten. De resultaten van het vsv-beleid zijn tot nu toe ook maar zelden besproken tussen
        college en raad. Om die reden hebben wij de raad aanbevolen om systematisch en periodiek de
        balans op te maken. Wij hebben de suggestie gedaan om dat te doen bij de bespreking van het
        programma Onderwijs uit de jaarstukken. De toezegging van het college om de raad actief te
        informeren achten wij onvoldoende concreet. Wij adviseren de raad om over de
        informatievoorziening met het college heldere afspraken te maken.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            64
                                                            165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        BIJLAGE 1:              BESCHIKBARE EFFECTIVITEITSINFORMATIE IN LOKALE VSV-
                                MONITOR
        In deze bijlage is aangegeven welke maatregelen in het kader van de lokale VSV-monitor gemeten
        zijn. Een deel van deze maatregelen is benoemd in het convenant voor de periode 2012 – 2016.
        Deze maatregelen zijn hier grijs gerenvooieerd.
                                         Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                          166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>                                                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
      Lokale VSV-Monitor onderdeel FlexCollege:
      Maatregelen die zijn gemeten bij het FlexCollege in het kader van de VSV-Monitor zijn:
      •   FlexCollege. De effectiviteitsinformatie is in paragraaf 7.2 van voorliggende quick scan opgenomen (en in de rapportages zelf is nog veel meer te
          vinden). Duidelijk wordt dat er voor het FlexCollege veel bekend is over bereik, uitval, vsv en diplomarendement.
      Lokale VSV-Monitor onderdeel begeleidingsstructuur ROC:
      In de tabel op de volgende bladzijde is per begeleidingsonderdeel van het ROC steeds aangegeven of wel (Ja) of niet (Nee) iets iets bekend is over de
      effectiviteit van de maatregel (bereik, uitval en vsv (na 1, 2, 3 en 4 jaar)), of dat dit (nog) niet gemeenten (NG) is. Voor het invullen van de tabel is
      gebruik gemaakt van de Nulmeting (bereik 2012) en Tweede meting (overige kolommen). De lezer die geïnteresseerd is in de effectiviteitsinformatie zelf
      wordt voor de convenantsmaartegelen verwezen naar paragraaf 7.2 in voorliggende quick scan. De lezer die geïnteresseerd is in de
      effectiviteitsinformatie over de overige maatregelen, wordt verwezen naar de VSV-monitors zelf 1.
      Convenantsmaatregelen die nog NIET gemeten zijn in het kader van de lokale VSV-Monitor:
      De convenantsmaatregel De Overstap is nog niet gemeten in het kader van de VSV-monitor.
168
      1
              De rapportages in het kader van de VSV-Monitor zijn als volgt te vinden:
              -     FlexCollege: De eerste (2010) is als bijlage meegestuurd met brief D24 (onderwerp: subsidie FlexCollege 2011) die op de agenda van de raad stond op 26 januari 2011. De tweede
                    meting (2012) is niet integraal aan de raad verstuurd; in brief D11 (onderwerp: inforamatie over besluitvorming FlexCollege) die op de agenda van de raad stond op 27 juni 2012 is
                    een beknopte samenvatting opgenomen. De Derde meting (2013) is ook niet integraal naar de raad verstuurd, maar samengevat in brief D17 (onderwerp: Resultaten derde meting
                    en subsidie FlexCollege 2013 en 2014die op de agenda van de raad stond op 4 september 2013.
              -     Begeleidingsstructuur ROC: Nulmeting (2012): deze lag ter inzage bij de griffie (raadsagenda 16 januari 2013, brief D12 en raadsagenda 30 januari 2013, Kamerronde). Wij hebben
                    begrepen dat de Tweede meting (juni 2013) binnenkort aan de raad aangeboden wordt.
              Voor wie geïnteresseerd is in de profielen van deelnemers, verzuimers en vsv’ers is ook de regio-analyse interessant. Deze lag gelijktijdig met de Nulmeting van het ROC ter inzage bij de
              griffie.
                                                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                          Bijlage 1, bladzijde 1
                                                                                                                                                                                                           Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>                                                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
      VSV-Monitor begeleidingsstrucuur ROC, wat is wel en niet bekend?
      Begeleidingsonderdeel ROC               Bereik                  Uitval                     Vsv na 1 jaar             Vsv na 2 jaar             Vsv na 3 jaar             Vsv na 4 jaar
                                              2012 2                                             (cohort 11/12)            (cohort 10/11)            (cohort 09/10)            (cohort 08/09)
                     3
      Verzuim 18+                                       Nee                      Ja                        Ja                        Ja                       Nee                        Nee
      Trajectbegeleiding                                Nee                      Ja                        Ja                       Nee                       Nee                        Nee
      Restart                                            Ja                      Ja                        Ja                        Ja                         ja                       Nee
      Coachproject                                      Nee                      Ja                        Ja                        Ja                       Nee                        Nee
      SMW                                                Ja                      Ja                        Ja                        Ja                       Nee                        Nee
      LGF 4                                             Nee                      Ja                        Ja                       Nee                       Nee                        Nee
      ROC4Competence                                     Ja                      Ja                        Ja                        Ja                        Ja                            Ja
      Testwinkel                                        NG                       Ja                        Ja                       Nee                       Nee                        Nee
169
      SOVA-training                                     NG                       Ja                        Ja                       Nee                       Nee                        Nee
      Faalangstreductietraining                         NG                       Ja                        Ja                       Nee                       Nee                        Nee
                             5
      Financieel spreekuur                              Nee                      Ja                        Ja                        Ja                       Nee                        Nee
                                 6
      Verb. en verst. intake                            NG                      Nee                       Nee                       Nee                       Nee                        Nee
      VSV reductie BBL                                  NG                       Ja                        Ja                        Ja                        Ja                            Ja
      2
                Over het bereik van de diverse begeleidingsonderdelen is in de rapportage 2013 niet systematisch teruggekoppeld; om die reden hebben wij daarvoor geen afzonderlijke kolom
                opgenomen in deze tabel.
      3
                Deze maatregel Verzuim 18+ komt in de VSV-Monitors terug als Verzuimbegeleiding (meting 2012) en Verzuim (meting 2013).
      4
                LGF: leerling gebonden financiering (‘rugzakje’).
      5
                In de VSV-Monitor 2012 werd deze maatregel Schuldhulpverlening genoemd.
      6
                Volledige naam concenantsmaatregel: verbeteren en versterkten intake
                                                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                          Bijlage 1, bladzijde 2
                                                                                                                                                                                                  Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>                                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
      Begeleidingsonderdeel ROC   Bereik         Uitval                Vsv na 1 jaar           Vsv na 2 jaar    Vsv na 3 jaar    Vsv na 4 jaar
                                  2012 2                               (cohort 11/12)          (cohort 10/11)   (cohort 09/10)   (cohort 08/09)
      Driestroom                           Nee            Ja                     Ja                    Nee             Nee              Nee
      Sancta Maria                         Nee            Ja                     Ja                    Ja               Ja              Nee
      Nwe Arts                             Nee            Ja                     Ja                    Ja               Ja              Nee
      Bemoeizorg                           nee            Ja                     Ja                    Nee             Nee              Nee
170
                                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 Bijlage 1, bladzijde 3
                                                                                                                                                  Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
171
           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                   Bijlage 1, bladzijde 4
                                                         Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        BIJLAGE 2:               VERKLARING VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN
        In deze bijlage zijn de gebruikte afkortingen verklaard. Ook zijn toelichtingen gegeven op gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        aka
        Arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent. Zie ook bij mbo, niveau 1.
        AOC
        Agrarisch Opleidings Centrum.
        AOC-Raad
        De AOC-Raad is de brancheorganisatie van alle AOC´s in Nederland. De 13 AOC’s verzorgen groen onderwijs op
        vmbo- en mbo-niveau en volwassenen- educatie.
        AWBZ
        Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten.
        BBL
        Beroepsbegeleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) en de beroepsopleidende leerweg (BOL). De
        beroepsbegeleidende leerweg is een combinatie van werken en leren, waarbij de leerling in dienst van een
        bedrijf is en daarnaast een opleiding volgt. In de BBL bedraagt het praktijkdeel zestig tot tachtig procent of
        meer van de studieduur. Met BBL zit de leerling gewoonlijk één tot twee dagen in de week op school en werkt
        hij vier tot drie dagen in de week bij een erkend leerbedrijf of organisatie. De praktische ervaring doet hij op in
        zijn werk. De theorie en begeleiding krijgt de leerling op school.
        BJZ
        Bureau Jeugdzorg.
        BJzG
        Bureau Jeugdzorg Gelderland.
        BOL
        Beroepsopleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsopleidende leerweg (BOL) en de beroepsbegeleidende leerweg (BBL).Een
        beroepsopleidende leerweg is een dagopleiding, waarbij de leerling de hele week naar school gaat. Tijdens de
        opleiding wordt praktijkervaring opgedaan wanneer de leerling op stage gaat bij een erkend leerbedrijf of
        organisatie. Het aantal stages verschilt per opleiding. In totaal bestaat minimaal 20% van de BOL-opleiding uit
        stages.
        BZK
        Minister of Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
        CIZ
        Centrum Indicatiestelling Zorg.
        CJG
        Centrum voor Jeugd en Gezin.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 2, bladzijde 1
                                                                174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        Cluster x school
        Binnen het speciaal onderwijs wordt onderscheid gemaakt naar de volgende clusters:
        -    Cluster 1 scholen zijn voor leerlingen met een visuele beperking. In de praktijk hebben de meeste
             leerlingen op cluster 1 scholen ook één of meerdere andere handicaps;
        -    Cluster 2 scholen zijn voor dove en slechthorende kinderen en kinderen met een communicatieve
             beperking. Dit kunnen ernstige spraak- of taalmoeilijkheden zijn of een vorm van autisme waarbij de
             communicatie het belangrijkste probleem is en niet het gedrag.
        -    Cluster 3 scholen zijn voor:
             -    leerlingen met verstandelijke (Zeer Moeilijk Lerend) en/of lichamelijke beperkingen (Lichamelijk
                  Gehandicapt/Meervoudig Gehandicapt)
             -    leerlingen die langdurig ziek zijn (Langdurig Zieken).
        -    Cluster 4 scholen zijn voor:
             -     leerlingen met ernstige gedragsstoornissen en/of psychiatrische problematiek. Dit zijn scholen voor
                  zeer moeilijk opvoedbare kinderen (ZMOK)
             -    scholen voor langdurig zieke kinderen, zonder lichamelijke handicap (LZK)
             -    scholen verbonden aan een pedologisch instituut (PI-scholen)
             -    scholen verbonden aan gesloten jeugdinrichtingen (justitie en jeugdzorg)
        COO
        Centrum voor Opvang en Onderwijs; het COO is medio 2008 opgegaan in het FlexCollege.
        CPB
        Centraal Planbureau.
        DUO
        Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs.
        EigenWijs
        Een bovenbouw locatie van het FlexCollege. Op EigenWijs kunnen leerlingen die tijdelijk niet kunnen
        functioneren in het regulieren onderwijs, onderwijs volgen (vmbo-t, havo (en deels vwo)) en hun diploma of
        startkwalificatie halen.
        Entree opleiding
        Vanaf 1 januari 2014 worden de niveau 1 opleidingen op het ROC apart van de opleidingen op niveau 2, 3 en 4
        gepositioneerd en omgevormd tot entreeopleidingen. Een entreeopleiding is gericht op het behalen van een
        diploma dat toegang biedt tot vervolgonderwijs, maar kan ook leiden tot uitstroom naar de arbeidsmarkt. Deze
        uitstroom naar werk wordt niet langer als voortijdig schoolverlaten gekwalificeerd. Entreeopleidingen zijn
        uitsluitend toegankelijk voor studenten die niet aan de vooropleidingseisen voor mbo-2, mbo-3 of mbo-4
        voldoen en die niet meer tot de doelgroep van het vo behoren (d.w.z. volledig leerplichtig zijn).
        Entreeopleidingen zijn evenmin toegankelijk voor studenten met veel problemen die wel aan de
        vooropleidingseisen voldoen; zij kunnen tijdelijk worden opgevangen en begeleid in een plusvoorziening.
        GGZ
        Geestelijke gezondheidszorg.
        GOA
        Gemeentelijk Onderwijs Achterstandenbeleid.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 2, bladzijde 2
                                                                 175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        havo
        Hoger algemeen voortgezet onderwijs.
        kwalificatieplicht
        De kwalificatieplicht houdt in dat alle jongeren tot hun 18e verjaardag onderwijs moeten volgen, gericht op het
        behalen van een startkwalificatie. De kwalificatieplicht eindigt op de dag dat de student 18 jaar wordt of zoveel
        eerder dat hij in het bezit is van een startkwalificatie. Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit
        is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-diploma op minimaal niveau 2. De kwalificatieplicht is een van
        de maatregelen die het rijk heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van
        startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet.
        leerplicht
        De leerplicht is geregeld in de Leerplichtwet 1969. De leerplicht houdt in dat kinderen op een erkende school
        moeten zijn ingeschreven en elke schooldag aanwezig moeten zijn. De leerplicht geldt tot en met het einde van
        het schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Na het laatste schooljaar van de leerplicht begint de
        kwalificatieplicht.
        lgf
        Leerlinggebonden financiering. In het nieuwe stelsel voor passend onderwijs verdwijnt de leerlinggebonden
        financiering. In de quick scan voor dit onderzoek (deel I) is in hoofdstuk 4 Ontwikkelingen een toelichting
        gegeven op passend onderwijs.
        LWOO
        Leerweg Ondersteunend Onderwijs. LWOO is voor vmbo-leerlingen die genoeg capaciteiten hebben om een
        diploma te halen, maar extra hulp nodig hebben. De basisschool geeft een advies LWOO, de vmbo school
        beslist of een kind daarvoor in aanmerking komt. De vmbo-school bepaalt ook zelf hoe LWOO wordt
        aangeboden (bijlessen, huiswerkbegeleiding, trainingen, …).
        mbo
        middelbaar beroepsonderwijs
        Het mbo kent (nog) 4 opleidingsniveaus:
        •         Niveau 1: assistentenopleiding.
                  Er bestaan twee soorten assistentenopleidingen: arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent (AKA,
                  studenten leren algemene werknemersvaardigheden, de opleiding duurt 1 jaar), beroepskwalificerend
                  assistent (BKA, studenten leren eenvoudige werkzaamheden zelfstandig uit te voeren, de opleiding
                  duurt een half jaar tot een jaar). De assistentenopleidingen zijn voor alle studenten toegankelijk. Ook
                  voor studenten die geen diploma hebben gehaald in het voortgezet onderwijs. Zodra de mbo-
                  studenten de assistentenopleiding hebben afgerond, moeten zij verder leren op niveau 2. Behalve als
                  zij 18 jaar of ouder zijn. De opleidingen op niveau 1 gaan verdwijnen; daarvoor in de plaats komen de
                  entree-opleidingen; een toelichting daarop vindt u ook in deze bijlage.
        •         Niveau 2: basisberoepsopleiding.
                  Studenten die een opleiding op niveau 2 van het mbo volgen, doen de basisberoepsopleiding. Dit leidt
                  op voor beroepen zoals kapper en autotechnicus. De basisberoepsopleiding duurt 2 tot 3 jaar en leert
                  de studenten om uitvoerende werkzaamheden te verrichten. Deze opleiding is bedoeld voor vmbo-
                  leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg hebben afgerond. Wanneer de mbo-school geen
                  assistentenopleiding in het onderwijsaanbod heeft, kunnen studenten zonder een vmbo-diploma de
                  basisberoepsopleiding volgen. Deze drempelloze instroom in mbo niveau 2 verdwijnt.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 2, bladzijde 3
                                                                  176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        •        Niveau 3: vakopleiding.
                 Een vakopleiding leidt studenten op voor beroepen als verzorgende of 1e monteur. In deze 3 jarige
                 opleiding leren studenten om uitvoerende werkzaamheden helemaal zelfstandig te verrichten. Vmbo-
                 leerlingen die de gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn
                 geslaagd, kunnen een vakopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
        •        Niveau 4: middenkaderopleiding.
                 Studenten die kiezen voor een middenkaderopleiding komen terecht in beroepen als filiaalbeheerder of
                 activiteitenbegeleider. Ook kunnen deze studenten verder studeren op het hbo. De
                 middenkaderopleiding is een mbo-opleiding op niveau 4 en duurt 3 tot 4 jaar. Vmbo-leerlingen die de
                 gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn geslaagd,
                 kunnen een middenkaderopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
                 Schematisch ziet dit er als volgt uit:
                   Vooropleiding                Opleiding         MBO-niveau    Duur           Werkzaamheden
                                                                                opleiding
                   Vmbo-praktijk                AKA                     1       1 jaar         Eenvoudige uitvoerende
                   Geen diploma                                                                werkzaamheden
                   Geen diploma                 BKA                     1       ½ - 1 jaar     Eenvoudige uitvoerende
                                                                                               werkzaamheden
                   Vmbo-basisberoeps            Basisberoeps            2       2 – 3 jaar     Uitvoerende werkzaamheden
                   gerichte leerweg             opleiding
                   Vmbo-leerwegen:              Vakopleiding            3       2 – 3 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte                                                      van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
                   Vmbo-leerwegen:              Middenkader             4       3 – 4 jaar     Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte       opleiding                                      van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
        MBO-Raad
        De MBO-Raad is de brancheorganisatie van de onderwijsinstellingen in het middelbaar beroepsonderwijs en de
        volwasseneneducatie. Bij de MBO-Raad zijn alle zeventig onderwijsinstellingen in de mbo-sector aangesloten.
        De MBO-Raad behartigt de belangen van het mbo.
        MBO15
        Ter ondersteuning van de scholen heeft de Minister in juli 2011 het Programmamanagement MBO15 ingesteld.
        De opdracht: lever een aanwijsbare bijdrage aan de realisatie van de doelstellingen van het Actieplan mbo (in
        hoofdstuk 4 van de quick scan (Ontwikkelingen) is een toelichting op het Actieplan mbo opgenomen). In 2012
        heeft de Minister van OCW MBO15 vervolgens gevraagd ook de ondersteuning te verzorgen op de thema’s
        (macro)doelmatigheid en professionalisering van docenten, managers en human resources management.
        nieuwe vsv’ers
        Nieuwe vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun
        opleiding.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 2, bladzijde 4
                                                                 177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        NJI
        Nederlands Jeugd Instituut.
        NUG
        Niet uitkeringsgerechtigde.
        OCW
        Ministerie of Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
        oude vsv’ers
        Oude vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun opleiding.
        PA
        Politieke Avond.
        PCL
        Permanente Commissie Leerlingzorg.
        po
        Primair Onderwijs.
        PO-Raad
        Vereniging van schoolbesturen uit het primair onderwijs. De vereniging behartigt de belangen van het primair
        onderwijs.
        plusvoorziening
        In 2009 publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het rapport 'Vertrouwen in de school:
        over de uitval van overbelaste jongeren'. Overbelaste jongeren hebben dusdanig veel problemen aan hun
        hoofd, dat ze niet meer toekomen aan het volgen van onderwijs maar cognitief wel in staat zijn om een
        startkwalificatie te halen. Ze dreigen door problemen het onderwijs te verlaten. Een van de aanbevelingen in
        het rapport was het oprichten van plusvoorzieningen. Een plusvoorziening is geen nieuw schooltype, maar een
        uitbreiding van het bestaande aanbod op scholen voor voortgezet en middelbaar (beroeps)onderwijs. Ze richten
        zich op jongeren van 12 tot 23 jaar. Het gaat om een samenhangende aanpak van onderwijs, zorg, arbeid en
        andere vormen van gerichte ondersteuning. Het bieden van structuur en verbondenheid is daarbij van groot
        belang. Plusvoorzieningen kenmerken zich onder andere door kleinere onderwijsgroepen en snelle
        beschikbaarheid van zorgverlening. Het FlexCollege is de plusvoorziening in de subregio Nijmegen.
        REC
        Regionale Expertise Centra.
        ROC
        Regionaal Opleidings Centrum.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 2, bladzijde 5
                                                                178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                           Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        RMC
        Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Er zijn 39 RMC-regio’s in Nederland. De kerntaken van de RMC regio zijn:
        •         Een sluitende melding en registratie, doorverwijzing en herplaatsing van vsv’ers
        •         Het bevorderen van een goede samenwerking tussen alle partijen in de regio die te maken hebben met
                 jongeren tot 23 jaar
        •         Het realiseren van een sluitende aanpak met een zo goed mogelijk traject op-maat voor de jongere die
                 extra zorg nodig heeft.
        Om deze kerntaken uit te voeren is per regio een contact/regiegemeente aangewezen. Deze gemeente is de
        coördinator in een regionaal samenwerkingsverband van overheid, onderwijs, jeugdzorg, justitie en arbeid.
        Deze gemeente is tevens de contactgemeente en eerste aanspreekpunt voor het rijk. Nijmegen is de
        contact/regiegemeente van de RMC-regio Arnhem/Nijmegen. In de praktijk wordt gewerkt in twee subregio’s en
        functioneert Arnhem als contactgemeente voor de subregio Arnhem en Nijmegen voor de subregio Nijmegen (8
        gemeenten). De subregio Arnhem bestaat uit de gemeenten: Arnhem (regiegemeente subregio), Duiven,
        Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar. De subregio
        Nijmegen bestaat uit de gemeenten: Beuningen, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en
        Middelaar, Nijmegen (regiegemeente subregio), Ubbergen, Wijchen.
        SMW
        Schoolmaatschappelijk werk.
        so
        speciaal onderwijs.
        sbo
        speciaal basisonderwijs.
        startkwalificatie
        Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-
        diploma op minimaal niveau 2.
        SZW
        Minister of Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
        uitvaller
        Uitvallers zijn leerlingen die in de loop of aan het einde van het schooljaar stoppen met hun opleiding zonder
        een startkwalificatie te hebben behaald. Uitvallers worden:
        •    geen vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen weer naar school
             gaan;
        •    nieuwe vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen niet weer naar
             school gaan.
        vavo
        voortgezet algemeen onderwijs voor volwassenen. Bedoeld voor 18+, in bijzondere gevallen ook toegankelijk
        voor 16 en 17 jarigen.
        verzuim(er)
        leerlingen die in een periode van vier weken ten minste 16 uur ongeoorloofd hebben verzuimd en zijn gemeld
        bij het verzuimloket van DUO.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 2, bladzijde 6
                                                                  179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                          Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        vmbo
        Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs.
        vmbo-t
        Het vmbo-t is de theoretische leerweg van het vmbo. Deze leerweg is niet gericht op een bepaalde
        beroepskeuze. Dat zijn de andere leerwegen van het vmbo wel (beroepsgerichte leerweg (bb),
        kaderberoepsgerichte leerweg (kb), gemengde leerweg (gl)).
        VenJ
        Minister of Ministerie van Veiligheid en Justitie.
        VNG
        Vereniging Nederlandse Gemeenten.
        vo
        Voortgezet Onderwijs.
        VO-Raad
        Vereniging van schoolbesturen uit het voortgezet onderwijs. De VO-Raad behartigt de belangen van het
        voortgezet onderwijs.
        voortijdig schoolverlaters
        Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober geen onderwijs
        volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Jongeren die het niveau van de startkwalificatie niet
        kunnen halen omdat ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben, worden niet tot de voortijdige
