<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018
Gemeente Nijmegen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018




2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    Stadsrekening 2018



Inhoudsopgave



STADSREKENING ......................................................................................................................................................5
        Inleiding .....................................................................................................................................................6
        Financieel beeld .........................................................................................................................................8
        Voorstel om te besluiten .........................................................................................................................15
PROGRAMMA'S ......................................................................................................................................................17
        Bestuur en Middelen ...............................................................................................................................18
        Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing ...............................................................................................24
        Dienstverlening & burgerzaken ...............................................................................................................30
        Duurzaamheid..........................................................................................................................................34
        Economie en Werk ...................................................................................................................................41
        Grondbeleid .............................................................................................................................................47
        Inkomen & Armoedebestrijding ..............................................................................................................51
        Mobiliteit .................................................................................................................................................57
        Onderwijs .................................................................................................................................................63
        Openbare ruimte .....................................................................................................................................68
        Sport en Accommodaties .........................................................................................................................75
        Stedelijke ontwikkeling ............................................................................................................................81
        Veiligheid .................................................................................................................................................84
        Wijkontwikkeling .....................................................................................................................................88
        Wonen ...................................................................................................................................................94
        Zorg en Welzijn ........................................................................................................................................96
PARAGRAFEN .......................................................................................................................................................105
        Investeringen .........................................................................................................................................106
        Lokale heffingen ....................................................................................................................................108
        Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................119
        Verbonden partijen ................................................................................................................................126
        Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................132
        Grondbeleid ...........................................................................................................................................138
        Weerstandsvermogen & risicobeheersing ............................................................................................140
        Financiering............................................................................................................................................153
JAARREKENING .....................................................................................................................................................159
        Overzicht van baten en lasten ...............................................................................................................161
        Taakvelden .............................................................................................................................................171
        Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................................174
        Balans .................................................................................................................................................175
        Grondslagen ...........................................................................................................................................198
BIJLAGEN ..............................................................................................................................................................201
        Sisa bijlage .............................................................................................................................................202
        Gemeentefonds .....................................................................................................................................203
        Indicatoren .............................................................................................................................................205
        Leningen limiet kasgeld .........................................................................................................................210
        Leningen norm renterisico .....................................................................................................................211
        Begrotingswijzigingen ............................................................................................................................212
        Subsidiestaat ..........................................................................................................................................213




                                                                                                                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                Stadsrekening 2018




Stadsrekening




                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Inleiding
Voor u ligt de financiële verantwoording van de gemeente Nijmegen in 2018. Het college van burgemeester en
wethouders legt hiermee inhoudelijk en financieel verantwoording af over het gevoerde beleid zoals dat is vast
gelegd in de begroting van 2018.

Net als in ieder huishouden is een solide financiële basis voor de gemeente een belangrijke voorwaarde om te
kunnen werken aan de toekomst. Nijmegen staat er wat dat betreft gelukkig goed voor. In het afgelopen jaar
konden we als college en gemeenteraad stevig investeren in de stad, in totaal bijna 37 miljoen euro.

Er is veel gedaan aan zaken die we per direct kunnen verbeteren in de dagelijkse omgeving van inwoners zoals het
bouwen van huizen en scholen, het renoveren van sport- en speelvoorzieningen, de aanleg van nieuwe fietsroutes,
het onderhoud van woonstraten of het vergroenen van de stad via bijvoorbeeld Operatie Steenbreek. Met de
opening van De Bastei, de herinrichting van de Waalkade, het verbeteren van de ringstraten en het Joris
Ivensplein, het plaatsen van 233 duurzame bushokjes en een vernieuwde stadsspeeltuin De Leemkuil wordt de
stad als geheel weer een stuk aantrekkelijker.

Maar een fijne stad om in te leven en werken is meer dan dat. Het is belangrijk dat zo veel mogelijk mensen
kunnen meedoen in onze samenleving omdat dat ze in een sociale, gezonde, veilige en inclusieve stad leven waar
je kansen krijgt, maar die vooral ook zelf kunt creëren. Dat werk is nooit af, we moeten daar constant in blijven
investeren. In 2018 is daar hard aan gewerkt.

Voor het eerst in bijna 10 jaar lag het aantal banen in de stad boven de honderdduizend omdat in vrijwel alle
sectoren meer werk is. Provincie en gemeente maakten geld vrij voor de komst van het CITC, een belangrijk
innovatiecentrum voor chiptechnologie dat de belangrijke Health&High Techsector een flinke impuls geeft. Het
gaat goed met onze culturele instellingen. LUX en Doornroosje vestigden bezoekersrecords en gemiddeld groeide
het aantal bezoekers aan de grote podia met 11 procent.

Nijmegen laat over het geheel gezien opnieuw dalende criminaliteitscijfers zien. Belangrijk, omdat criminaliteit
grote impact heeft op het leven van slachtoffers en hun omgeving. De in de afgelopen decennia ontstane overlast
door illegale verkamering van panden wordt aangepakt. Een stevige opgave, die niet van vandaag op morgen is
opgelost, maar de start is gemaakt.

Onze stad mocht zich een jaar lang duurzame hoofdstad van Europa noemen. Dankzij alle activiteiten die
inwoners, ondernemers, kennisinstellingen, evenementen, scholen, verenigingen en overheden organiseerden,
werden stad en regio wereldwijd gezien en is er extra bewustzijn ontstaan dat vergroening en verduurzamen
noodzakelijk zijn om onze omgeving in de toekomst leefbaar te houden. Ook met programma’s als Groen, gezond
en in beweging en de rookvrije generatie maken we de stad gezonder en prettiger om in te leven. De aanleg van
betere fietsvoorzieningen droeg bij aan ruim 10 procent meer fietsers. Belangrijk voor luchtkwaliteit, gezondheid
en de bereikbaarheid van onze stad.

Terug kijkend naar 2018 is goed te zien dat Nijmegen belangrijke stappen heeft gezet. Deze stadsrekening laat zien
dat Nijmegen financieel gezond is. We sluiten het jaar af met een nadeel van € 0,9 miljoen en we bouwen
voldoende reserves op. Toch moeten we als stadsbestuur alert blijven, want er liggen nog grote uitdagingen voor
ons die veel vragen van ons én onze inwoners. Op het gebied van Zorg en Welzijn bijvoorbeeld, waar de vraag
harder blijft groeien dan de financiële middelen. Maar ook de energietransitie waar Nederland, en dus ook
Nijmegen, voor staat is een onvermijdelijke, maar complexe opgave.




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

Net als in zoveel Nijmeegse gezinnen en ondernemingen is het met de grote opgaven die voor ons liggen extra
belangrijk dat ons ‘huishoudboekje’ op orde is en blijft. We zullen daarom ook in 2019 ambitieuze, maar
realistische keuzes te maken. Zo investeren we blijvend in een duurzame, sociale, economisch veerkrachtige en
aantrekkelijke stad.




Een beknopt overzicht van de financiële en inhoudelijke resultaten, vindt u in de publieksvriendelijke Infographic
‘Stadsrekening 2018’. Een inhoudelijke en financiële toelichting op onderdelen van programma’s, kunt u eenvoudig
vinden via de website pcportal.nijmegen.nl.




                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Financieel beeld
Algemeen
Het financieel beeld bestaat uit de gerealiseerde voornemens uit de programmabegroting 2018 en ontstane
afwijkingen , maar ook uit een doorkijk van de saldireserve. We hebben de afgelopen jaren besloten om de
financiële ruimte die overbleef te sparen. Reden hiervan was voorzichtigheid en het gevoel dat er teveel
onzekerheden waren waardoor er is gekozen om te “sparen” en niet om het geld uit te geven. De resultaten laten
zien dat die keuze verstandig is gebleken en het “sparen” er nu voor zorgt dat we de financiële nadelen kunnen
opvangen en zelfs nog geld aan ons eigen vermogen kunnen toevoegen.
Onderstaand wordt dit verder toegelicht.


Resultaat
Bedragen x € 1 mln                                       Begroting 2018     Rekening 2018    Verschil
                                                            na wijziging
Saldo van lasten en baten
Bestuur en Middelen                                              -391,4            -399,3        7,9 V
Zorg en Welzijn                                                   185,4             182,0        3,4 V
Inkomen & Armoedebestrijding                                       37,3              38,8        1,5 N
Stedelijke ontwikkeling                                             2,1               2,8        0,7 N
Mobiliteit                                                         -0,5              -1,2        0,7 V
Overige programma's                                               178,4             177,8        0,6 V


Totaal programma's                                                 11,3 N            0,9 N      10,4 V


Totaalbeeld
In de stadsrekening geven wij inzicht in de jaarlijkse kosten en opbrengsten van onze gemeente. Voor de kosten en
opbrengsten die samenhangen met onze ruimtelijke ontwikkelplannen (o.a. Waalsprong en Waalfront) hebben
we afgesproken dat de winsten en verliezen volgens het VGP rechtstreeks naar de saldireserve gaan. Jaarlijks
wordt vooruitlopend op de stadsrekening een voortgangsrapportage grote projecten (VGP) opgesteld en door de
Raad vastgesteld. Net zoals voorgaand jaar hebben we een positief resultaat uit de planexploitaties aan de
saldireserve toegevoegd. Dit positieve resultaat met een omvang van € 8,2 zien we terug in het eindsaldo van de
saldireserve en niet in bovenstaande opstelling.
Bij de Nota slotwijziging gingen we uit van een tekort van € 11,3 miljoen in de stadsrekening is dit nadeel
teruggelopen naar € 0,9 miljoen. In bovenstaande opstelling wordt weergegeven in welke programma’s de
verschillen zich met name voordoen. Onderstaand wordt per programma de afwijkingen nader toegelicht.

Per programma
Het programma Bestuur en Middelen laat ten opzichte van de Nota slotwijzigingen een voordeel zien van € 7,9
miljoen. Dit voordeel wordt met name veroorzaakt door extra middelen vanuit de Decembercirculaire van het
gemeentefonds. De raad is hierover via raadsbrief d.d. 21-01-2019 geïnformeerd.
Van deze extra middelen bestaat € 1,2 miljoen uit een voordelige bijstelling van de aantallen/uitkeringsfactoren
en niet-geclaimde DU-uitkeringen voor zowel dit jaar als voorgaande jaren. Daarnaast ontvingen wij € 1,9 miljoen
aan gemeentefonds uitkering vanuit de zogenaamde stroppenpot en € 4,5 miljoen aan middelen voor in 2019 uit
te voeren beleid (aardgasvrije wijken, baankansen en sociaal domein jeugd).
Deze extra middelen zijn eind 2018 ontvangen en hebben daarom nog niet tot besteding kunnen leiden.
Voorgesteld wordt om deze middelen door middel van toevoegen aan de bestemmingsreserve beschikbaar te
houden voor 2019.

Het programma Zorg en Welzijn meldt ten opzichte van de Nota slotwijzigingen een voordeel van € 3,4 miljoen. Bij
de Nota slotwijzigingen werd een bandbreedte aangegeven voor het verwachte resultaat 2018 van € 0,6 en € 2,9


8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

miljoen voordeel. Het werkelijk voordeel is dus iets groter maar is redelijk goed voorspeld ten tijde van de Nota
slotwijziging.
Een deel van dit voordeel is mede ontstaan door € 5 miljoen aan middelen uit de reserves in te zetten voor het
programma op grond van het interventieplan fase 2. Het nu ontstane voordeel is een mix van voor- en nadelen.
De klassieke WMO-taken laten een voordeel zien van € 3 miljoen, de decentralisatie taken jeugdzorg en WMO
(ambulante begeleiding) daarentegen laten een nadeel zien van € 4,3 miljoen. De WMO taak beschermd wonen en
vrouwenopvang laat een voordeel zien van € 3,7 miljoen. Van dit laatste voordeel wordt voorgesteld om de
middelen toe te voegen aan de reserve WMO beschermd wonen en vrouwenopvang. Deze reserve is bedoeld om
de middelen die Nijmegen ontvangt als centrumgemeente te behouden voor de doelgroep. Bovendien wordt
verwacht dat er komende jaren forse risico’s op dit gebied worden gelopen in verband met de herijking.
Tot slot is er een voordeel op de overige beleidsvelden binnen het programma Zorg en Welzijn.

Het programma Inkomen en armoedebestrijding laat per saldo een nadeel zien van € 1,5 miljoen.
Armoedebestrijding laat een voordeel zien van € 0,3 miljoen omdat de uitgaven voor de Meedoenregeling lager
zijn uitgevallen. In de nota Slot wijziging is hier al melding van gedaan.
Op Inkomen zien we een voordeel op de BUIG (€ 0,9 miljoen). De opbrengst voor de aangevraagde
vangnetregeling 2018 geeft een voordeel van € 3,4 miljoen , maar daarentegen zijn de werkelijke
debiteurenopbrengsten € 2,5 miljoen lager dan was geraamd.
Verder is een nadeel op de BBZ opgetreden van € 0,4 miljoen gemeld door een lagere rijksbijdrage.
In 2018 heeft er een onderzoek plaatsgevonden op de oninbaarheid van de bijstandsvorderingen. Bij het opmaken
van de Stadsrekening 2018 hebben we op de uitkomsten van dit onderzoek geanticipeerd. Op grond van het
voorzichtigheidsbeginsel is de voorziening van oninbaarheid bijstandsdebiteuren opgehoogd van 46% naar 54%.
Deze ophoging leidt tot een eenmalig nadelig resultaat van circa € 2,5 miljoen.
Het jaar 2019 willen wij gebruiken om het nalevings- en handhavingsbeleid en ons incassobeleid te evalueren en
indien nodig te herijken. Evaluatie en eventuele herijking van het handhaving- en incassobeleid is een opdracht die
niet in enkele maanden gereed zal zijn.

Het programma Stedelijke ontwikkeling laat ten opzichte van de Nota slotwijzigingen een nadeel zien van € 0,7
miljoen. Dit nadeel wordt veroorzaakt door tegenvallende legesinkomsten van € 0,3 miljoen, waarvoor bij de Nota
slotwijzigingen een winstwaarschuwing is afgegeven.
Het restantnadeel van € 0,4 miljoen wordt veroorzaakt door hogere uitgaven aan de behandeling van
vergunningen, advisering en voor toezicht op bouwactiviteiten. Door het aantrekken van de economie en de
bouwactiviteiten was er in 2018 meer werkaanbod.

Bij het programma Mobiliteit doet zich een voordeel voor van € 0,7 miljoen. Dit wordt met name veroorzaakt door
hogere parkeerinkomsten (o.a. bezoekersvergunningen) € 0,5 miljoen.
De renovatie van de Waalbrug is uitgesteld en hierdoor zijn de lasten voor 2018 lager uitgevallen.




                                                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Van begroting naar rekening
Verloop begroting primitief naar gewijzigde begroting
In november 2017 hebben we een sluitende begroting afgegeven voor 2018. Hierin was de septembercirculaire
gemeentefonds 2017 nog niet opgenomen. In deze septembercirculaire was een positief effect van € 0,6 miljoen
opgenomen, gevolgd door de maartcirculaire 2018 waarin een positief effect zat van € 1,9 miljoen. Hierover is de
Raad via een brief geïnformeerd. Dit effect is verwerkt in de zomernota 2018.
De zomernota bracht tegenover dit positieve effect een aantal nadelen. Genoemd worden de financiële
uitdagingen in het sociaal domein. Voor Zorg en Welzijn is hiervoor een budget van ruim € 4 miljoen opgenomen
en voor BUIG van € 2 miljoen. Alle voor- en nadelen bij elkaar zorgde ervoor dat de zomernota sloot met een
nadeel van € 3,3 miljoen.
Vervolgens hebben de gemeentefondscirculaires effect gehad op dit beeld. Via afzonderlijke brieven is de Raad
hierover geïnformeerd. De effecten van per saldo € 3,8 miljoen nadelig zijn in de nota Slotwijziging 2018 verwerkt.
Tezamen met diverse meldingen in de nota Slotwijziging is de begroting 2018 naar beneden bijgesteld tot een
tekort van € 11,3 miljoen.

Decembercirculaire Gemeentefonds na de nota Slotwijziging
De stadsrekening laat een vergelijking zien tussen de dynamische begroting (€ 11,3 miljoen nadeel) en de realisatie
(€ 0,9 miljoen nadeel). Na 31 december wordt de begroting niet meer gewijzigd. Zoals in onderstaand verloop wel
duidelijk is geworden, hebben de circulaires gemeentefonds een grote impact op ons begrotingsbeeld. Om die
reden wordt hier aangegeven wat het effect is van de decembercirculaire 2018. Deze circulaire kan niet meer in
de begroting 2018 verwerkt worden, maar wordt wel in de realisatie 2018 verwerkt. Na alle nadelige effecten in
de loop van het jaar, laat de decembercirculaire een voordeel zien van € 7,8 miljoen. Hierover is uw raad
geïnformeerd in een raadsbrief van 29 januari 2019.

VGP
Eind 2018 is wederom de Voortgangsrapportage Grote Projecten opgesteld. Hierin wordt een doorkijk gegeven
van de ontwikkelingen binnen grondexploitaties. Volgens afspraak gaan de effecten van het VGP rechtstreeks naar
de saldireserve en hebben geen invloed op het saldo van de begroting. Maar wel op de hoogte van de saldireserve.
In februari 2019 is het VGP in de Raad vastgesteld. Het financiële effect van de doorrekening planexploitaties is
€ 8,2 miljoen positief, welke aan de saldireserve is toegevoegd.




10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                              Stadsrekening 2018



bedragen * € 1.000                                                                           2018

     Stadsbegroting 2018-2021                                                                      0

Septembercirculaire 2017 gemeentefonds, effect 2018                                           614      V

Maartcirculaire 2018 gemeentefonds (raadsbrief d.d. 22 maart 2018)                           1.900     V

Zomernota: Treasury-resultaat van                                                            1.068     V

Zomernota: meldingen met structurele effecten bij ongewijzigd beleid                         9.421     N

Zomernota: meldingen met een incidenteel karakter                                            2.395     V

Zomernota: Grenscorrecties                                                                    150      N

Zomernota: Vrijval stelpost WWB                                                               250      V

     Financieel beeld bij vaststellen Zomernota                                              3.344     N

Meicirculaire gemeentefonds 2018, effect 2018 (raadsbrief d.d. 3 juli 2018)                   900      V

Septembercirculaire 2018, effect 2018 (raadsbrief d.d. 9 oktober 2018)                       4.660     N

Nota Slotwijziging : uitvoeringsbudget                                                       1.314     N

Nota Slotwijziging : niet realiseerbare bezuinigingstaakstellingen                           1.260     N

Nota Slotwijziging: huisvesting gemeentelijke organisatie                                     529      N

Nota Slotwijziging: kosten maatschappelijk vastgoed                                          1.300     N

Nota Slotwijziging: bruto opbrengst verkopen maatschappelijk vastgoed                        3.148     V

Nota Slotwijziging: leges vergunningverlening bouwen                                          700      N

Nota Slotwijziging: onderhanden werk ODRN                                                     563      N

Nota Slotwijziging: diversen                                                                 1.416     N

     Effecten in nota slotwijzigingen                                                        7.694     N

Raadsvoorstel aanpassen budgetten programma duurzaamheid                                      300      N

Financieel beeld na verwerking Nota Slotwijzigingen                                         11.338     N




                                                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Vermogen & risico's
De toekomst gaat gepaard met onzekerheden. Daarom brengen we risico’s op financiële tegenvallers in beeld. Als
een risico zich voordoet moet de saldireserve de gevolgen opvangen als onze algemene buffer. Wanneer er meer
zekerheid bestaat over het optreden van een gebeurtenis moet er boekhoudkundig een voorziening worden
gevormd. Een goed voorbeeld hiervan zijn de voorzieningen die we treffen voor verwachte verliezen in de
grondexploitaties, zoals de Waalsprong. Treffen we een voorziening dan daalt de saldireserve, maar vervalt ook
het bijbehorende risico. Daarmee zijn voorzieningen en risico’s communicerende vaten, met als verschil dat
voorzieningen financieel zijn vertaald in onze boekhouding.

Grondexploitatierisico's
Bij grondexploitaties lopen we als gemeente forse risico's. Daarom worden de risico's ook regelmatig tegen het
licht gehouden. Onderstaand wordt aangegeven welke risico's in de Stadsrekening 2017, de Stadsbegroting 2019
en deze Stadsrekening worden onderkend. Hieruit blijkt de dynamiek bij grondexploitaties. Wanneer een risico
waarheid lijkt te worden, dan moeten we een verliesvoorziening vormen. De voorzieningen (hard) en de
saldireserve voor risico's (zachter) vormen samen de buffer om verliezen op grondexploitaties op te vangen.

 Grondexploitaties                            Stadsrekening 2017     Stadsbegroting     Stadsrekening 2018
 (bedragen x € 1 miljoen)                     (juni 2018)            2019 (nov ’18)
 Verliesvoorzieningen                                   60,4                 nb                  52,5
 Risico’s (niet in de tijd uitgezet)                    66,8                64,3                 47,4
 Saldireserve (na rek. resultaat)                       70,5                69,4                 72,1


De voorzieningen zijn afgenomen door een verbetering van vooral de planexploitatie Waalsprong.
De risico's voor planexploitaties laten een dalende lijn zien. Het risico Waalsprong is afgenomen vooral vanwege
het afronden van meerdere tenders en het uitwerken van verschillende deelplannen.
Tegenover deze afnames staat een nog steeds stijgende lijn van de saldireserve.

Programmarisico's
De programmarisico's zijn ten opzichte van de stadsbegroting 2019-2022 nagenoeg gelijk gebleven (van € 7,8
miljoen naar €7,7 miljoen).

Buffer voor risico’s
De saldireserve is onze buffer voor alle risico’s. Als we de ontwikkeling van de saldireserve in de tijd afzetten tegen
de risico's blijkt dat de saldireserve ruim voldoende is om de risico's op te vangen én ruimte biedt voor
onverwachte gebeurtenissen.

Kengetallen
Vanuit de voorgeschreven kengetallen concluderen wij dat de begroting financieel op orde is. De samenstelling van
het weerstandsvermogen beoordelen we als solide. Onze grondpositie is wel hoog te noemen en daardoor ook
onze schuldpositie.

Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen & Risicobeheersing.




12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

Resultaatbestemming
Het resultaat van de rekening bestaat uit het saldo van alle lasten en baten en vervolgens worden de mutaties uit
de reserve waarover reeds besloten is, in mindering gebracht.
Het saldo van lasten en baten laat een voordelig saldo zien van € 10,1 miljoen.
Op dit saldo worden de stortingen in en de onttrekkingen uit de reserves gemuteerd:
     Jaarlijks worden de resultaten van de grondexploitaties volgens het VGP in de saldireserve gestort voor
         2018 is de omvang van deze storting € 8,2 miljoen.
     Daarnaast storten we een structurele voeding (o.m. bespaarde rente) ten laste van het resultaat in de
         saldireserve ( € 7,9 miljoen)
     Er vinden gedurende het jaar diverse stortingen in en onttrekkingen aan reserves plaats,
waardoor per saldo een bedrag van € 11,0 miljoen gestort wordt in de diverse reserves.
Na deze verrekeningen resteert een rekeningresultaat van nadelig € 0,9 miljoen.

Rekeningresultaat 2018                                                           bedragen x € 1 miljoen
werkelijke last                                                                                  750,8
werkelijke baten                                                                                 760,9
saldo van lasten -/- baten                                                                         10,1    V
mutaties in reserves, per saldo een storting in de reserve (a)                                     11,0    S
resultaat na reservemutaties                                                                         0,9   N

Voorstel bestemming resultaat
nadelig saldo: onttrekken aan de saldireserve (b)                                                    0,9   O
toevoegen aan de reserve Wmo beschermd wonen                                                         3,7   S
toevoegen aan Reserve Decembercirculaire                                                             4,7   S
te onttrekken uit de saldireserve (c)                                                                8,4   O
O = onttrekking / S = storting
V = voordeel / N = nadeel

a. mutaties in de reserves
In de begroting zijn stortingen en onttrekkingen uit de diverse bestemmingsreserves en de saldireserve
opgenomen. Deze mutaties zijn overeenkomstig in de jaarrekening verwerkt. Daarnaast zijn er enkele reserves,
waarbij de definitieve reservemutatie pas na afloop van het jaar bepaald kan worden, maar wel geheel volgens de
intentie van de reserve is. Hierbij wordt de reserve onderhoud accommodaties als voorbeeld genoemd. Ook deze
mutaties zijn hierin opgenomen.
Zoals hierboven uiteengezet is de stortingen in verband met verwerking van het VGP een van de grootste
mutaties. Het VGP is door uw Raad vastgesteld op 27 februari 2019. In het VGP zijn de planexploitaties
doorgerekend naar situatie 31 december 2018. Het voordeel in het VGP bedraagt per saldo € 8,2 miljoen en dit is
dan ook gestort in de saldireserve.

b. Het nadelig rekeningsaldo te onttrekken aan de saldireserve.

c. De toevoeging aan de reserve WMO beschermd wonen en de Reserve Decembercirculaire ten laste van de
saldireserve
Binnen zorg en Welzijn bestaat de reserve beschermd wonen en vrouwenopvang. Deze reserve wordt beschouwd
als een "regionale" reserve. Het rijk heeft middelen ter beschikking gesteld aan Nijmegen als centrumgemeente en
via deze reserve worden de middelen beschikbaar gehouden voor de uitvoering van deze taken. In 2018 kent dit
taakveld een voordeel van € 3,7 miljoen en voorgesteld wordt deze middelen aan de reserve toe te voegen.

Daarnaast hebben we via de decembercirculaire, waarvan de Raad via raadsbrief d.d. 29 januari 2019 op de hoogte
is gebracht, middelen ontvangen voor beleid 2019 (o.a. Aardgasvrije wijken, Transformatiefonds sociaal domein


                                                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

jeugd, Baankansen) met een omvang van € 4,7 miljoen. In de raadsbrief is een nadere uitsplitsing van het bedrag
opgenomen.
Aangezien deze middelen hiervoor beschikbaar moeten blijven, wordt voorgesteld hiervoor een reserve in te
stellen.




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018


Voorstel om te besluiten
Onderwerp
Stadsrekening 2018

Programma
Bestuur & Middelen

Portefeuillehouder
M. Esselbrugge

Voorstel van het College van Burgemeester en Wethouders d.d.
16 april 2019

Voorstel om te besluiten
   1.       De Stadsrekening 2018 vast te stellen.

    2.      Het nadelig jaarrekeningresultaat van € 897.735 te onttrekken aan de saldireserve.

    3.      Het voordelig resultaat van € 3.736.000 van het product beschermd wonen en vrouwenopvang,
            onderdeel van het programma Zorg & Welzijn te storten in de bestemde “regionale” reserve WMO
            beschermd wonen, door een onttrekking uit de saldireserve.

    4.      a. Een bestemmingsreserve Decembercirculaire in te stellen.
            b. De in 2018 ontvangen middelen algemene uitkering van € 4.484.943 voor beleidsdoelen die eerst
            in 2019 uitgevoerd kunnen worden, in de reserve te storten.

    5.      Een bestemmingsreserve onderhoud Rivierenpark in te stellen.

    6.      Het budget voor grenscorrectie van € 150.000 over te hevelen naar 2019.

    7.      De begrotingswijziging over investeringskredieten vast te stellen (BW-1664).

    8.      Voor toplaagrenovaties aan sportvelden een afschrijvingstermijn van 10 jaar te hanteren.




                                                                                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>              Stadsrekening 2018


Programma's




                                   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Bestuur en Middelen
Maatschappelijk Effect
We hebben voor de Nijmeegse inwoners goed inzichtelijk gemaakt wat we als bestuur doen en waar we het
gemeenschapsgeld voor inzetten. Met het doel dat onze inwoners erop kunnen vertrouwen dat we zorgvuldig
omgaan met de ter beschikking gestelde middelen, zoals geld en personeel.
Met de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen hebben wij
inkomsten voor ons lokale beleid gegenereerd. We hebben dat op een zorgvuldige manier gedaan, met
inachtneming van de vastgestelde uitgangspunten voor ons belastingbeleid. We menen onze rol, in het kader van
goed bestuur, als solide, betrouwbare en transparante overheid te hebben waargemaakt.

Ook in 2018 hebben we gewaakt over de rechtsstatelijkheid en juridische kwaliteit van het functioneren en
handelen van de gemeente op basis van een systeem van juridische kaderstelling en toezicht.
Met inachtneming van enkele noodzakelijke uitzonderingen, hebben we het gemeentelijke beleid en de
besluitvorming van ons bestuur steeds openbaar gehouden. We hebben ernaar gestreefd de Nijmeegse inwoners
tijdig, helder en begrijpelijk te informeren en te betrekken, zodat de inwoners invloed op eigen leefomgeving
konden hebben.
Via het gemeentelijke onderzoeksprogramma hebben we gezorgd voor objectieve, betrouwbare en bruikbare
maatschappelijke informatie en kennis over de stad en effecten van ons beleid.


Belangrijkste resultaten
Bestuur en ondersteuning
We hebben de Nijmeegse inwoners ook in 2018 tijdig en helder over de besluitvorming van ons bestuur
geïnformeerd. Onze besluitvorming was open en transparant. Slechts in uitzonderlijke gevallen, wanneer een
openbare besluitvorming de belangen van de gemeente zou schaden, hebben we op basis van de wetgeving een
beperkt aantal niet openbare besluiten genomen. We hebben gezorgd voor objectieve, betrouwbare en bruikbare
maatschappelijke informatie en kennis over stad, wijken en effecten van beleid, met als doel een betere
beleidsontwikkeling en beleidsuitvoering, maar ook een betere dienstverlening.

De volgende in de stadsbegroting 2018 gestelde doelen hebben we gerealiseerd:

    We hebben de lokale verkiezingen goed voorbereid en de totstandkoming van het nieuwe coalitieakkoord en
     het nieuwe gemeentebestuur ondersteund.
    We hebben de gemeentelijke website volledig vernieuwd. Deze website is gericht op het faciliteren van de
     gebruiker en is daarmee op de eerste plaats een dienstverleningswebsite. De website is ook de eerste
     vindplaats voor actuele bestuurlijke onderwerpen en thema’s. De website voldoet nog niet volledig aan de
     nieuwe toegankelijkheidseisen. Ook de zoekmachine is nog voor verbetering vatbaar. Er wordt dan ook nog
     steeds gewerkt aan verbetering. Er is veranderde wetgeving voor toegankelijkheid. Webrichtlijnen zijn
     wetgeving geworden. De wetgeving wordt gefaseerd over vijf jaar ingevoerd. Dit vraagt veel aandacht van de
     organisatie. Daarnaast hebben we een aangepaste huisstijl voor de organisatie ingevoerd.
    In 2018 hebben we de Stads- en Wijkmonitor met de meest actuele (onderzoeks)informatie over de stad,
     wijken gepubliceerd. Deze monitor hebben we zowel per begrotingsprogramma als per de belangrijkste
     opgaven uit het coalitieakkoord ingedeeld. Met deze Stads- en Wijkmonitor hebben we een begin gemaakt
     van een directe linkt tussen de belangrijkste doelstellingen in stadsbegroting en de in de Stads- en
     Wijkmonitor opgenomen indicatoren. Deze indicatoren gaan we in 2019 samen met uw raad verder
     ontwikkelen.
    Met ‘Wij zijn Nijmegen’ hebben we ook in 2018 weer verschillende initiatieven in de stad ondersteund.
     Afsluiting van het jaar was het evenement ‘Nijmegen Stampt’, waarvoor diverse wijk initiatieven hun eigen
     stamppotrecept hebben aangeleverd. In het traject rond de nieuwe omgevingsvisie zijn stadsgesprekken


18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                         Stadsrekening 2018

    gevoerd. Hierbij was ook aandacht voor het onderwerp participatie, waarbij inwoners aan hebben gegeven op
    welke manier zij betrokken willen worden.
   In 2018 hebben we ons ambtelijke en bestuurlijk besluitvormingsproces volledig gedigitaliseerd, inclusief de
    archivering (papierloos werken). Dit heeft de transparantie van ons besluitvormingsproces verhoogd en de
    digitale dossiervorming en vindbaarheid van de documenten verbeterd.

Externe Betrekkingen
Nijmegen onderhoudt goede betrekkingen met omliggende gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen en in het
Nederlands-Duitse grensgebied, met de provinciale en nationale overheid en met de Europese Unie. Daarin zoeken
we samenwerking, stemmen we beleid af en behartigen we de belangen van de stad en haar inwoners.

Belangrijke resultaten 2018
De samenwerking met de Radboud Universiteit en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen is versterkt door
structureel overleg in te stellen tussen de verschillende colleges en directies en daar ook het bestuur en de directie
van het Universitair Medisch Centrum bij te betrekken.
De citydeal Kennis Maken heeft met succes een beroep gedaan op de door het ministerie van OCW ingestelde
Impulsregeling en € 50.000 verworven ter facilitering van projecten binnen de citydeal. Daarnaast is in
samenwerking met de stad en universiteit van Gent (West Vlaanderen) een Europese subsidie verkregen voor het
opzetten van innovation bootcamps waarin Nijmeegse en Gentse studenten hun ervaringen met het werken in de
wijken uitwisselen.

Het EU Partnership Urban Mobility is afgerond en leidt tot een pakket aan aanbevelingen voor de Europese
Commissie. Landelijk is Nijmegen actief betrokken bij de input die Nederland levert voor het opstellen van een
Europese Agenda Stad 2020-2027.
In het jaar van de European Green Capital is vanuit het zogenaamde 100.000+ stedenoverleg, in euregionale
samenwerking een strategische agenda duurzaamheid tot stand gekomen en trekken we gezamenlijk met Arnhem,
Duisburg, Düsseldorf, Ede en Moers op in de belangenbehartiging voor een betere luchtkwaliteit op de rivieren.

Na de gemeenteraadsverkiezingen is de Nijmeegse wethouder voor duurzaamheid, wonen en mobiliteit verkozen
tot voorzitter van de pijler fysiek van de G40.
Op uitnodiging vanwege de European Green Capital nam de burgemeester deel aan het Global Parliament of
Mayors te Bristol. Nijmegen, c.q. de Nijmeegse burgemeester, is sinds eind 2018 lid van dit prestigieuze en
invloedrijke gezelschap.
Op basis van gesprekken met Nijmegen en meerdere fact finding trips besloot het ministerie BZK in samenwerking
met de VNG Nijmegen aan te wijzen als de locatie voor het in 2019 voor het eerst plaats hebbende jaarlijkse
Festival van de Democratie. De intentie is dat Nijmegen meerdere jaren achtereen het festival aan de Waal zal
hosten.

Bijdragen verbonden partijen
De volgende partners zijn van belang geweest voor het realiseren van de hierboven genoemde resultaten en:
Radboud Universiteit, Radboud UMC, HAN, ministerie OCW, Netwerk Kennissteden, ministerie BZK, Bureau Brussel
regio Arnhem Nijmegen, Economic Board, Gemeenschappelijk Orgaan Arnhem Nijmegen, provincie Gelderland,
Euregio Rijn Waal, G40, Platform 31, VNG.


Organisatieontwikkeling
Er worden hoge eisen gesteld aan de professionaliteit van de gemeentelijke organisatie: een organisatie die
flexibel, effectief, efficiënt, toegankelijk en aanspreekbaar functioneert. Daarvoor hebben we kwalitatief
hoogwaardige medewerkers nodig. We ‘bouwen en onderhouden’ de stad met behulp van onze medewerkers. Zij
vormen het ‘kapitaal’ van onze organisatie.
We blijven kritisch op de omvang van onze organisatie, zijn kostenbewust en treden slagvaardig op. We zoeken
synergie door een goede samenwerking met onze partners.

                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Het afgelopen jaar is er aandacht besteed aan het werken als één organisatie en aan onze complexe sturing. Door
meer eenheid in het management te brengen en deelbelangen op de achtergrond te plaatsen in plaats van op de
voorgrond. Onze complexe sturing proberen we steeds simpeler te maken met om te beginnen duidelijkheid over
programma- en lijnsturing.
Zie ook de Paragraaf Bedrijfsvoering, onderdeel Organisatieontwikkeling.

WOZ-beschikkingen/gecombineerde belastingaanslagen
De Waarderingskamer heeft aan ons op 30 januari 2018 een goedkeurende verklaring afgegeven, zodat de
waarde-beschikkingen over het belastingjaar 2018 afgegeven konden worden. Wij hebben eind februari 2018 96%
van de WOZ-beschikkingen/gecombineerde belastingaanslagen over 2018 verzonden. Op 31-12-2018 was dit
99,4%.
In het kader van de herwaardering WOZ 2018 zijn er 137.174 WOZ-beschikkingen afgegeven. Naar aanleiding van
deze beschikkingen is er tegen 2.538 WOZ beschikkingen een bezwaarschrift ingediend (exclusief ambtshalve).
Procentueel uitgedrukt is er tegen 1,9% van de opgelegde beschikkingen bezwaar ingediend. Van deze bezwaren is
23% geheel of gedeeltelijk gegrond verklaard. Wij zijn in staat geweest om 97% van de WOZ bezwaren in 2018 af
te handelen.


Geleerde lessen
Nijmegen bracht in samenwerking met de provincie, Arnhem en de regio een bid uit op de Rijksgelden voor de
regiodeals. De concurrentie was groot. Ons voorstel werd niet gehonoreerd in tegenstelling tot de aanvragen van
o.a. de Food Valley en de Achterhoek. We leren voor de eerstvolgende ronde (2019) hiervan scherper naar de
doelstellingen van de rijksoverheid te kijken en duidelijker te formuleren waarin onze regio onderscheidend is.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Bestuur en Middelen zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.




20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                                Stadsrekening 2018

Wat heeft het gekost
                                                                                                         bedragen x € 1 mln
Bestuur en Middelen                                      Begroting 2018 na      Rekening 2018          Verschil
                                                                  wijziging

Saldo van lasten en baten
Algemene baten en lasten                                            -359,8             -367,6              7,8 V
Belastingen                                                          -78,8              -78,9              0,1 V
Bestuur & Ondersteuning                                               10,0               10,0              0,0 N
Organisatie                                                            1,6                1,6              0,0 N
Externe betrekkingen                                                   0,9                0,8              0,1 V
Overhead                                                              34,5               34,5              0,0 V
Kaderstelling                                                          0,2                0,2              0,1 N
                                                                    -391,4             -399,3              7,9 V
V=voordeel; N=nadeel


Bij het programma Bestuur en Middelen komt per saldo € 399,3 miljoen aan middelen binnen. Het grootste deel
hiervan is afkomstig van het Gemeentefonds, de Integratie-uitkering sociaal domein en de Lokale Belastingen.

Het verschil ten opzichte van de begroting laat een voordeel zien van € 7,9 miljoen (1,9%).
Dit voordeel komt met name door de extra (niet geraamde) middelen van de uitkering gemeentefonds ( € 7,7
miljoen voordeel), het financieringsresultaat ( € 0,4 miljoen voordeel), hogere uitgaven voor bedrijfsvoering ( € 0,7
miljoen nadeel), de vrijval DU posten ( € 0,4 miljoen voordeel), resultaat op belastingen ( € 0,1 voordeel), Externe
betrekkingen (€ 0,1 miljoen voordeel) en Kaderstelling (€ 0,1 miljoen nadeel) .
In onderstaande tabel is weergegeven hoe het voordelig resultaat van € 7,9 miljoen is opgebouwd.

(x 1,0 miljoen)                                                   Voordelig              Nadelig
Algemene uitkering                                                        7,7
Financiering                                                              0,4
Afdelingsresultaat                                                                               0,7
DU en taakmutaties                                                        0,4
Belastingen                                                               0,1
Externe betrekkingen                                                      0,1
Kaderstelling                                                                                    0,1
Totaal                                                                    8,7                    0,8
Resultaat                                                                 7,9

De belangrijkste afwijkingen lichten we hierna toe.

Algemene uitkering (€ 7,7 miljoen voordelig)
Het voordelige resultaat van € 7,7 miljoen op de Gemeentefonds Uitkering wordt veroorzaakt door de na-
ijleffecten van de definitieve vaststelling van het Rijk van de in 2015 - 2017 gehanteerde verdelingsmaatstaven ( €
0,1 miljoen nadeel) en de extra middelen 2018 vanuit de December-circulaire die nog niet in de begroting zijn
verwerkt (€ 7,8 miljoen) voordeel.
Van deze extra middelen ad € 7,8 miljoen uit 2018 bestaat € 1,2 miljoen uit een voordelige bijstelling van de
aantallen/uitkeringsfactoren en niet-geclaimde DU-uitkeringen. Daarnaast ontvingen wij € 1,9 miljoen aan
gemeentefonds uitkering voor uitgaven in het Sociaal Domein die de gemeente reeds als voorschot had uitbetaald
en € 4,7 miljoen aan middelen voor in 2019 uit te voeren beleid ( aardgasvrije wijken, baankansen en sociaal
domein jeugd).

Financiering (€ 0,4 miljoen voordelig)
Het voordelige treasury-resultaat van € 0,4 miljoen wordt enerzijds veroorzaakt door de hogere rente toerekening

                                                                                                                              21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

aan de activa en anderzijds door de lagere kosten voor de langlopende leningen. In 2018 is een beperkt aantal
langlopende leningen over gesloten, en dit tegen lagere rente. Hierdoor vielen de kosten lager uit dan begroot.

Afdelingsresultaat (€ 0,7 miljoen nadelig)
De afdelingskosten 2018 sluiten met een tekort van € 0,7 miljoen. Dit nadeel is het saldo van de plussen en minnen
van de diverse afdelingen. Ondanks het streven om ultimo 2018 op € 0 uit te komen, waren de tegenvallende
baten/lasten bij sommige afdelingen te hoog om door voordelen elders gecompenseerd te worden.
De belangrijkste tegenvaller betreft de uitgaven in 2018 voor de kosten uit 2017 van voormalige personeel
(Brandweer) ad € 0,5 mln die niet voorzien waren in de jaarrekening 2017. Daarnaast valt de afrekening 2018 van
deze kosten € 0,2 mln nadeliger uit dan we hadden ingeschat.

DU en taakmutaties (€ 0,4 mln voordelig)
Het betreft hier de vrijval van middelen van het Rijk voor specifieke beleidsdoelen die niet zijn ‘geclaimd’ door de
programma’s.

Belastingen (€ 0,1 mln voordelig)
In 2018 bedroeg de opbrengst aan belastingen (OZB, Precariobelasting en Hondenbelasting) € 81,6 miljoen. Dat is
€ 0,8 miljoen boven de raming: vooral door de € 1,2 miljoen bij de OZB Woningen en € 0,15 miljoen bij de
Precariobelasting.
De opbrengst bij de OZB Woningen is € 1,2 miljoen hoger als gevolg van de toename van de WOZ objecten - met
name Waalfront - in 2018 (€ 1,0 miljoen) en door het opleggen van aanslagen met betrekking tot vorige
belastingenjaren (€ 0,2 miljoen).
De opbrengst OZB Niet-Woningen komt in de Stadsrekening 2018 uit op een nadelig resultaat van € 0,47 miljoen.
Dit verlies is grotendeels toe te schrijven aan de verminderingen op aanslagen van voorgaande belastingenjaren én
een hoger bedrag aan oninbare posten - dan geraamd - bij de aanslagen uit 2015-20107.

Het voordelig resultaat op de belastingopbrengsten ad € 0,8 miljoen komt door een stijging van de lasten met € 0,7
miljoen uit op een netto voordelig resultaat van € 0,1 miljoen.
Het grootste deel van deze extra kosten betreft een doorstorting van € 0,5 miljoen van de hierboven genoemde
extra belastingopbrengst OZB Waalfront aan de planexploitatie Waalfront.
Daarnaast laten met name de uitvoeringskosten (kosten voor afhandeling bezwaarschriften en kosten voor inning
en dwang invordering) ook een overschrijding van € 0,2 miljoen zien. Dit wordt vooral veroorzaakt door de
toename van het aantal ingediende bezwaarschriften tegen de verstrekte WOZ-beschikkingen.

Externe betrekkingen (0,1 miljoen voordelig)
Het product Externe betrekkingen komt op een positief resultaat uit van € 0,1 miljoen als gevolg van de afrekening
van externe subsidies en het niet geheel inzetten van beschikbare budgetten.

Kaderstelling (0,1 miljoen nadelig)
Het nadeel op het product Kaderstelling wordt veroorzaakt door de overschrijding van de accountantskosten met
€ 0,1 miljoen. Door de overgang naar een andere accountant drukken zowel (een deel van) de kosten 2017 als de
kosten van 2018 op het beschikbare budget.




22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                         Stadsrekening 2018

Begrotingswijzigingen
Bestuur en Middelen
bedragen x € 1 mln                                     Besl.nivo Besl.datum Besl.nr      Baten      Lasten Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                   471,8      76,2 395,7 V

 Wijzigingen                                                                                  4,5       8,8   4,2 N
  BW-01572 SB2018-2021 Amendementen en beslispunten    Raad      01 nov '17   87/2017         0,0       1,6   1,6 N
  BW-01592 Slotwijziging 2017 meldingen                Raad      20 dec '17   113/2017        0,0      -0,0   0,0 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                       Raad      20 dec '17   113/2017        0,1       0,0   0,1 V
  BW-01595 Strategische gronden ontwikkelingsbedrijf   Raad      15 nov '17   108/2017        0,2       0,2   0,0 V
  BW-01599 Gezond in de stad                           College   20 dec '17   121/2017        0,0      -0,4   0,4 V
  BW-01616 SB2019-2022 Specifieke ramingen             Raad      14 nov '18   75/2018         0,0       0,0   0,0 N
  BW-01621 Interventieplan zorg en welzijn             College   20 feb '18   3.10            4,3       4,3   0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                   Raad      26 sep '18   57/2018         4,3      -2,7   7,0 V
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen      Raad      26 sep '18   57/2018         0,0       2,3   2,3 N
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen               Raad      26 sep '18   57/2018        -5,1      -0,4   4,7 N
  BW-01643 Toekennen versterkingsgelden 2018           Raad      14 nov '18   80/2018         0,0      -0,0   0,0 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                 Raad      19 dec '18   94/2018         0,8       4,1   3,2 N
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                       Raad      19 dec '18   94/2018        -0,1      -0,1   0,0 V

Totaal Bestuur en Middelen                                                                  476,4      84,9 391,4 V




                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing
Maatschappelijk effect
De aanwezigheid van cultuur en erfgoed draagt wezenlijk bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad. Nijmegen is
de oudste stad van Nederland. Ons verleden vormt een stevig fundament voor ontwikkelingen en vernieuwingen
in de stad en is integraal onderdeel van ons culturele klimaat. Kennis van en aandacht voor de rijke
cultuurgeschiedenis van onze stad vergroot de betrokkenheid van de Nijmegenaren bij hun directe omgeving en
hun onderlinge verbondenheid. Onze sterke cultuurhistorische identiteit en culturele voorzieningen maken van
Nijmegen een fijne plek om te wonen, te werken en te recreëren. We zetten in op het beter zichtbaar maken van
Nijmegen als aantrekkelijke stad met een rijke historie én een creatief en levendig aanbod (‘old city, young vibe’)

We zorgen goed voor ons erfgoed en zetten, waar mogelijk, cultuurhistorie in als inspiratiebron in ruimtelijke
ontwikkelingsprojecten en maken we het verleden tastbaar en beleefbaar. Investeren in erfgoed loont. Die
investeringen stralen af op bewoners, bezoekers en ondernemers. Het leidt tot extra investeringen van derden, tot
stabiele of hogere vastgoedprijzen, meer toeristen en dus meer toeristische uitgaven.

Naast een belangrijke sociaaleconomische locatiefactor leveren cultuur en erfgoed een positieve bijdrage aan de
betrokkenheid van de Nijmegenaren bij hun directe omgeving en hun onderlinge verbondenheid. Meer dan in het
verleden leidt deze betrokkenheid ertoe dat burgers zelf initiatieven ontplooien. In die gevallen proberen wij actief
mee te denken en te stimuleren.

Met onze inzet op een goede culturele infrastructuur zorgen we voor een cultureel klimaat in de stad dat
aantrekkelijk is voor bewoners en bezoekers en uitnodigend is voor ondernemers. De cultuurparticipatie in
Nijmegen is relatief hoog, zowel actief als passief, maar we bereiken nog niet iedereen. We streven ernaar om alle
bewoners in de stad actief te betrekken bij culturele activiteiten. Door middel van cultuureducatie willen we
jongeren enthousiast maken voor cultuur en erfgoed. Ook diversiteit van zowel de programmering als het publiek
zien wij als een belangrijke opgave.


Belangrijkste resultaten
Recordaantal bezoekers in 2018
Uit de bezoekersaantallen over 2018 blijkt dat de gesubsidieerde podia weer meer publiek trekken dan vorig jaar.
Stadsschouwburg en De Vereeniging, De Lindenberg, het Openluchttheater, LUX en Doornroosje stijgen met 11%
van ruim 600.000 bezoekers in 2017 naar bijna 670.000 bezoekers in 2018. Voor LUX en Doornroosje gaat het zelfs
om een absoluut record aantal bezoekers. Museum Het Valkhof-Kam heeft met de zeer succesvolle tentoonstelling
over Maria van Gelre 50.000 bezoekers getrokken. Het totaal aantal bezoekers in 2018 aan het museum bedroeg
108.000. Dat is het hoogste aantal sinds jaren. Ook de festivals en andere culturele activiteiten werden goed
bezocht. Al met al is 2018 een topjaar voor de culturele instellingen.


O25: Er groeit en bloeit iets tussen Arnhem-Nijmegen
In park Lingezegen staat een appelboom, gepland door wethouders Vergunst en de Vrome (Arnhem). Deze
symboliseert de samenwerking op het gebied van de culturele stedelijke regio Arnhem Nijmegen. Samen met de
twee cultuurnetwerken CNN (Cultuur Netwerk Nijmegen) en CNA (Cultuur Netwerk Arnhem) en de provincie
Gelderland hebben we het regioprofiel 025 opgesteld en op 31 oktober gepresenteerd. We hebben ons profiel en
ambities beschreven. We zien het gebied als één cultuurmarkt, die we samen willen versterken om zo ons publiek
nog beter te bedienen. Om de daad bij het woord te voegen zijn er verschillende proeftuinen opgenomen met een
looptijd van twee jaar om de ambities verder te brengen. We zijn niet de enige stedelijke regio die voor november
dit profiel heeft opgeleverd. 14 andere regio’s hebben ook hun plannen gepresenteerd met een doorkijk naar het
nieuwe landelijke cultuurstelstel per 2021. Uniek voor onze regio is de intensieve samenwerking met het culturele
veld.


24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018



Opening van De Bastei
De Bastei is het nieuwe centrum voor cultuurhistorie en natuur en geeft een impuls aan het Valkhofkwartier als
                                                  e
cultuurhistorische hotspot van Nijmegen. Het 16 -eeuwse rijksmonument is gerestaureerd en op bijzondere wijze
uitgebreid. Daarbij zijn de archeologische schatten die bij de bouw aan het licht kwamen, zoveel mogelijk bewaard
en geïntegreerd in het nieuwe museum.
Meer dan 4.000 belangstellenden bezochten het museum in het openingsweekend en in totaal trok De Bastei in
haar eerste jaar (van mei t/m december) al 39.600 bezoekers. De bouw heeft meerdere keren vertraging
opgelopen waardoor de opening verschillende keren is verzet. Hoewel de bouw niet volledig was afgerond, heeft
dit bezoekers niet weerhouden om te komen. De beroemdste bezoeker dit jaar was Koning Willem Alexander. In
het kader van Green Capital bezocht hij op 4 juli het museum. Dit zorgde voor de nodige publiciteit.


Doornroosje 50 jaar
Op 6 december 1968 werd Stichting Doornroosje in het leven geroepen. Nu, 50 jaar later, is het van oorsprong
anarchistische poppodium uitgegroeid tot een nationaal erkende poptempel. In het oude pand aan de
Groenewoudseweg, met de kenmerkende graffiti op de muren, voelden zich vooral krakers en hiphoppers thuis. In
het nieuwe pand aan het Stationsplein dat in 2014 betrokken werd, voorziet de organisatie in kwaliteitsconcerten
voor veel verschillende doelgroepen. Dat is ook terug te zien in de bezoekersaantallen: voorheen bezochten per
jaar zo’n 60.000 muziekliefhebbers Doornroosje. De stijgende lijn in het aantal bezoekers heeft zich ook in 2018
voortgezet. Doornroosje trok in 2018 ruim 150.000 bezoekers.


Nijmeegs erfgoed toekomstbestendig gemaakt
Investeren in erfgoed is nodig om het voor de toekomst te behouden. Een groot aantal eigenaren heeft daarom
ondersteuning, advies en begeleiding gekregen bij de restauratie en/of verbouwing van hun monument.
Bijvoorbeeld bij de omvorming van het klooster Berchmanium tot academiegebouw van de Radboud Universiteit,
de restauratie van de Lutherse kerk aan de Prins Hendrikstraat en de Antonius van Paduakerk aan de
Groesbeekseweg. Voor de verbouwing van concertgebouw De Vereeniging is een intensief traject met de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Commissie Beeldkwaliteit begeleid. De Vereeniging is daarmee
duurzaam voorbereid op de toekomst.


Jongeren ‘bestormen’ Nijmeegse monumenten
De Open Monumentendag leverde 16.000 bezoeken op voor het Nijmeegse erfgoed. Onder de titel ‘Bestorm een
fort’ hebben 130 bovenbouwleerlingen van Basisschool Het Talent het Fort Boven-Lent bezocht. Een ander druk
bezocht evenement (5.600 bezoeken) is 024 Geschiedenis, waar met ongeveer 30 andere erfgoedvereniging en
onder andere lezingen, workshops, voorstellingen en tentoonstellingen werden zijn georganiseerd. Ook hier is
volop aandacht voor de jeugd. Samen met leerlingen van de Nijmeegse Scholengemeenschap Groenewoud (NSG)
en het Karel de Grote college zijn diverse erfgoedprojecten uitgevoerd.


Publiek kijkt live toe bij blootlegging graf Romein
De open dag bij de opgraving in de Grote Boel (Nijmegen-Noord) trok een paar honderd bezoekers. Op de plek
waar de nieuwe school De Uitdaging moet komen, waren sporen van bewoning van 6000 jaar geleden zichtbaar
naast graven uit de Romeinse tijd van ongeveer 2000 jaar geleden. Ook zijn vondsten uit de Tweede Wereldoorlog
gedaan. Tijdens de operatie Market Garden werd hier hevig gevochten. De bezoekers keken hun ogen uit toen een
graf van een Romein (of een Bataaf) werd blootgelegd.


Een wel heel bijzonder potje…
Een klein potje van 2500 jaar oud, gevonden in Nijmegen-Lent, kwam landelijk in het nieuws. Het miniatuurpotje
uit de vroege ijzertijd met rondom cryptische tekens was een ongekende vondst. Schrijven deed men in die
periode (800-500 voor Christus) alleen nog maar in het gebied rond de Middellandse Zee. Vermoedelijk heeft
iemand met beperkte kennis van schrift dit potje ‘getekend’. Of dit een streekbewoner of een hier neergestreken
vreemdeling was, behoort nog tot de vele raadselen. Het potje is in Museum Het Valkhof-Kam te zien.

                                                                                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018



Open Data Regionaal Archief Nijmegen
Het Regionaal Archief Nijmegen biedt zoveel mogelijk informatie aan als open data. Dat houdt in dat iedereen die
informatie zonder beperkingen verder kan verspreiden of hergebruiken. Voorbeelden hiervan zijn de
bibliotheekcatalogus en scans van bevolkingsregisters en van notariële akten. In 2018 is hier een grote hoeveelheid
bronnen aan toegevoegd. Zo zijn de ruim 300.000 beschrijvingen van archiefstukken van het Regionaal Archief als
open data beschikbaar gekomen. Hiervan is direct gebruik gemaakt door het Netwerk Oorlogsbronnen. Bijna
28.000 bronnen die betrekking hebben op Nijmegen en de Tweede Wereldoorlog zijn nu via de portal
Oorlogsbronnen.nl online te doorzoeken en te gebruiken voor bijvoorbeeld werkstukken, publicaties,
documentaires of tentoonstellingen. In 2018 zijn er ook meer dan 200.000 persoonsvermeldingen in
bevolkingsregisters en notariële akten toegevoegd aan de website van het Regionaal Archief Nijmegen en
daardoor beschikbaar als open data.


Nijmegen in the picture
We begonnen het jaar met sensationele hoogwaterbeelden van Nijmegen, waardoor de geweldige ligging van
Nijmegen weer meteen in de schijnwerpers stond. De rest van het jaar trok het Rivierpark als
waterveiligheidsproject veel internationale aandacht en reisden beelden van het Rivierpark de hele wereld
over. Naast minister Van Nieuwenhuizen, hebben we 35 internationale groepen rondgeleid. Daarnaast ontvingen
we internationale delegaties van bedrijven/investeerders die in onze Health & High Tech sector geïnteresseerd
zijn. En zorgden we ervoor dat deze vol positieve indrukken en met de belofte voor meer huiswaarts keerden.


2018 wederom een succesvol evenementenjaar
Ook in 2018 zijn er in Nijmegen vele evenementen georganiseerd van de kleine lokale straatbarbecue tot aan de
vierdaagse: een divers evenementenaanbod voor inwoners én bezoekers. We zijn trots op de terugkomende
evenementen, maar zien ook dat er altijd sprake is van een bepaalde dynamiek en marktwerking in het
evenementenaanbod. Begin 2018 is het locatiegebonden evenementenbeleid voor Rivierpark vastgesteld: vier
unieke locaties met geweldige mogelijkheden voor organisatoren en deelnemers / bezoekers van evenementen
om de stad in een waterrijke en groene omgeving te beleven. Daarnaast hebben we wederom twee concerten in
het Goffertpark georganiseerd, Guns N’ Roses stond 4 juli op het podium en op 12 juli was Eminem aan de beurt.
                                                                 e             e
Traditiegetrouw stond juli in het teken van de Vierdaagse: de 101 marsen en 49 feesten hebben meer dan 1,6
miljoen bezoekers naar de binnenstad van Nijmegen gehaald die bijna € 50 miljoen spendeerden.


Geleerde lessen

Stedelijke Culturele Regio 025:
In 2018 zijn we het traject gestart om samen met Arnhem te onderzoeken hoe we samen een culturele regio
kunnen vormen. Dit heeft geleid tot het groeidocument 025 Arnhem-Nijmegen. De samenwerking is complex
omdat veel verschillende belangen zoals van het culturele veld, de afzonderlijke gemeentes en de provincie
samenkomen. Dit blijft een voortdurend aandachtspunt.


Governance:
We hebben de naleving van de code cultural governance voor alle zes de culturele instellingen laten evalueren
door Cultuur+Ondernemen. Het rapport geeft een mooi overzicht hoe het erbij staat met de governance. In het
rapport “Governance 6 Culturele Instellingen Nijmegen 2017”, wordt aanbevolen om op een andere manier
aandacht te besteden aan governance. Zo wordt geconstateerd dat de huidige checklist die iedere instelling invult,
niet meer voldoet. Er moeten nieuwe afspraken gemaakt worden over wat verwacht wordt van het verslag van de
raad van toezicht en wat hiervan openbaar in het jaarverslag en op de website te zien zou moeten zijn. Daarnaast
wordt aanbevolen jaarlijks op bestuurlijk niveau een verdiepend gesprek met de directeur-bestuurder en de
voorzitter van de raad van toezicht over de gevoerde governance te voeren. We zijn in 2018 met de aanbevelingen
aan de slag gegaan.


26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                     Stadsrekening 2018



De Bastei:
Bij De Bastei is alle aandacht gericht geweest op het realiseren van het gebouw. Door de archeologische vondsten
heeft de bouw vertraging opgelopen, maar tegelijkertijd heeft het een geweldige kwalitatieve impuls gegeven aan
het gebouw. In De Bastei komen natuur en cultuurhistorie samen. Nu het gebouw gereed is, richten we onze
aandacht op de inhoudelijke programmering van het museum.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.

                                                             Realisatie          Begroting       Realisatie
    Indicatoren jaarrekening LIAS                              2017                2018             2018
 1 Aantal bezoekers gesubsidieerde podia                      601.224             550.000          655.956
 2 Aantal bezoekers musea                                     96.597              125.000          154.211
 3 Aantal uitleningen bibliotheek                            1.249.237           1.200.000        1.237.354
 4 Aantal cursisten onder de 18 jaar                           2.034               1.950            2.274
 5 Aantal gesubsidieerde amateurvoorstellingen                  129                 200              172
 6 Aantal bezoekers Huis van de geschiedenis                  27.677              20.000           27.500
 7 Aantal visualisaties verleden verbeeld                        2                   2                2
 8 Aantal bezoeken website regionaal archief                  275.000             240.000          293.000
 9 Aantal bezoeken studiezaal regionaal archief                5.360               6.000            5.620
 10 Aantal megaconcerten op de Goffert                           2                   2                2
 11 Positie Vierdaagse in de top 100                           2 en 5              top 3            2 en 5



1. De gesubsidieerde podia zijn: LUX (268.169 bezoekers), Doornoosje (151.827 bezoekers),
Schouwburg&Vereeniging (156.408 bezoekers), Lindenbergtheater (38.751)en het Openlucht Theater (40.801).
2. Museum het Valkhof-Kam trok 107.933 bezoekers. De Bastei trok vanaf de opening in mei 44.478 bezoekers.
Met de opening van Nijmegen als European Green Capital bezochten 1.800 mensen de Bastei. In zijn totaliteit
komt dat neer op 46.278 bezoekers.
3. Het aantal uitleningen van de bibliotheek is met 1% gedaald ten opzichte van vorig jaar. In Nijmegen-Noord is
het aantal uitleningen gestegen en in de rest van Nijmegen is het aantal uitleningen gedaald.
4. Het aantal cursisten bij de Lindenberg tot 18 jaar is met 12% gestegen ten opzichte van 2017.
5. Het aantal gesubsidieerde amateurvoorstellingen is ten opzichte van 2017 gestegen met 33%. Ons doel van 200
voorstellingen/optredens is niet gehaald.
6. Het aantal bezoekers van het Huis van de Geschiedenis is gelijk gebleven. De expositie Schoenenindustrie met
STIENEO en het project History through their Eyes met expositie en jeugdconferentie met leerlingen van 5
middelbare scholen uit Nijmegen waren twee activiteiten die op veel belangstelling konden rekenen.
7. Verleden Verbeeld is in 2018 ingezet voor de restauratie van de Duitse Panzerabwehrkanone.
(PAK 38), getuige van de strijd rondom de Waalbrug tijdens Market Garden en presentatie van het potje met
cryptotekens van 2.500 jaar oud in een vitrine in de hal van het stadhuis. Nu staat het potje in Museum het
Valkhof-Kam. Naast visualisaties is een bijdrage geleverd aan tal van activiteiten zoals:
      Rondleidingen in de kelders van het stadhuis tijdens het zomerseizoen uitgevoerd door Het Gilde. Deze
         hebben in 9 middagen totaal 558 bezoekers getrokken.
      Open dag in het archeologisch depot van de gemeente, ongeveer 200 bezoekers.


                                                                                                                 27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

        Remember September huis aan huis verspreide krant over de gebeurtenissen tijdens Market Garden en
         de Tweede Wereldoorlog in de regio Nijmegen.
      Stichting Nijmeegse Torendag – wandelingen langs en in de torens in het Kronenburgerpark in december
         2018 en januari 2019 (75 bezoekers).
      Publieksdag (3 mei) van de opgraving op het terrein van de nieuwe basisschool De Uitdaging. Ongeveer
         200 bezoekers.
8. Doordat er steeds meer online te vinden is, stijgt het aantal bezoeken aan de website van het regionaal archief.
9. Het aantal bezoeken aan het regionaal archief is licht gestegen.
10. In 2018 zijn er twee megaconcerten op de Goffert geweest. Op 4 juli trad Eminem op en op 12 juli Guns N'
Roses.
                                       e
11.De Vierdaagsefeesten staan op de 2 plek van de TOP100 Evenementenmonitor, de Internationale Vierdaagse
Marsen staan op plek 5. Voorheen stonden de twee evenementen samen altijd steevast op nummer 1, maar
omdat het de Vierdaagse feesten en de marsen apart geteld worden, is dat veranderd.


Wat heeft het gekost
                                                                                                bedragen x € 1 mln
Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing                Begroting 2018 na    Rekening 2018   Verschil
                                                                  wijziging

Saldo van lasten en baten
Citymarketing en evenementen                                           1,3              1,3       0,1 V
Culturele ketens                                                      13,3             13,3       0,1 V
Cultuureducatie en amateurkunst                                        4,3              4,2       0,0 V
Cultuurhistorie                                                        1,7              1,9       0,1 N
Regionaal Archief                                                      1,4              1,4       0,0 V
Talent en kwaliteit                                                    1,7              1,6       0,1 V
                                                                      23,7             23,7       0,1 V
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing geven we per saldo € 23,7 miljoen uit. Het grootste
deel hiervan gaat naar de producten Culturele Ketens en Cultuureducatie en Amateurkunst. Op deze producten
verantwoorden we onder meer de budgetsubsidies die we verlenen aan de 6 grote culturele instellingen in
Nijmegen. Binnen het product Cultuurhistorie is een nadeel van € 0,1 miljoen, dit is met name veroorzaakt door de
hogere personeelskosten voor archeologisch beleid en onderzoek. De producten Talent en Kwaliteit, Culturele
Ketens en Citymarketing en evenementen laten ieder een voordeel zien van € 0,1 miljoen. In aanloop naar de
nieuwe cultuurvisie en het uitvoeringskader citymarketing zijn we kritisch en terughoudend met het bijdragen aan
nieuwe projecten. De lasten (met name voor subsidies) vallen hierdoor lager uit. Op het totale programma is ten
opzichte van de begroting € 0,1 miljoen (0,4%) minder uitgegeven.




28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018

Begrotingswijzigingen
Cultuur, Cultuurhistorie en Citymarketing
bedragen x € 1 mln                                      Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten    Saldo


 Stadsbegroting 2018-2021                                                                      2,4   26,0   23,6 N

 Wijzigingen                                                                                  -1,2   -1,0    0,2 N
  BW-01572 SB2018-2021 Amendementen en beslispunten    Raad      01 nov '17    87/2017         0,0    0,0    0,0 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                       Raad      20 dec '17    113/2017        0,0    0,1    0,1 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                   Raad      26 sep '18    57/2018        -1,5   -1,1    0,4 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen      Raad      26 sep '18    57/2018        -0,0   -0,0    0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen               Raad      26 sep '18    57/2018         0,0   -0,3    0,3 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                 Raad      19 dec '18    94/2018         0,1    0,1    0,0 V
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                       Raad      19 dec '18    94/2018         0,0    0,0    0,0 V
  BW-01652 Bijdrage provincie informatiecentrum WOII   College   19 dec '18    93/2018         0,2    0,2    0,0 V

Totaal Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing                                               1,2   25,0   23,7 N




                                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Dienstverlening & burgerzaken
Maatschappelijk effect
Ons doel was de gemeentelijke dienstverlening in te richten naar de beleving van onze inwoners. We zorgden dat
zoveel mogelijk diensten en producten via het digitale kanaal afgenomen konden worden. Onze sleutelwoorden
waren gemak, professionaliteit en betrouwbaarheid.

De focus van het programma Dienstverlening& Burgerzaken was gericht op de volgende aspecten:
     Zorgen voor een optimale publieksdienstverlening (informatie en verstrekken producten) op alle kanalen,
        waarbij het digitale kanaal steeds nadrukkelijker wordt ingezet.
     Zorgen voor een correcte en actuele basisregistratie personen.


Belangrijkste resultaten

Publieksdienstverlening op alle kanalen
We hebben de volgende diensten verleend:

Producten                                           Aantal 2017     Aantal 2018
Aantal klanten Publieksdienstverlening                    134.100             121.500
(burgerzakenproducten)
Aantal klanten Publieksdienstverlening                     1.508                1.313
(parkeervergunningen)
Aantal klanten specialistische vragen Burgerzaken          4.466               4.392
Aantal klanten Register Niet Ingezetenen                  12.470              12 343
Aantal telefonische vragen                               231.623             215.835
Aantal huwelijken                                            582                 589
Uittreksels Burgerlijke Stand                              7.956               7.442
Uittreksels Basisregistratie                              10.315               9.857
Naturalisaties                                               309                 318
Reisdocumenten                                            40.894              34.314
Rijbewijzen                                               17.242              17.113
Verklaring omtrent gedrag                                  3.633               2.852


Toelichting
Het aantal klanten is ten opzichte van 2017 gedaald. De daling deed zich bij meerdere producten voor, maar de
voornaamste oorzaak was het teruglopen van het aantal aanvragen voor een reisdocument .
Het aantal telefonische vragen is gedaald.Opvallend was de stijging van telefoontjes in het derde en vierde
kwartaal. Dit waren vragen die vooral betrekking hadden op de diverse verkeersmaatregelen in de stad. Totaal
dienden 53 inwoners een klacht in die in der minne werden geschikt. De meeste klachten hadden betrekking op de
zorgvuldigheid in de informatieverstrekking/berichtgeving, afhandeltermijn en fouten. Deze klachten zijn
afgehandeld.

De website werd door meer dan 1 miljoen bezoekers bezocht. Via Facebook en Twitter ontvingen we meer dan
15.000 berichten over het onderwerp dienstverlening. We zorgden ervoor dat we snel en gericht reageerden naar
onze inwoners en ondernemers.


Verkiezingen 2018
Op 21 maart 2018 hebben wij de gemeenteraadsverkiezingen georganiseerd. Deze verkiezingen werden
gecombineerd met het referendum over de Inlichtingenwet. Totaal waren er 143.582 kiesgerechtigden. Het
opkomstpercentage bedroeg 57,1%. Over het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen hebben wij u apart
geïnformeerd.




30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                                Stadsrekening 2018

Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA)
In 2018 ontvingen we van het LAA 748 signalen die leidden tot een nader (buiten)dienstonderzoek. Meest
voorkomende signalen hadden betrekking op samenwonenden, leegstand en adressen met opvallend veel
verhuisbewegingen binnen een kort tijdsbestek. In veel gevallen was er geen sprake van onjuistheden in de
basisregistratie.
De Landelijke Aanpak Adreskwaliteit bestaat uit een samenwerking tussen o.a. gemeenten, diverse ministeries,
diverse uitvoeringsorganisaties. Het gezamenlijke doel is het verhogen van de kwaliteit van de adresgegevens in de
Basisregistratie Personen en het bestrijden van adresgerelateerde fraude.


Signalen van misstanden
In opdracht van het bestuur hebben wij in 2018 extra tijd besteed aan het signaleren van misstanden. Wij hebben
8 signalen afgegeven aan de afdeling Veiligheid die kunnen duiden op misstanden, zoals illegale of gedwongen
prostitutie, arbeids-uitbuiting en ID-fraude. Richting vreemdelingenpolitie hebben we 10 meldingen gedaan.
Daarnaast hebben wij geïnvesteerd in opleiding en de aanschaf van apparatuur om deze signalen te herkennen.


Kwaliteit
Diverse wetten schrijven een kwaliteitscontrole voor op een aantal onderdelen/processen:
 Register Niet-Ingezetenen
    Voor dit proces werd nagenoeg 100% behaald op de thema's toegangsbeveiliging, naleving en bijhouding
    Basisregistratie Personen.
 Zelfevaluatie paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten (PNIK)
    De beveiligingsmaatregelen rondom de reisdocumenten zijn met een score van 97,7% goed afgerond.
 Zelfevaluatie Basisregistratie Personen
    De controles voor de inrichting, werking en beveiliging van persoonsgegevens heeft een score van 98%
    behaald.


Geleerde lessen
Uit de evaluatie verkiezingen 2018 komt een aantal aanbevelingen die wij hebben overgenomen waaronder het
meer projectmatig aanpakken van het verkiezingsproces. Daarover bent u eerder geïnformeerd.
Door meer de focus te richten op signalen die misstanden voorkomen (o.a. ID-fraude), blijkt dat de
dienstverlening (burgerzaken en Register Niet-Ingezetenen) hieraan een belangrijke bijdrage heeft geleverd.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Dienstverlening & burgerzaken zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.

                                        Realisatie 2017   Doelstelling 2018   Realisatie 2018
Klanttevredenheid telefonische                   8                 7,2                 8,2
dienstverlening
Direct afgehandeld door 14024                 42%                 55%                54%
Klanttevredenheid dienstverlening              8                  7,4                8,3
Stadswinkel
% correcte persoonsgegevens in de BRP         99%                 98%                98%




                                                                                                                     31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Klantwaardering telefonie en balie
In 2018 is een klantwaarderingsmethode ingevoerd, waarin het op een gemakkelijkere manier mogelijk werd
klantwaarderingsonderzoeken uit te voeren en een beter beeld te krijgen van de dienstverlening. Een aantal
vragen is uit de voorgaande onderzoeken meegenomen. In de vraagstelling ligt de focus op het hostmanship
(deskundigheid medewerker, mate van meedenken).

Ten opzichte van vorige jaren is er geen trendbreuk ontstaan, want ook hier werd net als in het andere onderzoek
een rapportcijfer gevraagd voor de dienstverlening. In beide onderzoeken werd een ruime 8 gescoord en op de
afzonderlijke onderdelen vriendelijkheid, deskundigheid en mate van meedenken een ruime 8.


Wat heeft het gekost
                                                                                                bedragen x € 1 mln
Dienstverlening & burgerzaken                            Begroting 2018 na    Rekening 2018   Verschil
                                                                  wijziging

Saldo van lasten en baten
Burgerzaken                                                            1,0              1,0       0,0 N
Dienstverlening                                                        1,1              1,1       0,0 N
                                                                       2,1              2,1       0,0 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Burgerzaken en Dienstverlening geven we per saldo € 2,1 miljoen uit ( € 6,2 miljoen aan lasten
en € 4,1 miljoen ontvangen we aan baten).

De lasten van € 6,2 miljoen bestaan hoofdzakelijk uit doorbelasting van de uitvoeringskosten van de afdeling
Publiekszaken (€ 4,0 miljoen), doorbetalingen aan het rijk van de ontvangen rijksleges ( € 1,5 miljoen) en uitgaven
voor verkiezingen (€ 0,5 miljoen).
De baten van € 4,1 miljoen bestaan hoofdzakelijk uit gemeenteleges (€ 2,0 miljoen), rijksleges (€ 1,5 miljoen) en de
rijksbijdragen die we ontvangen voor RNI en LAA (€ 0,5 miljoen).

