<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Quick scan natuur

Nijmegen, Waalfront – 3 (Dijkkwartier)


Ontwikkelingsbedrijf Waalfront




Datum: 19 maart 2018
Projectnummer: 170305.02
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                    SAB
                    Postbus 479
                    6800 AL Arnhem
                    tel: 026 - 357 69 11
                    fax: 026 - 357 66 11

Auteur:        D. Meriën
Tweede lezer: E. Verkaik
Project:       Nijmegen Waalfront – 3 (Dijkkwartier)
Projectnummer: 170305.02
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>      INHOUD



1     Inleiding                          3
1.1   Aanleiding                          3
1.2   Plangebied                          3


2     Wettelijk kader                    9
2.1   Gebiedsbescherming                  9
2.2   Soortenbescherming                 10
2.3   Bescherming houtopstanden          11


3     Onderzoeksmethode                  12
3.1   Deskundigheid                      12
3.2   Werkwijze                          12


4     Resultaat                          13
4.1   Gebiedsbescherming                 13
4.2   Soortenbescherming                 15
4.3   Bescherming houtopstanden          27


5     Conclusie en advies                28
5.1   Gebiedsbescherming                 28
5.2   Soortenbescherming                 28
5.3   Bescherming houtopstanden          32
5.4   Vervolgstappen                     32


      Bijlage 1. Geraadpleegde bronnen   3

      Bijlage 2. Wettelijk kader         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   1    Inleiding

 1.1    Aanleiding

        Het Ontwikkelingsbedrijf Waalfront is al enkele jaren bezig met de herontwikkeling van
        het Waalfront in Nijmegen. Einddoelstelling is om de industriële functies in te wisselen
        ten behoeve van woningbouw in combinatie met voorzieningen en werkfuncties. In
        2008 is daar met het opstellen van een masterplan voor het Waalfront een concrete
        invulling aan gegeven. Als gevolg van de economische recessie zijn de planning en
        uitvoering van de ontwikkeling echter aangepast ten opzichte van het masterplan en
        wordt een meer gefaseerde herontwikkeling beoogd. Op deze wijze is allereerst de
        Handelskade gerealiseerd en is vervolgens gestart met de ontwikkeling van het Brug-
        kwartier. Nu bestaat het voornemen om de derde fase van het Waalfront te starten;
        het Dijkkwartier (deelgebied 3 in deze quick scan). Om de gewenste invulling, pas-
        send bij de huidige wensen en eisen voor het gebied, van het Dijkkwartier te kunnen
        realiseren is een nieuw bestemmingsplan nodig.

        Voor de vaststelling van een nieuw bestemmingsplan is het noodzakelijk dat de haal-
        baarheid ervan wordt aangetoond. Er dient daarom vanuit de ecologie onderzocht te
        worden of met de ruimtelijke ontwikkelingen die het plan toestaat sprake is van over-
        treding van de geldende natuurwet- en regelgeving. Voorliggende rapportage zet door
        middel van een quick scan natuur uiteen of met de ruimtelijke ontwikkeling mogelijk
        sprake kan zijn van het verstoren van beschermde natuurgebieden en beschermde
        soorten en of nader onderzoek hiernaar noodzakelijk is. Deze quick scan heeft be-
        trekking op de ontwikkelingen in het Dijkkwartier en twee deelgebieden die in een late-
        re fase zullen worden gerealiseerd.


 1.2    Plangebied

1.2.1   Huidige situatie

        Het plangebied bevindt zich in de kern van Nijmegen (provincie Gelderland). Nijmegen
        ligt in de stadsregio Arnhem-Nijmegen en nabij de grens met Duitsland. In de omge-
        ving van Nijmegen liggen agrarische gronden en verschillende natuurgebieden. Nij-
        megen ligt daarnaast aan de oever van de Waal.

        Het plangebied ligt direct aan de Waal en maakt onderdeel uit van de herontwikkeling
        van het Waalfront. Dit gebied wordt gefaseerd herontwikkeld van industrie- naar
        woongebied met voorzieningen. Navolgende afbeeldingen geven de globale ligging
        van het plangebied weer.




                                                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Topografische kaart met de globale ligging van het plangebied (rood omkaderd).Bron: Google
Maps. Bewerking: SAB.


Omdat de plannen van het Waalfront in fases worden gerealiseerd is het onderzoeks-
gebied in drie deelgebieden onderverdeeld:
 Deelgebied 1: De gronden ten noorden van de Waalbanddijk ter hoogte van de Al-
   bert Trouwborststraat tot aan de Pater van Hooffstraat. Dit betreft globaal de gron-
   den van het voormalige Honigcomplex en de daar ten westen gelegen Talis-
   gebouwen en de daarbij horende gronden.
 Deelgebied 2: De gronden ten noorden van de Waalbanddijk ter hoogte van de Pa-
   ter van Hooffstraat tot de Havenweg. Dit betreft globaal de gronden van slachthuis
   Hickmann.
 Deelgebied 3: De gronden ten zuiden van de Waalbanddijk tussen de Waalband-
   dijk, de Lijnbaanstraat, de Weurtseweg en de Havenweg. Dit deelgebied betreft de
   gronden van de ontwikkeling van ‘Het Dijkkwartier’.




                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                    1




                                                     2




                                                         3




Luchtfoto met de globale ligging van het plangebied (rood omkaderd) waarin de deelgebieden
(1 tot en met 3) zijn aangegeven. Bron: Google Earth. Bewerking: SAB.


Op 13 maart 2018 is een veldbezoek aan de verschillende deelgebieden uitgevoerd
en is het terrein op mogelijk aanwezige natuur geïnspecteerd.

Deelgebied 1 bestaat uit de gebouwen van Talis, zijnde een grotendeels uit metaal
opgetrokken bedrijfsloods met aansluitend een (bak-)stenen kantoorgebouw met drie
bouwlagen en een plat dak. Rondom deze gebouwen is het terrein aangewezen als
parkeergelegenheid en deels verhard. Hier is echter ook veel zanderige grond en zijn
er kleine hoeveelheden veruigde vegetatie aanwezig. Ten oosten van de Talis-
gebouwen ligt het oude Honigcomplex. Het complex bestaat uit een groot gebouw
waarin duidelijk verschillende onderdelen in verschillende bouwstijlen zijn aan te
wijzen. Daarnaast zijn er meerdere kleinere bijgebouwen rondom het hoofdgebouw
aanwezig. Het hoofdgebouw en de meeste gebouwen worden gebruikt door kleine
ondernemers die allen een stukje van de beschikbare ruimte gebruiken. Eén groot oud
gebouw, het zogenaamde Oscar Leeuwen gebouw staat al geruime tijd leeg en is in
een slechte staat van onderhoud. Dit gebouw is daarom ook van binnen uitgebreid
geïnspecteerd. Ook de extensiever gebruikte gedeeltes van het hoofdgebouw zijn
geïnspecteerd. Het terrein rondom de bebouwing is grotendeels verhard. Maar er zijn
ook enkele bomen en struiken rondom de bebouwing aanwezig. De bebouwing grenst
direct aan de oever van de Waal. Navolgende afbeeldingen geven een impressie van
de huidige situatie in deelgebied 1.




                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Deelgebied 1: Talis-gebouwen (boven) en het omliggende deels verharde parkeerterrein
(onder).




Deelgebied 1: Honigcomplex waarin het hoofgebouw en verschillende bijgebouwen zijn te
onderscheiden. Daarnaast de binnenkant van het Oscar Leeuwen gebouw.




                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Deelgebied 2 betreft grotendeels het Hickmann slachthuis met enkele bijgebouwen.
Ook hier zijn verschillende typen gebouwen te onderscheiden. Het terrein is volledig
verhard en omheind door een hek. Ten noorden van het slachthuis staan een
vrijstaand woonhuis en een twee-onder-één-kapwoning, welke direct aan de Waal
grenzen. Deze woonhuizen hebben groen tuinen met enkele bomen en
(groenblijvende) struiken. Tussen het slachthuis en de woonhuizen staat een bomenrij
met enkele grote platanen. Navolgende afbeeldingen geven een impessie van
deelgebied twee ten tijde van het veldbezoek.




Impressie van deelgebied 2 met het slachthuis (boven) en de daar ten noorden van liggende
woonhuizen en bomenrij (onder).




                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>        Deelgebied 3 beslaat een deel van de Waalbanddijk met daarvan ten noorden
        parkeerplaatsen die bij de ten oosten gelegen haven behoren. Ten zuiden van de
        Waalbanddijk liggen een drietal rijwoningen, een leegstaand bedrijfspand en gronden
        waar de huidige bebouwing inmiddels is gesloopt. Waar de bebouwing is gesloopt, is
        het terrein braakliggend met een zandige grond. Daarnaast staat er een dubbele
        bomenrij in het westen van dit deelgebied en staan er enkele bomen ten zuiden van
        de woonhuizen. Navolgende afbeeldingen geven deelgebied drie ten tijde van het
        veldbezoek weer.




        Impressie van deelgebied 3 met het zicht vanaf de Waalbandijk. (linksboven),de rijwoningingen
        (rechtsboven), het leegstaande bedrijfspand (linksonder) en de braakliggende gronden
        (rechtsonder).



1.2.2   Toekomstige situatie

        In de toekomstige situatie zal nieuwbouw in het plangebied zijn gerealiseerd. Hierbij
        wordt mogelijk ook gebruik gemaakt van huidige bebouwing. Voor deelgebied 1 en 2
        zijn nog geen vergaande plannen voor de toekomstige inrichting opgesteld. Deelge-
        bied 3 dat nu in ontwikkeling gaat, gaat uit van enkele appartementengebouwen met
                                                                                    2
        in totaal maximaal 375 woningen. Hierin wordt op de begane grond 1.500 m bvo aan
        commerciële functies gerealiseerd. Voor de realisatie hiervan wordt alle bebouwing
        die nu nog in het plangebied aanwezig is afgebroken en zullen de bomen moeten
        worden gekapt. Daarnaast wordt een verbinding van de Weurtseweg naar de Laan
        van Oost-Indië gemaakt.




                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>   2    Wettelijk kader
        Hieronder staat een samenvatting van het wettelijk kader. Een uitgebreide beschrij-
        ving staat in bijlage 1.


 2.1    Gebiedsbescherming

2.1.1   Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden

        Op grond van de Wet natuurbescherming kunnen natuurgebieden of andere gebieden
        die belangrijk zijn voor flora en fauna, door de Minister worden aangewezen ter uitvoe-
        ring van de Vogelrichtlijn- en/of Habitatrichtlijn, de zogeheten Natura 2000-gebieden.
        Ook kan de Minister op grond van deze wet in enkele specifieke gevallen bijzondere
        nationale natuurgebieden aanwijzen.