        schoolverlaters gerekend. Dit zijn jongeren die het speciaal onderwijs hebben doorlopen en met goed gevolg
        hebben afgesloten. Jongeren met een diploma op mbo-1 niveau, die geen werk hebben of minder dan 12 uur
        werken, horen wel bij de voortijdige schoolverlaters. Binnen de groep voortijdig schoolverlaters wordt
        onderscheid gemaakt naar nieuwe en oude vsv’ers.
        vso
        Voortgezet speciaal onderwijs.
        vsv’er
        Voortijdig schoolverlater.
        vwo
        Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
        VWS
        Minister of Ministerie van Volksgezonheid, Welzijn en Sport.
        Wajong
        Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten.
        WEB
        Wet Educatie Beroepsonderwijs.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 2, bladzijde 7
                                                                  180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                        Onderzoek voortijdig schoolverlaters: quick scan
        WEC
        Wet op de Expertise Centra.
        werkleerplicht
        Voor jongeren tot 27 jaar die niet werken of naar school gaan, geldt de werkleerplicht. Wanneer een jongere tot
        27 jaar zich meldt voor een bijstandsuitkering, gaat eerst een termijn van vier weken lopen waarin hij moet
        proberen een opleiding en/of werk te vinden. In die periode ontvangt de jongere geen bijstand. Als hij na die
        vier weken kan aantonen dat er geen werk is en dat hij geen opleiding kan volgen, is er mogelijk recht op een
        bijstandsuitkering. De gemeente beslist daarover.
        Wmo
        Wet maatschappelijke ondersteuning.
        WVO
        Wet op het Voortgezet Onderwijs.
        WSNS
        Weer Samen Naar School.
        WW
        Werkloosheidswet.
        Wwb
        Wet werk en bijstand.
        ZAT
        Zorgadviesteam.
        Zvw
        Zorgverzekeringswet.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                      Bijlage 2, bladzijde 8
                                                               181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
         Gemeentelijke Rekenkamer
                             Nijmegen
                               ONDERZOEK
                VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERS
                                   DEEL II
                           CIJFERS IN PERSPECTIEF
                             15 NOVEMBER 2013
                                     182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
        Colofon
        De Rekenkamer heeft een onafhankelijke positie binnen de gemeente. Haar doel is de gemeenteraad een
        extra handvat te bieden zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Daartoe voert zij onderzoek
        uit op het gebied van:
        •    Doeltreffendheid:
             Bij dit type onderzoek wordt nagegaan of de gewenste resultaten daadwerkelijk worden bereikt
        •    Doelmatigheid
             Bij dergelijk onderzoek gaan we na of de gewenste resultaten worden bereikt met zo weinig mogelijk
             middelen (personeel, geld)
        •    Rechtmatigheid:
             Bij onderzoek op dit terrein staat de vraag centraal of de uitvoering plaatsvindt volgens geldende wetten
             en regels.
        Bij de uitvoering van haar onderzoeken kijkt de Rekenkamer altijd terug (wat is besloten, wat is gedaan), met
        als nadrukkelijk doel daarvan te kunnen leren voor de toekomst.
        De wijze waarop de Rekenkamer haar onderzoeken (en overige werkzaamheden) uitvoert is vastgelegd in de
        Notitie Werkwijze.
        Samenstelling:
        de heer A. van Ruth (voorzitter)
        de heer M. van Dam (lid)
        de heer P. de Goede (lid)
        De Rekenkamer wordt ambtelijk ondersteund door een secretaris / onderzoeker: mevrouw J. Smink
        Bij de uitvoering van dit deel van het onderzoek is de Rekenkamer ondersteund door de afdeling Onderzoek &
        Statistiek van de gemeente Nijmegen (mevrouw J. Zonneveld).
        Contact:
        Post:                   Postbus 9105
                                6500 HG NIJMEGEN
        Telefoon:               024 – 3292338
        E-mail:                 rekenkamer@nijmegen.nl
        Website:                www.nijmegen.nl/rekenkamer
        Twitter:                @rekenkamer024
                                                              183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        INHOUDSOPGAVE
        1       Inleiding                                                                       1
                Aanleiding                                                                      1
                Aanpak                                                                          1
                Leeswijzer                                                                      3
        2       Hoofdconclusies                                                                 4
        3       Cijfers en rapportages                                                          5
        4       Cijfers in perspectief                                                         10
        5       Beeld van (begeleiding) uitvallers 2011 - 2012                                 21
        6       Samenhang uitval met gebruik andere regelingen                                 23
        7       Reactie van het college                                                        26
        8       Nawoord van de Rekenkamer                                                      28
        Bijlage
        1       Verklaring van afkortingen en begrippen
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                 185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        1.       INLEIDING
        AANLEIDING
        De Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen (verder de Rekenkamer) heeft – op suggestie van een
        aantal fracties uit de gemeenteraad - onderzoek gedaan naar voortijdig schoolverlaters.
        De problematiek van voortijdig schoolverlaters is complex. Er is een veelheid aan
        (samenhangende) oorzaken waarom jongeren hun school niet afmaken, er is sprake van veel
        betrokkenen en er zijn de nodige beleidsontwikkelingen die hun weerslag (zullen) hebben op dit
        terrein. Doel van het Rekenkameronderzoek is om het inzicht in deze problematiek in Nijmegen te
        vergroten, zodat betrokken partijen daar hun voordeel mee kunnen doen bij het verder
        terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters. Gezien de wettelijke taak van de
        Rekenkamer, richt zij zich hierbij in het bijzonder op de gemeenteraad.
        AANPAK
        Om een goed inzicht in de problematiek te geven, bestond het onderzoek uit drie delen:
        1. een quick scan waarin wordt geschetst hoe het veld in elkaar zit (wet- en regelgeving, beleid,
            gemeentelijke organisatie, andere betrokken partijen) en in het bijzonder wat de taken en
            rollen van de gemeente en de scholen zijn; hierbij is tevens voor zover mogelijk inzicht
            gegeven in de effectiviteit (of mate van doelbereiking) van een aantal maatregelen. De quick
            scan is gelijktijdig met de rapportage ‘cijfers in perspectief’ (deel II) aan de gemeenteraad
            aangeboden;
        2. een deel waarin de beschikbare cijfers over 'Nijmegen' in perspectief worden gezet, door
            vergelijkingen te maken met de gestelde doelen, met andere grote steden, met andere scholen
            en dergelijke. Voorliggend stuk betreft de rapportage waarin de cijfers in perspectief zijn
            geplaatst. Om dit stuk te kunnen opstellen heeft de Rekenkamer een beroep gedaan op de
            afdeling Onderzoek en Statistiek (O&S) van de gemeente Nijmegen. Deze afdeling heeft
            namelijk veel ervaring met het ontsluiten van vsv-cijfers voor de Onderwijsmonitor. De meest
            recente versies van de Onderwijsmonitor dateren van 2007 en 2010. Ook voor 2013 staat deze
            op de rol. De Onderwijsmonitor gaat over meer dan vsv. O&S heeft haar werkzaamheden voor
            het vsv-deel van de Onderwijsmonitor eerder uitgevoerd, zodat deze ook al bruikbaar waren in
            het Rekenkameronderzoek. Op ons verzoek heeft O&S ook een aantal extra vergelijkingen
            gemaakt. De Rekenkamer heeft vervolgens de rapportage die O&S aan haar uitbracht
            aangevuld tot een Rekenkamerrapport. Hiervoor zijn de vsv-doelen toegevoegd en is een
            aantal mogelijke verklaringen voor de cijfers getoetst.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                              1
                                                            186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        3. een deel waarmee inzicht wordt gegeven in het functioneren van de ondersteuningsstructuren
            op scholen 1 en de samenhang met zorgstructuren daarbuiten. Dit omdat een goede
            ondersteuningsstructuur één van de verklarende factoren is voor het al dan niet uitvallen van
            jongeren én omdat gemeenten ook verantwoordelijk worden voor de jeugdzorg (per 1 januari
            2015). In de voorbereiding op de transitie van de jeugdzorg is het belangrijk te weten wat er
            nu al goed loopt en wat nog niet. De Rekenkamer is zich ervan bewust dat zorg op en om de
            school niet de enige factor is, maar wel een belangrijke. Het is onmogelijk om alle factoren die
            een rol spelen bij voortijdig schoolverlaten in het onderzoek te betrekken. Dat zou ook niet
            zinvol zijn, omdat de gemeente op lang niet alle factoren invloed heeft of verantwoordelijkheid
            draagt. Voor dit deel van het onderzoek hebben we ons laten ondersteunen door onderzoekers
            van Regioplan Beleidsonderzoek. Zij hebben een vergelijkbaar onderzoek gedaan voor de
            rekenkamers van Lelystad en Den Haag. In het kader van deel III van het onderzoek
            organiseert de Rekenkamer op 22 en 29 november 2013 discussiebijeenkomsten voor het veld
            (betrokkenen vanuit scholen, zorginstellingen en het ambtelijk apparaat) respectievelijk de
            gemeenteraad (raadsleden en fractievolgers). De deelnemers aan de discussiebijeenkomsten
            ontvangen de rapportages uit deel I (quick scan) en II (cijfers in perspectief) én een
            discussienotitie op basis van de bestudeerde stukken en gevoerde gesprekken in het kader van
            deel III van het onderzoek. Zo snel mogelijk na de discussiebijeenkomsten wordt de
            rapportage voor deel III van het onderzoek opgesteld en – na hoor- en wederhoor met het
            college – aan de gemeenteraad en andere betrokkenen aangeboden.
        Tijdens het hele onderzoek heeft de Rekenkamer nauw contact onderhouden met de gemeenteraad
        en het ambtelijk apparaat. Vanuit de gemeenteraad is een klankbordgroep gevormd. Deze is vier
        keer bij elkaar gekomen. De eerste keer om het concept Plan van Aanpak te bespreken. Daarbij is
        een aantal wensen geuit. De Rekenkamer heeft deze opgepakt 2. De volgende keren is gesproken
        over de voortgang van het onderzoek en de eerste resultaten. Elke twee weken heeft de secretaris
        van de Rekenkamer gesproken met twee door de stadscontroller aangewezen ambtelijke
        contactpersonen. In deze gesprekken ging het vooral om het verzamelen van stukken, het delen
        en spiegelen van de (eerste) bevindingen, het bespreken van de voortgang van het onderzoek en
        het informeren over en afstemmen van rapportagemomenten van college en Rekenkamer.
        1
                Met interne ondersteuningsstructuur bedoelen we de structuur die aan de basis begint bij het signaleren van
                problemen door de docent en in de top eindigt met het inschakelen van externe zorgpartijen. Het onderzoek richt zich
                op het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.
        2
                Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar het Plan van Aanpak voor het onderzoek:
                http://www2.nijmegen.nl/content/1448505/voortijdig_schoolverlaters of via de secretaris: rekenkamer@nijmegen.nl
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     2
                                                                   187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        LEESWIJZER
        In voorliggende rapportage ‘cijfers in perspectief’ wordt achtereenvolgens ingegaan op:
        •   Hoofdstuk 2: Hoofdconclusies
            In dit hoofdstuk zijn de hoofdconclusies uit het onderzoek opgenomen. In de afzonderlijke
            hoofdstukken zijn nog meer gedetailleerde conclusies getrokken uit het beschikbare
            cijfermateriaal.
        •   Hoofdstuk 3: Cijfers en rapportages
            Over het aantal vsv’ers en de ontwikkeling bestaan veel cijfers. Door de wijze van presentatie
            zijn deze echter niet allemaal zo maar onderling vergelijkbaar. In dit hoofdstuk wordt toegelicht
            welke cijfers er zijn en waar de gebruiker van cijfers (lezer van stukken) goed op moet letten.
            Ook wordt een toelichting gegeven op de verschillende rapportages en de voor- en nadelen
            hiervan.
        •   Hoofdstuk 4: Cijfers in perspectief
            In dit hoofdstuk worden de vsv-cijfers van (de (sub)regio) Nijmegen op diverse manieren
            vergeleken met die van andere regio’s en grote gemeenten. Ook zijn vergelijkingen gemaakt
            tussen schooltypen in Nijmegen en scholen in andere gemeenten. Op basis van deze
            vergelijkingen zijn conclusies getrokken.
        •   Hoofdstuk 5: Beeld van (begeleiding) van uitvallers 2011 - 2012
            In hoofdstuk 5 is een indicatie gegeven van de wijze waarop jongeren die uitvallen (dus nog
            geen vsv’er zijn) 3 begeleid worden door het regionale Jongerenloket en wat het resultaat van
            die begeleiding is.
        •   Hoofdstuk 6: Samenhang uitval met gebruik andere regelingen
            Met het Sociaal Statistisch Bestand van de gemeente Nijmegen kan worden nagegaan in
            hoeverre huishoudens, gebruik maken van regelingen op het gebied van werk, inkomen en
            zorg. In hoofdstuk 6 zijn deze cijfers vergeleken met het gebruik van die regelingen door
            huishoudens waarin een uitvaller aanwezig is. Op basis van die vergelijkingen zijn enkele
            conclusies getrokken.
        De Rekenkamer heeft het college in de gelegenheid gesteld te reageren op onze conclusies en
        aanbevelingen. De reactie die wij ontvingen is opgenomen in hoofdstuk 7; wij hebben deze
        voorzien van een nawoord in hoofdstuk 8.
        Wanneer in deze tekst afkortingen zijn gebruikt, zijn deze de eerste keer toegelicht. Alle gebruikte
        afkortingen zijn ook verklaard in bijlage 1. Daar is ook een toelichting opgenomen van gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen.
        3
                 In hoofdstuk 3 (en bijlage 1) is een toelichting opgenomen op uitvallers en vsv’ers.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                       3
                                                                      188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        2.        HOOFDCONCLUSIES
        In dit hoofdstuk zijn de hoofdconclusies uit het onderzoek opgenomen. In de afzonderlijke
        hoofdstukken zijn nog meer gedetailleerde conclusies getrokken uit het beschikbare cijfermateriaal.
        Wanneer de cijfers worden vergeleken met andere regio’s, gemeenten en scholen, dan blijkt op hoofdlijnen het
        volgende:
        •   In de RMC-regio Arnhem/Nijmegen:
            •     is sprake van een relatief geringe daling in het aantal nieuwe vsv’ers in de periode 2005/2006 tot
                  2011/2012. Het percentage nieuwe vsv’ers in 2011/2012 ligt boven het gemiddelde van alle RMC-
                  regio’s;
            •     de daling in het percentage nieuwe vsv’ers totaal raakt in de RMC-regio Arnhem/Nijmegen steeds
                  verder achter op de Nederlandse daling.
        •   In de gemeente Nijmegen:
            •     is sprake van een gemiddelde score op het percentage nieuwe vsv’ers en op de daling van het aantal
                  nieuwe vsv’ers. Deze score is echter opgebouwd uit twee sterk tegengestelde deelscores:
                  •    de Nijmeegse leerlingen op het mbo scoren slecht op nieuwe vsv;
                  •    de Nijmeegse leerlingen op het vo scoren hier juist goed op.
            •     is de laatste jaren sprake van een stijging van het percentage nieuwe vsv’ers op het mbo;
            •     is de ontwikkeling in het vo vooral de laatste twee jaar gunstiger dan landelijk en in de andere
                  kennissteden.
        De Rekenkamer heeft een aantal mogelijke verklaringen voor de uiteenlopende scores van het voortgezet
        onderwijs en het ROC getoetst. Deze overtuigen niet. De meeste verklaringen gelden in zijn algemeenheid voor
        verschillen tussen het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Ze verklaren niet waarom het
        voortgezet onderwijs in Nijmegen relatief zo goed en het ROC Nijmegen relatief zo slecht scoort.
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                  4
                                                                 189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        3.      CIJFERS EN RAPPORTAGES
        De overheid wil dat zoveel mogelijk jongeren het onderwijs met een startkwalificatie verlaten. Een
        startkwalificatie is een diploma havo, vwo of mbo 2 niveau. Een jongere is een voortijdig
        schoolverlater (vsv’er) wanneer hij voor zijn 23e het onderwijs verlaat, dat wil zeggen niet staat
        ingeschreven op een school, zonder dat hij een startkwalificatie heeft behaald. Ieder kind is tot en
        met het schooljaar waarin hij 16 wordt leerplichtig. Heeft een leerling na dit schooljaar nog geen
        startkwalificatie dan is hij tot zijn 18e verjaardag kwalificatieplichtig. De kwalificatieplicht is
        geregeld binnen de Leerplichtwet en kent dezelfde verplichtingen en sancties als de leerplicht. Na
        iemands 18e verjaardag zijn er geen wettelijke mogelijkheden meer om hem te verplichten
        onderwijs te volgen 4.
        Veel cijfers
        Over het aantal vsv’ers en de ontwikkeling bestaan veel cijfers. Door de wijze van presentatie zijn
        deze echter niet allemaal zo maar onderling vergelijkbaar. Wanneer cijfers worden gebruikt is het
        belangrijk steeds na te gaan wat deze precies betekenen. Waar moet de gebruiker van cijfers of de
        lezer van rapportages dan goed op letten? In de eerste plaats op de gebruikte definitie van een
        vsv’er. Landelijk zijn er inmiddels afspraken gemaakt over de te hanteren definitie. Daarin is een
        vsv’er: een jongere tussen 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober geen onderwijs volgt en niet
        in het bezit is van een startkwalificatie. Daarnaast komt het voor dat onder de noemer vsv’er wordt
        gerapporteerd over andere of meer specifieke groepen. Het gaat dan om jongeren tussen de 12 en
        23 jaar die:
        •     in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun opleiding zonder een startkwalificatie te
              hebben behaald. Dit zijn uitvallers. Sommige uitvallers zullen voor 1 oktober van het
              daaropvolgende schooljaar weer naar school gaan, andere niet.
        •     in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun opleiding zonder een startkwalificatie te
              hebben behaald en niet voor 1 oktober van het daaropvolgende schooljaar weer naar school
              gaan. Dit zijn nieuwe vsv’ers.
        •     al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun opleiding zonder een startkwalificatie te
              hebben behaald. Dit zijn oude vsv’ers.
        Bij het gebruik van rapportages over vsv is het belangrijk te weten over welke groep het gaat.
        4
                In bijlage 1 zijn uitgebreidere toelichtingen opgenomen op de leer- en kwalificatieplicht en startkwalificatie.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     5
                                                                    190
</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Daarnaast is het belangrijk om goed te kijken naar:
        •   het geografische niveau waarop cijfers gepresenteerd worden:
            •   op het niveau van de RMC-regio 5;
            •   op het niveau van de subregio 6;
            •   op het niveau van de gemeente;
            •   op het niveau van de school;
        •   het schooltype waarop de cijfers betrekking hebben:
            •   voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs samen;
            •   alleen voortgezet onderwijs (vo);
            •   alleen middelbaar beroepsonderwijs (mbo);
        •   de leeftijdsafbakening die gebruikt is:
            •   alleen niet leer- of kwalificatieplichtigen (18 tot 23 jaar);
            •   de kwalificatieplichtigen (16 – 18 jaar);
            •   alle deelnemers aan voortgezet en vervolgonderwijs (12 tot 23 jaar);
        •    de periode waarop de cijfers betrekking hebben:
            •   schooljaar;
            •   kalenderjaar.
        Diverse rapportages
        Alle vsv-gegevens zijn afkomstig uit één hoofdbron: de DUO-registraties 7 van het Ministerie van
        Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW). Het Ministerie van OCW maakt zelf op basis van de
        DUO-gegevens jaarlijks de VSV-verkenner/VSV-atlas. DUO informeert gedurende het hele jaar
        gemeenten en de contactgemeente van de RMC-regio over relevante meldingen over uitvallers. Het
        gaat dan om jongeren zonder startkwalificatie die worden uitgeschreven op een school en ook om
        leer- en kwalificatieplichtigen die niet staan ingeschreven op een school. Deze meldingen zijn in (de
        RMC-subregio) Nijmegen aanleiding voor actie door Bureau Leerplicht (18 minners) of het regionale
        Jongerenloket 8 (18 plussers). Over deze meldingen en acties wordt gerapporteerd in onder andere
        de jaarlijkse RMC-effectrapportage en de jaarverslagen van Bureau Leerplicht en het
        regionale Jongerenloket.
        5
                Voor de aanpak van voortijdig schoolverlaten is Nederland verdeeld in 39 zogenaamde Regionale Meld- en
                Coördinatie-regio’s (RMC-regio’s). Nijmegen behoort tot de RMC-regio Arnhem/Nijmegen. In bijlage 1 is een
                toelichting op de (taken van de) RMC-regio opgenomen.
        6
                De RMC-regio Arnhem/Nijmegen is verdeeld in twee subregio’s: Arnhem en omliggende gemeenten en Nijmegen en
                omliggende gemeenten.
        7
                DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. Alle in-
                en uitschrijvingen van leerlingen vinden plaats in de DUO-registratie.
        8
                in het hoofdstuk betrokken partijen in de quick scan van dit Rekenkameronderzoek is een toelichting opgenomen op
                de rollen van de RMC-(sub)regio, Bureau Leerplicht en het regionale Jongerenloket
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      6
                                                                     191
</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Hoewel gebaseerd op hetzelfde uitgangsmateriaal zijn er veel verschillen tussen de landelijke VSV-
        verkenner/VSV-atlas, de RMC-effectrapportages en de jaarverslagen van het gemeentelijke Bureau
        Leerplicht en het regionale Jongerenloket. Hierna hebben wij per rapportage aangegeven welke
        gegevens daarin worden gepresenteerd en wat de voor- en nadelen van de betreffende rapportage
        zijn.
                                                  VSV-verkenner / VSV-atlas
        Soort gegevens   Aantal jongeren tussen 12 en 23 dat op 1 oktober niet ingeschreven staat bij een
                         onderwijsinstelling, en op 1 oktober een jaar eerder wel, en die ondertussen ook geen
                         startkwalificatie hebben behaald (de nieuwe vsv’ers).
        Voordelen        •    de rapportage wordt landelijk op eenduidige wijze vastgesteld en is voor verschillende
                              gemeenten en regio’s daardoor vergelijkbaar;
                         •    informatie is beschikbaar op allerlei geografische niveaus (RMC-regio, RMC-subregio,
                              gemeente, school);
                         •    er is onderscheid te maken tussen vsv in voortgezet onderwijs en mbo;
                         •    door de peilmomentaanpak is er minder gevaar voor administratieve vervuiling (omdat
                              (administratieve) in- en uitschrijvingen gedurende het jaar niet worden meegeteld).
        Nadelen          •    door de beperking tot de nieuwe vsv’ers worden uitvallers (jongeren die tijdens het
                              schooljaar weer teruggegaan zijn naar school) en oude vsv’ers (jongeren die al in een
                              eerder schooljaar zijn uitgevallen) niet in beeld gebracht;
                         •    de landelijke cijfers zijn gecorrigeerd voor doorstroom naar speciaal onderwijs (so),
                              Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (vavo) en particulier onderwijs (de
                              zogenaamde ‘witte vlekken’); voor de (sub)regionale en lokale cijfers gebeurt dat (nog)
                              niet. Daardoor is het landelijk vsv-cijfer per definitie lager dan het gemiddelde van de
                              regionale cijfers en lijken regionale en lokale scores negatiever dan ze feitelijk zijn;
                         •    cijfers worden eerst voorlopig gepubliceerd (in maart volgend op het schooljaar) en pas
                              later definitief (in november daarop (dus iets meer dan 1 jaar na de peildatum van 1
                              oktober). Overigens zijn de wijzigingen tussen voorlopige en definitieve cijfers tot nu
                              toe beperkt.
                                             RMC-effectrapportage (Nijmegen)
        Soort gegevens   Alle leerlingen van 18 tot 23 jaar die door DUO aangemeld worden bij de RMC-regio omdat
                         zij gestopt zijn met hun opleiding zonder een startkwalificatie gehaald te hebben
                         (uitvallers) plus uitvallers uit eerdere jaren waar nog bemoeienis is.
        Voordelen        •    alle uitvallers, waaronder zij die nieuwe vsv’er zijn geworden en een deel van de oude
                              vsv’ers tellen mee. Bij die laatste groep moet opgemerkt worden dat niet alle oude
                              vsv’ers worden meegeteld. Het is namelijk niet zo dat oude vsv’ers structureel
                              gemonitord worden. Alleen oude vsv’ers die contact hebben met het regionaal
                              Jongerenloket worden vermeld in de RMC-effectrapportage. Zodra een vsv’er ouder is
                              dan 22 telt hij so wie so niet meer als vsv’er;
                         •    de RMC-effectrapportage geeft in theorie niet alleen een beeld van aantallen uitvallers
                              maar laat ook zien waar ze terecht zijn gekomen (zie hoofdstuk 5);
                         •    in het basismateriaal zijn uitvallers op individueel niveau herkenbaar, waardoor
                              koppeling aan andere bestanden en analyses van samenloop mogelijk zijn.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 7
                                                               192
</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
                                          RMC-effectrapportage (Nijmegen) – vervolg -
        Nadelen            •     gevoelig voor administratieve processen en bijzonderheden bij RMC/regionaal
                                 Jongerenloket waardoor vertekening kan ontstaan: een deel van de gevallen die door
                                 DUO als uitvaller gemeld worden blijken in de praktijk alleen maar een wisseling van
                                 school te betreffen;
                           •     gegevens zijn moeilijk in perspectief te zien tot andere regio’s. RMC-regio’s doen in
                                 rapportages zelf opgave aan het Ministerie. De vragen die zij daarbij moeten