Het begrote bedrag van (per saldo) € 2,1 miljoen is ook uitgegeven.
Wel waren er enkele verschuivingen binnen het programma. De legesontvangsten (met name die van de
rijbewijzen) zijn wat achtergebleven bij de begroting maar dit kon opgevangen worden door het niet volledig
uitgeven van de overige budgetten.

Bij de nota slotwijzigingen hebben we voor wat betreft de verkiezingen in 2018 een tekort gemeld van € 0,1
miljoen. Dit tekort heeft zich ook voorgedaan.
Daarnaast ontvingen we bij de Zomernota 2018 a-structureel een budget voor ondermijning van € 50.000.
Van dit bedrag hebben we € 34.000 uitgegeven.

Gemeenteleges én rijksleges worden ontvangen voor de producten: reisdocumenten, rijbewijzen, VOG's en
naturalisaties.
Alleen gemeenteleges worden ontvangen voor de producten van Burgerlijke Stand (huwelijken/uittreksels) en voor
uittreksels BRP.




32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                             Stadsrekening 2018

Begrotingswijzigingen
Dienstverlening & Burgerzaken
bedragen x € 1 mln                                    Besl.nivo       Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten   Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                          4,0    5,9     1,9 N

 Wijzigingen                                                                                       0,1    0,3     0,2 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                Raad          26 sep '18       57/2018         0,1    0,2     0,1 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen   Raad          26 sep '18       57/2018        -0,0   -0,0     0,0 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen              Raad          19 dec '18       94/2018         0,0    0,1     0,1 N

Totaal Dienstverlening & Burgerzaken                                                               4,1    6,2   2,1 N




                                                                                                                          33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Duurzaamheid
Maatschappelijk effect
Wij willen dat Nijmegen in 2045 energieneutraal is: Nijmegen gaat zelf in zijn energiebehoefte voorzien door
energie te besparen en door duurzame energie op te wekken. Zo kan Nijmegen bijdragen aan het beperken van de
mondiale klimaatverandering en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Daarmee
beperken wij de energielasten voor de bewoners en bedrijven en investeren wij in een lokale duurzame economie
en in werkgelegenheid.

Wij willen dat Nijmegen in 2050 klimaatbestendig is: we versterken de groene structuren in onze stad, investeren
in verbetering van de woonomgeving en dragen met ons beleid voor groen en (afval-)water bij aan de duurzame
en klimaatbestendige ontwikkeling van de vitale, gezonde stad die Nijmegen wil zijn.

Nijmegen is door de Europese Commissie uitgeroepen tot European Green Capital 2018. Dat gaf een enorme
“boost” aan duurzame initiatieven en projecten in en om de stad. Vanuit binnen – en buitenland was er veel
belangstelling zijn voor de wijze waar op de stad zich inspant voor milieu en duurzaamheid.

Wij blijven vanuit de bestaande wet- en regelgeving de gewenste basis milieukwaliteit waarborgen, zodat de
inwoners van Nijmegen nu en in de toekomst in een gezonde en veilige leefomgeving kunnen leven. Inbreuken
hierop voorkomen we zoveel mogelijk. Concreet betekent dit dat we met het wettelijke instrumentarium de
overlast en hinder van bedrijven beperken, de veiligheid verhogen en een verantwoorde bodemkwaliteit en goed
gebruik van de ondergrond realiseren. We willen een stad met een gezonde luchtkwaliteit en een gezond
geluidsniveau.


Belangrijkste resultaten
Nijmegen duurzame voorbeeldstad dankzij Green Capital
Het Nijmegen European Green Capital jaar heeft Nijmegen stevig op de Europese kaart gezet als duurzame
voorbeeldstad. Tegelijkertijd is de duurzame beweging in de stad gegroeid en versterkt, onder meer via de Green
Capital Challenges en het netwerk Kleurrijk Groen. Tevens is Nijmegen duurzamer geworden.
We hebben het programma vorm gegeven in nauwe samenwerking met de stad. Meer dan 200 partijen hebben
het manifest ondertekend, 23 bedrijven hebben gesponsord, 21 organisaties waren actief partner van Green
Capital (met de provincie als bijzonder grote partner!) en tienduizenden mensen hebben meegedaan. Cijfers over
het jaar: 200 congressen en andere bijeenkomsten, 18.000 professionals ontvangen, 20.000 bezoekers bij grote
publieksevenementen, 16.000 bezoekers aan het paviljoen en 14.500 keer genoemd in de (sociale) media. Uit de
stadspanel blijkt dat de bekendheid van Green Capital in 2018 gegroeid is van 38% naar 86%. Van het stadspanel is
42% positief over Green Capital, 20% negatief. Maar liefst 24% van het panel is duurzaam geïnspireerd en 9% heeft
concrete duurzame stappen gezet.
Nijmegen European Green Capital heeft veel aandacht gegenereerd, van buitenlandse televisie in 15 landen tot
allerlei artikelen in kranten en wijkbladen. We hebben meer dan 10 miljoen mensen bereikt. Onze Green Capital
website is vanuit 90% van alle landen bezocht. De leden van de Europese Commissie en diverse ministers
bezochten Nijmegen evenals de Koning. Ook mocht de stad bijna 200 werkbezoeken en groepen ontvangen, wat -
samen met de internationale congressen en bijeenkomsten- naar schatting tot meer dan 4000 extra
hotelovernachtingen heeft geleid. Er zijn 3 convenanten getekend, Nijmegen is met de Green Destinations Gold
Award internationaal op de kaart gezet als duurzame toeristische bestemming en samen met 22 Europese steden
hebben we een Call for Action opgesteld en gepresenteerd op de VN klimaattop in Katowice.
En gewoon thuis in Nijmegen zijn 10.000 bomen geplant, 233 circulaire bushokjes geplaatst, 190.000 stenen zijn
vervangen door groen, 7 scholen gecertificeerd als ‘ecoschool’, 41 duurzame acties door de Green Challenges
uitgevoerd en is er een circulaire modelwoning ingericht.



34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

Energietransitie op stoom
Stadswarmte
Het warmtenet levert warmte vanuit de ARN naar de nieuwbouw in Waalsprong en Waalfront. Hiermee zijn deze
twee wijken aardgasvrije wijken. Naast nieuwbouw kan het warmtenet een grote bijdrage leveren aan het
aardgasvrij maken van de bestaande stad. Vanuit het klimaatakkoord zijn gemeenten aangewezen als regisseur om
te komen tot een aardgasvrije stad in 2050. Als onderdeel daarvan hebben wij een warmtevisie opgesteld die in
september door de gemeenteraad is vastgesteld. In de warmtevisie zijn de mogelijkheden om tot aardgasvrij te
komen uiteengezet. De belangrijkste is het verminderen van het energieverbruik door betere isolatie. In de
warmtevisie zijn wijken aangewezen waar we als eerste aan de slag gaan met het maken van een wijkwarmteplan.

Proeftuin aardgasvrij Dukenburg
Dukenburg is in de warmtevisie aangewezen als gebied waar door het combineren van kansen in de
energietransitie en opgaven in de wijk gestart gaat worden om te komen tot een aardgasvrije wijk. Een van de
mogelijkheden is het warmtenet vanaf de ARN naar Dukenburg te brengen. Dukenburg is aangewezen als
proeftuin aardgasvrij vanuit het ministerie van BZK met een financiële bijdrage van € 4,8 miljoen. Het gaat hier om
een warmtenet aansluiting op woningcorporatie hoogbouw in Zwanenveld.Vanuit het project Aardgasvrije Wijken
werken wij samen met woningcorporaties, winkelcentrum Dukenburg en netbeheerder aan de uitwerking van de
technische en financiële haalbaarheid van een warmtenet naar de hoogbouw van Zwanenveld. De potentiële
mogelijkheden van het warmtenet voor geheel Dukenburg wordt verwoord in het op te stellen wijk warmte
transitieplan.

Aardgasvrije wijken
In 2018 is naast de wijk Hengstdal ook gestart in de wijk Bottendaal om in samenwerking met bewoners, bedrijven,
VVE’s, woningcorporaties en de netbeheerder een wijkwarmteplan op te stellen. Net als in Hengstdal is ook in
deze wijk een gemeentelijke projectgroep in het leven geroepen waarin alle betrokken stakeholders zitten.
In Hengstdal neemt het bewonersinitiatief Duurzaam Hengstdal een actieve rol in om particuliere huiseigenaren en
huurders te betrekken bij dit proces. In Bottendaal is een bewonersplatform ingericht en zijn vier werkgroepen aan
de slag om de thema’s Technieken, Huizen, Mensen en Financiering verder uit te werken.
Momenteel heeft het betrekken van zoveel mogelijk bewoners en bedrijven de prioriteit. Dit wordt gedaan door
het verspreiden van huis aan huis informatie en het organiseren van informatieavonden, themabijeenkomsten
e.d. In Hengstdal staan inmiddels zo’n 400 (40%) en in Bottendaal ruim 200 (30%) particuliere huiseigenaren op de
mailinglijst.
Voor beide wijken is eind 2018 ten behoeve van de procesbegeleiding een provinciale subsidie verkregen.
De wijk Hengstdal maakt deel uit van de ’Wijk van de Toekomst’ in het kader van het Gelders Energieakkoord. Met
inbreng van de wijk Hengstdal is tevens de Green Deal Aardgasvrije Wijken ondertekend. In het
samenwerkingsverband vanuit de Green Deal zou o.a. worden gezocht naar oplossingen voor
financieringsvraagstukken. Met name de financiering voor woningeigenaren is een belangrijk aandachtspunt. We
zijn daarom oa met 4 steden aan de slag gegaan. Die inspanning is in ieder geval mede vertaald in het landelijke
Klimaatakkoord.

Het loket Duurzaam Wonen wordt zowel fysiek als digitaal steeds beter bezocht en speelt een steeds actievere rol
in de wijkaanpakken. In 2018 zijn er 109 duurzaamheidsleningen (van minimaal €2.500,- tot een maximum van
€25.000,-) toegekend.

Succesvolle Campagne Operatie Steenbreek breidt netwerk uit
Tijdens de boomfeestdag op 14 maart 2018 is de gemeente samen met De Bastei succesvol gestart met de
campagne Operatie Steenbreek. Met de 32 basisscholen die meededen met het vergroenen van hun schoolplein
zijn ruim 13.000 tegels eruit gehaald en ruim 6.000 boompjes en struiken geplant. We hebben een wijkkaravaan
gehouden in de Spoorbuurt, Tolhuis en Esdoornplein en samen met woningcorporaties tuintjes vergroend en waar
het kon de openbare ruimte. Op groene vrijdag zijn we aan de slag gegaan in Nijmegen-west met bewoners,
waren er workshops in De Bastei met tips voor een groene tuin en zijn op vele basisscholen boompjes uitgedeeld.

                                                                                                                 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Ook met een zomeractie via social media, en buurtactiviteiten heeft het campagneteam bewoners aangemoedigd
tegels in hun tuin te verruilen voor plantjes. In totaal hebben bewoners ruim 32.000 tegels verruild voor groen.
Met onze vergroeningsacties in de openbare ruimte zoals het Joris Ivensplein, Waalkade, Burgemeester
Hustinxstraat komen we totaal uit op ruim 190.000 tegels eruit. Onze ambitie van 100.000 tegels hebben we
hiermee ruimschoots gehaald.

Met twee netwerkbijeenkomsten en rond de 40 deelnemers van verschillende organisaties en professionals uit de
groene hoek hebben we een goede start gemaakt met het bouwen van een netwerk Steenbreek. Dit netwerk
wordt vanuit De Bastei opgezet en versterkt. In oktober is er een oproep gedaan aan de deelnemers om met
projecten te komen die bijdragen aan het vergroenen van de stad. Hiervoor is in totaal € 50.000 beschikbaar die
we in 2019 verdelen over de geselecteerde projecten.

Nijmegen Landelijke koploper circulaire economie
Jaarlijks reikt ABN AMRO een prijs uit – BT Awards- voor beste circulaire regio van Nederland. De regio Arnhem
Nijmegen is de winnaar in 2018. Nijmegen heeft samen met The Economic Board, met hulp van de provincie en
regiogemeenten de aanvraag voorbereid. De regio is er in geslaagd circulaire ontwikkelingen en projecten steeds
beter met elkaar te verbinden door samenwerking te stimuleren. Vertegenwoordigers van de provincie, de
gemeenten, organisaties, bedrijven en kennisinstituten vormen samen het ‘motorblok’ van de circulaire economie.
Zo startte afvalbedrijf ARN in Weurt in het najaar van 2018 met het recyclen van incontinentiemateriaal en de
inwoners van het Rijk van Nijmegen lopen landelijk gezien voorop in afvalscheiding. Dit alles ondersteund door
een sterk lange termijn beleid van de provincie Gelderland. Eerder besteedde de regio het Openbaar Vervoer
circulair aan. Deze OV concessie heeft nog altijd de laagste CO2 uitstoot per reizigerskilometer van Nederland.

Circulair Inkopen
We hebben het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen opgesteld en de Green Deal Grond-Weg en
Waterbouw ondertekend. Concrete voorbeelden van de uitvoering in samenwerking met Openbare ruimte zijn:
de standaard eisen van circulair beton bij alle aanbestedingen voor bestrating in de openbare ruimte, circulaire
rioolbuizen, 3D geprinte brug in Dukenburg en de eigen inkoop: kleding, meubilair en de 233 Abri’s in de stad.

Circulaire economie
Op alle schaalniveaus bestaan actieve netwerken in de circulaire economie. In de Green Capital Challenges worden
met bewoners, scholen, woningcorporaties en lokale entrepreneurs initiatieven gestart, denk aan de circulaire
voorbeeldwoning in de Spoorbuurt. Voor het Rijk van Nijmegen met MARN gemeenten, Dar en ARN is
het ambitiedocument ’Rijk van Nijmegen Circulair’ in uitvoering. Met de ODRN zijn afspraken gemaakt hoe om te
gaan met belemmerende afvalregels voor de circulaire economie (uitvoering van de motie ’Regelarm
Ondernemend Nijmeegs’ Domein). Op 17 mei heeft een Circulair Festival plaatsgevonden, waar regionale
voorbeeldprojecten ondersteund door de Rabobank zijn gepresenteerd. Op het niveau van de regio Arnhem
Nijmegen wordt de kennis over Grond Weg en Waterbouw, Bouw en bedrijfsafval gedeeld, wat heeft geleid tot het
verkrijgen van een prijs van ABN AMRO.

Power2Nijmegen blijft een krachtig netwerk
Het netwerk Power2Nijmegen heeft zich ook dit jaar weer volop ingezet voor de ambitie van de gemeente
Nijmegen om in 2045 energieneutraal te zijn. Op dit moment zijn er zo’n 700 mensen en organisaties aangesloten
bij Power2Nijmegen en hebben we ongeveer 60 projecten ondersteund op het gebied van duurzame energie en
energiebesparing. We helpen projecten met onder andere financiering, subsidiescans, verbindingen leggen en we
bieden een podium.

Power2Nijmegen heeft het afgelopen jaar meegelift op het Green Capital jaar. Mede hierdoor was het aantal
aanmeldingen van veelbelovende wijkinitiatieven op het gebied van de energietransitie groter dan voorgaande
jaren. Een succesvol initiatief dat door Power2Nijmegen wordt ondersteund is ’Burgers geven Energie’. Zij helpen
bewoners bij het realiseren van collectieve energieprojecten. Zo verschijnt onder de vier windmolens van windpark


36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

Nijmegen-Betuwe binnenkort Zonnepark de Grift. Het zonnepark wordt, net als het windpark, eigendom van
burgers. Ook ondersteunen ze bij het opzetten van postcoderoosprojecten, waarbij bewoners zonnepanelen
kopen op een dak in de buurt.

Bij de bijeenkomsten heeft Power2Nijmegen dit jaar de samenwerking gezocht met andere partijen. Zo is de
EnergyXChange opgepakt met het netwerk Energie made in Arnhem en de ontbijtsessie voor ondernemers tot
stand gekomen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Blijvende aandacht voor de leefomgevingskwaliteit

Nijmegen West wil groene buffer
In 2017 bleek dat de afgesproken geluidgrens waarbij de motie West Krijgt Groene Buffer in werking zou treden is
overschreden. In deze motie werd bepaald dat bij overschrijding van afgesproken geluid- en luchtwaarden als
gevolg van de aanleg van de stadsbrug, er bovenwettelijke maatregelen genomen zouden worden. Samen met
bewoners hebben we in 2018 een aantal geluidwerende- en vergroeningsmaatregelen langs de Energieweg en de
Neerbosscheweg onderzocht. Deze worden nu technisch verder uitgewerkt in een bouwteam met een aannemer.
De maatregelen (geluidsschermen en diffractoren) zullen in de tweede helft van 2019 worden geplaatst.
Omdat de afgesproken grens voor luchtkwaliteit niet overschreden werd, is bij de uitwerking van de maatregelen
beperkt aandacht aan de luchtkwaliteit besteed. Voorgestelde maatregelen mochten natuurlijk niet de
luchtkwaliteit verslechteren.

Milieuzone
In 2018 is de interne projectgroep gestart om tot een bestuurlijk voorstel voor een milieuzone te komen. Ook is
een aantal aanvullende onderzoeken uitgevoerd ter onderbouwing van een besluit tot instellen van een
milieuzone. Deze onderzoeken waren bijvoorbeeld een wagenparkscan van de rijdende auto’s op enkele
hoofdwegen in Nijmegen én een onderzoek naar de in Nijmegen bij bewoners en bedrijven geregistreerde
voertuigen. We streven naar een bestuurlijk voorstel voor een milieuzone in voorjaar 2019.

Een grote toename in subsidieaanvragen ‘groendaken en groengevels’ en ‘afkoppelen regenpijpen’
De in 2017 verlengde subsidieregeling groendaken en groengevels en afkoppelen regenpijpen is in 2018 veel vaker
aangevraagd dan in voorgaande jaren. Er zijn in 2018 maar liefst 47 aanvragen voor subsidie voor de aanleg van
een groendak ingediend. Dat is 4 keer zoveel als gemiddeld per jaar over de periode van 2010-2017. In 2017 zijn er
6 aanvragen gehonoreerd.
Er is een mooie toename in de hoeveelheid aan aanvragen voor subsidie afkoppelen regenpijpen. In 2018 zijn er 50
aanvragen ingediend, in 2017 waren er dit nog 34.
Een mogelijk verklaring voor dit succes is de extra aandacht die is gegenereerd voor dit thema door de campagne
Operatie Steenbreek en de European Green Capital.

Weer tal van mooie groenprojecten opgeleverd
In het European Green Capital jaar waren er vele initiatieven op het gebied van groen, natuur en voedselbossen. In
mei werd de druk bezochte internationale conferentie European Agroforestry gehouden. Er komt steeds meer
aandacht voor de realisatie van agrobosbouw projecten. Naast het NOVIO voedselbos aan de Bredestraat, is er ook
een voedselbos bij kinderdorp Neerbosch gerealiseerd (Eetmeerbosch). Met name in de Waalsprong zijn er vele
initiatieven geweest (CO-Bomen, Warmoes, Rondje Noord) om duurzame landbouw en natuurversterking te
promoten.

Investeringsagenda Arnhem Nijmegen maakt projecten mogelijk
Met de provincie Gelderland, gemeente Arnhem en regiogemeenten hebben we een Investeringsagenda Arnhem
Nijmegen opgesteld, waarbij in de regel 50% wordt bijgedragen in de kosten van de projecten. Nijmegen kon
daarmee onder meer Green Capital organiseren, onderzoeken voor uitbreiding warmtenet en het seismisch
onderzoek naar geothermie financieren. Daarnaast zijn de volgende resultaten behaald.


                                                                                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

     -   Vaststelling Routekaart Energietransitie en start van de Regionale Energie- Strategie (RES)
     -   Gezamenlijke aanbesteding wagenpark, met ambitie te groeien naar 100 % duurzaam.
     -   Informatietechnologie Slimme Waalkade Nijmegen
     -   Voorbereiding Duurzame OV aanbesteding Rijn Waal 2022, met als doel maximaal elektrisch busvervoer.
     -   Weg met de Wegwerpeconomie met HAN en WUR wordt voor drie bedrijventerreinen in Nijmegen (TPN-
         West), De Liemers en Arnhem, een gezamenlijke stofstromen analyse uitgewerkt. .
     -   e Turn financiering versnellen verduurzamen bestaande woningen, door de eigenaar/bewoner (een deel)
         van het blote eigendom van de woning verkocht om de woning te verduurzamen
     -   Mobiliteitsregisseur voor (duurzame) mobiliteit en bereikbaarheid
     -   Ebike to work, mobiliteitsoplossing door de inzet van E-bikes.

Duurzaamheidsprestaties van gebouwen nemen toe
In de Waalsprong en andere stedelijke ontwikkelingen nemen de duurzaamheidsprestaties van de gebouwen nog
steeds toe. Hoogtepunten dit jaar waren onder meer de vijf volledig massief houten woningen die in particulier
opdrachtgeverschap in het plangebied Plant je Vlag in de Vossenpels gerealiseerd werden en de inschrijving voor
het winkelcentrum Hof van Holland. Het winnende ontwerp van AM en VAN Wonen voorziet in het eerste volledig
energie-neutrale winkelcentrum in Nederland. Voor de toekomstige bewoners wordt duurzame mobiliteit
georganiseerd. Alle bewoners krijgen een mobiliteitsabonnement van We Drive Solar. Daarmee kunnen ze
de elektrische deel-auto’s en -fietsen in de wijk huren. Naar verwachting zal het auto-bezit daardoor lager zijn; de
bewonersparkeergarage wordt dan ook schaalbaar aangelegd en kan verkleind worden, wat het woonklimaat
verbetert.


Geleerde lessen
Geleerde lessen Green Capital
Natuurlijk heeft het Green Capital jaar ook kritiek opgeleverd. Volgens sommigen was het te duur of niet duurzaam
genoeg en we hebben niet genoeg mensen bereikt. In eerste instantie moest Nijmegen dit jaar een duurzaam
voorbeeld zijn voor andere middelgrote Europese steden. In tweede instantie moest dit jaar leiden tot
bewustwording op alle duurzaamheidsthema’s. In derde instantie moest dit jaar de verduurzaming van Nijmegen
versnellen. Op alle drie deze doelen is aantoonbaar resultaat gehaald en tegelijkertijd bevat de kritiek belangrijke
lessen en waarschuwingen.
Nog niet iedereen is overtuigd van de noodzaak van het verder verduurzamen van de stad. Op heel veel vlakken
staan we nog maar aan het begin van daadwerkelijke stappen naar een duurzame toekomst en kunnen we nog
niet in praktijk laten zien hoe de duurzame stad in de toekomst werkt. Er is een begrijpelijke vrees voor de
(on)betaalbaarheid van de duurzame transities of een groene tweedeling. Dit alles blijft onze inspanning vergen,
samen met de stad.


Transitie energie en grondstoffen is geen lineair proces
Realisatie aardgasloze wijken en warmtenet
Het ’bottum-up’ proces is een proces van lange adem en maatwerk.Vertrouwen is noodzakelijk in dit proces. De
uitdaging is om ook minder betrokken bewoners hierbij te betrekken.
Bij het laten realiseren van een warmtenet is het financieringsvraagstuk moeilijk in te vullen. Een warmtenet kan
alleen aangelegd worden bij een bepaalde robuuste clustering van de afname. Daarnaast spelen aspecten als
betaalbaarheid, keuzevrijheid en verduurzaming een rol. Nijmegen blijft zich inspannen om te zoeken naar zo
optimaal mogelijke oplossingen en blijft ook samen met andere gemeenten landelijk aandacht vragen voor
bijvoorbeeld slimme financieringsmogelijkheden om de transitie betaalbaar te houden.

Steeds meer mogelijkheden voor duurzaam bouwen
De prestaties op het gebied van duurzaam bouwen nemen steeds meer toe, er is technisch en financieel steeds
meer mogelijk, de marktvraag wordt groter en ontwikkelaars bieden ook meer diverse concepten aan. De
standaard ambities die Nijmegen op dit gebied stelt beginnen inmiddels gangbaar te worden. Er is vraag naar meer
mogelijkheden voor experimenten en nieuwe concepten.

38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018


Circulaire economie is zaak van lange adem
Vallen, opstaan en opnieuw beginnen hoort bij zo’n ingrijpend maatschappelijk proces als de transitie naar de
toekomstbestendige, circulaire economie. Lang niet alle projecten halen de eindstreep. Daar zijn vele oorzaken
voor. Een van de struikelblokken blijkt regelmatig de regelgeving van de overheid (Europese Unie, rijk,provincie,
gemeenten) te zijn. ‘Governance’ is ook zo’n struikelblok: overheden hebben bijvoorbeeld moeite met te bepalen
wie (welke afdeling, bestuurslaag) waarvoor verantwoordelijkheid neemt. De regio heeft gezocht naar de meest
effectieve bijdrage en rol van kennisinstellingen en verbindende organisaties.
Leerervaringen in de openbare ruimte laten zien dat de materie nieuw is voor zowel de aanbestedende
partijen als de marktpartijen. Circulariteit als uitgangspunt is lastig, want het ontbreekt nog aan kennis en
toetsingsinstrumenten (KOMO keur of andere certificaten). Het ontbreekt daarnaast aan kennis om effecten van
aanbestedingen te meten en te beoordelen. Tevens is er nog geen zekerheid over de levensduur. Een voorbeeld is
de recente aanbesteding van abri’s, een ander verdienmodel (leasen) bleek nog niet mogelijk.


Nog meer bewoners betrekken bij Operatie Steenbreek
We hebben geleerd dat ontzorgen door het ophalen van de tegels, ideeën geven voor een groene makkelijk te
onderhouden tuin en gratis plantjes uitdelen goed werkt. Dit werken we verder uit in 2019 en geven zelf het
goede voorbeeld aan bewoners door o.a. het Maasplein en Danielsplein te vergroenen.


Power2Nijmegen moet nog meer focus leggen op verduurzamen bedrijven(terreinen)
In een kort tijdsbestek ontpoppen zich steeds meer veelbelovende bewonersinitiatieven op het gebied van
energiebesparing, -opwekking en -opslag. Voor Power2Nijmegen is het zoeken welke weg we hierin gaan
bewandelen om al deze verschillende initiatieven passende ondersteuning te bieden. Daarnaast is het belangrijk
dat Power2Nijmegen nog meer de focus legt op het verduurzamen van bedrijven en bedrijventerreinen, omdat
hier nog veel kansen liggen.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Duurzaamheid zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                    bedragen x € 1 mln
Duurzaamheid                                           Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                wijziging

Saldo van lasten en baten
Geluid, lucht en Bodem                                               2,0              1,9             0,0 V
Klimaat & Energie                                                    2,7              2,9             0,2 N
Groen, natuur en woonomgeving                                        2,3              2,3             0,0 N
Milieubeheer bedrijven                                               1,6              1,2             0,4 V
                                                                     8,7              8,3             0,3 V
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Duurzaamheid geven we per saldo € 8,3 miljoen uit. Het grootste deel hiervan (€ 2,9 miljoen)
gaat naar het product Klimaat en Energie.

Ten opzichte van de begroting is er € 0,3 miljoen (3,4%) minder uitgegeven. Dit voordeel laat zich met name
verklaren door een positief resultaat op het product Milieubeheer bedrijven: betreffende de vaststelling van de
jaarrekening 2017 van de omgevingsdienst (ODRN). Zoals al in de Nota Slotwijziging gemeld heeft er in 2018 een

                                                                                                                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

positieve afrekening van de ODRN over 2017 plaatsgevonden. Deze melding heeft bij de Nota Slotwijziging niet
direct geleid tot aanpassing van de begroting van het programma Duurzaamheid. Dit vanwege uw besluit
(Raadsvoorstel Actualisatie begroting Green Capital) om vanwege de dynamiek van Green Capital in 2018 te sturen
op een
uiteindelijk nulsaldo van baten en lasten op het programma Duurzaamheid.

Conform de lijn die is afgesproken met uw raad leggen we medio 2019 een inhoudelijke en financiële
verantwoording af over Green Capital 2018 door middel van een separaat raadsvoorstel.


Begrotingswijzigingen
Duurzaamheid
bedragen x € 1 mln                                       Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten   Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                       0,8    9,5   8,7 N

 Wijzigingen                                                                                    1,3    1,3   0,0 V
  BW-01592 Slotwijziging 2017 meldingen                 Raad     20 dec '17     113/2017        1,0    1,0   0,0 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                        Raad     20 dec '17     113/2017        0,5    0,5   0,0 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                    Raad     26 sep '18     57/2018         0,1    0,1   0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                Raad     26 sep '18     57/2018         0,0   -0,4   0,4 V
  BW-01638 Aanpassen budgetten programma duurzaamheid   Raad     10 okt '18     61/2018         0,0    0,3   0,3 N
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                  Raad     19 dec '18     94/2018         0,0    0,0   0,0 N
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                        Raad     19 dec '18     94/2018        -0,3   -0,3   0,0 V

Totaal Duurzaamheid                                                                             2,1   10,8   8,7 N




40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


Economie en Werk
Maatschappelijk effect
Het programma Economie en Werk heeft drie belangrijke pijlers: het bevorderen aan economische innovatie, de
ontwikkeling van een krachtige binnenstad en het bevorderen van arbeidsparticipatie. Na een jarenlange periode
van crisis en laagconjunctuur, is de economie in Nijmegen groeiend. In bepaalde sectoren is nu zelfs sprake van
krapte; ook op de arbeidsmarkt. Om als stad maximaal te kunnen profiteren van deze groei, zetten we nog steviger
in om ondernemers nog beter te kunnen laten ondernemen. Bijvoorbeeld door te werken aan de aansluiting van
het onderwijs op de arbeidsmarkt. Maar ook door Nijmegen steviger te profileren op waar we sterk in zijn,
namelijk Health en High Tech. Met een bruisende binnenstad en een rijke cultureel aanbod kunnen we onze
inwoners, bezoekers en ondernemers een fantastische omgeving bieden


Belangrijkste resultaten
We investeren in economische veerkracht en doen dit in regionaal verband
In het coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken te investeren in de economische veerkracht van onze stad. Dat is
goed voor onze ondernemers, onze economie en de banenontwikkeling in de stad. Om richting te geven aan de
economische koers van onze stad zijn we in 2018 gestart met het opstellen van een economische visie. Met
ondernemers en andere partners zijn gesprekken gevoerd, in werkbezoeken is input opgehaald en met de
gemeenteraad heeft een gedachtewisseling plaatsgevonden over de inhoud en het proces voor een economische
visie.

Al in 2016 heeft de gemeente Nijmegen, in samenwerking met de gemeente Arnhem en de provincie Gelderland,
een bestuursakkoord gesloten waarin voor de komende 10 jaar afspraken zijn gemaakt over regionale
investeringen om de ruimtelijk-economische ontwikkeling te versterken. Er zijn gezamenlijke ambities en goed
gekozen programmalijnen geformuleerd, gericht op onze sterke punten: economische ontwikkeling en innovatie
op de terreinen Health, Energy & High Tech en de betreffende campuslocaties, de bruisende binnensteden van
Arnhem en Nijmegen en slimme duurzaamheid. In de periode 2016-2018 is in totaal ruim € 191 miljoen
geïnvesteerd, zowel door de regionale overheden als door bedrijven en instellingen.


Clusters Health & High Tech als economische motor van Nijmegen en regio
In de periode 2013-2018 zien we op en rond de campuslocaties een groei van 2500 banen en 96 nieuwe
bedrijfsvestigingen. We zetten in op een integrale en meerjarige aanpak van alle betrokken partners, waarmee we
de clusters Health & High Tech blijvend versterken als economische motor van Nijmegen en regio. In 2017-2018
hebben we samen met onze partners het plan van aanpak 'Versterken economische kracht Health & High Tech'
opgesteld en zijn we gestart met de uitvoering. Dit plan bouwt voort op de acties die we in de afgelopen periode
met de Economische Innovatie Agenda 2020 en de Investeringsagenda Stedelijk Netwerk Arnhem-Nijmegen
hebben ingezet. In 2018 zijn de vijf economische speerpunten benoemd binnen de clusters Health & High Tech:
Drug Discovery & Development, Healthy Brains, Digital Health, RF Technology en Chip Integration. Ook is de
realisatie van het Chip Integration Technology Centre voorbereid, is een start gemaakt met de ruimtelijk-
economische ontwikkelstrategie van de Campus Nijmegen en hebben we samen met onze partners gewerkt aan
een start-up en scale-up landschap op het gebied van Health & High High Tech, onder andere via Briskr, Mercator
Launch, Rockstart en StartUp Nijmegen.


Verbeterde dienstverlening aan bedrijven
De accountmanagers hebben in 2018 veelvuldig (pro)actief contact met bedrijven gehad en zijn er veel
werkbezoeken afgelegd. Ook via het Ondernemerspunt hebben ondernemers ons goed weten te vinden.
In 2018 is besloten het team van accountmanagers structureel uit te gaan breiden. Hiervoor is een plan van aanpak
opgesteld, waarmee we inzetten op versterking van de samenwerking met het Ondernemerspunt, het
accountmanagement en de marketing van Nijmegen.


                                                                                                                41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Toenemend belang logistiek en havens
We werken samen met het Logistiek expertisecentrum regio Nijmegen aan de uitvoering van concrete projecten
voor ondernemers, onderwijs en overheid. Bedrijventerreinen Westkanaaldijk (TPN-West) en de Noord- en
Oostkanaalhavens vormen een grote multifunctionele binnenhaven. Ook in 2018 zetten we in op het stimuleren
van watergebonden bedrijvigheid in de havens. Dit is één van de leidende thema’s in de op te stellen gebiedsvisie
voor TPN-West. In 2018 is door de bedrijvenvereniging besloten een onderzoek te starten om de havens beter op
de kaart te zetten. Samen werken we er aan om havens beter zichtbaar maken, binnen en buiten de gemeente.
Een duurzame herontwikkeling met aandacht voor logistiek, energie, innovatie en werkgelegenheid staat daarbij
voorop. Daarnaast gaat de ontwikkeling van de Railterminal Gelderland - gestart in 2018- voor een flinke
logistieke impuls zorgen. Door de aanleg van de railterminal kunnen bedrijven straks kiezen om hun producten te
vervoeren over de A15, de Waal of de Betuweroute. De combinatie van de drie modaliteiten weg, water en spoor
maakt de provincie Gelderland aantrekkelijk voor logistieke bedrijven.


Circulaire economie
De regio Arnhem - Nijmegen is in 2018 uitgeroepen tot de beste circulaire regio van Nederland. We hebben de
bedrijventerreinen Noord- en Oostkanaalhavens en Westkanaaldijk (TPN-West) geselecteerd als werklocatie voor
het project ‘Weg met de wegwerpeconomie’. Het doel is een praktische aanpak te ontwikkelen voor toepassing
van circulaire principes door bedrijven en hergebruik van grondstofstromen in het gebied. In nauwe afstemming
met het programma Duurzaamheid werken we aan de regionale versnelling van de circulaire economie.


Vrijetijdseconomie in de lift
Ook in 2018 is de vrijetijdseconomie een groeimarkt en daarom belangrijk voor de aantrekkelijkheid,
werkgelegenheid en de bestedingen in onze stad. We benutten kansen, onder andere door de samenwerking met
partners als RBT-KAN, Huis voor de Binnenstad en kennisinstellingen. De lage waterstand in met name Rijn en
Donau leverde ons dit jaar 157 meer cruiseschepen op dan in 2017. Deze schepen strandden letterlijk in Nijmegen.
In totaal waren er nu 90.263 passagiers! Steeds meer mensen overnachtten in Nijmegen. De afgelopen 10 jaar is
het aantal hotelbedden toegenomen met 560 bedden en 270 hotelkamers. De afgelopen 10 jaar is het aantal
overnachtingen gegroeid met 78%.


Binnenstad&Winkelstructuur in verandering
De winkelleegstand zit op een acceptabel niveau. In 2018 zien we dat veel leegstaande panden een nieuwe
bestemming hebben gekregen. Zo is het voormalige V&D-pand gevuld met nieuwe retailformules en een bijzonder
horecaconcept. Ook in de ringstraten zijn leegstaande panden ingevuld met unieke concepten. Functies als horeca,
evenementen en cultuur, die er voor zorgen dat het verblijf voor de bezoeker aangenamer wordt, nemen in de
Binnenstad aan belang toe. We zetten in op het veranderingsproces dat gaande is en faciliteren dit. Buiten het
stadscentrum kennen we een fijnmazig netwerk van buurt- en wijkwinkelcentra, zoals Dukenburg en Nijmegen-
West. Nieuwe winkelontwikkelingen zijn er in Nijmegen-Noord met het Hof van Holland. Het
bestemmingsplantraject voor de invulling van de locatie Ressen met een grote bouwmarkt is opgestart.

Meer banen, bedrijfsvestigingen en werklocaties
De aantrekkende economie zorgt voor veel positief nieuws. De werkgelegenheid is toegenomen met 3,1%. Dit
betekent ruim 3000 banen erbij! Een flinke groeispurt na een vlakke ontwikkeling sinds 2013. Voor het eerst sinds
2011 telt Nijmegen weer meer dan 100.000 banen. De groei aan banen in 2018 is vooral te danken aan de zakelijke
dienstverlening, de gezondheidszorg en de industrie. Maar eigenlijk valt het meest op dat de groei breed gedragen
wordt. We zien ook een groei in het aantal vestigingen van bedrijven en instellingen in de stad. Van 2017 op 2018
groeit dit van 14575. naar 15550. (+ 870 vestigingen). De grote groei van met name de groep zzp-ers weerspiegelt
de specialisaties van de Nijmeegse beroepsbevolking.

Ook is er veel gebouwd en geïnvesteerd in 2018. Nieuwe bedrijven vestigen zich en bestaande bedrijven
investeren weer. In 2018 verkochten we 5,3 ha bedrijventerrein en was er sprake van een flinke dynamiek op de


42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

kantorenmarkt. De Nijmeegse kantorenmarkt is zich daarmee voor het tweede jaar op rij sterk aan herstellen. Dit
is terug te zien in de leegstandscijfers: de leegstand in de kantorenmarkt is fors afgenomen van 11,3% naar 7,2 %
per 1 januari 2019. Het beschikbare kantorenaanbod bedraagt begin 2019 48.000 m2 wat een daling betekent van
25 % ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het herstel van de markt leidt tot een krapper aanbod in het
centrum van Nijmegen.

Hogere uitstroom naar werk
In 2018 is een volledige uitstroom naar werk gerealiseerd voor 930 personen. Dit is meer dan we hadden
verwacht, ook als we de extra verwachte uitstroom als gevolg van de uitvoering van het Masterplan terugdringen
bijstandstekort meerekenen. Daarnaast plaatste WerkBedrijf 784 Nijmegenaren met een bijstandsuitkering op
parttime werk. De hogere uitstroom is het gevolg van een aantrekkende economie en de actieve inzet van
WerkBedrijf.

In 2018 is 178 keren een loonkostensubsidie ingezet en daarnaast is er ingezet op intensieve persoonlijke
begeleiding van kandidaten. Er zijn gerichte arrangementen met werkgevers in de regio afgesloten. Er is
jobcoaching ingezet, er zijn sollicitatietrainingen uitgevoerd en er is extra ingezet op het plaatsen van mensen met
een beperking, het plaatsen van statushouders (118 plaatsingen op betaald werk in 2018 en 39 plaatsingen op een
opleiding met studiefinanciering) en het begeleiden van jongeren naar school of werk.

In 2018 zijn daarnaast 290 Nijmegenaren actief geweest op een plek in de arbeidsmatige dagbesteding. Eind 2018
hadden 1.017 Nijmegenaren een SW-dienstverband bij WerkBedrijf. De toegevoegde waarde per SW-medewerker
was in 2018 € 7.291. Dit laatste is lager dan de oorspronkelijke doelstelling en hoger dan het resultaat in 2017 (€
7.127).

Start van de ontwikkeling van het regionaal strategisch arbeidsmarktplan
In 2018 hebben we een start gemaakt met het ontwikkelen van een regionaal strategisch arbeidsmarktbeleid. Dit
uiteraard in nauwe afstemming met het proces om te komen tot de Nijmeegse economische visie. Een extern
bureau heeft een onderzoek uitgevoerd naar de arbeidsmarkt in de regio Rijk van Nijmegen. Het onderzoek geeft
aan waar kansen liggen en het biedt handelingsperspectieven, die vervolgens dienen als input om te komen tot
een regionaal arbeidsmarktbeleid en een concrete human capital aanpak die in 2019 worden opgesteld.
Belangrijkste doelen zijn een betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt, meer (passende) banen en een
effectieve arbeidsbemiddeling door met name UWV en WerkBedrijf.


Geleerde lessen
Situatie op de arbeidsmarkt voor werkzoekenden
Gezien de huidige economische situatie zijn meer mensen aan het werk en zijn werkzoekenden die relatief
eenvoudig aan het werk kunnen komen uitgestroomd. Dit betekent dat extra aandacht, inzet en begeleiding moet
worden geleverd door de kandidaten en ook het UWV en WerkBedrijf om een passende plek te vinden. Dit wordt
versterkt door ontwikkelingen in de afgelopen jaren (geen instroom SW, minder instroom in Wajong, verhoging
AOW-leeftijd, afbouw gesubsidieerde arbeid, toestroom statushouders etc.), wat ertoe leidt dat de huidige
bijstandspopulatie relatief kwetsbaar is. Dat betekent dat creatiever met de mogelijkheden en instrumenten moet
worden omgegaan. Maatwerk is het uitgangspunt, en waar nodig zetten we extra in om een bepaalde doelgroep
verder te helpen, zoals dat de afgelopen 2 jaren succesvol is gebleken bij bijvoorbeeld de statushoudersaanpak en
bij de jongeren.

Om mensen duurzaam aan het werk te helpen is focus op totale arbeidsmarkt noodzakelijk
We hebben geleerd dat om mensen duurzaam aan het werk te helpen enkel inzoomen op de ingezette
instrumenten door WerkBedrijf onvoldoende is. De arbeidsmarkt in de regio wordt bepaald door werkgevers,
onderwijsinstellingen en de mensen die er wonen. We hebben een mismatch geconstateerd op de arbeidsmarkt.
Er zitten te veel mensen thuis die willen werken en er zijn te veel bedrijven die niet aan goed personeel komen.
We komen daarom met een plan voor opleiding en duurzame arbeidsrelaties. In 2019 geven we hier concreet
gevolg aan door het regionaal strategisch arbeidsmarktplan en human capital aanpak op te stellen en uit te werken


                                                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

in concrete actie. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Niet
alleen voor de doelgroepen van UWV en Werkbedrijf, maar vooral ook in de sectoren waar krapte heerst.
Tenslotte willen we in onze human capital aanpak de ondernemersvraag meer centraal stellen in de zoektocht
naar personeel.


Extra investeren in Health & Hightech
Nijmegen is een centrumstad met een aantal zeer kansrijke economische sectoren, die tot de wereldtop behoren.
Health & Hightech springen hier met de Novio Tech Campus en de Campus Heijendaal met kop en schouders
bovenuit. Ze staan ook centraal in het Bestuursakkoord Stedelijk Netwerk Arnhem-Nijmegen. Onze inzet heeft
geleid tot een multiplier effect en investeringen van partners (bijvoorbeeld in het CITC) en tot meer banen. Maar
er is meer nodig! Het is belangrijk om te blijven investeren in de ontluikende economische potenties van de stad.
Alle ingrediënten voor een succesvolle economische ontwikkeling zijn in Nijmegen aanwezig: een positief
ondernemersklimaat, een hoogopgeleide en relatief jonge beroepsbevolking, hoogwaardige kennislocaties, een
aantrekkelijke woonomgeving, een goed vestigingsklimaat, een cultureel gewaardeerd aanbod en bijzondere
cultuurhistorie. Met het innovatieprofiel voor landsdeel Oost, de MIRT-agenda en het bestuursakkoord voor het
stedelijk netwerk Arnhem Nijmegen hebben we instrumenten in handen om hier voortvarend mee aan de slag te
gaan. In 2018 hebben we geleerd dat het loont om op regionaal niveau nog steviger te investeren in onze Health &
Hightech sector!


Bijdrage verbonden partij
WerkBedrijf is een belangrijk onderdeel van de MGR (Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen).
WerkBedrijf is de taakorganisatie voor het realiseren van doelstellingen op het gebied van arbeidsbemiddeling.

Het WerkBedrijf heeft drie hoofddoelstellingen:
1. Het bemiddelen van mensen met een bijstandsuitkering naar werk;
2. Inzet van mensen op arbeidsmatige dagbesteding;
3. Het bemiddelen en ondersteunen van mensen in de sociale werkvoorziening.

De financiële situatie is in 2018 voor wat betreft de effecten op de MGR niet aanzienlijk gewijzigd. Wij zien wel
wijzigingen aankomen die in de komende jaren invloed kunnen gaan hebben op omvang en daarmee ook mogelijk
financiële effecten kan hebben.




44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018

Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.




Wat heeft het gekost
                                                                                                    bedragen x € 1 mln
Economie en Werk                                       Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                wijziging

Saldo van lasten en baten
Economie                                                             1,9              1,8             0,1 V
Werk                                                                37,5             37,6             0,1 N
                                                                    39,4             39,4             0,0 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Economie en Werk geven we per saldo € 39,4 miljoen uit. Het grootste deel hiervan (€ 37,6
miljoen) gaat naar het product Werk.

Economie
Ten opzichte van de begroting is er € 0,1 miljoen (4%) minder uitgegeven aan het product Economie. Dit positieve
resultaat bestaat uit diverse effecten. De belangrijkste effecten zijn:
     Een voordeel van € 0,1 miljoen op de inkomsten van havens veroorzaakt door de lage waterstand in 2018.
         Hierdoor moesten vooral cruiseschepen langer aanleggen in onze havens.
     Een voordeel op het Ondernemersfonds van € 0,1 miljoen. Er zijn minder aanvragen binnengekomen voor
         projecten en werklocatiemanagement.
     Extra kosten bestaande uit een bijdrage aan de feestverlichting via het Huis van de Binnenstad, de
         subsidie aan RvN@ en kosten voor het opstellen van de economische visie (nadeel € 0,05 miljoen).
     Extra uitgaven voor de Transformatieaanpak Binnenstad waarmee we de achterstand uit 2017
         grotendeels hebben ingelopen (nadeel € 0,05 miljoen).

Werk
Het resultaat op het product Werk over 2018 bedraagt € 124.000 negatief. De voornaamste oorzaken van het
tekort op een rij:
     Voor de SW en Participatie is een lagere indexering ontvangen, dan waarmee eerder is rekening
         gehouden. Het nadeel bedraagt € 300.000.

                                                                                                                         45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

         De kosten voor ID-banen zijn lager uitgevallen dan begroot. Het voordeel bedraagt € 70.000.
         Het meerwerk dat we inkopen bij de MGR viel lager uit. Het voordeel bedraagt € 80.000.
         Bij de Slotwijziging 2018 is een bedrag van € 80.000 overgeheveld voor het regionale project “Matchen op
          werk”. Hiervan is € 50.000 overgehouden. Dit leidt nu tot een voordeel, maar het zijn regionale middelen
          en om deze reden nemen we dit bedrag mee in de aanvraag voor de tweede winstbestemming.


Begrotingswijzigingen
Economie en Werk
bedragen x € 1 mln                                         Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                         5,4   44,9   39,5 N

 Wijzigingen                                                                                      0,8    0,7    0,1 V
  BW-01575 Aanwenden onderbesteding ondernemersfonds      Raad     31 jan '18     002/2018        0,5    0,5    0,0 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                          Raad     20 dec '17     113/2017       -0,0    0,0    0,0 N
  BW-01598 Transformatieaanpak binnenstad                 Raad     15 nov '17     104/2017        0,4    0,4    0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                      Raad     26 sep '18     57/2018        -0,2    0,3    0,5 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen         Raad     26 sep '18     57/2018        -0,0   -0,0    0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                  Raad     26 sep '18     57/2018         0,0   -0,3    0,3 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                    Raad     19 dec '18     94/2018         0,2   -0,0    0,2 V

Totaal Economie en Werk                                                                           6,3   45,7   39,4 N




46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018


Grondbeleid
Maatschappelijk effect
Nijmegen is en blijft een aantrekkelijke stad. Het is de uitdaging om de groei aan de noordzijde op een goede
manier mogelijk te maken en gelijktijdig in de bestaande stad de juiste prioriteiten te stellen. We gaan voor een
levendige en leefbare binnenstad, voor gevarieerde wijken. We voegen nieuwe iconen toe, zoals de ontwikkeling
van Nijmegen CS en het Valkhofkwartier. Het programma Grondbeleid neemt fysiek ruimtelijke projecten in
ontwikkeling en voert deze uit. De beoogde maatschappelijke effecten van het programma grondbeleid zijn:

           Een groter aanbod van woningen voor de doelgroepen die daar het meeste behoefte aan hebben.
            Dit bereiken we door de productie van bouwrijpe grond en de ontwikkeling van stedenbouwkundige
            plannen.

           Het scheppen van fysieke ruimte voor de realisatie van culturele en maatschappelijke voorzieningen,
            scholen, kantoren, bedrijfshuisvesting en andere werkgelegenheidslocaties.

           De realisatie van structuurbepalende, stedelijke ontwikkelingsprojecten, zoals de Waalsprong,
            Parkeergarages, Centraal Station, Valkhofkwartier en Waalfront.



Belangrijkste resultaten
Actualisatie kadernota grondbeleid
In 2018 is de kadernota grondbeleid geactualiseerd en door de gemeenteraad vastgesteld. De kadernota gaat in op
het grondbeleid en de wijze waarop hiermee in Nijmegen wordt omgegaan. Het gaat onder meer om de
voorwaarden waarop wij actief grondbeleid voeren, het instrumentarium dat we hier voor inzetten, maar ook hoe
de sturing en verantwoording is gewaarborgd. De uitvoering van het programma grondbeleid is de kerntaak van
het Ontwikkelingsbedrijf. Hier wordt gewerkt aan projecten met een fysieke dimensie ter uitvoering van het
gemeentelijk beleid. De planexploitaties van deze projecten leggen we ter vaststelling aan de gemeenteraad voor.
In 2018 ging het onder andere om de Oostelijke Waalkade en Molenweg Aldi. In de Voortgangsrapportage Grote
Projecten (VGP) zijn alle planexploitaties opgenomen en wordt verantwoording afgelegd over de behaalde
resultaten. Bovendien zijn in de VGP alle risico's geactualiseerd. De belangrijkste resultaten worden hieronder kort
toegelicht.

Verbetering van het verwachte financiële resultaat
In 2018 werd de ontwikkeling in Nijmegen opnieuw gekenmerkt door een grotere vraag dan aanbod. Nijmegen
blijft sterk groeien en dat zien we terug in oplopende prijzen en wachttijden. De realisatie van grondverkopen is in
2018 achter gebleven bij de verwachting door een langer durende voorbereiding. Over de hele linie merken we dat
de vraag is toegenomen en dat er sprake is van tekorten aan onder andere materieel en personeel. Deze
ontwikkelingen leidden tot een verbetering van het verwachte financiële resultaat met € 8,1 miljoen en een
verlaging van het risicoprofiel met € 16,9 miljoen.

Achterblijvende transacties door gespannen woningmarkt
Op de woningmarkt is sprake van een gespannen situatie. De vraag overtreft het aanbod. Het aantal
nieuwbouwwoningen dat te koop staat, is behoorlijk gedaald. In 2018 zijn ca. 240 kavels verkocht voor
woningbouw in Nijmegen, waarvan ca. 160 in de Waalsprong en ca. 50 in Waalfront. In de bestaande stad is het
aantal transacties voor nieuwbouw erg beperkt geweest (ca. 25). Dit blijft achter bij de verwachting. Een
belangrijke reden hiervoor is de gespannen marktsituatie, maar ook de extra tijd die nodig is gebleken voor overleg
met andere (semi-) overheden. In de Waalsprong zette de stijging niet door vanwege de beperkte beschikbaarheid
van bouwrijpe gebieden. In de eerste weken van 2019 zijn ruim 350 kavels in de Waalsprong verkocht.




                                                                                                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Meer bedrijventerreinen verkocht dan verwacht
In 2018 is 5,25 ha bedrijventerrein verkocht op de locaties Bijsterhuizen en Mercuriuspark. Dit is iets meer dan het
verwachte jaargemiddelde van 4,3 ha. Waar het bedrijventerrein Bijsterhuizen al langer in de belangstelling staat,
was dit voor Mercuriuspark minder het geval wat betreft concrete transacties. De positieve economische
ontwikkeling heeft hier in 2018 aan bijgedragen.

Tenderprocedure Hof van Holland afgerond
In 2018 is de tenderprocedure voor Hof van Holland/fase 1 afgerond met de gunning aan AM/Van Wonen c.s.
Gekozen is voor de ontwikkeling van het functionele én sociale hart van de Waalsprong om te gaan winkelen,
gebruik te maken van voorzieningen, te wonen en te werken. Het gebied van circa zes hectare bestaat uit 11.500
m² aan centrumfuncties en 450 woningen verdeeld over zeven blokken. De 235 koopwoningen en 215
huurwoningen, waarvan 100 sociale huur en 115 vrije sector huurwoningen, liggen verspreid in het gebied. Het
winkelprogramma is grotendeels gelegen aan het centrale plein en richt zich op de dagelijkse boodschappen ook
met lokale producten. Hier wordt het meest duurzame winkelcentrum van Nederland gerealiseerd, dat ook ruimte
biedt aan eigentijdse horeca. Ook is een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd voor de detailhandelsstructuur
in Dukenburg en heeft planontwikkeling plaatsgevonden, bijvoorbeeld in Meijhorst. In 2018 hebben geen
verkopen plaatsgevonden op het terrein van detailhandel.


Geleerde lessen
Aandacht voor jaarlijkse bijstelling woningbouwprogrammering blijft nodig
We zien dat de vraag naar woningen groot is en gezien de stijgende bevolking en het aantal huishoudens voorlopig
nog wel groot zal blijven. Het aanbod is op dit moment in bijna alle segmenten echter klein. In het coalitieakkoord
is afgesproken om de extra opgave van sociale en middeldure huurwoningen te verdelen over de stad, waarvan
50% in de Waalsprong. Hiervoor heeft een bijstelling van de programmering plaatsgevonden in Hof van Holland en
Vossenpels-Noord. Totdat een bijgestelde programmering beschikbaar is, zal jaarlijks in het VGP bekeken worden
of bijstelling van het programma noodzakelijk is.


Overleg met woningbouwcorporaties en marktpartijen
De markt is gespannen en levert veel risico’s in de voortgang van de realisatie. Met de woningcorporaties loopt het
overleg over de realisatie van nieuwbouw sociale huur in de Waalsprong moeizaam. De financiële haalbaarheid
staat onder druk. In 2019 moet dit worden beslecht om voortgang in de realisatie te krijgen. In 2019 zal de
voortgang van de grondproductie opnieuw aandacht vragen, net als de afzet aan marktpartijen.


Strategische analyse nieuwe kavels voor bedrijven gewenst
De uitgifte van bedrijventerreinen is in 2018 (5,25 ha) succesvol verlopen. Dit draagt bij aan de economische
veerkracht van de stad en haar inwoners. De verwachting is dat - gegeven het huidige economische klimaat - de
gehanteerde uitgiftenorm van 4,3 ha per jaar ook in de komende jaren gerealiseerd kan worden. Dit alles onder de
voorwaarde dat over ca. 3-4 jaar ook terreinen op de Grift uitgegeven kunnen worden. Omdat de beschikbare
ruimte voor nieuw te ontwikkelen kavels beperkt is, is een strategische analyse van vraag en aanbod gewenst.


Bijdrage verbonden partij
Ontwikkelingsbedrijf Waalfront (OBW)
OBW heeft tot taak het stadsdeel Waalfront risicodragend te ontwikkelen en te realiseren. In 2018 is een herziene
GREX voor Waalfront opgesteld. Het totale woningbouwprogramma bestaat uit 2.046 woningen. In 2018 is het
onderdeel Handelskade opgeleverd en is het deelgebied Batavia verder in ontwikkeling genomen. Er wordt
gewerkt aan de plannen voor Dijkkwartier Oost en voor Waalkwartier.


Bijsterhuijzen
Deze gemeenschappelijke regeling (GR) heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en
werkgelegenheid in de regio Nijmegen. Ook in 2018 verliep de verkoop van bedrijventerreinen voorspoedig. Het

48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018

merendeel van de terreinen is inmiddels succesvol uitgegeven. De varianten tot opheffing van de GR worden in
beeld gebracht.


Indigo
Indigo BV heeft tot taak het realiseren en exploiteren van de hoofdleiding van het warmtenet. Thans wordt
besproken of Indigo ook het vehikel kan zijn voor de verdere doorkoppeling van het warmtenet naar andere delen
van Nijmegen buiten concessiegebied Waalsprong en Waalfront.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                    bedragen x € 1 mln
Grondbeleid                                            Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                wijziging

Saldo van lasten en baten
Planexploitaties                                                     1,3              1,3             0,0 N
Instrumenten grondbeleid                                             1,9              1,8             0,1 V
                                                                     3,2              3,1             0,1 V
V=voordeel; N=nadeel


Het resultaat van de planexploitaties is hieronder samengevat voor wat betreft de grootste toevoegingen en
onttrekkingen. Het positieve saldo van de herzieningen bedraagt € 8,2 miljoen. In de Zomernota 2018 was nog een
negatief saldo benoemd met een hoogte van per saldo € 5,8 miljoen. De belangrijkste mutaties worden
veroorzaakt door:

Donjon
Met de stichting Donjon is overeenstemming bereikt over de ontbinding van de overeenkomst. De tot nu toe
gemaakte kosten worden afgeboekt en de planexploitatie afgesloten, de herinrichting van het Valkhofpark wordt
opgepakt. Totale afboeking € 1,2 mln.

Onderwijshuisvesting
Door de programmatische aanpassing van deelplan Marie Curiestraat verslechtert het eindresultaat met € 0,5 mln.
Hier bemoeilijkt de hindercirkel voor geluid van de gymzaal de herontwikkeling. Daarnaast leiden verschillende
aanpassingen/ actualisaties van diverse deelplannen tot een resultaatverbetering, per saldo € 0,2 mln.

Waalsprong
In de planexploitatie Waalsprong hebben verschillende aanpassingen plaatsgevonden met als totaal effect een
verbetering van het resultaat met € 8,8 miljoen. Het gaat om aanpassingen in de grex zoals de actualisatie
activering van de kosten van riolering en hemelwaterafvoer in alle woongebieden en bedrijventerreinen en
actualisatie van de grondprijzen. Tevens is in de Waalsprong gekozen voor gebakken klinkers. Bij de zomernota
2018 en de Stadsbegroting 2019 zijn reeds enkele effecten benoemd.

Samenvatting risico’s
Ten opzichte van de Stadsbegroting 2019-2022 is het risico Waalsprong afgenomen tot in totaal € 35,6 miljoen.
Oorzaken zijn onder andere het afronden van meerdere tenders en het uitwerken van verschillende deelplannen.
Het totale risicoprofiel van het programma Grondbeleid is daarmee afgenomen van € 64,3 miljoen naar € 47,4
miljoen


                                                                                                                         49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Begrotingswijzigingen
Grondbeleid
bedragen x € 1 mln                                                    Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                                  114,3   118,2   3,9 N

 Wijzigingen                                                                                                 4,2     3,5   0,7 V
  BW-01595 Strategische gronden ontwikkelingsbedrijf                 Raad      15 nov '17    108/2017       -0,4    -0,4   0,0 V
  BW-01611 Voortgangsrapportage grote projecten ontwikkelingsbedrijf College   07 mrt '18    7/2018          2,2     2,2   0,0 N
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                             Raad      26 sep '18    57/2018         0,0    -0,8   0,8 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                               Raad      19 dec '18    94/2018         0,0     0,1   0,1 N
  BW-01663 Grote projecten Ontwikkelingsbedrijf VGP                  College   00 jan '00    0               2,4     2,4   0,0 V

Totaal Grondbeleid                                                                                         118,5   121,7   3,2 N




50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


Inkomen & Armoedebestrijding
Maatschappelijk effect
We vinden het belangrijk dat de inwoners van Nijmegen een fatsoenlijk bestaan hebben. We zijn er van overtuigd
dat het hebben van werk en inkomen daarbij van groot belang is. Wanneer er sprake is van werkloosheid, armoede
of schuldenproblematiek dan bieden we ondersteuning. Dit kan door middel van het bemiddelen naar werk, het
verstrekken van een uitkering, het bieden van inkomensaanvullende maatregelen of door middel van het bieden
van schulddienstverlening. Ook subsidiëren we organisaties in Nijmegen, zoals de Voedselbank, de Kledingbank,
Leergeld, Bindkracht10 en Humanitas. Zodoende doen we er als gemeente samen met de organisaties in de stad
alles aan om een passende ondersteuning te bieden en schrijnende situaties te voorkomen en te bestrijden. Het
doel is om perspectief te bieden, zodat mensen ongeacht hun armoede-, schulden- en/of werkloosheidssituatie
volwaardig kunnen participeren in de samenleving.


Belangrijkste resultaten
Daling van het aantal bijstandsgerechtigden
Sinds juni 2017 daalt de omvang van ons bijstandsbestand. Ook in 2018 zien we een flinke daling in het aantal
bijstandsgerechtigden in Nijmegen. In januari 2018 hadden we 7.745 uitkeringsgerechtigden (Participatiewet
inclusief IOAW, IOAZ en Bbz), eind december 2018 was dit gedaald tot 7.462. De daling wordt enerzijds
veroorzaakt door een daling van de instroom ten opzichte van 2017 en anderzijds door een toegenomen uitstroom
ten opzichte van 2017. Overigens lijken we aan het eind van 2018, net als in de meeste andere regio's, een lichte
stabilisatie te zien van het aantal mensen dat uitstroomt.

Om de instroom te beperken hebben we ook in 2018 ingezet op een zorgvuldige beoordeling van aanvragen aan
de poort en het voorkomen en beperken van fraude of fouten, door mensen die recht hebben op bijstand
duidelijke informatie te geven over hun rechten en plichten. Verder hebben we aan het einde van de WW periode
voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd. Om uitstroom te bevorderen zijn de instrumenten van WerkBedrijf
ingezet, zoals loonkostensubsidies, om- en bijscholingen, sollicitatietrainingen en jobcoaching. In verband met de
uitvoering van het masterplan terugdringen bijstandstekort is extra inzet gepleegd. Zo is er in het kader van het
project Kansberoepen nog meer werk gemaakt van het afsluiten van arrangementen met werkgevers en is er
specifieke inzet gepleegd voor statushouders, jongeren en mensen met ernstig psychische beperkingen. De
uitstroom naar werk bedroeg eind 2018 46,7% van de totale uitstroom. Er stroomden, naast de parttime
uitstroom, 930 mensen volledig uit de uitkering naar werk.


Volwaardig deelnemen met de nieuwe computerregeling
Vanaf schooljaar 2018-2019 hebben we de computerregeling vernieuwd. Voortaan kunnen alle brugklassers uit
een minimagezin een laptop aanvragen via Stichting Leergeld. We sluiten met de nieuwe regeling aan op de
ontwikkelingen die we in Nijmegen zien op de voortgezet onderwijsscholen met betrekking tot digitalisering. Door
kinderen uit minimagezinnen direct bij de start op het voorgezet onderwijs te voorzien van een goede, degelijke
laptop lopen zij geen achterstand op ten opzichte van andere kinderen en kunnen zij volwaardig deelnemen aan
het onderwijs. Op deze wijze vergroten wij de kansen voor deze jongeren op een goede opleiding en een baan in
de toekomst. Omdat op het primair onderwijs het gebruik van digitale leermiddelen steeds belangrijker wordt, is
er binnen de nieuwe regeling ook ruimte voor het aanvragen van één computer per minimagezin met een kind in
groep 6 op het primair onderwijs.


Snelle en toegankelijke hulp bij financiële problemen
In 2018 zijn we pilots gestart met "de Financieel Expert" achtereenvolgens in de wijken Dukenburg, Nieuw West en
Hatert. Dicht op de STIPS en de Sociaal Wijkteams werken Bureau Schuldhulpverlening, Bindkracht10 en Sterker
samen. Wat centraal staat is dat de klant zo snel en zo passend mogelijk geholpen wordt. De expertfunctie zorgt
voor betere samenwerking tussen partijen in de keten en voor betere vindbaarheid en toegankelijkheid dichtbij
mensen in de wijken. In 2019 wordt de Financieel Expert in de Wijk gerealiseerd in alle wijken.
                                                                                                                51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Onderdeel hiervan is om de herkenning van financiële problematiek bij hulp- en dienstverleners te bevorderen.
Naast het cursusaanbod “financiële hulpverlening/signalering” is er door bureau Schuldhulpverlening voorlichting
gegeven aan professionals en cliëntgroepen. Daarnaast is het Symposium ‘Herkennen, bespreken en verwijzen bij
geldproblemen’ georganiseerd.

We zien dat de financiële crisis weliswaar achter de rug is, maar dat veel mensen nog steeds in financiële
problemen verkeren. Dit levert in veel gevallen stress op en werkt problematiek op andere leefgebieden in de
hand. Ook daarom is het van belang de problematiek integraal op te pakken en we zijn blij dat we in 2018, ondanks
grote financiële tekorten op het sociaal domein, extra inzet hebben kunnen plegen voor het vroegtijdig en effectief
aanpakken van schuldenproblematiek.

Preventieve en effectieve schulddienstverlening
Het vroegsignaleringsproject “Op de Rit “ is in 2018 gecontinueerd. Het vroegtijdig herkennen van huishoudens
met betalingsachterstanden maakt de aanpak vaak makkelijker en de impact voor de schuldenaar blijft beperkt.
Hiervoor zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met NUON, Vitens, VGZ, CZ, en zes woningbouwcorporaties over
het uitwisselen van betaalsignalen. Bij inwoners met betalingsachterstand zoekt een medewerker van bureau
schuldhulpverlening contact en biedt ondersteuning indien dat nodig is. Gedurende de periode van 1 januari 2018
tot 1 januari 2019 zijn er in totaal 1.284 matches geweest. In 468 gevallen is het gelukt om in contact te komen
met de klant. In 243 gevallen heeft dit geleid tot verdere ondersteuning / dienstverlening.

Bij Bindkracht10 zijn in 2018 335 nieuwe stabilisatietrajecten ingezet, 1.343 Voorzieningenchecks gedaan, 231
trajecten bij de Papierwinkel en 45 nieuwe coachingstrajecten in het kader van het project F!X budgetbeheer. Bij
Bureau Schuldhulpverlening zijn in 2018 456 aanvragen ingediend, 347 persoonlijke leningen verstrekt, 288
geslaagde trajecten gestart, 10 budgettrainingen en zijn er 98 klanten die F!X budgetbeheer hebben.

Ten slotte worden veel mensen met financiële problemen geholpen door bewindvoerders, begeleiders van
zorginstellingen, vrijwilligers, het FIBON, Sterker (166 trajecten thuisadministratie), Humanitas (65 aanmeldingen
in 2018) of Schuldwegwijzer. Speciaal voor jongeren zijn er in 2018 aan 22 klassen in het VMBO lessen verzorgd
door MoneyWays. Door bureau Schuldhulpverlening zijn 18 gastlessen gegeven bij de Han, ROC en Universiteit en
is er het spreekuur bij het ROC en het jongerenloket geweest, waar 78 jongeren gebruik van hebben gemaakt.


De Meedoenregeling: participatie van volwassenen door sport, cultuur en educatie
Het doel van onze inzet op armoedebestrijding is dat iedereen maximaal kan participeren in de samenleving. Na
verschillende perioden van één jaar voeren we de meedoenregeling vanaf 2018 structureel in. Door middel van de
meedoenregeling was het mogelijk voor mensen met een laag inkomen een bijdrage van maximaal € 150 te
ontvangen om te sporten, een cursus te volgen of een culturele activiteit te doen. Ongeveer 2.500 personen in
Nijmegen hebben gebruik gemaakt van de Meedoenregeling in 2018. Meer dan honderd verschillende aanbieders
hebben hiervoor een speciaal aanbod gedaan. Komend jaar willen we de regeling verder doorontwikkelen en het
gebruik vergroten. We hebben in 2018 een aanbesteding doorlopen en een aanbieder gecontracteerd die deze
doorontwikkeling voor ons per 1 januari 2019 doorvoert. De Meedoenregeling wordt voortaan digitaal
aangeboden en mensen kunnen online hun mogelijkheden en verbruik inzien. Met behulp van een QR-code
kunnen ze hun aanbod verzilveren bij verschillende aanbieders in de stad.


Meer mensen actief, meer mensen in beweging
Bij het vaststellen van het Masterplan terugdringen bijstandstekort hebben we de ambitie uitgesproken om, naast
de extra inzet op re-integratie naar regulier betaald werk teneinde het BUIG-tekort te reduceren, ook
bijstandsgerechtigden waarvan de inschatting is dat regulier werk niet haalbaar is te ondersteunen om
maatschappelijk actief te worden of te blijven. We hebben tijdelijk 2 participatiecoaches aangesteld om met
bijstandsgerechtigden met een afstand tot de arbeidsmarkt te zoeken naar mogelijkheden om te participeren,
bijvoorbeeld door middel van vrijwilligerswerk. In 2018 heeft dat geleid tot 99 matches richting vrijwilligerswerk.

52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018

Het leidt doorgaans niet tot uitstroom uit de bijstand, in elk geval niet op de korte termijn, maar het draagt wel bij
aan activering en participatie en daarmee aan het welzijn van het individu en het gezin.


Experimenteren met de Participatiewet
We zijn in 2017 begonnen met een proef met de bijstand. Deelnemers mogen meer bijverdienen, en krijgen meer
keuzevrijheid bij het vinden van werk. Eén groep wordt helemaal losgelaten, een andere krijgt intensieve
begeleiding, gericht op wat de mensen zelf nodig denken te hebben. Door middel van een wetenschappelijk
onderzoek kijken we of er effecten zijn op de mate waarin mensen uitstromen naar werk (ook in deeltijd of
ondernemerschap), op het gebied van participatie (zoals vrijwilligerswerk), gezondheid (doktersbezoek, stress),
welzijn, schulden en nog veel meer. Door het analyseren van deze proef hopen we op de langere termijn beter
beleid te kunnen maken en meer mensen uit te laten stromen uit de bijstand.


Geleerde lessen
Inzet op activering is belangrijk
Als gevolg van keuzes die het afgelopen decennium genomen zijn, hebben we minder persoonlijk klantcontact en
zetten we met name in op de doelgroep waarvoor regulier betaald werk op de korte termijn het meest kansrijk is.
Overschrijding van BUIG-budgetten is echter niet het belangrijkste probleem aan werkloosheid. Werkloosheid kan
leiden tot minder welzijn, tot schulden, tot eenzaamheid en tot gezondheidsproblemen. Om de totale
transformatie op het sociaal domein tot een succes te maken is activering in de breedste zin van het woord
noodzakelijk. Ook het afgelopen jaar hebben we daarom geprobeerd interventies zoveel mogelijk in te zetten om
maatschappelijke participatie te realiseren. Of het nu gaat om de ondersteuning bij (dreigende) schuldensituaties
of om de focus in ons armoedebeleid. Mooie voorbeelden zijn de doorontwikkeling van de Meedoenregeling, de
positionering van Financieel Experts in de wijken en de inzet van Participatiecoaches voor bijstandsgerechtigden
met een grotere afstand tot de reguliere arbeidsmarkt.


Werk moet lonen
De armoede neemt af, maar dat geldt niet voor de langdurige armoede (> 3 jaren op sociaal minimum). Ook de
samenstelling van de groep mensen die leeft in armoede verandert. Zo constateren we dat er meer werkenden zijn
die moeite hebben om rond te komen. Het gaat niet alleen om kleine zelfstandigen, maar ook om mensen met een
regulier arbeidscontract. Ook constateren we dat mensen als zij (meer) gaan werken hun recht op bepaalde
voorzieningen verliezen waardoor het financieel gezien niet loont om te gaan werken. We noemen dit de
armoedeval. We zoeken naar verdere mogelijkheden om werk lonend te laten zijn en mensen die gaan werken te
blijven ondersteunen. Ook zetten we in op het signaleren, bespreekbaar maken en effectief aanpakken van
onzichtbare armoede. Ten slotte is het belangrijk dat onze dienstverlening laagdrempelig en toegankelijk is voor
alle doelgroepen, zodat mensen de mogelijkheden kennen en benutten die hen verder kunnen helpen.


Complexe samenleving leidt tot schuldensituaties
We dienen onze ondersteuning bij financiële problematiek of bij dreigende financiële problematiek zo
laagdrempelig mogelijk aan te bieden. Bij voorkeur voorkomen we financiële problemen, bijvoorbeeld door goede
voorlichting te verstrekken. Als zich dan toch een schuld voordoet, is het zaak om er vroegtijdig bij te zijn, de
problematiek te signaleren (het project Vroegsignalering leidt er onder andere toe dat we een nieuwe doelgroep
bereiken), bespreekbaar te maken en effectief aan te pakken. Schuldensituaties leiden immers niet alleen tot een
(te) laag besteedbaar inkomen, maar in veel gevallen ook tot stress, gezondheidsklachten, werkloosheid en/of
eenzaamheid.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Inkomen & Armoedebestrijding zijn geen verbonden partijen van toepassing.




                                                                                                                    53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


                                                                   Realisatie       Doelstelling Realisatie 2018
               Indicatoren                   Doelstelling 2017       2017              2018


Beperken groei aantal                                +                  +                +               +
bijstandsgerechtigden
Tekortkomingen in rechtmatigheid                    1%                 1%               1%               1%
uitkeringsverstrekking
Bereikte huishoudens met een laag                  80%                92%              80%              99%
inkomen
Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening            1.200             1.199             1.200            1.519
Toelichting
Beperken groei aantal bijstandsgerechtigden
Ook in 2018 is ons bijstandsbestand gedaald. Van 7.104 bijstandsdossiers naar 6.867 (aantallen exclusief IOAZ,
IOAW en Bbz). Ook dit jaar werd daling met name veroorzaakt door uitstroom naar werk. Het doel om het beter te
doen dan het landelijk gemiddelde hebben we niet bereikt.

Tekortkomingen in rechtmatigheid uitkeringsverstrekking
We beschikken ten tijde van schrijven nog niet over een verklaring van de accountant over verantwoordingsjaar
2018. De accountant heeft onlangs wel de interim-controle uitgevoerd waarbij geen zaken naar voren zijn
gekomen die aanleiding geven om uit te gaan van overschrijding van de toegestane 1% foutmarge.