        Bij de aanwijzing van een Natura 2000-gebied worden voor het gebied instandhou-
        dingsdoelstellingen voor te beschermen soorten en/ of habitats vastgesteld. Het is
        verboden om zonder vergunning projecten of andere handelingen te realiseren of te
        verrichten die de instandhoudingsdoelstellingen kunnen schaden. Verder geldt dat
        een plan, dat significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, door
        een bestuursorgaan pas vastgesteld kan worden indien een passende beoordeling is
        gemaakt.

2.1.2   Natuurnetwerk Nederland

        De Wet natuurbescherming draagt Gedeputeerde Staten op, om in hun provincie te
        zorgen voor een landelijk ecologisch netwerk, genaamd Natuurnetwerk Nederland. De
        bescherming van dit natuurnetwerk wordt geregeld bij provinciale verordening. Daar-
        naast kunnen provincies bij provinciale verordening andere gebieden met bijzondere
        natuurwaarden beschermen, genaamd bijzondere provinciale natuurgebieden en bij-
        zondere provinciale landschappen.

        De provincie Gelderland spreekt niet van Natuurnetwerk Nederland maar van het Gel-
        ders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO). Binnen het GNN
        en de GO staat de bescherming van de kernkwaliteiten centraal. De kernkwaliteiten
        bestaan uit bestaande natuurwaarden, uit nog te ontwikkelen potentiële waarden en
        omgevingscondities. Per saldo moet elke ontwikkeling in het GNN een verbetering van
        de betreffende kernkwaliteiten opleveren. In dat saldo zijn vergroting van de opper-
        vlakte natuur en versterking van de ecologische samenhang belangrijke randvoor-
        waarden.
        In een nieuw bestemmingsplan dat ligt binnen het GNN zijn geen nieuwe functies mo-
        gelijk, tenzij:
         geen reële alternatieven aanwezig zijn;
         sprake is van redenen van groot openbaar belang;
         de negatieve effecten op de kernkwaliteiten van het gebied, de oppervlakte en de
            samenhang zoveel mogelijk worden beperkt; en
         de overblijvende negatieve effecten op de kernkwaliteiten van het gebied, de op-
            pervlakte en de samenhang gelijkwaardig worden gecompenseerd.



                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>      De GO heeft een dubbeldoelstelling. Er is ruimte voor economische ontwikkeling in
      combinatie met versterking van de ecologische samenhang tussen inliggende en aan-
      grenzende natuurgebieden. Beschermde weidevogelgebieden en ganzenfoerageer-
      gebieden liggen voornamelijk in de GO (en voor het overige deel in het GNN). Door de
      samenhang met de aangrenzende en inliggende natuur van het GNN herbergt de GO
      ook kenmerkende natuurwaarden. Bij ruimtelijke ingrepen in de GO wordt onderscheid
      gemaakt tussen nieuwvestiging, uitbreiding van bestaande (en reeds in de GO gele-
      gen) bestemmingen en de schaal/omvang van de ingreep (en daarmee het effect op
      de kernkwaliteiten).

      De provincie Gelderland vindt het verder van belang dat rustgebieden voor wintergan-
      zen geschikt blijven voor ganzen. De provincie stuurt daarom op het behoud van de
      openheid en de rust in deze gebieden. De provincie wil in de beschermde weidevo-
      gelgebieden een landbouwpraktijk stimuleren en in stand houden die rekening houdt
      met weidevogels.


2.2   Soortenbescherming

      De bescherming van dier- en plantensoorten is geregeld in de Wet natuurbescher-
      ming. Voor een aantal soorten is door middel van verboden een beschermingsregime
      opgenomen. Er is een apart beschermingsregime voor Vogelrichtlijnsoorten, voor Ha-
      bitatrichtlijnsoorten en voor andere soorten. Naast de beschermde plant- en diersoor-
      ten geldt voor al de in het wild levende soorten ook een zorgplicht. Iedereen dient vol-
      doende zorg in acht te nemen voor deze soorten en hun directe leefomgeving. Dit
      houdt onder meer in dat men negatieve gevolgen voor aanwezige soorten zoveel mo-
      gelijk beperkt door het nemen van alle maatregelen die redelijkerwijs kunnen worden
      verwacht.

      Provinciale Staten kunnen in een verordening een vrijstelling verlenen van de verbo-
      den van de wet. De provincie Gelderland heeft besloten voor een aantal algemeen
      voorkomende zoogdiersoorten en amfibieën een vrijstelling te verlenen, voor hande-
      lingen die men verricht in het kader van ruimtelijke inrichting en ontwikkeling en voor
      handelingen in het kader van bestendig beheer en onderhoud. Het betreft de soorten
      aardmuis, bosmuis, bunzing, dwergmuis, dwergspitsmuis, egel, gewone bosspitsmuis,
      haas, hermelijn, huisspitsmuis, konijn, ondergrondse woelmuis, ree, rosse woelmuis,
      tweekleurige bosspitsmuis, veldmuis, vos, wezel, woelrat, bruine kikker, gewone pad,
      kleine watersalamander, meerkikker en middelste groene kikker.

      Daarnaast zijn de verboden niet van toepassing op handelingen die men uitvoert in
      het kader van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling of bestendig beheer en onderhoud,
      wanneer men die handelingen uitvoert conform een goedgekeurde gedragscode. Tot
      slot kunnen Gedeputeerde Staten, wanneer er geen andere bevredigende oplossing
      bestaat, onder bepaalde voorwaarde een ontheffing verlenen van de verboden.




                                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2.3   Bescherming houtopstanden

      Het is verboden houtopstanden geheel of gedeeltelijk te vellen of te doen vellen, zon-
      der voorafgaande melding bij de provincie. Een houtopstand is hierbij gedefinieerd als
      een eenheid van bomen of struiken met een oppervlakte van ten minste 1.000 vier-
      kante meter of een rijbeplanting die meer dan 20 bomen omvat. De wet schrijft verder
      voor dat wanneer een houtopstand geheel of gedeeltelijk is geveld, de grond binnen
      drie jaar moet worden herbeplant.

      Bovenstaande bescherming geldt niet voor alle houtopstanden. De regels zijn onder
      meer niet van toepassing op houtopstanden op erven of in tuinen en op houtopstan-
      den binnen de, bij besluit van de gemeenteraad, vastgelegde grenzen van de be-
      bouwde kom. Ook voor het dunnen van een houtopstand gelden de regels niet.




                                               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> 3    Onderzoeksmethode

3.1   Deskundigheid

      Kwaliteit van het ecologisch onderzoek en het geleverde product staan bij SAB hoog
      in het vaandel. Mede daarom zijn wij aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus
      (NGB); de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus. Om te allen tijde aan onze
      standaard te voldoen, wordt ecologisch onderzoek enkel uitgevoerd door deskundi-
      gen. Onder een ecologisch deskundige verstaan we iemand met aantoonbare erva-
      ring en kennis op het gebied van de ecologie van de betreffende soorten. Onze des-
      kundigen voldoen aan de eisen van een ecologisch deskundige zoals de Rijksdienst
      voor Ondernemend Nederland die stelt. Ecologen in opleiding tot deskundige werken
      altijd onder begeleiding van een deskundige.


3.2   Werkwijze

      Voor het onderzoek is een bureaustudie uitgevoerd en werd een veldbezoek aan de
      locatie gebracht. Als eerste werd voor het onderzoek, op basis van informatie van de
      opdrachtgever, het plangebied in beeld gebracht en werd de toekomstige ontwikkelin-
      gen zover als mogelijk beschreven. Vervolgens werd onderzocht welke beschermde
      plant- en diersoorten in de omgeving van het plangebied zijn te verwachten. Hiervoor
      werd de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd op 9 maart 2018,
      waarbij waarnemingen van de afgelopen 10 jaar werden opgevraagd. Aanvullend
      hierbij is gebruik gemaakt van andere bronnen, als websites en verspreidingsatlassen
      (zie bijlage 1). Bij deze bureaustudie werd ook de ligging van het plangebied ten op-
      zichte van Natura 2000-gebieden en gebieden die via de provinciale verordening zijn
      beschermd onderzocht. Hiervoor werd onder meer informatie van de website van de
      provincie geraadpleegd.

      Vervolgens werd een veldbezoek aan het plangebied en de directe omgeving ervan
      gebracht. Dit bezoek vond plaats op 13 maart 2018, bij motregen, windstil bewolkt
      weer en een temperatuur van circa 7 graden. Doel van deze veldverkenning was om
      een indruk te krijgen van de habitats ter plaatse en om de geschiktheid van het plan-
      gebied voor de verschillende soortgroepen te beoordelen. Het veldbezoek heeft niet
      de status van een volledige veldinventarisatie. Het eenmalige veldbezoek geeft een
      globaal beeld van aanwezige soorten en habitats op basis van een momentopname.

      Met de gegevens uit de bureaustudie en het veldbezoek is vervolgens een inschatting
      gemaakt van de mogelijke effecten op beschermde soorten en beschermde gebieden.
      Op basis van deze inschatting is een advies opgesteld met aanbevelingen voor ver-
      volgstappen. Nadat het eerste conceptrapport gereed was, is dit beoordeeld op in-
      houd en vorm door een deskundig collega. Het commentaar is vervolgens besproken
      en verwerkt, om zo tot een eensluidend advies te komen.




                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>   4    Resultaat

 4.1    Gebiedsbescherming

4.1.1   Wet natuurbescherming

        Het plangebied ligt niet in een gebied dat in het kader van de Wet natuurbescherming
        is aangewezen (zie navolgende afbeelding). Natura 2000-gebied Rijntakken ligt echter
        op korte afstand van het plangebied in de uitwaarden van de Waal op slechts enkele
        honderden meters van het plangebied. Omdat voor deelgebied 1 en 2 nog geen con-
        crete plannen voor de inrichting zijn opgesteld, zijn de effecten van de herontwikkeling
        van deze gebieden nog niet te beoordelen. Voor deelgebied 3 is een beoordeling wel
        mogelijk. Met de bouw van de appartementencomplexen in deelgebied 3 zijn verschil-
        lende verstoringen te verwachten. Zo kan mogelijk geluidverstoring en trilling in de
        bouwfase verstoringen op de nabijgelegen Rijntakken kunnen veroorzaken. Lichtver-
        storing kan mogelijk dieren ’s nachts verstoren en door een toename van het verbruik
        van fossiele brandstoffen in het gebied kan de depositie van stikstof in omliggende
        gebieden toenemen. Wanneer stikstof neerdaalt op habitats die hiervoor gevoelig zijn
        kan dit negatieve effecten op de aanwezige natuur hebben. Negatieve effecten op de
        instandhoudingsdoelstellingen en kernkwaliteiten van de Rijntakken kunnen daarom
        niet op voorhand worden uitgesloten.