                                 beantwoorden zijn niet altijd even eenduidig, eigen interpretatie van de RMC-regio en –
                                 coördinatie speelt een rol.
                           •     in de RMC-effectrapportage wordt de term nieuwe vsv’ers gebruikt, waar uitvallers
                                 bedoeld worden.
                                                         Jaarverslag Leerplicht
        Soort gegevens     •      meldingen over leer- en kwalificatieplichtigen (18-minners) die niet ingeschreven zijn
                                  op een school worden gerapporteerd onder de noemer ‘absoluut verzuim’. In de
                                  terminologie rond voortijdig schoolverlaters gaat het om uitvallers.
        Voordelen          •      geeft informatie over de groep van 18-minners die in de RMC-effectrapportage niet aan
                                  bod komt.
                           •      in het basismateriaal zijn uitvallers op individueel niveau herkenbaar, waardoor
                                  koppeling aan andere bestanden en analyses van samenloop mogelijk zijn.
        Nadelen            •      vanuit het perspectief van vsv is de doelgroep te breed. Onder ‘absoluut verzuim’ zijn
                                  ook 5-jarigen die te laat naar school gaan, of kinderen bij wie bij de overgang van
                                  basis- naar voortgezet onderwijs iets mis gaat.
                                               Jaarverslag regionaal Jongerenloket 9
        Soort gegevens     •      in het jaarverslag worden de activiteiten van het regionale Jongerenloket gedurende
                                  een kalenderjaar beschreven. Een van die activiteiten is het behandelen van de DUO-
                                  meldingen van 18+-ers (uitvallers van 18 jaar en ouder).
        Voordelen          •      in het basismateriaal zijn uitvallers op individueel niveau herkenbaar, waardoor
                                  koppeling aan andere bestanden en analyses van samenloop mogelijk zijn.
        Nadelen            •      gevoelig voor administratieve processen en bijzonderheden bij RMC/regionaal
                                  Jongerenloket waardoor vertekening kan ontstaan: divers meldingen over uitval blijken
                                  in de praktijk alleen maar een wisseling van school te betreffen.
        9
                NB. Er wordt niet elk jaar een jaarverslag gemaakt door het regionale Jongerenloket.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     8
                                                                   193
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        In onderstaande tabel is een indicatie gegeven van de omvang van de groep vsv’ers van 18 jaar en
        ouder volgens de verschillende definities en op drie geografische niveaus.
        Tabel 1: Indicatie omvang vsv’ers per definitie 10 / geografisch niveau, per schooljaar voor de schooljaren
                 2010/2011 en 2011/2012
                                                       uitvallers                nieuwe vsv’ers                oude vsv’ers 11
                                                RMC effectrapportage             Zeeverkenner             RMC-effectrapportage /
                                                                                                           Jaarverslag regionaal
                                                                                                               Jongerenloket
        RMC-regio Arnhem/Nijmegen                         3000                         1800                         1150
        Subregio Nijmegen                                 1100                         700                           750
        Gemeente Nijmegen                                 700                          400                           500
        10
                 De definities zijn aan het begin van dit hoofdstuk toegelicht.
        11
                 Het gaat hier niet om alle oude vsv’ers, maar alleen om de oude vsv’ers waar het regionale Jongerenloket nog
                 bemoeienis mee heeft.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                       9
                                                                      194
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                      Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        4.       CIJFERS IN PERSPECTIEF
        In dit hoofdstuk presenteert de Rekenkamer de vsv-cijfers zoals die op ons verzoek door de
        afdeling Onderzoek en Statistiek in perspectief zijn gezet. Op basis van de landelijke VSV-
        verkenner, worden de vsv-cijfers (totaal, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs,
        ROC) vergeleken voor de RMC(sub)regio en de gemeente Nijmegen met die van andere RMC-
        regio’s en andere gemeenten (G32 12 en kennissteden + Arnhem 13). Hiervoor zijn de cijfers uit de
        VSV-verkenner gebruikt, omdat dit de enige rapportage is die dergelijke vergelijkingen mogelijk
        maakt 14.
        De VSV-verkenner geeft cijfers over de ‘nieuwe vsv’ers per schooljaar.
        Tabel 2: Aantallen en percentages nieuwe vsv’ers per schooljaar voor de gemeente Nijmegen en de RMC-regio
                 Arnhem / Nijmegen
                                     Nijmegen                                  RMC-regio A/N
                                              absoluut                   als %            absoluut                   als %
         totaal        2005/06                      526                  5.1%                 2.075                   4.0%
                       2006/07                      554                  5.4%                 2.188                   4.1%
                       2007/08                      513                  5.0%                 1.967                   3.7%
                       2008/09                      423                  4.2%                 1.855                   3.5%
                       2009/10                      443                  4.3%                 1.847                   3.4%
                       2010/11                      409                  4.1%                 1.859                   3.4%
                       2011/12                      396                  3.9%                 1.774                   3.3%
         VO            2005/06                      169                  2.3%                   622                   1.6%
                       2006/07                      167                  2.2%                   629                   1.6%
                       2007/08                      119                  1.6%                   473                   1.2%
                       2008/09                      108                  1.5%                   422                   1.1%
                       2009/10                      114                  1.5%                   471                   1.2%
                       2010/11                       93                  1.2%                   429                   1.1%
                       2011/12                       79                  1.0%                   399                   1.0%
         MBO           2005/06                      357                 13.1%                 1.453                   9.9%
                       2006/07                      387                 13.9%                 1.559                 10.2%
                       2007/08                      394                 14.3%                 1.494                   9.8%
                       2008/09                      315                 11.8%                 1.433                   9.3%
                       2009/10                      329                 12.4%                 1.376                   9.0%
                       2010/11                      316                 12.3%                 1.430                   9.3%
                       2011/12                      317                 12.3%                 1.375                   9,0%
        Bron: VSV-verkenner.
        12
                 De grootste steden worden in Nederland aangeduid met de G4 (Amsterdan, Rotterdam, Den Haag, Utrecht), de G32
                 zijn de inmiddels 34 steden die daar in inwonertal op volgen.
        13
                 Op verzoek van de raad worden cijfers over Nijmeegen zo mogelijk vergeleken met die van een vaste groep andere
                 kennissteden in Nederland (Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht en Tilburg) en Arnhem. Dat is ook
                 gedaan voor de diverse cijfers over nieuwe vsv’ers.
        14
                 Deze (en meer cijfers) zijn door iedereen in te zien op www.vsvverkenner.nl.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                       10
                                                                      195
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        In de figuren hierna worden de nieuwe vsv’ers wonend in Nijmegen en de RMC-regio
        Arnhem/Nijmegen vergeleken met de cijfers voor de rest van Nederland. Dat gebeurt steeds op
        eenzelfde manier: per RMC-regio of gemeente is een bol opgenomen. De omvang en de positie van
        de bol geven aan hoe hoog het percentage nieuwe vsv’ers in 2011/2012 is en hoe dit zich heeft
        ontwikkeld sinds 2005/2006.
        De bol:
        •   is groter naarmate het om meer leerlingen gaat;
        •   staat meer naar rechts, naarmate het om een hoger percentage nieuwe vsv’ers gaat;
        •   staat meer naar onderen, naarmate de daling van het percentage nieuwe vsv’ers groter is
            geweest;
        •   is rood als het % nieuwe vsv’ers in 2011/2012 bovengemiddeld is en de daling ondergemiddeld
            was;
        •   is oranje als het % nieuwe vsv’ers in 2011/2012 ondergemiddeld is en de daling
            ondergemiddeld was;
        •   is lichtgroen als het % nieuwe vsv’ers in 2011/2012 bovengemiddeld is en de daling
            bovengemiddeld was;
        •   is donkergroen als het % nieuwe vsv’ers in 2011/2012 ondergemiddeld is en de daling
            bovengemiddeld was.
        N.B. In deze waardering weegt ontwikkeling het zwaarst: een regio of gemeente die in 2005/2006
        al heel weinig nieuwe vsv’ers had en (mogelijk juist daardoor) minder dan gemiddeld is gezakt,
        scoort hierdoor toch oranje.
        De eerste drie figuren hierna (figuur 1 tot en met 3) geven het beeld voor nieuwe vsv’ers in het
        mbo en het vo samen. Eerst op niveau van de RMC-regio’s, daarna op gemeenteniveau voor de
        G32, en tot slot op gemeenteniveau voor de andere kennissteden + Arnhem. De daaropvolgende
        vier figuren (figuur 4 tot en met 7) gaan over het mbo en het vo afzonderlijk. Daarbij is een
        vergelijking gemaakt op gemeenteniveau; ook weer voor de G32 en de kennissteden + Arnhem.
        De laatste figuur (8) geeft de situaties op de verschillende ROC’s weer.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             11
                                                            196
</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Figuur 1:           Nieuwe vsv’ers per RMC-regio
         -10,0%
               2,0%                          2,5%                                 3,0%                                    3,5%                               4,0%                 4,5%
                                                                         Achterhoek
                                                                                                                   Zeeuwsch Vlaanderen
                                                                                                     Arnhem/Nijmegen
         -15,0%
                                                                                                              Stedendriehoek
                                                                Rivierenland
                                 ZW-Drente
                          NM-Drenthe                            NW-Veluwe
                                                                                       Eem en Vallei
                                                                               CW-Groningen
         -20,0%                  IJssel-Vecht
                                                                                ZO-Brabant
                                                                                               O-Groningen
                                                                                                          ZH-Zuid       Flevoland
         -25,0%                                                          ZO-Drenthe
                                            Twente
                                          Friesland-O                                                     Utrecht
                                                                                                                     W-Kennermerland
                                                          Limburg-N                                                                                      Haag/Westland
                                                                                                                                                                         Rijnmond
                                                                                       West-Brabant
                                                                                                     N-Kennermerland
         -30,0%                                            ZH-Oost
                                NO-Brabant                ZH-Noord
                                                                 Friesland N   Gooi en Vecht
                                                                                                      Midden-Brabant
                                        Oosterdschelde                                                         Zuid-Limburg
         -35,0%
             ZW-Friesland
                                                               West-Friesland                                                                       Amsterdam
                              Noord-Groningen
         -40,0%
                                                                 Walcheren
                                                  Kop van NH
         -45,0%
        Figuur 2:           Nieuwe vsv’ers per gemeente: G32
           0,0%
               2,0%             2,5%                         3,0%                        3,5%                        4,0%                     4,5%                     5,0%       5,5%
          -5,0%
                                                                                                               Zwolle          Almelo
         -10,0%
                                                                                                                                                                     Arnhem
                                                                                     Amersfoort
                                                                                                                                   Lelystad
         -15,0%
                                                                                                ApeldoornGroningen
                                                                    Ede
                                                                                                                        Helmond
         -20,0%                                                                                              Deventer
                                                                                                                             Eindhoven
                                                                                                                  Zoetermeer
                                                                                                   Breda                                         Schiedam           Maastricht
         -25,0%                            Hengelo                                                           Nijmegen                  Dordrecht
                                                                                                                                  Haarlem
                                                                                                                 Leeuwarden
                                                                                 Emmen                                    Delft
                                                                                                                         Tilburg            Alkmaar
                                                                                       Almere
                                                                                            Zaanstad
         -30,0%
                                                                                 Sittart-Geleen
                                                                                        Leiden
                                                                                       Enschede
                                           Haarlemmermeer                      Den BoschVenlo
                                                                  Gouda
         -35,0%
                                                                                                                              Heerlen
         -40,0%
         -45,0%
                                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                                   12
                                                                                                 197
</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                   Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Figuur 3:      Nieuwe vsv’ers per gemeente: kennissteden + Arnhem
             0,0%
                 2,0%     2,5%            3,0%           3,5%                     4,0%                      4,5%            5,0%                  5,5%
           -5,0%
          -10,0%
                                                                                                                                        Arnhem
          -15,0%
                                                                                        Groningen
          -20,0%
                                                                                                         Eindhoven
                                                                                                                                      Maastricht
          -25,0%                                                                        Nijmegen
                                                                                                    Tilburg
          -30,0%
                                                                   Enschede
                                                                  Leiden
          -35,0%
        Figuur 4:      Nieuwe vsv’ers in het mbo: per gemeente, G32
             5,0%
                                                                                         Apeldoorn
             0,0%                                                                              Zwolle
                  2,0%        4,0%             6,0%                  8,0%                        10,0%                 12,0%                     14,0%
                                                                                                                                  Arnhem
            -5,0%
                                                                                                                     Schiedam
          -10,0%
                                                                  Ede                                                                Nijmegen
                                                                                           Amersfoort
                                                                                                          Zoetermeer
          -15,0%                                                                                                             Haarlem
                                                                                    Groningen
                                                                                                        Helmond
                                                           Hengelo
          -20,0%                                                       Almelo Lelystad           Breda
                                                                          Zaanstad
                                                                        Leeuwarden         Eindhoven     Dordrecht
                                                                                                            Delft
                                                                                                         Alkmaar
          -25,0%
                                                                       Deventer
                                                                              Sittart-Geleen
                                                             EmmenEnschede
                                                                 Almere                          Tilburg
                                                               Venlo              Gouda
          -30,0%                                                                              Heerlen        Leiden
                                                                                Den Bosch            Maastricht
                                                        Haarlemmermeer
          -35,0%
          -40,0%
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                 13
                                                                198
</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                               Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Figuur 5:    Nieuwe vsv’ers in het mbo: per gemeente, kennissteden + Arnhem
          5,0%
          0,0%
              2,0%        4,0%                   6,0%                          8,0%                      10,0%                      12,0%                 14,0%
                                                                                                                                              Arnhem
         -5,0%
        -10,0%
                                                                                                                                                 Nijmegen
        -15,0%                                                                                         Groningen
        -20,0%
                                                                                                               Eindhoven
        -25,0%
                                                                                        Enschede
                                                                                                                    Tilburg
        -30,0%                                                                                                              Leiden
                                                                                                                        Maastricht
        -35,0%
        -40,0%
        Figuur 6:    Nieuwe vsv’ers in het vo: per gemeente, G32
           30,0%
                                                                                                               Almelo
           20,0%
           10,0%
                                                                                                      Lelystad
            0,0%
                0,0%    0,5%                1,0%                    1,5%                    2,0%                    2,5%                   3,0%             3,5%
                                                                                            Deventer                               Maastricht
          -10,0%
                                                        Amersfoort
                                                           Groningen
          -20,0%                                                                               Eindhoven
                                                                Helmond
                                                   EdeZwolle               Tilburg
                                                                  Almere
                                               EmmenHaarlemmermeer
          -30,0%                                                     Arnhem
                                                                Breda         Dordrecht
                                                     Leiden
                                                      Den Bosch                  Delft
          -40,0%                                    LeeuwardenSittart-Geleen Venlo
                                                                          Alkmaar
                                                   Enschede
                               Hengelo Gouda     ZoetermeerZaanstadHaarlem
                                                Apeldoorn
          -50,0%
                                        Nijmegen
                                                    Schiedam      Heerlen
          -60,0%
          -70,0%
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                             14
                                                                           199
</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Figuur 7:        Nieuwe vsv’ers in het vo: per gemeente, kennissteden + Arnhem
         30,0%
         20,0%
         10,0%
          0,0%
               0,0%         0,5%                 1,0%                      1,5%                      2,0%                      2,5%                   3,0%               3,5%
                                                                                                                                                         Maastricht
        -10,0%
                                                                             Groningen
        -20,0%                                                                                                      Eindhoven
                                                                                             Tilburg
        -30,0%                                                                         Arnhem
                                                                    Leiden
        -40,0%
                                                                   Enschede
        -50,0%
                                                          Nijmegen
        -60,0%
        -70,0%
        Figuur 8:        Nieuwe vsv’ers per ROC
           10,0%
            5,0%
                                                                               Graafschap
                                   Hoornbeek
            0,0%                                                            Landstede
                 2,0%  3,0%             4,0%         5,0%               6,0%              7,0%              8,0%              9,0%           10,0%           11,0%       12,0%
           -5,0%
          -10,0%                                                                                        Aventus   RijnIJssel       Nijmegen
                                                                    Alfa                                 Rivor
          -15,0%                                                                 Kop van NH
                                                                                                                     Horizon
                      Menso Alting                                                                            ID       Da Vinci Leiden
          -20,0%                                                                                                                              Amarantis
                                                                           Deltion                         Ter AA                           Zadkine
                                                        Friese Poort
                                                                                         Scalda                              Nova