Percentage bereikte huishoudens met een laag inkomen

       Aantal unieke personen per inkomensvoorziening                       2015       2016     2017          2018
Cultuurbijdrage Stichting Leergeld                                          1.104     1.256    1.556      460
Sportbijdrage Stichting Leergeld                                            1.864     2.008    2.110      1.751
Ouderbijdrage Stichting Leergeld                                            1.774     2.047    2.103      2.079
Totaal aantal unieke kinderen Stichting Leergeld                            2.858     2.980    3.239      3.188
Individuele Inkomenstoeslag                                                 4.003     3.350    4.202      4.626
Individuele Studietoeslag                                                     22         56    100        152
Unieke personen met overige bijzondere bijstand                             6.380     6.319    6.752      7.364
Unieke deelnemers CAZ                                                       9.279    10.653    11.125     11.422
Totaal aantal unieke volwassenen met inkomensvoorziening                13.136       14.145    15.106     15.177
Totaal aantal unieke personen met inkomensvoorziening                   15.994       17.125    18.345     18.365
Aantal inwoners met inkomen tot 110%                                    19.600       20.000    20.000     18.600
Bereikte unieke personen als % 110% bijstandsnorm                            82%        86%    92%        99%
Let op: Bij het lezen van het percentage bereikte unieke personen als percentage van 110% van de bijstandsnorm
moet men rekening houden dat niet alle regelingen tot 110% gaan. Zo gelden bij de regelingen vanuit het
Kinderfonds 120% en 130% en bij de CAZ 130%.

In 2018 hebben we 99% van de huishoudens met een laag inkomen tot 110% van de bijstandsnorm bereikt. Het
CBS is inmiddels overgestapt op een andere werkwijze, het Integraal Inkomens en Vermogens Onderzoek. Omdat


54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                                                               Stadsrekening 2018

in dit onderzoek bepaalde inkomens beter in beeld zijn dan in eerdere onderzoeken is het aantal mensen en
huishoudens met een inkomen tot 110% van het sociaal minimum in heel Nederland, en ook in Nijmegen, lager
ingeschat. Ook zijn de cijfers actueler geworden. Het meest recente cijfer (2017) voor Nijmegen met een inkomen
tot 110% is 18.600. Dit is geen daling van het aantal mensen met een laag inkomen maar wordt veroorzaakt door
verbetering van de techniek. We zien daarnaast, zoals verwacht, dat net als vorig jaar het aantal mensen dat
gebruik maakt van de regelingen nog steeds toeneemt.

Naast de mogelijkheden voor inkomensondersteuning via de bijzondere bijstand bereiken we een groot aantal
mensen middels de subsidies die we verstrekken aan de Voedselbank en de Kledingbank en de kwijtschelding van
de gemeentelijke belastingen en heffingen.

Tot slot wijst de Formulierenbrigade van het Inter-lokaal op een pro-actieve wijze mensen op hun rechten door
middel van het uitvoeren van voorzieningenchecks en door het bieden van financieel advies. Niet-gebruik van
regelingen en voorzieningen wordt op deze wijze opgespoord en teruggedrongen. Mensen leren zo veel als
mogelijk zelf de regeling en voorziening aan te vragen.

Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening
Het aantal van 1.519 betreft een optelsom van het aantal aanmeldingen bij Bureau Schuldhulpverlening
(gemeente), het aantal stabilisatietrajecten dat is ingezet door Bindkracht10 en het aantal trajecten dat is ingezet
in het kader van het project F!X budgetcoaching- en beheer (samenwerking tussen Bureau Schuldhulpverlening en
Bindkracht10), Ondersteuningstrajecten vroegsignaleringsproject 'Op de rit' en aanmeldingen bij de financieel
expert. De verstrekte Postadressen, de trajecten in het kader van Just, Op Jezelf, de Papierwinkel, de bereikte
personen in het kader van preventie (zoals adviesgesprekken op het ROC) en alle aanmeldingen bij partijen als het
FIBON, Humanitas en Schuldwegwijzer zijn in deze optelsom niet opgenomen.


Wat heeft het gekost
                                                                                                       bedragen x € 1 mln
Inkomen & Armoedebestrijding                              Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                   wijziging

Saldo van lasten en baten
Inkomen                                                                18,0             19,3             1,3 N
Armoedebestrijding                                                     19,3             19,6             0,2 N
                                                                       37,3             38,8             1,5 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Inkomen & Armoedebestrijding geven we per saldo op begrotingsbasis € 37,3 miljoen uit.
Het aandeel van het product Armoedebestrijding hierin is 52% en het aandeel van product Inkomen is 48%.
Ten opzichte van de begroting is er € 0,8 miljoen minder uitgegeven. Dit is het resultaat vóór aanpassing van het
voorzieningspercentage voor oninbaarheid van bijstandsdebiteuren.


In 2018 heeft er een onderzoek plaatsgevonden op de oninbaarheid van de bijstandsvorderingen. Bij het opmaken
van de Stadsrekening 2018 hebben we op de uitkomsten van dit onderzoek geanticipeerd. Op grond van het
voorzichtigheidsbeginsel is de voorziening van oninbaarheid bijstandsdebiteuren opgehoogd van 46% naar 54%.
Deze ophoging leidt tot een eenmalig nadelig resultaat van circa € 2,5 miljoen.

Hieronder volgt een nadere toelichting.

         Voordeel ad € 0,8 miljoen (vóór aanpassing van het voorzieningspercentage).

Binnen het product Armoedebestrijding wordt het voordeel van € 0,3 miljoen met name veroorzaakt door een
positief resultaat op Bijzondere bijstand. Zo is er een positief resultaat van € 0,3 miljoen gerealiseerd op de CAZ
door hogere restitutie van het betaalde eigen risico. Daarnaast heeft de tariefsverlaging op inrichtingsgoederen
sinds augustus 2017 ertoe geleid dat er minder is uitgegeven aan inrichtingskosten. Het voordeel bedraagt € 0,2


                                                                                                                            55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

miljoen. Vanaf het nieuwe schooljaar is de nieuwe computerregeling van kracht. Het budget van € 0,1 miljoen dat
hiervoor beschikbaar is gesteld, is door de overgang in 2018 nog niet benodigd geweest. Daarnaast waren er nog
kleinere positieve afwijkingen met een totale omvang van € 0,1 miljoen. Het resultaat wordt vervolgens met € 0,4
miljoen negatief beïnvloed doordat er minder debiteurenopbrengsten zijn gerealiseerd dan begroot.

Het product Inkomen laat een voordeel zien van € 0,5 miljoen. Het resultaat op BUIG bedraagt € 0,9 miljoen
positief. Het resultaat op BBZ beïnvloedt dit resultaat negatief met € 0,4 miljoen, vanwege een lagere
Rijksbijdrage.

     Effect aanpassing voorzieningspercentage voor oninbaarheid van de bijstandsdebiteuren.
(Nadeel € 2,5 miljoen)

Het jaar 2019 willen wij gebruiken om het nalevings- en handhavingsbeleid en ons incassobeleid te evalueren en
indien nodig te herijken. Evaluatie en eventuele herijking van het handhaving- en incassobeleid is een opdracht die
niet in enkele maanden gereed zal zijn. Het proces bestaat in feite uit twee onderdelen die overigens wel met in
elkaar in samenhang gezien moeten worden:
     1.   Inhoudelijk: we benutten kalenderjaar 2019 om ons huidige beleid en onze huidige uitvoering op het
          gebied van handhaving en met name incasso tegen het licht te houden.
     2.   Financieel-technisch: wij hebben een relatief hoog debiteurensaldo en het wordt steeds lastiger om
          succesvol te innen.

Het totaal resultaat van programma Inkomen en Armoedebestrijding komt hiermee uit op € 1,5 miljoen negatief.

Begrotingswijzigingen
Inkomen & Armoedestrijding
bedragen x € 1 mln                                         Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten     Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                       108,7   144,1   35,3 N

 Wijzigingen                                                                                     -2,0    -0,0    2,0 N
  BW-01592 Slotwijziging 2017 meldingen                   Raad     20 dec '17     113/2017        0,0     0,0    0,0 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                      Raad     26 sep '18     57/2018        -2,0    -0,1    1,9 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen         Raad     26 sep '18     57/2018         0,0     0,0    0,0 V

Totaal Inkomen & Armoedebestrijding                                                             106,7   144,0   37,3 N




56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


Mobiliteit
Maatschappelijk effect
Nijmegen moet goed en betrouwbaar bereikbaar zijn en blijven. Dat is belangrijk voor onze inwoners, bezoekers
en de economische vitaliteit van de (binnen)stad. Ook streven we naar schoon en duurzaam vervoer. Daarom
zetten we stevig in op schoon openbaar vervoer, fietsgebruik en andere duurzame vormen van vervoer. Ook
streven we naar toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige (fiets)parkeergelegenheid en een zo hoog mogelijke
verkeersveiligheid.

Aan de hand van 5 doelstellingen hebben wij op het bereiken van het maatschappelijk effect gestuurd:
1. Vergroten bereikbaarheid en doorstroming
2. Vergroten kwaliteit, kwantiteit en gebruik parkeervoorzieningen
3. Verhogen verkeersveiligheid
4. Stimuleren deelname Openbaar Vervoer
5. Stimuleren fietsgebruik en verbeteren toegankelijkheid voetgangers


Belangrijkste resultaten

Bereikbaarheid op peil gebleven
Het wordt in heel Nederland drukker en zeker ook in deze regio. Het verkeer op de snelwegen in de wijde regio is
toegenomen en dat heeft natuurlijk ook effect op Nijmegen. Ondanks die toegenomen druk stroomt het verkeer in
Nijmegen nog behoorlijk goed door, zoals blijkt uit metingen. Met een integraal, meerjarig pakket aan
maatregelen zijn in 2018 beleidsvoorbereidende stappen gezet om de bereikbaarheid op peil te houden.
Succesvolle resultaten in Nijmegen zijn er bij Duurzame Bereikbaarheid Campus Heyendaal (o.a. Slim Roosteren),
stimulering fietsen en carpoolen bij bewonersgroepen, Europese Mobiliteitsweek en
verkeersveiligheidsmaatregelen op wijkniveau. Onder regie van Nijmegen is in de regio met gemeenten, provincie,
rijk en werkgevers gestart met een meerjarig programma Slim&Schoon Onderweg 2019-2022.
Vanwege de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen is een update van het mobiliteitsbeleid noodzakelijk.
Daarom is in 2018 gewerkt aan een update van de mobiliteitsvisie. In 2018 zijn twee bijeenkomsten met een grote
diverse groep externe stakeholders gehouden, waarin de noodzaak tot aanpassing van het beleid werd
ondersteund. Met behulp van deze input is de visie verder vormgegeven. In 2019 moet dit leiden tot vaststelling
van deze update. Hierbij wordt intensief afgestemd met de Omgevingsvisie.

Veel activiteiten voor verduurzaming mobiliteit
Elektrisch rijden en rijden op waterstof zijn voorbeelden van duurzame vormen van vervoer die de laatste jaren in
opkomst zijn. In de mobiliteitsvisie wordt verder uitgewerkt waar we de prioriteiten en accenten leggen in relatie
tot duurzame mobiliteit en nieuwe mobiliteitsservices. Hierbij staat voorop dat verduurzaming alleen niet de
oplossing is voor het ruimteprobleem en de toenemende mobiliteit. Oplossingen zullen dus een combinatie zijn
van duurzame mobiliteit, deelsystemen en gedragsverandering. Tegelijkertijd worden er pilots uitgevoerd om
ervaring op te doen, onder andere met elektrische deelauto’s en hubs voor elektrisch vervoer; hiervoor is in 2018
Europese subsidie aangevraagd die naar verwachting zal worden gehonoreerd . Afgelopen jaar is als maatregel de
spreiding van collegetijden van de HAN en de Radboud ingevoerd. Deze maatregel had als effect dat de spits
afvlakte, waardoor meer lucht ontstond in het openbaar vervoer en op de fietspaden. De spreiding van werktijden
wordt gezien als een van de maatregelen die kunnen bijdragen aan het verlagen van de verkeersintensiteiten
tijdens de spitsuren. Daarnaast is op Heyendaal in september Mobility as a Service (MaaS) geïntroduceerd. Via de
provincie Gelderland is de laadpalen-concessie aanbesteed, waardoor we tegen gunstige voorwaarden het aantal
elektrische laadpalen sterk kunnen uitbreiden.

In het kader van het Green Capitaljaar, heeft Nijmegen van 16 tot en met 22 september uitgebreid invulling
gegeven aan de Europese Mobiliteitsweek. De hele week vonden vele uiteenlopende activiteiten plaats, zowel

                                                                                                                57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

voor het brede publiek als voor professionals. We startten met de autoloze zondag, met de Waalbrugpicknick en
diverse sportieve en culturele activiteiten op de Waalbrug. Andere activiteiten waren o.a. elektrische
deelautochallenge, waterstofchallenge, Go Short filmavond over de fiets, Innovatiefestival in de Honig ,
debatavond door het Architectuurcentrum Nijmegen, een symposium over de bereikbaarheid van Heyendaal,
uitprobeerdagen elektrisch rijden van de ANWB en de open dag van containerterminal BCTN. De hele week
hebben we flinke aandacht in de pers gekregen, met de Waalbrugpicknick zelfs de landelijke pers.

Fietsstimuleringsbeleid succesvol; voetgangersbeleid: eerste stappen gezet
Ons beleid om het fietsgebruik te stimuleren blijkt al jaren succesvol: mede dankzij alle investeringen in de
afgelopen jaren in nieuwe snelfietsroutes en fietsinfrastructuur en stallingen is het fietsgebruik naar het werk en
de binnenstad de afgelopen jaren onverminderd hoog gebleken. Recente cijfers tonen in 2018 een toename van
13% van het aantal fietsersten opzichte van 2017 op de belangrijkste telpunten in de stad.
Eind 2018 is in regionaal verband de Samenwerkingsagenda Fiets vastgesteld; dit is de opmaat naar een nieuwe
regionale programmering van fietsprojecten.

In 2018 zijn de fietspaden langs de Nieuwe Dukenburgseweg/-brug verbeterd, inclusief het Steve Bikoplein en (een
deel van) de Van Schuylenburgweg. Begin 2018 zijn de verkeerslichten op de Singels vervangen en zijn de
kruispunten aangepast ten gunste van de oversteekbaarheid voor fietsers. Eind 2018 zijn ook de verkeerslichten op
het Quackplein vervangen en is het plein veiliger en comfortabeler ingericht voor fietsers en voetgangers. In het
najaar zijn de Ringstraten in de binnenstad heringericht als fietsstraten. De reconstructie van de Daalseweg tot
fietsstraat is vrijwel gereed. Ook de realisatie van het Verlengd RijnWaalpad (via Dominicanenstraat,
Daalsedwarsweg en Fort kijk in de Potstraat) is vrijwel gereed.
In 2018 is de planvorming gestart voor nieuwe fietsprojecten: St. Annastraat (tussen Groesbeekseweg en
Campusbaan), Schependomlaan – Korte Bredestraat, Heyendaalseweg (tussen Groesbeekseweg en
Groenewoudseweg) en fietsopgang Hezelpoort.
Daarnaast is ingestoken op gedragsverandering, zoals het uitproberen van e-bikes door werknemers, fietslessen
voor ouderen, de ‘popup-fietsenstalling’ op de Bisschop Hamerstraat, veiligheidscampagnes e.d.

De positie van de voetganger in het mobiliteitsbeleid wordt steeds belangrijker. Op basis van het ‘Handboek
Nijmegen toegankelijk’ werken wij stapsgewijs aan de verbetering van de toegankelijkheid en de looproutes, met
name die in het centrum en naar openbaar vervoer-voorzieningen. Zo veel mogelijk wordt dit gekoppeld aan
lopende projecten zoals bij de Ringstraten en de Daalseweg.


Aanpak stations CS en Heyendaal op weg naar realisatie
In het afgelopen jaar is gewerkt aan planvorming voor de stations Nijmegen en Nijmegen Heyendaal.
Station Nijmegen staat voor de aanpak in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor. In de zomer van
2018 is in een overeenkomst tussen gemeente, provincie en rijk vastgelegd dat hierbij aan de westzijde van het
station een nieuwe ingang wordt gerealiseerd. De plannen voor deze westingang worden in samenwerking met
ProRail, NS en provincie verder uitgewerkt. Daarnaast is in de zomer van 2018 een scenariostudie uitgevoerd voor
de centrumzijde van het station. Op basis hiervan is de ambitie uitgesproken om middels een integrale aanpak van
het stationsgebied de functionaliteit en beleving van het station structureel aan te pakken.
Voor station Nijmegen Heyendaal is in nauwe samenwerking met Provincie en ProRail een variantenstudie
doorlopen. Dit is een eerste uitwerking van het scenario zoals dat in 2017 is vastgesteld.


Gebruik van de bus blijven stimuleren
Voor het eerst in zes jaar is de groei van het aantal reizigerskilometers niet hoger dan voorgaande jaren. Het aantal
reizigerskilometers is gedaald met circa 5%. Deze daling is ook geconstateerd in de gehele regio Arnhem Nijmegen
en ook binnen de provincie. Waarschijnlijk komt dit grotendeels door het goede weer en de negen stakingsdagen.
Des te meer reden om het gebruik van de bus te blijven stimuleren.
Afgelopen jaar is samen met de provincie Gelderland en de gemeente Arnhem het toekomstbeeld voor de steden
Arnhem en Nijmegen opgesteld en een actieplan voor het hoogwaardig openbaar vervoer in de gehele regio. We

58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

hebben ons ingezet voor het behouden van een busverbinding door de wijk Aldenhof. De rechtstreekse verbinding
vanuit de wijk Aldenhof naar het centrum is niet hersteld, maar de pendelbus lijn 4 naar station Dukenburg blijft in
2019 wel bestaan.
Er is uitvoering gegeven aan de motie ‘Eén bustarief voor de stad’. Een los kaartje kopen in de bus en niet met de
OV-chipkaart reizen kan in Nijmegen erg nadelig uitvallen. Hierbij gaat het om ritten van een korte afstand, maar
waarbij wel de zonegrens wordt overschreden (bijvoorbeeld Nijmegen Noord – binnenstad) of om ritten waarbij
een overstap gemaakt moet worden (bijvoorbeeld Lent - Sint Maartenskliniek). Daarom is een actie opgezet om
het ov-chipkaart bezit te verhogen. Er zijn 560 anonieme OV-chipkaarten verstrekt voor een actietarief van €1,50
in plaats van €7,50. Daarnaast zijn er 300 gratis OV-chipkaarten op naam aangeboden met een startsaldo van €10,-
aan klanten van de Voedselbank.
Om er voor te zorgen dat het reizen met de bus aantrekkelijk blijft is het belangrijk dat er goede
haltevoorzieningen zijn. Alle bushokjes in Nijmegen zijn vervangen. Voor de toegankelijkheid is specifiek aandacht
geschonken aan extra goede verlichting en zitgelegenheden. Tevens zijn er bankjes geplaatst op locaties met veel
reizigers waar geen bushokje kan staan en zijn fietsklemmen geplaatst op locaties waar veel reizigers met de fiets
naar de bushalte komen. Tot slot zijn op de drie drukste haltes wifi-punten aangebracht en is op Plein 1944 een
kaartautomaat geplaatst.

Parkeerbeleid in beweging
De uitvoering van de maatregelen van de Parkeernota Kiezen én Delen heeft ertoe geleid dat de laatste jaren de
tevredenheid van de bezoekers over de parkeercapaciteit en de tarieven gestaag is gestegen. Centrale thema’s
hierbij zijn digitalisering van parkeervergunningen en klantvriendelijkheid. Momenteel bedienen we 4.000 digitale
klanten per maand met het digitaliseringssysteem. Steeds meer klanten maken gebruik van gericht mobiel
parkeren met als gevolg dat de betalingsbereidheid groot is.

We blijven sturen op de parkeernormen, zoals gesteld in de herziene Nota Parkeernormen en Beleidsregels
Parkeren 2016, om zo de leefbaarheid binnen nieuwe gebiedsontwikkelingen en binnen het bestaand stedelijk
gebied te borgen. De transitie naar nieuwe denkrichtingen over mobiliteit, vraagt echter ook, binnen de bestaande
kaders, om passende maatregelen. Daarbij sturen we op verschillende duurzame alternatieve vervoerswijzen,
zoals deelmobiliteit. Een toekomstbestendige visie op parkeren wordt een onlosmakelijk onderdeel van de update
van het mobiliteitsbeleid in 2019.

Verkeersveiligheid krijgt landelijke aandacht
Sinds afgelopen jaar zijn er landelijk voor het eerst meer ongevallen met fietsers dan met auto’s. Daarnaast is er
niet langer sprake van een dalende trend in het aantal ongevallen. Dit heeft ervoor gezorgd dat verkeersveiligheid
in de landelijke politiek weer op de agenda staat. In Nijmegen is het aantal ongevallen nog steeds stabiel; wel zien
we een lichte afname van het aantal auto ongevallen en een toename van ongevallen met kwetsbare
verkeersdeelnemers op (brom)fiets en e-bike. Dit kan op verschillende manieren verklaard worden: auto’s zijn
veiliger geworden en daarnaast zijn de aantallen (brom)fietsers en mensen met een e-bike toegenomen. We zien
daarnaast een verschuiving in het type ongevallen: niet langer gebonden aan locatie maar doelgroep en
gedragingen vormen nieuwe uitdagingen. Met educatie en voorlichting aan doelgroepen wordt informatie
verstrekt over veilig verkeersgedrag. Daarnaast is dit jaar een aantal gedragscampagnes gehouden om
verkeersdeelnemers bewust te maken van de rol van hun eigen gedrag in het verkeer. Deze campagnes waren
gericht op de rijsnelheid, verlichting en voorrang verlenen bij zebrapaden.


Nieuwe ontwikkelingen in projecten
Uitvoering groot onderhoud Waalbrug vertraagd
Medio 2018 zijn er in de verf op de Waalbrug chroom-6 en andere zware metalen geconstateerd. In het najaar is
bekend gemaakt dat de aanwezigheid van chroom-6 consequenties heeft voor de manier waarop het werk kan
worden uitgevoerd. Het oorspronkelijke plan van de aannemer om tijdens de renovatie 2x2 rijstroken open te
houden, is niet langer haalbaar. Na afstemming tussen Rijkswaterstaat en gemeente Nijmegen heeft de aannemer
in het najaar een verkeersplan uitgewerkt op basis van 2x1 rijstroken. Hiermee kan de duur van de verkeershinder

                                                                                                                  59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

wel worden beperkt tot circa 1,5 jaar (uitgezonderd vrachtauto’s, die nog circa een jaar langer niet over de brug
kunnen). Door de constatering van chroom-6 en de daardoor noodzakelijke onderzoeken en planwijziging, is het
de aannemer niet meer gelukt om de renovatie in 2018 te starten.
Met Rijkswaterstaat is afgesproken dat we enkele verkeersmaatregelen op ons wegennet realiseren als
voorbereiding op de renovatie. Veruit het grootste project was de aanpassing van het Industrieplein. Dit plein is
begin 2018 aangepast: er zijn extra opstelstroken gerealiseerd vóór en óp het plein.

Graafseweg en S100 nader onderzocht
Medio 2018 hebben we de reconstructie van het eerste wegvak van de Graafseweg (Keizer Karelplein –
Rozenstraat) geëvalueerd: de aanpassing heeft het gewenste effect gehad en de doorstroming is op peil is
gebleven, conform de verwachting. De reistijd staduitwaarts in conform verwachting 1 minuut toegenomen. Het
aantal fietsers is maar liefst met 30% toegenomen.
Ook hebben we inrichtingsvoorstellen voor het tweede wegvak (Rozenstraat – Wolfskuilseweg) en het derde
wegvak (Rozenstraat – S100) verkend. Het versmallen van het tweede wegvak is haalbaar, zonder gevolgen voor
de doorstroming. Op verzoek van de gemeenteraad hebben wij afgezien van een proefopstelling, maar wordt een
modelsimulatie gemaakt.
Tijdens de raadsvergadering van 28 juni 2017 zijn twee moties aangenomen, te weten: 1) ‘Laat de S100 niet in het
honderd lopen’, en 2) ‘Geen gelummel, bouw een tunnel’. Aangezien beide moties qua beoogde doelstelling deels
overlappen, hebben we er voor gekozen om beide moties in één proces op te pakken en te beantwoorden. Kort
samengevat wijst het onderzoek uit dat de kwaliteit van de huidige doorstroming op de S100 op hoofdlijnen
volstaat, maar dat de maximale verwerkingscapaciteit van enkele kruispunten/pleinen vrijwel bereikt is. Het
uitvoeren van enkele infrastructurele en regeltechnische maatregelen zal de capaciteit van de gehele route
verhogen. Vooralsnog zien we uit oogpunt van verkeersafwikkeling op de S100 onvoldoende aanleiding om
fietsbruggen/-tunnels te realiseren. Begin 2019 worden de aanbevelingen besproken met de gemeenteraad.

Stappen in verkeersstructuur Waalsprong
Op basis van in november 2017 aangenomen moties in de raden van Nijmegen en Lingewaard hebben wij met
Gedeputeerde Staten overleg gevoerd over een provinciale bijdrage aan de kosten van de maatregelen voor de
verbinding tussen Nijmegen en Bemmel. Deze maatregelen omvatten de aanleg van de Dorpensingel en
maatregelen aan de Vossenpelssestraat – Laauwikstraat, alsmede op Lingewaards grondgebied op de Vossenhol
en de Ressensestraat. Bij de vaststelling van de Voorjaarsnota in juli heeft de provincie € 2,8 mln. gereserveerd als
bijdrage aan het project (totale kosten geraamd op € 11,4 mln.) Vervolgens hebben wij de voorbereidingen
getroffen om tot een realisatieovereenkomst te komen.
In de westflank van de Waalsprong is de bewonersvriendelijke knip gerealiseerd en is de rotonde Griftdijk – Grote
Boel uitgevoerd. De effecten van de knip worden geëvalueerd.

De bereikbaarheid en doorstroming rond Knoop 38 (aansluiting Griftdijk op de A15) vergen forse investeringen. In
november 2018 heeft het rijk met de regio afspraken gemaakt over de kosten van het nieuwe viaduct en de
meekoppelkans voor de uitvoering van de werkzaamheden met de verbreding en doortrekking van de A15.
Rijk en Regio dragen samen de kosten van de aanpassing van het viaduct Elst onder voorwaarde dat de plannen
voor de doorontwikkeling van het logistiek knooppunt Nijmegen de noodzaak onderbouwen en treffen samen de
noodzakelijk voorbereidingen voor de meekoppelkans om de aanpassing van het viaduct Elst mee te nemen in de
aanbesteding ViA15.


Geleerde lessen
Technische innovatie en gedragsmaatregelen hebben effect maar kosten tijd
Inzet van slimme Verkeersregelinstallaties is een effectief instrument om de doorstroming op peil te houden en
flexibel in te kunnen spelen op geplande en onverwachte storingen/incidenten. Wel is een leerpunt dat de
implementatie van i-VRI’s tijdrovend is Doorlooptijd is nodig voor fijnregeling op het daadwerkelijke
verkeersgedrag. Ook het ontsluiten van verkeersdata vraagt meer inspanning, ook om beleving van hinder door
weggebruikers te kunnen onderbouwen. Een intensieve samenwerking tussen overheden en private partijen voor

60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                                                             Stadsrekening 2018

gedragsmaatregelen vraagt om een meerjarige aanpak. De recente successen van Duurzaam Bereikbaar Heyendaal
bewijzen dat dit structurele resultaten oplevert, met name in eigen investeringen door de Campuspartijen zelf om
de campus goed bereikbaar te houden.


Een regionaal afgestemde update van het mobiliteitsbeleid noodzakelijk
De bereikbaarheid van de stad wordt in grote mate bepaald door maatregelen en ontwikkelingen op regionale en
nationale schaal. Met de beleidsvorming en uitvoering voor wegen en fiets is het gelukt om maatwerk te leveren
om de groei in mobiliteit op te vangen. Uit recente studies en simulaties blijkt dat bij toename van de groei de
opvangcapaciteit van de bestaande infrastructuur in en rondom de stad ‘op’ is. In de update van het
mobiliteitsbeleid Nijmegen zal hier een duidelijke visie en kader uitgewerkt moeten worden om tijdig in te spelen
op deze trend.
Door intensieve samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen zijn er gezamenlijk oplossingen en ambities
vastgelegd voor met name fiets, HOV en gedragsmaatregelen (inclusief verkeersmanagement). In toenemende
mate kijken rijk en regio naar de uitvoeringskracht van de regio Arnhem-Nijmegen op het gebied van mobiliteit. Dit
vraagt om meerjarige investeringen (kennis, menskracht, budgetten) in regionale samenwerking en investeringen,
met name ook vanuit de stad zelf.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Mobiliteit zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                     bedragen x € 1 mln
Mobiliteit                                              Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                 wijziging

Saldo van lasten en baten
Verkeer                                                                2,3             2,5             0,3 N
Parkeren                                                              -4,5            -5,0             0,5 V
Openbaar vervoer                                                       1,7             1,3             0,4 V
                                                                      -0,5            -1,2             0,7 V
V=voordeel; N=nadeel


Het programma Mobiliteit laat een positief resultaat zien van € 0,6 miljoen. Voor het grootste deel wordt dit
veroorzaakt door het onderdeel parkeren.

Parkeren
Ten opzichte van de begroting is er een voordeel van € 0,5 miljoen behaald. Dit voordeel is het resultaat van
hogere baten (€ 0,2 miljoen) en lagere lasten (€ 0,3 miljoen) binnen het product parkeren.
In 2018 is er minder besteed aan onderhoud voor de parkeergarages. Door de lagere lasten wordt er ook minder
onttrokken aan de reserve onderhoud. Dit verklaart voornamelijk het voordeel aan de lastenkant met € 0,3
miljoen. Aan de batenkant zorgt een lagere onttrekking voor hetzelfde bedrag tot een nadeel (€ 0,3 miljoen).
Het voordeel aan parkeerinkomsten bedraagt rond de € 0,45 miljoen. Dit is veroorzaakt door de hogere verkoop
van bezoekersvergunningen (€ 0,25 miljoen). Daarnaast zijn in december de baten verwerkt uit verkoop losse
kaarten CWZ (€ 0,1 miljoen) en de creditcard-inkomsten (€ 0,1 miljoen) waarvan de nieuwe privacy-toets op wet-
en regelgeving tot vertraging heeft geleid. Door inrichting van een nieuw softwaresysteem was het niet mogelijk
om hier eerder in het jaar inzicht in te krijgen.
Of de verkoop van bezoekersvergunningen een structureel karakter kennen, is nu nog niet te zeggen. We houden
dit scherp in de gaten en stellen zo nodig in een later stadium de begroting bij.

                                                                                                                          61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Uiteindelijk hebben deze uitkomsten geleid tot een voordeel ten opzichte van de begroting van € 0,5 miljoen.

Verkeer en Openbaar Vervoer
De uitgaven en inkomsten van de projecten binnen de producten Openbaar Vervoer en Verkeer overlappen elkaar
waardoor er financiële verschillen optreden binnen de producten. Per saldo is hier in 2018 een voordeel van € 0,1
miljoen behaald met name doordat werkzaamheden voor verkeers- en bushalteaanpassingen niet meer in 2018
hebben plaatsgevonden.
Bij Verkeer wordt het voordeel op de lasten verklaard door uitstel van de renovatie van de Waalbrug. De subsidie
(baten) die hiervoor beschikbaar is gesteld, is gestort in de voorziening zodat deze in 2019 kan worden besteed.


Begrotingswijzigingen
Mobiliteit
bedragen x € 1 mln                                         Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten   Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                        18,6   17,6   1,0 V

 Wijzigingen                                                                                      2,8    3,3   0,5 N
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                         Raad      20 dec '17     113/2017        0,2    0,2   0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                     Raad      26 sep '18     57/2018        -0,1    1,0   1,1 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen        Raad      26 sep '18     57/2018         2,4    2,4   0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                 Raad      26 sep '18     57/2018         0,0   -0,5   0,5 V
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                         Raad      19 dec '18     94/2018         0,3    0,2   0,1 V

Totaal Mobiliteit                                                                                21,4   20,9   0,5 V




62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018


Onderwijs
Maatschappelijk effect
Alle kinderen en jongeren verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed
onderwijs en met een aanbod dat bij hen past. In Nijmegen wonen zo’n 29.000 kinderen en jongeren tussen de 0
en de 17 jaar voor wie we dit willen bereiken.

Belangrijkste resultaten
Om onze onderwijstaken te kunnen vervullen werken we samen met het brede onderwijsveld – van peuteropvang
tot aan universiteit. Er is een goed klimaat voor samenwerking met de onderwijsbesturen.
Samenwerking is er op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt, onderwijs en jeugd(hulp) en bij programma’s
zoals City Deal Kennismaken.

Een goede samenwerking met het onderwijs draagt bij aan het voeren van een succesvol (sociaal) beleid, voeren,
ook al heeft de gemeente zelf een beperkte formele rol als het gaat om de inhoud van het onderwijs.


Betere kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie (VVE)
Op 1 augustus 2018 is het nieuwe stelsel voor peuteropvang VVE ingevoerd. Dit is de uitwerking van ons
beleidskader Opvang en Onderwijs ‘Zoveel kinderen, zoveel kansen’ en landelijk Harmonisatie-wetgeving van de
kinderopvang. We stimuleren dat meer peuteropvanggroepen geschikt worden voor kinderen met een
(dreigende) taal- of ontwikkelingsachterstand (VVE-doelgroep). Voor deze kinderen zijn twee gratis dagdelen
kinderopvang beschikbaar.
Bij alle peuteropvanggroepen zijn we overgegaan tot een kindgebonden financiering, met een voor alle ouders
geldende inkomensafhankelijke ouderbijdrage. Voor gezinnen, waarvan één ouder of geen van de ouders werk
heeft, is de peuteropvangtoeslag beschikbaar. Deze toeslag komt in hoogte overeen met de kinderopvangtoeslag
die werkende ouders ( of in traject naar werk) ontvangen van de belastingdienst.

Met ingang van augustus is de peutermonitor ingevoerd; met de monitor bereiken we twee doelstellingen. Via
deze monitor houden wij zicht op de uitvoering van de peutertoeslag regeling (bekostiging gratis dagdelen en
toeslagen), nadat de financiële afwikkeling van de regeling van de gemeente is overgedragen aan de aanbieders
van VVE-peuteropvang. Daarnaast hebben we met deze monitor een actueel beeld van de aantallen en
kenmerken van de kinderen die gebruik maken van voorschoolse voorzieningen op postcodeniveau. Deze
gegevens worden gebruikt voor datamonitoring voor het sociaal domein.

Na de invoering van het nieuwe peuterstelsel hebben we de ondersteuning van de VVE-peuteropvang tegen het
licht gehouden. We verlenen subsidies aan de VVE-aanbieders op basis van een tarief, dat is berekend op basis van
het landelijke normbedrag inclusief een plus voor de Nijmeegse kwaliteitseisen. Locatie gebonden subsidie voor
aanbieders (voor bijv. huisvestingskosten en scholing van personeel) zijn/worden afgebouwd. We hebben wel
ondersteuning verleend voor innovatieve VVE-projecten en voor de inzet voor zorg-peuters.
We hebben de ondersteuning van gezinnen voortgezet, waarvoor in het belang van ouder(s) en peuter een sociaal-
medische indicatie is afgegeven, dat het kind een aantal dagdelen de peuteropvang kan bezoeken.


Aanpak van laaggeletterdheid en volwasseneneducatie
Volwasseneneducatie is onderwijs voor volwassenen gericht op bevordering van zelfredzaamheid. Dit onderwijs
richt zich op persoonlijke ontplooiing en ondersteunt het maatschappelijk functioneren van de volwassene. Hierbij
is aandacht voor de ontwikkeling van kennis, inzicht en vaardigheden. Via dit onderwijs worden volwassenen toe
geleid naar de arbeidsmarkt of het beroepsonderwijs. Het gaat om opleidingen Nederlands als eerste en tweede
taal, rekenen en digitale vaardigheden. Ook in 2018 hebben we dit onderwijs in regionaal verband bij het ROC
ingekocht voor circa 400 deelnemers.



                                                                                                                63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

In maart 2018 heeft de gemeente Nijmegen, samen met dertig organisaties uit de regio Nijmegen, het ‘Convenant
Bondgenootschap Laaggeletterdheid 2018-2022’ getekend. Hiermee hebben we ons voor vier jaar aangesloten bij
het Bondgenootschap voor bewustwording van de problematiek en de aanpak van laaggeletterdheid in onze regio.
Het Bondgenootschap bestaat uit onder andere gemeenten (Nijmegen, Wijchen, Berg en Dal, Mook en Middelaar,
Groesbeek), GGD, ROC, Bibliotheek, HAN, Werkbedrijf, zorg- en welzijnsorganisaties, woningcorporaties, scholen
en nog andere publieke en private partijen.


SchoolsOUT
De ondersteuning voor het project SchoolsOUT wordt wederom voor drie jaar verlengd, van 2019 tot 2021. Vanuit
SchoolsOUT worden scholen ondersteund voor voorlichting en bewustwording over de acceptatie van seksuele
en genderdiversiteit.


City deal Kennismaken
In 2018 zijn we gestart met projecten in de wijk. Samen met de studenten van de universiteit en hogeschool
hebben we gekeken naar ‘taal’ bij kinderen en jongeren in Nieuw-West. De studenten maken inzichtelijk wat er
allemaal al gedaan wordt door de gemeente en andere partijen en onderzoeken de vraag of dat aansluit bij wat er
nodig is. Begin 2019 presenteren de studenten hun resultaten.


Vernieuwen van onderwijsgebouwen
De nieuwbouw van basisschool Brakkenstein is in 2018 opgeleverd en in gebruik genomen. In juli 2018 is
basisschool de Kampus in Lindenholt gesloten. Hiermee is geanticipeerd op dalende leerlingenaantallen in
bepaalde delen van de bestaande stad. Dit proces is door het schoolbestuur in samenspraak met
medezeggenschapsraad, het schoolteam en ouders doorlopen. De meeste leerlingen zijn naar de naastgelegen
basisschool De Luithorst gegaan.

In Nijmegen Noord groeit het aantal leerlingen. In augustus 2018 is de nieuwe basisschool De Verbinding in Lent
officieel van start gegaan in tijdelijke huisvesting. Voor deze school wordt een schoolgebouw gerealiseerd in De
Stelt. In de Grote Boel is de nieuwbouw van basisschool De Uitdaging van start gegaan. De beoogde oplevering en
ingebruikname is medio 2019. Met het oog op de te realiseren nieuwbouw van de VMBO-locatie van het Citadel
College is in februari 2018 de doordecentralisatie overeenkomst tussen Alliantie VO en de Gemeente Nijmegen
ondertekend. Het bestemmingsplan is onherroepelijk geworden waardoor realisatie van de nieuwbouw eind 2019
van start kan gaan.
Verder zijn de voorbereidingen gestart voor de nieuwbouw van de nieuwe basisscholen in Woenderskamp en de
Stelt Zuid. De bestemmingsplannen hiervan zijn inmiddels onherroepelijk geworden.

In oktober 2018 is door Pluryn en de Gemeente Nijmegen een intentieovereenkomst doordecentralisatie
ondertekend ten aanzien van de huisvesting van Kristallis. Deze school biedt voortgezet speciaal onderwijs aan
leerlingen in de leeftijd 12-19 jaar met specifieke onderwijs-, opvoedings- en opgroeibehoeften. Pluryn en de
gemeente hebben afgesproken om binnen 9 maanden te komen tot een definitieve overeenkomst waarbij
nieuwbouw van de school aan de Hatertseweg gerealiseerd kan gaan worden.


Maartenschool: jeugdhulp op school gerealiseerd
In de loop van 2017 bleek dat er bij de Maartenschool, een school voor speciaal onderwijs in Ubbergen, een
financieel tekort was ontstaan voor de hulpverleners die op school jeugdhulp verleenden aan de leerlingen. Om de
continuïteit van ondersteuning voor kinderen te kunnen borgen zijn we direct in gesprek gegaan met het
schoolbestuur, de regiogemeenten en het samenwerkingsverband, alsmede met het ministerie van Onderwijs. Dit
heeft er toe geleid dat we een vorm van financiering en inkoop met elkaar hebben kunnen organiseren, waardoor
jeugdhulp voor bijna alle kinderen op deze school beschikbaar kan worden gesteld, zonder dat ouders een
individueel indicatietraject moeten doorlopen.



64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

Geleerde lessen
Tijd nemen voor veranderprocessen en prioriteiten stellen
Sinds 2015 hebben in het onderwijs en in het sociale domein grote veranderingen plaatsgevonden, onder andere
in passend onderwijs en de wijzigingen in de Jeugdhulp. In het coalitieakkoord gaan wij uit van een volgende stap.
Het is van belang dat we de kinderopvang en het onderwijs goed meenemen om tot resultaten te komen, niet
alleen de bestuurders en directeuren maar ook alle docenten en ondersteuners.


Aansluiten van ondersteuning op én buiten school
Toenemende casuïstiek op het snijvlak van onderwijs en zorg heeft ons laten zien dat we met de juiste dingen
bezig zijn en dat hier nog actiever op kan worden ingezet en er nog winst te behalen is. Denk hierbij aan het
verder verbeteren van de aansluiting van ondersteuningsstructuur op school met zorg en ondersteuning die buiten
school georganiseerd wordt. Met name in het speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs is dit een belangrijk item. Deze scholen hebben namelijk een breder voedingsgebied; hun
leerlingen komen niet alleen uit Nijmegen, waardoor we met meer partijen afspraken moeten maken.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Onderwijs zijn geen verbonden partijen van toepassing.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.



                                                                     Realisatie      Doelstelling      Realisatie
                          Indicatoren                                  2017             2018             2018
                                                    Algemeen
VVE-geindiceerde 2/3 jarigen dat deelneemt aan                         100%             100%              95%
peuterarrangement en kinderdagverblijf
aantal brede scholen                                                    18                25                nvt
leerlingen naar dichtbije basisschool                                                    80%              65%
gerealiseerde nieuwbouwscholen die zijn                               28,3%             23,3%            29,2%
doorgedecentraliseerd
uitbreidingen/renovatie                                               18,7%             21,3%            18,7%
VSVers VO onderbouw                                                    0.1%             0,1%              0,1%
VSVers Vmbo bovenbouw                                                  1,5%             1,0%              1,7%
VSVers havo/vwo bovenbouw                                              0,3%             0,1%              0,5%
VSVers Mbo niveau 1                                                   34,1%             27,5%            27,4%
VSVers Mbo niveau 2                                                   12,5%             9,4%             13,8%
VSVers Mbo niveau ¾                                                    3,6%               -%                -%
VSVers Mbo niveau 3                                                   nvt -%            3,5%              3,6%
VSVers Mbo niveau 4                                                   nvt -%            2,8%              5,5%




                                                                                                                  65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Toelichting bij de indicatoren

VVE
Na de harmonisatie kunnen peuters met een VVE-gebruik maken van kinderopvang en peutergroepen. De meeste
VVE-peuters gaan (nog) naar de peutergroepen, maar sinds afgelopen jaar voldoen veel kinderdagverblijven aan
de nieuwe VVE-kwaliteitseisen, waardoor zij ook VVE-peuter opvangen. Het bereik van VVE-peuters is ruim 95%.
Met de peutermonitor kunnen we deze ontwikkeling beter volgen.

Brede scholen
Het aantal brede scholen (indicator 2) is gebaseerd op het oude en vervallen beleid Kadernotitie doorontwikkeling
Brede Scholen 2009. Afhankelijk van welke definitie je hanteert kun je stellen dat (bijna) alle scholen in Nijmegen
brede scholen zijn, echter in zeer verschillende vorm. In het beleidskader Opvang & Onderwijs 2016-2021 is de
koers van Brede school verlegd naar Rijke ontwikkelomgeving.

Dichtbije basisschool
De aanmeldingen van leerlingen voor het Nijmeegse basisonderwijs verloopt centraal via Schoolwijzer. In het
primaire werkproces gaat het met name om het plaatsen van de leerlingen op de school van eerste voorkeur en
het toepassen van de voorrangsregels als een school meer aanmeldingen heeft dan plaatsen. Een nabije
basisschool (een van de vier dichtstbijzijnde scholen) is hierbij een van de criteria.
Omdat de hosting van de website Schoolwijzer sinds 2017 niet langer bij de gemeente ligt, is het percentage
plaatsingen op zo’n nabije school niet langer door onze afdeling Onderzoek & Statistiek af te leiden.
Het cijfer dat bij indicator 3 getoond wordt is het percentage basisschoolleerlingen dat een basisschool bezoekt die
hoogstens 300 meter verder van het woonadres ligt dan de school die het dichtst bij is. Dat cijfer is de laatste jaren
langzaam gezakt van bijna 70% naar 65%. Ouders en kinderen kunnen voor een verderweg gelegen school kiezen
omdat zij voorkeur hebben voor een speciaal concept of levensbeschouwing (bv. vrije school, islamitisch
onderwijs), maar ook de buurtschool voorbijlopen om allerlei redenen.

Nieuwbouw en renovatie doorgedecentraliseerde scholen
Het percentage nieuwbouwscholen loopt iets voor op de doelstelling en het percentage uitbreidingen / renovatie
van scholen blijft iets achter. Uit bovenstaande cijfers blijkt wel dat we op koers liggen met het ambitieniveau van
de doordecentralisatie-overeenkomst van respectievelijk 55% en 45% in het jaar 2048.

VSV
De definitieve cijfers over schooljaar 2016-2017 zijn opgenomen. De cijfers over schooljaar 2017-2018 verschijnen
pas in februari/maart 2019. Voor Mbo ¾ geldt per schooljaar 2016-2017 splitsing in indicatoren.
Onze doelstelling is het halen van de landelijke normen. Als stad merken we dat het lastig is het aantal voortijdig
schoolverlaters in onze gemeente mee te laten dalen met het landelijk gemiddelde. In het Voortgezet Onderwijs
merken we dat de verschillen klein zijn. Door de kleine absolute aantallen voortijdig schoolverlaters schommelt het
percentage over de jaren.
Vooral bij het Mbo zien we dat er nog grote slagen te halen zijn. Hier zit in absolute aantallen de grootste
doelgroep.
Factoren die groei van VSV kunnen stimuleren:
      groei van studentenaantallen;
      ruimhartig aanname beleid, zodat zoveel mogelijk jongeren een kans krijgen;
      toename van studenten met hulpvragen;
      het aantrekken van de arbeidsmarkt zorgt dat studenten zonder diploma de arbeidsmarkt opgaan.
De groei van VSV op niveau 4 baart ons extra zorgen. Nader onderzoek moet leiden tot een gerichte aanpak; we
kijken daarbij ook kritisch naar de overgang van voortgezet onderwijs naar mbo en de doorstroom in het mbo zelf;
tevens naar de inzet van loopbaanoriëntatie en -begeleiding.”




66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                                Stadsrekening 2018

Wat heeft het gekost
                                                                                                           bedragen x € 1 mln
Onderwijs                                               Begroting 2018 na     Rekening 2018           Verschil
                                                                 wijziging

Saldo van lasten en baten
Bestrijden voortijdig schoolverlaten                                  1,5                 1,5                0,0 N
Zorgplicht onderwijshuisvesting                                      16,7                16,7                0,0 N
Stimuleren ontwikkelingskansen                                        6,7                 6,4                0,3 V
                                                                     24,8                24,6                0,2 V
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Onderwijs geven we per saldo € 24,6 miljoen uit. Het grootste deel hiervan (€ 16,7 miljoen)
gaat naar het product Zorgplicht Onderwijshuisvesting.

Ten opzichte van de begroting is er € 0,2 miljoen (1%) minder uitgegeven. Dit voordeel wordt voornamelijk
veroorzaakt door een voordeel op het product Stimuleren Ontwikkelingskansen. Dit voordeel heeft te maken met
de opstart van het nieuwe VVE-stelsel met kindgebonden financiering. Dit stelsel is met ingang van 1 augustus
2018 ingegaan en we zien dat we in 2018 nog niet al ons budget hiervoor hebben in hoeven zetten. Voor 2019 en
verder verwachten we wel alle middelen hiervoor nodig te hebben en dat we door de peutermonitor ook meer
inzicht hebben in de uitnutting van het budget door het jaar heen. Verder is een subsidie voor leerlingenvervoer in
2018 niet doorgegaan waar we wel rekening mee hadden gehouden, deze schuift door naar 2019.


Begrotingswijzigingen
Onderwijs
bedragen x € 1 mln                                          Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr     Baten Lasten        Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                            7,3       33,5   26,2 N

 Wijzigingen                                                                                         0,4       -1,1    1,4 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                          Raad       20 dec '17    113/2017          0,0        0,0    0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                      Raad       26 sep '18    57/2018           0,4       -0,6    0,9 V
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen         Raad       26 sep '18    57/2018          -0,0       -0,1    0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                  Raad       26 sep '18    57/2018           0,0       -0,2    0,2 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                    Raad       19 dec '18    94/2018           0,0       -0,3    0,3 V
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                          Raad       19 dec '18    94/2018           0,0        0,0    0,0 V

Totaal Onderwijs                                                                                     7,7       32,5   24,8 N




                                                                                                                                67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Openbare ruimte
Maatschappelijk effect
Wij streven naar een aantrekkelijke leefomgeving voor bewoners en bedrijven waar mensen zich thuis voelen en
elkaar ontmoeten. We werken daarom aan een veilige en schone openbare ruimte waar mensen met plezier
gebruik van maken, die bewoners samen met anderen onderhouden en waar men zich bovenal verantwoordelijk
voor voelt. Een openbare ruimte die voor iedereen toegankelijk is en waar ruimte is voor initiatieven die worden
gefaciliteerd door de gemeente. Wij dragen zorg voor het gebruik, duurzaam beheer en onderhoud van de stad
van vandaag en morgen.


Belangrijkste resultaten
Geef ze de (openbare) ruimte
De koers van de activiteiten van het programma Openbare Ruimte werd ook in 2018 bepaald door het beleidsplan
‘Geef ze de (openbare) ruimte! -2013-2023’ met daarin ambities en de ontwikkelingsrichtingen: integraliteit van
beheer, differentiatie naar behoefte, participatie van bewoners en duurzaamheid.
Daarnaast waren de activiteiten in 2018 ook gericht op het adequaat beheren van de stad en op een aantal andere
actuele thema’s zoals onderstaand beschreven.

Openbare ruimte voor de grote toekomst uitdagingen
In het coalitieakkoord voor Nijmegen hebben we als gemeente een viertal samenhangende opgaven voor de
toekomst gesteld. De stad moet duurzamer worden, sociaal blijven, we willen de economische veerkracht
versterken en we willen werken aan een aantrekkelijke stad. Voor al deze belangrijke thema’s heeft ook het
programma Openbare Ruimte een cruciale functie. Veel van de activiteiten binnen het programma bouwen niet
alleen aan een aantrekkelijke stad, maar ook aan de andere gestelde doelen. We willen een duurzame,
aantrekkelijke openbare ruimte, waar men zich comfortabel kan verplaatsen en waarin men elkaar op een
prettige manier kan ontmoeten. Een toegankelijke stad is voorwaarde voor onze sociale ambitie. We willen met
ons werk een voorbeeldrol voor de milieu-ambitie met duurzame en circulaire grond-, weg- en waterwerken. Met
onze lokale aannemers willen we verantwoordelijkheid delen, omdat we geloven dat dit kwalitatief, maar ook
economisch een beter resultaat geeft. Aannemers, en zeker Dar in die rol, spelen daarnaast weer een sociale rol
om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Het werken aan de openbare ruimte is dus
bij uitstek de plaats om op weg te gaan naar onze lange termijn grote opgaven.

Dar als gelijkwaardige integrale partner
Dar heeft als opdrachtnemer een belangrijke rol in het integraal beheer van de openbare ruimte. Voor het grootste
deel van de stad is Dar dé aannemer voor de gemeente voor vrijwel alle werkzaamheden in de openbare ruimte.
Activiteiten als groenonderhoud, kleine reparaties aan straten, bladkorven, gladheidsbestrijding en zoutkisten zijn
ondergebracht bij Dar. De service-teams van gemeente en van Dar werkten vanaf 2018 intensief samen. Dar werd
steeds meer verantwoordelijk voor het totale onderhoud in de openbare ruimte ‘van gevel tot gevel.’ Dar
ontwikkelde zich daarin van klassieke afval- en reinigingsdienst naar een veelzijdig en integraal serviceverlener, en
van een opdrachtnemer tot een proactieve, professionele partner voor de gemeente. In 2018 is hierin een
belangrijke stap gezet door in gezamenlijkheid van Dar en gemeente één nieuw integraal contract op te stellen. De
huidige contracten IBOR en DVO zijn hierin samengevoegd tot één nieuw contract. Het contract geeft naast de
inhoud van de werkzaamheden invulling aan de wederzijdse verwachtingen en een doorkijk naar de
ontwikkelingen die we daarin door willen maken. Daarmee vormt dit contract de goede basis voor de
samenwerking in de komende jaren.

Innovatieve samenwerking met verantwoordelijke aannemers
In 2018 is voor het eerst gewerkt met een open convenant met wegenbouw aannemers. In plaats van de klassieke
aanbesteding op de goedkoopste prijs, werden aannemers uitgenodigd om collectief als combinatie in te schrijven
op de herinrichting van een aantal woonstraten. Het bleek dat de kwaliteit er beter van werd en vooral dat er veel

68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

van elkaar geleerd werd. Door aannemers aan elkaar te verbinden werd kennis gedeeld en werd er efficiënter
gewerkt.
In een andere pilot met de Maldenburchtstraat hebben we het bestek voor de andere inrichting van de straat op
basis van ambities geformuleerd, in plaats van technische specificatie en kosten. We gebruikten daarvoor nieuwe
instrumenten zoals het ‘ambitieweb’ en een nieuwe vorm van aanbesteding waarbij de kennis van de
opdrachtgever en –nemer gebruikt werd om het beste ontwerp te maken. Als gemeente hebben we onze ambities
vanuit verschillende programma's geprojecteerd. Het voordeel hierbij was dat allerlei betrokken bewoners,
beleidsadviseurs en technische ambtenaren konden aangeven wat de bedoelingen zijn voor deze straat. De
aannemer met inhoudelijk het beste en mooiste voorstel werd gekozen. Dit leidde tot creatievere en betere
oplossingen.

Participatie : samen met de stad
In 2018 zijn we in de stad aan de slag gegaan met de Mijnwijkplan.nl. Op deze interactieve website staan, naast
betrokken ambtenaren en info over de wijken, alle projecten in de openbare ruimte zowel van de gemeente als
van bewoners. Het is een dynamische en toegankelijke website. Men kan ideeën inbrengen, reageren op elkaars
voorstel, erop stemmen, zien of het voorstel gehonoreerd is, de voortgang van een idee volgen of het idee ‘liken’.
In 2018 zijn er via deze website al 169 ideeën of wensen van bewoners binnengekomen. De meest populaire
ideeën waren de aanleg van een jeu des boulesbaan in het nieuwe uitgebreide park Hunnerberg Panorama en de
hondenspeelplaats Weezenhof. Andere ideeën lopen uit een van het vergroenen van de buurt, renoveren van
(speel)pleintjes, meer openbare verlichting of de aanleg van wandelpaden. Van deze 169 ideeën en projecten zijn
er inmiddels 80 omgezet in concrete plannen. Vanuit het programma Openbare ruimte hebben we €1.000.000
beschikbaar gesteld voor de uitwerking van ideeën en initiatieven in de wijken. Hiervan is €750.000 op aanvraag
daadwerkelijk aan bewonersinitiatieven besteedt. Het resterende budget is in andere projecten in de wijken
geïnvesteerd. Deze website (https://nijmegen.mijnwijkplan.nl/) vervangt in de toekomst de participatiekaart.

In 2018 hebben we ook met succes de vernieuwde versie van de Meld en Herstel-app gelanceerd. Daardoor
ontstond een openbare ruimte-breed meldsysteem met alle voordelen van dien zoals snellere afhandeling en
inzicht in de afhandelingsstatus van meldingen. Het is ook de informatiebron geworden om problemen in de
openbare ruimte te kunnen signaleren. Dit helpt ons met 'informatiegestuurd beheer'. Deze app zal ook bij Dar en
bureauToezicht worden geïntegreerd in hun werkprocessen.

Openbare ruimte als speelveld voor duurzaamheid
Het beheer van de openbare ruimte kan een forse bijdrage leveren aan de duurzaamheidsdoelstellingen van onze
gemeente. In 2018 hebben we grote stappen gemaakt in ons streven naar duurzaam beheer van de stad en
duurzame investeringen in de openbare ruimte. We zijn op weg naar 10% circulair materiaalgebruik en 20%
energiebesparing in 2020 als deelnemer aan de ‘Green Deal voor de Grond, Water en Wegensector’. Dit is een
convenant van Rijksoverheid, Rijkswaterstaat, vier andere grote gemeenten met alle grote aannemers en
ingenieursbureaus waar we aan meedoen. In de Hatertseveldweg is in 2018 een vuilwaterriool aangelegd met
bijzondere rioolbuizen. Ze zijn extra duurzaam doordat ze gemaakt zijn met 10% circulair beton. Nijmegen heeft
hiermee de primeur. Door deel te nemen aan een landelijke Greendeal GWW 2.0 hebben we afgesproken CO2-
uitstoot te verlagen en hergebruik materiaal te verhogen. Voorbeelden zijn ook de circulair herbruikbare bushokjes
die geplaatst werden op hetzelfde fundament als de voorgaanden. Bij het toepassen van betonproducten kiezen
we voor producten met zo veel mogelijk hergebruikt materiaal.

We hebben eind 2018 de duurzaamheidsagenda 2019 voor de afdeling Stadsbeheer opgeleverd. Deze is gericht op
de afspraken in de Green deal. Een van de ambities in de pilot Malderburchtstraat resulteert erin dat we op de
straat en de riolering zo duurzaam mogelijk reconstrueren. In 2018 hebben we voor het eerst volledig circulaire
parkbanken aangeschaft, 10 stuks in totaal. Daarvan zijn er acht geplaatst in de Nijmeegse parken. Twee stuks zijn
al gereserveerd voor de straks heringerichte Waalkade, te plaatsen in 2019.

We hebben de uitstoot van CO2 uitstoot en fijn stof in de openbare ruimte beperkt door voor particulieren en
forenzen in de stad laadpalen te faciliteren door de aanleg van een steeds verder groeiend netwerk van openbare

                                                                                                                 69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. In 2018 is dit netwerk gegroeid tot 52 palen in de openbare ruimte en
24 palen in de parkeergarages. De stroom uit de nieuwe laadpalen is 100% duurzaam in Nederland opgewekt en
de laadprijs per kWh is de laagste van Europa. Een laatste en meer onconventioneel voorbeeld van beperking van
CO2 uitstoot en fijn stof, is het voortzetten van de overeenkomst met de herder, die met zijn schapen een groot
deel van ons groenareaal beheert, in plaats van met trekkers en maaimachines.

Goed onderweg naar een toegankeljke openbare ruimte
Met het ‘Handboek Nijmegen toegankelijk’ werken we vanaf 2016 aan een bereikbare en goed bruikbare openbare
ruimte. Daarmee ondersteunen we de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van een toenemend
aantal ouderen en anderen die zich met moeite redden in de openbare ruimte. We willen de komende 10 jaar
goed toegankelijke looproutes naar voorzieningen realiseren. Deze zijn een voorwaarde voor onze sociale
doelstellingen van de WMO, omdat ouderen en mensen met beperkingen langer thuis kunnen blijven worden.
De eerste twee jaar van de uitvoering van dit beleid hebben we in 2018 geëvalueerd; een intensief proces samen
met betrokkenen van de belangengroepen van ouderen en mensen met een functiebeperking. We zijn goed
onderweg en het beleid blijkt te werken. In alle grote projecten, zoals de Ringstraten, de Daalseweg en de
Burgemeester Hustinxstraat, werd meteen gedacht aan een toegankelijke uitvoering. Het ontwerp is zo ruim
mogelijk uitgevoerd met vlakke stoepranden en met blinden geleide- of gidslijnen. De ervaring leerde dat dit
inderdaad zoals verwacht nauwelijks extra kosten met zich meebrengt.
Vanuit de evaluatie werd ook duidelijk dat we op punten nog kunnen leren. Het gaat dan om het onderzoek naar
de optimale looproutes in het stadscentrum, het onderzoeken van betere stadsverlichting op plaatsen waar dat
ertoe doet, en de mogelijkheden onderzoeken voor samenwerking met Horeca voor ‘openbaar’ gebruik van de
bestaande toiletten daar. Met ons uitvoeringsprogramma hebben we flinke stappen gezet met de verbetering van
de looproutes in het centrum. Het gaat dan vooral om de aansluiting van het openbaar vervoer naar de centrale
voorzieningen.

Aanschaf en plaatsing nieuwe bushokjes en seniorenbankjes
In 2018 is de aanbesteding uitgevoerd voor de realisatie van 233 nieuwe bushokjes. De nieuwe bushokjes zijn
circulair, duurzaam, meer toegankelijk en hebben een levensduur van minimaal 20 jaar.
Alle bushokjes zijn vervangen en daarbij zijn er voor ouderen meteen goede bankjes met armleuningen en
adequate verlichting in aangebracht. Een twintigtal extra seniorenbankjes zijn daarnaast toegevoegd bij andere
drukke bushaltes zonder bushokjes. In het vervolg van deze aanbesteding hebben we nog een gecombineerde
aanbesteding gedaan voor het onderhoud van de bushokjes, in combinatie met het reclamerecht ervan. We
hebben hierbij een bijzonder voordelig resultaat bereikt. Daarna hebben we ook een plan uitgewerkt voor de
uniformering van alle busperrons met een subsidie van de provincie, waarmee we begin 2019 voortvarend aan de
slag kunnen gaan.


Service voor afval en afvalscheiding
De resultaten van de afvalscheiding in Nijmegen zijn nog niet definitief bekend, maar waren in dezelfde lijn van
72% afvalscheiding van 2017 (69% gescheiden aan huis en 3% nascheiding van gemengde grof afvalstromen).
Daarmee liggen we nog steeds op koers en verwachte we onze doelstelling van 75% voor 2020 te behalen.
Verdere stappen hebben we genomen voor de gescheiden inzameling van luiers. Onafhankelijk onderzoek in
opdracht van de regiogemeenten en ARN heeft uitgewezen dat verwerking van luiers volgens een nieuwe
verwerkingsmethode bij ARN inderdaad een duurzaam alternatief kan zijn voor verbranding. Bij de ARN in Weurt is
daarop gestart met de bouw van een verwerkingsinstallatie. De gescheiden inzameling zal naar verwachting eind
2019 worden opgestart.
Naast de inzameling van deze nieuwe afvalstroom is met name bij “hoogbouw” nog veel potentie om meer en
betere afvalscheiding te realiseren. Daarom zijn we bij een tweetal bestaande hoogbouwcomplexen in Neerbosch-
Oost gestart met een pilot ‘schillenboer’, waar het GFT met een hoog serviceniveau wordt ingezameld. Bij nieuwe
hoogbouwcomplexen zetten we in op centrale inpandige opslagruimtes voor de inzameling van de herbruikbare
afvalstromen teneinde een hoger en kwalitatief beter inzamelresultaat te behalen.


70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

De goede koers qua scheidingspercentage ten spijt vormde de kwaliteit van de ingezamelde afvalstromen, zoals
GFT en plastic+ een steeds belangrijker aandachtspunt. We zagen een stijgende tendens in de afkeur van deze
afvalstromen. Dit vraagt een continue aandacht in voorlichting en educatie, maar vooral een goede focus om de
afvalinzameling uit de anonimiteit te halen. Dit betekent onder meer een afgewogen en beperkte inzet van
collectieve verzamelcontainers voor de herbruikbare afvalfracties en juist een meer directe huis-aan-huis gerichte
inzameling.

Verder heeft 2018 ook in het teken gestaan van de voorbereidingen op het ondergronds brengen van de
restafvalcontainers in het stadscentrum van Nijmegen. We hebben locatieonderzoeken gedaan, inloopavonden
voor inwoners georganiseerd, vergunningaanvragen gedaan en er is een communicatietraject opgesteld. Het
locatieplan voor de ondergrondse restafvalcontainers is in concept vastgesteld en ter inzage gelegd. De
verwachting is dat de eerste containers in het eerste kwartaal van 2019 de grond in zullen gaan.
Met het oog op preventie is in 2018 het principebesluit genomen om de JA-JA-sticker in te voeren. Hiermee willen
we de verspilling tegengaan van de stroom ongeadresseerd reclamedrukwerk die nu huis aan huis wordt bezorgd
maar voor een aanzienlijk deel ongelezen de papierbak in gaat. In samenwerking met andere koplopergemeenten
werd gewerkt aan een plan van aanpak. In 2019 vindt definitieve besluitvorming plaats.

Aanpak zwerfafval; 'Nijmegen Schoon héél gewoon'
In 2018 is er weer veel aandacht geweest voor zwerfafval, een irritant en hinderlijk probleem waar veel
stadsgenoten zich aan storen. Vanuit het programma hebben we verschillende acties ondernomen om zwerfafval
te voorkomen en ‘goed gedrag’ bij de veroorzakers te bevorderen. De campagne voor gedragsbeïnvloeding
'Nijmegen, schoon heel gewoon' is voortgezet. In dit kader heeft ook de inzet van afvalcoaches in onze wijk-voor-
wijk-aanpak na Bottendaal een vervolg gekregen in de wijk Neerbosch-Oost. De afvalcoaches gaan de wijk in om
bewoners en ondernemers op laagdrempelige wijze te informeren over afvalscheiding en inzameling. Daarnaast
hebben we de afvalvoorzieningen beter op orde gebracht en informatie verzameld over de grootste ergernissen. In
samenwerking met een gedragsdeskundig bureau hebben we hierop passende/maatwerk-interventies gepleegd.
De komende periode zal deze inzet worden geëvalueerd. Om dezelfde reden hebben we eerder in Dukenburg
extra (assistent)-Wijkvegers ingezet. De resultaten hiervan zijn zodanig positief, dat we nu de mogelijkheden
bekijken hoe dit stadsbreed uit te breiden. Een ondertussen vertrouwd maar niet minder belangrijk goed
voorbeeld zijn de Wijkhelden georganiseerd via Dar. Bij al dit soort interventies is er sprake van afname van
zwerfafval. De Stadswaard is een gebied waar we samen met Rijkwaterstaat, Staatsbosbeheer en Dar blijvende
acties ondernemen om zwerfafval terug te dringen.

De jaarlijkse studentenintroductie in het stadscentrum vroeg om een meer projectmatige aanpak, omdat de
omvang van dit evenement jaarlijks toeneemt, inclusief de (afval)overlast voor de bewoners en bezoekers. Samen
met een gedragsdeskundig bureau, Dar en Toezicht&Handhaving hebben we een plan van aanpak ontwikkeld,
hetgeen in 2018 reeds heeft geresulteerd in een afname van de overlast en ingekomen klachten. Het komende jaar
zal dit Plan van Aanpak verder worden uitgewerkt.


Meer grip op gladheid van hoofdroutes
In 2018 hebben we de gladheidsbestrijding seizoen 2017-2018 geëvalueerd. Om de gladheidsbestrijding
betaalbaar te houden hebben we, zonder afbreuk te doen aan onze beleidsmatige uitgangspunten,
voorbereidingen getroffen om het te strooien areaal terug te brengen met een kleine 100 woonstraten, die vanaf
2019 niet langer gestrooid worden. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de strooiroutes en een uitgebreide
communicatiecampagne. Daarnaast hebben we de opdracht verstrekt om een z.g. infra-roodmeting uit te voeren,
waarmee we de koudste plekken in onze gemeente in kaart kunnen brengen. Hiermee kunnen we onze
strooiacties nog beter afstemmen op de lokale omstandigheden. Tevens zijn de voorbereidingen voor een derde
meetstation getroffen, dat ons inzicht moet geven in de weersituatie in de omgeving spoorbrug.




                                                                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Geleerde lessen
Toegankelijkheid
De evaluatie van toegankelijkheid geeft aan dat we looproutes in het centrum, stadsverlichting en beschikbaarheid
van toiletten verder moeten onderzoeken.


Afval
Veel afval wordt fout aangeboden en ondanks onze inspanningen wordt er toch nog veel afval gedumpt. Educatie,
voorlichting en sturen op gedrag blijven belangrijk.
Er is een stijgende tendens in de afkeur van bepaalde afval, waardoor recycling ondermijnd wordt. Daardoor
stijgen de kosten eerder dan dat dit iets oplevert.


Ondergrondse containers
Het plaatsen van ondergrondse containers in het stadscentrum, blijkt weerbarstiger dan we dachten. Hoewel het
vooronderzoek daardoor wat langer duurde, kunnen we er nu beginnen met de realisatie.


Openbare laadinfra
De groei van elektrisch vervoer lijkt zich nu te versnellen. Een grote toename van de vraag naar openbare laadinfra
is te verwachten. We moeten dit proactief gaan inpassen in de openbare ruimte.


Vrees voor het klimaat
We hadden een lange, hete en droge zomer. Dat heeft zijn weerslag op het groenonderhoud. We zullen hiermee in
de toekomst rekening moeten gaan houden.


Bijdrage verbonden partij
Dar NV
Dar verzorgt voor de gemeente Nijmegen de afvalinzameling en reiniging. Ook andere uitvoerende taken op het
gebied van IBOR (integraal beheer openbare ruimte) zijn ondergebracht bij Dar. Met inzet van mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt krijgt Dar ook een belangrijke rol voor onze gemeente op het gebied van ‘social
return’ (werkervaring en de toeleiding van inwoners naar de arbeidsmarkt).


MARN
Via de MARN is de continuïteit in de verwerking van brandbaar restafval en GFT bij ARN bv gewaarborgd. Daarbij
ontstaan bovendien nuttige bijproducten zoals warmte voor het warmtenet, duurzame energie, biogas en
compost. Daarmee draagt MARN bij aan een duurzaam afvalbeheer. Tevens kan de gemeente Nijmegen via het
aandeelhouderschap van MARN sturen op de verdere strategische ontwikkeling van ARN.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.

Waarderingsscore burgers
Bij indicator 'waarderingsscore door de burgers' is in 2017 voor het laatst gemeten (Burgerpeiling Stadsmonitor
2017) De 6.8 (2015,) was toen gestegen naar een 7,0 (op basis van vragen aan bewoners over de eigen buurt en de
stad als geheel) Een mooie score, omdat bewoners altijd kritisch zijn op hun eigen woonomgeving. Maar deze
score blijft voor 2018 staan.

Waarderingsscore ondernemers
De indicator 'waarderingsscore door de ondernemer' wordt ook twee jaarlijks gemeten. Helaas waren de cijfers



72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                                             Stadsrekening 2018

voor 2018 nog niet openbaar. De laatst bekende score is daarom uit de Monitor vestigingsklimaat 2017 blijven
staan op 6,8 (in 2014 was dit overigens ook 6,8).

Uitgevoerde acties wijkbeheerplannen
Van de voorgenomen acties uit wijkbeheerplannen blijkt 94% uitgevoerd te zijn. De acties die voor 2018 met
kaartjes in de wijkbladen werden ‘afgesproken met de wijk’ is daarmee volgens de doelstelling. Het verschil tussen
90% vorig jaar en 94% dit jaar, is 4%. Een mooi resultaat.

Tijdig afgehandelde meldingen Meld & Herstel
In 2018 zijn er rond de 15.900 meldingen gedaan. De meeste meldingen gaan over voetpaden en wegen en daarna
over groenvoorzieningen en openbare verlichting. Van alle meldingen wordt 85% binnen de streeftijd van 5
werkdagen afgehandeld. 2018 was het eerste jaar waarin we met en de nieuwe Meld en Herstel app hebben
gewerkt. Hiervoor wordt de Kwalitatieve prestatie indicator gebruikt over de tijdige afhandeling van meldingen
binnen Openbare ruimte. Gereedmelding van de melding of klacht vindt dankzij de app automatisch plaats
wanneer de melding wordt afgehandeld. Wat invloed heeft op het afhandelingspercentage is dat de afhandeling
van meldingen van bureau Toezicht en Handhaving en Dar inzichtelijk zijn gemaakt door de Meld & Herstel app. Dit
kan enige invloed hebben op de hoogte van deze indicator.

Aantal participatieprojecten
Het aantal projecten is in 2018 verder gestegen van 289 naar 324.

Stabilisatie hergebruik van huishoudelijk afval
De resultaten van de afvalscheiding in Nijmegen zijn nog niet definitief bekend, maar liggen in dezelfde lijn van
72% afvalscheiding in 2017. Met de positieve uitkomsten van het onderzoek over een aparte luierverwerking bij
ARN zal in 2019 een verdere stap in hergebruik kunnen worden gemaakt. Ook de uitkomsten van een aantal pilots
zoals de schillenboer zullen hierin verder richting moeten geven.


Wat heeft het gekost
                                                                                                     bedragen x € 1 mln
Openbare ruimte                                         Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                 wijziging

Saldo van lasten en baten
Integraal beheer openbare ruimte                                     12,5             13,0             0,5 N
Integraal Waterbeheer                                                -0,3             -0,3             0,0 V
Inzameling huishoudelijke afval                                       5,1              4,9             0,2 V
Onderhoud wegen en kunstwerken                                        8,3              7,9             0,4 V
Straatreiniging                                                       8,6              8,7             0,2 N
Toezicht openbare ruimte                                              2,2              2,2             0,0 N
                                                                     36,4             36,4             0,1 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Openbare Ruimte geven we per saldo € 36,4 miljoen uit. Het grootste deel hiervan gaat naar
de producten Integraal beheer openbare ruimte (€ 0,5 miljoen nadeel) en Onderhoud wegen en kunstwerken (€
0,4 miljoen voordeel) die in samenhang bezien moeten worden. Hetzelfde geldt voor Inzameling huishoudelijk
afval (€ 0,2 miljoen voordeel) en Straatreiniging (€ 0,2 miljoen nadeel) die beide onder de opdracht met de Dar
vallen. Het geringe nadelige saldo van € 0,1 miljoen (0,2%) wordt veroorzaakt door diverse kleine over- en
onderschrijdingen (zoals extra kosten door stormschade en zwerfafval).