        De beoordeling van alle milieueffecten, waaronder de effecten op Natura 2000, heeft
        integraal plaatsgevonden in het kader van de Milieueffectrapportage die is opgesteld
        ten behoeve van de gehele ontwikkeling van het Waalfront, zoals neergelegd in het
        bestemmingsplan ‘Nijmegen Waalfront’. Aangezien de ontwikkeling die op grond van
        voorliggend bestemmingsplan wordt mogelijk gemaakt, qua aard vergelijkbaar is en
        qua omvang en programma niet anders / groter is dan waarmee destijds in het MER
        rekening werd gehouden, wordt geoordeelde dat de effecten op genoemd gebied vol-
        doende zijn afgewogen.




                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>        Globale ligging van het plangebied (rood omkaderd) ten opzichte van Natura 2000-gebieden.
        Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen Vogelhabitatrichtlijngebieden (blauw) en Habitatricht-
        lijngebieden (groen). Daarnaast worden stikstofgevoelige habitats die in deze gebieden liggen
        weergegeven (paars). Bron: Aerius. Bewerking: SAB.

4.1.2   Natuurnetwerk Nederland

        Het plangebied ligt niet binnen Natuurnetwerk Nederland (zie navolgende afbeelding).
        De groene ontwikkelingszone (GO), die ook als rustgebied voor winterganzen, is aan-
        gewezen grenst direct aan de noordgrens van deelgebied 1 en 2. Dit is ongeveer 150
        meter van deelgebied 3 verwijderd. Gelders natuurnetwerk (GNN) ligt verder ten
        noorden en ligt ongeveer 250 meter ten noorden van deelgebied 1 en 2 en 400 meter
        ten noorden van deelgebied 3. Weidevogelleefgebied is in de omgeving niet aanwe-
        zig. Voor deze beschermingszones geldt geen beperking voor plannen die via externe
        werking een effect kunnen hebben op deze beschermde gebieden. Aangezien het
        plangebied niet in de GNN, GO of ganzenfoerageergebied ligt, leidt de voorgenomen
        ingreep niet tot vermindering van de oppervlakte, kwaliteit of samenhang van de aan-
        wezige natuur. De voorgenomen ingreep zal geen effect op de wezenlijke waarden en
        kenmerken van deze gebieden hebben. De bescherming van het deze gebieden staat
        de uitvoering van het plan niet in de weg.




                                                     14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>        Globale ligging van het plangebied ten opzichte van het Gelders natuurnetwerk, Groene ontwik-
        kelingszone en Rustgebieden voor winterganzen. Bron: Provincie Gelderland. Bewerking: SAB.



 4.2    Soortenbescherming

        In deze paragraaf beschrijven wij de beschermde soorten die mogelijk aanwezig kun-
        nen zijn in of nabij het plangebied. Zoals beschreven in paragraaf 2.2, geldt voor een
        aantal meer algemeen voorkomende beschermde soorten zoogdieren en amfibieën
        een provinciale vrijstelling van de verboden in de wet, bij werkzaamheden in het kader
        van ruimtelijke inrichting en ontwikkeling. In deze paragraaf wordt met name aandacht
        besteed aan de beschermde soorten waarvoor een dergelijke vrijstelling niet geldt.

4.2.1   Vaatplanten

        De vaatplanten die zijn beschermd middels de Wet natuurbescherming betreffen zeld-
        zame soorten, waarvan de meeste Rode Lijst-soorten, met specifieke groeiplaatsen in
        met name stabiele en natuurlijke biotopen, zoals bossen, zeeduinen, kalkgraslanden,
        beekdalen, veengronden, moerassen en oude of verweerde gebouwen waaronder
        stadskades. Veel van deze beschermde vaatplanten komen voornamelijk voor op
        kalkhoudende en voedselarme grond (Sparrius et al. 2012).

        In het plangebied zijn in zowel deelgebied 1 als in deelgebied 3 braakliggende zandi-
        ge gronden en dijken en kale bermen aanwezig. Verschillende beschermde vaatplan-
        ten kunnen in een dergelijk ruderaal habitat voorkomen.




                                                    15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>        In de binnenstad van Nijmegen zijn volgens de verspreidingsgegevens van de NDFF
        verschillende beschermde vaatplanten waargenomen die op dergelijke bodem groei-
        en. Zo is wilde averuit op slechts op slechts 250 meter van deelgebied 3 en kluwen-
        klokje op 500 meter van deelgebied 1 waargenomen. Andere soorten die in de bin-
        nenstad van Nijmegen zijn vastgesteld zijn wolfskers, dreps, grote leeuwenklauw en
        kartuizer anjer. Aan de andere zijde van de Waal, in Nijmegen-Noord, zijn daarnaast
        ook blauw guichelheil, groot spiegelklokje, kleine wolfsmelk, naaldenkervel en wilde
        ridderspoor waargenomen.

        Een deel van de gronden in deelgebied 1 en 3 ligt al enkele jaren braak. Het is daar-
        om niet onwaarschijnlijk dat één of meer van deze soorten het plangebied heeft geko-
        loniseerd. Wanneer de verschillende deelgebieden worden bebouwd zullen deze
        vaatplanten verloren gaan. Er is dan sprake van overtreding van de Wet natuurbe-
        scherming. Nader onderzoek naar beschermde vaatplanten is daarom noodzakelijk in
        deelgebied 1 en 3 om in kaart te brengen welke soorten er aanwezig zijn. Wanneer er
        daadwerkelijk beschermde vaatplanten in het plangebied aanwezig zijn dient onthef-
        fing van de Wet natuurbescherming te worden aangevraagd en dienen mitigerende of
        compenserende maatregelen worden getroffen. In deelgebied 2 zijn geen braaklig-
        gende gronden, of andere geschikte habitats aanwezig. Beschermde vaatplanten zijn
        hier niet te verwachten.

4.2.2   Grondgebonden zoogdieren

        Beschermde grondgebonden zoogdieren komen voornamelijk voor in natuurlijke- of
        half-natuurlijke habitats zoals bos, heide of kleinschalig agrarisch landschap. Enkele
        soorten zoals eekhoorn en steenmarter worden ook regelmatig in het stedelijk gebied
        aangetroffen (Lange et al. 2003).

        Het terrein is grotendeels verhard, braakliggend of bebouwd en daarom voor de
        meeste grondgebonden zoogdieren ongeschikt. In de noordelijk gelegen Waal zijn de
        soorten otter en bever waargenomen. Deze soorten leven in het water en bij natuurlij-
        ke oevers, begroeid met oevervegetatie. Binnen het plangebied is voor deze soorten
        geen geschikt leefgebied aanwezig. Wel zou verstoring van passerende dieren kun-
        nen optreden, wanneer er direct langs de Waal gebouwen gerealiseerd worden die
        voor veel lichtuitstraling op het water zorgen. Bij toekomstige ontwikkelingen in deel-
        gebieden 1 en 2 dient lichtuitstraling richting de Waal daarom te worden beperkt.
        Mocht de toekomstige ontwikkeling op deze locaties toch leiden tot sterke lichtuitstra-
        ling op de Waal, dan dient eerst door middel van nader onderzoek vastgesteld te wor-
        den welke functie de Waal ter hoogte van het plangebied vervult voor beide soorten.
        Indien negatieve effecten mogelijk blijken, dient een ontheffing van de Wet natuurbe-
        scherming aangevraagd te worden voor de toekomstige werkzaamheden.

        Eekhoorn en steenmarter zijn volgens de verspreidingsgegevens van de NDFF ook in
        de omgeving van het plangebied waargenomen.

        De eekhoorn leeft in allerlei typen bos en is ook in tuinen of parken in de omgeving
        van bos aan te treffen mits daar voldoende voedsel beschikbaar is. Ze maken een
        bolvormig nest van takken en bladeren op minimaal 5 meter hoogte in de boom. Ook
        natuurlijke boomholtes, oude kraaien- of eksternesten, nestkasten of spechtenholen


                                                  16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>        worden als nestlocatie gebruikt (zoogdiervereniging.nl). Het noodzakelijke bos-, park-
        of tuinhabitat is in het plangebied niet aanwezig. Het enige deel van het plangebied
        waarin meer groen aanwezig is, zijn de gronden ten noorden van het Slachthuis in
        deelgebied 2. Dit gebied is echter dermate geïsoleerd van ander potentieel leefgebied
        van de eekhoorn dat de eekhoorn in het gehele plangebied is uit te sluiten.

        De steenmarter leeft in steenachtige biotopen en schuilplaatsen, zoals steengroeven,
        rotsige hellingen en gebouwen. In gebouwen kan de steenmarter zich vestigen in
        ruimtes onder daken, in de spouw, in holle plafonds en in kruipruimtes. Ook boomhol-
        ten, takkenhopen en dichte struwelen worden door de steenmarter gebruikt. De
        steenmarter is ook in de grote steden te vinden, daarbij is de aanwezigheid van
        groenstroken, heggen en bosjes essentieel voor het vinden van voedsel
        (www.zoogdiervereniging.nl). Omdat de steenmarter gebruik maakt van toegankelijke
        gebouwen is de vervallen leegstaande bebouwing in deelgebied 1 gecontroleerd op
        aanwezigheid van de steenmarter. In de bebouwing die nog in gebruik is, zijn geen
        geschikte openingen aangetroffen die marters als toegang tot een gebouw zouden
        kunnen gebruiken. In en rond de bebouwing zijn geen sporen (vraatsporen, loopspo-
        ren, latrines) aangetroffen. Daarom is in de huidige situatie de steenmarter niet in het
        plangebied te verwachten. Nader onderzoek naar de steenmarter voor de ontwikkeling
        in deelgebied 3 is daarom niet noodzakelijk. Omdat er in deelgebied 1 en 2 wel ge-
        schikte verblijfplaatsen aanwezig zijn en de ontwikkelingen in dit deelgebied pas over
        enkele jaren plaats zullen vinden is het niet uitgesloten dat steenmarters zich in de
        tussentijd in een gebouw in een van deze deelgebieden zal vestigen. Wanneer de
        ontwikkelingen in deze deelgebieden worden gestart kan mogelijk worden gewerkt
        conform een goedgekeurde gedragscode. Maatregelen die een dergelijke gedragsco-
        de voorschrijft zijn bijvoorbeeld (zie TAUW 2013, gedragscode Raalte):
         wanneer een verblijfplaats van deze soort aanwezig is, worden sloopwerkzaam-
             heden niet uitgevoerd in de voortplantingsperiode (dus niet van circa maart tot en
             met augustus);
         voorafgaand aan sloop wordt bij aanwezigheid van de steenmarter eerst door een
             deskundige vastgesteld of in de omgeving alternatieve verblijfplaatsen aanwezig
             zijn, om de gunstige staat van instandhouding van de soort te waarborgen. Mocht
             geen alternatief aanwezig zijn, dan dient in overleg met de deskundige gezocht te
             worden naar een alternatieve oplossing;
         bij sloop wordt de steenmarter, indien aanwezig in de verblijfplaats, enkele uren
             voor de sloop verjaagd door een deskundige, door het afspelen van luide muziek.
        Mocht een dergelijke werkwijze niet mogelijk zijn, dan dient voor de aanvang van de
        werkzaamheden eerst nader onderzoek uitgevoerd te worden naar de aanwezigheid
        van de steenmarter en dient wanneer leefgebied aanwezig blijkt, voor de werkzaam-
        heden mogelijk een ontheffing van de Wet natuurbescherming te worden aange-
        vraagd.