          -25,0%
                                                                                                       A12                                                        Albeda
                                                                                                          Flevoland                              Midden Nederland
                                                               Leijgraaf              Eindhoven                                                   Mondriaan
                                                                     Twente
          -30,0%                     Rooi Pannen                          Noorderpoort                                 Arcus
                                                                                                                                  Tilburg
          -35,0%                                                  GildeWillem I                       West-Brabant              Regio
                                                                            Friesland                                        Amsterdam
                                                                                    Leeuwenborgh
          -40,0%                                                           Drenthe
          -45,0%
                                                      Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                                      15
                                                                                     200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Uit voorgaande figuren kunnen de volgende conclusies worden getrokken:
        •   De RMC-regio Arnhem/Nijmegen scoort in deze vergelijkingen slecht. Dat komt vooral
            door de relatief geringe daling in het aantal nieuwe vsv’ers dat hier in de periode 2005/2006
            tot 2011/2012 gerealiseerd is: ongeveer 15% bij een gemiddelde van rond de 25% met
            uitschieters tot boven de 40%. Het percentage nieuwe vsv’ers in 2011/2012 ligt ook boven het
            gemiddelde van alle RMC-regio’s, maar daarbij is het verschil veel kleiner. In de
            convenantsperiode 15 waar deze cijfers over gaan, was de doelstelling een daling van het aantal
            nieuwe vsv’ers met 40%. Er zijn slechts enkele regio’s die dat hebben gerealiseerd.
        •   Voor nieuwe vsv’ers-totaal scoort de gemeente Nijmegen gemiddeld: gemiddelde score
            2011 - 2012 (bijna 4%), gemiddelde daling (25%).
        •   Ook in vergelijking met de andere kennissteden is de nieuwe vsv’ers-totaal score van Nijmegen
            redelijk gemiddeld: vier steden hebben duidelijk ongunstigere cijfers, twee steden scoren
            beter.
        •   De nieuwe vsv’ers-totaal score is voor de gemeente Nijmegen opgebouwd uit twee
            sterk tegengestelde deelscores. De Nijmeegse leerlingen op het mbo scoren slecht op
            nieuwe vsv, bijna het hoogste % nieuwe vsv’ers van de G32 in 2011/2012 (meer dan 12%)
            en een beperkte daling in de periode 2005 – 2006 tot 2011 - 2012 (ruim 10%). De Nijmeegse
            leerlingen op het vo doen het juist goed. Een van de laagste nieuwe vsv-percentages in
            2011/2012 (1%) en een van de grootste dalingen in de periode van 2005/2006 tot 2011/2012
            (meer dan 50%).
        •   Wanneer niet gekeken wordt naar leerlingen die in Arnhem of Nijmegen wonen, maar de
            leerlingen die onderwijs volgen op de Nijmeegse en Arnhemse ROC’s (dus inclusief leerlingen
            uit de regiogemeenten, dan wordt duidelijk dat ROC RijnIJssel en ROC Nijmegen te vinden zijn
            tussen de roodgekleurde bollen. Vooral op daling van het aantal nieuwe vsv’ers tussen
            2005/2006 en 2011/2012 scoren ROC RijnIJssel en ROC Nijmegen slecht. Het %
            nieuwe vsv’ers in 2011 en 2012 ligt weliswaar ook boven het gemiddelde voor alle ROC’s, maar
            er zijn nog veel meer ROC’s die daarop even slecht of slechter scoren.
        •   De meeste Nijmeegse jongeren die een mbo-opleiding volgen zitten op het ROC Nijmegen.
            Vergelijking van het % nieuwe vsv’ers onder Nijmeegse leerlingen (meer dan 12%) en overige
            leerlingen ROC Nijmegen (9%) leidt tot de conclusie dat de Nijmeegse leerlingen het op
            het ROC Nijmegen veel slechter doen dan de overige leerlingen op het ROC Nijmegen.
            Dit is overigens een fenomeen dat ook in andere steden te zien is: stedelijke leerlingen vallen
            vaker uit dan ‘plattelandsleerlingen’.
        15
                In de quick scan (deel I ) van dit onderzoek wordt ingegaan op de afspraken gemaakt in de convenanten die het rijk
                met de RMC-regio’s heeft afgesloten en waarin onder meer doelen zijn opgenomen voor het terugdringen van het
                aantal nieuwe vsv’ers.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                     16
                                                                    201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        In de voorgaande bollenfiguren 1 tot en met 8 ligt de nadruk op een vergelijking tussen twee
        meetmomenten. In de volgende drie figuren (9 tot en met 11) wordt getoond hoe de ontwikkeling
        van jaar tot jaar was. Daarvoor is het percentage nieuwe vsv’ers van 2005/2006 als uitgangspunt
        genomen (index 2005/2006 = 100). Daardoor wordt een vergelijking mogelijk van de ontwikkeling
        door de tijd voor de verschillende geografische niveaus.
        Figuur 9:       Ontwikkeling totaal percentage nieuwe vsv’ers (2005/2006 = 100)
          110
          105
          100
           95
                                                                              Nederland
           90
                                                                              RMC Arn/Nijm
           85
                                                                              Nijmegen
           80
                                                                              Arnhem
           75
                                                                              kennissteden
           70
           65
           60
                05/06 06/07 07/08 '08/09 09/10 10/11 11/12
        Figuur 10:      Ontwikkeling percentage nieuwe vsv’ers in het mbo (2005/2006 = 100)
          120
          110
                                                                              Nederland
          100
                                                                              RMC Arn/Nijm
           90                                                                 Nijmegen
                                                                              Arnhem
           80                                                                 ROC Nijmegen
                                                                              kennissteden
           70
           60
                05/06 06/07 07/08 '08/09 09/10 10/11 11/12
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            17
                                                           202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Figuur 11: Ontwikkeling percentage nieuwe vsv’ers in het vo (2005/2006=100)
          110
          100         100
           90
                             88                                                 Nederland
           80                                                                   RMC Arn/Nijm
                                    76
                                                                                Nijmegen
           70
                                           65                                   Arnhem
           60                                      59     59                    kennissteden
                                                                  53
           50
           40
                05/06 06/07 07/08 '08/09 09/10 10/11 11/12
        In de figuren 9 tot en met 11 is voor het vsv-totaal, het vsv in het mbo en het vsv in het vo het
        volgende te zien:
        •   Nieuwe vsv’ers totaal:
            •    de daling in het percentage nieuwe vsv’ers totaal raakt in de RMC-regio Arnhem-
                 Nijmegen steeds verder achter op de Nederlandse daling;
            •    in Nijmegen heeft de sterkste daling zich voorgedaan in de periode 2005 - 2008, de laatste
                 twee jaar is er sprake van een kleinere daling;
            •    de ontwikkelingen in Nijmegen en de kennissteden lijken veel op elkaar;
        •   Nieuwe vsv’ers in het mbo:
            •    landelijk daalt het percentage nieuwe vsv’ers op het mbo langzaam door. In de
                 RMC-regio Arnhem/Nijmegen is de laatste jaren sprake van een stabiel
                 percentage;
            •    in de gemeentes Arnhem en Nijmegen is de laatste jaren sprake van stijging van het
                 percentage nieuwe vsv’ers op het mbo;
            •    bij het ROC Nijmegen was tot 2010/2011 sprake van een daling die wat patroon betreft de
                 landelijke ontwikkeling volgde. Het laatste jaar is er echter sprake van een stijging
                 van het percentage nieuwe vsv’ers bij het ROC Nijmegen;
            •    wanneer de ontwikkeling in Nijmegen met die in de kennissteden wordt vergeleken, blijkt
                 dat ook hier juist het laatste jaar het Nijmeegse cijfer achterblijft bij de daling in de
                 kennissteden.
        •   Nieuwe vsv’ers het vo:
            •    zowel in Nijmegen als landelijk daalt het percentage nieuwe vsv’ers in het vo gedurende de
                 hele periode, waarbij vooral de laatste twee jaar de ontwikkeling voor het vo in
                 Nijmegen gunstiger is dan in Nederland en de kennissteden.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             18
                                                             203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        De kwantitatieve analyse laat zien dat de vsv-totaalscore van de gemeente Nijmegen in 2011-2012
        is opgebouwd uit sterk tegengestelde deelscores voor het mbo en het vo. Ook de ontwikkeling van
        het aantal vsv’ers in de periode tussen 2005/2006 en 2011/2012 loopt voor het mbo en het vo
        sterk uiteen. Het mbo scoort bijna het hoogste percentage vsv van de G32 in 2011/2012, terwijl de
        daling van het vsv-cijfer in de periode tussen 2005/2006 en 2011/2012 beperkt was. Daarentegen
        scoort het vo één van de laagste vsv-percentages in 2011/2012 en kende het één van de grootste
        dalingen in de periode tussen 2005/2006 en 2011/2012.
        De vraag is hoe deze uiteenlopende scores voor het mbo en het vo geduid moeten
        worden. In de gesprekken die de Rekenkamer heeft gevoerd in het kader van deel III van dit
        onderzoek (ondersteuningsstructuren op scholen en relatie met externe zorgstructuren) hebben wij
        steeds gevraagd naar een verklaring hiervoor. Zonder een uitputtende analyse te geven, gaan
        wij hier in op enkele mogelijke, maar niet overtuigende verklaringen.
        Een eerste hypothese (veronderstelling) luidt dat de uiteenlopende cijfers van het vo en het mbo te
        maken hebben met de wettelijke ‘stok achter de deur’ in de vorm van leerplicht en
        kwalificatieplicht. Het vo heeft de beschikking over deze stok achter de deur, het mbo – met veel
        18+ ers – beschikt daar in veel mindere mate over. Dit gegeven geldt echter voor alle vo- en mbo-
        scholen in Nederland. Dit kan niet verklaren dat het Nijmeegse mbo nadrukkelijk achter blijft op
        het landelijk gemiddelde en het Nijmeegse vo nadrukkelijk beter presteert dan de rest van
        Nederland en vergelijkbare kennissteden 16.
        Een tweede hypothese heeft betrekking op de impact van de economische crisis. Die beperkt de
        mogelijkheden voor ‘doe-leerlingen’. Voor hen is in het mbo de route van lerend werken (BBL,
        beroepsbegeleidende leerweg 17) het meest aangewezen, waarbij zij drie of vier dagen per week
        werken en één dag per week naar school gaan. Door het tekort aan leerbanen – de afgelopen jaren
        zijn tienduizenden leerbanen verloren gegaan – switchen deze leerlingen vaker naar een voor hen
        minder passende BOL-opleiding (beroepsopleidende leerweg 18), waarbij zij de hele week naar
        school gaan, afgewisseld met stageperiodes. Dit verschijnsel doet zich volgens gesprekspartners
        binnen het ROC Nijmegen met name voor binnen de bouw en bouwgerelateerde beroepen. Maar
        ook voor deze hypothese geldt dat de crisis in vergelijkbare mate ook andere ROC’s treft en niet
        exclusief die van de leerlingen van het ROC Nijmegen.
        Een derde hypothese die wij in veel gesprekken met betrokkenen hebben vernomen heeft
        betrekking op het toelatingsbeleid van het ROC Nijmegen en – als gevolg daarvan – de specifieke
        samenstelling van de leerlingenpopulatie van het ROC. Er zou sprake zijn van een ‘sociaal’
        toelatingsbeleid waardoor relatief veel ongediplomeerden van het vo instromen naar een niveau
        dat ze eigenlijk niet aankunnen. Heeft het ROC Nijmegen – in vergelijking met andere ROC’s –
        meer leerlingen op niveau 1 en 2 en is daarom de vsv-score slechter? Vergelijking met omliggende
        ROC’s leert dat het ROC Nijmegen niet uitzonderlijk hoog scoort met leerlingen op de lagere
        niveaus. En ook de populatie van ROC’s met juist weinig vsv, blijkt vergelijkbaar met die op het
        16
                 Niet uitgesloten kan worden dat het toezicht op de leerplicht in Nijmegen intensiever en/of effectiever is dan in
                 andere gemeenten.
        17
                 In bijlage 1 is een toelichting opgenomen op de beroepsbegeleidende leerweg.
        18
                 In bijlage 1 is een toelichting opgenomen op de beroepsopleidende leerweg.
                                                   Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                      19
                                                                     204
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        ROC Nijmegen 19. Ook de samenstelling van de leerlingenpopulatie overtuigt dus niet als verklaring
        voor de slechte scores van ROC Nijmegen.
        Een vierde hypothese luidt dat hoe beter in een bepaalde regio het vo het doet, hoe slechter het
        mbo scoort. Leerlingen die het vo met veel inspanning en aandacht ‘binnen boord’ weet te houden,
        zouden volgens deze redenering in de meer grootschalige en onpersoonlijke context van het mbo
        de eersten zijn die ‘buiten boord’ vallen. Volgens deze hypothes zijn vo en mbo dus géén
        communicerende vaten (in met elkaar communicerende vaten staat het waterpeil immers altijd
        even hoog). Analyse van vo- en mbo-scores in andere regio’s leert echter dat het Nijmeegse
        patroon niet kenmerkend is voor alle regio’s. Soms communiceren de scores voor vo en mbo wél
        en doen beide schooltypen het even goed (of even slecht). Er lijkt dus geen sprake van een ‘wet
        van niet-communicerende vaten’ waarbij een goed scorend vo de verklaring is van een slecht
        scorend mbo.
        Dat sluit niet uit dat de sleutel van de verklaring wellicht gelegen is in de wijze waarop de
        schoolinterne zorg (en de aansluiting daarvan op de schoolnabije zorg) georganiseerd is. Is de
        begeleidingsstructuur in het Nijmeegse vo beter op orde dan in het Nijmeegse mbo? En hoe is het
        ‘schakelmoment’ (de overgang) tussen vo en mbo georganiseerd? De Rekenkamer is nog bezig met
        haar onderzoek naar het functioneren van de ondersteuningsstructuren op scholen, de aansluiting
        van schooltypen op elkaar en de aansluiting op de externe zorgstructuur. Dit betreft deel III van
        het onderzoek; over de resultaten van dat onderzoek rapporteren wij later. Daarbij zullen wij ook
        ingaan op deze hypothese.
        19
                Het gaat om de volgende ROC’s in de omgeving: Koning Willem I College (’s Hertogenbosch), Rijn IJssel (Arnhem,
                Wageningen en omgeving), ROC A12 (Gelderse Vallei, Arnhem en omgeving Arnhem), ROC de Leijgraaf (Noord Oost
                Brabant) en ROC Rivor (Rivierenland). En om de volgende goed scorende ROC’s: Friese Poort (Friesland en
                Noordoostpolder, Gilde Opleidingen (Noord en Midden Limburg), De Rooi Pannen (Breda, Eindhoven, Tilburg) en het
                Graafschapcollege (Achterhoek). Van de ROC’s uit de omgeving scoren ook Koning Willem I College en de Leijgraaf
                goed.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                   20
                                                                  205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        5.            BEELD VAN (BEGELEIDING) UITVALLERS
                      2011 - 2012
        Uitvallers van 18 jaar en ouder (leerlingen die van school gaan zonder startkwalificatie) uit de
        subregio Nijmegen worden door het regionaal Jongerenloket behandeld. Er wordt gecontroleerd of
        er sprake is van blijvende uitval: heeft een jongere zich ingeschreven op een andere school, heeft
        hij een baan of is er een andere reden die begeleiding niet nodig maakt. Als dat allemaal niet het
        geval is, krijgen deze jongeren in beginsel begeleiding van het regionale Jongerenloket.
        Tabel 3 geeft een inschatting van de omvang van de verschillende deelgroepen binnen de totale
        groep uitvallers. De tabel is door de afdeling Onderzoek en Statistiek voor de Rekenkamer gemaakt
        op basis van gegevens uit de RMC-effectrapportage 2011/2012 en het jaarverslag en bestand van
        het regionale Jongerenloket over 2012. De RMC-effectrapportage en het jaarverslag van het
        regionale Jongerenloket op zich zijn niet voldoende om hier een betrouwbaar beeld van te geven.
        In de RMC-effectrapportage is alleen te zien wat de uiteindelijke situatie van de jongeren is, niet
        hoe die bereikt is (met of zonder begeleiding) en uit het jaarverslag van het regionale
        Jongerenloket is het uiteindelijke resultaat van de geboden begeleiding niet af te leiden. De
        combinatie van de drie genoemde bronnen maakt dat er nog steeds geen harde cijfers gegeven
        kunnen worden, maar dat wel indicaties gegeven kunnen worden voor de omvang van de
        verschillende stromen.
        Uit tabel 3 blijkt dat van de totale instroom van 1100 uitvallers het merendeel geen begeleiding
        van het regionale Jongerenloket nodig heeft:
        •    350 van hen volgen inmiddels weer een opleiding;
        •    150 van hebben een baan;
        •    50 tot 100 van hen starten binnenkort met een opleiding.
        Met de aanduiding ‘bij controle al opgelost’ wordt bedoeld dat er geen begeleiding door het
        regionale Jongerenloket nodig was. Dat wil niet zeggen dat deze jongeren allemaal op eigen kracht
        weer naar school of aan het werk gegaan zijn. Zeker een deel van hen zal daarbij ondersteund zijn
        vanuit de school of vanuit externe zorginstellingen.
        Verder blijken 50 jongeren verhuisd en 125 jongeren recht te hebben op een wajong-uitkering.
        Ook deze jongeren hoeven dus niet begeleid te worden door het regionale Jongerenloket. Het lukt
        het regionale Jongerenloket niet om contact te krijgen met alle jongeren die als uitvaller gemeld
        worden. In 2011/2012 ging het om zo’n 100 tot 150 jongeren. In totaal bleef in 2011 – 2012 een
        groep van circa 150 jongeren over die door het regionale Jongerenloket begeleid is. Voor deze
        groep is uit de rapportages niet af te leiden of zij inmiddels weer aan een opleiding zijn begonnen,
        aan het werk zijn, nog in begeleiding zijn of dat hun traject zonder succes (weer naar school of aan
        het werk) is beëindigd. Om daar zicht op te krijgen moet gebruik gemaakt worden van de dossiers
        per jongere (in het bestand).
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             21
                                                            206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                    Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Tabel 3:          Inschatting instroom en doorstroom van niet-leerplichtige uitvallers uit de subregio Nijmegen
                          in het schooljaar 2011/2012
        uitvallers subregio         blijkt bij controle al     opleiding 350
        Nijmegen 1100               ''opgelost"
                                    650
                                                               werk 150
                                                               toekomstige opleiding 50-100
                                                               verhuisd 50
                                    wajong 125
                                    geen contact
                                    100-150
                                    naar begeleiding           opleiding??
                                    150                        werk??
                                                               nog bezig??
                                                               afgebroken??
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                22
                                                               207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        6.          SAMENHANG UITVAL MET GEBRUIK ANDERE
                    REGELINGEN
        De gemeente Nijmegen (afdeling Onderzoek en Statistiek) werkt aan de samenstelling van een
        Sociaal Statistisch Bestand (SSB). In dit bestand zijn gegevens opgenomen over het gebruik van
        15 regelingen op het gebied van zorg, werk, inkomen en jeugd. In tabel 4 is te zien om welke
        regelingen het gaat.
        Tabel 4: Regelingen opgenomen in SBB, naar domein
                                                                 inkomen            werk              zorg jeugd
         WWB                                                         x
         uitstroom WWB                                               x
         kwijtschelding belasting                                    x
         Collect. Aanvull. Ziektek.verz.                             x
         bijzondere bijstand                                         x
         bijdragen maatsch. particip.                                x
         reintegratie (IW3)                                                           x
         reintegratie via Jongerenloket                                               x
         NWW                                                                          x
         WMO                                                                                           x
         leerplicht                                                                                          x
         VSV-meldingen Jongerenloket                                                                         x
         BJZ hulpverlening                                                                                   x
         BJZ AWBZ-indicaties                                                                                 x
         leerlingvervoer                                                                                     x
        In het SSB is het mogelijk gegevens over gebruik van de opgenomen voorzieningen op persoons-
        en huishoudensniveau te combineren. In dat bestand zijn onder andere de meldingen over
        uitvallers door DUO opgenomen (‘vsv-meldingen Jongerenloket’).
        In 2011 zijn bij het regionale Jongerenloket voor meer dan 700 Nijmeegse jongeren, horend tot
        ruim 600 huishoudens, ‘vsv-meldingen’ gedaan. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op hun
        persoonlijke kenmerken, de wijken waarin zij woonachtig zijn en de samenhang met het gebruik
        van andere regelingen.
        Persoonlijke kenmerken uitvallers
        In tabel 5 is aangegeven wat de persoonlijke kenmerken zijn van de uitvallers. Daaruit blijkt onder
        meer dat van de 700 jongeren die als uitvaller gemeld zijn:
        •      60% man is;
        •      2/3 een autochtone/westerse achtergrond heeft;
        •      1/3 niet meer bij zijn ouders woont.
        Helaas is het binnen het SBB niet mogelijk om de persoonlijke kenmerken van de groep uitvallers
        te vergelijken met de populatie waaruit zij afkomstig zijn (23-minners zonder startkwalificatie die
        wel een opleiding op vo of mbo volgen). Hierdoor kan dus niet worden gekeken op welke punten de
        groep uitvallers afwijkt van de totale groep.
                                                  Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    23
                                                                    208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Tabel 5: Persoonlijke kenmerken van bij het regionale Jongerenloket gemelde uitvallers in kalenderjaar 2011
                  (Bron: SSB 2012).
         gebruik regelingen                                                werk                                          33%
                                                                           inkomen                                       10%
                                                                           jeugdzorg                                      6%
         geslacht                                                          man                                           60%
                                                                           vrouw                                         40%
         etnische achtergrond                                              autocht/westers                               66%
                                                                           niet-westers                                  33%
         gezinssituatie (einde jaar)                                       alleenstaand                                  33%
                                                                           kind in 2-ouder                               45%
                                                                           kind in 1-ouder                               20%
        Uitvallers per wijk
        Om een vergelijking tussen wijken te kunnen maken, heeft de afdeling Onderzoek en Statistiek de
        uitvallers per woonwijk vergeleken met het totale aantal leerlingen tot 23 op vo en mbo naar
        woonwijk. Daaruit komt het volgende beeld naar voren. Het gemiddelde percentage uitvallers
        onder de vo en mbo leerlingen tot 23 komt voor Nijmegen op 7%. Verreweg het hoogst scoort het
        Stadscentrum (een kwart, op een beperkt aantal van 100 leerlingen), gevolgd door Wolfskuil
        (16%). Rond de 10% scoort een heel aantal wijken: Nijeveld, Grootstal, Hatert, Biezen, Hees,
        Zwanenveld, Lankforst, Malvert en de Kamp 20.
        Samenhang met gebruik regelingen in het huishouden waartoe de uitvaller behoort
        Naast inzicht in samenhang in gebruik van regelingen op persoonlijk niveau geeft het SBB ook
        inzicht in de samenhang per huishouden. De percentages zijn vanzelfsprekend hoger dan wanneer
        gekeken wordt op persoonlijk niveau. Er wordt dan immers niet meer alleen naar de uitvaller zelf
        gekeken, maar ook naar de andere leden van het huishouden waar hij toe behoort.
        Tabel 6: Gebruik van regelingen in 2011 door huishoudens waarin een uitvaller aanwezig is en door alle
                  huishoudens (Bron: SSB 2012)
                                                                          uitvaller-huishouden               alle huishoudens
         inkomen                                                                          34%                            15%
         werk                                                                             55%                            14%
         wmo                                                                               6%                            11%
         jeugdzorg                                                                        13%                             2%
        In tabel 6 is een vergelijking gemaakt tussen huishoudens waarin een uitvaller aanwezig is
        (uitvaller-huishouden) en alle huishoudens. Om de cijfers nader te duiden, is hierna af en toe een
        nadere uitsplitsing gemaakt (bijvoorbeeld de uitvaller-huishoudens zonder de uitvaller zelf of alle