                                                                                                                          73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Begrotingswijzigingen
Openbare Ruimte
bedragen x € 1 mln                                  Besl.nivo   Besl.datum   Besl.nr   Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                               26,9   61,0   34,1 N

 Wijzigingen                                                                             0,2    2,4    2,2 N
  BW-01622 DVO IBOR DAR NV 2018                     College     06 mrt '18   4.11        0,2    0,2    0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                Raad        26 sep '18   57/2018    -1,1    0,5    1,6 N
  BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen   Raad        26 sep '18   57/2018     0,0    0,7    0,7 N
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen            Raad        26 sep '18   57/2018     0,0   -0,3    0,3 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen              Raad        19 dec '18   94/2018    -0,1    0,0    0,1 N
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                    Raad        19 dec '18   94/2018     1,4    1,4    0,1 N

Totaal Openbare ruimte                                                                  27,1   63,5   36,4 N




74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                                                     Stadsrekening 2018


Sport en Accommodaties
Maatschappelijk effect
Dit programma verantwoordt de fysieke maatschappelijke voorzieningen, zoals wijkaccommodaties,
sportaccommodaties en maatschappelijk vastgoed in Nijmegen en de activiteiten om sport en beweging te
stimuleren en te faciliteren.
Wij beheren onze wijk- en sportaccommodaties en het overig maatschappelijk vastgoed en dit doen we zo
efficiënt mogelijk. Daarbij streven we naar een optimale benutting, instandhouding en spreiding van al onze
gemeentelijke voorzieningen. Onze bemoeienis staat altijd ten dienste van de gemeentelijke beleidsprogramma’s
en varieert voor onze objecten van enkel huurbaas voor een externe (gesubsidieerde) partij (bijvoorbeeld De
Vereeniging en de Stadsschouwburg) tot volledige exploitatie en beheer van speeltuinen, kinderboerderijen en
wijk- en sportaccommodaties.
We willen dat alle Nijmegenaren elkaar in de eigen wijk kunnen ontmoeten en (gezamenlijk) kunnen sporten en
bewegen. We realiseren daartoe wijk- en sportvoorzieningen die breed toegankelijk zijn, veilig, duurzaam en goed
onderhouden.


Belangrijkste resultaten
Terugblik voornemens Stadsbegroting 2018
In 2018 hebben we gewerkt aan de volgende items:

            We zijn bezig met een toekomstvisie voor onze vastgoedportefeuille en de wijk- en
             binnensportaccommodaties (incl. de zwembaden). Deze visies hopen we in 2019 af te ronden.
            We hebben uitvoering gegeven aan de raadsmotie voor investering in bestaande
             buitensportaccommodaties van € 3 miljoen; kunstgrasvoetbalveld VV Trekvogels. SV Orion en VV
             OSC, natuurgrasveld DVOL en kunstgrashockeyveld NMHC
            We ondersteunen met ons maatschappelijk vastgoed in Nijmegen de gemeentelijke doelen en
             ambities. Dit doen we door ruimte te bieden aan doelgroepen van alle programma’s.
            We zijn doorgegaan met de lopende investeringsprojecten zoals Asbestinventarisaties en -sanering,
             Toegankelijkheid en Duurzaamheid.
             Dit zijn langjarige trajecten, die steeds meer vruchten beginnen af te werpen.
            Een onderzoek naar de klimaatbeheersing in de Biezantijn heeft niet het gewenste resultaat
             opgeleverd. In 2019 zullen andere mogelijkheden worden onderzocht.
            Een professionaliseringstraject van onze vrijwilligers.
             Dit traject is in 2018 voortgezet.
            Door het versterken van maatschappelijke functies in onze accommodaties en het leggen van
             contacten met wijkbewoners is de sociale cohesie en ontmoeting in de wijken verder gestimuleerd.
            Een project voor zelfbeheer in wijkaccommodatie Wijkatelier Lindenholt (Zellersacker) is in 2018
             succesvol afgerond. Na open gesprekken met de Stichting Wijkatelier is er een rolverdeling
             afgesproken voor de activiteiten in de gemeenschappelijke ruimte, de keuken en de horeca.

Terugblik per onderdeel:


Sport
Onze doelstelling is om concrete activiteiten te ondernemen om sporten en bewegen voor al onze inwoners
mogelijk te maken en hen te motiveren te gaan bewegen en te sporten. Er is een kwalitatief goed aanbod aan
sportaccommodaties en een openbare ruimte die uitnodigt om te gaan sporten en bewegen. In 2018 hebben we
onze inzet op groepen met beweeg -en sportarmoede geïntensiveerd. Daarbij gaven we uitvoering aan de
volgende thema’s:
     Inclusiviteit, iedereen doet mee. Alle Nijmegenaren kunnen een leven lang bewegen en sporten.



                                                                                                              75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

        Laagdrempelig en dichtbij. Nijmegenaren kunnen deelnemen aan en genieten van een gevarieerd aanbod
         van sport- en beweegactiviteiten.
        Ondersteuning. Wij ondersteunen verenigingen onder meer door onze inzet van buurtsportcoaches,
         sportsubsidies en het aanbieden van specifieke cursussen.
        Gezondheid. We behouden en verbeteren de gezondheid en het welzijn van inwoners door het
         bevorderen van sport en bewegen en faciliteren de beweging ‘Groen, gezond en in beweging’.
        Profilering. Sportevenementen dragen bij aan onze ambitie om sport en bewegen impulsen te geven,
         maken de stad aantrekkelijk voor zijn bewoners en geven een economische impuls.

In 2018 hebben we gewerkt aan de volgende items:
      Het uitwerken van een toekomstvisie voor Binnensport en Zwembaden in Nijmegen
      De afronding van Talent Centraal
      Het starten met de uitvoeringsagenda van de nota Buitensportaccommodaties en de deelnotitie Hockey
      Het stimuleren laagdrempelig bewegen in de openbare ruimte
      In samenwerking met het Ontwikkelbedrijf en de provincie Gelderland hebben we het concept van het
         Groene Lint verder doorontwikkeld in een Urban Fit Track, een beweegroute door de wijken Hof van
         Holland, Broodkorf en Woenderskamp als verbindende functie voor ontmoeten, spelen, bewegen en
         sport.
      Samen met N.E.C. en Nijmeegse sportverenigingen zijn we gestart met een project om te komen tot een
         rookvrije sport.
      De Boels Ladies Tour startte én finishte in onze stad. De Boels Ladies Tour is de oudste UCI wielerronde
         van Nederland waarin de internationale vrouwelijke wielertop het tegen elkaar opneemt.


Wijkaccommodaties
Onze wijkaccommodaties zijn de warme huiskamers van de wijk. Het elkaar ontmoeten versterkt de sociale
cohesie zichtbaar. Wij willen stapsgewijs de kwaliteit van onze wijkvoorzieningen verbeteren. Ook in 2018 hebben
we enkele wijkvoorzieningen bouwkundig aangepakt. Wij noemen daarbij de Schalmei, grote zaal wijkcentrum
Dukenburg, de begane grond van de Burghardt, het sluiten en ombouwen van rookruimtes in onze wijkcentra tot
verhuurbare ruimtes en de start van het upgraden van wijkcentrum De Schakel. Hiermee gaan we in 2019 door.
Daarnaast is er, voortvloeiend uit het coalitieakkoord en de bestuurlijke opdracht in de stadsbegroting 2019-2022,
een onderzoek gestart naar de toekomst van al onze wijkaccommodaties. Worden ze efficiënt benut en voldoen ze
aan de maatschappelijke doelen, die we voor ogen hebben? We kijken daarbij kritisch naar het maatschappelijk
rendement, de wijze waarop de activiteiten bijdragen aan onze doelstellingen en naar de mogelijkheden die
alternatieve accommodaties in wijk of stadsdeel bieden. Parallel aan dit traject wordt een nieuw beleidskader
ontwikkeld “Ruimte voor Ontmoeting”. Zie ook verder onder het kopje “Transformatie wijkaccommodaties”.
Ten slotte hebben we voorzieningenhart ‘ t Hert aangepast om basisschool Kleurrijk meer ruimte te bieden.
Met deze initiatieven hebben we een belangrijke impuls gegeven aan de sociale agenda “ontmoeten en
verbinden”.


Overig Maatschappelijk Vastgoed
Het maatschappelijk vastgoed in Nijmegen faciliteert de gemeentelijke doelen en ambities.
Dit doen we door ruimte te bieden aan doelgroepen van alle programma’s.
Wij hebben in 2018 verdere stappen gezet om onze vastgoedportefeuille veiliger, toegankelijker en duurzamer te
maken. Daarnaast hebben we een analyse gemaakt van de onderhoudssituatie.
Hierover informeren wij u in de eerste helft van 2019.

Cultureel kwartier Vasim/CP Kelco
Nu de woningbouwontwikkelingen in het Waalfrontgebied (ten zuiden van de Waal) gestaag vorderen zijn er ook
grote stappen gezet bij het ontwikkelen van de NYMA, pal ten westen van en onder de Stadsbrug. In september
2017 is de gebiedsvisie door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is gekozen voor behoud van de industriële sfeer


76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

van het gebied en herinrichting van de openbare ruimte. Het gebied wordt organisch ontwikkeld door het
Ontwikkelteam NYMA met daarin een kwartiermaker die in opdracht van de gemeente samen met
ondernemerscoöperatie NYMA en de gemeente selectiecriteria voor toetreding heeft opgesteld en tijdelijke
initiatieven (max 5 jaar) programmeert. De € 500.000 die opgenomen is voor de gezamenlijke huisvesting van
Cultuurspinnerij en destijds het Vrijheidsmuseum wordt ingezet om een deel van de kosten voor de renovatie van
de Vasim te dekken. Dit bedrag is inmiddels opgenomen in de planexploitatie Stadsbrug waar de herontwikkeling
van NYMA onderdeel van uitmaakt.

Besiendershuis
Sedert 2017 wordt het Besiendershuis aan de Waalkade ingezet om meer ruimte te bieden aan de ontwikkeling
van de creatieve stad Nijmegen. Ons College heeft besloten om ook voor het jaar 2019 bij te dragen aan het
project ‘Het Besiendershuis, huis voor de creatieve stad Nijmegen’.
Dit heeft als gevolg dat het Besiendershuis in 2019 een culturele functie behoudt.

Voormalig Belastingkantoor Stieltjesstraat
In 2018 is met het Rijksvastgoedbedrijf een huurovereenkomst voor een periode van 10 jaar afgesloten voor het
voormalig belastingkantoor aan de Stieltjesstraat. Het gebouw wordt ingezet als woonzorgcomplex voor diverse
doelgroepen. Van Spaenstraat 18Het pand aan de Van Spaenstraat 18 is geschikt gemaakt als Bed Bad Brood
voorziening. Het pand wordt verhuurd aan de stichting Noodopvang Vluchtelingen.

De Bastei
De realisatie van de Bastei is in 2018 voltooid. De Bastei heeft begin april 2018 haar deuren geopend.

Mariënburgkapel
Vanaf 2015 heeft ons College een structurele ondersteuning beschikbaar gesteld voor het voortbestaan van het
Huis van de Nijmeegse geschiedenis. Het Huis heeft in 2018 gebruik gemaakt van de Mariënburgkapel.

Koopoptie NEC opstalrecht Goffertstadion
NEC heeft tot 31 december 2019 een koopoptie voor een opstalrecht voor het Goffertstadion, zodat zij een derde
partij als koper kan zoeken die tegelijkertijd de belangen van NEC waarborgt. Na voordracht van de partij heeft de
gemeente de gelegenheid om de gegevens van de partij die wil kopen te screenen.

De Vereeniging
In 2018 is gestart met het vernieuwen van het backstage-gedeelte van De Vereeniging en met een aantal
onderdelen van de rest van het renovatieplan. In 2019 wordt het totale project afgerond.


Accommodaties:

Transformatie wijkaccommodaties
Conform coalitieakkoord en daaropvolgende de bestuurlijke opdracht die uit de stadsbegroting 2019-2022 wordt
een plan uitgewerkt om tot structurele besparing van de jaarlasten te komen van € 0,5 tot € 1,0 miljoen door in te
zetten op efficiënter gebruik van wijkaccommodaties, inclusief mogelijke sluiting van enkele minder goed bezochte
wijkaccommodaties. Dit geeft financiële ruimte om andere wijkcentra te verbeteren of om initiatieven in een wijk
te stimuleren. We beoordelen dit op basis van het financiële en maatschappelijke rendement van de
wijkaccommodaties in samenhang met het aanbod van alternatieve locaties in de buurt.
Een mogelijke besteding van het geld dat hiervoor vrij komt is om dit geld te gebruiken voor een alternatieve
accommodatie voor wijkcentrum Titus Brandsma en de tweede tranche van het energieneutraal maken van
wijkcentrum De Schakel. Deze en andere opties worden onderzocht.
Zoals onder het kopje “Wijkaccommodaties” al aangegeven wordt momenteel parallel aan de “transformatie van
wijkaccommodaties” een nieuw beleidskader ontwikkeld “Ruimte voor Ontmoeting”. De beide trajecten lopen
samen op. Het vaststellen van het beleidskader door de gemeenteraad vindt plaats in de tweede helft van 2019


                                                                                                                77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

met begeleidende raadsbrief waarin op hoofdlijnen wordt geschetst hoe wij, op grond van het beleidskader, de
opdracht uit de stadsbegroting gaat uitvoeren.

Zelfbeheer accommodaties
We hebben het zelfbeheer van Wijkcentrum Wijkatelier Lindenholt vorm gegeven.

Upgrading wijkaccommodaties
In 2018 zijn onder andere De Schalmei, de Schakel en een gedeelte van wijkcentrum de Burghardt aangepakt.
Verder is de klimaatbeheersing in het de Biezantijn onderzocht en zijn in verschillende wijkcentra de toiletten
gerenoveerd. Tot slot zijn bij een achttal wijkcentra de voormalige rookruimtes veranderd in verhuurbare ruimtes.

Romeins Speellandschap
In 2018 is de bouw van het Romeins Speellandschap in de Leemkuil afgerond. Dit prachtige project heeft een
impuls gegeven aan de bezoekersaantallen van deze stedelijke speeltuin. Op 1 april 2018 vond de feestelijke
opening plaats.


Sport:

Nijmegen op weg naar een echte "beweegstad".
Het gaat hierbij niet alleen om sport, maar om alle vormen van bewegen. Op dit gebied iser een groot aantal
initiatieven ondernomen, waaronder de verbetering van bestaande en realisering van nieuwe
sportaccommodaties. In samenwerking met het Ontwikkelbedrijf en de provincie Gelderland hebben we het
concept van het Groene Lint verder doorontwikkeld in een Urban Fit Track. Wij gaan in 2019 met andere
programma’s en partners uit de stad invulling geven aan diverse ‘sport, beweeg en ontmoet’ knooppunten in Hof
van Holland, Woenderskamp en Koudenhoek. De Urban Fit Track krijgt een verbindende functie voor ontmoeten,
spelen, bewegen en sport.


Buitensportaccommodaties
Met de Nota Buitensportaccommodatiebeleid, door de Raad begin 2018 vastgesteld, geven wij een impuls aan de
sport in Nijmegen. Het is voor het eerst dat wij de Nijmeegse buitensport systematisch geanalyseerd hebben en op
grond daarvan beleidskaders aanbevelen, waarbinnen wij de komende jaren gaan werken op onze sportparken.
Een heldere en breed gedragen probleemanalyse van de buitensportaccommodaties en het gebruik daarvan door
de verenigingen is een belangrijke basis voor strategische keuzes en een plan van aanpak voor korte, middellange
en lange termijn. Wij investeren concreet een kleine € 3 miljoenin buitensportaccommodaties, zodat we sport in
Nijmegen een kwaliteitsimpuls geven. In 2018 hebben wij ook uitvoering gegeven aan de deelnotitie Hockey van
de nota Buitensportaccommodaties en de eerste stappen gezet van de uitvoeringsagenda van de nota
Buitensportaccommodaties, waaronder Sportpark Staddijk, Sportpark Mariënbos, Sportpark De Biezen, Sportpark
D’Almarasweg-Zuid, Sportpark De Kwakkenberg, Sportpark Vossenpels, Sportpark Winkelsteeg.


Samen Nijmegen in beweging krijgen en houden
Wij maken sporten en bewegen voor al onze inwoners mogelijk en motiveren hen te gaan bewegen en te sporten.
Dit doen wij op vele verschillende manieren, bijv. door de inzet van buurtsportcoaches, ondersteuning van
sportverenigingen en de beweging en Groen, Gezond en in Beweging. In het project ‘Bewegen, spelen &
ontmoeten in de wijk’ werken we samen met Gezondheid, Onderwijs, Wijken en Openbare Ruimte om
verschillende praktische zaken te stimuleren, zoals onder andere bewegend leren, openbare en groene
speelpleinen, beweegroutes, KWIEKroutes, ommetjes en ‘veldje verbindt’. Daarnaast werken we met de Radboud
Universiteit en de Hogeschool Arnhem en Nijmegen aan een Nijmeegse Kennisagenda Sport.


SportQube
In oktober 2018 is SportQube aan de Dennenstraat officieel geopend. Dit prachtige gebouw is het resultaat van
een meerjarig proces waarin nauw is samengewerkt tussen de clubs en de gemeente. De provincie heeft financieel

78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                                                               Stadsrekening 2018

een belangrijke ondersteunende rol gespeeld om dit mogelijk te maken. Het resultaat is een topaccommodatie,
een broedplaats voor talent dat meer is dan judo en turnen. Een breed scala aan ruimtes en voorzieningen maakt
dit een nieuw centrum voor sport en bewegen in de stad, variërend van kidsgym tot free running, van onderwijs
tot innovatie.

Professionalisering van de vrijwilligers in onze accommodaties
Dit project is succesvol opgepakt en afgerond. Alle vrijwilligers van VSA hebben een contract getekend.

Verbeteren grote sportaccommodaties
In 2018 is sporthal Meijhorst gerenoveerd.
Deze revitalisering leidt tot een kwaliteitsimpuls voor deze hal en de wijk.


Geleerde lessen
     1    Jaarlijks leggen we de focus op het ingrijpend verbeteren van een of twee wijkaccommodaties. Hierdoor
          komen we tot betere resultaten dan in het verleden. Toch merken we dat onze jaarlijkse middelen tekort
          schieten om onze accommodaties duurzaam en kwalitatief op een hoog niveau te houden. Dit is mede
          reden dat we vanuit de ombuigingsoperatie wijkaccommodaties willen bezien welke middelen hiervoor
          vrijgemaakt kunnen worden en ook het gebruik van alternatieve, niet-gemeentelijke accommodaties in de
          wijken willen bevorderen.
     2    Wij zien dat de Nijmeegse sportverenigingen zich positief ontwikkelen en dat er naast het sportaanbod
          ook aandacht is voor meer brede maatschappelijke thema’s. Dit vraagt ook (extra) inzet van vrijwilligers,
          Daarbij stellen we vast dat de inzet van vrijwilligers een zorgpunt is. Het vinden en binden van voldoende,
          kwalitatief goede vrijwilligers (op bestuursniveau) is nog steeds een breed gedragen zorgpunt in de hele
          sportsector. Zowel bij kleine als bij grote sportverenigingen. Voor sommige verenigingen geldt dat door
          teruglopende ledenaantallen en vrijwilligers, alsmede de beperkte bestuurscapaciteit, er grenzen zijn aan
          de mogelijkheden van deze verenigingen om sport en bewegen in Nijmegen optimaal te stimuleren.
     3    Door de recente marktontwikkelingen zien we aan de ene kant een sterke stijging van de marktprijzen van
          het vastgoed. Dit geeft een positieve impuls aan onze verkoopopbrengsten. Aan de andere kant stijgen
          onze onderhoudskosten echter eveneens explosief. Dit laatste is een duidelijk punt van zorg.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Sport en Accommodaties zijn geen verbonden partijen van toepassing


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                       bedragen x € 1 mln
Sport en Accommodaties                                    Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                   wijziging

Saldo van lasten en baten
Wijkaccommodaties                                                        8,6             8,4             0,2 V
Sportaccommodaties                                                       8,7             8,6             0,0 V
Sport                                                                    5,1             5,1             0,0 V
Maatschappelijk vastgoed                                                -2,3            -2,4             0,1 V
                                                                       20,1             19,8             0,3 V
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Sport en Accommodaties geven we per saldo € 19,8 miljoen uit. Het grootste deel hiervan
gaat naar de producten Wijk- en Sportaccommodaties.


                                                                                                                            79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Ten opzichte van de begroting is er € 0,3 miljoen (1,5%) minder uitgegeven.

Dit voordeel wordt voor € 0,2 miljoen verklaard door een gunstiger saldo bij het product Wijkaccommodaties dan
voorzien bij de Slotwijziging, waar € 0,4 nadeel in de begroting is verwerkt. Het in vergelijking met deze
Slotwijziging voordeliger resultaat betreft enerzijds € 0,1 lagere exploitatielasten en anderzijds € 0,1 hogere
huuropbrengsten.

Het product Maatschappelijk vastgoed kent per saldo een voordeel van € 0,1 miljoen. Dit wordt met name
verklaard door het afstoten na de Slotwijziging van niet-maatschappelijk objecten vastgoed.


Begrotingswijzigingen
Sport en Accommodaties
bedragen x € 1 mln                                         Besl.nivo Besl.datum       Besl.nr   Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                        21,3   46,2   25,0 N

 Wijzigingen                                                                                      5,8    0,9    4,9 V
  BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                         Raad      20 dec '17     113/2017        0,3    0,3    0,0 V
  BW-01595 Strategische gronden ontwikkelingsbedrijf     Raad      15 nov '17     108/2017        0,6    0,6    0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                     Raad      26 sep '18     57/2018         2,7    0,3    2,4 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                 Raad      26 sep '18     57/2018         0,0   -1,7    1,7 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                   Raad      19 dec '18     94/2018         2,2    1,4    0,8 V
  BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                         Raad      19 dec '18     94/2018         0,0    0,0    0,0 N

Totaal Sport en Accommodaties                                                                    27,0   47,2   20,1 N




80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018


Stedelijke ontwikkeling
Maatschappelijk effect
Met het programma Stedelijke ontwikkeling willen we bereiken dat Nijmegen in ruimtelijk opzicht aantrekkelijk is
om te wonen, te werken, te recreëren, te bezoeken en zich te vestigen. Daarbij streven we naar een evenwichtige
ruimtelijke structuur en een krachtige stedelijke identiteit met herkenbare wijken, waarbij we graag ruimte geven
aan initiatieven van bewoners en ondernemers. We staan voor een goede dienstverlening op gebied van
vergunningverlening en handhaving. We streven naar een goed samengaan van functionaliteit, cultuurhistorische
rijkdom, toegankelijkheid en eigentijdse ontwikkeling.


Belangrijkste resultaten
De Omgevingsvisie is in 2018 van start gegaan
Voor de op te stellen Omgevingsvisie (kerninstrument uit de Omgevingswet) is in januari en juni met de
gemeenteraad gesproken over inhoud en proces. In september is een startnotitie vastgesteld door de raad.
In november hebben er stadsgesprekken plaatsgevonden aan de hand van de thema’s van het Coalitieakkoord,
met bewoners en stakeholders. Ook is gesproken met een aantal experts, met de gemeenteraad en met het
College en is een beleidsanalyse uitgevoerd. In 2019 zal de Omgevingsvisie verder vorm krijgen. Deze zal in 2020
vastgesteld worden.
In 2018 hebben we ook verder gewerkt aan andere activiteiten in het kader van de Omgevingswet.
Zo is voor Dukenburg de toekomstverkenning Van Dromen naar Daden opgesteld (zie ook programma
Wijkontwikkeling), en er is een besluit genomen over de winkelstructuur. In de Warmtevisie is het stadsdeel
aangewezen als één van de plekken waar gestart wordt met aardgasvrije wijken. Er is hiervoor een subsidie van
bijna €5 miljoen door het ministerie van BZK verleend, als één van de proeftuinen aardgasvrije wijken. Momenteel
wordt de toekomstverkenning uitgewerkt in een Agenda Dukenburg en in een nieuw Omgevingsplan als pilot in
het kader van de Omgevingswet. Ook het Omgevingsplan Heijendaal heeft deze pilotstatus. Dit plan is ook verder
uitgewerkt en zal in 2019 in procedure worden gebracht.
In 2018 hebben we in samenwerking met de gemeente Beuningen, bewoners en bedrijven verder gewerkt aan de
gebiedsvisie TPN-West. Dit biedt de kaders voor de ontwikkeling toekomstbestendig industriegebied, met een
focus op duurzame ontwikkeling en leefbaarheid in de omgeving. In 2019 wordt de gebiedsvisie afgerond en
voorgelegd aan de gemeenteraad.

Visievorming bij ruimtelijke ontwikkelingen
We hebben verder gewerkt aan de regionale beleidsambities zoals vastgelegd in het bestuursakkoord met de
provincie over de ruimtelijk economische ontwikkeling.
 Het ambitiedocument voor de Vossenpels is in 2018 vastgesteld.
 We hebben voor het Rivierpark in overleg met betrokken partners, bewoners en bezoekers geëvalueerd en
    afspraken gemaakt met het Rijk over het beheer.
 De toekomstverkenning voor Dukenburg is vastgesteld en wordt uitgewerkt in een Agenda Dukenburg.
 Voor de verplaatsing van de woonboten in Oostkanaalhavens is onderzoek gedaan naar alternatieve locaties,
    maar die zijn niet gevonden. Dat betekent dat in 2019 een handhavingsprocedure zal worden ontwikkeld.
 Er zijn in 2018 12 bestemmingsplannen door de raad vastgesteld. Voor wat betreft handhaving van
    bestemmingsplannen, zijn er in totaal 50 verzoeken om handhavend op te treden en klachten binnengekomen
    en opgepakt. In het kader van het opstellen van bestemmingsplannen, zijn 55 situaties bestudeerd en in beeld
    gebracht.
 Voor wat betreft planschade, zijn in 2018 7 verzoeken om een tegemoetkoming in planschade
    binnengekomen. Er zijn 10 primaire besluiten omtrent planschade genomen.

We zetten in op klantvriendelijker vergunningverlening en risicogestuurd handhaven
Ook in 2018 zijn de bouwtaken door de ODRN via outputfinanciering gerealiseerd. Dit betekent dat er wordt
afgerekend per behandeld product. De ODRN ontwikkelde daarbij verder door naar een outcome model. Daarbij

                                                                                                                81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

sturen we intensiever op een klantvriendelijke dienstverlening die aansluit bij de manier waarop we de
Omgevingswet in onze stad willen implementeren.
Het toezicht en de handhaving zijn belangrijke publieke taken vanwege de voortdurende zorg en
verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de bebouwde omgeving. Dit geven we vorm door de ODRN opdracht te
geven actief te controleren op kwaliteit en veiligheid tijdens de bouw, het actief opsporen van illegale activiteiten
en het reageren op (woning)klachten. We zetten daarbij in op risicogestuurd handhaven.
Nieuwe taak in 2018 was de start van de actieve handhaving op het terrein van kamerverhuur. Dit blijft de
komende jaren een belangrijk aandachtspunt. De sturing is hier niet zozeer op risico maar vooral op het tegengaan
van overlast.


Geleerde lessen
Participatie blijft een steeds belangrijker speerpunt in het programma Stedelijke Ontwikkeling. We werken vanuit
de pilots Omgevingswet veel manieren uit waarmee we op een andere manier bij ruimtelijke plannen betrokken
worden of zelf aan het stuur zitten. De dingen die we daarvan leren, nemen we mee in het vervolg. Onze
ervaringen met de nieuwe Omgevingswet laten zien dat we nog veel stappen kunnen zetten waar het gaat om
participatie, integrale beleidsontwikkeling, duidelijke kaders formuleren die ruimte bieden, en risicogericht
handhaven en toetsen.

Vanuit onze benadering van ruimte geven aan de samenleving kiezen we voor het mogelijk maken van tijdelijke
initiatieven (TAG). We hebben hiervoor beleid vastgesteld. Daarbij laten we onze partners in de stad, of het nu
gaat om burgers, bedrijven of instellingen, in hun rol van eindverantwoordelijke voor de zaken waar zij mee bezig
zijn. Anderzijds blijft het nodig om voldoende aandacht te houden voor het inspecteren en handhaven om
incidenten zoveel mogelijk te voorkomen. Dit dilemma vraagt blijvend onze aandacht.


Bijdrage verbonden partij
De vergunning-, toezicht- en handhavingstaken (VTH-taken) op grond van de Wet Algemene bepalingen
Omgevingsrecht (Wabo) worden uitgevoerd door de verbonden partij Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN).
De ODRN zorgt ervoor dat de programmadoelstellingen worden toegepast bij de uitvoering van de VTH-taken.
Daarbij vormen landelijke wet- en regelgeving en het gemeentelijke beleid het toetsingskader.


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                 bedragen x € 1 mln
Stedelijke ontwikkeling                                  Begroting 2018 na    Rekening 2018    Verschil
                                                                  wijziging

Saldo van lasten en baten
Vergunningverlening bouwen                                             0,7              1,4        0,7 N
Ruimtelijke inrichting                                                 1,4              1,4        0,0 N
                                                                       2,1              2,8        0,7 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Stedelijke Ontwikkeling geven we per saldo € 2,8 miljoen uit. Het saldo betreft
uitvoeringskosten voor ruimtelijke inrichting plus de bijdrage aan de ODRN voor met name bouwgerelateerde
vergunningverlening, toezicht en handhaving minus de hieraan gerelateerde legesinkomsten.

De legesinkomsten 2018 bedroegen € 5 miljoen (2017: € 3,7 miljoen). De toename ten opzichte van 2017 komt
voor € 0,8 miljoen door een toename van de aanvragen bouwvergunningen door het aantrekken van de economie
en voor € 0,5 miljoen door extra aanvragen omzettingsvergunningen. We hebben in 2018 ruim 700 aanvragen

82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018

afgewikkeld (normaal zijn dit er zo’n 50 per jaar). Dit hangt samen met de strengere voorwaarden voor
kamerverhuur. Er is sprake van een overgangsregeling die het tot 1 juli 2018 mogelijk maakt alsnog een vergunning
aan te vragen op basis van de oude beleidsregels. Een aantal illegale panden is hierdoor gelegaliseerd. Hierdoor is
er een eenmalige grote toename van het aantal aanvragen voor kamerverhuur.

Ten opzichte van de begroting is er een nadeel van € 0,7 miljoen. Dit nadeel wordt veroorzaakt door tegenvallende
legesinkomsten van € 3,4 ton en een tekort op de lasten van € 3,7 ton.
Het nadeel op de legesinkomsten komt door een schikking bij een bezwaar tegen de hoogte van de bouwleges, het
niet doorgaan van een bouwproject en het doorschuiven van een aantal projecten naar 2019. Voor tegenvallende
legesinkomsten hebben we bij de nota slotwijzigingen 2018 een winstwaarschuwing opgenomen.
Het tekort op de lasten wordt vrijwel geheel veroorzaakt door hogere uitgaven aan de ODRN voor de behandeling
van vergunningen, advisering en voor toezicht op bouwactiviteiten. Door het aantrekken van de economie en
bouwactiviteiten was er in 2018 meer werkaanbod.


Begrotingswijzigingen
Stedelijke Ontwikkeling
bedragen x € 1 mln                                     Besl.nivo   Besl.datum   Besl.nr      Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                      5,9    6,3    0,4 N

 Wijzigingen                                                                                   -0,5    1,2   1,7 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                   Raad        26 sep '18   57/2018        -0,2   -0,2   0,0 V
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                 Raad        19 dec '18   94/2018        -0,3    1,4   1,7 N

Totaal Stedelijke ontwikkeling                                                                 5,4    7,5    2,1 N




                                                                                                                     83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Veiligheid
Maatschappelijk effect
De zorg van de overheid voor de veiligheid van de burger is verankerd in de kernwaarden van de rechtsstaat. Geen
vrijheid, geen gelijkwaardigheid, geen solidariteit zonder een veilige publieke ruimte. Er bestaat overigens geen
eenduidig causaal verband tussen het handelen van de overheid en de veiligheid thuis of op straat.

De zorg voor lokale veiligheid rust op drie pijlers. De eerste: een actieve burger die verantwoordelijkheid wil
nemen voor zijn eigen veiligheid en die van zijn omgeving. De tweede: een lokaal bestuur dat regie neemt, kaders
stelt en partijen bij elkaar brengt. De derde: informatie- en netwerksturing om preventief en effectief optreden
mogelijk te maken.

De Veiliger Wijkteams, ingericht voor de vroegsignalering en preventie van problemen op straat-, buurt- en
wijkniveau, hebben in dat kader nadrukkelijk tot doel om de burger steviger te betrekken bij zijn eigen veiligheid
en die van zijn omgeving. Regie nemen, kaders stellen partijen bij elkaar brengen doen we inmiddels op veel
manieren. In de Veiliger Wijkteams richten we ons voor wat betreft de gebiedsgebonden veiligheidszorg samen
met politie, gemeentelijk toezicht en andere relevante partners op gezamenlijk prioriteiten. In het Veiligheidshuis
brengen we partners uit de zorg- en strafrechtketen samen voor een persoongerichte aanpak. Op het vlak van
fysieke veiligheid zorgen we samen met de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst voor een risicogeoriënteerde
benadering. Nauw daarop aansluitend zijn onze activiteiten in de derde pijler. Niet alleen nemen we een
trekkersrol in de doorontwikkeling van netwerken als de Veiliger Wijkteams, het Veiligheidshuis, maar ook in de
samenwerking bij de aanpak van ondermijningscriminaliteit; we verzorgen tevens de informatiesturing
(Intelligence) die nodig is om deze netwerken effectief in te zetten bij veiligheidsvraagstukken in onze stad.

Verder leveren we vanuit het programma Veiligheid een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving en aan veilige evenementen en horeca. Daarnaast liggen er fundamentele taken bij de bestrijding
van rampen en crises, bij de brandweerzorg en ten aanzien van de handhaving van de openbare orde.

Het belangrijkste maatschappelijke effect dat we hiermee willen bereiken: een stad waarin burgers zich in hun
woon- en werkomgeving en op straat veilig voelen. De kern van een succesvol beleid hiervoor ligt in de
samenwerking die we met de maatschappelijke partners organiseren. Vanuit het programma Veiligheid stimuleren
we daarom de multidisciplinaire samenwerking op de terreinen sociale en fysieke veiligheid in Nijmegen, met de
gemeente als regisseur van die samenwerking.


Belangrijkste resultaten
De speerpunten
In ons veiligheidsplan, dat in het najaar 2018 opnieuw voor 4 jaar is vastgesteld, staan 5 speerpunten centraal:
Intelligence, Veiliger Wijkteams ingericht, de verbinding tussen zorg en veiligheid, fysieke veiligheid en de aanpak
van ondermijningscriminaliteit.

Intelligence
Intelligence gaat om het analyseren en duiden van gegevensbestanden (“big data”) om fenomenen en
achtergronden in beeld te kunnen brengen met als doel de strategische en tactische informatiepositie van de
gemeente en zijn partners te versterken. Twee belangrijke producten zijn de dashboards veiligheid en
fenomeenanalyses. Door middel van de dashboards veiligheid kunnen we op een snelle en interactieve manier het
veiligheidsbeeld van de gemeente Nijmegen in kaart brengen; vooral belangrijk voor de prioritering en sturing
door de Veiliger Wijkteams. De fenomeenanalyses geven ons daarnaast de mogelijkheid om voor specifieke
fenomenen verdiepende analyses en een aanpak op maat te ontwikkelen.




84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

Intelligence is overigens geen doel op zich, maar een belangrijk middel bij de ondersteuning van gemeentelijke
regie in de samenwerking ten behoeve van lokale veiligheid. Daarvoor is het belangrijk om gegevens bij elkaar te
brengen, te analyseren en te duiden. In de netwerk- en informatiesamenleving die we geworden zijn, is er niet
langer meer één partij – zoals vroeger de politie – die de informatiepositie op het veiligheidsdomein exclusief
beheert. Veeleer is er sprake van een safety and security web, waarin veel partners en stakeholders over
informatie beschikken die van belang is bij de aanpak van lokale veiligheidsvraagstukken. Dan is het ook logisch dat
er in de netwerkstructuur rondom lokale veiligheid één partij zorgdraagt voor samenhang in relatie tot relevante
informatie en dat is logischerwijze de regiehouder, de gemeente dus. De Intelligence levert hiervoor de
informatieproducten, niet alleen kwantitatief (cijfers), maar ook kwalitatief (door middel van duiding) die ons
ondersteunen bij kritische reflectie op keuzes en prioriteiten.

Veiliger Wijkteams
Met de Veiliger Wijkteams, een intensieve samenwerking tussen politie en toezicht onder regie van de gemeente,
pakken we veiligheidsvraagstukken aan die zich op straat-, buurt- en wijkniveau aandienen. Een belangrijk
uitgangspunt voor het functioneren van het Veiliger Wijkteam is de notie dat veiligheid niet alleen een kwestie is
van regels handhaven, maar vooral een zaak van het versterken van vertrouwen, zorgzaamheid en verbondenheid
als ankerpunten van collectieve weerbaarheid. De teams leveren hieraan een belangrijke bijdrage, onder andere
door burgers een rol te geven bij (kleinschalige) interventies in de openbare ruimte die kunnen bijdragen aan een
positieve veiligheidsbeleving. Daarnaast houden de teams scherp in het oog wat de prioriteiten dienen te zijn,
gelet op het criminaliteitsbeeld en de veiligheidsbeleving op gebiedsniveau. Intelligence speelt hierbij een
belangrijke rol. Stadsbreed liggen de prioriteiten voor de Veiliger Wijkteams bij overvallen, auto-inbraken,
cybercrime en ondermijning. Verder wordt per Veiliger Wijkteam periodiek afgestemd wat de specifieke thema’s
voor het betreffende stadsdeel of voor een hiervan deel uitmakende wijk dienen te zijn.

Zorg en veiligheid
De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen kunnen zetten in de verbinding tussen zorg en veiligheid, zowel
in de persoonsgerichte aanpak (Veiligheidshuis) als bij de interventies op gebiedsniveau (Veiliger Wijkteams),
waardoor er nu een stevige basis ligt die we kunnen uitbouwen met het oog op maatschappelijke effectiviteit en
kostenbesparingen. We verwachten hiermee de komende jaren gerichter te kunnen sturen op de inzet van
professionals in de frontlinie.

De ervaring van de afgelopen jaren leert dat het belangrijk is om het vraagstuk van de samenwerking tussen zorg
en veiligheid vooral ook te benaderen vanuit de maatschappelijke opgaves waarvoor we staan. Er zijn drie thema’s
die onze aandacht vragen, niet alleen vanwege de hoge maatschappelijke afbreukrisico’s die ermee samenhangen,
maar ook omdat we tot op heden in de netwerksamenwerking nog niet echt het gewenste resultaat bereiken. Het
betreft:
 Continuïteit van zorg voor mensen met een ernstig psychische aandoening (de EPA-doelgroep).
 Een systeemgerichte en multidisciplinaire aanpak van structurele (on)veiligheid.
 De implementatie van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) per 1 januari 2020.

Over de aanpak van deze thema’s hebben we eind 2018 op regionaal niveau bestuurlijke afspraken kunnen maken.
In samenhang hiermee is een belangrijke veranderopgave op het snijvlak van zorg en veiligheid het organiseren
van goed casemanagement met het oog op de effectiviteit van de persoons- en systeemgerichte aanpak die we in
het Veiligheidshuis voor de Top-150 praktiseren. Daarnaast is de snelheid waarmee gehandeld wordt in complexe
casuïstiek van groot belang.

Tot slot is ook de aanpak van extremisme een aandachtsgebied op het snijvlak van zorg en veiligheid. Dan gaat het
om het monitoren en tegengaan van extremisme in brede zin. Het maatschappelijke debat in ons land ten aanzien
van identitaire thema’s is virulent. Toon en strekking van het maatschappelijk debat zijn dan ook bij tijd en wijle
geagiteerd. Op zichzelf genomen is het uiteraard geen enkel probleem dat deze discussie gevoerd worden. Maar



                                                                                                                 85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

we moeten wel oog blijven houden voor het effect hiervan op individuen die gemakkelijk te beïnvloeden kunnen
zijn door groeperingen die zo hun kans zien om de samenleving schade toe te brengen.

Fysieke veiligheid
Op het fysieke veiligheidsdomein leggen we veel nadruk op het bevorderen van naleefstrategieën. Die kunnen een
belangrijke bijdrage leveren aan de reductie van de gevolgen van incidenten. Op basis van de Stadsvisie 2020 zijn
we op het fysieke veiligheidsdomein de uitdaging aangegaan om meer te handelen vanuit het vertrouwen in de
burger. Een beter risicobewustzijn, meer eigen verantwoordelijkheid en als gevolg daarvan een (pro)actief
naleefgedrag zijn de ankers voor het voorkomen van incidenten.

Aanpak ondermijningscriminaliteit
De aanpak van ondermijningscriminaliteit heeft tot doel om criminele netwerken en processen in Nijmegen te
verstoren. Zo dragen we ertoe bij georganiseerde criminaliteit uit Nijmegen te weren en daarmee voorkomen we
ook dat kwetsbare burgers of ingezetenen misbruikt worden voor bijvoorbeeld hennepteelt, arbeidsuitbuiting of
zorgfraude. Met dat doel hebben we in 2018 ook de regionale samenwerking versterkt door de inrichting van een
regiodekkend netwerk van projectteams met Nijmegen in de rol van gastheer.

Het is belangrijk dat we niet alleen de blik naar buiten richten, maar ons er evenzeer van bewust zijn dat het lokaal
openbaar bestuur een interessant doelwit is voor criminelen. Ze hebben immers onze producten en diensten hard
nodig voor hun criminele opzet. Daarom is het belangrijk dat we oog hebben en houden voor de weerbaarheid
binnen onze eigen gemeentelijk organisatie en hebben we daarmee in 2018 een start gemaakt bij onze
organisatie-eenheden in de maatschappelijke frontlinie.

Geleerde lessen
Veiligheid is geen op zichzelf staand gegeven maar staat altijd in verbinding met sociale en ruimtelijke
vraagstukken en kan dus ook alleen maar in samenhang met die vraagstukken worden benaderd. In deze
bestuursperiode hebben we daarom ingezet op versterking van de bovenprogrammatische samenwerking op
zowel het sociale als het fysieke domein. Dat draagt ook in belangrijke mate bij aan de resultaten die we boeken,
zoals het succes bij de samenwerking tussen Veiligheidshuis, Regieteams en Sociale Wijkteams, de inbedding van
de Veiliger Wijkteams in de bestaande wijknetwerken en de nieuwe naleefstrategieën rondom fysieke veiligheid,
die heeft geleid tot een versterking van de integrale samenwerking tussen gemeente, Omgevingsdienst (ODRN) en
Regionale Brandweer (VRGZ).

Bijdrage verbonden partij
Vanuit het programma Veiligheid participeren wij in de Gemeenschappelijke Regeling Hulpverlening en Veiligheid
Gelderland Zuid. Deze partij draagt bij aan de fysieke veiligheid, door het preventief en repressief bestrijden van
incidenten, rampen en zware ongevallen. De wettelijke grondslag ten aanzien van bovengenoemde taken ligt in de
Wet op de Veiligheidsregio's, de Wet Publieke Gezondheid en de Wet Ambulancezorg. Ten aanzien van de
ambulancezorg geldt dat de verantwoordelijkheid voor de instandhouding van de organisatie en het waarborgen
van een adequaat niveau van ambulancezorg een verantwoordelijkheid van de gemeenten is maar de financiering
een taak van de Nederlandse Zorgautoriteit.

Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.




86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018

Wat heeft het gekost
                                                                                                    bedragen x € 1 mln
Veiligheid                                            Begroting 2018 na     Rekening 2018         Verschil
                                                               wijziging

Saldo van lasten en baten
Vergunningverlening & handhaving                                    0,4               0,4              0,1 V
Organisatie van de rampenbestrijding                               13,0              13,0              0,0 V
Openbare orde & Veiligheid                                          2,7               2,8              0,1 N
                                                                   16,1              16,1              0,0 N
V=voordeel; N=nadeel


Het resultaat van Vergunningverlening & Handhaving is licht positief omdat de legesinkomsten hoger waren dan
begroot. Het resultaat van Openbare orde & Veiligheid is licht negatief; dit komt door incidentele kosten.


Begrotingswijzigingen
Veiligheid
bedragen x € 1 mln                                 Besl.nivo   Besl.datum      Besl.nr         Baten Lasten         Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                        0,2     16,0      15,8 N


 Wijzigingen                                                                                     0,2      0,6       0,4 N
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen               Raad        26 sep '18      57/2018           0,1      0,4       0,3 N
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen           Raad        26 sep '18      57/2018           0,0     -0,0       0,0 V
  BW-01643 Toekennen versterkingsgelden 2018       Raad        14 nov '18      80/2018           0,0      0,0       0,0 N
   BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                  Raad        19 dec '18      94/2018           0,1         0,1    0,0 V

Totaal Veiligheid                                                                                0,4     16,5      16,1 N




                                                                                                                            87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Wijkontwikkeling
Maatschappelijk effect
Met het programma Wijkontwikkeling staan we midden in de Nijmeegse samenleving. We dragen bij aan leefbare
en veilige wijken, met goede sociale relaties en samenhang in buurten. Onze wijkmanagers en projectleiders
vormen de spil in wijknetwerken, waarbij iedereen aan zet is: bewoners, ondernemers, gemeente en instellingen.
We verbinden vraag en aanbod van bewoners, wijkpartijen en de gemeente aan elkaar, zorgen voor
kennisuitwisseling over ontwikkelingen in de wijken en de aansluiting tussen praktijk en beleid. Door onze inzet
bevorderen we ‘meedoen’ op allerlei manieren: van het vormgeven aan de eigen fysieke leefomgeving, tot het
organiseren van allerhande activiteiten. We dragen bij aan een zo direct mogelijk contact tussen de gemeente en
de wijk. Door analyses, gerichte interventies, het ontwikkelen van nieuwe methoden en technieken op het gebied
van participatie en het ondersteunen van bewonersinitiatieven dragen we bij aan een sociaal veerkrachtige stad
die bestand is tegen conflicten van binnenuit en van buitenaf.


Belangrijkste resultaten
Gebiedsontwikkeling Dukenburg en Neerbosch-Oost
Elke Nijmeegse wijk heeft zijn eigen identiteit met de daarbij horende kansen en opgaves. Deze zijn terug te lezen
in de Wijkaanpakprogramma’s (WAP). Een WAP wordt gemaakt in samenwerking met bewoners en wijkpartijen en
is dus niet alleen gebaseerd op statische gegevens en professionele visies maar juist ook op de beleving van
inwoners. In 2018 is er een nieuwe WAP gemaakt: projectplan integrale verbetering leefbaarheid Zwanenveld.

Nieuwe Wijkaanpakprogramma’s
Elke Nijmeegse wijk heeft zijn eigen identiteit met de daarbij horende kansen en opgaves. Deze zijn terug te lezen
in de Wijkaanpakprogramma’s (WAP). Een WAP wordt gemaakt in samenwerking met bewoners en wijkpartijen en
is dus niet alleen gebaseerd op statische gegevens en professionele visies maar juist ook op de beleving van
inwoners. In 2018 is er een nieuwe WAP gemaakt: projectplan integrale verbetering leefbaarheid Zwanenveld.

Samenwerking met wijknetwerken gericht op wijkontwikkeling
We noemen hier een aantal aansprekende resultaten:

        270 bewonersinitiatieven, afkomstig uit alle stadsdelen, ondersteund met subsidies variërend
         van bouwdorpen, wijkevenementen (wijkfestivals) en ontmoetingsactiviteiten (straatfeesten,
         markten/braderieën) tot wijkmedia (wijkbladen, websites) en wijkvertegenwoordiging (wijkraden,
         bewonersplatforms). De social sofa bij De Notenhout is op 20 februari officieel geopend
         (bewonersinitiatief nav herdenking van de brand).

        Wijknetwerken gepositioneerd en afspraken gemaakt over aanpak van overlast: afvaloverlast,
         kamerverhuuroverlast, jongerenoverlast, drugsoverlast.

        Bijdragen geleverd aan beleid en beleidsuitvoering waaronder: doorontwikkeling van de veiliger
         wijkteams; uitwerken kamerverhuurbeleid en starten COW (Commissie Onttrekking Woningen); Start van
         het project aardgastransitie voor Dukenburg; Kamerverhuurbeleid en aanpak illegale panden en overlast.

Eind 2018 zijn de Welzijnsagenda’s per stadsdeel opgeleverd en is de wijkgerichte samenwerking op welzijn
vormgegeven met instelling van het vierhoeksoverleg (wijkmanagement, SWT, Stip en opbouwwerk). Mede op
basis hiervan wordt de gebiedsgerichte opdrachtverlening voor welzijn in 2019 en 2020 verder vormgegeven.

        In Dukenburg en Hatert is bij wijze van experiment de procesregie op het jongerenopbouwwerk
         (stroomlijnen aanbod en overlastaanpak in samenwerking met VWT) van Wijkmanagement overgedragen
         aan de Bindkracht10 . Halverwege 2018 is deze aanpak geëvalueerd en is de Raad hierover per brief

88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

         geïnformeerd en op basis daarvan zal de procesregie jeugd nader worden ingericht: regie terug naar
         onafhankelijk regisseur (lees gemeente) en de focus van de opdracht leggen op preventief jeugdbeleid en
         het opzetten van bijbehorend netwerk in de wijk.

        Een aantal publieke ondernemingen/ bewonersbedrijven ondersteund zoals:
         Buurthuiskamer Tolhuis, tijdelijk buurthuis Huis van Weezenhof; gratis tweede kansje; de historische
         tuinderij Warmoes heeft ondersteuning gehad in netwerk en financiën; Buur en het wijkatelier; laatste
         jaar subsidie vaste lasten Wijkfabriek Wolfskuil.

        Ondersteunen van wijkraden/ platforms/ wijknetwerken zoals: de doorstart van wijkraad Lent met nieuw
         bestuur gefaciliteerd; vernieuwing van de wijkraden in de vorm van nieuwe voorzitters van wijkraad
         Wolfskuil en wijkvereniging Ons Waterkwartier.

        Input geleverd bij ontwikkelingen in de wijken en de organisatie van participatie en communicatie van
         bewoners/ partners bij die nieuwe ontwikkelingen: advisering en sturen bij tegenstrijdige belangen van
         gebruik in de publieke ruimte zoals bij de school De Buut en Voetbalveld Palembangstraat; stimuleren van
         nieuwe initiatieven in Neerbosch-Oost vanuit bewoners, mede dankzij de Pizza Participatie Parties; het
         dankbaar gebruik maken van de nieuwe keuken in De Schalmei.

        Gezondheidsaanpak in Lindenholt: er zijn 4 werkgroepen (bestaande uit werkers uit de wijk) actief op de
         onderwerpen: eenzaamheid , armoedebestrijding, zelfregie en mentale & fysieke gezondheid. Deze
         werkgroepen werken samen met de bewoners en ook beleidsmedewerkers uit het Stadhuis zijn
         aangehaakt op deze werkgroepen.

        Integrale aanpak Muntenbuurt: samen met onze partners (Bindkracht, Politie, Standvast) pakken we de
         onveiligheid en overlast aan in deze buurt.

        Intensieve voorbereiding jaarwisseling door vuurwerkvrije zone in Neerbosch-Oost en Tolhuis.

        Proces West Wil Groene Buffer mede-begeleid vanuit de wijken met mooi resultaat : West Krijgt Groene
         Buffer (ook bijdrage geleverd aan keuze voor de winnende aannemerscombinatie)

        Opstart vroeg signaleringsgroep Heseveld; zichtbare reductie van aantal regieteamcasussen.

        Intensieve samenwerking corporaties op leefbaarheid bij renovatieprojecten in Nijmegen-west (Leyten en
         van Hoek).

        Is er een start gemaakt met de herijking (bedrijfseconomisch en beleidsmatig) van de toekomst van de
         wijkaccommodaties. Dit zal leiden tot voorstellen in het kader van de zomernota 2019.

        Met de wijkmedia (wijkkranten en wijkwebsites) zijn afspraken gemaakt over werkwijze, transparantie en
         subsidies. In de hele stad is veel waardering voor alle wijkmedia die door eigen enthousiaste bewoners
         met subsidie van de gemeente worden gemaakt. Toch zijn er ook grote verschillen per wijk. In elke wijk
         gaat de wijkmanager jaarlijks met de redactie in overleg om zo de samenwerking en betrokkenheid te
         verbeteren.

Spelen
Het afgelopen jaar is planmatig gewerkt aan het onderhoud, en waar nodig de vervanging van speeltoestellen,
waarbij ook de mogelijkheden van natuurlijk spelen en “samen spelen” ( kinderen met en zonder beperking) in de
openbare ruimte zijn gebruikt. In het project ‘ bewegen, spelen en ontmoeten in de wijk’ werken we samen met de


                                                                                                                 89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

programma’s Gezondheid, Onderwijs, Sport en Openbare Ruimte aan de uitvoering van een gemeenschappelijke
beweegagenda met de onderdelen:
     bewegend leren op scholen (20 scholen),
     openbare en groene schoolpleinen (10 scholen),
     FIT beweegroutes (Westerpark en Florapark en Nijmegen Oost),
     KWIEK-routes voor senioren (in Lindenholt, Hazenkamp en Weezenhof).


Geleerde lessen
        Het wijkgericht werken vraagt van ons als gemeente meer eenheid van beleid, projecten en extern
         optreden in de wijken. Onze wijkmanagers en projectleiders spelen hierin een belangrijke rol doordat zij
         kennis en ervaring hebben van het gehele leefklimaat in het gebied, een duurzame relatie met het
         wijknetwerk onderhouden en anderen bij de start van hun projecten kunnen informeren over de
         bestaande context en geschiedenis van de wijk.

        De samenwerking/combinatie op spelen, gezondheid, onderwijs, sport geeft volop mogelijkheden voor
         ontmoeten zowel binnen als buiten. Dit smaakt naar meer.

        De wijknetwerken kunnen door hun directe kennis en contacten bijdragen aan de transitie binnen het
         sociale domein (afschaling) met preventieve maatregelen en door het aanbieden van formele en
         informele activiteiten.

        Wijkgerichte regievoering door de gemeente op specifieke opgaven/processen is volop in ontwikkeling.
         We zien wijkregisseurs OR, regisseurs veilige wijkteams, omgevingsmanager/projectleider aardgas vrije
         wijken, regisseurs overlast en multi probleemhuishoudens en gebiedsmanagement sociaal domein i.o.
         Externe organisaties zoals de W2 gaan werken met gebiedsregisseurs en (gebieds)clustermanagers. Het
         samenspel tussen deze (nieuwe) functies, zowel onderling als in relatie tot Wijkmanagement, moet
         expliciet tegen het licht worden gehouden omdat elke toevoeging (of het weghalen) van een regiefunctie
         impact heeft op het gehele stelsel. De wijkgerichte sturing op welzijn via de ingerichte 4hoeksoverleggen
         heeft ons laten zien dat zowel de opdrachtverlening door de gemeente aan de W2 als de uitvoering door
         de W2 met meer focus op concrete outcome kan plaatsvinden. In het laatste kwartaal 2018 is in korte
         doorlooptijd in samenwerking tussen MO en WM een compleet nieuwe subsidie-uitvraag opgesteld voor
         de periode 2019-2020 waarin die focus is aangebracht.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Wijkontwikkeling zijn geen verbonden partijen van toepassing.




90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.

Het bereiken van onze doelstellingen wordt gemeten via de stads- en wijkmonitor en vertaald in 4 indicatoren:
    1. Verbeteren van de leefbaarheid
    2. Sociale cohesie
    3. Veilig voelen in eigen buurt
    4. Sociaal-economisch perspectief

Deze stads en wijkmonitor komt om de twee jaar uit.
In deze jaarrekening zijn met betrekking tot de leefbaarheid de cijfers van 2017 verwerkt.
Met betrekking tot het sociaal economisch perspectief zijn de cijfers van 2018 vermeld.

Indicator: verbeteren leefbaarheid
Deze ambitie drukken we uit in de indicatoren ‘bewonerswaardering voor woon- en leefklimaat’ en rapportcijfer
woonomgeving.
 Bewonerswaardering woon- en                 2011    2013        2015        2017            Trend        Streven
 leefklimaat (schaalscore evaluatie buurt)

 Nijmegen                                    7,5     7,6          7,5     7,5                        0              0
 Aandachtsgebieden Nijmegen Centrum          7,3     7,3          7,5     7,4                        0              0
 Aandachtsgebieden oude stadswijken          6,8     6,8          6,9     7,4                        +              +
 Aandachtsgebieden Nieuw West                6,8     6,9          6,9     6,9                        0              0
 Aandachtsgebied Hatert                      6,7     6,9          6,5     6,5                         -             +
 Aandachtsgebieden Dukenburg                 6,4     6,8          6,4     6,5                        0              0
 Aandachtsgebieden Lindenholt                6,5     6,7          6,7     6,1                        --             0
NB: Een schaalscore is niet hetzelfde als een rapportcijfer: bij een schaalscore worden de reacties op een aantal
stellingen uit de burgerpeiling (de waardering voor het wonen in de buurt, de eventuele (dringende) wens om uit de
buurt te verhuizen en de gehechtheid aan de buurt) opgeteld en vertaald tot een score van 0-10.



 rapportcijfer woonomgeving                  2011    2013        2015           2017         Trend         Streven
 Nijmegen                                    7,3     7,5          7,6     7,5                        +                  0
 Aandachtsgebieden Nijmegen Centrum          7,4     7,5          7,6     7,5                        0                  0
 Aandachtsgebieden oude stadswijken          6,8     7,0          7,1     7,3                        ++                 0
 Aandachtsgebieden Nieuw West                6,9     7,0          7,1     7,1                        0                  0
 Aandachtsgebied Hatert                      6,9     7,2          6,8     6,9                        0                  +
 Aandachtsgebieden Dukenburg                 6,8     6,9          6,8     6,9                        0                  +
 Aandachtsgebieden Lindenholt                6,9     7,0          6,8     6,6                         -                 0
NB: Het gemiddelde rapportcijfer dat Nijmegenaren van 15 jr. en ouder hebben gegeven aan de eigen
woonomgeving.

Ten opzichte van de vorige periode zien we dat met name Lindenholt een negatieve ontwikkeling doormaakt.
Als het gaat om leefbaarheid dan zijn in de aandachtsgebieden binnen Lindenholt (let op niet de gehele wijk) de
waardering voor het wonen in de buurt en de gehechtheid aan de buurt de laatste jaren afgenomen. Meer mensen
hebben de wens om uit de buurt te verhuizen. Wel is hier de nuancering op zijn plaats dat de waardering voor de
woonomgeving nog altijd tussen voldoende en ruim voldoende valt. Er spelen in deze deelgebieden
leefbaarheidsrisico’s, bewoners zijn kritisch over de wijkontwikkeling en (het herstel van) de vastgoedwaarde van
woningen blijft achter bij de rest van onze stad. Ook het sociaal klimaat wordt door bewoners lager beoordeeld, zij
zijn kritischer over het elkaar kennen, prettig met elkaar omgaan, gevoel van saamhorigheid, en het je thuis voelen
in de buurt. Daar hangt ook het gevoel van veiligheid mee samen.



                                                                                                                            91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Indicator: sociale cohesie
Deze ambitie drukken we uit in de indicator ‘schaalscore kwaliteit woonomgeving’.
 Schaalscore                                 2011     2013         2015           2017     Trend             Streven
 Sociale kwaliteit woonomgeving
 Nijmegen                                    5,9       5,9         5,8      5,8                     0                  0
 Aandachtsgebieden                           4,9       4,8         5,1      4,7                     -                  +
 Nijmegen Centrum
 Aandachtsgebieden oude                      5,6       5,5         5,6      5,8                     +                  +
 stadswijken
 Aandachtsgebieden Nieuw West                5,3       5,5         5,5      5,5                     0                  0
 Aandachtsgebied Hatert                      5,4       5,8         5,3      5,3                     0                  0
 Aandachtsgebieden Dukenburg                 5,3       5,6         5,3      5,3                     0                  0
 Aandachtsgebieden Lindenholt                5,1       5,4         5,2      5,1                     -                  +
NB: in deze schaalscore zijn de stellingen uit de burgerpeiling (kennen de mensen in de buurt elkaar, hoe gaan
mensen in de buurt met elkaar om, de saamhorigheid in de buurt en de mate waarin mensen zich thuis voelen bij
anderen in de buurt) opgeteld en vertaald tot een score van 0-10.

Indicator: veilig voelen in de eigen buurt
Deze ambitie drukken we uit in de indicator ‘% onveilig gevoel buurt’.
 % onveilig gevoel buurt                      2011       2013        2015           2017    Trend                Streven
 Nijmegen                                     19%            18%      17%         15%                   +                  0
 Aandachtsgebieden Nijmegen Centrum           26%            27%      22%         21%                   +                  0
 Aandachtsgebieden oude stadswijken           23%            26%      21%         18%                   +                  0
 Aandachtsgebieden Nieuw West                 26%            25%      22%         21%                   +                  0
 Aandachtsgebied Hatert                       25%            25%      29%         27%                    -                 +
 Aandachtsgebieden Dukenburg                  30%            24%      25%         22%                   +                  0
 Aandachtsgebieden Lindenholt                 23%            24%      22%         28%                   --                 +
NB: percentage Nijmegenaren van 15 jr. en ouder dat heeft aangegeven zich soms of vaak onveilig te voelen in de
eigen buurt. een + bij ontwikkeling betekent hier een afname van het % onveiligheidsgevoel

Indicator: sociaal-economisch perspectief
We monitoren de ontwikkelingen in de zwakkere wijken en buurten op dit vlak en houden daar sterker een vinger
aan de pols. De indicatoren bestaan uit het percentage leerlingen op havo/vwo en het percentage uitkeringen van
de WWB.
Op hoofdlijnen blijft het onderwijsniveau in aandachtsgebieden wat achter.
Bij de bijstandsgerechtigden ontbreekt helaas nog het cijfer per 1 januari 2018, waardoor wij geen beeld kunnen
vormen of Nijmegen heeft geprofiteerd van de aantrekkende economie. In Nijmegen zien we het aandeel
bijstandsgerechtigden licht oplopen. De aandachtsgebieden volgen dit patroon, met uitzondering van Nijmegen-
Centrum.




92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                                                                                       Stadsrekening 2018

 % leerlingen
 3HAVO/VWO in 3e
 leerjaar                      2008/2010           2011/2013      2013/2015              2015/2017                 2018
 Nijmegen                              44,7%            51,9%                 52,1%                  50,3%                48,9%
 Aandachtsgebieden                                                                                   47,9%                50,0%
 Nijmegen Centrum                      45,6%            48,1%                 50,5%
 Aandachtsgebieden                                                                                   31,6%                35,2%
 oude stadswijken                      20,6%            28,5%                 28,9%
 Aandachtsgebieden                                                                                   36,4%                40,0%
 Nieuw West                            31,8%            38,8%                 39,2%
 Aandachtsgebied Hatert                19,7%            33,6%                 34,8%                  28,7%                31,2%
 Aandachtsgebieden                                                                                   30,8%                28,0%
 Dukenburg                             24,9%            30,3%                 28,9%
 Aandachtsgebieden                                                                                   32,4%                23,5%
 Lindenholt                            27,4%            36,0%                 35,5%
NB: % leerlingen havo-vwo 3e leerjaar: het gemiddelde percentage leerlingen in het 3e leerjaar van het voortgezet
onderwijs in de 2 of 3 voorbije schooljaren dat havo of vwo volgt. Het betreft Nijmeegse leerlingen (Ministerie van
OCW, opgaven VO-scholen).
De cijfers in de tijdreeks zijn vanaf schooljaar 2007-2008 (met terugwerkende kracht dus) aangepast.

 % bijstandsgerechtigden in 15-65 jr/ 1 januari:               2014          2015             2016           2017            2018
 Nijmegen                                                      5,6%           5,7%            6,0%            6,3%           6,2%
 Aandachtsgebieden Nijmegen Centrum                            4,7%           4,9%            5,0%            5,0%           4,6%
 Aandachtsgebieden oude stadswijken                            8,1%           8,0%            8,5%            8,7%           8,5%
 Aandachtsgebieden Nieuw West                                  8,2%           8,3%            8,4%            8,9%           9,1%
 Aandachtsgebied Hatert                                        9,8%           9,9%        10,2%              11,0%          10,7%
 Aandachtsgebieden Dukenburg                               10,1%             10,5%        11,2%              11,8%          11,8%
 Aandachtsgebieden Lindenholt                                  8,1%           8,5%            9,0%            9,4%           9,2%
NB: Vanwege veranderingen in de regelgeving (o.a. participatiewet) en samenstelling van het regelingenpakket
(bijvoorbeeld toevoeging van de ioaw-regeling) zijn per 2017 enkele wijzigingen qua indicator sociaal economisch
perspectief noodzakelijk:
De indicator %WWB kreeg een andere naam: ‘% bijstandsgerechtigden in 15 tot 65 jaar’


Wat heeft het gekost
                                                                                                                               bedragen x € 1 mln
Wijkontwikkeling                                                       Begroting 2018 na          Rekening 2018              Verschil
                                                                                wijziging

Saldo van lasten en baten
Wijkaanpak                                                                              2,5                      2,5              0,0 N
Speelvoorzieningen                                                                      0,9                      0,8              0,0 V
                                                                                        3,4                      3,4              0,0 V
V=voordeel; N=nadeel


Er treden geen noemenswaardige financiële effecten op.


Begrotingswijzigingen
Wijkontwikkeling
bedragen x € 1 mln                                                    Besl.nivo      Besl.datum        Besl.nr            Baten Lasten        Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                                                   0,0         3,4   3,4 N

 Wijzigingen                                                                                                                0,0     -0,0      0,0 V
  BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                              Raad           26 sep '18        57/2018              0,0      0,0      0,0 N
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                                Raad           19 dec '18        94/2018              0,0     -0,1      0,1 V

Totaal Wijkontwikkeling                                                                                                     0,0         3,4   3,4 N



                                                                                                                                                      93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Wonen
Maatschappelijk effect
Het programma Wonen draagt bij aan een aantrekkelijke woonstad. Goed wonen is een basisbehoefte voor
iedereen en een cruciale voorwaarde voor leefbare wijken en een vitale stad. Daarnaast draagt een goed
woonklimaat bij aan de economische aantrekkelijkheid van de stad.


Belangrijkste resultaten
Woningproductie blijft op stoom, maar alle hens aan dek
In 2018 zijn in totaal 951 woningen opgeleverd (inclusief herstructurering) waarvan de helft in de bestaande stad.
Naar huur en koop is de verdeling 57% huur 43% koop. Van de huurwoningen is het grootste deel, 66%,
betaalbare huur tot € 640. Verder 11% middeldure huur tot € 900 en 23% duurdere huur.
Het aandeel middeldure woningen willen we vergroten. In 2018 is een onderzoek naar vraag en instrumenten voor
middeldure woningen afgerond. De resultaten met plan van aanpak voor de komende jaren worden begin 2019
gepresenteerd. Om de productie ook de komende jaren op gang te houden zijn er veel projecten in de pijplijn
opgenomen. Het is zaak deze de komende jaren te realiseren. Daarvoor moet alle hens aan dek.

Samenwerking met corporaties en huurders bekrachtigd in overeenkomst
In 2018 is de samenwerking met huurders en corporaties en hun huurdersorganisaties op nieuwe leest geschoeid
en vastgelegd in een meerjarige samenwerkingsagenda. Belangrijkste onderdelen daarin zijn de
woningbouwopgave, de verduurzaming van de woningvoorraad, het huisvesten van doelgroepen, incl. wonen en
zorg en de leefbaarheid in wijken. In de vernieuwde samenwerking worden ieder jaar een aantal thema's verder
uitgediept. Dat kan tot nieuwe afspraken leiden. En natuurlijk monitoren we wat er van de afspraken terecht is
gekomen. Op deze wijze investeren we in een pragmatische en meer flexibele manier van samenwerken waarbij
de corporaties bijdragen aan het woonbeleid, en werken we samen aan resultaat op de belangrijke stedelijke
opgaven in het dossier wonen.

Eerste resultaten nieuw kamerverhuurbeleid zichtbaar.
2018 was ook het jaar waarin het nieuwe kamerverhuur beleid van kracht werd. Dat heeft meerdere malen de
krant gehaald. Niet vreemd als we na decennialang coulant beleid, de teugels wat strakker aantrekken. Dat ging
helaas niet zonder aanloopproblemen in de uitvoering. Gelukkig zijn deze in de loop van het jaar goeddeels
opgelost. De eerste helft van 2018 werd gekenmerkt door een hausse van 700 aanvragen in het kader van het
overgangsrecht. In de tweede helft is de ODRN gestart met de handhaving in Bottendaal. Na een jaar nieuw beleid
kunnen we nu constateren dat we de omslag aan het maken zijn. Ongeremde verkamering krijgen we meer in de
greep en wordt de handhaving steeds beter en meer overlastgestuurd.

Betere procesafspraken huisvesting doelgroepen
Voor de huisvesting van kwetsbare doelgroepen zoals mensen uit diverse zorginstellingen, zijn in 2018 betere
procesafspraken gemaakt. Daarnaast is de verdeling in aantallen tussen de diverse groepen beter doordat ze meer
in verhouding zijn gebracht met hun omvang. Dit betekent dat de bestaande samenwerking tussen gemeente,
zorg- en welzijnsinstellingen en de corporaties op dit punt sterk is verbeterd.


Geleerde lessen
Nieuwe aanpak geeft nieuw elan. De op nieuwe leest geschoeide afspraken met de corporaties heeft een goede
impuls gegeven aan een samenwerking gericht op resultaat.
Ook dit jaar blijkt dat projecten voor wonen en zorg veelal een lange doorlooptijd hebben. Oorzaak zijn de transitie
in de zorg en de complexe belangenstructuur in de planontwikkeling met veel verschillende partijen. We werken
stug door, maar moeten waken voor te optimistische prognoses.




94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                                                               Stadsrekening 2018

Met de start van het nieuwe kamerverhuurbeleid in 2018 is door de ODRN ook een begin gemaakt met de
handhaving van illegale en overlastgevende situaties. Taaie materie die de komende jaren een stugge en
vasthoudende aanpak vergt. Snel resultaat is er niet. Verwachtingenmanagement blijft belangrijk.


Bijdrage verbonden partij
Binnen het programma Wonen zijn geen verbonden partijen van toepassing


Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                          bedragen x € 1 mln
Wonen                                                   Begroting 2018 na     Rekening 2018          Verschil
                                                                 wijziging

Saldo van lasten en baten
Wonen                                                                 0,7                0,8                0,1 N
                                                                      0,7                0,8                0,1 N
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Wonen geven we per saldo € 0,8 miljoen uit. Het grootste deel hiervan gaat naar
uitvoeringskosten en inzet van de ODRN. In 2018 was er extra inzet op beleid en handhaving kamerverhuur.

Ten opzichte van de begroting is er een tekort van € 0,1 miljoen. Dit tekort hangt samen met een tegenvaller op de
bestuurlijke boetes voor illegale kamerverhuur. Deze inkomsten hadden we geraamd op € 1,8 ton. Doordat
handhaving pas in de tweede helft van 2018 is opgestart, hebben we deze boetes niet op kunnen leggen. Bij de
slotwijzigingen 2018 is hiervoor een winstwaarschuwing afgegeven.


Begrotingswijzigingen
Wonen
bedragen x € 1 mln                                        Besl.nivo Besl.datum Besl.nr            Baten Lasten        Saldo


 Stadsbegroting 2018-2021                                                                           0,4        1,0    0,6 N

 Wijzigingen                                                                                        0,5        0,6    0,1 N
  BW-01572 SB2018-2021 Amendementen en beslispunten       Raad       01 nov '17   87/2017           0,1        0,1    0,0 V
  BW-01592 Slotwijziging 2017 meldingen                   Raad       20 dec '17   113/2017          0,3        0,3    0,0 V
  BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                      Raad       26 sep '18   57/2018           0,1        0,3    0,1 N
  BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                    Raad       19 dec '18   94/2018          -0,0       -0,1    0,0 V

Totaal Wonen                                                                                        0,9        1,6    0,7 N




                                                                                                                               95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Zorg en Welzijn
Maatschappelijk effect
In programma Zorg & Welzijn willen we bereiken dat mensen zo veel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen
voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit
hun sociale netwerk. Mensen die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, vanwege een beperking, (psycho)sociale
problemen of een achterstandssituatie, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen.
Die ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk, preventief als het kan, curatief als het nodig is.


Belangrijkste resultaten
Publieke gezondheid
Groen Gezond en in beweging: uitbreiding netwerk en rookvrije accommodaties
In het kader van ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’ is er in 2018 veel in beweging gekomen. Kennis
delen, inspiratie opdoen, elkaar ontmoeten en samen in actie komen: dat alles stond centraal op de
werkconferenties die in het voor- en najaar zijn georganiseerd. De beweging heeft een start gemaakt met het
betrekken van bedrijven. In oktober organiseerden zes organisaties samen de eerste week Vitaal in Verbinding,
met als inzet vitale medewerkers in Nijmegen. We nemen deel aan de landelijke alliantie Rookvrije generatie,
waarmee we het zoveel mogelijk rookvrij opgroeien van kinderen willen bevorderen. Afgelopen jaar zijn alle
wijkaccommodaties, de speeltuinen en ook al enkele sportclubs rookvrij geworden.

Sluitende aanpak psychische kwetsbaarheid
In 2018 is hard gewerkt aan het inrichten van de keten voor personen met verward gedrag in onze regio met het
oog op destigmatisering: “Sluitende aanpak psychische kwetsbaarheid” genoemd. We constateren dat in
Nijmegen (e.o.) een goede basis ligt voor netwerksamenwerking en op- en afschaling; met de Stips, Sociale
Wijkteams, Regieteams, Veiligheidshuis, Meldpunt bijzondere zorg, het Interventieteam en inkoop van zorg die
hier op aansluit. We hebben ingezet op de aanpak van specifieke witte vlekken en verbeterpunten in dit geheel,
waarvan we er een aantal noemen. Zo is passend vervoer geregeld ter vervanging van vervoer door de politie. In
onze regio hebben politie en de Regionale Ambulancevoorziening (RAV) afspraken gemaakt over het vervoer van
mensen met een acute psychische zorgvraag per 1 oktober 2018. De RAV draagt zorg voor dit vervoer als er geen
sprake is van een delict of veiligheidsrisico’s. Hiertoe is het ambulancepersoneel extra geschoold. Daarnaast wordt
bij wijze van pilot begeleid vervoer (tussen en naar instellingen) verzorgd door een reeds beschikbaar voertuig van
Pro Persona/Pompekliniek. Verder heeft het Meldpunt Bijzonder Zorg (GGD) nu ook een functie als meldpunt voor
niet-acute zorg buiten kantoortijden. In het kader van wijkgerichte GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) Dukenburg
is onder meer een pilot “verslavingsbehandeling in de wijk” gestart, is een MHFA (Mental Health First Aid)-training
gehouden en wordt gewerkt aan een gezamenlijke flexwerkplek voor zorgprofessionals in wijkcentrum Dukenburg
(waar ook het Sociaal wijkteam en de Stip zit). Ook zijn er (regionale) afspraken gemaakt over warme overdracht
tussen huisartsen, wijkteams en FACT-behandelteams van Pro Persona, IrisZorg en Pluryn. Het Veiligheidshuis is
gestart met een casusoverleg Top X voor de meest complexe casuïstiek op het gebied van psychische
kwetsbaarheid en veiligheid.
Tot slot zijn in 2018, als belangrijk sluitstuk, volop voorbereidingen getroffen voor de inrichting van een
multidisciplinaire beoordelingskamer bij het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in 2019, om met name te voorkomen
dat mensen die zorg nodig hebben, in de politiecel terecht komen.