4.2.3   Vleermuizen

        Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF zijn de gewone dwergvleermuis, gewo-
        ne grootoorvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis en watervleermuis in de omgeving
        gemeld. Maar ook andere vleermuissoorten kunnen in de omgeving van Nijmegen
        voorkomen. Alle vleermuissoorten, alsmede hun verblijfplaatsen, essentiële foera-
        geergebieden en vliegroutes zijn beschermd volgens de Wet natuurbescherming.


                                                  17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Vleermuizen zijn globaal op te delen in gebouwbewonende soorten zoals gewone
dwergvleermuis en boombewonende soorten als rosse vleermuis en watervleermuis
Daarnaast bestaan soorten die van beide elementen gebruikmaken. Daarbij is ook
onderscheid te maken in zomer- en winterverblijfplaatsen van de verschillende soor-
ten. Sommige soorten zoals de gewone dwergvleermuis verblijven het gehele jaar in
gebouwen (spouwmuren, achter gevelbetimmeringen, etc.). Andere soorten als de
rosse vleermuis verblijven jaarrond in bomen (in holten, holen en achter loshangend
schors). De watervleermuis overwintert echter weer in bunkers, grotten en kelders en
verblijft in de zomerperiode in boomholten (Dietz et al. 2011).

Gebouwbewonende vleermuissoorten
Gebouwbewonende vleermuizen hebben hun verblijfplaats achter bijvoorbeeld gevel-
betimmering, in spouwmuren, achter dakbeschot, achter luiken en in schoorstenen
(BIJ12 2017a, Dietz et al. 2011).

In deelgebied 1 zijn een groot aantal verschillende gebouwen aanwezig. Deze zijn met
uitzondering van het zogenaamde Oscar Leeuwen gebouw allemaal in gebruik. Om-
dat het Oscar Leeuwen gebouw al geruime tijd leeg staat en in een vervallen staat
verkeerd, is deze van binnen grondig gecontroleerd op aanwezige overwinterende
vleermuizen en op sporen die er op wijzen dat het gebouw in andere delen van het
jaar door vleermuizen wordt gebruikt. Dergelijke sporen zijn niet aangetroffen. Omdat
de andere gebouwen intensief worden gebruikt zijn deze alleen aan de buitenzijde ge-
controleerd. Slechts één gebouw, het ‘Brebbel’ gebouw, heeft openingen die door
vleermuizen kunnen worden gebruikt. Het betreft open stootvoegen die toegang tot de
spouw kunnen geven en enkele openingen bij de regenpijpen (zie navolgende afbeel-
dingen). Dit gebouw ligt direct tegen de oever van de Waal. Door de ligging aan de ri-
vier en omdat er enkele platanen direct ten oosten van dit gebouw staan is er voedsel
in de omgeving te vinden en is ook de omgeving van het gebouw geschikt voor vleer-
muizen. Verschillende soorten die door de NDFF in de omgeving van het plangebied
zijn aangetroffen maken van dergelijke openingen gebruik (gewone dwergvleermuis,
gewone grootoorvleermuis en laatvlieger). Ook de meervleermuis en de ruige dwerg-
vleermuis die volgens verspreidingsatlassen in de omgeving van Nijmegen voorko-
men, kunnen van dergelijke openingen gebruik maken. Het is nog onduidelijk wat de
bestemming van het Brebbel gebouw gaat worden. Wanneer het wordt afgebroken of
wanneer het grondig verbouwd zou worden, zouden aanwezige verblijfplaatsen verlo-
ren gaan. Er is dan sprake van overtreding van de Wet natuurbescherming. Nader
onderzoek is in dat geval eerst noodzakelijk om duidelijk te maken of het gebouw door
vleermuizen wordt gebruikt en wat de effecten van de plannen met het gebouw op de-
ze gebruiksfuncties zijn. Wanneer er verblijfplaatsen aanwezig blijken te zijn, moet
een ontheffing van de Wet natuurbescherming worden aangevraagd en dienen mitige-
rende maatregelen te worden getroffen.




                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Impressie van het Brebbel gebouw waarin de voor vleermuizen geschikte openingen (met rode
pijlen) zijn aangegeven.




Luchtfoto van het Honigcomplex waarin de locatie van het Brebbel gebouw is aangegeven.


Ook deelgebied 2 is gecontroleerd op geschikte openingen die een verblijfplaats voor
gebouwbewonende vleermuizen zouden kunnen vormen. Open stootvoegen zijn aan-
getroffen bij één van de bijgebouwen van het slachthuis dat bij de kruising van de Ha-
venweg en de Waalhaven staat. De bomen die hier direct ten noorden van staan zor-
gen dat de vleermuizen direct na het verlaten van een eventuele verblijfplaats voedsel
zouden kunnen vinden. Ook hier is dus niet uit te sluiten dat vleermuizen in het ge-
bouw een verblijfplaats hebben. Nader onderzoek is noodzakelijk om een mogelijke
overtreding van de Wet natuurbescherming te voorkomen.




                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Deelgebied 2: Impressie van de geschikte openingen in één van de bijgebouwen van het
slachthuis.




Luchtfoto van het slachthuis waarin de locatie van het voor vleermuizen geschikte bijgebouw is
aangegeven.


In deelgebied 3 zijn de gebouwen deels al afgebroken. In één van de nog staande be-
drijfsgebouwen dat direct aan de Waalbanddijk ligt zijn open stootvoegen aangetrof-
fen. Door de ligging aan de dijk is foerageergebied in de omgeving aanwezig. Ook hier
kunnen verblijfplaatsen van vleermuizen in het betreffende gebouw daarom niet wor-
den uitgesloten. Wanneer het gebouw wordt afgebroken gaan eventuele aanwezige
verblijfplaatsen verloren. Nader onderzoek is noodzakelijk om een mogelijke overtre-
ding van de Wet natuurbescherming te voorkomen.




                                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Deelgebied 3: Impressie van de geschikte openingen in een bedrijfsgebouw nabij de Waal-
banddijk.




Luchtfoto van deelgebied 3 waarin de locatie van het voor vleermuizen geschikte bijgebouw is
aangegeven.


Boombewonende vleermuissoorten
Boombewonende soorten worden gevonden in holten en spleten in bomen en achter
loshangend schors. Bomen dienen hiervoor een zekere diameter en leeftijd te hebben.
Zo hebben vleermuizen genoeg ruimte in de boom. Grofweg zijn hardhout bomen als
eik en beuk jonger dan 60 jaar en zachthout bomen jonger dan ongeveer 30 jaar voor
een spechtenhol nog niet geschikt (Zoogdiervereniging & Probos 2012). In het plan-
gebied zijn verschillende bomen aanwezig. Deze zijn tijdens het veldbezoek geïnspec-


                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>teerd op geschikte holtes en loszittend schors. Deze zijn niet aangetroffen. Verblijf-
plaatsen van boombewonende vleermuizen zijn daarom niet in het plangebied te ver-
wachten.

Vleermuissoorten en functies niet zijn uit te sluiten in het plangebied. “x”= functie is
niet uit te sluiten, “-“ = functie is uit te sluiten.

Vleermuissoort             Kraamverblijf   Zomerverblijf   Paarverblijf   Winterverblijf

Gewone dwergvleermuis            x                 x               x               x
Ruige dwergvleermuis             -                 -               x               x
Laatvlieger                      x                 x               x               x
Meervleermuis                    x                 x               -                -
Gewone grootoorvleermuis         -                 x               -                -


Essentieel foerageergebied
Alle in Nederland voorkomende vleermuizen leven van insecten. Zij foerageren daar-
om op plaatsen waar veel insecten aanwezig zijn. Voorbeelden van veel voorkomende
foerageergebieden zijn openingen op kruinhoogte tussen bomen, boven water en in
de luwte van dijken. Als een dergelijk foerageergebied van zeer groot belang is voor
vleermuizen van een bepaalde verblijfplaats, kan gesproken worden van een essenti-
eel foerageergebied. Als een dergelijk foerageergebied verloren zou gaan, zou de
voedselvoorziening van deze vleermuizen verdwijnen, waardoor ze de verblijfplaats
moeten verlaten. Het verdwijnen van het foerageergebied leidt zo tot het niet meer
functioneren van de verblijfplaats. Dergelijk essentieel foerageergebied is beschermd.

De bomen die in deelgebied 1 en 2 en bij de dijk in deelgebied 3 aanwezig zijn, kun-
nen wanneer hier verblijfplaatsen aanwezig zijn, essentieel zijn voor het functioneren
van de betreffende verblijfplaats. Wanneer er geen verblijfplaatsen aanwezig zijn is
ook niet te verwachten dat het plangebied essentieel foerageergebied vormt voor een
populatie vleermuizen. De groene elementen in het plangebied hebben namelijk een
beperkte oppervlakte en in de directe omgeving van het plangebied is ander foera-
geergebied aanwezig waar vleermuizen voedsel kunnen vinden. Dit betreft onder an-
dere de Waal en de groene tuinen in de woonwijken ten zuiden van het plangebied.