        huishoudens die kinderen hebben in de leeftijdscategorie van uitvallers). Dat levert het volgende
        beeld op:
        20
                  Met de Kamp, worden alle wijken in Lindenholt aangeduid waarvan de naam eindigt op ‘kamp’.
                                                 Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                                    24
                                                                    209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        •  een derde van de huishoudens waarin een uitvaller aanwezig is, wordt ook aangetroffen in
           bestanden die te maken hebben met inkomensregelingen. Dat is veel meer dan het gemiddelde
           van 15%;
        •  ook in werkbestanden (niet-werkende werkzoekenden, reïntegratie etc.) komen deze
           huishoudens veel voor: 55% versus 14% gemiddeld. Binnen de uitvaller-huishoudens betreft
           dit lang niet altijd de uitvaller zelf. Wanneer deze buiten beschouwing wordt gelaten, blijkt 37%
           van de uitvaller-huishoudens voor te komen in een werkregeling. Ook dat percentage ligt dus
           veel hoger dan het gemiddelde van 14%;
        •  deelname aan de Wmo 21 lijkt onder huishoudens met een uitvaller laag. Maar Wmo wordt
           vooral door oudere huishoudens gebruikt. Wanneer gekeken wordt naar huishoudens met
           jongeren in de leeftijdsklasse van de uitvallers maakt maar 4% van de huishoudens gebruik
           van een Wmo-voorziening. Met dit cijfer vergeleken is de 6% deelname van uitvaller-
           huishoudens juist bovengemiddeld. Absoluut gezien gaat het om een beperkt aantal
           huishoudens (ongeveer 40);
        •  van de huishoudens waarin een uitvaller aanwezig is, is 13% bekend bij Bureau Jeugdzorg
           (BJZ). Dat is logischerwijze veel hoger dan het aandeel van alle huishoudens. Immers, lang
           niet alle huishoudens hebben kinderen. Wanneer de uitvaller-huishoudens worden vergeleken
           met huishoudens waar kinderen wonen dan is de bekendheid bij BJZ eens zo hoog als
           gemiddeld. Wanneer niet naar de huishoudens wordt gekeken, maar naar de uitvallers
           persoonlijk wordt duidelijk dat 6% van hen bekend is bij BJZ. Belangrijk om op te merken is
           nog dat de betrokkenheid van BJZ in beginsel stopt wanneer een kind 18 jaar wordt. De
           meeste uitvallers vallen daardoor buiten de doelgroep van BJZ. Wordt alleen naar de uitvallers
           gekeken die aan het begin van het kalenderjaar nog 17 waren, dan blijkt dat 17% bekend is bij
           BJZ.
        21
                Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning.
                                             Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             25
                                                            210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                  Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        7.      REACTIE VAN HET COLLEGE
        Wij hebben het college van 25 oktober tot en met 12 november in de gelegenheid gesteld om te
        reageren op deel I en deel II van het Rekenkameronderzoek naar voortijdig schoolverlaten. Het
        college heeft op 12 november een reactie gestuurd op deel I en II. Hieronder hebben wij de inhoud
        van die reactie opgenomen, voor zover deze niet over deel I van het onderzoek gaat.
        Geachte leden van de Rekenkamer,
        Onlangs hebt u in het kader van de bestuurlijke hoor- en wederhoor procedure de eerste twee
        delen van uw onderzoek voortijdig schoolverlaters aan ons doen toekomen.
        Allereerst willen wij u complimenteren voor de handzame en overzichtelijke wijze waarop u
        schetst hoe het veld in elkaar zit. Voortijdig schoolverlaten betreft immers complexe
        problematiek waarbij veel partijen betrokken zijn. Wij constateren voor zowel deel I als deel
        II dat het veelal feitelijke informatie betreft. Wij hebben nog wel een aantal opmerkingen.
        Hieronder zetten wij deze kort op een rij.
        (…).GRN: Op deze plaats in de brief van het college zijn de opmerkingen op deel I van het
        Rekenkamerrapport over voortijdig schoolverlaten opgenomen.
        Opmerkingen ten aanzien van deel II: Cijfers in perspectief
        Allereerst is er een feitelijk onjuiste conclusie opgenomen op pagina 4. In het geel gearceerde
        blok valt te lezen dat het aantal nieuwe VSV-ers op het MBO voor de gemeente Nijmegen al
        een aantal jaren stijgt. Dit klopt niet, getuige ook de tabel op pagina 10 van hetzelfde
        document en de VSV-verkenner. Er is sprake van een licht dalende trend over de jaren, en
        tussen de jaren is soms sprake van een lichte stijging of lichte daling.
        In hetzelfde gearceerde blok op pagina 4 lezen wij dat de verklaringen voor de verschillen
        tussen de uiteenlopende scores van het VO en MBO de rekenkamer niet overtuigen. Hierbij
        wordt opgemerkt dat de meeste verklaringen in zijn algemeenheid gelden voor verschillen
        tussen het VO en MBO en daarom geen verklaring geven voor de relatief grote verschillen
        tussen score VO en score MBO in Nijmegen. Wij zijn van mening dat deze mogelijke
        verklaringen, gegeven door betrokkenen niet zondermeer afgedaan kunnen worden door te
        stellen dat het zaken zijn die ook in de andere regio’s spelen. Er is in onze ogen niet één
        verklaring te geven, maar er is wel sprake van een combinatie van verschillende factoren die
        hierin een belangrijke rol speelt. Zo wordt bijvoorbeeld de leerplicht- en RMC functie in veel
        gemeenten op verschillende niveaus uitgevoerd: de ene gemeente zet hier meer en steviger op
        in dan de andere. Ook weten we dat bijvoorbeeld de economische crisis in onze regio wel
        degelijk een andere impact heeft op de arbeidsmarkt (o.a. voor jongeren) dan in andere
        regio’s. Dit getuige ook de toekenning van de Nijmeegse aanvraag voor een Incidentele
        Aanvraag Uitkering vanwege overschrijding van het Inkomensdeel over 2011. De inspectie
        van SZW heeft bij de toekenning geconcludeerd dat de overschrijding niet het gevolg is van
        beleidskeuzes dan wel handelingen door college of gemeenteraad, maar vooral een gevolg is
        van een uitzonderlijke situatie op de arbeidsmarkt.
                                           Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                             26
                                                            211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Ook constateren wij dat het Nijmeegse voortgezet onderwijs al langjarig een stevige regie
        voert vanuit het samenwerkingsverband op de zorgstructuur, getuige ook de ontwikkeling van
        het COO naar het Flexcollege vanaf 2003, als één van de landelijke voorlopers van
        plusvoorzieningen. Daarnaast stellen wij dat de zorgstructuur van het ROC Nijmegen e.o. nog
        volop in ontwikkeling is, en met een strakkere centrale regie nog te verbeteren valt. De VSV-
        monitor op het ROC maakt dit ook duidelijk. Kortom, de door betrokkenen aangegeven
        verklaringen vormen in samenhang in onze ogen een niet te onderschatten invloed.
        Ten aanzien van tabel 3 op pagina 22 kunnen wij de vraagtekens bij de begeleide jongeren
        niet goed plaatsen. Van de 150 jongeren die wij in het onderwijsjaar 2011/2012 in begeleiding
        hebben genomen kunnen wij aangeven hoeveel daarvan uitgestroomd zijn naar een opleiding,
        naar werk, nog in traject zitten of waarvan de begeleiding is beëindigd. Feit is echter, zoals u
        zelf ook al aangeeft, dat de huidige rapportages hier nog niet op zijn ingericht en wij dan de
        individuele dossiers moeten nalopen. In de volgende rapportages zullen wij hier rekening mee
        houden.
        Wij zien in de gegevens die de Rekenkamer heeft verzameld en op een rij gezet een
        bevestiging van de lijn die wij eerder hebben geschetst in de aan de Raad verzonden VSV-
        notitie: onze focus is en blijft op het MBO liggen. Wij zien verder nog een aantal interessante
        nieuwe invalshoeken (o.a. de samenhang met andere regelingen) waar wij, gelet op de
        toenemende verantwoordelijkheid voor de gemeente vanuit de decentralisaties, ons voordeel
        mee kunnen doen. Wij zijn dan ook benieuwd naar de vertaling van het verzamelde materiaal
        naar deel III van de rekenkamerrapportage.
        Tot slot merken wij op dat wij ook de komende periode de Raad zoals eerder toegezegd (en
        geheel in lijn met uw aanbevelingen) actief informeren over de stand van zaken voortijdig
        schoolverlaten en wij onze structurele effectmonitoring verder doorzetten.
        College van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen,
        De Burgemeester,                        De Gemeentesecretaris,
        drs. H.M.F. Bruls                       drs. B. van der Ploeg
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           27
                                                          212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        8.       NAWOORD VAN DE REKENKAMER
        De reactie van het college op deel II van het Rekenkamerrapport betreffende het vsv-onderzoek is
        voor de Rekenkamer aanleiding tot het maken van de volgende opmerkingen:
        Het college wijst op een ‘feitelijk onjuiste conclusie’ rond het aantal nieuwe vsv’ers op het mbo in
        de gemeente Nijmegen. Wij stellen dat de laatste jaren sprake is van een stijging van het
        percentage nieuwe vsv-ers op het mbo. Deze conclusie is gerelateerd aan tabel 2 en figuur 10 en
        kan als volgt worden genuanceerd. Wij doelen op de ontwikkeling dat na de forse daling van het
        aantal vsv’ers in het schooljaar 2008/2009 in het schooljaar 2009/2010 weer sprake was van een
        stijging en vervolgens van een stabiel percentage vsv’ers. De trend in Nederland is juist een
        continue daling.
        Naar aanleiding van de reactie van het college op onze beschouwing over – de verklaringen voor -
        de verschillen in de vsv-percentages op het vo en het mbo merken wij het volgende op. Het gaat
        ons niet zozeer om de verschillen tussen het vo en het mbo in Nijmegen. Wij zijn op zoek gegaan
        naar verklaringen voor de relatief goede score van het vo in Nijmegen ten opzichte van het vo
        elders in het land en voor de relatief slechte score van het mbo (ROC) in Nijmegen ten opzichte
        van het mbo (ROC’s) elders. Over de door de gesprekspartners gegeven verklaringen voor deze
        verschillen geven wij voor de meeste aan dat deze ons niet overtuigen, omdat deze ook spelen in
        andere regio's. Het college geeft aan dat deze verklaringen niet op deze manier kunnen worden
        afgedaan. Het geeft daarbij echter - met uitzondering van de arbeidsmarktsituatie in Nijmegen -
        geen argumenten waarom die verklaringen wel op zouden gaan. Ook niet bij de opmerking
        dat uiteindelijk een combinatie van factoren de verschillen in scores verklaart. Met dat laatste zijn
        wij het overigens wel eens. In de inleiding van het rapport hebben wij dit ook
        aangegeven. Desalniettemin is het in onze ogen van belang om zicht te krijgen op verklarende
        factoren (en daar waar nodig nader onderzoek naar te doen), omdat die aanknopingspunten
        opleveren voor te ondernemen acties. Overigens gaan wij in de rapportage over deel III van ons
        onderzoek uitgebreid in op de hypothese dat wellicht het functioneren van de
        ondersteuningsstructuur op scholen de uiteenlopende scores van vo en mbo verklaart. Dat deel van
        ons onderzoek is daar specifiek op gericht.
        Het college geeft verder aan dat het de vraagtekens in tabel 3 op bladzijde 22 (over de instroom
        en doorstroom van niet-leerplichtige uitvallers in de subregio Nijmegen) niet kan plaatsen.
        Blijkbaar hebben wij in de toelichting op bladzijde 21 onvoldoende duidelijk gemaakt dat uit de
        beschikbare rapportages niet is af te leiden waar de 150 jongeren die door het regionale
        Jongerenloket begeleid worden terecht komen (opleiding, werk, …). Daarvoor is het nodig de
        individuele dossiers van de begeleide jongeren te analyseren. Gezien de tijd die dit kost, heeft de
        Rekenkamer niet aan de afdeling Onderzoek & Statistiek gevraagd om dit te doen.
                                            Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            28
                                                           213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        Overigens geldt voor de overige cijfers in tabel 3 dat deze niet ‘hard’ zijn, maar inschattingen. De
        tabel is op ons verzoek opgesteld door de afdeling Onderzoek & Statistiek, door gegevens uit de
        RMC-effectrapportage en het jaarverslag van het regionale Jongerenloket met elkaar te
        combineren. Beide rapportages op zich geven nu nog niet voldoende inzicht. Voor een volledig
        beeld zouden ook hier de dossiers van deze jongeren (950) bestudeerd moeten worden. Het
        verheugt ons dat het college aangeeft dat de rapportages in de toekomst zo ingericht zullen
        worden, dat ze een betrouwbaarder inzicht geven in de instroom en doorstroom van verschillende
        deelgroepen binnen de totale groep uitvallers.
        Het college merkt tot slot op dat het de raad actief zal informeren over de stand van zaken met
        betrekking tot voortijdig schoolverlaten. Wij hebben in het onderzoek geconstateerd dat de
        informatievoorziening aan de raad gefragmenteerd en ad hoc plaatsvindt. Het gevolg is dat de raad
        geen goed totaalinzicht heeft in de problematiek, het gevoerde beleid en de daarmee bereikte
        resultaten. De resultaten van het vsv-beleid zijn tot nu toe ook maar zelden besproken tussen
        college en raad. Om die reden hebben wij de raad aanbevolen om systematisch en periodiek de
        balans op te maken. Wij hebben de suggestie gedaan om dat te doen bij de bespreking van het
        programma Onderwijs uit de jaarstukken. De toezegging van het college om de raad actief te
        informeren achten wij onvoldoende concreet. Wij adviseren de raad om over de
        informatievoorziening met het college heldere afspraken te maken.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                            29
                                                           214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                  30
                                                 215
</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                 Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        BIJLAGE 1:               VERKLARING VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN
        In deze bijlage zijn de gebruikte afkortingen verklaard. Ook zijn toelichtingen gegeven op gebruikte
        vaktermen en voor het veld specifieke begrippen.
                                          Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                           216
</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                       Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                 217
</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        AWBZ
        Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten.
        BBL
        Beroepsbegeleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) en de beroepsopleidende leerweg (BOL). De
        beroepsbegeleidende leerweg is een combinatie van werken en leren, waarbij de leerling in dienst van een
        bedrijf is en daarnaast een opleiding volgt. In de BBL bedraagt het praktijkdeel zestig tot tachtig procent of
        meer van de studieduur. Met BBL zit de leerling gewoonlijk één tot twee dagen in de week op school en werkt
        hij vier tot drie dagen in de week bij een erkend leerbedrijf of organisatie. De praktische ervaring doet hij op in
        zijn werk. De theorie en begeleiding krijgt de leerling op school.
        BJZ
        Bureau Jeugdzorg.
        BOL
        Beroepsopleidende leerweg. Binnen het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) bestaan er twee soorten
        leerwegen: de beroepsopleidende leerweg (BOL) en de beroepsbegeleidende leerweg (BBL).Een
        beroepsopleidende leerweg is een dagopleiding, waarbij de leerling de hele week naar school gaat. Tijdens de
        opleiding wordt praktijkervaring opgedaan wanneer de leerling op stage gaat bij een erkend leerbedrijf of
        organisatie. Het aantal stages verschilt per opleiding. In totaal bestaat minimaal 20% van de BOL-opleiding uit
        stages.
        DUO
        Dienst Uitvoering Onderwijs. DUO is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs.
        G32
        De grootste steden worden in Nederland aangeduid met de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht), de
        G32 zijn de inmiddels 34 steden die daar in inwonertal op volgen.
        havo
        Hoger algemeen voortgezet onderwijs.
        IW3
        Systeem waar de afdeling Werk mee werkt om reïntegratie- en inburgeringstrajecten vast te leggen.
        kwalificatieplicht
        De kwalificatieplicht houdt in dat alle jongeren tot hun 18e verjaardag onderwijs moeten volgen, gericht op het
        behalen van een startkwalificatie. De kwalificatieplicht eindigt op de dag dat de student 18 jaar wordt of zoveel
        eerder dat hij in het bezit is van een startkwalificatie. Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit
        is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-diploma op minimaal niveau 2. De kwalificatieplicht is een van
        de maatregelen die het rijk heeft ingesteld om schooluitval van jongeren tegen te gaan en de kansen van
        startende jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. De kwalificatieplicht is geregeld in de Leerplichtwet.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                       Bijlage 1, bladzijde 1
                                                                  218
</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        leerplicht
        De leerplicht is geregeld in de Leerplichtwet 1969. De leerplicht houdt in dat kinderen op een erkende school
        moeten zijn ingeschreven en elke schooldag aanwezig moeten zijn. De leerplicht geldt tot en met het einde van
        het schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Na het laatste schooljaar van de leerplicht begint de
        kwalificatieplicht.
        mbo
        middelbaar beroepsonderwijs
        Het mbo kent 4 opleidingsniveaus:
        •        Niveau 1: assistentenopleiding.
                 Er bestaan twee soorten assistentenopleidingen: arbeidsmarkt gekwalificeerd assistent (AKA,
                 studenten leren algemene werknemersvaardigheden, de opleiding duurt 1 jaar), beroepskwalificerend
                 assistent (BKA, studenten leren eenvoudige werkzaamheden zelfstandig uit te voeren, de opleiding
                 duurt een half jaar tot een jaar). De assistentenopleidingen zijn voor alle studenten toegankelijk. Ook
                 voor studenten die geen diploma hebben gehaald in het voortgezet onderwijs. Zodra de mbo-
                 studenten de assistentenopleiding hebben afgerond, moeten zij verder leren op niveau 2. Behalve als
                 zij 18 jaar of ouder zijn. De opleidingen op niveau 1 gaan verdwijnen; daarvoor in de plaats komen de
                 entree-opleidingen; een toelichting daarop vind u ook in deze bijlage.
        •        Niveau 2: basisberoepsopleiding.
                 Studenten die een opleiding op niveau 2 van het mbo volgen, doen de basisberoepsopleiding. Dit leidt
                 op voor beroepen zoals kapper en autotechnicus. De basisberoepsopleiding duurt 2 tot 3 jaar en leert
                 de studenten om uitvoerende werkzaamheden te verrichten. Deze opleiding is bedoeld voor vmbo-
                 leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg hebben afgerond. Wanneer de mbo-school geen
                 assistentenopleiding in het onderwijsaanbod heeft, kunnen studenten zonder een vmbo-diploma de
                 basisberoepsopleiding volgen. Deze drempelloze instroom in mbo niveau 2 verdwijnt.
        •        Niveau 3: vakopleiding.
                 Een vakopleiding leidt studenten op voor beroepen als verzorgende of 1e monteur. In deze 3 jarige
                 opleiding leren studenten om uitvoerende werkzaamheden helemaal zelfstandig te verrichten. Vmbo-
                 leerlingen die de gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn
                 geslaagd, kunnen een vakopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
        •        Niveau 4: middenkaderopleiding.
                 Studenten die kiezen voor een middenkaderopleiding komen terecht in beroepen als filiaalbeheerder of
                 activiteitenbegeleider. Ook kunnen deze studenten verder studeren op het hbo. De
                 middenkaderopleiding is een mbo-opleiding op niveau 4 en duurt 3 tot 4 jaar. Vmbo-leerlingen die de
                 gemengde, theoretische en kadergerichte leerwegen hebben gevolgd en hiervoor zijn geslaagd,
                 kunnen een middenkaderopleiding volgen. Net als leerlingen die de havo hebben gedaan.
                 Schematisch ziet dit er als volgt uit:
                   Vooropleiding                 Opleiding         MBO-niveau    Duur             Werkzaamheden
                                                                                 opleiding
                   Vmbo-praktijk                 AKA                     1       1 jaar           Eenvoudige uitvoerende
                   Geen diploma                                                                   werkzaamheden
                   Geen diploma                  BKA                     1       ½ - 1 jaar       Eenvoudige uitvoerende
                                                                                                  werkzaamheden
                   Vmbo-basisberoeps             Basisberoeps            2       2 – 3 jaar       Uitvoerende werkzaamheden
                   gerichte leerweg              opleiding
                                               Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 1, bladzijde 2
                                                                  219
</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
                   Vooropleiding                Opleiding         MBO-niveau     Duur             Werkzaamheden
                                                                                 opleiding
                   Vmbo-leerwegen:              Vakopleiding            3        2 – 3 jaar       Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte                                                         van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
                   Vmbo-leerwegen:              Middenkader             4        3 – 4 jaar       Volledig zelfstandige uitvoering
                   * kaderberoepsgerichte       opleiding                                         van werkzaamheden
                   * theoretische
                   * gemengde
                   Havo
        nieuwe vsv’ers
        Nieuwe vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die in het meest recente schooljaar zijn gestopt met hun
        opleiding.
        NWW
        Niet werkende werkzoekende.
        OCW
        Ministerie of Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
        oude vsv’ers
        Oude vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die al in een eerder schooljaar zijn gestopt met hun opleiding.
        ROC
        Regionaal Opleidings Centrum.
        RMC
        Regionaal Meld- en Coördinatiepunt. Er zijn 39 RMC-regio’s in Nederland. De kerntaken van de RMC regio zijn:
        •        Een sluitende melding en registratie, doorverwijzing en herplaatsing van vsv’ers
        •        Het bevorderen van een goede samenwerking tussen alle partijen in de regio die te maken hebben met
                 jongeren tot 23 jaar
        •        Het realiseren van een sluitende aanpak met een zo goed mogelijk traject op-maat voor de jongere die
                 extra zorg nodig heeft.
        Om deze kerntaken uit te voeren is per regio een contact/regiegemeente aangewezen. Deze gemeente is de
        coördinator in een regionaal samenwerkingsverband van overheid, onderwijs, jeugdzorg, justitie en arbeid.
        Deze gemeente is tevens de contactgemeente en eerste aanspreekpunt voor het rijk. Nijmegen is de
        contact/regiegemeente van de RMC-regio Arnhem/Nijmegen. In de praktijk wordt gewerkt in twee subregio’s en
        functioneert Arnhem als contactgemeente voor de subregio Arnhem en Nijmegen voor de subregio Nijmegen (8
        gemeenten). De subregio Arnhem bestaat uit de gemeenten: Arnhem (regiegemeente subregio), Duiven,
        Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Westervoort, Zevenaar. De subregio
        Nijmegen bestaat uit de gemeenten: Beuningen, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Mook en
        Middelaar, Nijmegen (regiegemeente subregio), Ubbergen, Wijchen.
                                              Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                        Bijlage 1, bladzijde 3
                                                                 220
</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                     Onderzoek voortijdig schoolverlaters: cijfers in perspectief
        startkwalificatie
        Een student heeft een startkwalificatie als hij in het bezit is van een havo-diploma, vwo-diploma of mbo-
        diploma op minimaal niveau 2.
        uitvaller
        Uitvallers zijn leerlingen die in de loop of aan het einde van het schooljaar stoppen met hun opleiding zonder
        een startkwalificatie te hebben behaald. Uitvallers worden:
        •    geen vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen weer naar school
             gaan;
        •    nieuwe vsv’er wanneer zij op 1 oktober volgend op het schooljaar waarin zij zijn uitgevallen niet weer naar
             school gaan.
        verzuim(er)
        leerlingen die in een periode van vier weken ten minste 16 uur ongeoorloofd hebben verzuimd en zijn gemeld
        bij het verzuimloket van DUO.
        vmbo
        Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs.
        vo
        Voortgezet Onderwijs.
        voortijdig schoolverlaters
        Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die op peildatum 1 oktober geen onderwijs
        volgen en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie. Jongeren die het niveau van de startkwalificatie niet
        kunnen halen omdat ze lichamelijke of geestelijke beperkingen hebben, worden niet tot de voortijdige
        schoolverlaters gerekend. Dit zijn jongeren die het speciaal onderwijs hebben doorlopen en met goed gevolg
        hebben afgesloten. Jongeren met een diploma op mbo-1 niveau, die geen werk hebben of minder dan 12 uur
        werken, horen wel bij de voortijdige schoolverlaters. Binnen de groep voortijdig schoolverlaters wordt
        onderscheid gemaakt naar nieuwe en oude vsv’ers.
        vsv’er
        Voortijdig schoolverlater.
        vwo
        Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
        Wajong
        Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten.
        Wmo
        Wet maatschappelijke ondersteuning.
        Wwb
        Wet werk en bijstand.
                                                Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen
                                                         Bijlage 1, bladzijde 4
                                                                  221
</pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                             Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters
                                                                          Burgerronde gemeenteraad
                                                                                                        Datum: 11 juni 2014
                                                                                                     Gemeente Nijmegen
                                                                    222
</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 223 ======================================================================