Welzijn
Gevarieerd palet aan dagbesteding voor ouderen en mensen met een beperking
In 2018 hebben 13 zorgaanbieders dagbesteding aangeboden aan ouderen op locaties verspreid in de stad.
Hiermee waren voldoende plaatsen voorhanden om alle ouderen die het nodig hadden dicht bij huis een plek te
kunnen bieden. Naast de dagbesteding hebben wij diverse (kleine en grote vrijwilligers-) initiatieven voor en door
ouderen en mensen met een beperking ondersteund die participatie van deze doelgroep mogelijk maken.
Bijvoorbeeld het project “Goede Dag” in Oud-West en Nieuw-West waar dagelijks ontmoeting en activiteiten voor

96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                                                                         Stadsrekening 2018

ouderen georganiseerd worden. Een ander voorbeeld zijn de vier Hobbycentra in de stad die onder meer oudere
wijkbewoners en mensen met een beperking een veilige plek voor ontmoeting en activiteiten bieden. In 2018
telden de vier hobbycentra samen in totaal 70.000 bezoekers. Het totaal aantal ingeschreven (betalende)
deelnemers bedroeg 1.755. Het aantal personen met een beperking dat een hobbycentrum bezocht bedroeg 500
personen.
In het coalitieakkoord “Nijmegen : samen vooruit 2018-2022” is de ambitie uitgesproken om de pilot flexibele
respijtzorg te continueren. Om de Nijmeegse kwetsbare ouderen zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen en
er voor te zorgen dat mantelzorgers niet overbelast raken, hebben wij besloten om “de respijtzorg strippenkaart”
te continueren tot en met 2019. Hiertoe zijn afspraken gemaakt met Sterker sociaal werk en Home Instead.

Stips veel bezocht, vrijwilligersfonds gecontinueerd
De Stips zijn uitgegroeid tot belangrijke informatie- en adviesvoorzieningen in de wijken. In 2018 telden de Stips
ruim 20.000 bezoekers (2017: 15.000), die samen ruim 23.000 vragen stelden. Met het coalitieakkoord is het
vrijwilligersfonds gecontinueerd. Het fonds is ingesteld om het voor vrijwilligersorganisaties met weinig budget
mogelijk te maken om vrijwilligers te werven, te waarderen of te scholen. In 2018 hebben 45 organisaties een
beroep gedaan op dit fonds.

Vluchtelingen
Trajectregisseurs begeleidden ruim 200 statushouders
Naast de praktische begeleiding die statushouders bij de start in Nijmegen ontvangen van Vluchtelingenwerk Oost
Nederland, zijn in 2018 ruim 200 statushouders extra ondersteund bij hun inburgering en participatie door een
Trajectregisseur. Verder hebben 14 migrantenorganisaties gebruik gemaakt van de subsidieregeling
migrantenorganisaties. Hiermee zijn tal van activiteiten georganiseerd op het gebied van informatie, integratie,
participatie.

Zorg- en welzijnsinstellingen
Veel dynamiek bij de huishoudelijke hulp
In 2018 ging een van de grotere aanbieders van huishoudelijke hulp failliet, hetgeen leidde tot onrust bij cliënten
en medewerkers. Een aantal cliënten en medewerkers is overgestapt naar andere aanbieders en we hebben een
contract gesloten met een nieuwe aanbieder. In deze periode hebben wij ons gefocust op continuïteit van zorg,
hetgeen we voldoende hebben kunnen borgen door intensief contractmanagement. Daarnaast hebben we ons
tarief voor de huishoudelijke hulp verhoogd, op basis van CAO-ontwikkelingen. In december kwam de uitspraak
van de Centrale raad van beroep waardoor we resultaatgericht indiceren los moeten laten. Dit hebben we
concreet opgepakt door het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg WLZ)-protocol met ingang van 1 januari 2019 te
gaan hanteren. Verder zijn we in goed overleg met de zorgaanbieders om te komen tot een reëel tarief op basis
van cao-ontwikkelingen.


Jeugd
Maartenschool: jeugdhulp op school gerealiseerd
Afgelopen jaar bleek dat er bij de Maartenschool, een school voor speciaal onderwijs in Ubbergen, een financieel
tekort was ontstaan voor de hulpverleners die op school jeugdhulp verleenden aan de leerlingen. Om de
continuïteit van ondersteuning voor kinderen te kunnen borgen zijn we direct in gesprek gegaan met het
schoolbestuur, de regiogemeenten en het samenwerkingsverband, alsmede met het ministerie van Onderwijs. Dit
heeft er toe geleid dat we een vorm van financiering en inkoop met elkaar hebben kunnen organiseren, waardoor
jeugdhulp voor bijna alle kinderen op deze school beschikbaar kan worden gesteld, zonder dat ouders een
individueel indicatietraject moeten doorlopen.

Meer pleegzorg in jeugdzorg met verblijf
In 2018 hebben wij ingezet op een daling van de kosten voor jeugdzorg met verblijf. Belangrijke interventies daarin
waren: vaker inzetten van pleegzorg en gezinshuiszorg in plaats van residentiële plekken; verkorten verblijfsduur;
eerder inzetten van zeer specialistische multi systeem aanpak, minder plaatsen van kinderen op de duurste
vormen van zorg.

                                                                                                                      97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

We zien bij jeugdzorg met verblijf sinds begin 2018 twee gewenste ontwikkelingen. Allereerst zien we dat het
aantal kinderen met indicaties voor de relatief dure vormen (24-uursopvang jeugdzorg plus en Beschermd Wonen
jeugd-GGZ) -na een toename in 2017- sinds januari van 2018 daalt. Tussen januari 2018 en september 2018 nam
het aantal kinderen met een indicatie voor deze vormen van zorg af. Bovendien krijgen meer kinderen dan in 2017
een indicatie pleegzorg. Ook zijn de kosten voor jeugdzorg met verblijf in 2018 lager dan begroot.

Wachttijd sociaal wijkteam
Sociale wijkteam: omslag in aanmeldingen en efficiency
Het aantal aanmeldingen bij de wijkteams is vanaf het tweede kwartaal van 2016 geleidelijk gegroeid met als
voorlopige top het laatste kwartaal van 2017, toen zich ruim 2.700 mensen bij de Nijmeegse wijkteams meldden.
Sinds het begin van 2018 nemen we echter een geleidelijke afname van het aantal aanmeldingen waar, met 2.340
aanmeldingen in het derde kwartaal van 2018.
Daarnaast is vanaf het najaar van 2017 ingezet op een efficiencybesparing bij de sociale wijkteams. We hebben
vastgesteld dat Sterker een efficiencybesparing van 15% heeft gerealiseerd bij de sociale wijkteams. Hiervoor zijn
maatregelen doorgevoerd zoals het stoppen met kleine arbeidscontracten; vereenvoudiging van formulieren en
regels; verbetering in werkprocessen ‘aanmelding’ en ‘herindicatie’; verbetering ICT en WIZ-portaal. De
gemiddelde wachttijd beweegt zich in 2018 tussen de 6-8 weken. Jeugdhulpcases worden altijd getriageerd en
krijgen indien noodzakelijk voorrang.
Verder hebben we de sociale wijkteams in 2018 extra middelen verstrekt voor meer capaciteit, met als doel om
zelf als wijkteam vaker kortdurende ondersteuning te bieden aan cliënten. We zien dat dit in 2018 in opbouw is: in
20% van de gevallen geeft het wijkteam zelf ondersteuning, vaak ook tijdens het onderzoeksproces.


Cliënttevredenheid
Cliënten tevreden
In 2018 zijn cliëntervaringsonderzoeken uitgevoerd. Uit deze onderzoeken blijkt dat de tevredenheid over de zorg,
zowel het proces van toegang als de zorgverlening zelf ruim voldoende is. Bij de huishoudelijke hulp zien we iets
minder tevredenheid over de zorgaanbieders, wel grote tevredenheid over de “eigen hulp”. Bij beschermd wonen
zien we ook wat minder tevredenheid over de geleverde zorg. Het aantal bezwaarschriften Wmo en Jeugdhulp
bedroeg in 2018 163 in totaal: 9 voor jeugd, 21 voor beschermd wonen, 70 voor huishoudelijke hulp, 63 overig
Wmo.

Stijgende zorgkosten Jeugd en Wmo
Interventieplan ingezet om tekorten om te buigen
We hebben in 2018 het interventieplan fase 2 vastgesteld, waarin maatregelen zijn opgenomen om het tekort op
Wmo en Jeugd terug te dringen en de transformatie te versnellen. We zien dat we met name bij de sociale
wijkteams, Wmo begeleiding en Beschermd Wonen er goed in slagen de maatregelen door te voeren en ook dat
deze positief effect geven. Bij Jeugd zien we een gemixt beeld: sommige maatregelen geven al een financieel
effect, bij andere maatregelen zien we wel positieve ontwikkelingen, maar nog niet het gewenste financiële effect.
We hebben in 2018 een beroep gedaan op het landelijke tekortenfonds sociaal domein. Daaruit hebben we via het
gemeentefonds een bedrag van € 1,9 miljoen ontvangen, wat direct is toegevoegd aan de algemene middelen. Ook
hebben we als regio Rijk van Nijmegen een aanvraag ingediend voor het landelijke transformatiefonds Jeugd, die
tevens is gehonoreerd met een bedrag van € 2 miljoen voor 2018-2020.

Nieuwe aanbesteding jeugd/wmo: afname kosten voor ambulante begeleiding
Met ingang van 1 januari 2018 is de nieuwe aanbesteding voor ambulante wmo en jeugdhulp in werking getreden.
Dit heeft op grond van een strenge selectie op kwaliteit (en niet op prijs) geleid tot substantieel minder
zorgaanbieders: van ca. 150 naar 58. Daarmee hebben we het volgende gerealiseerd: een overzichtelijker palet
aan aanbieders voor de medewerkers van de sociale wijkteams, alleen zorgaanbieders die voldoen aan onze
kwaliteitseisen, minder aanbieders die zelf de cliënt aanbrengen bij de sociale wijkteams. De tarieven zijn
aangepast op basis van tarievenonderzoek. Het tarief voor reguliere begeleiding is verhoogd, dat voor
specialistische begeleiding is verlaagd. We zien dan ook in de cijfers een daling van de kosten voor ambulante
begeleiding Wmo na 1 januari 2018 en een verschuiving van specialistische naar reguliere begeleiding. Dit is mede

98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

te danken aan de spiegelgesprekken tussen sociale wijkteams, zorgaanbieders en gemeente op wijkniveau per
kwartaal, op basis van de realisatiecijfers. Bij de ambulante jeugdhulp zien we in 2018 wel een verschuiving van
specialistische naar reguliere begeleiding, echter per saldo dalen de kosten voor ambulante begeleiding daar
minder dan bij de Wmo.

Minder cliënten maken gebruik van persoonsgebonden budgetten (PGB)
We zien dat de toegekende PGB-budgetten op alle 3 onderdelen (Jeugd, Wmo huishoudelijke hulp en Wmo
begeleiding) met minimaal 10% gedaald zijn ten opzichte van 2017. Ook het aantal PGB-cliënten laat een dalende
trend zien.


Beschermd wonen
IPS-trajecten
Mensen met een ernstige psychische aandoening die graag willen (blijven) werken, kunnen hier voor begeleiding
krijgen met de methode Individuele Plaatsing en Steun (IPS). In 2018 hebben we samen met het werkbedrijf
ingezet op het vaker toepassen van IPS-trajecten. 2018 was een opstartjaar, waardoor de 120 IPS-trajecten
(regionaal) die we beoogden, achterbleven bij de verwachting. Voor 2018 is daarom het streefcijfer bijgesteld naar
60 gestarte IPS-trajecten. De IPS-trajecten lopen drie jaar tot uiterlijk eind 2022. In de loop van 2018 zien we het
aantal IPS-trajecten toenemen, onder meer omdat we een aantal knelpunten in de praktijk hebben
opgelost. Resultaat voor 2018: 51 trajecten (regio) waarvan 37 trajecten voor stad Nijmegen.

Ombouw beschermd wonen
Voor beschermd wonen zijn we centrumgemeente voor de regio Gelderland-Zuid (inclusief Rivierenland). Zoals in
de regionale beleidsvisie beschermd wonen/maatschappelijke opvang “samen dichtbij” is opgenomen, streven we
naar een ambulantisering van beschermd wonen: minder zorg met verblijf, meer zorg in de eigen thuissituatie. In
Gelderland-Zuid zit het aantal plaatsen beschermd wonen van oudsher boven het landelijk gemiddelde. We
werken toe naar een afname van het aantal intramurale plekken met zo’n 30% voor 1 januari 2021, zodat we
dichter bij het landelijk gemiddelde komen in ons voorzieningenaanbod. Dit vanwege de herverdeling van de
rijksmiddelen voor beschermd wonen met ingang van 2021, die naar verwachting tot een korting voor de middelen
voor onze regio van ca. € 6 miljoen structureel gaat leiden. Tegelijkertijd werken we aan de opbouw van (meer)
ambulante begeleiding en bescherming. Dit doen we op verschillende manieren. Door aanbieders middelen te
verstrekken voor ( intensieve) ambulante begeleiding, door te werken aan pilots wijkgerichte GGZ en de
proeftuinen GGZ, maar ook projecten als Wonen met Perspectief op Doddendaal. Hier worden mensen in 1,5 jaar
verder klaargestoomd om uiteindelijk (begeleid) zelfstandig te gaan wonen.
In 2018 hebben we enerzijds een hogere instroom gehad, door de aangekondigde instroom van cliënten uit de zgn.
‘coulanceregeling’ (daarvoor hebben we ook extra budget van het rijk ontvangen ter compensatie), anderzijds
hebben we ook een afbouw van het intramurale aanbod gerealiseerd met 39 plaatsen . Per saldo houden we
daardoor geld over op het budget: we sturen dus nadrukkelijk op een afbouw en opbouw via ambulantisering en
sturen hierbij strak op de budgetten bij de zorgaanbieders middels de budgetplafonds. Goed wachtlijstbeheer
vormt hiervan een essentieel onderdeel. Er is sprake van een wachtlijst, die voortdurend samen met GGD en
aanbieders gemonitord wordt. Iedereen op de wachtlijst ontvangt zorg. Als er sprake is van spoed wordt een cliënt
altijd geplaatst. Met deze wijze van sturing, bereiden we ons voor op de verwachte korting van rijksmiddelen met
ingang van 2021. We zien dat het ontwikkelen van alternatief, nieuw ambulant aanbod door de zorgaanbieders
nog meer op gang moet komen. Wij zijn daar met hen intensief over in gesprek.

Veilig Thuis verbeterd: van verscherpt toezicht naar basistoezicht Inspecties
Veilig Thuis bereidt zich voor op nieuwe meldcode
In 2018 heeft Veilig Thuis zich voorbereid op de aanscherping van de landelijke meldcode en de radarfunctie. De
werkprocessen bij Veilig Thuis zijn hierop aangepast en de medewerkers getraind. Voor Veilig Thuis blijft het lastig
om snel te kunnen anticiperen op pieken in de instroom, dit was in 2018 een aandachtspunt. Het routeeroverleg
waarbij de zorgmeldingen van de politie worden gerouteerd naar de meest passende partij is een goed instrument
om Veilig Thuis te ontlasten en de samenwerking tussen zorg en veiligheid te versterken.


                                                                                                                   99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Geleerde lessen
Ontkokerd werken gaat niet vanzelf
We werken als gemeente binnen het stelsel zoals de rijksoverheid dat heeft ingericht. Bijvoorbeeld de
onderwijswetgeving, zorgverzekeringswet, wet langdurige zorg, wmo en jeugdwet. De problematiek van kinderen
en gezinnen gaat soms dwars door deze kolommen heen. Dit vraagt om onorthodoxe oplossingen en lef in
bestuurlijk samenwerken. Bij het dossier Maartensschool hebben we hiervoor extra inspanningen geleverd door
een nieuwe vorm van beschikbaarheidsfinanciering voor jeugdhulp op school te ontwikkelen; garant te staan voor
de continuïteit van hulp op school tijdens de overgangsperiode en regie te voeren op het proces.

Huishoudelijke Hulp: een zorgaanbieder gaat failliet, en dan?
In 2018 hebben we geleerd hoe belangrijk is het om bij het ‘omvallen’ van een aanbieder snel te schakelen met
professioneel contractmanagement. We hebben ons hierbij vooral gefocust op het bieden van continuÏteit van
zorg. Door intensief contact met de betrokken aanbieder, maar ook met het netwerk van overige aanbieders, het
verzamelen van cliëntinformatie, het geven van informatie hebben we deze fase de “last” voor cliënten beperkt
kunnen houden.

Toename signalen kwaliteit zorgaanbieders
We hebben afgelopen jaar veel signalen ontvangen bij het Meldpunt Signalen Zorg over zorgaanbieders. Dit heeft
een groot beroep gedaan op de capaciteit en flexibiliteit van medewerkers. Ook hebben we geleerd van casuïstiek,
zoals bijv. het Rigterdossier. Hoewel we graag scherp willen handhaven, is het heel belangrijk om de juiste stappen
in de juiste proportionaliteit in het proces met de aanbieder te doorlopen. Bij PGB is extra complex dat niet de
gemeente maar de cliënt het contract met de aanbieder heeft. We kiezen er daarom voor meer aan de ‘voorkant’
op kwaliteit te sturen: goed contractmanagement, scherpe inkoop op kwaliteit, goed toetsen bij cliënten op PGB-
vaardigheden.

Ombouw Beschermd Wonen kost veel kruim
We hebben een positief financieel resultaat behaald op Beschermd Wonen, onze centrumtaak. Achter de
schermen betekent dit strak sturen op de budgetplafonds, intensief wachtlijstbeheer inrichten, veel
onderhandelen en samenwerken met onze instellingen. Voor onze zorgaanbieders betekent het afbouwen van
voorzieningen en dus ook van werkgelegenheid, en heeft het ook gevolgen voor het personeel. Voor cliënten kan
het betekenen dat zij soms naar een andere locatie moeten verhuizen, of van bekende zorgaanbod, meegaan naar
een nieuwe en andere vorm van zorgverlening. Begrijpelijk gaat dit soms gepaard met onrust bij cliënten en hun
familie. We doen dit in overleg met de zorgaanbieders wel zorgvuldig en in een realistisch tempo. En naast
afbouw, investeren we ook in opbouw van meer ambulante vormen van beschermd wonen.


Bijdrage verbonden partij
GGD Gelderland Zuid

De GGD Gelderland-Zuid behartigt de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het
terrein van de openbare gezondheidszorg zoals die in de wet zijn opgedragen aan gemeenten. Naast taken die
voortvloeien uit de wet op de Publieke Gezondheid zijn ook taken die voortvloeien uit de Wet maatschappelijke
ondersteuning bij de GGD Gelderland Zuid ondergebracht. De belangrijkste werkvelden waar de GGD Gelderland
Zuid in 2018 uitvoering aan heeft gegeven:
      Jeugdgezondheidszorg (JGZ) : de GGD biedt aan alle jongeren van 0 – 18 jaar de basis gezondheidszorg
         middels het doen van onderzoek naar de ontwikkeling van het kind in verschillende levensfases , het
         geven van vaccinaties, het bieden van ondersteuning bij ontwikkelingsachterstand etc.

         Gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering,

         Bijzondere Zorg en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg,

         Wmo Toezicht

100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                                                Stadsrekening 2018

         Toezicht Kinderopvang, de GGD heeft in 2018 bij alle kinderopvanglocaties in Nijmegen een toezicht
          onderzoek uitgevoerd, conform voorgeschreven wetgeving.

         Toegang van Beschermd Wonen

         Veilig Thuis : zie voor dit onderdeel de aparte paragraaf Veilig Thuis.



Indicatoren
In de webversie zijn hier de indicatoren uit de Stads- en Wijkmonitor weergegeven die betrekking hebben op dit
programma.


Wat heeft het gekost
                                                                                                        bedragen x € 1 mln
Zorg en Welzijn                                            Begroting 2018 na    Rekening 2018         Verschil
                                                                    wijziging

Saldo van lasten en baten
Diversiteit                                                              1,7              2,1             0,4 N
Maatwerkvoorzieningen                                                   36,3             34,8             1,6 V
Jeugd                                                                   47,2             49,6             2,3 N
Opvang en beschermd wonen                                               75,5             71,6             3,9 V
Publieke Gezondheid                                                      7,3              7,1             0,2 V
Welzijn                                                                 17,3             16,9             0,4 V
                                                                       185,4            182,0             3,4 V
V=voordeel; N=nadeel


Aan het programma Zorg en Welzijn geven we per saldo € 182 miljoen uit. Het grootste deel van het beschikbare
budget is ingezet voor de producten Opvang en Beschermd Wonen (39%), Jeugd (27%) en Maatwerk-
voorzieningen (19%). Ten opzichte van de begroting is er € 3,4 miljoen minder uitgegeven. Uitgedrukt als
percentage van de begroting komt dit neer op een afwijking van 1,8 %.

Met de Zomernota 2018 zijn er a-structureel extra middelen toegevoegd aan het programma. In totaal is er € 4,95
miljoen toegevoegd aan het programma, waarvan € 3,95 miljoen uit de algemene reserve en € 1 miljoen vanuit de
bestemmingsreserve Wmo/Jeugd. De financiële omvang van deze toevoegingen was gebaseerd op het
interventieplan fase 2. Deze extra middelen dienden ter compensatie van de voorziene tekorten op de producten
Jeugd, Maatwerkvoorzieningen en Welzijn.

De decentralisatietaken Jeugd, Wmo en Wmo Beschermd Wonen leiden per saldo tot een nadeel van € 0,7
miljoen. We realiseren een voordeel van € 3,0 miljoen op de klassieke Wmo-taken (Wmo-hulpmiddelen en
huishoudelijke hulp). Op de overige beleidsvelden (Diversiteit, Publieke gezondheid, Welzijn, Maatschappelijke
opvang/huiselijk geweld en preventief jeugdbeleid) is een voordelig resultaat behaald van € 1,1 miljoen.
De belangrijkste afwijkingen op het programma lichten we hieronder op hoofdlijnen toe.

De decentralisaties Wmo en Jeugd
Op de decentralisatieopgaven hebben we in 2018 per saldo een nadelig resultaat behaald van € 0,7 miljoen.
Hieronder geven we per decentralisatieopgave een korte toelichting:

Op de decentralisatietaak Wmo is het nadeel € 1,4 miljoen.
Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door het grote beroep op ambulante begeleiding. Dit levert een nadeel
op van € 1,9 miljoen. Daarnaast is er sprake van toename van de inzet op arbeidsmatige dagbesteding (€ - 0,1
miljoen). Tegenover deze nadelen staan enkele voordelen, namelijk: persoonsgebonden budgetten (PGB),
begeleiding (0,6 miljoen) en reguliere dagbesteding (€ 0,04 miljoen).



                                                                                                                             101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Op de decentralisatietaak Wmo Beschermd Wonen is per saldo een voordeel ontstaan van € 3,6 miljoen.
Het voordelige resultaat is voornamelijk toe te schrijven aan lagere uitgaven op de zorgkosten (Zorg in Natura en
PGB). We zien voornamelijk een onderuitnutting van het budget dat beschikbaar is gesteld voor extramurale zorg
en een afname van het persoonsgebondenbudget (PGB). Dit levert per saldo een voordeel op van € 2,8 miljoen.
Daarnaast is aan overig budget (overige- en uitvoeringskosten) € 0,7 miljoen niet besteed. Ten slotte hebben we
een voordelig resultaat behaald van € 0,1 miljoen doordat we meer eigen bijdragen van cliënten hebben
ontvangen.

Op de decentralisatietaak Jeugdzorg is een nadelig resultaat behaald van € 2,9 miljoen.
Dit nadeel wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een groter beroep op ambulante trajecten. Dit wordt gedeeltelijk
gesubstitueerd door een voordeel op residentiële jeugdzorg. Daarnaast zien we een voordeel op het
persoonsgebonden budget.

Wij willen benadrukken dat het resultaat op de decentralisatietaken Wmo en Jeugd nog niet definitief is. De
zorgaanbieders dienen hun productie over het jaar 2018 nog te verantwoorden. Daarnaast hebben wij de uitgaven
van de PGB vooralsnog gebaseerd op de prognosetool van de SVB; budgethouders met een PGB kunnen hun
declaraties van hun budget 2018 voorlopig nog indienen.

Klassieke Wmo-taken (Hulpmiddelen en Huishoudelijke Hulp)
Op de klassieke Wmo-taken is een voordeel gerealiseerd van € 3,0 miljoen. Dit voordeel is opgebouwd uit de
volgende drie componenten:
Op Hulpmiddelen is het voordeel € 2,1 miljoen.
Dit positieve resultaat heeft te maken met de overgang van koop naar huur van nieuwe hulpmiddelen. De kosten
van het huurbestand lopen echter weer langzaam op. Ook de wijziging in de vervoerssystematiek die in 2016 is
geëffectueerd draagt bij aan het voordeel.
Op de Huishoudelijke verzorging is het voordeel € 0,4 miljoen.
Op de persoonsgebonden budgetten (PGB) voor huishoudelijke hulp is een voordeel gerealiseerd van € 0,5
miljoen.
Naast bovengenoemde voordelen is er sprake van een nadeel van € 0,1 miljoen vanwege lagere opbrengsten uit
eigen bijdragen (CAK).

Overige beleidsvelden c.q. producten
Het product Diversiteit sluit het jaar af met een tekort van € 0,1 miljoen, voornamelijk veroorzaakt doordat de
Rijksuitkering 'Faciliteitenbesluit 2018' en de Rijksvergoeding voor de maatschappelijke begeleiding niet in 2018
zijn uitgekeerd.
Op de centrumfunctie (regionaal) Vrouwenopvang en huiselijk geweld (product Opvang en Beschermd Wonen) is
een voordeel van € 0,2 miljoen gerealiseerd.
Het product Welzijn sluit het jaar af met een voordelig resultaat van € 0,4 miljoen. Het voordeel is voornamelijk
toe te schrijven aan niet bestede subsidiebudgetten.
Het product publieke gezondheid sluit af met een voordelig resultaat van € 0,2 miljoen, voornamelijk veroorzaakt
door niet bestede subsidiebudgetten van € 0,07 miljoen en aan GGD gerelateerde posten van € 0,1 miljoen (vrijval
door huisvesting consultatiebureau en BTW compensatie).

Bij de Slotwijziging hebben we een bandbreedte aangegeven voor het verwachte resultaat 2018. De verwachting
was dat het resultaat zou liggen tussen een voordeel van € 0,6 miljoen en € 2,9 miljoen. Het jaarresultaat van het
programma is uiteindelijk uitgekomen op € 3,4 miljoen.

Binnen het programma Zorg en Welzijn is door de vorige coalitie de bestemmingsreserve Wmo Beschermd Wonen
ingesteld. Deze bestemmingsreserve is bedoeld voor het ondersteunen van het transformatieproces in de zorg en
het opvangen van knelpunten en risico’s binnen het product Opvang en Beschermd wonen. Overschotten en
tekorten worden allereerst gemuteerd in de bestemmingsreserve. De Rijksmiddelen waarmee de

102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                                                                                                 Stadsrekening 2018

bestemmingsreserve wordt gevoed hebben het karakter van regionale middelen (Gemeente Nijmegen is
centrumgemeente voor de Maatschappelijke opvang, Vrouwenopvang/Huiselijk geweld/Veilig Thuis en Wmo
beschermd wonen.

Bestemmingsreserve Wmo Beschermd Wonen: resultaatbestemming 2018
Conform afspraken, het regionale karakter van deze Rijksmiddelen en de regionale afspraken met betrekking tot
de vrouwenopvang, stellen wij voor om het positieve resultaat van Wmo beschermd wonen en
Vrouwenopvang/huiselijk geweld toe te voegen aan deze bestemmingsreserve. Het gaat in totaal om een bedrag
van € 3,7 miljoen.


Begrotingswijzigingen
Zorg en Welzijn
bedragen x € 1 mln                                                  Besl.nivo Besl.datum Besl.nr        Baten Lasten    Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                                10,4   187,1 176,7 N

 Wijzigingen                                                                                              6,7    15,4   8,6 N
  BW-01597 Vaststellen tijdelijke formatie jeugd,WMO en beschermd
  wonen                                                             College   21 nov '17   4.6            0,0     0,0   0,0 N
   BW-01599 Gezond in de stad                                       College   20 dec '17   121/2017       0,0     0,4   0,4 N
   BW-01621 Interventieplan zorg en welzijn                         College   20 feb '18   3.10           1,0     1,0   0,0 V
   BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                               Raad      26 sep '18   57/2018        0,1     7,6   7,5 N
   BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen                  Raad      26 sep '18   57/2018        2,3    -0,7   3,0 V
   BW-01634 Subsidie/budget statushouders en anderstaligen 2018     College   24 apr '18   4.7            0,0     0,0   0,0 V
   BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                           Raad      26 sep '18   57/2018        0,0    -0,1   0,1 V
   BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                             Raad      19 dec '18   94/2018        2,4     6,2   3,8 N
   BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                                   Raad      19 dec '18   94/2018        0,6     0,6   0,0 V
   BW-01650 Zienswijze veilig thuis 2018                            Raad      14 nov '18   86/2018        0,4     0,4   0,0 V

Totaal Zorg en Welzijn                                                                                   17,1   202,5 185,4 N




                                                                                                                         103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018




104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>             Stadsrekening 2018


Paragrafen




                                  105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Investeringen
Financiële verantwoording
Dit jaar hebben we voor een bedrag van € 36,7 miljoen in de stad geïnvesteerd en is een aantal
investeringsprojecten tot afronding gekomen. Het resterende bedrag verwachten we in de periode 2019 - 2022 te
besteden. Voor zover kredieten in 2018 niet tot besteding zijn gekomen, schuiven deze door naar 2019 (zie kolom
'Budget 2019-2022'); dit is meegenomen in begrotingswijziging BW-1664.

In het kader van de investeringen stellen we het volgende aan uw raad voor:
      een aantal bulkkredieten is niet volledig tot besteding gekomen. We stellen dan ook voor om het restant
         van € 375.000 op de bulkkredieten voor woonomgevingsverbeteringen (programma Duurzaamheid),
         investeringen in de Openbare Ruimte (programma Openbare Ruimte) en gemeentelijke accommodaties
         (programma Sport & Accommodaties) vrij te laten vallen;
      voor de bedrijfsinvesteringen heeft uw raad een jaarbudget beschikbaar gesteld van € 1,9 miljoen. De
         daadwerkelijke besteding laat van jaar tot jaar een wisselend beeld zien. Daarom hanteren we de
         beleidslijn dat tekorten worden verrekend met het volgende jaar en dat overschotten worden
         doorgeschoven naar een volgend jaar. We stellen voor het restant van € 765.000 door te schuiven naar
         2019;
      in de door uw raad vastgestelde richtlijnen voor investeringen en afschrijven zijn regels opgenomen voor
         afschrijvingstermijnen. Voor toplaagrenovaties van sportvelden, die een levensduur hebben van 10 jaar, is
         geen regel opgenomen. We stellen dan ook voor om voor toplaagrenovaties aan sportvelden een
         objectprofiel op te nemen met een afschrijvingstermijn van 10 jaar.

De verschillen tussen beschikbaar gestelde investeringskredieten en de daadwerkelijke besteding daarvan leiden
tot een herberekening van de jaarlijkse kapitaallasten. Het meerjarige effect berekenen we na het opstellen van de
Stadsrekening 2018 en nemen we mee in de Zomernota 2019.

In onderstaande tabel treft u per programma informatie over beschikbaar gestelde kredieten en de besteding
daarvan. In de webversie van de Stadsrekening 2018 treft u per programma een nadere toelichting op de
besteding van de afzonderlijke kredieten aan.

                                                                                                      x €. 1.000
Krediet                                    L/B Totaal krediet Realisatie t/m vorig    Realisatie   Budget 2019-
                                                                              jaar   huidig jaar           2022

Programma
Bestuur & Middelen                           L           500                    0             0             500
Cultuur, cultuurhistorie & citymarketing     L          5.235                 995           579           3.661
Duurzaamheid                                 L          6.568                 792         1.989           3.787
Grondbeleid                                  L        13.620                    0             0         13.620
Mobiliteit                                   L        37.028               12.807         5.442         18.779
Onderwijs                                    L        13.646                  147         2.731         10.768
Openbare Ruimte                              L        23.056                1.307        12.406           9.343
Sport & Accommodaties                        L        44.159               10.124        11.751         22.284
Wijkontwikkeling                             L           645                   94           173             378
Zorg & Welzijn                               L          1.673                 551            26           1.096
Bedrijfsinvesteringen                        L          2.374                   0         1.609             765
Totaal                                               148.504               26.817       36.706          84.981




106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>                                                                                              Stadsrekening 2018

Kapitaallasten
Bedragen x € 1 miljoen
Ontwikkeling Kapitaallasten                              Begroting         Realisatie         Verschil

Stadsbegroting 2018 – 2021                                   37,29
Zomernota                                                     -4,98
Nota Slotwijzigingen                                           0,82
Stand 2018                                                   33,13               33,28            -0,15

De investeringen worden gedekt door de lasten (rente en afschrijving: de kapitaallasten) ten laste van het
daarvoor beschikbaar gestelde budget in de Stadsbegroting te brengen. We berekenen de kapitaallasten door
naar het desbetreffende programma in het jaar nadat de investering gereed is gemeld. Zoals uit bovenstaande
tabel blijkt, wijken de kapitaallasten € 150.000 af van de begroting. Dit effect is voornamelijk ontstaan door de
verwerking van het Raadsbesluit Strategische Gronden uit 2017. Door overdracht van panden van Vastgoed naar
Ontwikkelingsbedrijf schrijven we panden vervroegd af; in de begrotingswijzing bij dat raadsvoorstel zijn de
kapitaallasten te laag berekend.


Investeringen programma Bedrijfsinvesteringen
                                                                                         Bedragen x €. 1.000

Krediet                                L/B      Totaal   Realisatie t/m     Realisatie    Budget 2018-2022
                                               krediet        vorig jaar   huidig jaar

2. Bulk
Bedrijfsinvesteringen                    L       2.374                0         1.609                   765

Totaal                                           2.374                 -        1.609                   765



Doel
Bedrijfsinvesteringen maken het de organisatie mogelijk haar werk voor de stad te doen. Per jaar is door uw Raad
een krediet beschikbaar gesteld. Voor de besteding van dit bedrag hanteren we de beleidslijn dat we de
mogelijkheid hebben om te sparen: als in enig jaar het beschikbare budget ontoereikend is, kunnen we in de
meerjarenplanning daarmee rekening houden door het budget voor andere jaren te korten. Overschotten kunnen
worden doorgeschoven naar een volgend jaar. In de Stadsrekening doen we daartoe een voorstel aan uw Raad.

Beleidsvrije ruimte
Uit de meerjarige doorkijk over de periode 2018 tot en met 2027 blijkt, dat de beschikbaar gestelde kredieten
toereikend zijn om in de behoefte te voorzien.

Voortgang
Het beschikbare krediet voor 2018 is grotendeels besteed aan hard- en software. Daarnaast is geïnvesteerd in de
herhuisvesting 3e etage Poortgebouw en overige huisvesting, een busje voor groenonderhoud, schrob- en
zuigmachines voor de binnensport, een bus voor archeologie, diverse apparaten, pin kaartlezers voor de
parkeerautomaten, inventaris en overige bedrijfsmiddelen. We stellen voor het restantbedrag over te hevelen
naar 2019.




                                                                                                                   107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Lokale heffingen
Woonlasten in vergelijking
Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft een rapportage
Kerngegevens belastingen grote gemeenten 2018 opgesteld. Hierbij zijn de 38 grootste gemeenten met elkaar
vergeleken op het gebied van woonlasten en de OZB voor niet-woningen.

Woonlasten

Bij de vergelijking tussen deelnemers kijkt het rapport naar de gemeentelijke woonlasten (OZB, Afvalstoffenheffing
en Rioolheffing). Hierbij wordt dit jaar onderscheid gemaakt tussen de eigenaar en de huurder van een woning.
Belangrijke uitkomsten voor Nijmegen zijn dat de gemeente op de 19e plaats van de 38 deelnemers staat qua
woonlasten bij de eigenaren van een woning. Ons OZB tarief is voor woningen het hoogste (2018: € 530; 2017: €
520), maar daar staat tegenover dat Nijmegen als het gaat om de afvalstoffenheffing veruit het goedkoopste is
(2018: € 34; € 2017: € 58).
Als we naar de rioolheffing kijken dan kost dat in Nijmegen zowel voor een eenpersoonshuishouden als een
meerpersoonshuishouden in 2018 € 165 (2017: € 163). Gemiddeld over de 38 deelnemers genomen, kost het een
eenpersoonshuishouden in 2018 € 159 (2017: € 158) en een meerpersoonshuishouden € 164 (2017: € 163).
Nijmegen zit daarmee rond het gemiddelde.

Voor de huurders is Nijmegen veruit het goedkoopst. Dit komt omdat de huurder alleen voor de afvalzakken
betaalt (2018: € 34; 2017: € 34).

In vergelijking met het Coelorapport 2017 waarbij Nijmegen op de 16e plaats van boven stond, is Nijmegen nu 3
plaatsen gedaald.

Belangrijkste conclusies onderzoek Coelo 2018 ten aanzien van landelijke woonlasten:
1. De gemiddelde landelijke woonlasten zijn met 0,6% gestegen naar € 677;
2. ‘s-Gravenhage heeft met € 546 de laagste woonlasten;
3. Delft heeft met € 842 de hoogste woonlasten;
4. Nijmegen staat op de 19e plaats van boven met € 728 aan woonlasten. Met onze woonlasten bevinden we ons
   dus in de middenmoot van de 38 grootste gemeenten.
5. Als we kijken naar vergelijkbare kennissteden zijn alleen Tilburg (2018: € 554) en Eindhoven (2018: € 619)
   goedkoper. Kennissteden als Enschede (2018: € 787), Leiden (2018: € 765), Arnhem (2018: € 749) en Groningen
   (2018: € 755) zijn duurder.



OVERZICHT GEMIDDELDE WOONLASTEN GROTE GEMEENTEN 2013-2018


  Jaar     Nijmegen          Rangorde Nijmegen Coelo         Duurste gemeente          Goedkoopste gemeente
 2013          € 686                   21                  Zaanstad         € 785    Alkmaar                € 545
 2014          € 694                   20                  Zaanstad         € 804    Tilburg                € 532
 2015          € 722                   18                  Zaanstad         € 820    ‘s-Gravenhage          € 547
 2016          € 733                   14                  Delft            € 832    ‘s-Gravenhage          € 549
 2017          € 740                   16                  Delft            € 845    ‘s-Gravenhage          € 549
 2018          € 728                   19                  Delft            € 842    ‘s-Gravenhage          € 546




108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                                                                                     Stadsrekening 2018

OZB

OZB Woningen
Ons OZB tarief 2018 voor woningen van 0,2612% (2017: 0,2669%) is het hoogst van de 38 gemeenten. Amsterdam
heeft het laagste tarief 2018 van 0,0414% (2017: 0,0490%).

OZB Niet woningen
                                                              e               e
Voor niet woningen geldt dat we voor eigenaren in 2018 op de 1 plaats (2017: 1 plaats) en voor gebruikers op de
                                              e                 e
laatste gecombineerde (samen met Lelystad) 37 plaats (2017: 37 plaats) van boven staan.

OZB niet woningen eigenaren
Nijmegen heeft het hoogste tarief 2018 van 0,9029% (2017: 0,7282%). Amsterdam heeft het laagste tarief 2018
van 0,1615% (2017: 0,1727%).

OZB niet woningen gebruikers
Leiden heeft het hoogste tarief 2018 van 0,4642% (2017: 0,4460%). In Nijmegen betalen gebruikers van niet
woningen in 2018 voor het eerst geen OZB aan de gemeente (2017: 0,1228%). Hiermee is de laatste tranche van
de verschuivingsmaatregel (OZB deel gebruikers niet woningen wordt afgeschaft en wordt verschoven naar OZB
deel eigenaars niet woningen) uit het coalitieakkoord 2014-2018 ‘Samen voor Nijmegen: sociaal, duurzaam en
ondernemend’ verwerkt. In Lelystad betalen gebruikers van niet woningen als sinds 2016 geen OZB meer aan de
gemeente.

Gecombineerd is het OZB tarief 2018 voor niet woningen (tarief eigenaar en gebruiker bij elkaar opgeteld) in
                                                                                      e
Nijmegen met 0,9029% (2017: 0,8510%) het op één na hoogste van de 38 gemeenten (2 plaats). Leiden heeft
gecombineerd het hoogste tarief 2018 van 0,9290% (2017 0,8926%) en daarmee de plaats van Groningen
overgenomen. Vorig jaar stond Nijmegen nog op de 3e plaats.

Conclusie totale woonlasten

Nijmegen ligt qua woonlasten in 2018 met een bedrag van € 728 (2017: € 740) boven het landelijk gemiddelde van
€ 677 (2017: € 678), maar is met een plaats 19 een gemiddelde gemeente als je kijkt naar de 38 grootste
gemeenten die door Coelo zijn onderzocht. Vergelijkbare kennissteden zijn in 2018 over het algemeen iets duurder
dan Nijmegen.


Toelichting per belastingsoort
Onroerende zaakbelasting

De OZB wordt conform wetgeving opgelegd naar een percentage van de WOZ waarde. Voor de WOZ waarde wordt
de waarde peildatum van 1 januari van het jaar voorafgaand aan het belastingjaar gehanteerd. Voor belastingjaar
2018 is deze peildatum dus 1 januari 2017.
In 2018 bedroeg de OZB opbrengst € 80,002 miljoen (2017: € 76,061 miljoen). Dit is € 0,690 miljoen boven de het
geraamde bedrag van de dynamische begroting (€ 79,312 miljoen). Deze meeropbrengst 2018 is per saldo
grotendeels te verklaren door:
      Meeropbrengst OZB woningen van € 1,2 miljoen als gevolg van toename WOZ objecten, met name
         Waalfront, van 1,0 miljoen en door het opleggen van aanslagen met betrekking tot vorige belastingjaren
         van 0,2 miljoen.
      Minderopbrengst OZB niet woningen van € 0,47 miljoen. Dit verlies is grotendeels toe te schrijven aan de
         verminderingen op aanslagen van voorgaande belastingenjaren én een hoger bedrag aan oninbare
         posten - dan geraamd - bij de aanslagen uit 2015-2017.



                                                                                                               109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Bij de nota slotwijzigingen 2018 is de OZB opbrengst van niet woningen met € 0,36 miljoen naar beneden
bijgesteld in de dynamische begroting 2018. Bij de zomernota 2018 was hiervoor al een winstwaarschuwing
afgegeven. Reden voor deze bijstelling in de nota slotwijzigingen is geweest dat in de Stadbegroting 2018-2021 de
opbrengst mede was gebaseerd op een areaal uitbreiding van niet woningen van € 100 miljoen WOZ-waarde per
jaar. Deze areaal uitbreiding is in 2018 niet gerealiseerd waardoor de OZB opbrengst van niet woningen lager
uitvalt.

In het kader van de herwaardering WOZ 2018 zijn er 137.174 WOZ-beschikkingen afgegeven. Naar aanleiding van
deze beschikkingen is er tegen 2.538 WOZ beschikkingen een bezwaarschrift ingediend (exclusief ambtshalve).
Procentueel uitgedrukt is er tegen 1,9% (2017: 1,4%) van de opgelegde beschikkingen bezwaar ingediend. Van
deze bezwaren is 23% (2017: 18%) geheel of gedeeltelijk gegrond verklaard. Wij zijn in staat geweest om 97%
(2017: 95%) van de WOZ bezwaren in 2018 af te handelen. Van de nog niet afgedane bezwaren was de wettelijke
termijn op 31 december 2018 nog niet verlopen, loopt er nog een beroepsprocedure of is in overleg met de
belanghebbende besloten het bezwaar aan te houden.

De Waarderingskamer heeft aan ons op 30 januari 2018 een goedkeurende verklaring afgegeven, zodat de WOZ-
beschikkingen over het belastingjaar 2018, met waardepeildatum 1 januari 2017 afgegeven konden worden.


Opbrengst OZB (belastingjaar 2018)                                                           Bedragen x € 1.000,-
Raming stadsbegroting 2018-2021                                                                            79.672
Begrotingsbehandeling                                                                                               0
Primitieve begroting 2018                                                                                  79.672
Zomernota 2018                                                                                                      0
Nota slotwijziging 2018                                                                                         -360
Overige aanpassingen 2018                                                                                           0
Dynamische begroting 2018                                                                                  79.312
Meeropbrengst in Stadsrekening 2018 (belastingjaar 2018)                                                        690
Opbrengst OZB in stadsrekening 2018 (belastingjaar 2018)                                                   80.002


Afvalstoffenheffing

Al met ingang van 2017 is het vaste deel afvalstoffenheffing afgeschaft. Daarmee is deze
lastenverschuivingsmaatregel (in 3 jaar tijd vaste deel afvalstoffenheffing verschoven naar de OZB) uit het
coalitieakkoord 2014-2018 volledig verwerkt. De gebruikers betalen alleen nog het variabele deel
afvalstoffenheffing via de rode of groene huisvuilzak dan wel via de ondergrondse containers. De prijzen 2018
bedragen:
      voor de rode zak bedraagt € 0,62 (2017: € 0,62);
      voor de groene zak € 0,93 (2017: € 0,93) en
      voor elke clic in de ondergrondse container € 0,93 (2017: € 0,93).

Rioolheffing

De belasting wordt geheven bij de eigenaar van een pand, dat is aangesloten op de gemeentelijke riolering of
openbaar gemeentewater. Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het aangesloten pand. Het tarief 2018
bedraagt 0,0812% van de WOZ-waarde (2017: 0,0836%) voor zowel woningen als niet‐woningen. Per perceel hoeft
in belastingjaar 2018 niet meer dan € 8.120 (2017: € 8.360) aan rioolheffing (maximaal belaste WOZ‐waarde voor
rioolheffing bedraagt € 10 miljoen) te worden betaald (Dit betreft de zogenaamde ‘aftoppingsgrens’). Alle panden

110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

met een waarde van € 10 miljoen of hoger betalen in 2018 dus niet meer rioolheffing dan de genoemde € 8.120.
Ook deze aftoppingsgrens van € 10.000.000 is afkomstig uit het coalitieakkoord 2014-2018 ‘Samen voor Nijmegen:
sociaal, duurzaam en ondernemend’.

Rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn. Kostendekkend betekent dat de opbrengsten de kosten niet
mogen overstijgen. Het maximale dekkingspercentage bedraagt daarmee 100%.


Opbrengst Rioolheffing (belastingjaar 2018)                                                  Bedragen x € 1.000,-
Raming stadsbegroting 2018-2021                                                                             15.313
Begrotingsbehandeling                                                                                              0
Primitieve begroting 2018                                                                                   15.313
Zomernota 2018                                                                                                     0
Nota slotwijziging 2018                                                                                            0
Overige aanpassingen 2018                                                                                          0
Dynamische begroting 2018                                                                                   15.313
Meeropbrengst in Stadsrekening 2018                                                                              384
Opbrengst Rioolheffing in stadsrekening 2018 (belastingjaar 2018)                                           15.697


Lastendruk: vergelijking realisatie 2018 ten opzichte van Stadsbegroting 2018-2021

Onder woonlasten (lastendruk) verstaan we: onroerende zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. Het zijn
belastingen waarmee ieder huishouden en bedrijf in een gemeente jaarlijks mee te maken krijgt.



Tarieven woonlasten                                 Stadsbegroting 2018-2021                Werkelijk 2018
OZB Woning eigenaar                                                 0,2603%                       0,2612%
OZB Niet woning eigenaar                                            0,9119%                       0,9029%
Riolering                                                           0,0812%                       0,0812%
Afval                                                                € 32                         € 33


De werkelijke tarieven 2018 wijken licht af van de tarieven zoals opgenomen in de Stadsbegroting 2018-2021.
Zoals in de Stadsbegroting 2018-2021 is aangegeven kennen de tarieven zoals opgenomen in de Stadsbegroting
2018-2021 een voorlopig karakter aangezien een aantal gegevens, zoals bijvoorbeeld herwaarderingspercentages,
op dat moment nog niet definitief af te geven waren.




                                                                                                                 111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Onderstaande grafieken geven weer wat de effecten van deze verschillen in tarieven zijn geweest op de
woonlasten ten aanzien van woningen (lichte stijging) en de OZB lasten van niet woningen (lichte daling).




112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

Parkeerbelasting

Parkeerbelasting wordt geheven in het kader van regulering van parkeren. De gemeentelijke parkeerinkomsten
bestaan uit Parkeerbelastingopbrengsten en Privaatrechtelijke opbrengsten. Privaatrechtelijke opbrengsten zijn
vooral de opbrengsten die gegenereerd worden op afgesloten parkeerterreinen en parkeergarages. Onze
verordening Parkeerbelastingen maakt onderscheid tussen kort parkeren, parkeervergunningen en
naheffingsaanslagen.
Om de inflatiecorrectie van 2,87% te kunnen realiseren hebben wij onder andere de volgende maatregelen
uitgevoerd in 2018:
          De parkeertarieven kort in het centrum verhoogt naar € 2,70. Dit is een stijging ten opzichte van 2017
             van 3,85%;
          Het tarief eerste ring verhoogt naar € 2,30. Dit betekent een stijging ten opzichte van 2017 van 4,5%;
          Het dagtarief op de parkeerterreinen de Wedren, Julianaplein, Oude Stad en Lindenberghaven is ten
             opzichte van 2017 verhoogd met € 0,20 (ongeveer 2,7%) naar € 7,50 per dag;
          De uurtarieven in parkeergarages is verhoogd naar € 2,70. Dit betekent een stijging ten opzichte van
             2017 van 1,9%.

Precariobelasting

Precariobelasting wordt in rekening gebracht bij degene die bepaalde voorwerpen op, onder of boven de voor
openbare dienst bestemde gemeentegrond heeft. De grondslag is het aantal vierkante meters dat in gebruik is.
Het aantal vierkante meters maal het tarief bepaalt de te innen belasting. De opbrengst precariobelasting is onder
andere afhankelijk van het aantal evenementen dat plaats vindt. Ook wordt precario geheven over het gebruik van
gemeentegrond door bijvoorbeeld aannemers bij bouwactiviteiten en het gebruik van terrassen op
gemeentegrond.

Hondenbelasting

Hondenbelasting is een algemene belasting voor het houden van 1 of meer honden. Er hoeft dus geen relatie te
bestaan tussen de kosten van bijvoorbeeld uitlaatplaatsen of perceptiekosten en de opbrengst. De grondslag is het
aantal honden dat een houder heeft. Bij het vaststellen van de hondenbelasting wordt een progressief tarief
gehanteerd.

Marktgelden

De marktgeldverordening is gekoppeld aan de marktverordening. Hierin is o.a. opgenomen welke terreinen zijn
aangewezen voor het houden van markten en op welke dagen de markten worden gehouden. De
marktgeldverordening regelt dat de gebruiker van die terreinen een recht verschuldigd is gedurende de uren dat
er markt is. De tarieven in de marktgeldverordening worden berekend per kraam, per strekkende meter. Er is een
tariefdifferentiatie opgenomen die aansluit bij het aantal uren dat de markt open is. In 2017 is een nieuwe
marktverordening vastgesteld. In de nieuwe marktverordening is nu ook een vergunning voor de organisatie van
een markt opgenomen. Het tarief van de markten met een marktorganisatievergunning worden, gedurende de in
de organisatievergunning opgenomen periode, per marktplaats per vierkante meter berekend.

Toeristenbelasting

Toeristenbelasting kan worden geheven indien er binnen de gemeente verblijf gehouden wordt door personen die
niet als inwoner In de gemeentelijke basisadministratie van de gemeente zijn ingeschreven.
De toeristenbelasting wordt achteraf geheven. De toeristenbelasting is pas verschuldigd als daadwerkelijke
overnachting heeft plaats gevonden. Heffing van de toeristenbelasting vindt plaats op 1 januari. Op het tarief vindt
een jaarlijkse indexering plaats. Een veelvoud van de jaarlijks ontvangen toeristenbelasting wordt door de

                                                                                                                113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

gemeente jaarlijks geïnvesteerd in de toeristische sector. Daarbij gaat het naast het promoten van de stad, om
investeringen in de binnenstad die erop gericht zijn meer bezoekers naar de stad te trekken.

Overige leges en rechten

Uitgangspunt in onze gemeente is dat de leges, rechten en tarieven maximaal kostendekkend zijn. Dit wil zeggen
dat de op de belastingplichtige te verhalen kosten in de tarieven dienen te worden opgenomen. Hiertoe wordt de
gemeentelijke richtlijn Kostentoerekening leges en tarieven gehanteerd. Onze tarieven worden planmatig aan de
hand van deze richtlijn getoetst. De kostendekkendheid van gemeentelijke leges is dynamisch. Veranderingen in de
gemeentelijke organisatie en/of processen dan wel aanpassing van de legestarieven hebben gevolgen voor de
kostendekkendheid. Op dit moment voldoen wij met de huidige kostendekkendheid aan de opbrengstennorm van
artikel 229b van de Gemeentewet.
Nijmegen kent een vijftal verordeningen waarbij de regel geldt dat de geraamde baten niet hoger mogen zijn dan
de geraamde kosten. Dit zijn de verordeningen rioolheffing, marktgelden, leges, scheepvaartrechten en de
reinigingsheffing.


Belastingopbrengsten en kwijtschelding

Totaaloverzicht belastingopbrengsten belastingjaar 2018
                                                      Begroot
                                                                           Begroot dynamisch           Opbrengst 2018
 bedragen x € 1 mln                              SB 2018-2021

 Onroerende zaakbelasting                                 79,7                          79,3                      80,0

 Afvalstoffenheffing                                        0                            0,2                       0,2

 Rioolheffing                                             15,3                          15,3                      15,7

 Parkeergelden                                            15,4                          15,4                      16,0

 Leges bouwvergunningen                                    5,5                           4,1                       4,0

 Opbrengst groene zakken                                   2,5                           2,1                       2,0

 Leges burgerzaken (1)                                     3,6                           3,6                       3,6

 Hondenbelasting                                           1,2                           1,2                       1,1

 Parkeerboetes                                             1,6                           0,8                       0,8

 Precariobelasting                                         0,3                           0,4                       0,5

 Reinigingsrecht                                           0,7                           0,6                       0,6

 Scheepvaartrechten                                        0,6                           0,6                       0,6

 Marktgelden                                               0,2                           0,2                       0,2

 Toeristenbelasting                                        0,6                           0,8                       0,8

 Overige leges                                             1,0                           1,0                       1,1

 Totaal                                                 128,2                          125,6                     127,2

(1)   Begroot 2018 3,6 mln (2,1 mln gemeenteleges en 1,5 mln rijksleges) en realisatie 2018 3,6 mln (2,1 mln
      gemeenteleges en 1,5 mln rijksleges). Rijksleges worden 1:1 doorbetaald aan het rijk.




114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

Kwijtschelding

Bij een inkomen op bijstandsniveau kon een belastingplichtige ook in 2018 onder bepaalde omstandigheden in
aanmerking komen voor kwijtschelding van hondenbelasting (uitsluitend voor de eerste hond) en de leges voor de
aanvraag gehandicaptenparkeerkaart.
Voor de kwijtschelding van de hondenbelasting is in 2018 een bedrag begroot van € 110.000 (2017: € 110.000). De
kosten voor kwijtschelding hondenbelasting bedroegen in 2018 € 107.000 (2017 € 135.000).

De regels voor kwijtschelding – zoals vastgelegd in de Beleidsregel invordering gemeentelijke belastingen 2014 –
wordt getoetst aan de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De omstandigheden waaronder men in
aanmerking voor kwijtschelding kan komen zijn:

       U heeft een minimum inkomen.
       U heeft geen eigen woning, tenzij de hypotheek hoger is dan de WOZ-waarde.
       U heeft geen voertuig dat meer waard is dan € 2.269.

Per belastingsoort is in de door de gemeenteraad vastgestelde (en gepubliceerde) verordening opgenomen of
kwijtschelding tot de mogelijkheden behoort.


Kostenonderbouwing
Vanaf begrotingsjaar 2017 dient er in de paragraaf Lokale heffingen inzicht gegeven te worden in de mate van
kostendekkendheid van heffingen waarbij de tarieven niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Het betreft de
volgende heffingen: leges, rioolheffing, eenmalig rioolaansluitrecht, afvalstoffenheffing, marktgelden en
scheepvaartrechten.
De nieuwe regels die in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn opgenomen vereisen inzicht in op
welke wijze bij de berekening van tarieven van heffingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn, is
bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. Verder moet informatie
gegeven worden over de beleidsuitgangspunten en hoe deze gehanteerd zijn bij de tariefstelling. In de
jaarrekening wordt in de paragraaf lokale heffingen verantwoording afgelegd of de tarieven inderdaad
kostendekkend zijn geweest, ofwel of de werkelijke baten de gerealiseerde lasten niet hebben overschreden.

In onderstaande tabellen is de gerealiseerde kostendekkendheid opgenomen van betreffende heffingen conform
het nieuwe Besluit Begroting en Verantwoording. Zoals uit onderstaande tabellen blijkt, kunnen we concluderen
dat de gerealiseerde baten 2018 de ter zake geraamde lasten 2018 niet overschrijden en dat het percentage
kostendekkendheid in de meeste gevallen lager is dan begroot.




                                                                                                               115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Leges
Titel 1 – Algemene dienstverlening
Leges Burgerzaken                                                                                                    % Kosten-
                                                Gerealiseerde lasten   Gerealiseerde baten
Kostendekkendheid titel 1                                                                                          dekkendheid

                                                                                                      Realisatie        Begroot

Hoofdstuk 1 Burgerlijke stand                               517.489               323.265                  62%              67%

Hoofdstuk 2 Reisdocumenten                                1.172.652               968.145                  83%              82%

Hoofdstuk 3 Rijbewijzen                                     596.998               565.630                  95%             106%

Hoofdstuk 4 BRP                                             281.717               191.974                  68%              47%

Hoofdstuk 5 Overige Publiekszaken                           124.368                68.327                  55%              47%

                                                          2.693.224             2.117.341                  79%              81%


Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning
Taakveld stedelijke ontwikkeling
Kostendekkendheid taken titel 2                                                                Begroting               Realisatie

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente                                                      6.815.000                5.808.703

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen                                                        -206.000                  -67.372

Netto kosten taakveld                                                                         6.609.000                5.741.331

Toe te rekenen kosten                                                                         4.544.000                5.459.796

Overhead incl. (omslag)rente                                                                  1.160.000                1.509.314

BTW                                                                                             950.000                1.215.628

Totale kosten                                                                                 6.654.000                8.184.738

Opbrengst heffingen                                                                          --5.693.000              -5.014.739

Dekkingspercentage                                                                                 86%                       61%




Rioolheffing
Berekening van kostendekkendheid rioolheffing
                                                                                                                       Realisatie
Begroting

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente                                                     14.063.290               14.460.942

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen                                                        -734.031                 -734.031

Netto kosten taakveld                                                                        13.329.259               13.726.911

Toe te rekenen kosten                                                                        13.329.259               13.726.911

Overhead incl. (omslag)rente                                                                    282.531                 282.532

BTW                                                                                           1.701.348                1.619.933

Totale kosten                                                                                15.313.138              15.629.376

Opbrengst heffingen                                                                          -15.313.138             -15.696.978

Dekkingspercentage                                                                                100%                     100%




116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>                                                                       Stadsrekening 2018

Eenmalig rioolaansluitingsrecht
Berekening van kostendekkendheid eenmalig rioolaansluitingsrecht
                                                                                                Realisatie
Begroting

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente                                         74.263            30.493

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen                                                0                 0

Netto kosten taakveld                                                            74.263            30.493

Toe te rekenen kosten                                                            74.263            30.493

Overhead incl. (omslag)rente

BTW

Totale kosten                                                                    74.263            30.493

Opbrengst heffingen                                                             -74.263           -37.562

Dekkingspercentage                                                                100%              123%



Afvalstoffenheffing
Berekening van kostendekkendheid afvalstoffenheffing                           Begroting        Realisatie

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente                                        21.309.000     21.466.326

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen                                            -717.000      -750.605

Netto kosten taakveld                                                           20.592.000     20.715.721

Toe te rekenen kosten                                                           14.455.000     15.188.022

Overhead incl. (omslag)rente                                                         550.000     550.000

BTW                                                                               2.650.000     3.304.985

Totale kosten                                                                   17.655.000     19.043.007

Opbrengst heffingen

- groene en rode afvalzakken, clics                                              -2.500.000    -2.028.382

- leges milieustraat                                                               -200.000      -200.000

Dekkingspercentage                                                                      15%          12%



Marktgelden
Berekening kostendekkendheid marktgelden                           Begroting                    Realisatie

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente                                 298.000                 258.231

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen                                          0                       0

Netto kosten taakveld                                                    298.000                 258.231

Toe te rekenen kosten                                                     65.000                   32.307

Overhead incl. (omslag)rente                                             233.000                 225.924

BTW

Totale kosten                                                            298.000                 258.231

Opbrengst heffingen                                                     -235.000                 -163.339

Dekkingspercentage                                                             79%                   63%




                                                                                                   117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Scheepvaartrechten
Berekening kostendekkendheid scheepvaartrechten
                                                              Realisatie
Begroting

Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente          1.565.000   1.303.819

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen            -136.000    -178.951

Netto kosten taakveld                             1.429.000   1.124.868

Toe te rekenen kosten                              112.000     259.640

Overhead incl. (omslag)rente                      1.453.000   1.044.179

BTW

Totale kosten                                     1.565.000   1.303.819

Opbrengst heffingen                                -631.000    -611.099

Dekkingspercentage                                     40%         47%




118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


Bedrijfsvoering

Organisatieontwikkeling
Organisatieontwikkeling
Er worden hoge eisen gesteld aan de professionaliteit van de gemeentelijke organisatie: een organisatie die
flexibel, effectief, efficiënt, toegankelijk en aanspreekbaar functioneert. Daarvoor hebben we hooggekwalificeerd
personeel nodig. We ‘bouwen en onderhouden’ de stad met behulp van onze medewerkers. Zij vormen het
‘kapitaal’ van onze organisatie.
We blijven kritisch op de omvang van onze organisatie, zijn kostenbewust en treden slagvaardig op. We zoeken
synergie door een goede samenwerking met onze partners.

Het afgelopen jaar is er aandacht besteed aan het werken als één organisatie en aan onze complexe sturing. Door
meer eenheid in het management te brengen en deelbelangen op de achtergrond te plaatsen in plaats van op de
voorgrond. Onze complexe sturing proberen we steeds simpeler te maken met om te beginnen duidelijkheid over
programma- en lijnsturing.

Duurzaam personeelsbeleid
We richten ons op duurzaam personeelsbeleid en hebben het instrument Oversteek - het werken met
resultaatafspraken - verder uitgerold. In samenwerking met de Bonden is een Ontwikkelagenda opgesteld.
In 2018 is het gedachtengoed van Oversteek gekoppeld aan de brede organisatieontwikkeling, zijn er
klankbordgroepen van leidinggevenden en medewerkers georganiseerd, en is in co-creatie met de vakbonden de
afspraak gemaakt voor een medewerkersbijeenkomst, waarin zij geholpen worden met de regie op hun eigen
loopbaan. Als laatste is ook de evaluatie van Oversteek afgerond.

Talentontwikkeling
Eén van de pijlers van Oversteek is Talentontwikkeling. In de Ontwikkelagenda van Oversteek is vastgelegd dat de
mogelijkheden van een intern coachingsnetwerk en digitaal talentprofiel worden onderzocht.
In het voorjaar van 2018 is het coachingsnetwerk als pilot van start gegaan. Zeven collega’s met een
coachingsachtergrond vormen samen een netwerk om werk gerelateerde coachingsgesprekken te voeren met
collega’s. Er is afgesproken dat 2018 als pilotjaar gebruikt wordt.
Daarnaast is in 2018 een tijdelijke licentie aangeschaft voor een digitale talentprofielpagina, wat medewerkers en
organisatie inzicht geeft in de eigen talenten in relatie tot het beschikbare werk.
Ook Leren en Ontwikkelen, krijgt veel aandacht in de organisatie. De NijmegenSchool heeft in 2018 – met 1700
deelnemers – een forse stijging van deelnemers aan trainingen gehad. We hebben de Meester in je Werk Week
georganiseerd én er is een pilot gedraaid met betrekking tot digitalisering bij de afdeling Zorg & Inkomen.

Diversiteit en Inclusie
In 2018 is het uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie gemaakt. We hebben een start gemaakt met de implementatie
door in te zetten op bewustwording. We richten selectiecommissies divers in, we hebben recruitment voor
externe vacatures op één plek belegd om diversiteit te borgen en we leren van medewerkers die de organisatie
verlaten door exitgesprekken te voeren.
In september 2018 zijn tien jonge talenten met een arbeidsbeperking begonnen aan het talenttraject ‘Werken
zonder te beperken’. Vijf regionale organisaties hebben de handen ineen geslagen en bieden hoger opgeleiden een
tweejarig traject. Gemeente Nijmegen heeft twee talenten uit dit traject aangenomen. De andere acht gaan aan de
slag bij gemeente Arnhem, gemeente Overbetuwe, Provincie Gelderland en Werkbedrijf Rijk van Nijmegen.

Vitaliteit
De startnotitie Vitaliteit is begin 2018 vastgesteld door het College. In 2018 is gewerkt aan het uitvoeringsplan
vitaliteit, waarin we een concrete invulling geven aan het vastgestelde beleid. In oktober 2018 is er weer een Week

                                                                                                                119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

van de Vitaliteit georganiseerd voor de medewerkers van gemeente Nijmegen. Nieuw dit jaar was dat ook andere
organisaties in de stad in dezelfde week een Vitaliteitsweek organiseerden: GGD Gelderland-Zuid, RadboudUMC,
Radboud Universiteit, ROC en de Dar.

Generatiepact
Het generatiepact is een lopend project waar medewerkers van 60 jaar of ouder gebruik van kunnen maken. Deze
verlofregeling maakt het mogelijk om geld in te zetten om meer jongeren aan te trekken in de organisatie. In totaal
maken 84 medewerkers gebruik van het generatiepact en zijn er in 2018 ruim 40 jongeren ingestroomd.

Traineeprogramma
In 2018 zijn 10 trainees gestart met het traineeprogramma en zijn er 6 trainees definitief ingestroomd in onze
organisatie. Daarnaast is het besluit genomen om in januari 2019 geen nieuwe trainees te werven, en dit besluit in
juni 2019 opnieuw te wegen.

Strategische Personeelsplanning
In 2018 is een globaal procesplan SPP opgesteld. Er is voor gekozen om de Omgevingswet als proef voor SPP te
kiezen. We zijn momenteel bezig om –per bedrijfsproces- in beeld te brengen wat de toekomstige gewenste
formatie is.

Arbo
Op het gebied van Arbo is in 2018 het totale management en de helft van onze medewerkers getraind in het
gedragsmodel, hebben we het verzuimproces geoptimaliseerd door verzuimspecialisten te benoemen en is het
arbobeleidsplan geactualiseerd.

Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren
Ter voorbereiding van de Wet Normalisering rechtspositie ambtenaren, per 1 januari 2020, is er een inventarisatie
gemaakt van alle lokale regelingen, waarbij de doorlichting met het oog op de overgang van het ambtenarenrecht
naar het arbeidsrecht is afgerond.

Digitalisering
Het afgelopen jaar hebben we de impact van de Omgevingswet geanalyseerd op de noodzakelijke digitale
ondersteuning. Er zijn nog veel vraagstukken waarop duidelijkheid op rijksniveau in 2019 gegeven moet worden
om dit beeld scherp te krijgen, zodat met de implementatie vanuit 2020 gestart kan worden. Op onderdelen lopen
pilots om de consequenties te onderzoeken met die nieuwe visie, plannen en werkorganisatie samen met
initiatiefnemers.

In 2018 is het programma Open & Weerbaar doorgezet met onder meer een werkconferentie en de opzet van een
manifest samen met organisaties uit de stad die in januari 2019 ondertekend is. Tevens zijn we gestart met het
onderzoeken van de tool IRMA (I Reveal My Attributes, Radboud Startup van stichting Privacy by Design) voor het
realiseren van een digitale identiteit uitgaande van principe privacy by design. Dit maakt onder meer onderdeel uit
van het VNG programma samen organiseren, waar we actief op bijdragen. Zo bouwen we aan een nieuw
wendbaar informatiemodel (common ground) waarop we 1x ontwerpen en 355x kunnen hergebruiken als
gemeenten. Bij dit programma hoort ook standaardiseren van processen, zodat de dienstverlening waar het kan
eenvoudiger en makkelijker wordt in het samenspel van gemeenten en andere ketenpartners/overheden. Een
voorbeeld hiervan is de terugbelnotitie. Mensen die zich melden bij ons klantcontactcentrum (KCC) kunnen zich via
de IRMA app identificeren en op die manier zaken met ons doen.
Deze ontwikkeling stimuleert ook het datagestuurd werken, omdat de data bevrijd gaat worden uit de huidige
domein applicaties en makkelijker via het nieuwe model ontsloten kunnen worden. Dat vergt wel aanpassing van
de organisatie van datasturing. We zijn daar in 2017 mee gestart in het Veiligheidsdomein, hebben dat in 2018
door ontwikkeld voor het sociale domein en kunnen daarmee in 2019 stabiele professionele organisatie
doorzetten, die zich nu op ondersteuning van vragen uit alle domeinen kan gaan richten. Het data gestuurd

120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

werken, én de professionalisering van duurzaam digitaal informatiebeheer en gegevensmanagement worden
verder ontwikkeld.

We voeren het wettelijk beleid uit op open standaarden en we gebruiken open source waar het kan.

We werken samen in regionaal verband en verzorgen enerzijds dienstverlenende activiteiten voor regionale
partners als ODRN, ROB, en regiogemeenten en werken anderzijds samen met de regio binnen de IRVN om de
digitale infrastructuur duurzaam, veilig te houden en door te ontwikkelen op ons DIB.

Huisvesting
Het Strategisch huisvestingsplan heeft geleid tot het onderbrengen van de gemeentelijke organisatie in twee
dienstgebouwen. In het kader van het Strategisch Huisvestingsplan blijven we aandacht geven aan het verhuur
gereed maken en het verhuren van de vrije m2's in de vrijgekomen panden. Tevens zullen in het kader van flexibel
werken de kantoorruimtes verder ingericht worden voor het toenemende gebruik van mobiele devices en
veranderende behoeften. Zo zijn in 2018 verschillende vergaderruimtes zodanig gefaciliteerd dat deze ook als
projectruimtes kunnen dienen voor Scrum en Agile werken.
Verschillende vraagstukken en veranderende behoeften betreffende huisvesting en facilitaire producten maken de
behoefte tot en noodzaak van vastgesteld facilitair beleid groot. In 2018 is een start gemaakt met het beschrijven
van de gewenste noodzakelijke kaders.

Control
Met de start van het team Stadscontrol in 2018 zijn we binnen onze organisatie gestart met het bouwen aan een
controlfunctie die inzicht geeft in wat wel en wat niet werkt om van te leren en te verbeteren. Daarmee
positioneert Stadscontrol zich als kritische vriend. Een vriend die gevraagd en ongevraagd de organisatie en waar
passend het bestuur scherpt en helpt om koers te houden.

De meerwaarde van Stadscontrol dient tot uiting te komen bij:
     Behalen van onze doelstellingen
     Naleven van regels en afspraken
     Beschikbaarheid van betrouwbare informatie
     Optimaal gebruik van onze beschikbare middelen
     Bescherming van onze activa, onder meer persoons- en organisatiegevoelige informatie
     Het voorkomen van fraude

Informatiebeveiliging en privacy
Vanuit het Digitaal Informatie Beleid (DIB) werken we aan een open en transparante samenleving, waarbij
burgerparticipatie centraal staat). Daarom is het Open Data Portaal Nijmegen voorzien van nieuwe datasets en
voldoet de nieuwe versie aan de door de afdeling communicatie gestelde eisen, de componentenbibliotheek. In
2019 zal het Open Data Portaal ook de datasets van de door het VNG vastgestelde High Value lijst publiceren.
Hierbij streven wij naar geïntegreerde digitale dienstverlening met lokaal maatwerk. Daarbij zetten wij de transitie
van analoog naar digitaal werken voort om op een slimme en efficiënte wijze diensten en producten aan te bieden
aan de stad. Het data gestuurd werken én de professionalisering van duurzaam digitaal informatiebeheer en
gegevensmanagement worden verder ontwikkeld. In de verdere ontwikkeling van de digitalisering van onze
dienstverlening aan de stad komt het accent steeds meer te liggen op het transparant en bewust zorgvuldig
omgaan met de informatie en persoonsgegevens waar de gemeente over beschikt. De gemeente wil hiermee open
zijn over het gebruik en verwerken van persoonsgegevens en wil de burger weerbaar maken waar het gaat om de
controle die hij/zij heeft over zijn/haar persoonsgegevens. Het doel hier van is het vertrouwen van de burger in de
overheid te vergroten.

In 2018 is de toetsing van de diverse stelsels (BRP, DigiD, Suwi, BAG, BGT) volledig verlopen via ENSIA. Onder deze
stelsels ligt de Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG). De toetsing via ENSIA ontwikkelt zich verder en de

                                                                                                                121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

efficiëntie in het verantwoorden is verbeterd. Hiertoe zal control de voortgang op de vastgestelde verbeteracties
naar aanleiding van eerdere audits blijven toetsen. Door te voldoen aan de normen die de grondslag zijn voor
ENSIA voldoet Nijmegen aan haar wettelijke verplichting en is zij een betrouwbare partner voor haar burgers.