Essentiële vliegroutes
Om zich van hun verblijfplaatsen naar hun foerageergebied te verplaatsen worden
door een aantal soorten steeds dezelfde lijnvormige elementen gebruikt. Bijvoorbeeld
de gewone dwergvleermuis gebruikt vaak bomenrijen waaraan het zich kan oriënte-
ren. Als een dergelijke route verdwijnt of onderbroken wordt, vervalt deze mogelijkheid
om van verblijfplaats naar foerageergebied te komen. Vleermuizen moeten dan een
alternatieve route zoeken. Als dit niet mogelijk is en als de vliegroute door veel vleer-
muizen wordt gebruikt, kan dit een groot negatief effect op de vleermuizenpopulatie in
het gebied hebben (Limpens et al. 2004). Daarom zijn dergelijke vliegroutes be-
schermd. De Waal is als doorlopende lijnvormige element geschikt als mogelijke vlieg-
route, bijvoorbeeld voor meervleermuizen. Ook in de nieuwe situatie zal deze begelei-
dende functie als zodanig blijven bestaan. Wel dient voorkomen te worden dat sterke
lichtuitstraling deze mogelijke vliegroute verstoort. Om deze reden dient voorkomen te
worden dat toekomstige bebouwing bij de deelgebieden 1 en 2 zorgt voor sterke licht-



                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>        uitstraling over de Waal. Mocht de toekomstige ontwikkeling op deze locaties toch lei-
        den tot sterke lichtuitstraling, dan dient eerst door middel van nader onderzoek vast-
        gesteld te worden of hier essentiële vliegroutes aanwezig zijn. Indien negatieve effec-
        ten mogelijk blijken, dient een ontheffing van de Wet natuurbescherming aangevraagd
        te worden voor de toekomstige ontwikkelingen. Ook de Waalbanddijk betreft een door-
        lopend lijnvormig element. Omdat de dijk in sterke mate wordt verlicht door straatver-
        lichting is een vliegroute hier niet te verwachten.

4.2.4   Vogels

        Vogelsoorten met niet jaarrond beschermde nesten
        Tijdens het veldbezoek zijn in het plangebied soorten met niet jaarrond beschermde
        nesten aangetroffen als kauw, stadsduif, houtduif, putter. Soorten als houtduif en
        kauw, maar ook andere soorten zoals merel kunnen mogelijk in het plangebied tot
        broeden komen. In deelgebied 2 van het plangebied zijn in de platanen daarnaast
        twee nesten waargenomen.

        Om te voorkomen dat bij de werkzaamheden eventueel aanwezige nesten van broe-
        dende vogels worden beschadigd, adviseren wij deze werkzaamheden buiten de
        broedperiode te starten. Als vogels op zoek gaan naar een geschikte broedlocatie en
        merken dat het plangebied en de directe omgeving te verstorend zijn, zullen ze een
        andere locatie zoeken. Daarnaast kan ook in de broedperiode gestart worden met de
        werkzaamheden. Dan dient aantoonbaar te worden vastgesteld door een expert op
        het gebied van vogels dat met de ruimtelijke ontwikkeling geen nesten vernield wor-
        den en dat er geen verstoring optreedt die van wezenlijke invloed is op de gunstige
        staat van instandhouding van een vogelsoort. De broedperiode van vogels loopt glo-
        baal van half maart tot half augustus, maar de nesten van vogels die buiten deze peri-
        ode broeden zijn ook beschermd.

        Vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten
        Van verschillende vogels is het nest jaarrond beschermd. Dit zijn voornamelijk soorten
        die het hele jaar gebruik maken van het nest of soorten die niet of nauwelijks in staat
        zijn zelf een nest te maken. Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF komen ook
        enkele van deze soorten met jaarrond beschermde nesten in de buurt van het plange-
        bied voor. Hieronder wordt in meer detail beschreven of en in welke mate het gebied
        geschikt kan zijn voor soorten met jaarrond beschermde nesten.

        Huismussen broeden in kieren en spleten van bebouwing en tevens vaak onder
        (ronde) dakpannen. Een geschikte leefomgeving van de huismus bestaat uit een
        combinatie van een geschikte nestgelegenheid, voedsel, drinkwater en voldoende
        dekking in de vorm van stekelige of groenblijvende struiken. Voornamelijk plekken
        waar bebouwing wordt afgewisseld met groenvoorzieningen herbergen hoge
        dichtheden aan huismussen (BIJ12 2017c).

        Alleen in deelgebied 2 zijn duidelijk geschikte nestlocaties van de huismus
        aangetroffen. Hier staat een twee-onder-één-kapwoning met ronde dakpannen
        waaronder huismussen kunnen broeden. Ten tijde van het veldbezoek was er een
        grote groep huismussen van 15-20 vogels in de groene tuin naast deze woningen
        aanwezig. Huismussen zijn zeer honkvast en blijven altijd in de directe omgeving van


                                                  23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>hun nestplaats. Dit duidt er op dat zich nesten in het plangebied bevinden. Voor
deelgebied 2 zijn nog geen concrete plannen opgesteld. Wanner de bebouwing zou
worden afgebroken of wanneer er andere werkzaamheden aan het dak plaatsvinden,
zouden aanwezige nesten van de huismus beschadigd of vernietigd worden. Er is dan
sprake van overtreding van de Wet natuurbescherming. Nader onderzoek is in dat
geval eerst noodzakelijk om duidelijk te maken of het gebouw door huismussen wordt
gebruikt en wat de effecten van de plannen met het gebouw op deze gebruiksfuncties
zijn. Wanneer er verblijfplaatsen aanwezig blijken te zijn, moet dan een ontheffing van
de Wet natuurbescherming worden aangevraagd en dienen mitigerende maatregelen
te worden getroffen.

Gierzwaluwen broeden in Nederland in stedelijk gebied. Ze broeden in kolonies, onder
daken en in gebouwen. Veel gebruikte nestlocaties zijn onder scheefliggende of
kapotte dakpannen, onder nokpannen, in gaten en kieren onder de dakrand en bij
dakkapellen, daar waar het zink overloopt van de dakkapel naar de dakpannen.
Daarnaast worden soms kunstmatige nestkasten of nestpannen, gaten in muren,
gaten achter regenpijpen of ventilatieschachten als broedlocatie gebruikt. Nestlocaties
dienen een vrije uitvliegroute op minimaal enkele meters boven de grond te hebben.
Daken dienen verder minimaal een hellingshoek van 45 graden te hebben om als
nestlocatie geschikt te zijn. De daken van de twee-onder-één-kapwoning zijn ook voor
gierzwaluwen een geschikte verblijfplaats. Ook deze soort kan daarom zonder nader
onderzoek niet worden uitgesloten in het plangebied. Omdat de uitvliegmogelijkheden
door een hoge muur worden geblokkeerd worden de openingen bij de regenpijpen van
het in 4.2.3 genoemde ‘Brebbel’ gebouw voor gierzwaluwen ongeschikt geacht.




Deelgebied 2: Impressie van geschikte nestlocaties voor huismus en gierzwaluw.




                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>        Luchtfoto van het slachthuis waarin de locatie van de voor huismus en gierzwaluw geschikte
        twee-onder-één-kapwoning is aangegeven.


        Andere vogelsoorten waarvan het nest jaarrond is beschermd, nestelen in nissen van
        hoge gebouwen (slechtvalk), op richels van steengroeven (oehoe), langs stromende
        beken (grote gele kwikstaart), in hoge bomen in bos of boomgroepen (buizerd, roek,
        havik en sperwer, zwarte wouw), in oude nesten van kraaien, buizerds en eksters in
        boomgroepen (boomvalk, wespendief) in oude nesten van kraaien en roofvogels in
        naaldbomen (ransuil), in holtes in bomen en in gebouwen (steenuil), in nissen van
        kerktorens of in andere toegankelijke gebouwen in agrarisch gebied (kerkuil) of op
        speciale nestpalen (ooievaar) (SOVON 2002). Deze elementen zijn niet in het plange-
        bied aanwezig. Nesten van deze vogelsoorten zijn daarom niet in het plangebied te
        verwachten.

4.2.5   Reptielen

        Reptielen komen voornamelijk voor op de hogere zandgronden, in duin-, bos- of hei-
        degebieden. Enkel de ringslang laat zich ook in meer stedelijk gebied zien. De soort
        komt vooral voor ten noorden van de grote rivieren, in waterrijke habitats op de zand-
        gronden en op overgangen van de zandgronden naar klei- en laagveengebieden
        (Creemers en van Delft 2009).

        Geschikt biotoop voor reptielen is niet aanwezig. Volgens verspreidingsgegevens
        komt de ringslang in de omgeving van Nijmegen voor. De soort wordt vooral aange-
        troffen in laagveengebieden, natte heideterreinen en waterrijke zandgronden. Maar de
        soort komt ook voor op verhoogde terreinen zoals dijken, spoorbanen of struwelen.
        Belangrijk hierbij is de aanwezigheid van natuurlijke oevers met open plekken en ruig-
        te zodat deze zowel zongelegenheid als schuilplaatsen bieden. Een dergelijke omge-
        ving is niet in het plangebied aanwezig. Reptielen zijn daarom niet in het plangebied te
        verwachten.




                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>4.2.6   Amfibieën

        Beschermde amfibieën waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt, komen voorname-
        lijk voor in en nabij vennen, poelen en slootjes, met helder en schoon water, in heide-
        en veengebied en in de uiterwaarden (Creemers en van Delft 2009). Verspreidingsge-
        gevens van de NDFF melden dat de alpenwatersalamander, kamsalamander en rug-
        streeppad in de omgeving is waargenomen.

        Van deze soorten wordt enkel de rugstreeppad regelmatig in een sterk verstedelijkte
        omgeving aangetroffen. De rugstreeppad is een bewoner van zandige terreinen met
        een hoge dynamiek zoals duinen, uiterwaarden, opgespoten terreinen, heidevelden
        en akkers. Deze soort is een echte pionier die zich ingraaft in kaal braakliggend terrein
        en haar eitjes legt in ondiepe kale poeltjes en plassen, maar ook slootjes en vennen
        kunnen geschikt leefgebied zijn. De dieren verlaten half maart de winterverblijfplaats.
        Voortplanting begint half april en kan doorgaan tot in augustus. Mannetjes verblijven
        de gehele voortplantingsperiode in het water. Vrouwtjes verlaten na de eierafzet het
        water weer. De rugstreeppad overwintert op het land, de dieren hebben eind oktober
        allemaal het water weer verlaten (Creemers & van Delft, 2009).