<pre>                          Aanleiding
                           Zorg van fracties over voortijdig schoolverzuim
223                        Doel van het onderzoek: zicht op de problematiek
                           Aanpak: drieledig
                             – quick scan landschap
                             – cijfers in perspectief
                             – ondersteunings- en zorgstructuur binnen/buiten
                               school
      Gemeente Nijmegen
                                                                                Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 223 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 224 ======================================================================

<pre>                          Wat is voortijdig schoolverlaten?
                           jongeren 12-23 jaar
                           schoolverlaten zonder startkwalificatie (=
                                                              diploma
                             VWO, Havo, MBO minimaal niveau 2)
                           niet wanneer zij op peildatum 1 oktober van het jaar
224
                             daarop weer terug op school zitten (dus geen tijdelijk
                             verzuim / uitval)
                           nieuwe VSV-ers (afgelopen jaar gestopt) en oude VSV-
                             ers (eerder gestopt)
                           VSV-ers < 18 jaar (vallend onder kwalificatieplicht) en
      Gemeente Nijmegen      VSV-ers van 18-23 jaar
                                                                                      Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 224 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 225 ======================================================================

<pre>                          Jaarlijkse metingen VSV in Nijmegen
                           Jaar       VO         MBO          Totaal
225                        05/06   169 (2.3%)   357 (13.1%)   526 (5.1%)
                           08/09   108 (1.5%)   315 (11.8%)   423 (4.2%)
                           11/12    79 (1.0%)   317 (12.3%)   396 (3.9%)
      Gemeente Nijmegen
                                                                            Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 225 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 226 ======================================================================