In 2018 is er veel aandacht geweest voor de implementatie van de Algemene verordening gegevensbescherming
(AVG) binnen de gemeentelijke organisatie. De AVG heeft daarmee de huidige Wet bescherming
persoonsgegevens vervangen. In dit kader zullen er verdere maatregelen worden ingevoerd op het vlak van
efficiënte verantwoording, duurzaam digitaal informatiebeheer en transparantie over het werken met
persoonsgegevens en het duurzaam borgen van privacy bewustzijn binnen de gemeentelijke organisatie.

Vennootschapsbelasting
Met ingang van 1 januari 2016 geldt de Wet modernisering VpB-plicht Overheidsondernemingen. De gemeente
Nijmegen heeft in verband met de (mogelijke) VpB-plicht de afgelopen jaren veel tijd en aandacht besteed aan de
inventarisatie van de gemeentelijke activiteiten.

Tot eind 2017 had de gemeente Nijmegen nog geen overeenstemming met de fiscus over de fiscale belastingplicht
met betrekking tot 2016 en 2017.

De toepassing van de nieuwe wetgeving is een lastig fiscaal vraagstuk. Omdat het nog niet volledig
uitgekristalliseerd was bij verschillende partijen heeft de afstemming over de ingenomen standpunten vrij lang
geduurd.

Eind 2018 heeft de gemeente Nijmegen over de ingenomen standpunten over het Ontwikkelingsbedrijf, Vastgoed
en Parkeren overeenstemming bereikt met de Belastingdienst. De uitgangspunten met betrekking tot de fiscale
rente aftrek bij het Ontwikkelingsbedrijf zijn nu duidelijk geworden. Dit betekent dat de gemeente Nijmegen voor
de activiteiten parkeren, ontwikkelingsbedrijf en vastgoed geen VpB verschuldigd is over de jaren 2016 en 2017.

Ter zake van de activiteiten van de gemeente is ook voor 2018 beoordeeld of de activiteit belast, onbelast of
vrijgesteld is van de heffing van vennootschapsbelasting. Ingeval van VpB-belaste en/of VpB-vrijgestelde
activiteiten betekent dit dat een VpB-aangifte moet worden ingediend. Uit de analyse blijkt dat de gemeente
Nijmegen ook nu niet VpB plichtig is over bovengenoemde activiteiten.

Voor de overige activiteiten binnen de gemeente Nijmegen blijkt uit de analyse dat deze niet als onderneming
worden aangemerkt. Dit komt doordat de opbrengsten ontbreken of dat niet voldaan wordt aan de winstcriteria.

De onduidelijkheden over de classificatie van afvalstromen en het normaal vermogensbeheer zijn nog steeds
onderwerp van gesprek. De verwachting is dat in 2019 duidelijkheid komt over hoe hiermee om te gaan voor de
vennootschapsbelasting.

Juridische zaken
De afdeling Juridische Zaken heeft in 2018 op het terrein van de bedrijfsvoering qua rechtsbescherming het accent
gelegd op het afhandelen van bezwaren, klachten en beroepszaken, waarbij de afhandeling van de laatste groep
zaken, als sluitstuk, in 2018 werd gedigitaliseerd. Uit oogpunt van dienstverlening en een goed contact met de
gemeente, proberen we daar waar mogelijk bezwaren en klachten informeel af te handelen. Daarnaast is veel
aandacht voor samenwerking met andere afdelingen en derden. In dit verband deden vanuit de afdeling Zorg en
Inkomen twee medewerkers ervaring op binnen het team rechtsbescherming. De afdeling ontving 1753 bezwaren
en 223 klachten. We handelden 87% van de bezwaarschriften en 99,9% van de klachten af binnen de wettelijke
termijn. 6,7% van de bezwaren werd gegrond verklaard en 25% handelden we informeel af. Bij de klachten konden
we 93% op informele wijze afdoen.



122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Stadsrekening 2018

De andere belangrijke pijler van de afdeling Juridische Zaken is de juridische advisering. We hebben ervoor gezorgd
dat we op tijd aan tafel kwamen bij juridische adviseringsvraagstukken en hebben de verbinding gemaakt met de
advisering van andere ondersteunende afdelingen. Andere belangrijke thema’s binnen het taakveld waren het
voeren van de regie op de inzet van juridische inhuur en de overstap naar een nieuwe huisadvocaat, de
coördinatie van de afhandeling van WOB-verzoeken, de implementatie van de AVG en de coördinatie van
inzageverzoeken en de toets op de juridische kwaliteit van alle college- en raadsvoorstellen.



Personeel
Personeelskosten, formatiebeheer en inhuur
Voor het laten functioneren van de gemeente als organisatie worden bedrijfsvoeringskosten gemaakt. Dit zijn
bijvoorbeeld personeelskosten, inhuur en huisvestingskosten. Deze kosten worden verdeeld over
beleidsprogramma's, investeringen en grondexploitaties. Op de bedrijfsvoering wordt gestuurd zodat de uitvoering
zo efficiënt en effectief mogelijk binnen de toegestane budgetten plaatsvindt.

In onderstaande tabel staat weergegeven hoe de realisatie zich verhoudt tot de begroting over de jaren 2017 en
2018. Het betreft de totale loonsombegroting inclusief de loonsom van het College, de Raad, de fracties en
voormalige wethouders.

Jaar
                                   Begroting loonsom             Realisatie loonsom   Uitgaven tov begroting
Bedragen in € 1.000
2017                                   99.244                         97.344                       -1.900
2018                                  100.506                        102.188                        1.682


In onderstaande tabel zijn de loonsom en de fte's exclusief bestuurders vermeld.


                                                                      Fte              Fte
Jaar              Begroting       Realisatie      Uitgaven tov                                         Boven
                                                                      begroot          werkelijk                  Rop's
Bedragen          loonsom         loonsom         begroting                                            talligen
                                                                      31-12             31-12
in € 1.000
2017                     96.624          95.253          -1.371          1.460          1.419          19         144
2018                     97.832         100.075           2.244          1.458          1.452          8          144


In 2018 zijn er 144 resultaatopdrachten (ROP's) geweest. Van de intern niet ingevulde resultaatopdrachten zijn er
25 als externe vacature uitgezet. Het aantal tijdelijk ambtelijke aanstellingen, anders dan bij wijze van proef, was
eind 2018 gegroeid naar 54. Dit alternatief voor inhuur blijft conform beleid veel gebruikt.
De realisatie van de loonsom is in 2018 hoger dan de begroting. De oorzaak hiervan ligt gedeeltelijk in het aantal
niet begrote boventalligen. Daarnaast staan de inzet trainees, de extra inkomsten vanuit externe detacheringen en
vanuit het gastheerschap niet opgenomen in de loonsombegroting die alleen gebaseerd is op de begrote fte's.

Boventalligen
Medewerkers die de status van herschikker hebben gekregen worden niet extra opgenomen in de
loonsombegroting. De kosten worden zo mogelijk in de bestaande begroting opgevangen. In de loop van 2018 is
het aantal boventalligen gestaag gedaald van 19 naar 8. Dit is het gevolg van de nog steeds intensieve begeleiding
vanuit P&O voor deze doelgroep en de passende mogelijkheden die resultaatopdrachten ook voor deze doelgroep
opleveren.




                                                                                                                          123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Inhuurkosten
Een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering is nog steeds inhuur. We streven ernaar om de uitgaven daaraan
beperkt te houden binnen de daarover afgesproken spelregels. Als een resultaatopdracht intern niet ingevuld kan
worden is tijdelijk inhuur soms het beste alternatief. Er wordt ingehuurd voor vervanging bij ziekte, al dan niet
seizoensgebonden pieken in het werk en voor projecten waar tijdelijk specialistische kennis noodzakelijk is.
Hoewel we inhuur tot een noodzakelijk minimum willen beperken, vinden we het ook belangrijk om de organisatie
flexibel te houden. Het aantrekken van tijdelijk personeel moet altijd een te verantwoorden keuze zijn. Inhuur
wordt door afdelingen gedekt door begrote budgetten, vacatureruimte of door extra (externe) opbrengsten.

Categorie
                                begroting 2017      begroting 2018      realisatie 2017     realisatie 2018
Bedragen in € 1.000

Programma's                              598                 698                  859                 886
Investeringen                              -                                        -

Kostenplaatsen                          4.408               4.261              10.226               9.914


Planexploitaties                           -                                    1.072                  566

Totale inhuur                          5.006               4.959               12.156               11.365


In 2018 is de inhuur in financieel volume ten opzichte van 2017 afgenomen. Opvallend voor 2018 is dat het
aandeel van de fysieke sector in de flexibele schil gestegen is maar dat het totale gemeentelijke volume toch
afgenomen is mede omdat conform het beleid 'ambtelijk tenzij' een aantal afdelingen medewerkers in de loop van
het jaar ambtelijk hebben aangenomen.


Bezuinigingen
Bij de nota Slotwijzigingen 2018 hebben wij de resterende bezuiniging van € 1,3 miljoen in 2018 als nadeel gemeld.
Het bleek niet eenvoudig te zijn deze zomaar in de organisatie weg te zetten. Om deze bezuiniging toch structureel
te kunnen inboeken zal vanaf nu op een andere manier gezocht worden naar een oplossing, namelijk via de lijn van
taakreductie. Hiervoor loopt momenteel een proces om voor de Zomernota 2019 met voorstellen te komen om de
bezuiniging te kunnen realiseren. In dit proces wordt ook gericht gekeken naar een structureel sluitende begroting
voor de afdelingskosten. Bij de Zomernota gaan we hier uitgebreid op in.


Programma Dienstverlening
Als definitie hanteren we: dienstverlening gaat over alle contact met de stad. Dienstverlening is niet beperkt tot
het uitgeven van producten bij een afdeling Publiekszaken, het verlenen van een vergunning of het toekennen van
financiële bijstand. Dienstverlening is de corebusiness van onze gemeentelijke organisatie. Ook veel
ondersteunende werkzaamheden in de organisatie dragen bij aan een goede dienstverlening.

Voor de dienstverlening werd ook in 2018 het digitale kanaal ingezet als voorkeurskanaal. Inwoners konden ons
telefonisch, fysiek en postaal benaderen, maar ook via de social media Facebook, Instagram en Twitter. In 2018 is
een aanzet gemaakt om de taal in onze correspondentie naar inwoners te verduidelijken.

De vernieuwing van de website heeft ertoe bijgedragen dat het aantal telefoontjes is gedaald. De telefonische
vragen die gesteld worden, zijn complexer van aard.

Daarnaast ontvingen onze inwoners de aandacht en ondersteuning die gewenst was. Het bieden van de
dienstverlening op maat of ondersteuning in de klantvraag zorgden ervoor dat inwoners niet tussen wal en schip
vielen. We boden een goed vangnet voor niet-digitaal vaardigen in onze gemeente. In de wijken ondersteunden de
Stips. De bibliotheek bood een aanbod aan cursussen voor niet digi-vaardigen.


124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018


In 2018 werd gekozen voor een nieuw klantonderzoek aan de balie en telefonie. De vragen liggen in de lijn van het
vorige onderzoek, zodat er een vergelijking met de eerder behaalde resultaten mogelijk blijft. In het nieuwe
onderzoek is in de vraagstelling meer accent gelegd op het hostmanship (mate van deskundigheid, meedenken,
vriendelijkheid). Daarnaast wordt een rapportcijfer voor de totale dienstverlening gevraagd. Ten opzichte van het
vorige onderzoek kunnen we nu dagelijks de waardering en de opmerkingen bekijken.
Onze inwoners gaven een ruime 8 voor de dienstverlening aan de telefonie en de balie.
.




                                                                                                              125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Verbonden partijen

Inleiding

Beleid
In deze paragraaf gaan we in op de volgende onderwerpen:
 sturing en control Verbonden Partijen;
 de definitie die wij hanteren voor Verbonden Partijen;
 visie op en beleid ten aanzien van Verbonden Partijen.
Daarna volgt een toelichting per Verbonden Partij.


Sturing en Control Verbonden Partijen
De afgelopen jaren hebben we flink geïnvesteerd in de verbetering van sturing en control op Verbonden Partijen.
Over de bereikte resultaten hebben wij uw Raad periodiek geïnformeerd. Punten die continu onze aandacht
blijven vragen zijn:
 tijdige periodieke actualisatie van specifieke kaders betreffende de verbonden partijen. De actuele specifieke
     kaders zijn beschikbaar via onderstaand internetadres;
 naast financiële risico’s tevens zoveel mogelijk beleidsrisico’s of afbreukrisico’s opnemen per partij. Dit
     aandachtspunt is bij iedere verbonden partij onder de aandacht en wordt indien van toepassing ook vermeld
     in de risicomelding per partij. Daarnaast nemen wij de risico's op bij het programma waar de verbonden partij
     onder valt.


Definitie Verbonden Partijen
Wij spreken van een Verbonden Partij als het een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie betreft waarin
de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Met deze definitie sluiten wij aan bij de definitie die in
het Besluit Begroting en Verantwoording van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is opgenomen.
Van een financieel belang is sprake als:
 een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is indien de verbonden partij
     failliet gaat;
 de gemeente voor bedragen aansprakelijk kan worden gesteld indien de verbonden partij haar verplichtingen
     niet nakomt.
Van een bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging
in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Dit betekent concreet dat er sprake is van een bestuurlijk belang als
een wethouder, raadslid of ambtenaar van de gemeente namens de gemeente in het bestuur van de partij
plaatsneemt of namens de gemeente stemt.


Visie en beleid
Visie en beleid zijn vastgelegd in de ‘Kadernota Verbonden Partijen gemeente Nijmegen’, door uw Raad
vastgesteld in najaar 2014. De kadernota is de basis voor de sturing en control van verbonden partijen in het
algemeen en helpt bij het verhelderen van de afwegingen die wij in Nijmegen maken bij het aangaan, volgen en
beëindigen van deelnemingen in het bijzonder. In het voorjaar van 2019 zal een geactualiseerde versie van de
kadernota aan u worden voorgelegd.

De Kadernota is een richtinggevend document met algemene uitgangspunten en beleidsregels die bestaan uit drie
hoofdgroepen:
1. beleidsmatige afwegingen bij het oprichten van en deelname aan een verbonden partij;
2. Sturing en control op verbonden partijen;
3. beëindiging van de deelname aan, opheffing van of vervreemding van een verbonden partij.



126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>                                                                                                              Stadsrekening 2018

Ontwikkelingen
In 2018 zijn wij niet tot nieuwe verbonden partijen gekomen, noch hebben (onze relatie met) verbonden partijen
beëindigd.
In 2018 hebben wij de specifieke kaders per verbonden partij geactualiseerd. Op basis van opgedane ervaringen
van de afgelopen tijd hebben wij het format uitgebreid en gaan we dieper in op de manier waarop de
dienstverlening door de verbonden partij is vastgelegd en op welke wijze wij tijdig invloed uit kunnen oefenen op
de begroting van de verbonden partij. deze informatie is te vinden op pcportal.nijmegen.nl


Overzicht
Bedragen *€1000                             Vreemd vermogen            Eigen vermogen                Resultaat     Aandeel Nijmegen
Naam verbonden partij + plaats      Vorm 1-1-2017         31-12-2017       1-1-2017         31-12-2017 2017               in %
GO /Economic Board                  GR               0                 0          58.2             47.7           -10,5

Euregio Rijn Waal, Kleve            GR            2.424          2.453           1.315           1.460               0
Gezondheidszorg regio Nijmegen,
                                    GR            5.462          5.407                912         -341           -1.254      31
Nijmegen
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid,
                                    GR           75.301         66.214           5.732           4.030           -1.379      35
Nijmegen
Marn, Nijmegen                      GR            2.000          2.000                517       11.073           11.055      51

Bijsterhuizen, Wijchen              GR           1.300            542             461            6.466            6.000      50

ODRN, Nijmegen                      GR            3.253          3.902                739        1.405             730       60

MGR, Nijmegen                       GR           23.370         16845                 472            0               0      51

Park Lingezegen, Elst               GR              497            nb           18.336              nb           -4.861     20
Doelgroepvervoer regio Arnhem-
                                    GR               0                 0               0             0                       22
Nijmegen te Arnhem
DAR , Nijmegen                      NV           11.896         13.186          14.042          13.094             330 79,7

RvN@                                sti              0            137                  0           206               0
                 *2
Indigo, Arnhem                      BV              pm                                pm                                         5

Leisurelands, Arnhem                BV           20.195         21.579          56.279          57.556            1.277 16,9
Land over de Waal BV, Nijmegen      BV               0                 0               7             7               0      100
Waalfront, Nijmegen                 BV/CV           88             88          -20.400          -20.400              0      100

Waalfront BV, Nijmegen              BV            3.920          3.920                17            17               0      050
Bank Nederlandse Gemeenten, Den
                                    NV      149.541.000 141.514.286          4.486.000        4.953.000       393.000       0,3
Haag


Vanwege het vroegtijdige opmaken van de jaarrekening van de gemeente Nijmegen, zijn de jaarcijfers over 2018
van de verbonden partijen nog niet beschikbaar. Wij baseren ons op de jaarrekeningen 2017.




                                                                                                                                      127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Verbonden Partijen

MGR (werkbedrijf) Nijmegen
Het WerkBedrijf is een belangrijk onderdeel van de MGR (Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van
Nijmegen). Het WerkBedrijf is de taakorganisatie voor het realiseren van doelstellingen op het programma
Economie en Werk.
Het WerkBedrijf heeft drie hoofddoelstellingen:
1. Het bemiddelen van mensen met een bijstandsuitkering naar werk. De kandidaten die nu (nog) gebruik maken
van de bijstand hebben over het algemeen intensieve(re) begeleiding en coaching nodig en ook bij deze groep
worden veel en diverse instrumenten ingezet.
2. Inzet van mensen op arbeidsmatige dagbesteding; in de loop van 2018 is deze inzet goed op gang gekomen en
kunnen veel mensen gebruik maken van deze voorziening.
3. Het bemiddelen en ondersteunen van mensen in de sociale werkvoorziening. Bij deze groep wordt zoveel als
mogelijk geprobeerd voor de kandidaten een plaats te vinden bij reguliere werkgevers.

Merkbaar gaandeweg 2018 was dat veel mensen, ook in de bijstand, een baan hebben gevonden. In de huidige
economische situatie is het belangrijk dat zoveel als mogelijk mensen worden bemiddeld naar een baan, al dan
niet via een opleiding/scholing. Dit geldt zeker ook voor de groep mensen waarvoor het WerkBedrijf een
overeenkomst heeft met de Regio Rijk van Nijmegen.

In 2018 is het onderzoek naar de arbeidsmarkt, door Panteia, opgestart en in het begin van 2019 zullen de
conclusies gedeeld worden met de betrokken partijen waaronder de gemeenteraad. In het onderzoek is onder
meer aandacht besteedt aan het belang om de arbeidsmarkt in haar volle breedte te benaderen waarbij werk,
economie en onderwijs een belangrijke rol speelt. Dit onderzoek is belangrijk om vervolgens met elkaar in 2019
een beleidsplan te formuleren en een daarmee samenhangende nieuwe Dienstverleningsovereenkomst met het
WerkBedrijf.

De financiële situatie is in 2018 voor wat betreft de effecten op de MGR niet aanzienlijk gewijzigd. Wij zien wel
wijzigingen aankomen die in de komende jaren invloed kunnen gaan hebben op omvang en daarmee ook mogelijk
financiële effecten kan hebben.

Het samenwerken in de regio en daarmee in de MGR is zeker voor het arbeidsmarktbeleid, belangrijk. Immers de
arbeidsmarkt, van vraag en aanbod, is echt groter dan alleen de stad en we zullen dan ook in een gezamenlijkheid,
als gemeenten, met elkaar opdrachten/resultaten neer moeten leggen bij organisaties die in de regio werkzaam
zijn.



De Euregio te Kleve
De Euregio ondersteunt vele en uiteenlopende grensoverschrijdende activiteiten in het Duits-Nederlandse
grensgebied. Inwoners, bedrijven en (onderwijs)instellingen vinden in de Euregio dan ook een
samenwerkingsverband dat voor hen samenwerking bevordert, hun belangen behartigt, subsidieadvies verstrekt
en aan doelgerichte burgeradvisering een bijdrage levert.

Actueel is en blijft het beleid te handelen vanuit de strategische agenda. Daarbij kunnen specifieke
subsidieprogramma’s op het gebied van INTERREG (interreg V, V-A, KissMe, Digipro en Regional Skills Lab) worden
genoemd.

De euregio heeft een stabiele bedrijfsvoering en beperkt de risico's.




128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

DAR NV
De DAR stelt zich tot doel met alle gemeenten minimaal de landelijk wettelijk doelstellingen te realiseren op het
gebied van afvalscheiding en recycling. Een volgende stap in verdergaande hergebruik van huishoudelijk afval is de
gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentiemateriaal. We hebben in 2018 de haalbaarheid
onderzocht en in 2019 zal de gescheiden inzameling en verwerking zijn beslag krijgen.
Ook het beter gescheiden inzamelen van afval uit de hoogbouw is een uitdaging. Daartoe is in 2018 gestart met de
pilot ‘schillenboer’ teneinde de hoeveelheid en kwaliteit aan ingezameld GFT te verbeteren.
Als gevolg van een vrij acuut tekort aan chauffeurs voor de avond-inzameling van oud papier zijn een 80-tal
inzamelroutes in de regio overgebracht naar de daginzameling onder volledige uitvoering van Dar. De logistieke
meerkosten hiervan worden eenmalig gedekt uit het vereveningsfonds oud papier.
Ten slotte is in 2018 door Dar verder uitvoering gegeven aan het project “afvalbeheer binnenstad”, waarmee een
netwerk aan ondergrondse restafvalcontainers in de binnenstad wordt gerealiseerd. In goed overleg met
ondernemers en bewoners is een locatieplan opgesteld. In 2019 volgt feitelijke realisatie.


Gemeenschappelijk orgaan/Economic Board te Arnhem
In 2019 zullen bestuurlijke gesprekken gevoerd worden over de wenselijkheid de samenwerking al dan niet te
versterken.


GR Bijsterhuizen
Deze gemeenschappelijke regeling (GR) heeft als doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en
werkgelegenheid in de regio Nijmegen. Ook in 2018 verliep de verkoop van bedrijventerreinen voorspoedig. Het
merendeel van de terreinen is inmiddels succesvol uitgegeven. De varianten tot opheffing van de GR worden in
beeld gebracht


GR Doelgroepvervoer Regio Arnhem Nijmegen te Arnhem
De BVO DRAN is verantwoordelijk voor het contractmanagement en (financieel) beheer van de uitvoering van het
regionale doelgroepenvervoer, dat opereert onder de naam ‘Avan’. Gemeente Nijmegen heeft het
vraagafhankelijk Wmo-vervoer ondergebracht bij Avan.
Het jaar 2018 stond nog voor een groot deel in het teken van de nieuwe verdeelsleutel van de kosten over de
deelnemende gemeenten en de vertaling daarvan naar de jaarrekening 2017 en 2018 en de begroting 2019.
Voor het vraagafhankelijk vervoer is sprake van een open einde systematiek. Deze systematiek betekent dat de
kosten oplopen wanneer een gemeente meer inbrengt of dat er in een periode meer ritten hebben
plaatsgevonden dan begroot. Dit brengt een financieel risico met zich mee. Dit risico verwachten wij op te kunnen
vangen binnen het budget voersvoorzieningen.


GR Gezondheidszorg regio Nijmegen
De verwachting is dat de jaarrekening van de GGD 2018 een negatief resultaat zal laten zien van ongeveer €
270.000. Deze nadelige prognose wordt voor ongeveer € 232.000 veroorzaakt door Veilig Thuis en voor € 38.000
door de overige uniforme GGD taken. Dit tekort zal naar alle waarschijnlijkheid in mindering gebracht worden op
de Algemene Reserve van de GGD.

Het AB van de GGD heeft in december 2017 besloten om bij de vaststelling van de jaarrekening 2017 de Algemene
Reserve te laten opplussen door de deelnemende gemeente tot 70% van het normbedrag (en de overige 30% bij te
laten plussen bij de vaststelling van de jaarrekening 2018).
Voor het opplussen met 30% is in onze gemeenterekening 2018 een transitorische post opgenomen van
€ 153.000




                                                                                                               129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Milieusamenwerking en Afvalverwerking (MARN)
Qua organisatie heeft MARN in 2018 een aantal veranderingen ondergaan. Zo zijn de administratieve taken van de
MARN alsook de positie van secretaris bij Dar ondergebracht en is aan Dar een adviserende rol aan het bestuur
toebedeeld op het gebied van afval. Als gevolg van de veranderde positie van de MARN in het regionale speelveld
is de taak van projectorganisatie komen te vervallen en gewijzigd tot een platform voor regionaal beleid op afval
en milieu.

In 2017 zijn de gronden van de GR MARN verkocht aan ARN bv voor een bedrag van € 11,5 mln. De MARN heeft
nu geen gronden meer in bezit. De ARN heeft de aankoop gefinancierd door een langlopende lening bij de MARN
af te sluiten. Hiervoor betaalt de ARN € 0,8 mln jaarlijks, gedurende 20 jaar. Doordat er geen inkomsten uit huur en
pacht meer worden ontvangen, zullen over 20 jaar geen middelen beschikbaar komen voor de MARN. Deze
wijzigingen in de organisatie en het grondbezit van de MARN hebben geleid tot een aanpassing van de tekst van de
gemeenschappelijke regeling van de MARN.

ARN heeft drie publieke aandeelhouders (MARN, regio Rivierenland en Regio de Vallei) en een private
aandeelhouder Remondis. Van de publieke aandeelhouders leveren alleen MARN en Regio de Vallei nog (rest)afval
aan bij ARN. Regio de Vallei heeft in 2018 het principe-besluit genomen dat men geen aandeelhouder moet zijn
van een bedrijf als ARN bv. Regio de Vallei heeft daarom haar aandelen ter verkoop aangeboden. Voor de ARN is
dit aanleiding om Regio Rivierenland ook uit te nodigen haar aandelen te verkopen. De aandelen kunnen worden
overgenomen door de MARN, Remondis dan wel ARN zelf; dit alles op een zodanige wijze dat de onderlinge
stemverhoudingen in de besluitvorming over ARN niet verandert.
Deze ontwikkeling noodzaakt de MARN zich te bezinnen op haar eigen toekomstige rol en relatie tot de ARN en
Remondis, de enig ander overgebleven aandeelhouder. Als onderdeel daarvan zal de gemeente Nijmegen een
standpunt moeten gaan bepalen of het een indirect aandeelhouder van ARN wil blijven.

Qua afvalverwerking is ARN in 2018 gestart met de bouw van een milieuvriendelijke verwerkingsinstallatie voor
luiers en incontinentiemateriaal. Verder is de MARN begonnen met een oriëntatie hoe de vrijkomende warmte bij
de ARN optimaal in de regio kan worden ingezet met het oog op de energietransitie.


ODRN
Bij de ODRN zien wij veel ontwikkelingen op het gebied van veranderingen van rijksbeleid en wetgeving. De
belangrijkste punten worden hieronder weergegeven.

   1.   Opdracht Ministerie van BZK van 30 november 2018 om meest risicovolle gebouwen te inventariseren en
        er op toe te zien dat eigenaren van deze gebouwen onderzoek uitvoeren naar de brandveiligheid van de
        gevels en indien noodzakelijk maatregelen nemen om de veiligheid te waarborgen (conform opgesteld
        protocol); afhankelijk van uitkomsten onderzoek en bestuurlijke keuze.
   2.   Omgevingswet 2021; met deze wet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling
        vereenvoudigen en samenvoegen.
   3.   Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb); een nieuw stelsel van bouwtoezicht moet tegelijk met de
        Omgevingswet in werking gaan treden (1 januari 2021). De gemeente blijft het bevoegd gezag, maar de rol
        bij vergunningverlening, toezicht en handhaving verandert; op landelijk niveau loopt de discussie over de
        overdracht van (meer) taken naar omgevingsdiensten.
   4.   Verbod op asbesthoudende dakbedekking (vanaf 2025); na 2024 zijn asbestdaken naar verwachting in
        Nederland verboden. Door ODRN is een versnellingsprogramma aanpak verwijdering asbestdaken gestart
        om tijdig klaar te zijn.
   5.   Informatieplicht energiebesparing: 2019. Een nieuwe taak waarvoor extra middelen beschikbaar worden
        gesteld (vermeld in de decembercirculaire 2018). Deze middelen dienen in 2019 en 2020 aan invulling
        informatieplicht besteed te worden.
   6.   Met ingang van 2016 werkt de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) met outputfinanciering. We
        hebben de systematiek gezamenlijk gemonitord in de periodieke overleggen, zodat we tijdig bij kunnen
130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018

        sturen waar nodig. Omdat de systematiek inmiddels een aantal jaar in gebruik is, zal in 2019 een evaluatie
        plaatsvinden. De kostenbeheersing ODRN en samenwerking met ODRN behoeft verbetering.
   7.   Een onderdeel van het kamerverhuurbeleid is het aanpakken van illegale kamerverhuur. In 2019 vinden de
        afgesproken controles plaats. Indien noodzakelijk wordt bij eerder genoemde toezichtzaken een
        handhavingstraject opgestart. Tot aan bezwaar ligt dit bij ODRN, daarna komt de afdeling Juridische Zaken
        van de gemeente in beeld.


Waalfront BV
OBW heeft tot taak het stadsdeel Waalfront risicodragend te ontwikkelen en te realiseren. In 2018 is een herziene
GREX voor Waalfront opgesteld. Het totale woningbouwprogramma bestaat uit 2046 woningen. In 2018 is het
onderdeel Handelskade opgeleverd en is het deelgebied Batavia verder in ontwikkeling genomen. Er wordt
gewerkt aan de plannen voor Dijkkwartier Oost en voor Waalkwartier.


Indigo BV
Indigo BV heeft tot taak het realiseren en exploiteren van de hoofdleiding van het warmtenet. Thans wordt
besproken of Indigo ook het vehikel kan zijn voor de verdere doorkoppeling van het warmtenet naar andere delen
van Nijmegen buiten concessiegebied Waalsprong en Waalfront.




                                                                                                              131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Onderhoud kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen in de openbare ruimte
Algemeen
Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte rekenen we onder andere de wegen, civiele werken, openbare
verlichting, riolering, het water en het groen in de stad. Kapitaalgoederen kennen kosten voor afschrijving en voor
onderhoud. Voor kapitaalgoederen in de openbare ruimte hanteren wij afschrijvingstermijnen, op basis van de
technische levensduur. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte is een substantieel
deel van de begroting gemoeid. Onderhoud bestaat uit dagelijks onderhoud, groot onderhoud, technische
vervanging en renovatie. We streven ernaar om werkzaamheden in de openbare ruimte zoveel mogelijk integraal
uit te voeren; dit betekent zoveel mogelijk in samenspraak met de omgeving.

Gedifferentieerd beheer openbare ruimte
Beleidskader: Begin 2013 is de beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte’ vastgesteld. Deze nota gaat niet meer
uit van “A en B – onderhoudsniveaus” maar van één basisniveau; “het Marikenniveau.” Het Marikenniveau voldoet
aan de wettelijke kaders van de gemeente- en wegenwet. Voor een aantal beheeronderdelen durven we echter
een strikte technische normstelling los te laten en de grens op te zoeken van wat wettelijk aanvaardbaar is en voor
bewoners acceptabel is. Dit geeft de ruimte om extra accenten te leggen op die plekken die belangrijk zijn voor
bewoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen of voor gemeente-breed algemeen belang. Voor een
aantal beheeronderdelen blijft de technische norm wel leidend, zoals bij asfaltwegen, omdat een lager niveau van
onderhoud onevenredig negatieve financiële consequenties geeft in de toekomst. We streven naar maximale
invloed in dit proces voor bewoners, bijvoorbeeld door het ter beschikking stellen van wijkbudgetten voor de
gewenste accenten.

Areaalmutaties
Het aantal woningen van Nijmegen groeit en ook de hoeveelheid openbare ruimte neemt voortdurend toe. Dit
brengt veranderende beheerkosten met zich mee. Areaaluitbreiding, functieverandering van de openbare ruimte
en de hieruit voortvloeiende hogere beheerkosten worden structureel in de begroting opgenomen. Een
proportionele aanpassing van het beheerbudget is nodig om onze stad te beheren en onderhouden zoals we voor
ogen hebben, ook in de inrichting en ontwikkeling van nieuwe gebieden. Voor iedere woning die wordt
opgeleverd, nemen we vanaf 2012 een bedrag voor beheer en onderhoud op in de begroting. Als onderdeel van de
reguliere cyclus van begroten en verantwoorden beoordelen we periodiek of de ontwikkeling van de beschikbare
middelen gelijke tred houdt met de benodigde lasten op het programma. In 2018 is € 0,7 miljoen aan de begroting
toegevoegd.

Wegen en civiele werken
Beleidskader: Gedifferentieerd beheer zoals voorgesteld met het beleidskader ‘Geef ze de (openbare) ruimte’ is
niet van toepassing op zulke kapitaalgoederen als grote asfaltwegen. Hier blijft de technisch norm leidend.
Beleidsrealisatie: Van de grote wegen zijn in 2018 de volgende weggedeelten opnieuw geasfalteerd: het
Industrieplein en een deel van de Industrieweg, een deel van de Sophiaweg, het fietspad rondom de rotonde
                                                        e   e     e                            e      e
Marialaan, een deel van de Hatertseweg, de Malvert 11 , 12 en 14 straat, de Zwanenveld 55 en 80 straat, een
deel van de Ubbergseweg, een deel van de Turennesingel, de Zwanenstraat, het Piet Moeskopspad en kruispunt
Hogelandseweg-Nieuwe Pieckelaan.
De Tweede Oude Heselaan is opnieuw ingericht waarbij er vrij liggende fietspaden zijn aangelegd. De Daalseweg is
omgevormd naar fietsstraat en de fietspaden van de Nieuwe Dukenburgseweg en Steve Bikoplein zijn
geasfalteerd. Ook zijn de snelfietsroutes over de Dominicanenstraat (Verlengd Rijnwaalpad) en de Ringstraten
aangelegd.



132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018

Van de Albertus Magnusstraat en de ’s-Gravensandestraat is het asfalt vervangen door gebakken klinkers, het
zelfde geldt voor de Berberisstraat en de Buys Ballotstraat (in uitvoering). Onder andere vanwege
milieudoelstellingen wordt de riolering waar mogelijk toegepast met hemelwaterinfiltratie en wordt het oude
asfalt in woonstraten vervangen door gebakken klinkers. Wanneer we straten en wegen herinrichten en
opknappen, houden we meteen rekening met de normen van Handboek Nijmegen toegankelijk.
De projecten Hengstdalseweg en Malderburchtstraat zijn volop in voorbereiding en worden in de loop van 2019
uitgevoerd. Dit doen we samen met bewoners. In samenwerking met woningcorporaties worden buurten
opgeknapt, zoals de Kolpingbuurt, de Spoorbuurt, Broersveld en Willemskwartier. Ook zijn de plannen gemaakt om
in 2019 van 7 woonstraten het oude asfalt vervangen door klinkers.
Financiële realisatie: Het onderhoud van wegen en civiele kunstwerken is begroot in het programma Openbare
Ruimte.In 2018 werd € 7,9 miljoen besteed aan onderhoud en vervanging van verhardingen en civiele
kunstwerken. Er zijn in 2018 geen civiele kunstwerken vervangen; er is alleen regulier onderhoud gepleegd.

Openbare verlichting
Beleidskader: Zicht op licht (2011-2020). In deze beleidsnota staat een duidelijk kader voor de openbare
verlichting in de komende jaren, met aandacht voor de balans tussen veiligheid, beeldkwaliteit, duurzaamheid,
burgertevredenheid en kosten. Het doel van de maatregelen is een zo laag mogelijk energieverbruik van de
openbare verlichting, zonder in te leveren op verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Zo wordt bij nieuwe
ontwikkelingen alleen nog laag energetische verlichting zoals LED toegepast, passen we in kwetsbare gebieden
‘licht op maat’ toe en experimenteren we met reflecterend asfalt. Het kabelnet voor openbare verlichting heeft
een onderhoudsachterstand. Volgens plan wordt deze achterstand de komende 30 jaar weggewerkt door 12 km
kabel per jaar te vervangen.
Beleidsrealisatie: In het kader van het nieuwe beleidsplan vervangen we voortdurend verlichting in de stad door
LED verlichting. Het afgelopen jaar hebben wij in Malvert 5 km kabel vervangen. Toch is dat nog beduidend minder
dan we hebben afgesproken en zelfs ook minder dan vorig jaar. Dit heeft te maken met de start van het nieuwe
onderhoudscontract en het personeelstekort bij de huisaannemer. Er zijn afspraken gemaakt om deze achterstand
van het afgelopen jaar in 2019 in te lopen. Door de hele stad zijn 2.500 armaturen vervangen door moderne,
energiezuinige LED-verlichting. Komend jaar verwachten we er zo’n 5.000 te kunnen vervangen. Als we deze
vervanging gereed hebben, voldoen we aan het energieakkoord van 2011, waarin gesteld is dat het energiegebruik
teruggebracht moet worden naar 70% van het niveau van 2007.
Financiële realisatie: In totaal is voor € 1,5 mln besteed aan onderhoud en vervanging voor openbare verlichting in
2018.

Gemeentelijke watertaken
Beleidskader: Met het Gemeentelijk Rioleringsplan Nijmegen 2017-2023 (GRP 2017-2023) hebben we in 2016 het
beleid voor de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater vastgesteld. Het
combineert doelmatig beheer met duurzame ontwikkeling. Doelmatig beheer is gericht op het in stand houden
van de benodigde infrastructuur tegen aanvaardbare risico’s en met acceptabele kosten. Duurzame ontwikkeling is
gericht op de veranderingen in het klimaat door te anticiperen op de gevolgen van heviger neerslag, langere
droogte en extremere hitte. Het grijpt daarmee terug op het waterplan 2001. Dit plan geeft vanuit een visie op de
lange termijn (50 jaar) een beschrijving van het totale waterbeleid voor de middellange termijn (15 jaar). Het
waterbeleid is nu geïntegreerd in het nieuwe rioleringsplan 2017-2023.
Beleidsrealisatie:
Een maat voor de kwaliteit van het riool is de te verwachten resterende levensduur ervan. Eind 2017 bedroeg de
restlevensduur 48,717 jaar. Op basis van de in 2018 uitgevoerde rioolinspecties en onderhoudsmaatregelen
bedraagt de indicator 49,990 jaar. De indicator voor stabiele restlevensduur is met 2,61 % gestegen. Dat betekent
dat de restlevensduur licht is gestegen. We streven, over meerdere jaren gerekend, naar gelijkblijvende
restlevensduur (0%). Over meerdere jaren beschouwd is de restlevensduur de afgelopen jaren vrijwel stabiel.
Lichte variatie van jaar tot jaar is het gevolg van de berekeningswijze van deze indicator.
De gemiddelde restlevensduur is dus bijna 50 jaar, terwijl de gemiddelde ouderdom circa 40 jaar is. De gemiddelde
levensverwachting van de riolen komt daarmee momenteel op bijna 90 jaar.

                                                                                                               133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Financiële realisatie: Het beheer en onderhoud van ons rioolstelsel is begroot in het programma Openbare ruimte.
In 2018 besteedden wij aan onze gemeentelijke watertaken € 6,3 miljoen.

Groen
Beleidskader: De Groene Draad (2007), Handboek Stadsbomen (2009), 'Geef ze de (openbare) ruimte'(2013).
Diverse vigerende bosbeheer visiedocumenten (Het Mariënbos, Driehuizen, Westermeerwijk/De Vier Perken)
Beleidsrealisatie: In 2015 is gestart met de inhoudelijke uitwerking van de beleidsnota 'Geef ze de (openbare)
ruimte' waarbij het Marikenniveau is vastgesteld. Het dagelijkse beheer en onderhoud van het groen in de stad
wordt op basis daarvan planmatig uitgevoerd. Voor het onderhoud van bomen en bosplantsoenen is daarentegen
de technische norm leidend, vanwege de fysieke en sociale veiligheid. Het periodiek keuren en onderhoud van de
bomen verloopt volgens planning en ligt op schema.
Binnen groenplan Dukenburg hebben we een aantal projecten opgestart in 2018. Onder meer het historisch
onderzoek naar originele groenelementen van het voormalig Landgoed Dukenburg. In dit onderzoek lag de nadruk
op welk groen we vanwege cultuurhistorische waarden willen behouden of wellicht kunnen terugbrengen. Het
herstellen van de oude Coniferenlaan hebben we afgerond en er is begroeiing verwijderd om meer zicht te hebben
op de oude Taxuslaan. Het nieuwe beheerplan voor park Staddijk hebben we afgerond. Een start met de uitvoering
wordt in 2019 gemaakt. Hierbij geven we ook aandacht aan een oude Maasarm die weer zichtbaar kan worden.
Voor Park Brakkenstein hebben we een planontwerp gemaakt dat het park toekomstgerichter gaat maken. Dit
ontwerp is afgestemd met verschillende afdelingen. In 2019 wordt door ons met betrokkenen en bewoners
besproken waarmee we zullen starten. De voorgestelde maatregelen worden deels bekostigd vanuit de door het
Rijk verstrekte BRIM-subsidie voor onderzoek en instandhouding van (groene) rijksmonumenten.
Samen met de groengroep Hees hebben we gewerkt aan een visie voor park West. Een van de uitgangspunten is
om het groen ecologisch verder te verbeteren. De bomenhoofdstructuur aan de Wolfkuilseweg hebben we
grotendeels vernieuwd en ingericht met duurzame soorten die bijdragen aan de flora en fauna. Ook hebben we in
2018 een nieuwe methode toegepast om de Japanse Duizendknoop te bestrijden. Door het mechanisch zeven van
de grond is het mogelijk om alleen de wortelstokken te verwijderen zonder grond af te voeren. Het effect van deze
maatregel wordt komende jaren gemonitord. De opdracht voor het gras- en kruidenbeheer met schapen hebben
we verlengd. Er is daarvoor in 2018 gestart met een 0-meting om de diversiteit aan kruidenvegetaties in de
verschillende gebieden die worden begraasd door schapen te monitoren.
Om bosbeheerwerkzaamheden goed en efficiënt uit te kunnen voeren hebben we een nieuwe aanbesteding
gedaan. Hiermee wordt met drie bosaannemers een beheercontract voor vier jaar afgesloten zodat er ook tijdens
calamiteiten zoals een storm, voldoende inzet beschikbaar is om de bossen, op korte termijn, veilig te stellen.
Gezamenlijk met initiatiefnemers, natuurmonumenten en Staatsbosbeheer wordt door ons gewerkt aan het
vernieuwen van de ATB route in de bossen in het Rijk van Nijmegen, dus ook op landgoed Heumensoord en de
gemeentelijke bosgebieden; Westermeerwijk en de Vier Perken. Het doel is om het gebruik door de verschillende
gebruikersgroepen nog beter te reguleren.

Financiële realisatie: Het dagelijks onderhoud van het groen is begroot in het programma Openbare Ruimte. In
2018 is hieraan € 6,9 miljoen besteed.




134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>                                                                                                         Stadsrekening 2018

Onderhoud Gebouwen

Beleidskader en realisatie
Uw Raad heeft middelen beschikbaar gesteld om onze gebouwen structureel te onderhouden. De planning van de
werkzaamheden is vastgelegd in een meerjaren-onderhoudsplan. We kunnen met het onderhoudsbudget de
gemeentelijke gebouwen in stand houden, maar het is niet bestemd en ook niet toereikend om er renovaties en
verbeteringen qua materialengebruik, installaties of qua functionaliteit mee aan te brengen. De aanwending van
het bedrag, dat in de begroting beschikbaar is voor het uitvoeren van het onderhoud moet dan ook steeds kritisch
worden afgewogen om het noodzakelijke instandhoudingsonderhoud structureel te kunnen blijven uitvoeren.

De daadwerkelijke uitvoering van het onderhoud wordt gebaseerd op de vaststelling van het definitieve
onderhoudsplan van de betreffende jaarschijf. Voor het meten en bewaken van de onderhoudsstaat hanteren wij
de landelijke NEN‐norm 2767 (Nederlands Normalisatie‐instituut) voor gebouwen. Wij hebben steekproefsgewijs
een conditiemeting conform deze NEN‐norm laten uitvoeren.

Op basis van het onderhoudsplan is ook in 2018 het onderhoud uitgevoerd. Het onderhoud vertoont in absolute
zin, als gevolg van werkelijk uit te voeren onderhoud, in de verschillende jaren fluctuaties.
Het planmatig, het klachten- en het periodiek onderhoud hebben we uitbesteed aan Heyday uit Eindhoven op
basis van een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan (MJOP), waarin het onderhoud van het gemeentelijk
vastgoed voor de komende jaren is vastgelegd. De jaarbedragen kunnen jaarlijks sterk fluctueren. Uit
onderstaande tabel blijkt dat in 2018 € 6,1 is uitgegeven aan het onderhoud gebouwen en € 0,4 miljoen voor
Buitensport en sportvloeren.

      Onderhoud 2018
                                         Begroot     Realisatie   Verschil
      bedragen x € 1 miljoen

      Gebouwen 1)                              6,4          6,1        0,3
      Buitensport en sportvloeren 2)           0,5          0,4        0,1

      Totaal                                   6,9          6,5        0,4


 1)
      Het onderhoudsbudget 2018 is op grond van het Raadsvoorstel Strategische Gronden (eind 2017)
      met € 0,2 miljoen verhoogd in verband met objecten die vanuit het Ontwikkelingsbedrijf zijn overgegaan naar VSA.
      Deze objecten, waaronder Thermion en Prins Hendrikstraat 7, maken nog geen deel uit van het gerealiseede onderhoudsplan 2018.
 2)
      Vanwege de herontwikkeling van Sportpark Staddijk zijn enkele grotere onderhoudswerkzaamheden uitgesteld.
      Van de totaal begrote uitgavan voor buitensport en sportvloeren van € 473k is in 2018 € 433k gerealiseerd.



Realisatie investeringen
Naast het reguliere technisch onderhoud is er een aantal investeringen in onze gemeentelijke panden. Hieronder
lichten wij aan uw Raad de belangrijkste toe.

Diverse wettelijke aanpassingen aan gebouwen
Het jaarlijks terugkerende bulkkrediet Gemeentelijke Accommodaties van € 750.000 is besteed aan noodzakelijke
aanpassingen en verbeteringen aan gemeentelijke gebouwen in het kader van veiligheid, duurzaamheid,
verhuurbaarheid, of (nieuwe) wetgeving.
De belangrijkste zijn:
Aanpassingen in wijkcentrum de Schakel: Het gebouw is in 2018 intern aangepast zodat het voor onze klanten
klantvriendelijker en moderner is geworden.
Wijkcentrum Dukenburg: De uitstraling van de grote zaal was verouderd en paste niet meer bij de rest van het
gebouw. Er is een nieuwe vloerafwerking aangelegd en de wanden en het podium zijn aangepakt.



                                                                                                                                      135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Het gebouwbeheerssysteem (GBS) is aangepast vanwege de afschaffing van analoge lijnen. In een aantal
gebouwen zijn hiervoor passende oplossingen gerealiseerd om de data/informatie toch ongestoord binnen te
kunnen laten komen.
Ook dit jaar is in een aantal wijkcentra de toiletten aangepast. Daarbij is onder meer gelet op de toegankelijkheid
voor onze burgers.
Er zijn investeringen gedaan in de gangen en de keuken van wijkcentrum de Schalmei.
De hemelwaterafvoer van atletiekbaan Brakkestein is aangepast. In verband met de ligging in het waterwingebied
moest er een scheiding worden aangebracht tussen hemelwater en riool. Daarop is het huidige
afvoersysteem aangepast.
In wijkcentra de Brack, de Turf, de Schakel, 't Hert, Ark van Oost, Titus Brandsma, Burghardt en Villa Nova zijn
aanpassingen verricht om de wijkcentra rookvrij te maken en deze ruimtes verhuurbaar te maken.
Het digitaal toegangsbeheer binnensport is aangepast (3G/4G netwerk).
Een aantal zaken is niet uitgevoerd. Dit betrof met name de vervanging van uiterst complexe en dure installaties.
Deze worden in 2019 opgepakt.

Investeringen in duurzaamheid, asbest en cultuurhistorie
In 2018 is wederom geïnvesteerd in initiatieven op het gebied van duurzaamheid, asbestinventarisaties en het
opstellen van asbestbeheerplannen en het in het kader van cultuurhistorie maken van
proefschilderingen ter voorbereiding van de restauratie van de muurschilderingen in de Valkhofkapel.



Onderwijshuisvesting

Beleidskader
Op 19 december 2007 heeft de raad een besluit genomen over de doordecentralisatie (DDC) van
onderwijshuisvestingsmiddelen van de gemeente naar de schoolbesturen. Met dit besluit is de zorg voor
onderwijshuisvesting met alle bijbehorende middelen en verantwoordelijkheden, onder voorwaarden, voor
onbepaalde tijd overgedragen van de gemeente aan de schoolbesturen.

In het kader van de evaluatie van de doordecentralisatie is in 2015 een herijking overeengekomen met de
schoolbesturen. Medio 2016 is deze herijking bevestigd middels de ondertekening van de geconsolideerde DDC-
overeenkomst door alle betrokken schoolbesturen. Hierbij is het streven om 70% van de doorgedecentraliseerde
schoolgebouwen te vernieuwen en 30% te renoveren aangepast naar 55% nieuwbouw op een andere locatie en
45% renovatie of nieuwbouw op dezelfde locatie in het jaar 2048. Door deze bijstelling zal nieuwbouw van
schoolgebouwen meer dan voorheen op de huidige locaties gebeuren. Tot en met 2018 is 29,2% nieuwbouw
gerealiseerd en 18,7% aan renovaties. Beide percentages samen bedragen 48% (op basis van m2 BVO) en zijn
gebaseerd op de huidige aangepaste afspraken. We liggen nog op koers met het ambitieniveau van de
geconsolideerde doordecentralisatie-overeenkomst.

Doorgedecentraliseerd
Met name in de bestaande stad zijn vrijwel alle voorzieningen doorgedecentraliseerd. In 2018 zijn 92,4% van alle
leerlingen doorgedecentraliseerd. Het streven is uiteindelijk om alle leerlingen onder de doordecentralisatie te
laten vallen. Zo is in 2018 met het bevoegd gezag van basisschool De Uitdaging een overeenkomst
doordecentralisatie afgesloten van de in 2019 op te leveren nieuwbouw in de wijk Grote Boel. Basisschool De
Uitdaging is nu tijdelijk gehuisvest in De Klif. Daarnaast is voor de VMBO locatie van het Citadel College een
doordecentralisatie-overeenkomst afgesloten. Realisatie van deze nieuwbouw zal starten in 2019.

Niet-doorgedecentraliseerd
Drie schoolbesturen in de bestaande stad, de Stichting Simonscholen, Kristallis en de Stichting Speciaal Onderwijs
Tarcisiusschool zijn niet doorgedecentraliseerd. Wel is in oktober 2018 een intentieovereenkomst getekend tussen
Pluryn, het bevoegd gezag van Kristallis, en de gemeente Nijmegen. Doel is binnen negen maanden te komen tot

136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018

een definitieve doordecentralisatie-overeenkomst in het kader van nieuwbouw voor Kristallis aan de Hatertseweg.
Voor Nijmegen Noord is het zo dat De Oversteek en Het Talent niet zijn doorgedecentraliseerd.

Onderhoud schoolgebouwen
Het binnenonderhoud is voor alle onderwijs sectoren geregeld via de Materiële Instandhouding door het Rijk
(OC&W). In het Voortgezet Onderwijs ligt vanaf 2005 de verantwoordelijkheid voor het buitenonderhoud geheel
bij de schoolbesturen. Voor het Primair Onderwijs is dit wettelijk vanaf 1 januari 2015 zo geregeld. De bekostiging
voor onderhoud aan schoolgebouwen vindt rechtstreeks aan de schoolbesturen plaats door het Rijk. Zij
verantwoorden hierover middels een te overleggen accountantscontrole aan het Rijk.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Het totale budget voor onderwijshuisvesting bedroeg in 2017 € 16,7 miljoen. Dit is in 2018 volledig uitgegeven.




                                                                                                                  137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Grondbeleid

Visie
Het programma Grondbeleid neemt fysiek ruimtelijke projecten in ontwikkeling en voert deze uit. De beoogde
maatschappelijke effecten van het programma grondbeleid zijn:

            Een groter aanbod van woningen voor de doelgroepen die daar het meeste behoefte aan hebben.
             Dit bereiken we door de productie van bouwrijpe grond en de ontwikkeling van stedenbouwkundige
             plannen.

            Het scheppen van fysieke ruimte voor de realisatie van culturele en maatschappelijke voorzieningen,
             scholen, kantoren, bedrijfshuisvesting en andere werkgelegenheidslocaties.

            De realisatie van structuurbepalende, stedelijke ontwikkelingsprojecten, zoals de Waalsprong,
             Parkeergarages, Centraal Station, Valkhofkwartier en Waalfront.



Ontwikkelingen
In 2018 is de kadernota grondbeleid geactualiseerd en door de gemeenteraad vastgesteld. De kadernota gaat in op
het grondbeleid en de wijze waarop hiermee in Nijmegen wordt omgegaan. Het gaat onder meer om de
voorwaarden waarop wij actief grondbeleid voeren, het instrumentarium dat we hier voor inzetten, maar ook hoe
de sturing en verantwoording is gewaarborgd. De uitvoering van het programma grondbeleid is de kerntaak van
het Ontwikkelingsbedrijf. Hier wordt gewerkt aan projecten met een fysieke dimensie ter uitvoering van het
gemeentelijk beleid. De planexploitaties van deze projecten leggen we ter vaststelling aan de gemeenteraad voor.
In 2018 ging het onder andere om de Oostelijke Waalkade en Molenweg Aldi. In de Voortgangsrapportage Grote
Projecten (VGP, die in februari 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld, zijn alle planexploitaties opgenomen en
wordt verantwoording afgelegd over de behaalde resultaten. Bovendien zijn in de VGP alle risico's geactualiseerd.
De belangrijkste resultaten zijn:

         in 2018 zijn ca. 240 kavels verkocht voor woningbouw en nog eens 350 in de eerste weken van 2019.
         Er is 5,25 ha aan bedrijventerrein verkocht. Dit is meer dan het verwachte jaargemiddelde.
         Tenslotte is de tenderprocedure Hof van Holland afgerond.

In 2018 werd de ontwikkeling in Nijmegen opnieuw gekenmerkt door een grotere vraag dan aanbod. Nijmegen
blijft sterk groeien en dat zien we terug in oplopende prijzen en wachttijden. De realisatie van grondverkopen is in
2018 achter gebleven bij de verwachting door een langer durende voorbereiding. Over de hele linie merken we dat
de vraag is toegenomen en dat er sprake is van tekorten aan materieel, personeel, etc. Deze ontwikkelingen
leiden tot een verbetering van het verwachte financiële resultaat met € 8,1 miljoen en een verlaging van het
risicoprofiel met € 16,9 miljoen.




138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018

Verloopoverzicht Grondexploitaties


                                                                                   Resultaatname
                                       Boekwaarde Investeringen Opbrengsten                                    Boekwaarde
Grondexploitaties                                                                            2018

                                        31-12-2017           2018         2018                                   31-12-2018
bedrijvigheidsprojecten                        5.898         1.126         -160                140                    7.004
woningbouwprojecten                            4.390          631          -548                 84                    4.557
Herstructurering                               -3.061         579            -58               770                   -1.770
Stadscentrum                                   3.380           65                                                     3.445
Waalsprong                                314.197          29.474       -36.506                                    307.165
Maatschappelijk Vastgoed                      34.672         2.492       -4.972                285                   32.477
Koers West                                    47.647         4.279       -6.882                                      45.044
facilitair                                      -302          786         -1451                 19                     -948

Projecten in ontwikkeling (pio’s)              1.993         1.040         -613                                       2.421

Af: Voorzieningen                             -45.506        -331        8.520                                      -37.317
Totaal                                    363.308          40.142       -42.670              1.298                 362.078




                                                                                                 nog te
                                            nog te     nog te
                                                                     niet in                 realiseren
                             Boekwaarde realiseren realiseren                voorziening                eind        resultaat
Grondexploitaties                                                      grex                       rente
                                            lasten      baten
                                                                                            voorziening
                              31-12-2018            2018     2018

bedrijvigheidsprojecten               7.004        4.878    12.586                  1.126
                                                                                                     220               2.049
woningbouwprojecten                   4.557        2.115     6.771                                     0                  100
Herstructurering                     -1.770        6.311     4.151                   559              23                  192
Stadscentrum                          3.445        4.563     5.999                  1.856            153                    0
Waalsprong                          307.165      225.219   512.332                 14.900         5.153                     0
Maatschappelijk Vastgoed             32.477       15.415    27.565                 18.799         1.550                    21
Koers West                           45.044       27.193    25.918 48.723*                                             2.404
facilitair                             -948        1.421      428                     78               3                   35
Projecten in ontwikkeling
                                      2.420                          2.420
(pio’s)
Af: Voorzieningen                   -37.317
Totaal                         362.077    287.115 595.750 51.143          37.317        7.101                          4.801
*betreft de verwervingen ten behoeve van het Waalfront. Deze boekwaarden worden in de loop van de tijd
overgedragen aan het Ontwikkel Bedrijf Waalfront (OBW).




                                                                                                                    139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Weerstandsvermogen & risicobeheersing
Inleiding
Deze paragraaf is een uitwerking van de op 11 mei 2016 door uw raad vastgestelde Kadernota Risicomanagement,
weerstandsvermogen en financiële kengetallen. De kadernota schrijft voor hoe we ons risicomanagement
vormgeven en geeft aan met welk weerstandsvermogen wij ons comfortabel voelen.
Net als vorig jaar worden zowel de risico's als het beschikbare weerstandsvermogen in de tijd uitgezet. Dat wil
zeggen dat risico's in het risicoprofiel opgenomen worden op het moment dat ze zich kunnen voordoen. Op deze
wijze kunnen benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen op een betere manier op elkaar afgestemd worden.
In deze paragraaf is ook de voorgeschreven set financiële kengetallen volgens het Besluit Begroting en
Verantwoording (BBV) opgenomen. Naast de voorgeschreven kengetallen zijn er enkele kengetallen opgenomen
die wij in Nijmegen relevant vinden.
Eén van de belangrijkste onderwerpen in de financiële sturing van Nijmegen is het weerstandsvermogen. Over dit
onderwerp worden geen financiële kengetallen voorgeschreven in de BBV. Reden hiervoor is dat gemeenten hier
zeer divers mee omgaan. In Nijmegen is dit kengetal wel opgenomen als belangrijk intern sturingsmiddel. Ook het
kengetal 'meerjarig structureel sluitende begroting' is niet voorgeschreven in het BBV, maar wordt binnen
Nijmegen en ook door de provincie gezien als een relevant gegeven.




Risico's
Algemeen
In dit deel gaan we in op de risico's. Deze risico's zijn financieel vertaald en geven daarmee aan in welke mate de
risico's afgedekt moeten worden door het beschikbare weerstandsvermogen.
Bij de risico's maken we onderscheid in planexploitatierisico's, programmarisico's en investeringsrisico's. Bij
programmarisico's hebben we tot de samenstelling van de stadsbegroting 2018-2021 de risico's van het
programma Zorg en Welzijn apart gehouden omdat deze risico's een eigen dekking kenden in de eigen
bestemmingsreserves. De bestemmingsreserve WMO-jeugd is echter eind 2017 uitgeput en de risico's vanuit Zorg
en Welzijn zullen dan ook afgedekt moeten worden door de saldireserve.
De risico's die samenhangen met investeringen zijn in het verleden niet expliciet in deze paragraaf benoemd. De
financiële consequentie van een overschrijding van een investeringskrediet komt in de begroting tot uiting als
hogere kapitaallasten. Omdat een overschrijding van een investeringskrediet wel van invloed is op de beschikbare
kredietruimte voor nieuwe investeringen, worden de investeringsrisico's apart benoemd. Naast de risico's die een
claim leggen op de beschikbare financiële middelen, zijn er ook risico's die wanneer ze optreden niet direct
financiële gevolgen hebben, maar vooral imagoverlies met zich meebrengen. Het treffen van maatregelen om deze
risico's in te perken is dan ook van groot belang en in sommige gevallen ook wettelijk voorgeschreven. Een
belangrijk aandachtsgebied hierbij is de databeveiliging. Onder de kop risico's wordt dan ook een apart item gewijd
aan dit onderwerp. Een ander bijzonder onderwerp is vennootschapsbelasting en de mogelijke consequenties
daarvan. Ook op dit onderwerp wordt specifiek ingegaan.
In het laatste deel van deze paragraaf laten we het totale risicoprofiel zien. De hoogte hiervan is van belang om te
bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is.




140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>                                                                                             Stadsrekening 2018

Planexploitatierisico's
Onderstaand zijn de planexploitatierisico's weergegeven tegen netto contante waarde. Dat betekent dat alle
risico’s zijn bepaald naar de huidige inzichten. De omvang van het risico zoals hier gepresenteerd, is de uitkomst
van de omvang van het risico gecombineerd met de verwachte kans.
De risico's zijn opnieuw beoordeeld ten tijde van de in februari 2019 vastgestelde VGP (Voortgangsrapportage
Grote Projecten) . Hier wordt volstaan met een opsomming van de totale risico's en een samenvatting.
Na de risico-inventarisatie zijn de geïdentificeerde risico’s ook in de tijd uitgezet en in een tabel opgenomen.
Volgens afspraken met uw Raad zijn beide systemen naast elkaar gepresenteerd: een totaal score en de risico’s
uitgezet in de tijd.

Project                            Stadsrekening 2018 en VGP 2019               Begroting 2019
Waalsprong                                                 35.600                       48.300
Waalfront                                                   6.462                        9.648
Hezelpoort                                                  1.636                        1.636
Onderwijshuisvesting                                        2.949                        3.499
Overige projecten                                             788                        1.188
Subtotaal                                                  47.435                       64.271
dempingsfactor                                                10%                          10%
Totaal                                                     42.691                       57.844


Het totale risicoprofiel van het programma Grondbeleid is afgenomen ten opzichte van de begroting 2019, met
name in de Waalsprong .
Het risico in de Waalsprong is in vergelijking met het risicoprofiel zoals dat is gepresenteerd bij de begroting 2019
afgenomen afgenomen door het afronden van meerdere tenders en het uitwerken van verschillende deelplannen.
Het risicoprofiel voor het Waalfront is gebaseerd op de vastgestelde vastgestelde Grex 2018, en is lager dan het bij
de stadsbegroting gepresenteerde risicoprofiel. Enkele risico's zijn in de grex 2018 verwerkt, daarnaast zijn risico’s
komen te vervallen door voortgang van het project.
Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de risico's per planexploitatie zoals opgenomen in de VGP
2019.

Onderstaand zijn de risico's in de tijd uitgezet. Opgemerkt wordt nog dat overeenkomstig de afspraken bij de
nieuwe kadernota 2016 bij het uitzetten in de tijd, de dempingsfactor van 10% achterwege is gelaten. Hierbij zijn
de eerste jaren in jaarschijven weergegeven en na 2022 de risico's die tot en met 2033 lopen. Voor Waalsprong
geldt als laatste jaar 2033 en voor Waalfront is het laatste risicobedrag in 2028 opgenomen.

Project                  Totaal risico           2019        2020        2021            2022         2023   latere jaren
Waalsprong                    35.600            7.570       7.507       4.065           3.512        3.529         9.418
Waalfront                       6.462             180       1.165         266           2.314          143         2.395
Hezelpoort                      1.636             192         260         446             737            0              0
Onderwijshuisvesting            2.949             560       1.751         400             239            0            237
Overige projecten                 788             315         236         118              79           39              0
Totaal                        47.435            8.816      10.918       5.295           6.881        3.711        11.813


De parameters voor de planexploitaties zijn in de Zomernota 2018 vastgesteld. Deze zijn ongewijzigd ten opzichte
van vorig jaar. Voor de renteparameter was er onzekerheid over de renteontwikkeling op langere termijn. Deze
zijn vastgesteld op 1,25%. Hiermee is dan in de VGP 2019 (peildatum 1 oktober 2018) gerekend.




                                                                                                                    141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Investeringsrisico's
Investeringen hebben dikwijls een lange doorlooptijd en er kunnen zich tegenvallers voordoen die bij het
aanvragen van het krediet niet waren voorzien. Bij analyseren van de investeringen gedurende de looptijd wordt
bezien of het oorspronkelijke krediet voldoende is of dat zich nog risico's kunnen voordoen. Wanneer
overschrijding zeker is, wordt een aanvullend krediet aangevraagd bij uw Raad. Zolang het in de risicosfeer ligt,
wordt het opgenomen in deze paragraaf. Op basis van huidige kennis en inzichten signaleren we de volgende
risico’s met betrekking tot investeringen.

Programma                        Investering                                              Risico in euro's
Openbare ruimte                  Bastei, Waalkade, Natuurmuseum                                   275.000
Zorg en Welzijn                  Weezenhof-Skaeve Husen                                           100.000
wonen en stedelijke ontwikkeling Oostelijke Waalkade 2 de fase                                    300.000
Sport                            Dennenstraat -Talent Centraal (incl afwikkeling Quick)           187.500
Totaal                                                                                            813.000


De Bastei is in het voorjaar 2018 in gebruik genomen. Er spelen nog risico’s over mogelijk hogere (uiteindelijke)
bouw- en archeologische kosten. Ook moet de eindverantwoording van de subsidie nog plaatsvinden.
De herinrichting van de Oostelijke Waalkade (fase 2: vergroening kade) zal op korte termijn starten. Door een
beperkt budget, complexe uitvoering (hoge ambitie) en een complexe omgeving (veel partijen) is er een risico op
meerkosten. Daarnaast is tijdens de uitvoering een risico op archeologische meerkosten. Ook moet de
eindverantwoording van de provinciale subsidie nog plaatsvinden.
De bouw van topsporthal Talent Centraal Nijmegen wordt in 2018 opgeleverd. Er is een risico op meerwerk vanuit
het laatste stadium van de bouw- en inrichtingskosten van de sporthal. Ook moet de eindverantwoording van de
provinciale subsidie nog plaatsvinden.



Programmarisico's
De risico inventarisatie in ons risicomanagementsysteem hebben we geactualiseerd. Deze inventarisatie heeft 80
geïdentificeerde risico's opgeleverd die die voldoen aan de afgesproken criteria:
      risico’s met grote financiële gevolgen,
      waarvoor de oorzaken niet door de gemeente kunnen worden beïnvloed of waarvoor de gemeente nog
          niet in staat is geweest om passende beheersingsmaatregelen te treffen om de kans of het gevolg van het
          risico terug te dringen.

Risico’s die al zijn afgedekt door maatregelen laten we buiten beschouwing. Het deel van financiële risico’s dat is
afgedekt door verzekeringen laten we eveneens buiten beschouwing.

Hieronder geven we de top‐10 met de belangrijkste risico’s. In de eerste kolom geven we een korte omschrijving
van het risico. Daarnaast geven we het maximale bedrag dat het risico als nadeel in de begroting tot gevolg kan
hebben.
Onder ‘kans’ schatten we hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. De cijfers in deze twee kolommen
kunnen niet zomaar vermenigvuldigd worden. Op basis van de geschatte kans en het financiële risico na
toepassen van beheersmaatregelen, voert het risicomanagementsysteem Naris een statistische analyse uit,
waarmee wij kunnen beoordelen of ons weerstandsvermogen toereikend is om met een redelijke zekerheid deze
risico’s op te kunnen vangen.
Als een risico zich daadwerkelijk voordoet, dan zullen we eerst de directe effecten in de lopende begroting
proberen op te vangen, alvorens een beroep te doen op de saldireserve. Is er sprake van structurele effecten, dan
zullen we in de volgende zomernota beleidsmaatregelen voor de nieuwe begrotingsperiode moeten voorstellen,
om deze effecten op te vangen.




142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>                                                                                                            Stadsrekening 2018

Risico’s gemeentelijke activiteiten exclusief planexploitatierisico's                          maximaal       kans   Aandeel
                                                                                               gevolg         %      in risico
                                                                                               x€1miljoen            profiel
Algemene uitkering:. De ruimte onder het plafond van het Btw-compensatiefonds valt lager       2,6            40%    17,34%
uit dan wij geraamd hebben. Dit risico is hieronder nader uitgelegd.
Algemene uitkering: het accres 2018 valt naar verwachting tegen op grond van                   1,0            90%    7,52%
achterblijvende rijksuitgaven. In de meicirculaire 2019 wordt dit bekend gemaakt.
Jeugd: Met het inkoop- en subsidiemodel voor de nieuwe Jeugdhulptaken sturen we in de          1,1            70%    6,23%
regio Nijmegen op meer samenwerking en complementariteit in de zorg. We hebben een
balans gezocht tussen meer samenhang in de zorg enerzijds en keuzevrijheid voor cliënten
anderzijds. We voorzien een sterke productiegroei bij de LVB aanbieders, met name bij
begeleiding. We lijken een stabilisatie te zien bij jeugdzorg met verblijf. Een duidelijke
trendbreuk is nog niet waar te nemen. Ook blijft het risico bestaan dat gemeenten
onvoldoende compensatie krijgen voor volumegroei.
Wmo: tariefstijging en volumetoename Huishoudelijke Hulp (HH).                                 1,5            50%    6,21%
De afgelopen jaren is er gericht gestuurd op sober onderhoudsbeleid bij de objecten in de      0,8            90     6,01%
portefeuille van VSA. Dit is niet meer vol te houden. Er zal dan ook in de komende periode
een hogere inspanning op het gebied van onderhoud noodzakelijk blijken.
De afgifte van bouwvergunningen, of de hoogte van de bouwsommen, loopt terug door              1,0            50     4,16%
veranderende wetgeving (bijv. meer vergunningvrij) en daarnaast neemt de kans op
bezwaar- en beroepschriften toe De afgifte van bouwvergunningen is afhankelijk van
conjuncturele ontwikkelingen en kan tegenvallen in tijden van laagconjuntuur.
Aanvragen van je rijbewijs bij een gemeente hoeft mogelijk in de toekomst niet meer. Het       0,4            50     3,58%
ministerie werkt eraan dat het aanvragen van Rijbewijzen online kan gebeuren in de
toekomst. In 15 gemeente is hiervoor in het najaar 2018 gestart met een proef. Mogelijk
dient het rijbewijs wel afgehaald te worden bij het gemeentehuis. Op dit moment is er nog
geen einddatum bekend waarop de evaluatie van de proef plaatsvindt en er een definitief
besluit gaat vallen over de implementatie van een digitale aanvraag en de rol van de
gemeente.
Stijgende bouwkosten door sterk aantrekkende bouwmarkt en duurzaamheidsmaatregelen,            1,0            40%    3,34%
waardoor schoolbesturen niet uit de voeten kunnen met berekende VNG-vergoeding voor
nieuwbouw en er een extra toeslag/ extra maatwerk noodzakelijk is bij scholen die nog niet
doorgedecentraliseerd zijn. De VNG heeft de normvergoeding met 40% verhoogd. De vraag
blijft of deze normvergoeding voldoende is voor duurzame nieuwbouw ivm BENG-eisen en
aardgasvrij in de toekomst.
De reeds doorgedecentraliseerde scholen vragen om een hogere DDC-vergoeding voor het           0,5            30%    3,32%
opvangen van de hogere bouwkosten en strengere duurzaamheidseisen.
Bijstandsdebiteuren. We zijn voornemens ons incasso, invorderings- en afboekingsbeleid         2,0            20%    3,31%
voor bijstandsdebiteuren nog eens kritisch tegen het licht te houden. Het risico bestaat dat
de beschikbare middelen voor afboeking onvoldoende zijn. Hiervoor nemen we een risico op.
Overige 70 risico's                                                                                                  38,97%


Bij een zekerheidspercentage van 80% komt uit de Monte Carlo-simulaties € 7,7 miljoen. Hierbij houden we
rekening met beheersmaatregelen. Dat is iets lager dan bij de Stadsbegroting 2019-2022 toen we op € 7,8 miljoen
uitkwamen bij 80%. Bij de Stadsbegroting 2020-2023 voeren we weer een actualisatie uit van alle risico’s.



Gemeentefonds
Een belangrijke inkomstenpost voor de gemeente is de gemeentefondsuitkering. Deze uitkering is gebaseerd op
een aantal parameters (zoals inwoneraantallen, oppervlakte etc), op de rijksuitgaven (trap op-trap af systematiek),
ruimte onder het BCF plafond.
Jaarlijks blijkt dat de definitieve vaststelling van het gemeentefonds afwijkt van de verwachting. Deze afwijking kan
zowel positief als negatief zijn. Overigens worden de verwachtingen bij elk P&C document herijkt en in de
begroting aangepast.

Ruimte onder het BCF plafond
Voor de begroting 2019 en verder, is bekend dat de wijze van ramen van de ruimte onder het BCF plafond ter
discussie staat. Het BCF (Btw Compensatie Fonds) en het gemeentefonds zijn communicerende vaten. Dat wil
zeggen dat het bedrag dat overblijft in het BCF, nadat alle aanspraken verrekend zijn, toegevoegd wordt aan het

                                                                                                                                 143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

gemeentefonds. Tot dit jaar werd dit bedrag opgenomen in de meicirculaire en toegevoegd aan de begrote
uitkering gemeentefonds. Vanaf 2019 wordt dit bedrag niet meer geraamd, maar alleen nog uitgekeerd op
realisatiebasis. In de begroting hebben wij conform voorgaande jaren een raming opgenomen voor de ruimte
onder het BCF plafond. Het risico bestaat dat die ruimte niet geheel tot uitkering komt, evenals dat wij een risico
lopen op afwijkingen in de realiteit van de overige parameters.