        In het plangebied zijn braakliggende, zandige terreinen aanwezig. Poelen of plassen
        zijn echter niet in het plangebied of de directe omgeving hiervan aanwezig. Waarne-
        mingen van de rugstreeppad zijn daarnaast de afgelopen 10 jaar enkel buiten Nijme-
        gen gedaan. De soort is daarnaast een slechte zwemmer die een barrière als de Waal
        niet kan overbruggen. De soort is daarom ook niet in het plangebied te verwachten.
        Ook voor andere soorten amfibieën waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt, is
        geen geschikte leefomgeving in het plangebied aanwezig.

        Enkel algemeen voorkomende amfibiesoorten zoals bruine kikker en gewone pad
        kunnen niet volledig worden uitgesloten in het projectgebied. Deze soorten zijn weinig
        veeleisend aan hun leefomgeving en komen wijdverspreid voor. Voor deze soorten
        geldt echter een vrijstelling van de verboden in de Wet natuurbescherming bij pro-
        jecten in het kader van ruimtelijke ontwikkeling. Een overtreding van de Wet natuurbe-
        scherming is niet te verwachten bij aanwezigheid van deze soorten en nader onder-
        zoek naar deze soorten is niet noodzakelijk.

4.2.7   Vissen

        De beschermde vissoorten zijn veelal zeldzaam voorkomende soorten gebonden aan
        helder, stromend water van beekjes of rivieren. Een uitzondering hierop is de grote
        modderkruiper die vooral leeft in langzaam stromend water van sloten, vennen of
        plassen. De soort komt daar voor op plekken met veel onderwatervegetatie en een
        goed ontwikkelde waterbodem (Janssen en Schamineé 2004,
        www.verspreidingatlas.nl).

        In het plangebied zijn geen permanent watervoerende elementen aanwezig. De aan-
        wezigheid van beschermde vissen in het plangebied is daarmee uitgesloten.




                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>4.2.8   Insecten en andere ongewervelden

        Beschermde insectensoorten en andere beschermde ongewervelden zijn veelal zeld-
        zaam en eisen een specifiek habitat. Beschermde vlindersoorten komen vooral voor in
        kruidenrijke en soortenrijke graslanden, heiden, venen en (vochtig) bos (Bos et al.
        2006). Beschermde libellensoorten leven met name in veengebieden, nabij beekjes of
        rivieren en bij vennen op de hogere zandgronden, (Nederlandse Vereniging voor Li-
        bellenstudie 2002). Beschermde keversoorten zijn gebonden aan oude, rottende bo-
        men in bosgebieden of komen zeldzaam voor in (groter) permanent, helder open wa-
        ter van goede kwaliteit op veengrond (www.eis-nederland.nl, Janssen en Schamineé
        2004). In het betreffende plangebied is geen sprake van een dergelijke leefomgeving
        en de juiste leefomstandigheden voor deze soorten. Beschermde insecten en andere
        ongewervelden zijn daarom niet te verwachten in het plangebied.


 4.3    Bescherming houtopstanden

        Bij deze ruimtelijke ontwikkeling wordt geen houtopstand geveld waarop het bescher-
        mingsregime van de Wet natuurbescherming van toepassing is want de bomen en
        struiken die worden geveld zijn onderdeel van een eenheid bomen en struiken waar-
        van de oppervlakte niet groter is dan duizend vierkante meter. De bescherming van
        houtopstanden vormt dan ook geen beperking voor de beoogde ruimtelijke ontwikke-
        ling.




                                                27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> 5    Conclusie en advies
      In deze quick scan is onderzocht of er beschermde natuurwaarden, volgens de nu
      geldende natuurwet- en regelgeving, aan- of afwezig zijn in het plangebied. Ook is
      nagegaan of de ruimtelijke ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt, negatieve effec-
      ten kan hebben op beschermde natuur buiten het plangebied.


5.1   Gebiedsbescherming

      Uit voorliggend onderzoek blijkt dat Natura 2000-gebied Rijntakken in de buurt van het
      plangebied ligt. Met de geplande ruimtelijke ontwikkeling is een toename in stikstofuit-
      stoot in het plangebied te verwachten. Deze en mogelijk andere verstoringen vanuit
      het plangebied kunnen een negatief effect op de instandhoudingsdoelstellingen van
      Rijntakken veroorzaken.

      De beoordeling hiervan heeft integraal plaatsgevonden in het ka-der van de Milieuef-
      fectrapportage die is opgesteld ten behoeve van de gehele ontwikkeling van het Waal-
      front, zoals neergelegd in het bestemmingsplan ‘Nijmegen Waalfront’. Aangezien de
      ontwikkeling die op grond van voorliggend bestemmings-plan wordt mogelijk gemaakt,
      qua aard vergelijkbaar is en qua omvang en programma niet anders / groter is dan
      waarmee destijds in het MER rekening werd gehouden, wordt geoordeelde dat de ef-
      fecten op genoemd gebied voldoende zijn afgewogen.

      Uit voorliggend onderzoek blijkt dat het plangebied in niet het Natuurnetwerk Neder-
      land of andere provinciaal beschermde natuur ligt. De voorgenomen ingreep zal geen
      effect op de wezenlijke waarden en kenmerken van deze gebieden hebben. De be-
      scherming van het deze gebieden staat de uitvoering van het plan niet in de weg.


5.2   Soortenbescherming

      Volgens geraadpleegde verspreidingsgegevens komen er verschillende beschermde
      soorten in de omgeving van het plangebied voor. Door het uitgevoerde veldbezoek in
      het plangebied is duidelijk geworden dat enkele essentiële elementen van bescherm-
      de dier- en plantensoorten niet op voorhand kunnen worden uitgesloten in het plange-
      bied. Het betreft verblijfplaatsen van vleermuizen (gewone dwergvleermuis, gewone
      grootoorvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, meervleermuis) in deelgebied 1,
      2 en 3. Nestplaatsen van de huismus en gierzwaluw in deelgebied 2 en groeiplaatsen
      van beschermde vaatplanten in deelgebied 1 en 3. Afhankelijk van de werkzaamhe-
      den in de betreffende deelgebieden dient, om uitsluitsel te krijgen over de aan- of af-
      wezigheid van deze soorten, nader soortgericht onderzoek uitgevoerd te worden.
      Wanneer verblijf- nest- of groeiplaatsen in het plangebied worden vastgesteld, dient
      een ontheffing van de Wet natuurbescherming te worden aangevraagd en moeten er
      mitigerende maatregelen worden getroffen.
      Daarnaast moet bij de ontwikkeling van deelgebied 1 en 2 rekening worden gehouden
      met mogelijk aanwezige steenmarters. Er kan worden gewerkt conform een goedge-
      keurde gedragscode die rekening houdt met de steenmarter. Wanneer dit niet moge-
      lijk is, is nader onderzoek naar de steenmarter noodzakelijk. Om te voorkomen dat
      een sterke lichtuitstraling leefgebied van de otter en bever of een vliegroute van


                                                28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>        vleermuizen verstoort, moet er rekening worden gehouden met mogelijke lichtversto-
        ring. Wanneer de ontwikkelingen leiden tot een sterke lichtuitstraling op Waal dient
        nader onderzoek naar de mogelijke effecten hiervan te worden uitgevoerd.




        Luchtfoto met de locaties waar nader onderzoek moet worden gedaan naar vaatplanten
        (groen), vleermuizen (rood) en huismussen en gierzwaluwen (geel).

5.2.1   Onderzoekseisen en -periodes

        Voor veel beschermde plant- en diersoorten zijn protocollen opgesteld waarin be-
        schreven staat waar het nader soortgericht onderzoek aan moet voldoen om aan- of
        afwezigheid van de betreffende soort aan te kunnen tonen.

        Vaatplanten
        Het onderzoek naar beschermde vaatplanten is niet aan bepaalde richtlijnen gebon-
        den. Nader onderzoek bestaat uit het grondig onderzoeken van de geschikte habitats
        binnen de bloeiperiode van de mogelijk aanwezige vaatplanten. Vaatplanten bloeien
        niet allemaal tegelijk. Gebaseerd op de bloeitijd van alle door de NDFF in de omge-
        ving vastgestelde soorten die in het plangebied voor zouden kunnen komen (blauw
        guichelheil, dreps, grote leeuwenklauw, groot spiegelklokje, kartuizer anjer, kleine
        wolfsmelk, kluwenklokje, naaldenkervel, wilde averuit, wilde ridderspoor en wolfskers)
        zijn twee veldbezoeken noodzakelijk, één in juni en één in augustus. Op deze manier
        wordt het plangebied binnen de bloeitijden van al deze vaatplanten onderzocht en
        wordt ook de mogelijkheid dat vaatplanten die nog niet eerder in de omgeving zijn
        waargenomen worden aangetroffen vergroot.




                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Bloeiperiodes van wilde in de omgeving aangetroffen wilde vaatplanten (wilde-planten.nl)
 Soort                                         Bloeiperiode
                        Mei      Jun     Jul        Aug       Sept      Okt
 Blauw Guichelheil
 Dreps
 Grote Leeuwenklauw
 Groot Spiegelklokje
 Kartuizer Anjer
 Kleine Wolfsmelk
 Kluwenklokje
 Naaldenkervel
 Wilde Averuit
 Wilde Ridderspoor
 Wolfskers


Vleermuizen
Het nader onderzoek naar verblijfplaatsen van vleermuizen dient plaats te vinden vol-
gens bepaalde richtlijnen, zoals verwoord in het vleermuisprotocol 2017 (Netwerk
Groene Bureaus, Gegevensautoriteit Natuur). Het vleermuisprotocol stelt vast dat vijf
veldbezoeken uitgevoerd dienen te worden. Drie daarvan dienen plaats te vinden in
de periode van 15 mei tot en met 15 juli met een tussenperiode van circa 30 dagen.
De andere twee veldbezoeken dienen tussen 15 augustus en 30 september plaats te
vinden met een tussenperiode van circa 20 dagen.

Tijdens deze veldbezoeken zal gebruik worden gemaakt van een batdetector of bat-
logger. Dit zijn apparaten waarmee de onhoorbare ultrasone geluiden van vleermui-
zen worden opgevangen en vertaald in voor mensen hoorbare geluiden. Door het uit-
voeren van vijf veldbezoeken kan met voldoende juridische zekerheid aannemelijk
worden gemaakt of vleermuizen wel of niet aanwezig zijn in het plangebied. Mocht uit
dit onderzoek blijken dat verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig zijn, dan dient
mogelijk een ontheffing Wet natuurbescherming aangevraagd te worden. Navolgend
overzicht geeft de onderzoeksperiodes voor vleermuizen weer.