<pre>                          Vergelijking (RMC-regio’s, G 32)
                           Score gemeente Nijmegen: gemiddeld
226
                           maar opgebouwd uit 2 tegengestelden:
                            – score MBO slecht (bijna hoogste % VSV)
                            – Score VO goed (bijna laagste % VSV)
      Gemeente Nijmegen
                                                                       Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 226 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 227 ======================================================================

<pre>                          Recente cijfers 2012/2013 (na onderzoek)
                           VO: nog steeds goed
227                        ROC: daling van 9.1% (2011/12)  6.6% (2012/13)
                             – daling van -30% ROC Nijmegen (-17% landelijk)
                             – kanttekening: betreft cijfers ROC breed;
                               stadscijfers VSV relatief hoger
      Gemeente Nijmegen
                                                                               Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 227 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 228 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                         doel: startkwalificatie (VWO, Havo, MBO min. niv. 2)
              Inzoomen: schoolcarrière
                                                                                                      Gemeente Nijmegen
                                                                                                228
</pre>

====================================================================== Einde pagina 228 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 229 ======================================================================

<pre>                          Knelpunten in schoolcarrière
                           overdracht PO  VO: goed
                           overdracht VO  ROC: problematisch
229                        begeleiding VSV-ers zonder startkwalificatie naar
                            werk
                           mogelijk toenemend VSV
                             – HAVO/ROC: invoering taal- en rekentoets
                             – ROC: omvorming niveau 1 naar entree-
                               opleidingen met bindend studieadvies
      Gemeente Nijmegen
                                                                                Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 229 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 230 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
               Inzoomen: ondersteuning op school (i.c. VO)
                                                                   Gemeente Nijmegen
                                                             230
</pre>

====================================================================== Einde pagina 230 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 231 ======================================================================

<pre>                          Knelpunten ondersteuning op school
                           ondersteuningsstructuren
                             – VO: op orde; voldoende ‘ventielen’ aanwezig
                             – ROC: nog in ontwikkeling
231
                           samenwerking op zich goed: maar
                             – soms te lang zelf willen oplossen
                             – geen expliciete afspraken casemanagement
                             – invulling zorgadviesteam (ZAT): verschillende
                               werkwijzen, dingen buiten ZAT geregeld,
                               overlap intern en extern ZAT, enz.
      Gemeente Nijmegen
                                                                               Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 231 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 232 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
            Inzoomen: aansluiting interne ondersteuning
            externe ondersteuning (nieuw)
                                                                Gemeente Nijmegen
                                                          232
</pre>

====================================================================== Einde pagina 232 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 233 ======================================================================

<pre>                          Aandachtspunten aansluiting
                           Perspectief wissel
                             – School: vindplaats, onderwijsgerichte ondersteuning
                             – Sociale wijkteams & regieteams: zorg, gezinsgerichte
                               ondersteuning
233
                           Parallelle structuren / toegangspoort
                             – Extern ZAT
                             – Schoolmaatschappelijk werk (linking pin)
                           Congruentie / samenloop
                             – Snelle ontwikkelingen sociaal domein
                             – VSV-maatregelen & voorzieningen (flexcollege,
                               aanjaagteam ROC enz.)
                           Verschillen in schaalgrootte
      Gemeente Nijmegen      – regionaal  wijk
                                                                                      Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 233 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 234 ======================================================================

<pre>                          Inzoomen: bijzondere rol van de gemeente
                           Verantwoordelijkheden o.a.
                             –   wettelijke verantwoordelijkheid VSV
                             –   leerplicht
                             –   jeugdzorg (v.a. 1-1-2015) / jongerenzorg in de wijken
                             –   transitie AWBZ naar WMO. Enz.
234
                           Financier o.a
                             – VSV-maatregelen & voorzieningen (FlexCollege,
                               aanjaagteam ROC)
                             – schoolmaatschappelijk werk
                             – specifieke maatregelen in sociale domein
      Gemeente Nijmegen
                                                                                         Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 234 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 235 ======================================================================

<pre>                          Wat ligt specifiek op uw bordje?
                           Regievoering inzake VSV
                             – op doorlopende leer- en zorglijnen (overdrachten!)
                             – op zorgen dàt er iets gebeurt (= niet overnemen van taken)
                             – op de ontmoeting van instellingen & raad op
                               werkvloerniveau : bijv. halfjaarlijkse informatiebijeenkomst
                               (= wens van de scholen)
235
                           Toeleiding naar werk / kansen op de arbeidsmarkt, o.a.
                             – regionaal jongerenloket
                             – Participatiewet (integratie WWB, WSW, Wajong)
                           Overkoepelende informatievoorziening VSV
                             – uitbreiden/vervolmaken lokale VSV monitor
                             – gegevens in perspectief & m.b.v. SSB
      Gemeente Nijmegen      – systematisch en periodiek informeren van de Raad
                                                                                              Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 235 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 236 ======================================================================

<pre>                          Nazorg Rekenkamer t.b.v. Raad
                           Coalitieakkoord 2014-2018: overeenkomstige inzet
                             – Continuering van beleid VSV
                             – Samenhang van zorg en ondersteuning (één kind,
236                            één gezin, één plan)
                             – Afstemming, concretisering, voorkomen van
                               dubbelingen en overlap tussen partijen
                             – Sluitend beroepsonderwijs & Toeleiding naar werk
                               (‘plan voor de arbeid’)
                           Voornemen Rekenkamer i.k.v. nazorg (najaar 2014)
                             – herhaling bijeenkomst tussen raadsleden en
      Gemeente Nijmegen        medewerkers van instellingen op werkvloerniveau.
                                                                                  Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 236 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 237 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Vragen?
                                                       Gemeente Nijmegen
                                      237
</pre>

====================================================================== Einde pagina 237 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 238 ======================================================================

<pre>                          Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters
238
                          Informatiebijeenkomst gemeenteraad
                          Datum: 22 april 2014
      Gemeente Nijmegen
                                                                 Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 238 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 239 ======================================================================

<pre>                          Aanleiding
                           Zorg van fracties over voortijdig schoolverzuim
239                        Doel van het onderzoek: zicht op de problematiek
                           Aanpak: drieledig
                             – quick scan landschap
                             – cijfers in perspectief
                             – ondersteunings- en zorgstructuur binnen/buiten
                               school
      Gemeente Nijmegen
                                                                                Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 239 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 240 ======================================================================

<pre>                          Wat is voortijdig schoolverlaten?
                           jongeren 12-23 jaar
                           schoolverlaten zonder startkwalificatie (=
                                                              diploma
                             VWO, Havo, MBO minimaal niveau 2)
                           niet wanneer zij op peildatum 1 oktober van het jaar
240
                             daarop weer terug op school zitten (dus geen tijdelijk
                             verzuim / uitval)
                           nieuwe VSV-ers (afgelopen jaar gestopt) en oude VSV-
                             ers (eerder gestopt)
                           VSV-ers < 18 jaar (vallend onder kwalificatieplicht) en
      Gemeente Nijmegen      VSV-ers van 18-23 jaar
                                                                                      Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 240 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 241 ======================================================================