Verwacht accres 2018
De Najaarsnota van het rijk geeft aan dat de verwachte uitgaven voor 2018 ten opzichte van de Miljoenennota
verder afnemen. Als het rijk in een jaar minder uit geeft dan geraamd, is er sprake van onderuitputting. Dit zou
leiden tot een negatieve bijstelling van het accres 2018. De decembercirculaire is echter geen moment voor
nieuwe ramingen van het accres (toe- of afname van het gemeentefonds). Hiervoor moeten we de meicirculaire
2019 afwachten. Het is ook gebruikelijk om die effecten niet in de jaarrekening te verwerken, maar te verwerken
in het jaar van de circulaire. De commissie BBV heeft dit ook als spelregel opgenomen. We weten echter dat het
te verwachten effect nadelig is en dat het ongeveer € 1 miljoen zal gaan bedragen. Om die reden willen we wel
een risico in de paragraaf weerstandsvermogen opnemen



Databeveiliging
De verdergaande digitale vastlegging van gegevens vraagt er om alert te zijn op de risico’s die automatisering met
zich meebrengt
Op basis van het vastgestelde Informatieveiligheidsbeleid werken we in 2019 verder aan de realisatie van alle te
nemen maatregelen die gesteld worden vanuit de Baseline Informatieveiligheid Gemeenten (BIG) en de verdere
ontwikkeling richting de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Daarnaast streven we er naar om naast op
organisatieniveau, binnen alle werkprocessen in control te komen voor wat betreft de verplichtingen vanuit de
AVG. Hiertoe is er een Functionaris Gegevensbescherming en wordt uitvoering gegeven aan het vastgestelde
privacybeleid.. We zoeken hierbij steeds naar een goede balans tussen de kerntaken van de gemeente en de
privacy van de burger. Hierbij streven we naar transparantie over ons handelen en de achtergronden daar van.

Welke risicovolle gebeurtenissen worden zoal onderkend:
    Het ontstaan van schade aan of verstoring van het terrein en de data van de organisatie,
         bedrijfsmiddelen en onderbreking van de bedrijfsactiviteiten als gevolg van het feit dat
         onbevoegden toegang krijgen tot de fysieke of logische omgeving;
    Verlies, schade of diefstal van apparatuur en/of data;
    Het ontstaan van fysieke bedreigingen en gevaren van buitenaf;
    Verlies, schade of diefstal door nalatigheid of opzettelijk misbruik van panden, apparatuur en data in het
         bezit van de gemeente;
    Externe leverancier voldoet niet aan de contractueel vastgestelde kwaliteits- en veiligheidseisen.

Gevolgen:
    Onbevoegde krijgen toegang tot kritieke systemen en/of waardevolle data. Deze informatie kan misbruikt
        worden voor fraude of andere criminele activiteiten.
    De gemeente werkt samen met zelfstandig verantwoordelijke ketenpartners en besteedt taken uit. Om
        dit mogelijk te maken worden data gedeeld. Bij beheer van systemen en gegevens door een derde partij,
        kunnen ook data van de gemeente op straat komen te liggen of onjuist/voor andere doeleinden dan
        bedoeld, of toegestaan, door derden gebruikt worden. Dit door toedoen van deze derde partij. De
        gemeente blijft eindverantwoordelijk voor de databeveiliging van haar gegevens, ook in dat deel van de
        keten waarbij het beheer bij een andere partij ligt. In overeenkomsten zijn veiligheidsvoorschriften
        vastgelegd.
    De gemeente voldoet niet aan de aan haar gestelde kwaliteits- en veiligheidseisen, als de externe
        leveranciers zich niet houden aan de contractueel vastgestelde eisen en de gemeente dit niet periodiek of
        structureel toetst.

144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>                                                                                    Stadsrekening 2018

       Digitale data van de gemeente wordt nagenoeg niet vernietigd en/of soms wordt er digitale data
        vernietigd die (op grond van de Archiefwet) bewaard had moeten blijven.

Maatregelen:
    Toegang tot niet-openbare gedeelten van gebouwen, beveiligingszones, netwerkzones en programmatuur
       is alleen mogelijk na autorisatie daartoe.
    In diverse panden (of zones) van de gemeente wordt gebruik gemaakt van cameratoezicht ter
       bescherming van de medewerkers en eigendommen.
    (Data)verbindingen worden beschermd tegen interceptie of beschadiging. De gemeente heeft deze
       activiteit uitbesteed aan de IRvN (zie DVO). Daarnaast zorgt de IRvN (in opdracht van de gemeente)
       dagelijks voor het beheer van deze beveiliging.
    Gegevens en programmatuur worden van apparatuur verwijderd of veilig overschreven, voordat de
       apparatuur wordt afgevoerd. De Archiefwet is de leidraad, niet alleen voor de analoge data, maar het
       dient dit ook te zijn voor de digitale data. Echter met betrekking tot de digitale data is dit qua
       procedure/procesmatig zeer beperkt geregeld. De gemeente heeft deze activiteit uitbesteed aan de IRvN
       (zie DVO). Daarnaast zorgt de IRvN (in opdracht van de gemeente) dagelijks voor het beheer van deze
       beveiliging.
    Data worden bewaard en vernietigd conform de Archiefwet 1995 en de daaruit voortvloeiende
       archiefbesluiten, alsook de AVG
    Er wordt structureel gewerkt aan het bewustzijn van de medewerkers binnen de gemeentelijke
       organisatie, leveranciers en derden die uitvoering geven aan deel of ketentaken. Dit gebeurt via INsite
       team Informatiebeveiliging en Privacy, campagnes op afdelingsniveau informatiebewustzijn (mystery
       guest, enquêtes, e-learning modules etc.). De check op leveranciers is vastgelegd in
       verwerkersovereenkomsten (via daarin opgenomen afspraken). De beheersmaatregel met betrekking tot
       derden vraagt meer. De gemeente maakt in dit verband gebruik van het programma Open en Weerbaar
       aan het verhogen van het bewustzijn en bewustwording van burgers en bedrijven in Nijmegen.
    Bij externe hosting van data en/of services (uitbesteding) blijft de gemeente eindverantwoordelijk voor de
       betrouwbaarheid van uitbestede diensten. Dit is gebonden aan regels en vereisen goede (contractuele)
       afspraken en controle hierop.



Vennootschapsbelasting
Met ingang van 2016 zijn gemeenten Vpb-plichtig. Onze gemeente heeft het nodige onderzoek gedaan naar de
verplichtingen die hier mee samenhangen. Op de eerste plaats moest beoordeeld worden of de gemeente door de
'ondernemerspoort' komt. Daarvoor wordt gekeken naar de activiteiten die mogelijkerwijs winst met zich
meebrengen. Conclusie uit deze onderzoeken was dat noch de parkeervoorzieningen, noch de vastgoedtak , noch
de activiteiten van het ontwikkelbedrijf door de ondernemerspoort komen. Begin 2019 heeft de gemeente
Nijmegen afstemming met de fiscus bereikt over de ingenomen/gehanteerde standpunten. De fiscus is hiermee
akkoord gegaan.
Uit de berekeningen blijkt dat de gemeente Nijmegen voor de laatstgenoemde bedrijfsonderdelen noch voor 2017
noch voor 2018 vennootschapsbelastingplichtig is.




                                                                                                           145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Saldireserve

In onderstaande tabel is de ontwikkeling saldireserve opgenomen. De mutaties zoals opgenomen en vastgesteld bij
de stadsbegroting 2019 zijn meegenomen in deze tabel.
Onderstaand het overzicht verloop saldireserve met een korte toelichting. De mutaties die voor het eerst aan uw
Raad ter besluitvorming worden voorgelegd, zijn uitgebreid toegelicht.

bedragen * € 1 miljoen                                                      2018    2019    2020 2021 2022       2023
beginstand                                                                   70,6   81,4    56,4   61,1   67,5   75,7
rekening resultaat 2018                                                              -0,9
naar reserve decembermiddelen                                                        -4,5
naar reserve beschermd wonen                                                         -3,7

Structurele mutaties
Structurele toevoegingen saldireserve                     div                 6,4    9,9    13,7   14,9   14,9   14,9
verlaging structurele voeding saldireserve                SB'19                     -16,0 -14,0 -12,0 -10,0      -10,0
Exploitatie KKG                                                              -0,3    -0,2   -0,2   -0,1   -0,1    -0,1
Bespaarde rente reserve                                                       3,0    1,5     1,2    1,3    1,4    1,5
nadeel bespaarde rente agv verlaging rekenrente           ZN '18             -1,5


Incidentele mutaties
Planexploitaties VGP februari '19                         VGP'19              8,2    -0,6    2,5    0,4    0,4    1,3
Bijdrage Koers West                                                          -1,2    -1,2   -1,2   -1,2   -1,2    -1,2
Levensduur verlengd onderhoud activeren                   ZN '16              4,5    4,1     3,7    3,3    2,9    2,5
Financieel tekort werk, inkomen armoede                   ZN'17              -3,3    -1,4
Financieel resultaat vluchtelingen uit reserve            ZN'17              -0,8    -0,1
Amendement.: Noodhulp voor naoorlogse kunst               SB '18              0,0
Amend: Steun en snelheid voor gemeenschappelijk wonen     SB '18             -0,1
Beroep Z&W vanwege uitputting reserve WMO                 jan '18            -4,3
Afrekening resultaat Z&W 2017                             SW '18              0,5


Overhevelingen
Budgetoverheveling BWS                                    SW'17              -0,3


Claims en verwachtingen
Warmtenet 2.0                                                                        -1,0
transitiefonds energie                                    SB'19                      -1,0   -1,0
vestigingsklimaat health & high tech                      SB'19                      -2,0
Transformatie sociaal domein                              SB'19                      -2,0
beschikbaar sociale huur en middeldure huur               SB'19                      -1,5
Knoop 38                                                  ZN '18                     -4,4
Stand ultimo                                                                 81,4   56,4    61,1   67,5   75,7   84,5


de wijzigingen ten opzichte van de doorkijk saldireserve in de stadsbegroting 2019-2022 betreffen:

Rekeningresultaat
Het rekeningresultaat is uitgekomen op € 0,9 miljoen nadelig. Voorgesteld wordt dit bedrag aan de saldireserve te
onttrekken.(zie beslispunt 2 van het voorstel om te besluiten)
Volgens afspraak wordt een voordelig resultaat (verschil tussen rekening en begroting) op het onderdeel
beschermd wonen en vrouwenopvang binnen het programma Zorg en Welzijn van € 3,7 miljoen in de reserve
WMO beschermd wonen gestort. Dit bedrag wordt dan onttrokken uit de saldireserve.(zie beslispunt 3 van het
voorstel om te besluiten)
In de decembercirculaire van het rijk zijn extra middelen toegekend voor bepaalde doelen. Deze gelden zijn wel in
2018 ontvangen en maken onderdeel uit van het rekeningresultaat 2018, maar konden in dat jaar niet tot uitgaven

146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>                                                                                         Stadsrekening 2018

leiden. Deze middelen worden gereserveerd en via afzonderlijke besluitvorming in 2019 worden de middelen
beschikbaar gesteld voor de beleidsdoelen. Het gaat hier om een bedrag van € 4,5 miljoen. (zie beslispunt 4 in het
voorstel om te besluiten)
In de nota Slotwijziging 2018 werd nog gerekend met een nadeel ten laste van de saldireserve van € 11,3 miljoen.

Resultaat VGP 2019
In de stadsbegroting 2019 werd gerekend met een voordeel uit planexploitatie over het jaar 2018 van € 2,6
miljoen. Uiteindelijk is het resultaat uitgekomen op € 8,2 voordelig. Naar aanleiding van de doorrekening VGP 2019
is ook de reeks verwachtingen komende jaren aangepast.De mutaties zijn overeenkomstig het raadsbesluit over
het VGP van 27 februari 2019.

Nota Slotwijziging
In de nota Slotwijziging 2018 is de afrekening zorg en welzijn 2017 ten laste van de saldireserve gebracht. Dat is nu
in deze doorkijk verwerkt.

Doorschuiven claims naar volgend jaar.
Er zijn een aantal claims gelegd op de saldireserve in 2018 welke niet in 2018 zijn geëffectueerd. Deze zijn
doorgeschoven naar het jaar 2019.Het betreft het warmtenet 2.0 en budget beschikbaar voor sociale en
middeldure huur. De claim toegankelijkheid gebouwen (€ 0,4 miljoen)is vervallen.




                                                                                                                 147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018



Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen maakt het mogelijk dat we incidentele financiële tegenvallers kunnen opvangen zonder
direct ingrepen in de begroting te hoeven doen. Bij structurele financiële tegenvallers moet het
weerstandsvermogen het mogelijk maken om de eerste klap op te vangen zodat we de tijd krijgen om een
zorgvuldige afweging te maken hoe we de financiële gevolgen een plek kunnen geven. Het weerstandsvermogen
moet ons beschermen tegen het doen van ongewenste ingrepen op ons beleid.
Het gewenste niveau van het weerstandsvermogen is een vrije weerstandscapaciteit die gelijk is aan het
risicoprofiel. Dus de gewenste verhouding tussen beschikbare vrije weerstandscapaciteit en risicoprofiel = 1. Bij
deze verhouding betrekken we het element tijd.
Voor de weerstandscapaciteit hanteren we een absolute ondergrens van € 25 miljoen. Dit komt ongeveer overeen
met € 150 per inwoner. Wanneer ons weerstandscapaciteit onder dit niveau komt krijgt herstel hiervan absolute
prioriteit.
Wanneer de vrije weerstandscapaciteit boven het risicoprofiel uitkomt, zowel op korte als op lange termijn, kan de
Raad beslissen om deze middelen in te zetten.

In het coalitieakkoord is voor een aantal zaken, zoals transformatie zorg en welzijn, transitie energie,
vestigingsklimaat Health & hightech, knoop 38 en sociale en middeldure huur een bedrag uit de saldireserve
ingezet. Daarnaast is het groeipad van de saldireserve verlaagd om middelen beschikbaar te hebben voor met
name uitdagingen in het sociaal domein. Bij de verlaging van het groeipad is wel gezorgd dat er een comfortabele
buffer blijft tussen de risico's en de saldireserve.

In de onderstaande grafiek wordt de ontwikkeling van de saldireserve, zijnde de vrij beschikbare
weerstandscapaciteit, weergegeven.




148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>              Stadsrekening 2018

KENGETALLEN




                                   149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

In de kadernota zijn de in de Stadsrekening en Stadsbegroting op te nemen kengetallen benoemd.
Om goed inzicht te bieden clusteren we de financiële kengetallen naar zes (financiële) gebieden. Deze financiële
gebieden kennen een nauwe samenhang met de voorgeschreven paragrafen en de algemene financiële toelichting
op de begroting c.q. rekening.
De financiële gebieden en kengetallen zijn hieronder opgenomen. Bij de (financiële) gebieden is aangeven in welk
onderdeel van begroting en jaarverslag dieper wordt ingegaan op het onderwerp. Bij de waardering van de
kengetallen hebben wij ons over het algemeen gebaseerd op de beoordelingsmatrix van de provincie en bij het
weerstandsvermogen hebben we de Nijmeegse 1-op-1 norm aangehouden. De kwalificering wordt eventueel
gevisualiseerd met de kleuren groen (voor goed), oranje (voor neutraal) en rood (voor risicovol).
In de oorspronkelijke gedachte van de vernieuwing van de BBV worden de kengetallen door de Raad en het
College intern genormeerd.



Structurele exploitatieruimte
                                                           rekening       begroting     rekening
                                                               2017           2018          2018     2022
Meerjarig sluitend                                                                             ja
Structurele exploitatieruimte                                -2,5%           -0,3%         -0,3%      0,6%
Structurele exploitatieruimte laatste jaar MJB                                                        0,6%




Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen
lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.
Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid
gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Op het moment dat tegenover structurele lasten incidentele
baten staan, ontstaat er op enig moment een probleem in de begroting. Dit kengetal laat zien of dit het geval is.
Wanneer de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten dan is het kengetal groter dan 0, wanneer het
kengetal kleiner is dan 0 dan kan dit duiden op een potentieel probleem.
Voor de jaarrekening is volgens de BBV de realisatie 2018 in vergelijking met begroting 2018 en rekening vorig jaar
voorgeschreven als kengetal. Aangezien een doorkijk naar de komende jaren in dit kader meer inzicht geeft, heeft
de provincie een extra kengetal opgenomen waarin het kengetal wordt berekend vanuit de laatste jaarschijf van
de meerjarenbegroting: structurele exploitatieruimte laatste jaar in begroting.
Hoewel het een begrotingskengetal is, is om deze reden tevens het laatste begrotingsjaar uit de
meerjarenbegroting 2019-2022 opgenomen.



Weerstandsvermogen
                                                                      rekening        begroting     rekening
                                                                          2017            2018          2018
Weerstandsvermogen versus risicoprofiel                                    2,4              2,1          4,4


Er zijn geen wettelijk voorgeschreven kengetallen voor risico’s en weerstandsvermogen. Achterliggende reden
hiervoor is dat gemeenten verschillend met deze begrippen omgaan.
Binnen de gemeente Nijmegen hebben juist het weerstandsvermogen en de risico’s een prominente plek in de
financiële sturing. Dit is ook de reden dat het kengetal ‘weerstandsvermogen versus risicoprofiel’ is opgenomen;
onder het weerstandsvermogen verstaan wij alleen de saldireserve. De vastgestelde norm is een 1-op 1
verhouding. Wanneer de verhouding groter dan 1 wordt, is het kengetal goed.




150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>                                                                                           Stadsrekening 2018

Grondexploitaties
                                                                     rekening        begroting         rekening
                                                                         2017            2018              2018
Kengetal grondexploitatie BBV                                            0,47             0,42             0,46


Voor de grondexploitatie is één kengetal voorgeschreven: Kengetal grondexploitaties BBV. Dit kengetal laat zien
hoe groot de grondpositie (= boekwaarde van alle gronden) is ten opzichte van de baten in de
programmabegroting. Hiermee ontstaat vooral een vergelijkingsgetal met andere gemeenten Een hoge
boekwaarde betekent dat er nog veel gronden bouwrijp gemaakt en verkocht moeten worden. De afgelopen crisis
heeft ons geleerd dat daar grote risico’s aan verbonden zijn. Wanneer de boekwaarde van de grondexploitaties
hoger dan 35% van onze omzet wordt, achten wij dit overeenkomstig de normering van de provincie , risicovol.
Een hoge grondpositie is wel het kenmerk van een zich uitbreidende stad en ja onze grondpositie is dan ook hoog;
er is nog veel te ontwikkelen en te verkopen. Helaas kunnen we op korte termijn dit kengetal moeilijk verlagen.
Wel zien we dat door verwachte verkopen de grondpositie de komende jaren afneemt.



Schulden
                                                                     rekening        begroting         rekening
                                                                         2017            2018              2018
Netto schuldquote                                                          97               95               94
Netto schuldquote exclusief uitgeleend geld                                86               86               63
Solvabiliteit                                                              9%              9%               10%


Voor de schuldpositie zijn drie kengetallen voorgeschreven. Twee relateren de schulden aan de omvang van de
begroting: de netto schuldquote. De derde geeft een verhoudingsgetal tussen het eigen en vreemd vermogen: de
solvabiliteit.
De achtergrond van de netto schuldquote is dat de schuld de exploitatie belast met rente, hoe hoger de schuld,
hoe meer rentelasten. Wanneer de rente gaat stijgen drukken de rentelasten zwaarder op de exploitatie. Als
signaalwaarde voor de netto schuldquote wordt voor overheden in het algemeen 130% aangehouden. Komt de
schuld daarboven dan is de kans reëel dat bij rentestijging de betreffende overheid in een schuldenspiraal terecht
komt: er moet geleend worden om de rentelasten te kunnen betalen.
Voor een goede interpretatie van deze kengetallen is het nodig om te weten waarvoor geleend is. Het
voorgeschreven kengetal netto schuldquote gecorrigeerd met verstrekte leningen doet dit door rekening te
houden met leningen die verstrekt zijn aan derden.
Het derde kengetal voor de schuldpositie is de solvabiliteit. Dit getal geeft de verhouding tussen het eigen en
vreemd vermogen aan.



Lokale lasten
                                                                                rekening   begroting   rekening
                                                                                    2017       2018        2018
Lokale lasten (inwoners)                                                             101        104         100
OZB tarief bedrijven                                                                 186        194         222
huurders                                                                              16          16          9


Voor de lokale lasten is er één kengetal voorgeschreven: ‘Lokale lasten inwoner eigenaar gebruiker’. Het betreft
hier de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing die een eigenaar/gebruiker van een woning in Nijmegen gemiddeld
betaalt ten opzichte van het landelijk gemiddelde van het voorgaand jaar.
De financiële achtergrond van dit kengetal is dat wanneer er laag wordt gescoord ten opzichte van het gemiddelde
er ruimte is om de lokale lasten te verhogen: er is ruimte in de lokale lasten om eventuele financieel 'onheil' op te
vangen.
Om een volledig beeld van de lokale lastendruk te schetsen zijn er twee andere kengetallen opgenomen:

                                                                                                                  151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

de ‘lokale lasten inwoner huurder’ en een kengetal Bedrijven (OZB-tarief).
Het kengetal ‘lokale lasten inwoner huurder’ geeft aan hoeveel een inwoner/huurder in Nijmegen betaalt ten
opzichte van het gemiddelde van vorig jaar in Nederland. Het kengetal bedrijven (OZB-tarief) geeft de hoogte van
het gecombineerde OZB tarief aan, dit is de optelling van het eigenaren en gebruikersdeel, ten opzichte van het
gemiddelde in Nederland van vorig jaar.



Onderhoudsbudgetten
                                                                   rekening        begroting      rekening
                                                                       2017            2018           2018
toereikendheid onderhoudsbudgetten                                        v                v             v


Het niet op orde zijn van het onderhoud kan leiden tot achterstallig onderhoud. Achterstallig onderhoud is een
situatie waarbij er extra schade is ontstaan vanwege onvoldoende onderhoud en er in enig jaar een fors beroep
moet worden gedaan op financiële middelen om de schade te herstellen. Het kengetal toereikende
onderhoudsbudgetten geeft aan in hoeverre de begrote middelen voor onderhoud toereikend zijn voor het
regulier onderhoud en daarmee achterstallig onderhoud kan worden voorkomen. Het kengetal is voldoende
wanneer in de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen geen sprake is van achterstallige onderhoud.




152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


Financiering
Hoeveel lenen we waarvoor?

Doel
De gemeente Nijmegen bezit gebouwen, investeert in ruimtelijke ontwikkelingsplannen en verstrekt bij
uitzondering leningen. Hiervoor is geld nodig. Omdat onze eigen middelen beperkt zijn, moeten we hiervoor geld
lenen. Hierna geven we allereerst inzicht in de financieringspositie van de gemeente Nijmegen. Met deze positie
als vertrekpunt beschrijven we vervolgens de financieringsactiviteiten in 2018. Afsluitend gaan we in op de rente
en de risico’s die we lopen.


Hoeveel lenen we waarvoor?
Onze behoefte aan geld ontstaat voornamelijk door investeringen. Enerzijds in materiële vaste activa zoals
gebouwen, infrastructuur en riolering. Anderzijds in ruimtelijke ontwikkelingsplannen (hierna grondexploitaties),
zoals het Waalfront. Daarnaast verstrekken we bij uitzondering leningen aan derden.
Het financieren van activa, het doen van investeringen en het verstrekken van leningen veroorzaakt een
geldbehoefte. Hierin voorzien we door leningen aan te trekken, naast eigen reserves en voorzieningen.
Onderstaand overzicht is afgeleid uit de balans van de gemeente Nijmegen. Hierin wordt zichtbaar waarvoor we
geld lenen (linker kolommen) en hoeveel geld we lenen (rechter kolommen).


Bedragen
x € 1 miljoen                Financieringsbehoefte                                     Financieringsmiddelen
                                1 jan '18     31 dec '18                                 1 jan '18    31 dec '18

Investeringen in:
Materiële vaste activa              402             398    Eigen vermogen                    87             100



Grondexploitaties                   362             363    Voorzieningen                     21              17


Verstrekte leningen                                        Aangetrokken leningen
Langlopend                           65              73    Langlopend                       687             701
Kortlopend                             0              0    Kortlopend                       105              90




Uit dit deel van de balans blijkt dat de aangetrokken leningen de volgende drie bestemmingen hebben:
   Investeringen in materiële vaste activa
   Grondexploitaties in eigen beheer
   Leningen aan derden

Nieuwe investeringen in materiële vaste activa kosten geld, maar ze vertegenwoordigen ook een waarde.
Bij grondexploitaties gaan de kosten voor de baten uit. Deze kosten moeten wij voorfinancieren, zolang ze nog niet
zijn terugverdiend door verkopen.

Een beperkt deel van de langlopende leningen (€ 701 miljoen) wordt aangetrokken om langlopende leningen te
kunnen verstrekken aan derden (€ 57 miljoen). Het restant is nodig om investeringen te kunnen plegen in
materiële vaste activa (ca. 50%) en grondexploitaties (ca. 50%). Naast de langlopende leningen zetten we hiervoor
onze eigen reserves en voorzieningen in en trekken we ook kortlopende leningen aan met een looptijd van enkele
weken. Meer dan 80% van het benodigde geld lenen we van derden.




                                                                                                                   153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Financieringsbehoefte
Wanneer we kijken naar de aangetrokken leningen, dan valt op dat eind 2018 onze schuld € 791 miljoen bedraagt
(€ 701 + € 90 miljoen). Per jaareinde 2017 bedroeg dit € 792 miljoen, waarvan € 105 kortlopend). Het is
aannemelijk dat naarmate de grondverkopen de komende jaren gaan toenemen, onze financierings-behoefte gaat
dalen. Dit kan over een periode van 5 jaar een bedrag van € 100 miljoen uitmaken op onze financieringsbehoefte.
In 2018 is onze financieringsbehoefte nog niet gedaald, maar heeft een verschuiving van vlottende naar vaste
schuld van € 15 mln plaatsgevonden bij de grondexploitaties, als anticipatie op een mogelijke rentestijging op
langere termijn.


Wat is er gebeurd in 2018?

Verstrekte leningen
                                                                           Verstrekking -/-
Bedragen x € 1 miljoen (afgerond)            1 jan '18      31 dec '18     aflossing '18
Langlopende leningen
DAR N.V.                                      4              3,5           -0,5
Woningcorporaties                            27              25            -2
NUON                                         26              21,5          -4,5
Overige instellingen met een publieke taak   8               7             -1
                                             65             57             -8
Kortlopende leningen
Waalfront B.V.                               2              2              -0
                                             2              2              -0


Eind 2018 resteren de woningcorporaties en de NUON als de twee grootste posten. Beide zijn oude langlopende
leningen die aflopen door tussentijdse aflossingen.

Woningcorporaties
Sinds de oprichting van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) in 1983 verstrekken gemeenten steeds
minder leningen aan woningcorporaties. In plaats daarvan lenen woningcorporaties bij banken waarbij het
waarborgfonds garant staat richting de bank. De gemeente Nijmegen heeft in 2002 de laatste lening verstrekt en
In 2045 loopt de laatste lening af.

NUON
De lening aan de NUON komt voort uit de verkoop van aandelen in 1998. Een deel van het geld dat aan ons
verschuldigd was, is toen omgezet in een lening. Hier wordt jaarlijks op afgelost.

Overige instellingen met een publieke taak
In 2018 zijn geen nieuwe leningen verstrekt aan overige instellingen met een publieke taak. Door aflossingen op
bestaande leningen staat nu nog € 7 miljoen open.

Waalfront
De lening aan de vennootschap Waalfront B.V. is in 2015 omgezet naar een rekening-courant verhouding.
De gemeente maakt de gronden bouwrijp en draagt deze vervolgens over aan deze publiek-private samenwerking,
waarin Nijmegen voor 50% deelneemt. Waalfront B.V. lost tussentijds af met de inkomsten uit verkopen. De
rekening-courant positie bedraagt per jaareinde € 2 miljoen.




154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018

Opgenomen leningen

Langlopende leningen
De schuldpositie van de gemeente Nijmegen bestaat uit langlopende (89%) en kortlopende leningen (11%). De
totale schuldpositie bedraagt eind 2018 € 791 miljoen (eind 2017 € 792 miljoen).

Grondexploitaties
Van de langlopende leningen die we aantrekken stellen we een groot deel beschikbaar aan ons
Ontwikkelingsbedrijf. Eind 2018 ging dit om € 349 miljoen (eind 2017 € 338 miljoen



Kortlopende leningen
Tijdelijke tekorten worden opgevangen met kasgeldleningen met een looptijd van enkele weken. Via
geldmakelaars sluiten we deze leningen af bij verzekeraars, pensioenfondsen en provincies. Hierbij houden we
rekening met de wettelijke kasgeldlimiet, die de omvang van deze leningen maximeert (kasgeldlimiet 2018:
€ 67,7 miljoen). Dit is gedaan om de gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. In 2018 is de limiet geen
enkel kwartaal overschreden. Zie de bijlage ‘Leningen limiet kasgeld.’

Renteschema 2018
Met ingang van de begroting 2018 is de navolgende tabel door de BBV voorgeschreven (Notitie rente 2017).
De voorgeschreven tabel laat voor 2018 zien waaruit het begrote renteresultaat bestaat op het taakveld Treasury.
Dit voordelige treasury-resultaat van afgerond € 1,6 mln. wordt berekend uit het verschil tussen de saldi van de
werkelijk aan de taakvelden toegerekende rente (renteomslag) en de toe te rekenen rente aan taakvelden.

Renteschema rentetoerekening rekening 2018                                          bedragen in € 1.000

             De externe rentelasten over de korte en lange
a.          financiering                                                                          12.935
b.           De externe rentebaten                                                          -/-    3.821
             Totaal door te rekenen externe rente                                                  9.114

c.           Rente doorberekend aan de grondexploitatie                  -/-          6.924
             Rente projectfinanciering doorberekend aan de
            taakvelden                                                   -/-          0

             Aan taakvelden toe te rekenen externe rente                                     +     2.190

d1.          Rente over het eigen vermogen                                                         1.545
d2.          Rente over voorzieningen                                                                  0

             Saldo door te rekenen overig                                                    +     1.545

             De aan taakvelden toe te rekenen rente                                                3.735

             Werkelijk aan taakvelden toegerekende
e           rente (renteomslag)                                                            -/-     5.309

f            Renteresultaat op taakveld treasury                                   Voordeel        1.574




                                                                                                                155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Rente & Risico's
Ook in 2018 is de rente nog historisch laag gebleven. Dit komt grotendeels door het beleid van de Europese
Centrale Bank (ECB). Enerzijds brengt zij door het opkopen van staatsobligaties meer geld in omloop. Het grotere
aanbod drukt de waarde van geld en daarmee de kosten van het lenen van geld. Anderzijds laat de ECB banken
rente betalen als deze geld stallen bij de ECB. Eerder heeft de ECB aangekondigd het opkoopprogramma in
september 2018 te beëindigen. De ECB koopt echter nog steeds op om het bestaande programma te
herfinancieren. De verwachte rentestijging blijft vooralsnog uit. Analisten verwachten dat de ECB de eigen
rentetarieven pas in najaar 2019 zal verhogen. Belangrijk hierbij is de inflatieontwikkeling.

Voor leningen met korte looptijden was ook in 2018 sprake van een negatieve rente. Dus niet degene die geld
leent betaalt rente, maar degene die het geld verstrekt. Bij kasgeldleningen met een looptijd van enkele weken
kregen wij er daarom steeds geld bij. Hier hebben we maximaal van geprofiteerd binnen de wettelijke
kasgeldlimiet. Wettelijk is de totale aflossing in een jaar gemaximeerd op 20% van het begrotingstotaal. De
gemeente blijft onder deze renterisiconorm, zoals blijkt uit de bijlage ‘Leningen norm renterisico’

De gemeente maakt gebruik van leningen die pas aan het einde van de looptijd moeten worden afgelost. Als een
lening afloopt moeten we deze meestal – deels- vervangen. Het risico bestaat dat de rente op dat moment hoog is.
Om dit risico te beperken spreiden we meerjarig de momenten waarop leningen aflopen.
Bij elke looptijdkeuze kijken we ook naar de renteontwikkeling. In voorgaande jaren varieerden we aangegane
leningen doorgaans met looptijden van 1 tot 10 jaar. Gezien de lage rentestand is het aantrekkelijk om leningen
aan te gaan met een langere looptijd. Hiermee bereiken we een nog duurzamere financiering.

Het risico dat partijen waaraan we geld hebben verstrekt hun rente en aflossing niet meer kunnen betalen wordt
zoveel mogelijk beperkt. Bij de aanvraag beoordelen we of een instelling een gezonde financiële positie heeft en
de rente en aflossing kan blijven betalen. Daarnaast vragen we bij een onderpand om een hypotheekrecht en
betrekken we waar mogelijk een waarborgfonds. Door een borgstelling van een waarborgfonds wordt het verlies
bij het afboeken van een lening gedeeld.

De oude leningen aan woningcorporaties (eind 2018: € 25 miljoen) zijn volledig geborgd door het Waarborgfonds
Sociale Woningbouw (WSW). Sinds 1983 loopt dit niet meer direct via de gemeente. In plaats daarvan staat het
waarborgfonds garant voor leningen van banken aan woningcorporaties. Gemeenten en het Rijk nemen samen wel
een achtervangpositie in richting het WSW. Hier is echter nog nooit een beroep op gedaan. Leningen aan
sportclubs worden voor 50% geborgd door de Stichting Waarborgfonds Sport.

Bankzaken met gemeenten vinden overwegend plaats met de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), de
Nederlandse WaterschapsBank (NWB) en uiteraard het Rijk. Het Rijk in verband met het verplichte
schatkistbankieren. Naast het sluiten van rechtstreekse leningen bij genoemde instellingen, maken wij ook gebruik
van schuldpapier dat via de BNG loopt. In dat geval treedt de BNG op als tussenpersoon van een lening.




156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018

Rentelasten en Toerekening

Overzicht van toegerekende en betaalde rente in 2018


betaalde rente                                                              13.174.021
waarvan aan grondexploitaties                                         -/-    6.923.717
waarvan aan overig intern                                             -/-      323.750
betaalde rente (exclusief intern)                                                           5.926.554


bank- en overige kosten                                                              +        126.588



ontvangen rente                                                                     -/-     3.780.634
van langlopende leningen             3.422.141
van kortlopende leningen               239.191
overige rentebaten                     119.302


toegerekende rente aan programma's                                                  -/-     5.308.620


Financieringsresultaat                                                                     -3.036.112


toegerekend rente aan reserves                                                       +      1.545.000


Resultaat op het product financiering (treasuryresultaat)                                  -1.491.112


Bovenstaande tabel geeft een overzicht van de werkelijke rentelasten en de toerekening van rente aan de
programma's en grondexploitaties. Per saldo is een voordeel gerealiseerd op de financiering van €1,5 miljoen.
Voor de investeringen geldt dat de gemiddelde toegerekende rente uitkwam op 1,33% bij een rekenrente van
1.25%. Voor planexploitaties is de werkelijk toegerekende rente 1,82%. hier houden we in het kader van
projectfinanciering in de begroting rekening met een rekenrente van 2%.


Emu Saldo
Uit de balans kan het EMU-saldo worden afgeleid. Dit is het verschil tussen inkomsten en uitgaven op kasbasis,
terwijl wij het baten- en lastenstelsel hanteren. Het toerekenen van geldstromen aan boekjaren verschilt hierbij. Zo
nemen wij de kosten van investeringen niet in één keer, maar smeren wij deze uit over de totale gebruiksduur.
Ook gebruiken wij reserves waarin we ‘geld’ tijdelijk ‘parkeren’ en later alsnog benutten.
Omdat het overschrijden van het EMU-saldo als totale overheid, meer uitgeven dan dat er binnenkomt,
consequenties heeft vindt men het belangrijk dat ook decentrale overheden sturen op het EMU-saldo. De landen
van de Europese Unie hebben afgesproken dat de totale overheid jaarlijks een tekort mag hebben van maximaal
3% van het bruto nationaal product. Dit Emu-saldo is het saldo van de gehele overheid in een land. Gemeenten
tellen dus ook mee.
In onderstaande tabel is het EMU-saldo bepaald op basis van de ontwikkeling van de financiële balansposten,
zijnde de financiële activa en passiva (vast of vlottend). Immers, hier zitten de geldmutaties.




                                                                                                                157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

                                                          rek    begroting
bedragen * € 1 miljoen
                                                     ult ' 18      ult ' 19     ult ' 20      ult ' 21
1. Financiële vaste activa                                -9            -9          -10            -9
2. Financiële vlottende activa                             9             0            0             0
3. Financiële passiva                                     -1           -33          -58           -59
Emu saldo                                                  1           -41          -68           -68
Totale lasten programma's                               751            751         753           733
Emu saldo als % van de lasten                            0%            -6%         -9%           -9%



Het EMU-saldo van de gemeente Nijmegen is de komende jaren overwegend negatief. Dit betekent dat er meer
geld binnenkomt dan er uitgegeven wordt. Reden hiervan is dat we verwachten dat de grondexploitaties nu een
positieve kasstroom gaan opleveren. Deze positieve kasstroom zorgt ervoor dat we minder extern hoeven te
lenen: de schuldpositie daalt. Vanwege naar vervroegde herfinanciering op een aantal posities is de netto schuld
ultimo 2018 niet afgenomen ten opzichte van een jaar eerder. Meerjarig heeft dit geen effect op het EMU-saldo en
zal dat structureel negatief zijn.

Per saldo betekent dit dat we er van uitgaan dat de gemeente Nijmegen bijdraagt aan een verlaging van het
Nederlands EMU-saldo.




158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>               Stadsrekening 2018




JAARREKENING




                                    159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018




160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                Stadsrekening 2018



Overzicht van baten en lasten
                                                                                                   bedragen x € 1 mln                V = Voordeel / N = Nadeel
                                  Begroting 2018                      Begroting 2018 na                 Rekening 2018                         Verschil
                                                                          wijziging
                              Lasten    Baten        Saldo         Lasten Baten     Saldo              Lasten Baten       Saldo          Lasten Baten       Saldo
Saldo van lasten en baten
Bestuur en Middelen              62,3 -470,7 -408,4 V                   66,9 -470,4 -403,5 V             68,4 -479,2 -410,8 V               1,5    -8,8      -7,3 V
Cultuur, cultuurhistorie en      26,1   -2,4   23,7                     25,0   -1,2   23,8               25,0   -1,3 23,7                   0,1    -0,2      -0,1
                                                    N                                      N                                N                                     V
citymarketing
Dienstverlening &                 5,9         -4,0       1,9             6,2      -4,1       2,1          6,2      -4,0        2,2         -0,1     0,1       0,0
                                                               N                                   N                                 N                              -
burgerzaken
Duurzaamheid                     11,0         -2,1      8,9 N           10,7      -2,1       8,6 N       10,7      -2,4        8,3 N        0,0    -0,3      -0,3 V

Economie en Werk                 45,3         -2,4     42,9 N           45,7      -2,4      43,3 N       46,5      -3,3       43,2 N        0,9    -0,8       0,1 N

Grondbeleid                     118,7 -114,9            3,8 N          111,1 -114,9         -3,8 V       64,6     -68,5       -3,9 V      -46,4    46,3      -0,1 V
Inkomen &                       144,0 -106,9           37,1            143,9 -104,3         39,6        143,1 -101,9          41,2         -0,8     2,3       1,5
                                                            N                                    N                                 N                              N
Armoedebestrijding
Mobiliteit                       17,2        -17,9     -0,7 V           20,3     -20,4      -0,1 V       18,2     -19,2       -1,0 V       -2,1     1,1      -1,0 V

Onderwijs                        33,6         -7,3     26,3 N           32,5      -7,4      25,1 N       32,3      -7,5       24,8 N       -0,2    -0,1      -0,3 V

Openbare ruimte                  61,0        -26,8     34,2 N           62,1     -27,1      35,0 N       64,9     -32,1       32,8 N        2,8    -5,1      -2,3 V

Sport en Accommodaties           42,6        -17,9     24,7 N           42,6     -22,5      20,1 N       42,4     -23,0       19,4 N       -0,3    -0,6      -0,9 V

Stedelijke ontwikkeling           6,3         -5,9      0,4 N            7,5      -5,4       2,1 N        7,9      -5,1        2,8 N        0,4     0,3       0,7 N

Veiligheid                       16,0         -0,2     15,8 N           16,5      -0,4      16,1 N       16,7      -0,5       16,2 N        0,1    -0,1       0,0 -

Wijkontwikkeling                  3,4         0,0       3,4 N            3,4      0,0        3,4 N        3,5      -0,2        3,3 N        0,2    -0,2       0,0 -

Wonen                             1,4         -0,2       1,2 N           1,6      -0,3       1,3 N        1,6      -0,3   1,3 N             0,0     0,1       0,1 N

Zorg en Welzijn                 187,5         -6,0     181,5 N         200,8     -10,9     189,9 N      198,7     -12,2 186,5 N            -2,1    -1,3  -3,4 V
Saldo van lasten en baten       782,1 -785,6            -3,5 V         796,7 -793,8          2,9 N      750,8 -760,9          -10,1 V     -45,9    32,9 -13,0 V


Saldo van reserves
Bestuur en Middelen                15,2         -1,4      13,8 N          18,1      -5,9      12,2 N       18,1      -6,5       11,6 N       0,0   -0,6 -0,6 V
Cultuur, cultuurhistorie en            0,0       0,0       0,0             0,0       0,0       0,0          0,0       0,0        0,0           0    0,0 0,0
                                                                -                                   -                                 -                      -
citymarketing
Duurzaamheid                           0,0      -0,2         -0,2 V        0,0       0,0       0,0 -        0,0           0       0,0 -        0    0,0      0,0 -

Economie en Werk                       0,0      -3,4         -3,4 V        0,0      -3,8      -3,8 V        0,0      -3,8        -3,8 V        0        0      0 -

Grondbeleid                            1,4      -1,2          0,2 N       10,6      -3,6       7,0 N       10,6      -3,6         7,0 N      0,0    0,0      0,0 -

Inkomen & Armoedebestrijding           0,1      -1,8         -1,7 V        0,1      -2,5      -2,4 V        0,1      -2,5        -2,4 V        0        0      0 -

Mobiliteit                             0,6      -0,9         -0,3 V        0,6      -1,1      -0,5 V        0,6      -0,7        -0,1 V        0    0,3      0,3 N

Onderwijs                              0,0       0,0         0,0   -       0,0      -0,3      -0,3 V        0,0      -0,2        -0,2 V        0    0,0      0,0 -

Openbare ruimte                        0,0       0,0         0,0   -       1,4       0,0       1,4 N        3,6       0,1         3,7 N      2,2    0,1      2,3 N

Sport en Accommodaties                 4,5      -4,3          0,2 N        4,5      -4,6      -0,1 V        4,5      -4,1         0,4 N      0,0    0,5      0,5 N

Wonen                                  0,0      -0,6         -0,6 V        0,0      -0,6      -0,6 V        0,0      -0,5        -0,5 V        0    0,0      0,0 -

Zorg en Welzijn                        0,0      -4,4         -4,4 V        1,7      -6,2      -4,5 V        3,1      -7,6        -4,5 V      1,4   -1,4      0,0 -
Toevoegingen en ontrekkingen
                                   21,9        -18,4         3,5 N        37,0     -28,6       8,4 N       40,6     -29,6       11,0 N       3,6   -1,0      2,6 N
aan reserves

Resultaat                         804,0 -804,0                 0,0 -     833,7 -822,4 11,3 N               791,4 -790,5           0,9 N     -42,3 31,9 -10,4 V




                                                                                                                                                               161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Analyse verschillen
In het overzicht van baten en lasten is per programma aangeven wat de lasten en baten zijn vóór mutaties
reserves en vervolgens zijn de reservemutaties per programma opgenomen. In het overzicht zijn de lasten en
baten afgezet tegen de primitieve begroting en de begroting na wijzigingen.
In het hoofdstuk financieel beeld is een afwijkingenanalyse op programmaniveau gegeven.



Waar komt het geld vandaan?




Algemene uitkering/gemeentefonds € 377 miljoen
Via het gemeentefonds geeft het Rijk middelen aan de gemeente om taken uit te voeren. Hoe dit geld besteedt
wordt is aan de gemeenteraad. Natuurlijk zijn er wel taken die een gemeente wettelijk verplicht moet
uitvoeren maar de gemeenteraad kan daarvan het niveau bepalen.


Specifieke uitkeringen € 113 miljoen
Onder specifieke uitkeringen verstaan we de middelen die we krijgen voor een specifiek doel. De afgelopen
jaren zijn een aantal specifieke uitkeringen ondergebracht in het gemeentefonds. De grootste specifieke
uitkering die we op dit moment ontvangen is voor het verstrekken van uitkeringen.


Belastingen € 82 miljoen
Belastingen zijn vrij besteedbaar; anders dan bijvoorbeeld heffingen en leges die specifiek voor een product
gevraagd worden. Het grootste deel van de belastinginkomsten komt uit de OZB woningen en OZB niet-
woningen, respectievelijk € 43,4 en € 36,7 miljoen. De andere belastingen zijn de hondenbelasting (€ 1,1
miljoen), de precariobelasting (€ 0,5 miljoen) en de toeristenbelasting (€ 0,8 miljoen). In de paragraaf lokale
heffingen wordt ingegaan op de belastingen en heffingen.




162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018


Heffingen en leges € 32 miljoen
De opbrengsten van heffingen en leges mogen niet meer dan kostendekkend zijn. De grootste heffing is de
rioolheffing, deze is circa € 16 miljoen. Nummer twee in omvang is de afvalstoffenheffing (inclusief groen en
rode zak), deze levert € 6 miljoen op. De resterende € 10 miljoen wordt gevraagd voor bijvoorbeeld het
verstrekken van bouwvergunningen, paspoorten en rijbewijzen.


Overige inkomsten € 65 miljoen
Twee grote posten binnen de overige inkomsten zijn de huren die wij ontvangen vanuit verhuur van ons
vastgoed en de parkeerinkomsten. Aan parkeerinkomsten hebben we € 17 miljoen ontvangen (inclusief
boetes). De inkomsten vanuit ons vastgoed waren € 18 miljoen..
Daarnaast hebben wij inkomsten vanwege uiteenlopende redenen bijvoorbeeld omdat wij diensten leveren
aan anderen, eigen bijdragen vragen voor voorzieningen of vanuit havens en liggelden.


Planexploitaties € 72 miljoen
Planexploitaties zijn grote meerjarige ontwikkelingsprojecten, waarvoor de gemeenteraad een aparte plan
(GREX) vaststelt voor de looptijd van het project. De boekhoudregels schrijven voor dat ook van de
planexploitaties de baten en lasten van het betreffende jaar worden opgenomen. Op de planexploitaties wordt
ingegaan in de paragraaf Grondbeleid.


Rente en dividend € 18 miljoen
Aan bijvoorbeeld investeringen wordt rente in rekening gebracht. Deze rente is een opbrengst voor onze
financieringsfunctie. Deze opbrengst kan niet los worden gezien van de rentelasten. Deze zijn in 2018 € 15
miljoen. In de paragraaf financiering worden de rentelasten en baten toegelicht.


Reserves € 26 miljoen
Onttrekkingen uit reserves zijn inkomsten voor de begroting. In deze rekening hebben we € 26 miljoen als
inkomsten opgenomen. Het gaat hier om de onttrekkingen waarover de Raad een besluit heeft genomen. Ten
opzichte van deze onttrekkingen staan voor € 28 miljoen stortingen in reserves.


Administratieve verrekeningen € 5 miljoen
In onze begroting worden op een aantal plaatsen bedragen verrekend tussen programma's en producten.
Het betreft hier voornamelijk verrekeningen voor beheer van de Openbare Ruimte en verschillende
beleidsproducten die hier een bijdrage aan leveren.




                                                                                                             163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018




Waar gaat het geld naartoe?




Uitkeringen € 109 miljoen
Aan lasten voor uitkeringen is € 109 miljoen uitgegeven. Het betreft hier de uitkeringen voor de verschillende
inkomensregelingen zoals BUIG, BOB en BBZ.


Subsidies € 87 miljoen
We hebben in 2018 € 87 miljoen aan subsidies verstrekt. Subsidies zijn betalingen aan anderen waarbij er geen
goederen of diensten aan de gemeente worden geleverd. In deze rekening is in de bijlage subsidiestaat een
overzicht opgenomen van de verstrekte subsidies.


Overdrachten € 228 miljoen
Het grootste deel van de overdrachten bestaan uit bijdragen aan verbonden partijen zoals de regionale
brandweer, MGR-Werkbedrijf (inclusief <BREED>), GGD en ODRN. Verder vallen hieronder de verstrekkingen
bijzondere bijstand en de individuele verstrekkingen vanuit de WMO. Een andere grote post zijn de
vergoedingen onderwijshuisvesting die wij verstrekken aan schoolbesturen.


Organisatie € 127 miljoen
De totale kosten van de gemeentelijke organisatie bedroegen € 127 miljoen in 2018. Hieronder vallen de
loonkosten van de ambtenaren en de bestuurders en de kosten om de eigen organisatie te laten functioneren.
In deze post zijn niet de kosten van de medewerkers opgenomen die werken aan investeringsprojecten en
planexploitaties.


Goederen en diensten € 88 miljoen
Onder goederen en diensten wordt alles geboekt wat anderen tegen onze betaling in opdracht uitvoeren of
leveren. Het gaat bijvoorbeeld om trajecten voor uitstroom en participatie, contract met de DAR, onderhoud
aan wegen en beheer en onderhoud van accommodaties.


164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018




Kapitaallasten € 26 miljoen
Kapitaallasten bestaan uit rente en de afschrijvingslasten van onze gereed gekomen investeringen. Het gaat
hier om de kapitaallasten van onze beleidsinvesteringen. De kapitaallasten vanuit de investeringen ten
behoeve van onze organisatie zijn onder de post "organisatie" opgenomen.


Rente € 15 miljoen
Aan rentelasten is € 15 miljoen betaald. In de paragraaf financiering is een uitgebreide toelichting opgenomen
op de rentebaten en rentelasten.


Planexploitaties € 75 miljoen
Van de planexploitaties nemen wij, conform de geldende boekhoudregels, de baten en lasten op in onze
Stadsrekening. In de paragraaf Grondbeleid wordt nader ingegaan op onze planexploitaties.


Administratieve verrekeningen € 7 miljoen
Binnen onze begroting verrekenen we op een aantal plaatsen bedragen tussen programma's en producten.
Het betreft hier voornamelijk verrekeningen tussen beheer van de Openbare Ruimte en verschillende
beleidsproducten die hier een bijdrage aan leveren.


Reserves € 30 miljoen
In 2018 is € 30 miljoen toegevoegd aan de reserves. Bij de baten hebben we al aangegeven dat er € 26 miljoen
in 2018 is onttrokken aan reserves. Een groot deel van deze reservemutaties hebben betrekking op de
saldireserve en dus het weerstandsvermogen. Hierop wordt ingegaan in de paragraaf weerstandsvermogen en
risicobeheersing.



Onvoorzien
Ontwikkeling begroting
Voor onvoorziene kosten was in de primitieve Stadsbegroting € 100.000 geraamd.

Inzet post onvoorzien 2018
Er heeft geen inzet plaatsgevonden van deze post in 2018.




                                                                                                             165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Incidentele baten en lasten
Bij de incidentele baten en lasten kijken we naar bedragen groter dan € 100.000. Budgetverschillen op
activiteiten betreffende structureel bestaand beleid blijven daarbij buiten beschouwing. De primaire insteek
voor het signaleren is de verschillenanalyse tussen begroting en werkelijkheid. Daarbij erkennen we dat er ook
baten en lasten kunnen zijn die niet tot een afwijking leiden tussen begroting en werkelijkheid, maar wel
incidenteel zijn; we doen dit, omdat die baten en lasten niet zullen leiden tot structurele voor- of nadelen in
toekomstige jaren.
Voor 2018 geeft dat het volgende beeld.

Bedragen x € 1.000,-                                         programma
Incidentele lasten
Bijdrage belastingopbrengst aan planexploitatie Waalfront    Bestuur & Middelen                          500
Hoger beroep ambulante begeleiding en residentiële jeugdzorg Zorg & Welzijn                            1.900
Hoger beroep ambulante trajecten Jeugdzorg                   Zorg & Welzijn                            2.900

Verhoging percentage oninbaar bijstandsdebiteuren            Inkomen en Armoedebestrijding             2.500

Totaal incidentele lasten                                                                              7.800

Incidentele baten
Hogere opbrengsten WOZ woningen (Waalfront)                  Bestuur & Middelen                        1.000
Hogere parkeerinkomsten bezoekersvergunning en losse
                                                             Mobiliteit                                  400
kaarten
Opbrengst verkopen maatschappelijk vastgoed                  Sport en Accommodaties                    5.297

Totaal incidentele baten                                                                               6.697



Incidentele reservemutaties
Bedragen x € 1.000,-                                  Programma               Reserve                     2018
Incidentele stortingen 2018
VGP - planexploitaties                                Grondbeleid             Saldireserve               8.200
Nota slotwijziging                                    Diverse programma's     Saldireserve                 484
Levensduur verlengd onderhoud activeren               Bestuur en Middelen     Saldireserve               4.546
Grondsanering                                         Duurzaamheid           Decentr. Uitk. Bodem           41
                                                      Inkomen &
Mutaties reserve BUIG                                                        Masterplan BUIG                35
                                                      Armoedebestrijding
Onderhoud accommodaties                               Sport en accommodaties POG                           600
Onderhoud Vastgoed                                    Diverse programma's     Onderhoud gebouwen         5.352
Toevoeging vanuit saldireserve in verband met
                                                      Zorg en Welzijn         WMO-jeugd                  4.269
uitputting reserve
                                                                              WMO beschermd
Mutatie reserve WMO beschermd wonen                   Zorg en Welzijn                                    1.174
                                                                              wonen
Totaal incidentele stortingen 2018                                                                      24.701
Bestemming resultaat 2017
                                                                              WMO beschermd
Storting rekeningresultaat 2017 (winstbestemming)     Bestuur en Middelen                                1.573
                                                                              wonen
Totaal bestemming resultaat 2017                                                                         1.573
Totaal incidentele stortingen inclusief
                                                                                                        26.274
resultaatbestemming 2017


Incidentele onttrekkingen 2018
Bijdrage Koers West                                   Grondbeleid             Saldireserve               1.200
                                                      Inkomen &
Beleid werk, inkomen armoede                                                  Saldireserve               3.325
                                                      Armoedebestrijding




166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Stadsrekening 2018


Beleid vluchtelingen                                  Diverse programma's     Saldireserve                          843
Steun en snelheid voor gemeenschappelijk wonen        Wonen                   Saldireserve                             50
Beroep Z&W uitputting reserve WMO                     Zorg en Welzijn         Saldireserve                        4.269
Budgetoverheveling BWS                                Wonen                   Saldireserve                          346
Noodhulp voor naoorlogse kunst                        Cultuur                 Saldireserve                             10
                                                                              Reserve
Mutatie ondernemersfonds                              Economie en werk                                              450
                                                                              ondernemersfonds
Mutatie reserve ISV                                   Cultuur                 ISV                                      23
Onderhoud Vastgoed                                    Sport en accommodaties Onderhoud gebouwen                   5.692
Onderhoud accommodaties                               Sport en accommodaties POG                                    433
Startersleningen                                      Wonen                   Startersleningen                      136
                                                                              WMO beschermd
Mutatie reserve WMO beschermd wonen                   Zorg en Welzijn                                             1.781
                                                                              wonen
Mutaties reserve BUIG                                 Economie en werk        Masterplan BUIG                       854
Mutatie reserve WMO-jeugd                             Zorg en Welzijn         WMO jeugd                           5.312
Totaal incidentele onttrekkingen 2018                                                                            24.724


Bestemming resultaat 2017
Onttrekking rekeningresultaat 2017 (winstbestemming) Bestuur en Middelen      Saldireserve                       13.059
totaal bestemming resultaat 2017                                                                                 13.059


Totaal incidentele onttrekkingen inclusief
                                                                                                                 37.783
resultaatbestemming 2017


Totaal incidentele mutaties reserves                                                                             -11.509



Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Bedragen x € 1.000,-                         Programma                     Reserve                               2018
Structurele stortingen 2018
Bespaarde rente reserves                     Bestuur en Middelen           Saldireserve                          1.545
Toevoegingen                                 Bestuur en Middelen           Saldireserve                          6.377
Duurzaamheid Vastgoed                        Sport en accommodaties        Duurzaamheid                           524
Totaal structurele stortingen                                                                                   8.446


Structurele onttrekkingen 2018
Exploitatie Keizer Karel Garage              Mobiliteit                    Saldireserve                           274
Duurzaamheid Vastgoed                        Sport en accommodaties        Duurzaamheid                           394
Onderwijshuisvesting                         Onderwijs                     Onderwijshuisvesting                    44
Egalisatie kapitaallasten                    Diverse programma's           Afschrijvingen                         228
Totaal structurele onttrekkingen                                                                                  940


Totaal structurele mutaties reserves                                                                            7.506




                                                                                                                       167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Wet Normering Topinkomens (WNT)
Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking
Bedragen x €1                               M.A.H. Heffels           A.H. van Hout               S.J. Ruta-Clarisse
Functiegegevens                             Griffier                 Gemeentesecretaris Griffier
Aanvang en einde functievervulling in
                                            1/1 - 1/2                1/1 - 31/12                 16/4 - 31/12
2018
Omvang dienstverband (in FTE)               1,0                      1,0                         1,0
Dienstbetrekking                            Ja                       Ja                          Ja
Individueel WNT-maximum                     € 16.570                 € 189.000                   € 134.630
Bezoldiging
Beloning plus belastbare
                                            €37.103*                 € 123.358                   € 74.373
onkostenvergoeding
Beloningen betaalbaar op termijn            € 1.414                  € 18.239                    € 11.936
-/- Onverschuldigd betaalbaar op termijn
Totaal bezoldiging 2018                     € 38.517                 € 141.597                   € 86.309
Reden waarom de overschrijding al dat niet Betreft afrekening van
                                                                     n.v.t.                      n.v.t.
is toegestaan:                             verlof.
Toelichting op de vordering wegens         Mw. M.A.H. Heffels is
                                                                     n.v.t.                      n.v.t.
onverschuldigde betaling:                  overleden.
Gegevens 2017

Aanvang en einde functievervulling in 2017 1/1 - 31/12               1/1 - 31/12

Omvang dienstverband in 2017 in FTE         1,0                      1,0
Beloning plus belastbare
                                            € 94.537                 €121.217*
onkostenvergoeding
Beloningen betaalbaar op termijn            € 14.983                 € 16.926
Individueel WNT-maximum                     € 181.000                € 181.000

Totaal bezoldiging 2017                     € 109.520                   € 138.143
* In de bezoldiging plus belastbare onkostenvergoeding van M.A.H. Heffels is een afrekening van verlof opgenomen. Deze vergoeding
is als volgt toegerekend aan de jaren waarin deze zijn opgebouwd: 2015 (€ 7.898), 2016 (€ 9.421), 2017 (€ 9.096) en 2018 (€ 772).
Derhalve geen sprake van een onverschuldigde betaling.
* Dit is het gecorrigeerde bedrag van de bezoldiging van A.H. van Hout in 2017. Deze correctie leidt niet tot een onverschuldigde
betaling.


Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking
Bedragen x €1                                                                    Y.A. van Delft
Functiegegevens                                                                     Griffier
Kalenderjaar                                                               2018                   2017
Periode functievervulling in het kalenderjaar (aanvang – einde)       1/1 - 31/5              22/8 - 31/12

Aantal kalendermaanden functievervulling in het kalenderjaar               5,0                     4,3
Maxima op basis van de normbedragen per maand                         € 108.710                € 105.350
Individueel WNT-maximum (op basis van normbedragen)                                € 214.060
Bezoldiging
Bezoldiging in de betreffende periode                                  € 58.800                 € 59.250
Totale bezoldiging gehele periode kalendermaand 1 t/m 12                           € 118.050
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag
Totale bezoldiging, exclusief BTW                                                  € 118.050
Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan:                            n.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling:                         n.v.t.




168
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018



Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op Gemeente Nijmegen van toepassing zijnde
regelgeving: de Wet Normering Topinkomens.
In het kader van de Wet Normering Topinkomens die in werking is getreden per 1 januari 2013, zijn wij
verplicht om gegevens van aangewezen topfunctionarissen, i.c. de gemeentesecretaris en de griffier te
vermelden, ook wanneer zij beneden de norm worden betaald. In Nijmegen blijven deze functionarissen onder
de norm en worden dus enkel en alleen op grond van wettelijke voorschriften vermeld. Het
bezoldigingsmaximum in 2018 voor Gemeente Nijmegen is € 189.000. Dit geldt naar rato van de duur en/of
omvang van het dienstverband. Voor topfunctionarissen zonder dienstbetrekking geldt met ingang van 1
januari 2016 voor de eerste 12 kalendermaanden een afwijkende normering, zowel voor de duur van de
opdracht als voor het uurtarief.
Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met dienstbetrekking die
in 2018 een bezoldiging boven het individuele WNT-maximum hebben ontvangen . Er zijn in 2018 geen
ontslaguitkeringen betaald aan overige functionarissen die op grond van de WNT dienen te worden vermeld, of
die in eerdere jaren op grond van de WOPT of de WNT vermeld zijn of hadden moeten worden.
Mevrouw Y.A van Delft is werkzaam als leidinggevende topfunctionaris zonder dienstbetrekking.


Begrotingsrechtmatigheid
Op grond van de Gemeentewet zijn alle overschrijdingen op de lasten ten opzichte van de begroting (na
wijziging) onrechtmatig. In de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV staan de uitgangspunten voor
de begrotingsrechtmatigheid. Op basis hiervan is van lastenoverschrijdingen groter dan € 100.000 getoetst of
deze rechtmatig zijn.
Verder is op basis van de paragraaf investeringen beoordeeld of er investeringen zijn gedaan die het krediet
met meer dan € 100.000 hebben overschreden. Dit is alleen het geval bij de rioolinvesteringen Waalsprong.
Hierbij is € 116.000 meer uitgegeven dan de geraamde jaarschijf. Dit betreffen diverse lopende
rioolinvesteringen in de Waalsprong.

In onderstaande tabel zijn de lastenoverschrijdingen > € 100.000 opgenomen per programma met vermelding
van de kwalificatie rechtmatig of onrechtmatig.


                                      Begroting 2018                                          (R)echtmatig /
                                                        Rekening 2018     Meer uitgegeven
                                      na wijziging                                            (O)nrechtmatig

Openbare Ruimte                       63,4              66,5              3,1                 R
Bestuur en Middelen                   84,9              86,4              1,5                 R
Economie en werk                      45,7              46.5              0,8                 R
Stedelijke Ontwikkeling               7,5               7,9               0,4                 R
Wijkontwikkeling                      3,4               3,5               0,1                 R
Veiligheid                            16,5              16,6              0,1                 R


Openbare ruimte
De lastenoverschrijding van € 3,1 miljoen komt grotendeels voort uit projecten die vallen onder de integrale
samenwerking van Openbare Ruimte met andere programma’s. De kosten van deze projecten worden
(conform voorgaande jaren) verantwoord bij Openbare Ruimte en verrekend met andere programma’s waar de
budgetten beschikbaar zijn gesteld. Deze verrekeningen zijn nagenoeg budgettair neutraal, waardoor het saldo
van baten en lasten in lijn ligt met de begroting (na wijziging). Het nadeel op programmaniveau is € 80.000.
Naast deze verrekeningen valt ook het integraal waterbeheer onder dit programma. De rioolopbrengsten zijn
ongeveer € 4 ton hoger geweest dan geraamd. Omdat deze middelen beschikbaar moeten blijven voor
rioleringswerkzaamheden en daarom in via de voorziening GRP worden verrekend, zijn ook de lasten met dit


                                                                                                           169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


bedrag overschreden Daarom zijn deze overschrijdingen als rechtmatig bestempeld.Verder een overschrijding
van de kosten voor opruimen zwerfafval van € 125.000. Deze kosten vallen binnen het door de Raad
geautoriseerde beleid en kennen een wat grillig karakter en zijn daarom niet geheel voorspelbaar. Daarom
wordt deze overschrijding als rechtmatig aangemerkt.

Bestuur en middelen
De overschrijding van € 1,5 miljoen heeft een aantal oorzaken. Allereerst zijn extra OZB-opbrengsten
gerealiseerd bij het Waalfront, welke direct zijn doorgestort naar de gelijknamige planexploitatie.(€ 0,5
miljoen) Door compenserende baten is dit als rechtmatig bestempeld. Een bijdrage uit de reserve onderhoud
panden is naar de algemene baten gegaan en is bedoeld om de onderhoudskosten te dekken. Die
onderhoudslast is dan ook ten laste van de algemene lasten gekomen en heeft hier gezorgd voor een
overschrijding van € 0,5 miljoen.Ook hier is dus sprake van compenserende baten en als rechtmatig
bestempeld. Tot slot was er een nagekomen nota over 2017 voor voormalig personeel van de Brandweer
hetgeen niet voorzien kon worden. Aangezien deze lasten binnen het geautoriseerde beleid passen, zijn deze
uitgaven als rechtmatig beschouwd.

Economie en Werk
De lastenoverschrijding wordt voor 0,5 miljoen veroorzaakt door bijdragen voor VSO scholen ter bevordering
van de goede toegeleiding naar de arbeidsmarkt. Tegenover deze bijdragen staat een ESF subsidie en daarmee
zijn er compenserende baten voor deze overschrijding en derhalve als rechtmatig bestempeld. Verder is er een
overschrijding van de uitgaven participatiewet met 0,3 miljoen, hiertegenover staan de uitkering via het
gemeentefonds ten behoeve van de uitvoering participatiewet. Om die reden als rechtmatig beschouwd.

Stedelijke ontwikkeling
De overschrijding van € 0,4 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere uitgaven aan de ODRN voor
de behandeling van vergunningen, advisering en voor toezicht op bouwactiviteiten. Door het aantrekken van
de economie en bouwactiviteiten was er in 2018 meer werkaanbod. Aangezien de aanvragen voor
vergunningen wel behandeld moeten worden en passen binnen het door de raad geautoriseerde beleid en
wettelijke bepalingen op grond van onder andere de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (Wabo)
worden deze uitgaven als rechtmatig aangemerkt.

Programma Wijkontwikkeling en programma veiligheid
Beide programma's hebben een overschrijding van net meer dan een ton aan de lastenkant. Op saldoniveau
draaien beide programma's budgettair neutraal. de overschrijdingen aan de lastenkant zijn zeer divers van aard
en gaan om relatief kleine bedragen evenals de overschrijdingen aan de batenkant. De sturing is hierbij op
saldoniveau geweest.
Gezien de omvang en het feit dat op programmaniveau neutraal is gedraaid, worden deze overschrijdingen als
rechtmatig beschouwd.




170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>                                                                                           Stadsrekening 2018



Taakvelden
Met ingang van het verantwoordingsjaar 2017 schrijft het BBV voor dat een afzonderlijk overzicht van de
taakvelden moet worden gepresenteerd in de jaarrekening en begroting. De taakvelden geven een andere
indeling weer dan de huidige (2018) producten. Deze wijzigingen in het BBV hebben een grote impact gehad op
onze administratieve systemen. In de zomernota 2017 schreven wij hierover het volgende; "bij het op één plek
verantwoorden van de overhead moet opgemerkt worden dat de definitie van overhead die het BBV hanteert
ruimer is dan alleen de centrale overhead. Het betreft bijvoorbeeld ook leidinggevenden en ondersteuners bij
afdelingen die de primaire processen uitvoeren. Om deze onderdelen uit de afdelingsbudgetten te halen,
moeten we diep ingrijpen op bestaande systemen en werkwijzen. We kiezen er dan ook voor om dit zorgvuldig
voor te bereiden en hier meer tijd voor te nemen."
Deze actie heeft er toe geleid dat vanaf 2019 wel alle lasten en baten rechtstreeks op taakvelden verantwoord
worden.

Desondanks is in deze jaarrekening het overzicht taakvelden opgenomen zoals het vernieuwde BBV
voorschrijft. We hebben hiervoor de toerekeningssystematiek 2019 losgelaten op de respectievelijk begrote en
werkelijke lasten en baten 2018 en hiermee de cijfers in de kolom gewijzigde begroting en realisatie 2018
berekend. In de jaarrekening 2017 was eveneens een overzicht opgenomen zoals voorgeschreven. De kolom
realisatie 2017 geeft dan ook een reële toerekening aan taakvelden weer. Overigens was die benadering in
2017 grofmaziger dan nu in 2018 het geval is, omdat we toen minder ver waren in het proces. In de primitieve
begroting 2018 waren we nog niet zover dat we de kosten goed konden toewijzen en om die reden is deze
kolom weliswaar conform het boekwerk begroting 2018, maar geeft niet het juiste beeld en kan in die zin niet
gebruikt worden als vergelijkingscijfer met de realisatie. Om die reden is de begroting 2018 met de actuele
begrotingscijfers herrekend en aan taakvelden toebedeeld. Zoals gezegd hebben we hiervoor de
uitgangspunten uit de begroting 2019 gehanteerd.

Hieronder zijn de voorgeschreven taakvelden volgens het BBV opgenomen.
Van elke kostendrager (deelproduct) is zowel bepaald tot welk taakveld het gerekend moet worden als tot
welk programma. Er behoeft dus geen één op één relatie te bestaan tussen de programma's en de taakvelden.

                                                                                        begroot na
                                                                             begroot                  realisatie
taakveld * € 1 miljoen (- = voordelig)               realisatie 2017                      wijziging
                                                                       primitief 2018                      2018
                                                                                              2018
01 Bestuur                                                      7,7              8,7           4,8          4,7
02 Burgerzaken                                                    0              0,8           2,7          2,8
03 beheer overige gebouwen en gronden                             0                0           0,8          0,8
04 Overhead                                                    51,5             40,8          57,2         55,9
05 Treasury                                                     -8,8             -8,4          -3,3        -3,6
061 OZB woningen                                              -39,9             -41,2        -41,7        -42,0
062 OZB niet-woningen                                         -33,6             -36,8        -36,5        -36,0
063 Parkeerbelasting                                          -16,2              -17         -16,0        -16,6
064 Belastingen overig                                          -1,5             -1,2          -1,3        -1,4
07 Algemene uitkering en overige uitkeringen                 -352,5           -362,5        -368,8       -376,6
08 Overige baten en lasten                                      -0,5             -5,1          -1,2        -1,7
09 Vennootschapsbelasting (VpB)                                   0              0,1           0,1          0,0
010 Mutaties reserves                                          14,1              2,9           8,4         11,1
11 Crisisbeheersing & Brandweer                                12,2             12,8          12,8         12,8
12 Op. orde & veiligheid                                        4,4              5,2           5,3          5,4
21 Verkeer en vervoer                                          22,1             23,8          22,6         21,2
22 Parkeren                                                    11,2             11,8          10,3          9,8



                                                                                                                   171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


24 Economische Havens en waterwegen        0,6    0,7    0,6    0,5
25 Openbaar vervoer                        1,8    1,7    1,4    1,1
31 Economische ontwikkeling                0,6    0,7    1,2    1,3
32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur          0,1    0,1    0,1    0,1
33 Bedrijfsloket                           1,6     1     1,4    1,3
34 Economische promotie                     1     0,9    0,9    0,9
42 Onderwijshuisvesting                   16,6   17,7   16,6   16,6
43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken       8     7,7    7,7    7,3
51 Sportbeleid en activering               4,5    5,1    5,6    5,3
52 Sportaccomodaties                       8,2    8,7    5,5    5,6
53 Cultuurpresentatie, cultuurproductie    11    10,8   10,4   10,0
54 Musea                                   2,8    3,5    4,9    5,0
55 Cultureel erfgoed                        1     0,8    0,6    0,8
56 Media                                   5,5    5,7    5,5    5,5
57 Openbaar groen                          9,6   10,7    9,8    9,8
61 Samenkracht en burgerparticipatie      31,7   32,1   32,0   31,6
62 Wijkteams                               7,5    7,5    8,9    8,8
63 Inkomens regelingen                     35    37,2   35,7   37,3
64 Begeleide participatie                 26,8   25,7   25,5   25,4
65 Arbeidsparticipatie                    14,3    15    14,5   14,9
66 Maatwerkvoorzieningen (WMO)              2     1,8   -0,2   -2,2
671 Maatwerkdienstverlening 18+           46,7   42,3   37,7   38,0
672 Maatwerkdienstverlening 18-           20,3   18,3   20,7   25,3
681 Geëscaleerde zorg18+                  58,6   64,4   75,7   71,8
682 Geëscaleerde zorg18-                  22,4    20    19,6   17,8
71 Volksgezondheid                         6,7    6,5    7,5    7,3
72 Riolering                              -0,3   -0,3   -0,6   -0,5
73 Afval                                   5,9     5     5,0    4,8
74 Milieubeheer                            5,5    5,7    5,9    5,7
81 Ruimtelijke ordening                    1,1    1,2    1,8    1,8
82 Grondexploitatie                        -17    5,5   -5,8   -4,3
83 Wonen en bouwen                         1,5    1,6   -1,1   -0,4
totaal                                    11,5     0    11,3    0,9




172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>                                                                                          Stadsrekening 2018


Programmarekening zonder overhead
                                               begroot 2018                               rekening
                                                                 begroting na wijziging
                                               primitief                                  2018
                                                      Saldo               Saldo                  Saldo
Saldo van lasten en baten
Bestuur en Middelen                                     2,6 N                6,6 N                    7,6 V
Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing              22,2 N               23,1 N                   23,0 N
Dienstverlening & burgerzaken                           0,8 N                2,7 N                    2,8 N
Duurzaamheid                                            8,4 N                7,9 N                    7,7 N
Economie en Werk                                       43,5 N               42,7 N                   42,9 N
Grondbeleid                                             5,5 N               -5,9 V                    -4,3 V
Inkomen & Armoedebestrijding                             37 N               38,3 N                   39,9 N
Mobiliteit                                              -0,8 V              -1,6 V                    -2,6 V
Onderwijs                                              26,3 N               24,6 N                   24,3 N
Openbare ruimte                                        34,1 N               32,2 N                   30,6 N
Sport en Accommodaties                                 24,7 N               17,8 N                   16,9 N
Stedelijke ontwikkeling                                 0,4 N                3,3 N                    4,0 N
Veiligheid                                             15,8 N               16,3 N                   16,3 N
Wijkontwikkeling                                        3,4 N                3,3 N                    3,3 N
Wonen                                                   0,8 N                0,5 N                    1,1 N
Zorg en Welzijn                                       181,1 N              188,0 N               184,6 N
sub-totaal                                            405,8                400,0                 398,0
overhead                                               40,8 N               57,3 N                   55,9 N
algemene dekkingsmiddelen                            -449,6 V             -454,4 V               -464,1 V
onvoorzien                                              0,1 N                0,0                      0,0
Saldo van lasten en baten                               -2,9 V               2,9 N                   -10,2 V




Saldo van reserves
Bestuur en Middelen                                    12,3 N               12,1 N                   11,6 N
Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing                 0-                 0,0 -                    0,0 -
Duurzaamheid                                            0,3 V                0,0 -                    0,0 -
Economie en Werk                                        -3,4 V              -3,8 V                    -3,8 V
Grondbeleid                                             -1,5 V               7,0 N                    7,0 N
Inkomen & Armoedebestrijding                            -1,7 V              -2,3 V                    -2,3 V
Mobiliteit                                              -0,3 V              -0,5 V                    -0,1 V
Onderwijs                                                 0-                -0,3 V                    -0,2 V
Openbare ruimte                                           0-                 1,4 N                    3,7 N
Sport en Accommodaties                                  0,3 N               -0,1 V                    0,4 N
Wonen                                                   -0,3 V              -0,6 V                    -0,5 V
Zorg en Welzijn                                         -4,4 V              -4,5 V                    -4,5 V
Toevoegingen en ontrekkingen aan reserves               1,3 N                8,4 N                   11,1 N


Totaal                                                  -1,6 V              11,3 N                    0,9 N


Het BBV schrijft voor dat overhead als één bedrag in het overzicht van lasten en baten verantwoord moet
worden. In de programmarekening 2018 en bij de programma's in het jaarverslag, zijn de overheadkosten voor
het deel centrale overhead toegerekend aan het programma Bestuur en Middelen, en voor het deel
afdelingsoverhead aan de diverse programma's. In bovenstaand overzicht zijn de totale overheadkosten
gecorrigeerd op de programma's en afzonderlijk zichtbaar gemaakt. Ook zijn conform voorschrift de algemene
dekkingsmiddelen op een afzonderlijke regel opgenomen.