Gierzwaluwen
Het nader onderzoek gierzwaluwen dient volgens het kennisdocument gierzwaluw
(BIJ12, 2017) plaats te vinden door middel van drie 3 inventarisaties met een tussen-
liggende periode van minimaal 10 dagen. Dit dient te gebeuren in de periode 1 juni tot
en met 15 juli, waarvan minimaal één inventarisatie tussen 20 juni en 7 juli, tussen
twee uur voor zonsondergang tot zonsondergang, tijdens goede inventarisatieom-
standigheden. Mocht uit dit onderzoek blijken dat verblijfplaatsen van gierzwaluwen
aanwezig zijn, dan dient mogelijk een ontheffing van de Wet natuurbescherming aan-
gevraagd te worden. Navolgend overzicht geeft de onderzoeksperiodes voor gierzwa-
luwen weer.

Huismussen
Het nader onderzoek naar de huismus dient plaats te vinden volgens bepaalde richtlij-
nen zoals verwoord in de soortenstandaard van de huismus (Bij12, 2017). Het onder-


                                               30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>        zoek dient plaats te vinden door middel van twee gerichte veldbezoeken in de periode
        1 april tot en met 15 mei of door middel van vier gerichte veldbezoeken in de periode
        10 maart tot en met 20 juni. De inventarisaties dienen onder goede weersomstandig-
        heden plaats te vinden, op geluidsluwe momenten, rond één à twee uur na zonsop-
        komst en met een tussenperiode van 10 dagen. Navolgend overzicht geeft de onder-
        zoeksperiode van huismussen weer.

        Navolgend overzicht geeft de onderzoeksperiodes van alle te onderzoeken soorten
        weer.

        Soortgroep    Jan   Feb   Mrt   Apr   Mei    Jun   Jul   Aug   Sep   Okt   Nov   Dec

        Vaatplanten

        Vleermuizen

        Huismus

        Gierzwaluw


5.2.2   Broedperiode

        Van alle van nature in Nederland in het wild levende vogels mag het nest tijdens het
        broeden (van start van nestbouw tot en met het uitvliegen van de jongen) niet worden
        beschadigd of vernield. De periode waarin de meeste vogelsoorten broeden, loopt
        globaal van half maart tot half augustus, maar ook broedgevallen buiten deze periode
        zijn gewoon beschermd.

        Uit voorliggend onderzoek blijkt dat in en direct rond het plangebied vogels kunnen
        gaan broeden. Wij adviseren daarom om de geplande ruimtelijke ontwikkeling buiten
        de broedperiode te starten. Op deze manier worden geen in gebruik zijnde nesten be-
        schadigd of vernield. Ook zullen vogels in en direct rond het plangebied geen nest
        bouwen, omdat te veel verstoring aanwezig is.

        Indien de werkzaamheden echt in de broedperiode gestart moeten worden, is nader
        onderzoek naar broedende vogels noodzakelijk. Kort voor de start van de werkzaam-
        heden dient dan door een ecoloog met kennis van vogels door middel van één veld-
        bezoek onderzocht te worden of broedende vogels in en direct rond het plangebied
        aanwezig zijn. Als deze niet aanwezig zijn, kunnen de werkzaamheden starten. Als
        wel een broedende vogel aanwezig is, mogen de werkzaamheden niet starten. Er
        dient dan met een ecoloog met kennis van vogels naar een oplossing gezocht te wor-
        den.

5.2.3   Zorgplicht

        Iedereen dient voldoende zorg in acht te nemen voor alle natuur en in het wild levende
        dieren, planten en hun directe leefomgeving, overeenkomstig artikel 1.11 van de Wet
        natuurbescherming. Dit houdt in elk geval in dat iedereen die weet dat hij schade aan
        natuur gaat veroorzaken door een bepaalde handeling, hij deze handeling daarom niet
        uitvoert, of maatregelen neemt om schade aan de natuur door de handeling zoveel
        mogelijk te voorkomen. Probeer bijvoorbeeld bij de ruimtelijke ingreep zoveel mogelijk
        bomen, struiken en overig groen te behouden. Werken buiten de winterperiode voor-
        komt dat dieren die in winterrust zijn verstoord of gedood worden.

                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>5.3   Bescherming houtopstanden

      Bij deze ruimtelijke ontwikkeling wordt geen houtopstand geveld waarop de regels van
      de Wet natuurbescherming van toepassing zijn. De bescherming van houtopstanden
      vormt dan ook geen beperking voor de beoogde ruimtelijke ontwikkeling.


5.4   Vervolgstappen

       Uitvoeren voortoets Wet natuurbescherming.
       Uitvoeren nader onderzoek vaatplanten (deelgebied 1 en 3) vleermuizen (deelge-
        bied 1, 2 en 3), gierzwaluw en huismus (deelgebied 2).
       Houd bij de ontwikkeling van deelgebied 1 en 2 rekening met mogelijk lichtversto-
        ring van bever, otter en vliegroutes van vleermuizen, of voer nader onderzoek uit.
       Werk bij de ontwikkeling van deelgebied 1 en 2 conform een goedgekeurde ge-
        dragscode die rekening houdt met mogelijk aanwezige steenmarter, of voer nader
        onderzoek uit.
       Houd rekening met broedende vogels.
       Houd rekening met de zorgplicht.




                                               32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Geraadpleegde bronnen
Literatuur

BIJ12. 2017a. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus, ver-
sie 1.0, juli 2017. BIJ12, Utrecht.

BIJ12. 2017b. Kennisdocument Gierzwaluw Apus apus, versie 1.0, juli 2017. BIJ12,
Utrecht.

BIJ12. 2017c. Kennisdocument Huismus Passer domesticus, versie 1.0, juli 2017.
BIJ12, Utrecht.

Bos, F. Bosveld, M. Groenendijk, D. van Swaay, C. Wynhof, I. De Vlinderstichting.
2006. De dagvlinders van Nederland. Verspreiding en bescherming. Nederlandse fau-
na deel 7.

Creemers, R. van Delft, J. 2009. De Amfibieën en Reptielen van Nederland. Neder-
landse Fauna deel 9.

Dietz, Ch. von Helversen, O. Nill, D. 2011. Vleermuizen. Alle soorten van Europa en
Noordwest-Afrika.

Janssen, J. A. M. Schamineé, J. H. J. 2004. Europese Natuur in Nederland. Soorten
van de habitatrichtlijn.

Lange, R. Twisk, P. van Winden, A. van Diepenbeek, A. 2003. Zoogdieren van West-
Europa.

Limpens, H. J. G. A. Twisk, P. Veenbaas, G. 2004. Met vleermuizen onderweg. Uitga-
ve DDW en VZZ.

Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie. 2002. De Nederlandse Libellen (Odona-
ta). Nederlandse Fauna deel 4.

Netwerk Groene Bureaus, Gegevensautoriteit Natuur, Zoogdiervereniging. 2017.
Vleermuisprotocol 2017.

Ministerie EZLI. 2012. Memorie van toelichting bij Wet natuurbescherming. Kamer-
stuk.

Ministerie EZ. 2015. Memorie van antwoord bij Wet natuurbescherming. Kamerstuk
Eerste Kamer der Staten-Generaal.

SOVON. 2002. Atlas van de Nederlandse Broedvogels. Verspreiding, aantallen, ver-
andering. Nederlandse Fauna deel 5.

Sparrius, L. Odé, B. Beringen, R. Basisrapport Rode Lijst Vaatplanten 2012 volgens
Nederlandse en IUCN-criteria. FLORON rapport 57.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Zoogdiervereniging & Probos. 2012. Laanbeheer en vleermuizen; met oog voor veilig-
heid en cultuurhistorie; met bijdragen van E. A. Jansen, M. H. A. van Benthem, C. de
Groot, P. Twisk & H. J. G. A. Limpens.

Websites

www.aerius.nl
www.eis-nederland.nl
www.ndff.nl
www.ravon.nl
www.synbiosys.alterra.nl
www.verspreidingsatlas.nl
www.wilde-planten.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 2. Wettelijk kader
Gebiedsbescherming

Inleiding
Op grond van artikel 2.1 van de Wet natuurbescherming kunnen natuurgebieden of
andere gebieden die belangrijk zijn voor flora en fauna, door de Minister worden aan-
gewezen ter uitvoering van de Vogelrichtlijn- en/of Habitatrichtlijn, de zogeheten Natu-
ra 2000-gebieden. Ook kan de Minister op grond van deze wet in enkele specifieke
gevallen bijzondere nationale natuurgebieden aanwijzen. De Wet natuurbescherming
draagt Gedeputeerde Staten daarnaast op, om in hun provincie te zorgen voor een
landelijk ecologisch netwerk, genaamd Natuurnetwerk Nederland. De bescherming
van dit natuurnetwerk wordt geregeld bij provinciale verordening. Daarnaast kunnen
provincies bij provinciale verordening andere gebieden met bijzondere natuurwaarden
beschermen, genaamd bijzondere provinciale natuurgebieden en bijzondere provin-
ciale landschappen. Hieronder wordt een toelichting gegeven bij de verschillende
vormen van gebiedsbescherming.

Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden
Voor alle Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden geldt op ba-
sis van artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming een zorgplicht. Iedereen dient vol-
doende zorg in acht te nemen voor deze gebieden. Dit houdt onder meer in dat men
negatieve gevolgen voor deze gebieden zoveel mogelijk beperkt door het nemen van
alle maatregelen die redelijkerwijs kunnen worden verwacht. Uit de Memorie van Toe-
lichting blijkt, dat de Wet natuurbescherming, buiten de zorgplicht, al voldoende in-
strumenten bevat om schadelijke handelingen in Natura 2000-gebieden te beperken.
Deze zorgplicht is daarmee primair bedoeld om de eigen verantwoordelijkheid vast te
leggen, die een ieder heeft voor een zorgvuldige omgang met de natuurwaarden in
Natura 2000-gebieden.

Natura 2000-gebieden
Bij de aanwijzing van een Natura 2000-gebied worden voor het gebied instandhou-
dingsdoelstellingen voor te beschermen soorten en/ of habitats vastgesteld. Conform
artikel 2.7, lid 2 van de Wet natuurbescherming is het verboden om zonder vergunning
projecten of andere handelingen te realiseren of te verrichten die, gelet op deze in-
standhoudingsdoelstelling van een Natura 2000-gebied, de kwaliteit van de natuurlijke
habitats en de habitats van soorten kunnen verslechteren, of een significant versto-
rend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen. Verder
geldt dat een plan, dat afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten,
significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, door een bestuursor-
gaan pas vastgesteld kan worden indien een passende beoordeling is gemaakt (arti-
kel 2.7 lid 1).