<pre>                          Jaarlijkse meting VSV in Nijmegen
                           Jaar       VO         MBO          Totaal
241                        05/06   169 (2.3%)   357 (13.1%)   526 (5.1%)
                           08/09   108 (1.5%)   315 (11.8%)   423 (4.2%)
                           11/12    79 (1.0%)   317 (12.3%)   396 (3.9%)
      Gemeente Nijmegen
                                                                            Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 241 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 242 ======================================================================

<pre>                                   Vergelijking nieuwe VSV-ers in G32
       0,0%
           2,0%                       2,5%                3,0%                 3,5%                     4,0%                       4,5%             5,0%       5,5%
       -5,0%
                                                                                                   Zwolle         Almelo
      -10,0%
                                                                                                                                                   Arnhem
                                                                            Amersfoort
                                                                                                                       Lelystad
      -15,0%
                                                                                      ApeldoornGroningen
                                                                 Ede
242                                                                                                          Helmond
      -20,0%                                                                                      Deventer
                                                                                                                Eindhoven
                                                                                                     Zoetermeer
                                                                                          Breda                                        Schiedam   Maastricht
      -25,0%                                 Hengelo                                              Nijmegen                 Dordrecht
                                                                                                                       Haarlem
                                                                                                     Leeuwarden
                                                                         Emmen                              Delft
                                                                                                           Tilburg                Alkmaar
                                                                            Almere
                                                                               Zaanstad
      -30,0%
                                                                         Sittart-Geleen
                                                                                Leiden
                                                                               Enschede
                                             Haarlemmermeer            Den BoschVenlo
                                                              Gouda
      -35,0%
                                                                                                                  Heerlen
      -40,0%   Gemeente Nijmegen
                                                                                                                                                                      Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
      -45,0%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 242 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 243 ======================================================================

<pre>                                   Vergelijking nieuwe VSV-ers VO in G32
      30,0%
                                                                                                                           Almelo
      20,0%
      10,0%
                                                                                                                Lelystad
       0,0%
           0,0%                       0,5%                1,0%                  1,5%                 2,0%                       2,5%           3,0%   3,5%
                                                                                                     Deventer                          Maastricht
243   -10,0%
                                                                     Amersfoort
                                                                       Groningen
      -20,0%                                                                                            Eindhoven
                                                                             Helmond
                                                              EdeZwolle               Tilburg
                                                                             Almere
                                                           EmmenHaarlemmermeer
      -30,0%                                                                     Arnhem
                                                                            Breda        Dordrecht
                                                                 Leiden
                                                                  Den Bosch                 Delft
      -40,0%                                                    LeeuwardenSittart-Geleen Venlo
                                                                                     Alkmaar
                                                              Enschede
                                             Hengelo Gouda   ZoetermeerZaanstadHaarlem
                                                             Apeldoorn
      -50,0%
                                                      Nijmegen
                                                                  Schiedam     Heerlen
      -60,0%
               Gemeente Nijmegen
      -70,0%
                                                                                                                                                             Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 243 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 244 ======================================================================

<pre>                                   Vergelijking nieuwe VSV-ers MBO G32
       5,0%
                                                                                     Apeldoorn
       0,0%                                                                                Zwolle
           2,0%                       4,0%   6,0%                8,0%                         10,0%                     12,0%                     14,0%
                                                                                                                                 Arnhem
       -5,0%
                                                                                                                      Schiedam
      -10,0%
                                                             Ede                                                                       Nijmegen
                                                                                       Amersfoort
244                                                                                                      Zoetermeer
      -15,0%                                                                                                                 Haarlem
                                                                               Groningen
                                                                                                      Helmond
                                                       Hengelo
      -20,0%                                                       Almelo Lelystad            Breda
                                                                      Zaanstad
                                                                    Leeuwarden         Eindhoven        Dordrecht
                                                                                                           Delft
                                                                                                        Alkmaar
      -25,0%
                                                                 Deventer
                                                                       Sittart-Geleen
                                                        EmmenEnschede
                                                            Almere                            Tilburg
                                                          Venlo              Gouda
      -30,0%                                                                               Heerlen        Leiden
                                                                           Den Bosch             Maastricht
                                                    Haarlemmermeer
      -35,0%
      -40,0%
               Gemeente Nijmegen
                                                                                                                                                          Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 244 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 245 ======================================================================

<pre>                          Recente cijfers 2012/2013 (na onderzoek)
                           VO: nog steeds goed
245                        ROC: daling van 9.1% (2011/12)  6.6% (2012/13)
                             – daling van -30% ROC Nijmegen (-17% landelijk)
                             – kanttekening: betreft cijfers ROC breed;
                               stadscijfers VSV relatief hoger
      Gemeente Nijmegen
                                                                               Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 245 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 246 ======================================================================

<pre>                                Inzoomen: schoolcarrière
                                doel: startkwalificatie (VWO, Havo, MBO min. niv. 2)
246
                                                                Middelbaar         (Begeleiding naar)
      Primair onderwijs                  Voortgezet onderwijs   beroepsonderwijs   werk
            Gemeente Nijmegen
                                                                                                        Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 246 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 247 ======================================================================

<pre>                          Knelpunten in schoolcarrière
                           overdracht PO  VO: goed
                           overdracht VO  ROC: problematisch
247                        begeleiding VSV-ers zonder startkwalificatie naar
                            werk
                           mogelijk toenemend VSV
                             – HAVO/ROC: invoering taal- en rekentoets
                             – ROC: omvorming niveau 1 naar entree-
                               opleidingen met bindend studieadvies
      Gemeente Nijmegen
                                                                                Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 247 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 248 ======================================================================

<pre>                                   Inzoomen op ondersteuning (voorbeeld VO)
                                         Team en/of                Intern ZAT
      Mentor                                                                                     Extern ZAT
                                         teamleider
                                                                   - Inschakelen en
      - Signaleren van                                                                           Verwijzing naar
                                         - Overleg met mentor      coördineren interne en
      problemen (evt. via                                                                        externe
                                         - Inschakelen interne     externe ondersteuning
      vakdocenten)                                                                               ondersteuning
                                         ondersteuning
248
                                                   Interne ondersteuning          Externe ondersteuning
                                                   - Zorgcoördinator              - FlexCollege
                                                   - Schoolmaatschappelijk werk   - Leerplicht
                                                   - Leerlingbegeleider           - GGD
                                                   - Orthopedagoog                - Geïndiceerde jeugdzorg (BJZ,
                                                   - Intercultureel adviseur      Pro Persona, Entrea)
                                                                                  - Welzijnswerk
                                                                                  - MEE Gelderse Poort
                                                                                  - Ambulante begeleiding REC’s
               Gemeente Nijmegen
                                                                                                                   Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 248 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 249 ======================================================================

<pre>                          Knelpunten in de ondersteuningsketen
                           ondersteuningsstructuren
                             – VO: op orde; voldoende ‘ventielen’ aanwezig
                             – ROC: nog in ontwikkeling
249
                           samenwerking op zich goed: maar
                             – soms te lang zelf willen oplossen
                             – geen expliciete afspraken casemanagement
                             – invulling zorgadviesteam (ZAT): verschillende
                               werkwijzen, dingen buiten ZAT geregeld,
                               overlap intern en extern ZAT, enz.
      Gemeente Nijmegen
                                                                               Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 249 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 250 ======================================================================

<pre>                          Inzoomen op rol van de gemeente
                           Verantwoordelijkheden o.a.
                             –   wettelijke verantwoordelijkheid VSV
                             –   leerplicht
                             –   jeugdzorg (v.a. 1-1-2015)
                             –   transitie AWBZ naar WMO
250
                           Financier o.a
                             – VSV-maatregelen & voorzieningen (FlexCollege,
                               aanjaagteam ROC)
                             – schoolmaatschappelijk werk
                             – specifieke maatregelen in sociale domein
                           Toeleiding naar werk / kansen op de arbeidsmarkt, o.a.
                             – regionaal jongerenloket
                             – Participatiewet (integratie WWB, WSW, Wajong)
      Gemeente Nijmegen
                                                                                     Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 250 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 251 ======================================================================

<pre>                          Wat ligt specifiek op uw bordje?
                           Neem de regie inzake VSV
                             – de ontmoeting van instellingen & raad op
251                            werkvloerniveau : bijv. halfjaarlijkse
                               informatiebijeenkomst (= wens van de scholen)
                             – op doorlopende leer- en zorglijnen (overdrachten!)
                             – zorg ervoor dàt er iets gebeurt (= niet overnemen van
                               taken)
      Gemeente Nijmegen
                                                                                       Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 251 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 252 ======================================================================

<pre>                          Wat ligt specifiek op uw bordje?
                           Organiseer aansluiting ondersteuningsketen VSV
                             – school (vindplaats, onderwijsgerichte ondersteuning)
                               en sociale wijkteams en regieteams (zorg,
252
                               gezinsgerichte ondersteuning):
                             – voorkom parallelle structuren en toegangspoorten
                               (vb. extern ZAT) & heldere positionering van
                               schoolmaatschappelijk werk als linking pin
                           Voorzie in de noodzakelijke informatie VSV
                             – uitbreiden/vervolmaken lokale VSV monitor
                             – gegevens in perspectief & m.b.v. SSB
                             – systematisch en periodiek informeren van de Raad
      Gemeente Nijmegen
                                                                                      Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
</pre>

====================================================================== Einde pagina 252 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 253 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                            Vragen?
                                                         Gemeente Nijmegen
                                      253
</pre>

====================================================================== Einde pagina 253 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 254 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
                                                                 G E M E E N T E
            Gemeenteraad van Nijmegen
            Raadsgrlffle
                                                                                              Ijmegen                              i3
                                                                                              Gemeenteraad
                                                                                              Korte Nieuwstraat 6
                                                                                              6511 PP Nijmegen
                                                                                              Telefoon (024) 329 90 30
           Aan de gemeenteraad van Nijmegen                                                   Telefax       (024) 323 59 92
                                                                                              E-mail         griffle@nljmegen,nl
                                                                                              Postadres
                                                                                              Postbus 9105
                                                                                              6500 HG Nijmegen
           Datum                                              Ons kenmerk                     Contactpersoon
            18 februari 2011                                  Q310/11.0003426                 Paul van IVIinnen
           Onderwerp                                          Datum uw brief                  Direct telefoonnummer
           Wijze van behandeling van rapporten                n.v.t.                          06-50620847
           van de Rekenkamer
           Geachte leden van de raad,
           Onlangs hebben wij met de Rekenkamer en de Agendacommissie van gedachten gewisseld over
           het proces van behandeling van Rekenkamerrapporten.
           De aanleiding voor deze herijking is het feit dat de vigerende afspraken dateren uit 2008 en
           sindsdien de bezetting van de Rekenkamer, de Auditcommissie en de Agendacommissie,
           evenals de samenstelling van de gemeenteraad, grotendeels is gewijzigd.
           Herijkt proces van behandeling van Rekenkamerrapporten
           Samen met de Rekenkamer en de Agendacommissie is een herijkt proces van behandeling van
           Rekenkamerrapporten tot stand gekomen. Belangrijke uitgangspunten bij de herijking zijn
           geweest het waarborgen van een zorgvuldige behandeling van het Rekenkamerrapport, het
           borgen van een goed vervolgproces en tevens het laten ontstaan van zo min mogeiijk vertraging
           als redelijkerwijs mogelijk tussen opievering en daadwerkelijke behandeling. Het proces ziet er
           concreet als volgt uit;
           Stap 1 - Opievering van het Rekenkamerrapport
           De eerste stap van het proces is het moment dat de Rekenkamer haar onderzoeksrapport
           oplevert. De Rekenkamer biedt zelf het onderzoeksrapport aan de gemeenteraad aan en
           informeert tevens de agendacommissie en de auditcommissie over het aanbieden.
           Voorafgaand aan de opievering heeft de Rekenkamer het college van B&W reeds gehoord (in
           ieder geval over de bevindingen, en van gevai tot geval weegt de Rekenkamer af of dat ook het
           geval is ten aanzien van de conclusies en aanbevellngen), waardoor deze reactie bij opievering
          van het rapport ook beschikbaar is voor de gemeenteraad.
          www.nljmegen.nl                                                    20110218 Brief aan de gemeenteraad Inzake behandeling
                                                                                                      van Rekenkamerrapporten.doc
                                                          254
</pre>

====================================================================== Einde pagina 254 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 255 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
           Gemeente Nijmegen
           Gemeenteraad van Nijmegen
           Raadsgrlffle
           Vervolgvel
            1
           Stap 2 - Presentatie van het Rekenkamerrapport
           De tweede stap van het proces is het presenteren van het Rekenkamerrapport tijdens een
           volgende Politieke Avond in de burgerronde, In overleg met de Rekenkamer bepaalt de
           Agendacommissie hiervoor een geschikte datum zo snel mogelijk na de opievering van het
           Rekenkamerrapport.
           Stap 3 - Agendering van het Rekenkamerraport tiidens een kamerronde op een Politieke Avond
           De derde stap betreft de agendering van het Rekenkamerrapport tijdens een kamerronde op een
           Politieke Avond. Het uitgangspunt daarbij is dat de Agendacommissie het Rekenkamerrapport in
           beginsel agendeert ter behandeling in de kamerronde op de eerstvolgende Politieke Avond na de
           presentatie. Daarmee wordt ruimte gecregerd voor alle betrokken partijen tussen de presentatie
           en de daadwerkelijke kamerbehandeling.
           Stap 4 - Bespreking van het Rekenkamerrapport
           De vierde stap van het proces is de bespreking van het Rekenkamerrapport tijdens een
           kamerronde op een Politieke Avond. Aan het einde van de kamerronde zal aan de aanwezige
           raadsleden en fractievolgers gevraagd worden welke vervolgbehandeling het Rekenkamerrapport
           dient te krijgen.
           Daarbij is van belang dat het college van B&W in de reactie op het rapport van de Rekenkamer
           (zoais opgenomen in het rapport zelf, per brief danwel tijdens de kamerbehandeling) aan kan
           geven (bepaalde) aanbevelingen over te nemen.
           Wij stellen voor het overnemen van aanbevellngen te zien als een formele toezegging. Praktisch
           betekent dit dat de kamervoorzitter aan het einde van de kamerronde meldt dat het overnemen
           van de aanbevelingen zal worden opgenomen als formele toezegging op de lijst met
           toezeggingen.
           Een regulier behandeladvies (hamerstuk, stemstuk of debatstuk) is niet mogelijk, omdat het niet
           gaat om een raadsvoorstel. Maar op grond van artikel 14 lid 2 van de Verordening burgerronde
           en raadskamers kan de raadskamer ook een advies geven over de wijze van behandeling van
           andere aanhangige onderwerpen. Dat advies is vormvrij.
           Hoewel het advies vormvrij is, kunnen wij ons voorstellen dat in de regel het advies in ieder geval
           inhoudt;
               a. Of het Rekenkamerrapport ter behandeling in de plenaire vergadering geagendeerd dient
                     te worden (hetgeen de mogelijkheid geeft om moties in te dienen betreffende het
                     rapport);
               b. Of er nog fracties zijn die (al dan niet ondersteund door de Raadsgrlffle) zelf een
                     (initiatief)voorstel over het Rekenkamerrapport willen opstellen, danwel dat de
                     Raadsgrlffle de opdracht krijgt (de aanbevelingen in de vorm van) een raadsvoorstel op te
                     stellen;
               c.   Wanneer deze eventuele vervolgbehandeling plaats dient te vinden.
          WWW.nljmegen.nl                                                    201102I8 Bnef aan de gemeenteraad Inzake behandeling
                                                                                                     van Rekenkamerrapporten doc
                                                           255
</pre>

====================================================================== Einde pagina 255 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 256 ======================================================================

<pre>Brief aan de raad - Rekenkamer Onderzoek voortijdig schoolverlaten deel III . . .
           Gemeente Nijmegen
           Gemeenteraad van Nijmegen
           Raadsgrlffle
           Vervolgvel
           2
           Evaluatie van het behandelingsproces van Rekenkamerrapporten
           Met de Rekenkamer en de Agendacommissie is afgesproken om, nadat een of meerdere
           Rekenkamerrapporten op de hiervoor beschreven wijze is/zijn behandeld, de wijze van het
           verloop van het proces met elkaar te bespreken. Indien dit naar het oordeel van de betrokkenen
           wijzigingen met zich mee dient te brengen, zullen wij uw raad uiteraard informeren.
           Het eerste Rekenkamerrapport dat op deze herijkte manier behandeld zal worden, is het
           Rekenkameronderzoek naar de kwaliteit van burgerparticipatie, dat naar verwachting volgende
           week door de Rekenkamer openbaar wordt gemaakt.
           Wij hopen u zo voldoende te hebben gemformeerd. Een afschrift van deze brief sturen wij aan het
           college van B&W, de gemeentelijke Rekenkamer en de agendacommissie.
           Met vriendelijke groet,
           namens.de amitcommissr©
           H.S. Vj^frrifr,
        ^MexffzWi^r ai^dftcommissie
           WWW.nijmegen.nl                                                20IIO2I8 Bnef aan de gemeenteraad inzake behandeling
                                                                                                  van Rekenkamerrapporten doc
                                                        256
</pre>

====================================================================== Einde pagina 256 =================================================================

<br><br>