Voor een plan of een project dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het be-
heer van een Natura 2000-gebied, en dat afzonderlijk of in combinatie met andere
plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied,
dient een passende beoordeling gemaakt te worden, van de gevolgen voor het Natura
2000-gebied, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingen. Blijkt uit de
passende beoordeling dat er geen aantasting plaatsvindt van de natuurlijke kenmer-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>ken van een Natura 2000-gebied, dan kan het betreffende plan worden vastgesteld, of
kan voor de projecten door Gedeputeerde Staten een vergunning worden verleend. In
bepaalde gevallen kan, ondanks dat uit de passende beoordeling blijkt dat aantasting
van de natuurlijke kenmerken mogelijk is, een plan toch worden vastgesteld of kan
een vergunning toch worden verleend. Er dient dan te worden voldaan aan de zoge-
heten ADC criteria. De ADC criteria houden in: i) dat er geen alternatieve oplossingen
zijn, ii) dat er sprake is van dwingende redenen van groot openbaar belang en iii) dat
de nodige compenserende maatregelen worden getroffen.

Bijzondere nationale natuurgebieden
In uitzonderlijke gevallen kan de Minister, op grond van artikel 2.11, bijzondere natio-
nale natuurgebieden aanwijzen. De Minister kan dit doen voor een gebied dat is of
wordt aangemeld als Habitatrichtlijngebied, maar nog niet definitief is aangewezen.
Ook kan het voor een gebied dat nog geen onderdeel is van het Natura 2000-netwerk,
maar waar compenserende maatregelen worden getroffen voor de realisatie van een
project met significante gevolgen. Tot slot kan een gebied worden aangewezen in het
geval dat dat noodzakelijk is in het kader van de Vogel- of Habitatrichtlijn, om een
gunstige staat van instandhouding te realiseren. Ter bescherming van de bijzondere
nationale natuurgebieden kan de Minister verschillende maatregelen nemen, waaron-
der toegangsbeperkingen tot het gebied, het gebruik maken van zijn of haar aan-
schrijvingsbevoegdheid en het treffen van behoud- en herstelmaatregelen in het ge-
bied.

Natuurnetwerk Nederland
Ter bescherming van vogelsoorten, van soorten van de Habitatrichtlijn en van rode
lijstsoorten dienen provincies, op basis van artikel 1.12 van de Wet natuurbescher-
ming, zorg te dragen voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhan-
gend ecologisch netwerk, genaamd Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische
Hoofdstructuur, EHS). De bescherming van dit netwerk gebeurt bij provinciale veror-
dening. Daarnaast kunnen provincies bij provinciale verordening andere gebieden met
bijzondere natuurwaarden beschermen, zoals weidevogelgebieden of ganzenfoera-
geergebied.

Voor Natuurnetwerk Nederland geldt, op basis van het Besluit algemene regels ruim-
telijke ordening, dat ontwikkelingen niet mogen leiden tot een significante verminde-
ring van de oppervlakte, kwaliteit of samenhang van de aanwezige natuur. Daarnaast
mogen de instandhouding en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden
van deze gebieden niet significant worden beperkt. De precieze invulling van de be-
scherming vervult van provincie tot provincie. In paragraaf 2.1 staat de bescherming
beschreven die in dit geval van toepassing is.

Soortenbescherming

Verboden en zorgplicht
Voor een aantal soorten is door middel van verboden een beschermingsregime opge-
nomen in de Wet natuurbescherming. Er is een apart beschermingsregime voor Vo-
gelrichtlijnsoorten (artikelen 3.1-3.4), voor Habitatrichtlijnsoorten (artikelen 3.5-3.9) en
voor andere soorten (artikelen 3.10 en 3.11).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Naast de beschermde plant- en diersoorten geldt op basis van artikel 1.11 van de Wet
natuurbescherming voor al de in het wild levende soorten ook een zorgplicht. Iedereen
dient voldoende zorg in acht te nemen voor deze soorten en hun directe leefomge-
ving. Dit houdt onder meer in dat men negatieve gevolgen voor aanwezige soorten
zoveel mogelijk beperkt door het nemen van alle maatregelen die redelijkerwijs kun-
nen worden verwacht.

Vogelrichtlijnsoorten
Voor ruimtelijke ingrepen zijn de volgende verboden relevant: het is verboden om van
nature in Nederland in het wild levende vogels opzettelijk te doden of te vangen, het is
verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van deze soorten te beschadigen
of te vernielen of nesten van vogels weg te nemen. Ook is het verboden deze soorten
opzettelijk te storen wanneer dit van wezenlijke invloed is op de staat van instandhou-
ding van de soort.

De verboden in de wet zorgen voor een goede bescherming van nesten van alle in het
wild levende vogelsoorten tijdens het broedseizoen. Het vernielen van nesten is ver-
boden en het verstoren van nesten is enkel toegestaan indien geen sprake is van een
negatieve invloed op de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoorten.
Globaal loopt het broedseizoen van half maart tot half augustus, maar ook de nesten
van broedende vogels buiten deze periode zijn beschermd. Daarnaast zijn van een
aantal vogelsoorten de nesten jaarrond beschermd, dus ook als ze niet als broedloca-
tie worden gebruikt. Het betreft dan over het algemeen soorten die hun nest het gehe-
le jaar als verblijfplaats gebruiken of soorten die niet in staat zijn om een eigen nest te
bouwen.

Habitatrichtlijnsoorten
Voor ruimtelijke ingrepen zijn de volgende verboden relevant: het is verboden om
soorten van de Habitatrichtlijn en van de verdragen van Bonn en Bern, in hun natuur-
lijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden, te vangen of te verstoren, om eieren
opzettelijk te vernielen, om voortplantings- of rustplaatsen te beschadigen en om plan-
ten van de Habitatrichtlijn en van het verdrag van Bern opzettelijk te ontwortelen of te
vernielen.

Andere soorten
Naast de Vogelrichtlijnsoorten en de Habitatrichtlijnsoorten worden in de wet een aan-
tal diersoorten en plantensoorten beschermd. Voor deze soorten zijn bij ruimtelijke in-
grepen de volgende verboden relevant: het is verboden deze soorten opzettelijk te
doden of te vangen, om de vaste voortplantings- of rustplaatsen te beschadigen en
om de plantensoorten opzettelijk te ontwortelen of te vernielen.

Opzetvereiste
Bij veel van de hierboven genoemde verboden is er sprake van een opzetvereiste. Zo
is het verboden om vogelnesten opzettelijk te beschadigen. In de wet wordt bij deze
opzet uitgegaan van ‘voorwaardelijke opzet’. Bij voorwaardelijke opzet is men zich bij
het handelen bewust van de mogelijke negatieve consequenties, terwijl men de han-
deling toch uitvoert. Een voorbeeld van voorwaardelijke opzet is iemand die in het
voorjaar een boom omzaagt en daarbij ‘per ongeluk’ een vogelnest beschadigt. De
persoon had niet de opzet dit nest te beschadigen. Maar in de broedtijd van vogels is
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>er wel een aanzienlijke kans dat er in een boom een vogel nestelt. Er kan daarom toch
sprake zijn van opzettelijke beschadiging van het nest; voorwaardelijke opzet.

Vrijstelling, gedragscodes en ontheffing
Provinciale Staten kunnen in een verordening een vrijstelling verlenen van de boven-
staande verboden. Zie paragraaf 2.2 voor de vrijstelling die in deze provincie van toe-
passing is.

Daarnaast zijn de verboden niet van toepassing op handelingen die men uitvoert in
het kader van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling of bestendig beheer en onderhoud,
wanneer men die handelingen uitvoert conform een goedgekeurde gedragscode. Ge-
dragscodes kunnen daarbij zowel gebruikt worden voor de omgang met de Vogelricht-
lijnsoorten, de Habitatrichtlijnsoorten als de andere beschermde soorten. Wel geldt
voor de Vogelrichtlijnsoorten en de Habitatrichtlijnsoorten de aanvullende eis dat de
handelingen die men uitvoert een wettelijk belang dienen uit de Vogelrichtlijn en Habi-
tatrichtlijn. Het gaat dan onder meer om handelingen in het belang van de volksge-
zondheid, openbare veiligheid of ter bescherming van flora en fauna.

Tot slot kunnen Gedeputeerde Staten, wanneer er geen andere bevredigende oplos-
sing bestaat, onder bepaalde voorwaarde een ontheffing verlenen van de verboden.
Ook hierbij geldt voor Vogelrichtlijnsoorten en Habitatrichtlijnsoorten dat aan de han-
delingen die men verricht een wettelijk belang van de Vogelrichtlijn respectievelijk de
Habitatrichtlijn ten grondslag dient te liggen.

Bescherming houtopstanden

De bescherming van houtopstanden is geregeld in hoofdstuk 4 van de Wet natuurbe-
scherming. Het is verboden houtopstanden geheel of gedeeltelijk te vellen of te doen
vellen, zonder voorafgaande melding bij de provincie. Een houtopstand is hierbij gede-
finieerd als een eenheid van bomen of struiken met een oppervlakte van ten minste
1.000 vierkante meter of een rijbeplanting die meer dan 20 bomen omvat. De wet
schrijft verder voor dat wanneer een houtopstand geheel of gedeeltelijk is geveld, de
grond binnen drie jaar moet worden herbeplant.

Bovenstaande bescherming geldt niet voor alle houtopstanden. De regels zijn niet van
toepassing op houtopstanden op erven of in tuinen, op fruitbomen, op windschermen
om boomgaarden, op naaldbomen bedoeld om te dienen als kerstbomen, op kweek-
goed, op bepaalde beplantingen van wilgen of populieren, op bepaalde beplantingen
bedoeld voor de productie van houtige biomassa en op houtopstanden binnen de, bij
besluit van de gemeenteraad, vastgelegde grenzen van de bebouwde kom. Ook voor
het dunnen van een houtopstand gelden de regels niet.

De provincie kan regels stellen ten aanzien van de meldingsplicht en de plicht tot her-
beplanting. Ook kan de provincie een ontheffing verlenen ten behoeve van herbeplan-
ting op andere grond. Verder kan de provincie ontheffing verlenen en kan de provincie
bij verordening vrijstelling verlenen van zowel de meldingsplicht als de plicht tot her-
beplanting.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>