                                                                                                               173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018



Algemene dekkingsmiddelen
Algemene dekkingsmiddelen
                                             begroting 2018 begroting 2018 na wijziging   Rekening 2018
x € 1.000
Lokale heffingen
-Onroerend zaakbelasting                            79.672                      79.800           81.428
-Hondenbelasting                                      1.199                      1.227            1.203
-Precariobelasting                                     280                         495             581
Toeristenbelasting                                     587                         754             752
Gemeentefonds (incl. uitkering sociaal
                                                   362.480                     368.818         376.559
domein)
Dividend                                               523                         573             572


Saldo financieringsfunctie                            4.862                      1.142            1.491
Bespaarde rente                                       2.997                      1.545            1.545
Totaal                                             452.600                     454.354         464.131




Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Hierin
staan alle belastingopbrengsten vermeld, ook de kostengerelateerde heffingen zoals bijvoorbeeld de
rioolheffing.
De bedragen genoemd in de paragraaf en de bovengenoemde bedragen kunnen afwijken. In bovenstaand
overzicht zijn de bruto opbrengsten opgenomen. Dat wil zeggen inclusief verminderen, oninbaar, afrekeningen
voorgaande jaren e.d. Daarentegen is geen rekening gehouden met kwijtscheldingen. In de paragraaf heffingen
wordt wel rekening gehouden met kwijtschelding en wordt alleen het belastingjaar 2018 opgenomen




174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>         Stadsrekening 2018




BALANS




                              175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


ACTIVA                                                 31-12-2018         31-12-2017       PASSIVA                                                  31-12-2018         31-12-2017
bedragen x € 1.000                                                                         bedragen x € 1.000
VASTE ACTIVA                                                                               VASTE PASSIVA

Immateriële vaste activa                                                                   Eigen Vermogen
kosten afsluiten geldleningen                                       13                 15 algemene reserves                                                81.364             83.611

kosten van onderzoek en ontwikkeling                                 0                 51 bestemmingsreserves                                              19.674             17.857

bijdrage aan activa in eigendom van derden                    14.049            11.745 gerealiseerd resultaat volgend uit het overzicht van baten            -898             -11.486
                                                                                       en lasten
                                                              14.062            11.811                                                                    100.140             89.982
Materiële vaste activa                                                                     Voorzieningen
in erfpacht gegeven gronden                                         559            620 voorzieningen en verplichtingen, verliezen en risico's              11.750             11.297

investeringen met een economisch nut                         269.360           270.443 egalisatievoorzieningen                                                    6             3.301

investeringen met een economisch nut (heffing )               35.057            36.386 middelen van derden met bestedingsdoel                               5.358               4.554

investeringen met een maatschappelijk nut                     93.921            84.404

                                                             398.897           391.853                                                                     17.114             19.152
Financiële vaste activa                                                                    Langlopende schulden
kapitaalverstrekkingen aan:                                                                obligatieleningen                                               98.000             40.000
Deelnemingen                                                   1.706             1.706 onderhandse leningen van:

leningen aan:                                                                              binnenlandse pensioenfondsen en verzekeraars                          73             9.160

woningbouwcorporaties                                         24.876            27.376 binnenlandse banken en overige financiële instellingen             491.656            562.127

deelnemingen                                                   3.832             4.545 binnenlandse bedrijven                                              11.000             11.000

overige langlopende leningen                                  43.798            35.056 openbare lichamen                                                  100.000             65.000

overige uitzettingen looptijd > 1 jaar (beleggingen)                 0          14.201 waarborgsommen                                                            201                202

                                                              74.212            82.883                                                                    700.929            687.489

TOTAAL VASTE ACTIVA                                          487.172           486.548 TOTAAL VASTE PASSIVA                                               818.183            796.622
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>                                                                                 Stadsrekening 2018


VLOTTENDE ACTIVA                                                       VLOTTENDE PASSIVA

Voorraden

grond- en hulpstoffen                                53          55
Grondexploitaties                                362.078     363.309
voorraad gereed product en handelsgoederen         9.643       9.852

                                                 371.774     373.216
Kortlopende vorderingen                                                Kortlopende schulden
vorderingen op openbare lichamen                  46.684      34.854 overige kasgeldleningen                               90.000      105.000
rekening-courant derden                            3.875      12.500 bank- en kassaldi                                         3            8
overige vorderingen                               35.507      35.035 overige schulden                                      17.151       14.043
                                                  86.066      82.389                                                      107.154      119.051

Liquide middelen
kassaldi                                             98         112
banksaldi                                          1.873       1.344
                                                   1.971       1.456

Overlopende activa                                                     Overlopende passiva

                                                                       verplichtingen                                      32.749       26.120
voorschotbedragen overheidslichamen:                                   voorschotbedragen overheidslichamen:
Europese overheid                                     0            0 Europese overheid                                      1.134         619
Rijk                                                 38          52 Rijk                                                     283          414
Nederlandse overheid                                791         669 Nederlandse overheid                                    1.109        1.960


overige nog te ontvangen bedragen                 13.865      10.189 overige vooruit ontvangen bedragen                     1.065        9.732
                                                  14.694      10.909                                                       36.340       38.845
TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA                          474.505     467.970 TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA                             143.494      157.896



TOTAAL ACTIVA                                    961.677     954.518 TOTAAL PASSIVA                                       961.677      954.518

                                             Totaal gewaarborgde en gegarandeerde geldleningen en overige zekerheidstellingen € 676.741 ( bedrag x 1.000 )
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


TOELICHTING ACTIVA 31 DECEMBER 2018

Immateriële vaste activa
                                                    Boekwaarde                                                        boekwaarde
Immateriële vaste activa                                                Investeringen            Afschrijvingen
                                                    31-12-2017                                                         31-12-2018
Kosten voor afsluiten van geldleningen                          15                                                2              13
Kosten voor onderzoek en ontwikkeling                           51                                               51               0
Bijdrage aan activa in eigendom van derden                  11.745                2.744                         441          14.049
Totaal                                                      11.811                2.744                         493          14.062




Materiële vaste activa
Onderstaand zijn de materiële vaste activa(MVA) toegelicht naar categorie , waarbij de eerste tabel de MVA
met economisch nut betreft en de tweede tabel de MVA met maatschappelijk nut. Vanaf 2017 moeten alle
investeringen opgenomen worden bij de MVA en afgeschreven naar gebruiksduur. Voorheen mochten de
investeringen met maatschappelijk nut in één keer ten laste van de exploitatie komen. Om die reden is in de
tabel ook aangegeven of het investeringen vóór 2017 of vanaf 2017 betreft.
                                     Boekwaarde                                                    bijdragen            Boekwaarde
 Materiële vaste activa met                                        Desinvest
                                                   Investeringen               afschrijvingen            van
 ecnomisch nut                         31-12-'17                     eringen                                              31-12-'18
                                                                                                      derden

 Gronden in erfpacht                                                                                                            559
                                             620               -         60

 Gronden en terreinen                                                                                                        29.916
                                         29.624             329          34                 4               -
 Overige terreinen en panden              1.226             400         124                                                   1.502

 Bedrijfsgebouwen                                                                                                           190.242
                                        189.061          18.454         182              8.398         8.692

 Woonruimten                                                                                                                  2.139
                                          3.026                -        705               181               -
 grond-, weg- en
                                                                                                                             33.822
 waterbouwkundige werken                 32.281           3.196          30              1.624              -

 Vervoermiddelen                                                                                                                648
                                             913             80            -              344               -

 machines, apparaten, installaties                                                                                            3.722
                                          3.896             681            -              720            136

 overige activa                                                                                                              13.321
                                         14.660           1.640            -             2.979              -

 activa in ontwikkeling                                                                                                       1.783
                                          2.477            -694

 onderhanden werk via VGP                                                                                                     1.764
                                             344          1.420

 Economisch nut met heffing

 Riolering                                                                                                                   35.057
                                         36.386           6.965            -             7.287         1.008
 Totaal                                 314.513          32.472       1.136             21.537         9.836                314.476
 herrubricering Goffertstadion            -9.700                                          -200                               -9.500
 TOTAAL                                 304.813          32.472       1.136             21.337         9.836                304.976




178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>                                                                                                                Stadsrekening 2018


 Materiële vaste activa met          Boekwaarde                      Desinvester                            bijdragen       Boekwaarde
                                                    Investeringen                     afschrijvingen
 maatschappelijk Nut                   31-12-'17                           ingen                          van derden          31-12-'18
 Gronden en terreinen (voor
                                           6.318                0              0                 14                0             6.303
 2017)
 Gronden en terreinen (vanaf
                                                0               0              0                  0                0                 0
 2017)
 grond-, weg- en
 waterbouwkundige werken                  68.413                0              0              4.360                0            64.053
 (voor 2017)
 grond-, weg- en
 waterbouwkundige werken                  10.937          17.255               0                714            4.044            23.434
 (vanaf 2017)
 machines, apparaten, installaties
                                              -55               0              0                -14                0               -41
 (voor 2017)
 machines, apparaten, installaties
                                                0               0              0                  0                0                 0
 (vanaf 2017)
 overige activa (voor 2017)                   14                0              0                  7                0                 7
 overige activa (vanaf 2017)                    0               0              0                  0                0                 0
 activa in ontwikkeling                      210              -67                                                                  143
 onderhanden werk via VGP                  1.203           -1.182                                                                   21
 Totaal                                   87.040          16.006               0              5.081            4.044            93.921




                                        Boekwaarde                          Desinvester                         bijdragen Boekwaarde
 Materiële vaste activa                                   Investeringen                    afschrijvingen
                                         31-12-2017                               ingen                       van derden     31-12-18
 In erfpacht uitgegeven gronden                  620                                 60                                            559
 Investeringen economisch nut              277.507*              25.506            1.075          14.250            8.828      278.860
 herrubricering goffertstadion               -9.700*                                                   -200                      -9.500
 Investeringen economisch nut (
 met heffing)                                 36.386                6.965              -           7.287            1.008       35.057
 Investeringen maatschappelijk
                                            87.040*              16.006               0            5.081            4.044       93.921
 nut
 Totaal                                     391.853              48.478            1.135          26.418          13.880       398.897


*Gebleken is dat in de balans 31-12-2017 een boekwaarde van € 2,6 miljoen gerubriceerd was als investering economisch nut, terwijl dit
maatschappelijk moest zijn. In de balans zijn de bedragen vermeld conform vorig jaar ( resp. 270.443 en 84.404) en in dit overzicht zoals
het had moeten zijn (resp. 267.807 en 87.040). De overige specificaties gaan eveneens uit van de situatie zoals het had moeten zijn.


In de Materiële vaste Activa was het Goffertstadion opgenomen voor € 9,5 miljoen. Met NEC is
overeengekomen dat zij de opstallen mogen kopen voor € 7,6 miljoen wanneer aan een aantal voorwaarden is
voldaan. Effectuering van de koop kan tot eind 2019 plaats vinden. Wanneer de verkoop niet door gaat, zorgt
de gemeente er voor dat het Goffertstadion beschikbaar blijft voor NEC.
Omdat het de bedoeling is om het Goffertstadion te verkopen, is het stadion opgenomen onder de voorraad
handelsgoederen.
Enkele grote investeringen in 2018 zijn oplevering Bastei, renovatie van de Vereeniging en de renovatie
Waalbrug, de oplevering van het Talent Centraal en rioolinvesteringen.




                                                                                                                                          179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Financiële vaste activa
Deelnemingen
Kapitaalverstrekkingen                         %      boekwaarde      vermeer-    verminde-     boekwaarde     opbrengst
verbonden partijen.                   Deelneming       31-12-2017     deringen       ringen      31-12-2018        2018
( bedragen in €’s )
193.479 aandelen NV bank                      0,35%       483.698                                  483.698      412.002
Nederlandse Gemeenten
87.675 aandelen DAR                             80%       904.246                                   904.246     160.165
B.V. Land over de Waal                         100%        18.151                                    18.151
Waalfront BV*                                  100%     7.368.000                                 7.368.000
OBW Beheer B.V*                                 50%        45.000                                    45.000
Indigo B.V.                                      5%       300.000                                   300.000
Leisurelands BV                               16,9%             1                                         1
Subtotaal                                               9.119.096                                 9.119.096     572.167
Afwaardering Waalfront BV                               7.413.000                                 7.413.000
Totaal                                                  1.706.096                                 1.706.096     572.167


DAR
Regiogemeenten zijn naar rato van geleverde omzet eigenaar van de DAR.

Waalfront
De gemeente Nijmegen heeft aflopende leningen in 2017 omgezet in een extra kapitaalstorting en rekening-
courant faciliteit. Omdat de gelijknamige grondexploitaties verlieslatend waren, zijn de waardes van de
betreffende deelnemingen afgewaardeerd naar ‘0’.


Verstrekte langlopende leningen
                                                        boekwaarde                               boekwaarde        rente
Langlopende leningen                                                  verstrekt      afgelost
                                                         31-12-2017                               31-12-2018
Leningen aan woningbouwcorporaties                           27.376                    2.500          24.876         723
Leningen aan deelnemingen                                     4.545                      713           3.832         206
Overige langlopende leningen                                 35.056     14.201         5.459          43.798       2.509
Overige uitzettingen > 1 jaar (beleggingen)                  14.201    -14.201                             0
Totaal                                                       81.177                    8.672          72.506       3.438


Leningen aan woningbouwcorporaties           24.876
Sinds de oprichting van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) in 1983 verstrekken we geen leningen
meer aan woningcorporaties. In plaats daarvan lenen woningcorporaties bij banken waarbij het WSW garant
staat. Dit zijn langlopende leningen die langzaam aflopen.

Leningen aan deelnemingen         3.832
In het verleden zijn aan twee deelnemingen leningen verstrekt. Het grootste deel is verstrekt aan de DAR (per
31 december 2018 € 3,6 miljoen).

Overige langlopende leningen        43.798
Deze post bestaat met name uit de lening aan de Nuon/Alliander en het Stimuleringfonds Volkshuisvesting
Nederlandse Gemeente (SVN).
De lening aan de Nuon/Alliander komt voort uit de verkoop van aandelen in 1998. Een deel van de koopsom is
toen omgezet in een lening.
Via de SVN verstrekken we al jaren startersleningen en sinds 2016 ook duurzaamheidsleningen.

Overige uitzettingen > 1 jaar    0
Vorig jaar was onder deze post het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN)
opgenomen. Deze is vanaf 2018 opgenomen onder de overige langlopende leningen.




180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>                                                                                                           Stadsrekening 2018


Voorraden
Het verloop en de samenstelling van de grondexploitaties is ingedeeld in hoofdgroepen van complexen. Ten
behoeve van de waardering van de complexen zijn de exploitatieopzetten geactualiseerd. deze actualisatie is
met inachtneming van de uitgangspunten, de parameters, zoals in de Zomernota zijn vastgesteld.De effecten
uit het VGP februati 2019 zijn in deze balanswaardering opgenomen. Verliesverwachtingen hebben geleid tot
het opnemen van een voorziening als correctie op de boekwaarde.
                                               boekwaarde         investeringen          opbrengsten   resultaatname          boekwaarde
 Grondexploitaties
                                                31-12-2017                 2018                2018              2018          31-12-2018
 Stedelijke ontwikkelingsprojecten                         0                                                                            0
 Bedrijvigheidsprojecten                             5.898               1.126                  -160             140                7.004
 Woningbouwprojecten                                  4.390                631                  -548              84                4.557
 Herstructurering                                    -3.061                579                   -58             770               -1.770
 Stadscentrum                                        3.380                  65                                                      3.445
 Waalsprong                                        314.197              29.474               -36.506                              307.165
 Maatschappelijk Vastgoed                           34.672               2.492                -4.972             285               32.477
 Koers West                                         47.647               4.279                -6.882                               45.044
 Faciliterend                                            -302              786                -1.451              19                 -948
 Projecten in ontwikkeling (pio’s)                   1.993               1.040                  -613                                2.421
 Af: Voorzieningen                                 -45.506                -331                 8.520                              -37.317
 Totaal                                            363.308              40.142               -42.670           1.298              362.078
 Nog te realiseren lasten                          327.042                                                                        287.115
 Nog te realiseren baten                          -633.421                                                                       -595.750
 Nog te realiseren opbrengsten,
 niet in grexen opgenomen                          -52.506                                                                       -51.143*

 Nog te realiseren rente voorziening               -10.516                                                                         -7.101
 Eindresultaat                                       -6.093                                                                        -4.801
* Hiervan heeft € 48.723 betrekking op verwervingen ten behoeve van het Waalfront. Deze boekwaarden worden in de loop van de tijd
overgedragen aan het Ontwikkel Bedrijf Waalfront (OBW)


                                                  boekwaarde           boekwaarde voorziening           nog te realiseren         voordelig
Grondexploitaties
                                                   31-12-2017           31-12-2018                     rente voorziening      eindresultaat
Neerbosscheweg Bastionhotel                                      0                  6                                                  -35
Groenestraat Smit draad terrein                             -136                  -106
Neboklooster achterterrein                                      19                -204
Stationsplein Metterswane                                        0                 -55
Kolpingbuurt                                                -220                  -494           59                      2
Ahornstraat, Hengstdal                                          51                -137           19
Tooropstraat 119                                                 0                 42
Rozenbuurt, Asterstraat e.o.                                    -16                 0
Faciliterend                                                -302                  -948           78                      2             -35
Nwe Dukenburgseweg, Compaq                                 6.142              6.158           1.126                     220
Knoop Winkelsteeg                                           -683                  -454                                                -760
Microweg, Campusontwikkeling Synton                             408               778                                                 -444
Molenweg Aldi                                                                     285                                                 -845
Hollandiaweg Energiecentrale                                                       44
Werkzaamheden Bijsterhuizen                                     31                194
Werkzaamheden Bergerden                                          0
bedrijvigheidsprojecten                                    5.898              7.004           1.126                     220         -2.049
Malderburchtstraat Nieuw Malderborgh                            -55                -35                                                 -14
Prins Hendrikstraat 7                                            0
Heijndaalseweg klooster Brakkenstein                        -106                   -29                                                   -5
Kamerlingh Onnesstraat 20, Onder Onnes                           0




                                                                                                                                      181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


                                             boekwaarde    boekwaarde voorziening    nog te realiseren       voordelig
Grondexploitaties
                                              31-12-2017    31-12-2018              rente voorziening    eindresultaat
Groesbeekseweg/Heijendaalseweg                       -69            0
Vossenlaan 43                                      3.328        3.444                                             -16
Kinderdorp Neerbosch                                930           990                                               -4
Dorpstraat 92-118                                   361           187                                             -60
woningbouwprojecten                                4.389        4.557                                            -100
Hatert vlek 2 Circusterrein                         -739         -549                                             -52
Tollenstraat + Dobbelmanweg                         351           390
Dukenburg Herstructurering                        -1.052         -848        559                   23
Nachtegaalplein e.o.                                -773         -178                                             -56
Kaaplandstraat                                        0
Malvert Maisonettes                                 -848         -584                                             -85
Herstructurering                                  -3.061        -1.769       559                   23            -192
Parkeervoorziening oude stad en woningbouw         3.380        3.445       1.856                 153

Stadscentrum                                       3.380        3.445       1.856                 153


Waalsprong                                      314.197       307.165      14.900               5.153
Lindenholt Noord                                    185          -131                                             -21
Zorgwoningen Stadbroekseweg                         158           161
Onderwijshuisvesting                              34.329       32.448      18.799               1.550
Maatschappelijk Vastgoed                          34.672       32.477      18.799               1.550             -21
Mercuriuspark/Nymakwartier                        -2.866        -3.678                                         -2.404
Waalfront                                         50.513       48.723
Koers West                                        47.647       45.044                                          -2.404


PIO's                                              1.993        2.420


AF: Voorzieningen                                -45.506       -37.317


Totaal                                          363.308       362.078      37.317               7.101          -4.801


Voorraad handelsgoederen
Het Goffertstadion ter waarde van € 9.500.000 was onder de materiële vaste activa opgenomen, maar omdat
het stadion ter verkoop is aangeboden, is het geherrubriceerd naar voorraden.




182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>                                                                                              Stadsrekening 2018


Kortlopende vorderingen
Boekwaarde per                                            31-12-2018     voorziening
                                                                                       31-12-2018         31-12-2017
                                                  (excl. voorziening)   oninbaarheid
vorderingen op openbare lichamen                              46.684                       46.684             34.854
rekening-courant derden                                         3.875                       3.875             12.500
vorderingen bijstandswet                                      31.129         16.810        14.319             17.927
Belastingdebiteuren                                             3.917           754         3.163              3.958
Nog op te leggen belastingaanslagen                             4.782                       4.782              3.361
vorderingen grondverkopen                                         116                         116                757
Debiteuren                                                    17.688           7.184       10.504              7.131
overige vorderingen                                               486                         486                275
te vorderen rente                                               2.137                       2.137              1.636
Totaal                                                       110.814         24.748        86.066             82.389



vorderingen op openbare lichamen                                                       31-12-2018         31-12-2017
Belastingdienst ( afrekening BCF en BTW )                                                  25.788             21.993
Gemeentefonds                                                                               2.607                502
Rijkswaterstaat                                                                            10.000                  0
Ministerie SZW; sleepnetregeling                                                                0              7.632
Ministerie SZW; vangnetregeling                                                             8.269              4.614
overige vorderingen                                                                            20                113
Totaal                                                                                     46.684             34.854


rekening-courant derden                                                                31-12-2018         31-12-2017
Rijk; schatkistbankieren                                                                    5.000             14.000
planexploitaties Waalfront                                                                 -1.125             -1.500
Totaal                                                                                      3.875             12.500
De gemeente Nijmegen heeft voor het verplichte schatkistbankieren een bankrekening bij het Rijk. Hieraan is
een intradaglimiet van € 50 miljoen gekoppeld.

Bijstandsdebiteuren                                                                    31-12-2018         31-12-2017
Bijstandsdebiteuren                                                                        31.129             33.199
Af: voorziening inzake vermindering, kwijtschelding en oninbaarheid                        16.810             15.272
Totaal                                                                                     14.319             17.927
De vorderingen op bijstandsdebiteuren zijn gewaardeerd op basis van de nominale waarde verminderd met de
voorziening voor dubieus of oninbaar. De vorderingen op bijstandsdebiteuren zijn gewaardeerd op basis van de
nominale waarde verminderd met de voorziening voor dubieus of oninbaar. De waardering op de balans vindt
dus plaats tegen een reële waarde. In 2018 heeft er een onderzoek plaatsgevonden op de oninbaarheid van de
bijstandsvorderingen. Bij het opmaken van de Stadsrekening 2018 hebben we op de uitkomsten van dit
onderzoek geanticipeerd. Op grond van het voorzichtigheidsbeginsel is de voorziening van oninbaarheid
bijstandsdebiteuren opgehoogd van 46% naar 54%.
Het jaar 2019 willen wij gebruiken om het nalevings- en handhavingsbeleid en ons incassobeleid te evalueren
en indien nodig te herijken

belastingdebiteuren                                                                    31-12-2018         31-12-2017
Belastingdebiteuren                                                                         3.917              4.368
Af: voorziening inzake vermindering, kwijtschelding en oninbaarheid                          -754               -409
Bij: nog op te leggen aanslagen                                                             4.782              3.361
Totaal                                                                                      7.945              7.319
De belastingdebiteuren hebben betrekking op de debiteuren inzake gemeentelijke heffingen en leges, zoals
onder meer de OZB. Op de nominale vorderingen wordt een voorziening voor vermindering, kwijtschelding en
oninbaar in rekening gebracht. De nog op te leggen aanslagen die betrekking hebben op 2018 en eventueel
voorgaande jaren worden hier eveneens verantwoord.




                                                                                                                   183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Vorderingen grondverkopen                                                                           31-12-2018         31-12-2017
vordering grondverkopen per 1 januari                                                                      757              4.685
Verkopen                                                                                                  -641             -3.928
Totaal                                                                                                     116                757


Debiteuren                                                                                          31-12-2018         31-12-2017
diverse vorderingen waaronder verhuur, vervallen termijnen leningen e.d.                                17.688             14.318
af: voorziening dubieuze debiteuren                                                                     -7.184             -7.187
Totaal                                                                                                  10.504              7.131
Bij de waardering van de vorderingen is de voorziening bepaald op basis van een ouderdomsanalyse, evenals
een beoordeling van enkele benoemde posten.
De ouderdom van de debiteurenpost is op balansdatum:
Debiteurensaldo                   TOTAAL                <30 dagen            30-60 dagen            60-90 dagen      > 90 dagen
                                   17.688                  9.835                  233                   237             7.383


Overige vorderingen                                                                                 31-12-2018         31-12-2017
diverse vorderingen GKB, openbare ruimte en vastgoed.                                                         466             263
GEM Waalsprong                                                                                                 28                 12
vorderingen eigen personeel, pc privé, fiets, levensloop en UWV.                                               -8                  1
Totaal                                                                                                        486             275




Liquide middelen
liquide middelen                                                                                   31-12-2018          31-12-2017
kas                                                                                                           98              112
banksaldi                                                                                               1.873                1.344
Totaal                                                                                                  1.971                1.456


Het betalingsverkeer loopt via de ING met een rekening-courantkrediet van € 16 miljoen.
Daarnaast bestaat een bankrekening bij de BNG met een rekening-courantkrediet van € 9 miljoen.


Overlopende activa
Nog te ontvangen en vooruit betaalde bedragen
overlopende activa                                                                               31-12-2018            31-12-2017
voorschotbedragen overheidslichamen ( OMBD )                                                            829                   721
overige posten                                                                                       13.865                10.189
Totaal                                                                                               14.694                10.910




OMBD’s
Naam                                                           boekwaarde              nog te        ontvangen        boekwaarde
                                                                31-12-2017         ontvangen                           31-12-2018
O072 VINAC                                                             100                                                    100
O075 Fietsprojecten                                                    -26                 347                                321
O079 SSV gevelisolatie                                                -267                 306                                 39
O088 ESF Werk is de uitkomst                                           -44                  46                                  2
O089 Velocity                                                          180                                     180              0
O091 Beter benutten vervolg                                           -522                 829                                307
O099 Aanlooproute Binnenstad                                          -240                 300                                 60
O005/O065/O075/O088/O089/O090/O091 *)                                1.540
Eindtotaal                                                             721             1.828                   180            829
* de boekwaarde per 31 december 2017 wordt hier vermeld om aansluiting te houden met de eindstand van
de jaarrekening 2017. Het gaat hier over verschuiving tussen activa en passiva op grond van de stand per 31
december 2018.



184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>                                                                                        Stadsrekening 2018


VINAC
Er is subsidie toegezegd voor bodemsaneringen en de laatste afrekening moest in 2016 plaatsvinden. In 2017 is
nog geen vaststellingsbeschikking ontvangen waardoor begin en eindstand gelijk blijven.
In 2018 heeft de provincie aanvullende eisen aan de eindafrekening gesteld en gemeld dat er een inhoudelijk
verslag en een accountantsverklaring bij het project moet komen alvorens tot definitieve vaststelling over te
gaan. Opleverdatum is uiterlijk april 2019. De eindafrekening wordt dan ook in 2019 verwacht.

Fietsprojecten
De voor diverse fietsprojecten toegekende subsidies verantwoorden we op deze OMBD. Het gaat om 10
projecten, waarvan er 6 definitief zijn afgewikkeld en verrekend. Er zijn dus nog 4 doorlopende projecten, te
weten de fietsroutes renovatie Waalbrug, Campus fase 2, St Annastraat en Schependomlaan-Korte Bredestraat.

SSV gevelisolatie
Aanbrengen van geluidwerende maatregelen aan particuliere woningen. De bij de start ontvangen
subsidiemiddelen zijn voor apparaatskosten t.b.v. voorbereiding en begeleiding van de latere uitvoering door
een aannemer. Deze subsidie is toegekend op grond van de SSV-regeling. Voor de uitvoeringsfase door de
aannemer worden aanvullende subsidiemiddelen door het ministerie verstrekt. De sanering van woningen
loopt tot 2021. De nog te ontvangen subsidies zijn op deze post opgenomen. De maatregelen subsidieproject
voor gevelisolatie op grond van de ISVG regeling zijn afgerond en via de SISA 2017 verantwoord, alleen nog
niet definitief beschikt. Om die reden is het terug te betalen bedrag nog onder deze post verantwoord.

ESF werk is de uitkomst
Dit betreft een subsidie voor het project “werk is de uitkomst”. Dit is een project waarvoor de einddatum
telkens opgeschoven wordt teneinde de laatste posten nog te kunnen verrekenen.

Velocity
Nijmegen en Arnhem hebben gezamenlijk het internationale fietscongres Velo-city 2017 (13 t/m 16 juni)
georganiseerd. Het hoofddoel van ons velo-city congres was kennis overdragen vanuit onze positie als nummer
1 fietsland. De provincie heeft hiervoor een subsidie ter beschikking gesteld. Laatste verrekening heeft in 2018
plaatsgevonden.

Beter benutten vervolg
Voor de uitvoering het programma Beter Benutten zijn door de Provincie middelen beschikbaar gesteld voor
infrastructurele- en gedragsmaatregelen ter verbetering van de verkeerscirculatie. De subsidie wordt bepaald
aan de hand van ingediende bestedingsplannen. Momenteel lopen er 7 projecten. De subsidies worden
bevoorschot en per bestedingsplan achteraf na vaststelling uitbetaald.

Aanlooproute binnenstad
Dit betreft provinciale middelen voor de uitvoering van het project Aanlooproutes binnenstad in het kader van
het programma Gelderse Gebiedsopgaven - Stedelijk Netwerk Arnhem Nijmegen, doel bruisende binnensteden
aan de rivier. Project is nagenoeg afgerond en wordt in 2019 afgerekend.




                                                                                                             185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Overige nog te ontvangen bedragen / Vooruitbetaalde kosten
Overige nog te ontvangen bedragen                                                           31-12-2018
Te ontvangen bijdrage ingezameld afval                                                           1.475
vooruitbetaalde bedragen                                                                         6.865
vooruitbetaalde huren                                                                              726
dividenduitkering                                                                                  523
toeristenbelasting                                                                                637
nog te ontvangen PGB-gelden                                                                       415
Vordering Heton ( exploitatie Thermion )                                                          483
Te ontvangen bouwleges                                                                            773
Overige posten                                                                                   1.968
Totaal                                                                                          13.865


Vergelijkende cijfers 2017 zijn bij deze post niet zinvol, omdat de inhoud van deze post telkenjare anders van
samenstelling is. Het totaalbedrag 2017 was € 10,2 miljoen.




186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Stadsrekening 2018


TOELICHTING PASSIVA 31 DECEMBER 2018

Eigen vermogen
Boekwaarde per                                                                       31-12-2018            31-12-2017
Algemene reserve                                                                         81.364                83.611
Bestemmingsreserve                                                                       19.674                17.857
Rekeningresultaat                                                                          -898               -11.486
Totaal                                                                                  100.140                89.982


Het resultaat over 2018 is als volgt opgebouwd:
Rekeningresultaat 2018
Lasten                                                                                                        750.766
Baten                                                                                                         760.924
Saldo voor aanspreken reserves                                                                                 10.159
Reservemutaties:
Storting in de reserves                                                                                        40.640
Onttrekking uit de reserves                                                                                    29.584
Per saldo storting in reserves                                                                                 11.056
Nadelig resultaat voor verwerking resultaatvoorstellen                                                           -898




Reserves
reserves                                        boekwaarde    toevoeging   onttrekking      bestemming     boekwaarde
                                                 31-12-2017                               resultaat 2017    31-12-2018
F022 Saldireserve                                    83.611      25.097        14.285             13.059        81.364
Subtotaal algemene reserve                           83.611      25.097        14.285             13.059        81.364
F004 1%-regeling beeldende kunst                        526           0             0                              526
F029Oonderwijshuisvesting                             1.957           0            45                            1.912
F040 ISV                                                342           0            23                              319
F046 Afschrijving                                     1.108         -34           181                              894
F047Bbereikbaarheidsfonds                               439           0             0                              439
F051 Focus citymarketing                                151           0             0                              151
F054 Ondernemersfonds                                   450           0           450                                0
F057 Duurzaamheidsmaatregelen                           324         524           394                              454
F058 WMO-jeugd                                        1.043       4.269         5.312                                0
F059 Onderhoud vastgoed                               3.058       5.352         5.692                            2.718
F060 POG buitensport                                  1.142         600           433                            1.309
F061 Decentralisatie bodemverontreiniging             1.106          41             0                            1.147
F062 WMO beschermd wonen                              2.974       1.174         1.780             -1.573         3.941
F063 Startersleningen                                   745           0           136                              609
F064 Masterplan BUIG                                  1.129          35           853                              311
F065 Onderhoud stadsbrug                              1.363         245             0                            1.608
F066 Rivierenpark                                         0       3.337             0                            3.337
Subtotaal overige bestemmingsreserve                 17.857      15.356        15.111             -1.573        19.674
Totaal reserves                                     101.468      40.640        29.584             11.486       101.038




Saldireserve
De saldireserve is een algemene reserve en is bedoeld om risico’s op te kunnen vangen. De saldireserve maakt
een belangrijk deel uit van het weerstandsvermogen. De saldireserve wordt gevoed vanuit een voordelig
rekeningresultaat en/of aan de hand van een expliciet besluit van de gemeenteraad. De hoogte van de
saldireserve beweegt zich binnen een bepaalde bandbreedte, bestaande uit een “harde” ondergrens en een
flexibele bovengrens. Voor meer informatie hierover verwijzen wij u naar de paragraaf Weerstandsvermogen.




                                                                                                                         187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


1%-regeling Beeldende Kunst
Voor beeldende kunst worden in bouwkredieten gelden beschikbaar gesteld. Uitvoering van kunstwerken zijn
losgekoppeld van de betreffende bouwplaatsen. Tegenover de gelden die via de regeling gereserveerd worden,
wordt een programma van projecten opgesteld. De grilligheid van de projecten in hun verloop- de ene
opdracht duurt veel langer dan de andere en elk opdrachtproces verloopt weer anders- maakt “flexibele”
beschikbaarheid van de middelen nodig. Om die reden is de reserve 1% beeldende kunst gevormd.


Reserve onderwijshuisvesting
Het doel van de reserve Onderwijshuisvesting is het oormerken van gelden voor het onderwijshuisvestingsveld.
Bij raadsbesluit van 31 januari 2018 is besloten om deze reserve in te zetten voor de afboeking van de
boekwaarde van de tijdelijke locatie Citadel College, zodra de definitieve locatie betyrokken wordt.

Reserve ISV
Het restant ISV gelden is in 2015 op grond van raadsbesluit verhoogd met onder meer de terugontvangen
gelden Papengas. Daarnaast is in 2017 met raadbesluit de reserve verhoogd met een incidentele meevaller
vanuit het restauratiebudget.
Er is vastgelegd welke projecten gefinancierd moeten worden uit deze ISV reserve. Na afwikkeling van deze
projecten kan de reserve vervallen. Het gaat om de projecten woningen boven winkels, monumentensubsidie,
De Bastei en de Valkhofmuur.


Reserve Afschrijving
Bij investeringen met een economisch nut mogen bepaalde inkomsten op grond van het BBV niet in mindering
worden gebracht op de nieuwe investering (verzekeringsgelden na bijv. brand, de opbrengst uit verkoop van
een pand, etc.) . Deze bijdragen kunnen in de reserve afschrijving gestort worden. Via onttrekkingen uit deze
reserve worden de met die investering samenhangende kapitaallasten verlaagd.


Reserve Bereikbaarheidsfonds
De reserve is in 2005 ingesteld. Het doel van deze reserve is om gelden, die ontvangen worden op grond van de
bouwverordening ten behoeve van alternatieve parkeervoorzieningen, beschikbaar te houden voor de
realisatie van die parkeervoorzieningen. Met het raadsvoorstel “Kiezen én Delen, Parkeren in Nijmegen, is de
Verordening Bereikbaarheidsfonds gemeente Nijmegen aangepast. Belangrijkste aanpassing is dat de
bestemming van dit fonds verruimd is. Voorheen was de inzet beperkt tot parkeervoorzieningen en nu gaat het
om een bijdrage bereikbaarheidsbeleid in bredere zin. De parkeerbijdrage heeft als doel bij te dragen in de
financiering van het bereikbaarheidsbeleid van de gemeente Nijmegen indien een nieuwe ontwikkeling er zelf
niet in slaagt om de parkeerbehoefte op eigen terrein op te lossen.


Reserve Focus citymarketing
De raad heeft middelen vrij gemaakt voor het meerjarenprogramma citymarketingactiviteiten. Tevens heeft
ons college het (meerjarige) uitvoeringsprogramma Citymarketing 2015-2018 vastgesteld. Teneinde middelen
in te kunnen zetten voor dit doel is de reserve gevormd. In 2019 zal een evaluatie volgen en zal een voorstel
voor de herbestemming worden gedaan.


Reserve ondernemersfonds inzake lastenverlaging
Doel van de reserve is om de middelen uit het ondernemersfonds beschikbaar te houden voor de
ondernemers. Inmiddels is op 31 januari 2018 door de Raad besloten deze reserve geheel in te zetten voor een
eenmalige injectie te genereren ten behoeve van de Nijmeegse economie, arbeidsmarkt en het
ondernemersklimaat. Daarmee kan de reserve als opgeheven worden beschouwd




188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018


Reserve duurzaamheid
De Gemeenteraad heeft in mei 2013 het Vliegwielprincipe Duurzaamheid vastgesteld. De kern van dat voorstel
is dat met investeren in duurzaamheidsmaatregelen kostenbesparingen (op energie) worden gerealiseerd. Het
bedrag van deze besparingen brengen we in mindering op de betreffende (energie)budgetten en storten we,
ter dekking van de kapitaallasten van de gerealiseerde duurzaamheids- investeringen in de reserve
duurzaamheid.


Reserve WMO-jeugd
Het doel van deze reserve was om eventuele incidentele tekorten binnen het programma Zorg en Welzijn te
kunnen opvangen. Bij het interventieplan Zorg en welzijn is de reserve geheel ingezet en opgeheven.


Reserve onderhoud vastgoed
Jaarlijks wordt een budget beschikbaar gesteld voor onderhoud van panden. Dit onderhoud is opgenomen in
een meerjarig onderhoudsplan. De werkzaamheden kunnen jaarlijks afwijken van het budget. Ter egalisering
van deze kosten en het beschikbaar houden van het budget is deze bestemmingsreserve gevormd.


Reserve POG buitensport
Jaarlijks wordt een budget beschikbaar gesteld voor onderhoud buitensport. Dit onderhoud is opgenomen in
een meerjarig onderhoudsplan. De werkzaamheden kunnen jaarlijks afwijken van het budget. Ter egalisering
van deze kosten en het beschikbaar houden van het budget is deze bestemmingsreserve gevormd.


Reserve decentralisatie bodemverontreiniging
Nijmegen ontvangt in de periode 2016 t/m 2020 jaarlijks 1,1 miljoen via het gemeentefonds voor uitvoering
bodemtaken. Het verschil tussen deze middelen en de jaarlijkse werkelijke kosten wordt gestort in de reserve
teneinde de middelen beschikbaar te houden voor dit doel.


Reserve WMO beschermd wonen
Uitgangspunt van de gemeente is dat de nieuwe taken zoveel mogelijk worden uitgevoerd met de middelen die
het Rijk beschikbaar stelt. Op grond van het coalitieakkoord 2014-2018 is een reserve ingesteld waarmee
onzekerheden, risico’s en incidentele knelpunten en tekorten kunnen worden opgevangen voor beschermd
wonen en vrouwenopvang. De beschikbaar gestelde middelen zijn bedoeld voor Nijmegen als
centrumgemeente en ook daarom willen we die middelen beschikbaar houden voor het doel.


Reserve startersleningen
Reserve voor uitstaande starters- en IBBN-leningen ter dekking van de beheerskosten en rentelasten van de
hiervoor aangetrokken gelden. Daarnaast een risicobuffer voor de 9 miljoen aan leningen die uitstaan.


Reserve Masterplan BUIG
Het doel van deze reserve is egalisatie van de kosten voor de uitvoering van de projecten van het masterplan
BUIG 2017-2019.


Reserve onderhoud stadsbrug
Deze reserve is bedoeld voor het gelijkmatig spreiden van de onderhoudslasten stadsbrug. Het onderhoud is
afgekocht, de termijn is contractueel vastgelegd evenals de betalingen. Het contract eindigt in 2040. In de
programmakosten wordt rekening gehouden met een gelijkmatige verdeling van de onderhoudskosten en het
saldo van de reserve is bestemd voor betaling van de facturen.




                                                                                                            189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Reserve Rivierenpark
De gemeente heeft van het Rijk in 2016 een eenmalige afkoopsom van € 2.987.829 ontvangen voor beheer- en
onderhoudswerkzaamheden aan het Rivierenpark. Dit bedrag is toen gestort in de voorziening rivierenpark.
Daarnaast werd er jaarlijks € 2 ton vanuit de exploitatie toegevoegd aan de voorziening. Gedurende 25 jaar
worden de kosten voor beheer en onderhoud ten laste van de voorziening gebracht. Het BBV kent stringente
eisen aan een voorziening en een van de eisen aan een egalisatievoorziening is dat het alleen voor groot
onderhoud gevormd mag worden. Vraag is dan ook of geheel aan deze formaliteiten voldaan wordt. Zeker is
dat het de intentie van de gemeente Nijmegen is om de afkoopsom beschikbaar te houden voor het
afgesproken onderhoud en de overige lasten gelijkmatig te spreiden over de jaren. Hierbij past het regiem van
een reserve in ieder geval. in deze jaarrekening willen wij dan ook voorstellen om de voorziening om te zetten
in een reserve rivierenpark.. Om die reden is de reserve rivierenpark opgenomen en is het saldo van de
voorziening als storting in deze reserve opgenomen. Bij de voorziening is hetzelfde bedrag onttrokken. Hiermee
is het uiteindelijk een verschuiving tussen de reserve en de voorziening.Bij de beslispunten wordt voorgesteld
om de bestemmingsreserve rivierenpark in te stellen en de middelen uit de voorziening hierin te storten en
hiermee wordt de toegepaste werkwijze geformaliseerd.


Voorzieningen

 Voorziening                                                31-12-2017   toevoeging   aanwending   31-12-2018
 voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's
 V002 bezwaar en beroep heffingen                                  283         196           283          196
 V036 pensioenverplichting wethouders                            3.268         277                      3.545
 V040 spaarverlof                                                   26                                     26
 V094 Waalfront                                                 14.887         273                     15.160
 (-) Afwaardering deelneming Waalfront                          -7.413                                 -7.413
 V109 pensioenverplichting Stadsregio                              246                        10          236
 Subtotaal                                                      11.297         746           293       11.750
 Egalisatievoorzieningen
 V086 verbetering toegankelijkheid openbare
                                                                   23                        17            6
 gebouwen
 V101 voorziening Rivierenpark                                   3.278         226           167           0
 naar reserve rivierenpark                                                                 3.337
 Subtotaal                                                       3.301         226         3.521           6
   Middelen van derden met bestedingsdoel
 V050 GRP-nieuw                                                 4.554         3.316        2.512       5.358
 Subtotaal                                                      4.554         3.316        2.512       5.358
 Totaal                                                        19.152         4.288        6.326      17.114


Voorziening bezwaar en beroep heffingen
Deze voorziening dient ter afhandeling van lopende bezwaar- en beroepsprocedures met betrekking tot
gemeentelijke heffingen. Bij gegrond verklaring van het bezwaar of beroep volgt een correctie op de aanslag
wat kan leiden tot ( gedeeltelijke) terugbetaling.


Pensioenverplichting wethouders
Deze voorziening betreft een berekende contante waarde van te zijner tijd uit te keren wethouderspensioenen.
In een aantal gevallen komen de lasten in de toekomst geheel voor rekening van de gemeente Nijmegen, in
andere gevallen is een verzekeringspolis afgesloten en is de voorziening getroffen voor het meerdere boven de
afgesloten polis. Jaarlijks wordt een waardebepaling gedaan voor de benodigde omvang van de voorziening.


Voorziening spaarverlof
Deze voorziening is in 1993 ingesteld met als doel beschikbaar houden van financiële middelen om de kosten
van inhuur van personeel af te kunnen dekken op het moment dat een ambtenaar spaarverlof opneemt. Dit is



190
</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Stadsrekening 2018


een aflopende regeling. Er is alleen nog aanwending van de bestaande voorziening, er worden geen nieuwe
aanspraken meer opgebouwd.


Waalfront
Het doel van deze voorziening is afdekking van het aandeel van de gemeente Nijmegen in het tekort van de
gebiedsontwikkeling Waalfront. Eind 2018 heeft de directie van Ontwikkelingsbedrijf Waalfront (OBW) een
Grex 2018 aangeboden aan haar aandeelhouders. Deze grondexploitatie 2018 kent als eindresultaat een tekort
van € 26,4 miljoen NCW per oktober 2017, en een looptijd tot en met juli 2029. Op grond van gemaakte
afspraken wordt Nijmegen voor € 3,3 miljoen belast indien per einde van de looptijd mocht blijken dat de
grondexploitatie Waalfront sluit met een nadelig saldo.
Vervolgens draagt Nijmegen 50% bij in het verlies. Vanaf oktober 2017 en geheel 2018 is de voorziening
geïndexeerd en komt per 31-12-2018 uit op € 15,2 miljoen.
Doordat de grondexploitatie verlieslatend is, is de waarde van de deelneming Waalfront B.V. afgewaardeerd
naar ‘0’. Conform verslaggevingsregels wordt voornoemde voorziening (op een aparte regel) voor hetzelfde
bedrag gecorrigeerd.


Pensioenverplichting Stadsregio
In 2017 is in verband met de liquidatie van de Stadsregio Arnhem Nijmegen de pensioenvoorziening van 3 oud-
bestuurders overgedragen aan de gemeente Nijmegen. De gemeente neemt de pensioenbetalingen over.


Voorziening toegankelijkheid openbare gebouwen
Deze voorziening is ingesteld met als doel openbare gebouwen beter toegankelijk te maken voor invaliden en
minder mobiele ouderen.


Voorziening Rivierenpark
De gemeente heeft van het Rijk in 2016 een eenmalige afkoopsom van € 2.987.829 ontvangen voor beheer- en
onderhoudswerkzaamheden aan het Rivierenpark. Dit bedrag is gestort in de voorziening. Daarnaast wordt er
jaarlijks € 2 ton vanuit de exploitatie toegevoegd aan de voorziening. Gedurende 25 jaar worden de kosten
voor beheer en onderhoud ten laste van de voorziening gebracht. Geconstateerd is dat de kenmerken van deze
voorziening beter passen bij een bestemmingsreserve. Om die reden is deze voorziening geherrubriceerd naar
de reserves. Hiervoor is in het voorstel bij de jaarrekening een beslispunt opgenomen. Voor een uitgebreide
toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij de betreffende reserve.


Voorziening GRP-nieuw
Deze voorziening is ingesteld op 8 juni 2005 en heeft als doel een meerjarige evenwichtige tariefsopbouw van
de rioolrechten. Het bestedingsplan is gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan 2017-2023.

Voorziening GRP                                             31-12-2017   toevoeging   Bestedingen     31-12-2018
Restant voorziening investeringen te verrekenen in tarief          824                        412            412
Restant voorziening onderhoud te verrekenen in tarief              520                        260            260
Exploitatieresultaat (verschil begroot-realisatie) te
                                                                 1.596        1.077                        2.673
verrekenen in tarief
Voorziening onderhoud                                            1.614        2.239         1.840          2.013
Totaal                                                           4.554        3.316         2.512          5.358




                                                                                                                         191
</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Langlopende schulden
langlopende schulden                               31-12-2017   Vermeerderingen    Aflossingen     31-12-2018          rente
obligatieleningen                                      40.000            58.000                        98.000            549
onderhandse leningen pensioenfonds en
                                                        9.160                              9.087           73            50
verzekeraar
onderhandse leningen banken en ov. fin.
                                                     562.127                           70.471        491.656       11.545
instellingen
binnenlandse bedrijven                                11.000                                          11.000            370
openbare lichamen                                     65.000              35.000                     100.000            740
waarborgsommen                                           202                                1            201
Totaal                                               687.489              93.000       79.559        700.930       13.254


Bankzaken vinden overwegend plaats met de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), de Nederlandse
WaterschapsBank (NWB) en het Rijk. Het Rijk in verband met het verplichte schatkistbankieren. Naast het
sluiten van rechtstreekse leningen bij genoemde instellingen, maken wij ook gebruik van schuldpapier dat via
de BNG loopt. In dat geval treedt de BNG op als tussenpersoon van een (obligatie)lening.
De met deze langlopende leningen samenhangende rentelast bedraagt in totaal € 13,3 miljoen in 2018.

waarborgsommen                                                                      31-12-2018            31-12-2017
beheer objecten, GB                                                                         69                    68
parkeerbadges                                                                               43                    43
sleutelgeld accommodaties                                                                   25                    22
vastgoed management panden en woningen                                                      64                    69
Totaal                                                                                     201                   202




Kortlopende schulden
Kasgeldleningen en banksaldi
kortlopende schulden, kasgeldlening en banksaldi                                             31-12-2018         31-12-2017
Kasgeldleningen                                                                                  90.000            105.000
Banksaldi                                                                                             3                  8
Totaal                                                                                           90.003            105.008


Overzicht schatkistbankieren
Bedragen in miljoenen €                                           1e kw            2e kw              3e kw              4e kw

Gemiddeld saldo per kwartaal                                          3              2,6                  2,7                  2,6

Af: drempelbedrag                                                   4,3              4,3                  4,3                  4,3
overschrijding (-/- ) / ruimte ( + )                                1,3              1,7                  1,6                  1,7


Overige kortlopende schulden                                                                 31-12-2018         31-12-2017
Crediteuren                                                                                       9.372              6.508
afdracht loonheffing en sociale lasten                                                            7.779              7.535
Totaal                                                                                           17.151             14.043




192
</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>                                                                                                Stadsrekening 2018


Overlopende passiva
Verplichtingen en vooruit ontvangen bedragen
overlopende passiva                                                                31-12-2018                 31-12-2017
voorschotbedragen overheidslichamen ( OMBD )                                            2.526                      2.993
verplichtingen inzake ondernemersfonds                                                    356                        358
nog te betalen zorgkosten                                                               5.865                     12.358
nog te betalen bedragen                                                                20.218                      6.014
nog te betalen rente onderhandse leningen                                               6.310                      7.390
vooruit ontvangen bedragen                                                              1.065                      9.732
Totaal                                                                                 36.340                     38.845


OMBD’s
                                                             boekwaarde                                     Boekwaarde
naam gelden van derden                                                    toevoeging     Onttrekking
                                                             31-12-2017                                     31-12-2018
O005 Onderwijs en minderheden                                         -46            107                               61
O006 Volwasseneneducatie v/h Participatiebudget (Educatie,
                                                                     39                9                              48
inburgering en re-integratie)
O023 EFRO en ESF                                                      24                               24               0
O047 Francia media                                                    16                               16               0
O065 Projecten Openbaar Vervoer                                     -375            399                                24
O077 project deelname CLINSH                                         100                               64              36
O078 regioarcheologie                                                 20                                               20
O082 begeleiding ex-gedetineerden                                     -5             16                                11
O086 instandhouding monumenten Nijmegen                              107                             18                89
O087 ESF VSO PRO                                                     437           1.309            648             1.098
O090 Economische innovatie agenda                                    -14             134                              120
O092 uitstapprogramma prostituees                                     11                             11                 0
O094 investeringsregeling binnenstad 2016-2018                        19                             19                 0
O095 Groene Hub 3.0 investeringsagenda                               602                            207               395
O096 rijkssubsidie parken                                             96             33                               129
O097 bevordering werkgelegenheid laaggeschoolden                     218                            132                86
O098 transformatieaanpak binnenstad                                  205                            114                91
O100 Slimme mobiliteit                                                 0             84                                84
O102 Samenovereenkomst gemeenschap leefbaarheid                        0             24                                24
O104 Nijmegen aardgasvrij                                              0             63                                63
O105 Uitstapprogramma prostituees                                      0             35                                35
O106 Legacy Sons                                                       0             23                                23
O107 Brim subsidie                                                     0             89                                89
O005/O065/O075/O088/O089/O090/O091*                                1.539
Eindtotaal                                                         2.993           2.325           1.253            2.526


Onderwijs en minderheden
De middelen hebben betrekking op de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten en onderwijsachterstanden.
Loopt nog door in 2019.

Volwasseneneducatie van het Participatiebudget
Het participatiebudget betrof één budget waarbij de rijksmiddelen voor re‐integratie, educatie en inburgering
worden ontvangen. Vanaf 2015 worden de middelen voor re-integratie echter als één uitkering via het
gemeentefonds ontvangen en als opdrachtbedrag naar de MGR Rijk van Nijmegen/Werkbedrijf overgemaakt.
Alleen het vanuit het ministerie van OCW voor volwassen-educatie geoormerkte budget loopt nog via deze
OMBD.

Projecten Openbaar Vervoer
Er worden doorlopend projecten uitgevoerd ter verbetering van het openbaar vervoer. In de afgelopen jaren
zijn in de Waalsprong verschillende nieuwe busbanen voor hoogwaardig openbaar vervoer aangelegd. In de
hele stad is de toegankelijkheid van bushaltes verbeterd . Er zijn projecten uitgevoerd ter verbetering van de



                                                                                                                       193
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


bereikbaarheid van NS-stations. Jaarlijks worden ook in overleg met de busmaatschappijen diverse kleinere
verbetering ten behoeve van het openbaar vervoer gerealiseerd. Deze projecten worden grotendeels
gefinancierd door de (vm) Stadsregio/Prov. Gelderland. De subsidies worden achteraf uitbetaald na vaststelling
van de subsidiedeclaratie.


Project deelname CLINSH
Terugdringen van lokale luchtvervuiling door schepen. Nijmegen is gevraagd projectpartner te worden binnen
het Europese project CLINSH (Clean INland SHipping). Het project loopt tot 2020.

Regioarcheologie
Project met betrekking tot het adviseren van gemeenten op het gebied van de archeologie; het initiëren
voorlichting, educatie en bevorderen draagvlak; het beoordelen van de kwaliteit van archeologisch onderzoek;
inbedding archeologie in ro-beleid; advisering beheer en behoud archeologische monumenten.

Begeleiding ex-gedetineerden
De subsidieverlening is gebaseerd op artikel 34 van de Wet Justitiesubsidies. Doelstelling van de subsidie is om
trajecten op het terrein van wonen en werken voor ex-gedetineerden te stimuleren. De beschikking heeft
betrekking op 2018.

Instandhouding monumenten Nijmegen
Voor het verlenen van subsidies aan eigenaren van gemeentelijke monumenten voor de instandhouding van
deze monumenten op basis van de gemeentelijke subsidieregeling, heeft de gemeente Nijmegen een bijdrage
van de provincie ontvangen. Deze subsidieregeling loopt voor het jaar 2018.

Economische innovatie agenda
De financiële afwikkeling van het project “Topsectoren en Innovatie Nijmegen” heeft plaatsgevonden.
Voor de uitvoering van het project “Versterken Economische kracht Health & High Tech” zijn er voorschotten
ontvangen. Doel van dit project is het versterken van de economische kracht van de clusters Health & High
Tech, omdat zij de motor vormen van de economie van Nijmegen en de regio. Door te investeren in deze
sectoren wordt gericht op duurzame groei en behoud van werkgelegenheid ten dienste van de inwoners,
kennisinstellingen en bedrijven. Dit gebeurt door uitvoering te geven aan een integrale meerjarige en
dynamische clusterversnellingsaanpak.

Investeringsregeling binnenstad 2016-2018
Met dit project wordt het vestigings- en verblijfsklimaat van de aandachtsstraten verbeterd, waarbij
ondernemers en eigenaren worden gestimuleerd te investeren in zowel de binnenkant, als de gevel van hun
bedrijfspanden. Dit project is afgesloten.

Investeringsagenda Arnhem Nijmegen
Het betreft verschillende duurzame subsidie projecten. De eerste is ‘’Groene Hub 3.0’’ met als doel versnelling
te geven aan de circulaire economie en het opwekken van duurzame energie op vijf regionale hubs. Het project
‘’European Green Capital 2018’’ heeft als doel Nijmegen neer te zetten als European Green Capital 2018. Het
project ‘’Routekaart Groene Kracht’’ heeft als doel om deze routekaart te actualiseren. Als laatste het project
‘’De Groene Delta’’ met als doel de transitie van het ENGIE-terrein tot een duurzame campus.

Rijkssubsidie parken
Betreft rijksmiddelen voor de parken Brakkenstein, Kronenburgerpark en Het Valkhof. Het geld wordt gebruikt
voor beheer en onderhoud maar ook om de cultuurhistorische elementen in de parken te herstellen en om te
onderzoeken hoe we de groene Rijksmonumenten evenementbestendiger kunnen maken.



194
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>                                                                                      Stadsrekening 2018



Bevordering werkgelegenheid laaggeschoolden
OMBD heeft betrekking op de Provinciale subsidie die als doelstelling heeft om een impuls te geven aan de
werkgelegenheid voor laaggeschoolden in het Rijk van Nijmegen.

Transformatie binnenstad
Het doel van dit project is Nijmegen en Arnhem bruisende binnensteden aan de rivier te maken en de
Uitvoeringsovereenkomst project "Bloemerstraat en Hertogstraat" te Nijmegen uit te voeren. Het project liep
tot en met 31 december 2018.

Slimme mobiliteit
Het programma “Slimme Mobiliteit” is een vervolg op het programma “Beter Benutten Vervolg”. Rijk en
Provincie stellen middelen beschikbaar voor gedragsmaatregelen ter verbetering van de verkeerscirculatie.
Deze subsidie loopt door in 2019.

Samenovereenkomst gemeenschap leefbaarheid
De provincie, acht Gelderse steden (G8) en Culemborg, met een stedelijke leefbaarheidsproblematiek, hebben
met elkaar afgesproken om met en van elkaar te leren op een aantal specifieke thema's gerelateerd aan
stedelijke problematiek. De betrokken steden hebben gemeenschappelijke leefbaarheidsopgaven waarbij
geconstateerd is dat het wenselijk is om methodieken en methodisch procesrepertoire verder te ontwikkelen
en met elkaar uit te wisselen. Het gaat hierbij om de volgende thema's: verduurzaming van
bewonersinitiatieven, veranderende verhoudingen overheid-bewoners/wijkdemocratie, sociale
wijkondernemingen/wijkeconomie en activering en ondersteuning van bewonersinitiatieven op het gebied van
duurzaamheid.

Nijmegen aardgasvrij
In Nijmegen start jaarlijks een proces om twee wijken aardgasvrij te maken. Daarvoor wordt per wijk een
warmteplan opgesteld. Een projectorganisatie regisseert de transitie naar aardgasvrije wijken en de Provincie
Gelderland subsidieert deze transities. De projecten zijn Duurzaam Hengstdal en Warmtetransitieplan
Bottendaal.

Uitstapprogramma prostituees
Door middel van Regeling uitstapprogramma’s prostituees II (Rups II) worden er uitstapprogramma’s voor
prostituees ontwikkeld en uitgevoerd. Deze uitstapprogramma’s helpen mensen die er voor kiezen om de
prostitutie te verlaten. Uitstapprogramma’s begeleiden prostituees naar werk of dagbesteding buiten de
prostitutie. De subsidie is verkregen voor preventie en casemanagement.

Legacy Sons
Legacy Sons betreft een Project Uniek Sporten, een erfenis van de SONS 2016. Het doel voor 2018-2019 is meer
mensen met een beperking stimuleren om te gaan sporten en bewegen. Het jaarlijkse hoogtepunt is de
deelname aan de speciale Vierdaagse, welke speciaal voor deze doelgroep wordt georganiseerd. Er wordt
gericht op het starten van ten minste acht nieuwe sport- en beweegmogelijkheden voor mensen met een
beperking en het toegankelijk maken van ten minste vier bestaande sportevenementen in Nijmegen. Het
project loopt door in 2019.




                                                                                                            195
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE VERPLICHTINGEN
Gewaarborgde geldleningen
De gemeente staat garant voor geldleningen die zijn verstrekt aan o.a. woningcorporaties en schoolbesturen.
Onderstaand het totaal van deze garanties.


gewaarborgde geldleningen                           percentage door de gemeente te      boekwaarde     boekwaarde
( bedragen x 1.000 )                                waarborgen                           31-12-2018     31-12-2017

eigen woningverbetering met 50% deelname Rijk                      50%                      629.040           615.661
krediethypotheken                                                 100%                         975              1.290
hypotheken (woon)verenigingen en particulieren                    100%                        8.901            11.251
overige zakelijke zekerheidstellingen                             100%                         547               650
schoolbesturen                                                    100%                       37.278            36.270
                                                                                            676.741           665.122




Langlopende huurcontracten
De gemeente huurt de bij elkaar gelegen adressen Arsenaalgas 7, 7a en 8, Mariënburg 75 en de parkeergarage
Mariënburg in één contract van een vastgoedeigenaar. De totale jaarlijkse huurpenningen daarvoor bedragen
circa € 1,4 miljoen.
De looptijd voor de objecten Arsenaalgas 8 (= kantoor boven de parkeergarage Arsenaalgas 7) en Mariënburg
75 (= Elckerlyc en Stadswinkel) eindigt per 1-1-2033.
De looptijd voor Arsenaalgas 7 en 7a (= parkeergarage en fietsenstalling) eindigt per 1-8-2034.
VSA (Sport en Recreatie) huurt het pand Triavium aan de van Rosenburgweg 2 voor een jaarlijks bedrag van
circa € 1,2 miljoen (inclusief bijdrage onderhoud). Het contract loopt t/m 23 september 2033.



Inkoopcontracten groter dan € 211.000 inkoopwaarde
De gemeente Nijmegen heeft diverse inkoopcontracten afgesloten – dan wel heeft aanbestedingen lopen voor
contracten – met een inkoopwaarde voor de jaren 2019 en later van meer dan € 211.000. Belangrijke financiële
verplichtingen zijn of worden daarmee aangegaan ten aanzien van de volgende inkoopcategorieën:

     Maatschappelijk opvang en beschermd wonen
     Milieudiensten en straatreiniging
     Maatwerkvoorzieningen algemeen
     Jeugdzorg
     Civiele werkzaamheden: onderhoud en herinrichting
     Inhuur en advies
     Onderhoud gebouwen
     Parkeergerelateerde inkoop
     Schoonmaak (incl. VSA)
     Leerlingenvervoer
     Electriciteit, gas, water
     Groenwerkzaamheden
     Welzijn
     Beveiligingsdiensten
     Kantine- en catering dienstgebouwen
     Kunstwerken civiel: onderhoud
     Straatmeubilair en speelvoorzieningen
     Kantine- en catering dienstgebouwen
     Communicatie, PR en representatie
     Volwassenen educatie


196
</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre>                                                                                Stadsrekening 2018


   Diversiteit
   Wagenpark en brandstof
   Groenvoorzieningsdiensten
   Software
   Civiele werkzaamheden bouw/aanleg

Leasecontracten
De gemeente Nijmegen heeft een raamovereenkomst met Athlon Car Lease Nederland B.V. voor het leasen van
auto's. De kosten in 2018 bedroegen ongeveer € 190.000.




                                                                                                     197
</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018



Grondslagen

BALANS
ALGEMEEN
De jaarrekening is opgesteld op basis van de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
provincies en gemeenten.
Activaposten (bezittingen) worden in beginsel gewaardeerd op basis van de vervaardigingsprijs
(grondexploitaties) of verkrijgingsprijs (overig). Als de marktwaarde van een materieel actief blijvend lager is
dan de boekwaarde, wordt het actief tot deze waarde afgewaardeerd. Voor verwachte verliezen bij
grondexploitaties of het risico van oninbare vorderingen worden voorzieningen getroffen.
Passivaposten (eigen en vreemd vermogen) worden in beginsel gewaardeerd op basis van de nominale waarde.

IMMATERIËLE VASTE ACTIVA
Onder de immateriële vaste activa vallen de kosten van onderzoek & ontwikkeling en bijdrage aan activa in
eigendom van derden. Hierop wordt in 5 jaar afgeschreven.

MATERIËLE VASTE ACTIVA
Onderscheid wordt gemaakt in investeringen met economisch respectievelijk maatschappelijk nut.
Investeringen met economisch nut dragen bij aan de mogelijkheid om middelen te verwerven (bijvoorbeeld
door de kosten ervan in tarieven te verwerken).
Tijdens de vervaardiging van een actief wordt rente toegerekend voor de benodigde financiering. Bij activering
worden eventuele bijdragen van derden in mindering gebracht. Afschrijving vindt plaats tegen een percentage
van de aanschaffingswaarde, gebaseerd op de gemiddelde levensduur van de activa. Dit conform de richtlijn
‘investeren & waarderen, activeren en afschrijven activa’. Een aantal activa kennen een annuitaire afschrijving.

FINANCIËLE VASTE ACTIVA
Onder de financiële vaste activa vallen de kapitaalverstrekkingen aan verbonden partijen en de verstrekte
leningen. De kapitaalverstrekkingen aan verbonden partijen bestaan uit aandelen in vennootschappen. deze
worden gewaardeerd tegen aanschafprijs of lagere marktwaarde.

VOORRADEN
Onder de voorraden vallen de grondexploitaties. Het onderhanden werk van de grondexploitaties wordt
gewaardeerd tegen het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten. Dit gaat zowel om de directie
kosten voor het verwerven, slopen en bouw- en woonrijp maken als ook de rente- en plankosten. Een
eventuele voorziening voor verwachte verliezen wordt hierop in mindering gebracht. Voor de rente wordt
uitgegaan van de werkelijke rente over het vreemd vermogen en een disconteringsvoet van 2%.

KORTLOPENDE VORDERINGEN
Deze vorderingen hebben een looptijd van minder dan 1 jaar. Voor het uitstaand saldo aan belastingdebiteuren
en bijstandsvorderingen zijn voorzieningen getroffen.

OVERLOPENDE ACTIVA/LIQUIDE MIDDELEN
Deze posten zijn tegen nominale waarde gewaardeerd.

EIGEN VERMOGEN
Onder het eigen vermogen staan de algemene reserve, de bestemmingsreserves en het saldo van het overzicht
van baten en lasten.




198
</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>                                                                                       Stadsrekening 2018


VOORZIENINGEN
Onder de voorzieningen zijn de voorzienbare verplichtingen, verliezen en/of risico’s opgenomen. Dit voor zover
de omvang redelijkerwijs is in te schatten. Daarbij zijn er egalisatievoorzieningen voor kosten die in volgende
jaren gemaakt worden, maar hun oorsprong vinden in het huidige jaar. Hieronder vallen de
onderhoudsvoorzieningen die worden bepaald op basis van de laatst bekende geactualiseerde plannen. In de
voorziening gemeentelijk rioleringsplan (GRP) komen de volgende drie componenten in samenhang terug,
maar zijn wel afzonderlijk zichtbaar:
• spaardeel voor investeringen;
• onderhoud;
• jaarlijkse financiële resultaten.

Voorzieningen die de waarde van een actief corrigeren worden aan de activazijde gepresenteerd en daar in
mindering gebracht op het actief.
Voorzieningen waarvan de hoogte wordt bepaald door geldstromen over een langdurige periode in de
toekomst worden gewaardeerd op contante waarde.

LANGLOPENDE SCHULDEN
Deze schulden hebben een looptijd van meer dan 1 jaar en worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

VLOTTENDE PASSIVA
Deze posten zijn tegen nominale waarde gewaardeerd.




                                                                                                            199
</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


BATEN EN LASTEN
ALGEMEEN
Baten (opbrengsten) en lasten (kosten) worden gerangschikt conform de begroting en toegerekend aan het
jaar waarop zij betrekking hebben.
Uitzonderingen zijn dividenden en bepaalde personele lasten. Dividendopbrengsten uit deelnemingen worden
geschat op basis van ervaringscijfers. Als het uiteindelijke dividend hiervan afwijkt wordt dit verantwoord in het
jaar waarin het dividend wordt ontvangen. Voor arbeidsgerelateerde verplichten van een jaarlijks vergelijkbaar
volume mag geen voorziening of schuld worden opgenomen. Daarom worden deze personele lasten
toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt.

GRONDEXPLOITATIES
Verwachte verliezen voor planexploitaties worden genomen zodra deze voorzienbaar zijn. Hiertoe wordt een
voorziening gevormd voor het verwachte verlies aan het einde van de looptijd. Dit toekomstige verlies wordt
contant gemaakt naar nu.
Verwachte winsten worden in principe genomen bij het afsluiten van een planexploitatie. Tussentijds wordt
slechts winst genomen als de boekwaarde van het onderhanden werk negatief is (meer opbrengsten dan
kosten) én groter is dan de hoogte van de nog te maken kosten. In verband met de uitspraken van de
commissie BBV over de tussentijdse winstname wordt ook in Nijmegen de POC methode gehanteerd voor het
bepalen van de tussentijdse winstname in plaats van het hiervoor genoemde gemeentelijke, voorzichtigere,
beleid.

RESERVES
Toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves worden rechtstreeks op de reserves gemuteerd, vóór het
saldo van de rekening. Dit conform de begroting of expliciete besluitvorming door de Raad.

GEMEENTELIJK RIOLERINGSPLAN (GRP) Financiële resultaten op de exploitatie
De werkelijke lasten en baten zullen afwijken van de ramingen.
Deze worden gestort in of onttrokken aan een voorziening GRP. Wij willen transparant laten zien dat alle
geïnde rioolrechten ook daadwerkelijk worden aangewend voor werkzaamheden voortvloeiend uit het GRP.
Ons argument daarvoor is dat de burger helder moet kunnen zien dat het geld daadwerkelijk wordt besteed
aan het doel waarvoor het wordt opgehaald.

EIGEN BIJDRAGEN CAK
Bij de WMO vraagt de gemeente een eigen bijdrage aan de burger. De oplegging en inning is landelijk belegd bij
het Centraal Administratie Kantoor (CAK). Middels een Third Partij Mededeling van de huisaccountant van het
CAK heeft de gemeente voldoende zekerheid over de juistheid van de eigen bijdragen. Echter, over de
volledigheid bestaat onvoldoende zekerheid. Eventuele niet verantwoorde eigen bijdragen worden ingeschat
als niet materieel.

PGB SOCIALE VERZEKERINGSBANK
De Sociale Verzekeringsbank verstrekt persoonsgebonden budgetten namens gemeenten. Om
betalingsproblemen bij budgethouders en zorgverleners te voorkomen is tijdelijk een coulancebeleid gevoerd.
Bij de verantwoordingen over 2016 heeft de SVB aangegeven dat hierdoor declaraties niet altijd aan alle eisen
voldeden. Echter, de gemeente heeft ook zelf controles uitgevoerd om voldoende zekerheid te verkrijgen.

VENNOOTSCHAPSBELASTING
Indien we per saldo winst maken over onze commerciële activiteiten dragen we daar vennootschapsbelasting
over af.




200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>           Stadsrekening 2018




BIJLAGEN




                                201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Sisa bijlage




202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>                                                                 Stadsrekening 2018


Gemeentefonds
Omschrijving                                            aantal    bedrag p/e     bedrag x €1,-
Inwoners                                               175.948          154           27.038.000
Eenouderhuishoudens                                      6.074          208            1.266.000
Eenpersoonshuishoudens ( miv 2016 )                     52.570           22            1.136.000
jongeren < 20 jaar                                      34.499          243            8.371.000
ouderen 65+                                             27.057           80            2.155.000
ouderen 75-85 jaar                                       8.158           26             214.000
huishouden met laag inkomen                             29.879           30             889.000
huishouden met laag inkomen (drempel)                   21.484          460            9.872.000
huishoudens                                             98.977           90            8.957.000
Bijstandsontvangers                                      7.487         2.120          15.874.000
Loonkostensubsidie ( miv 2016 )                            96          1.927            185.000
Uitkeringsontvangers                                    16.834           86            1.443.000
Minderheden                                             14.865          321            4.765.000
Klanten potentieel lokaal                              206.390           39            8.090.000
Klanten potentieel regionaal                           358.360           22            8.017.000
Leerlingen VO                                           11.980          371            4.439.000
Leerlingen (V)SO                                         5.270          231            1.216.000
Extra groei leerlingen VO                                 419           220              92.000
oppervlakte land                                         5.270           41             217.000
oppervlakte land * bodemfactor gemeente                  5.270           27             142.000
oppervlakte binnenwater                                   490            39              19.000
Oppervlakte bebouwing                                     741           595             441.000
oppervlakte bebouwing kern                                692          2.302           1.593.000
oppervlakte bebouwing buitengebied                         49          1.939             95.000
Opp bebouwing woonkernen* bodemfactor woonkernen          692          3.090           2.138.000
Opp bebouwing buitengebied* bodemfactor buitengebied       49          1.531             75.000
Woonruimten                                             83.946           58            4.830.000
Woonruimten * bodemfactor woonkernen                    83.946           51            4.264.000
Historische kern                                           20          3.200             64.000
Bewoonde oorden                                         16.196           31             510.000
Bewoonde oorden met historische kernen                  14.335           86            1.229.000
ISV (a) stadsvernieuwing                               0,01132     6.095.406             69.000
ISV (b) herstructurering                               0,01407     3.766.880             53.000
Omgevingsadressendichtheid                             198.112           72           14.201.000
Oeverlengte * Bodemfactor gemeente                       1.699           12              20.000
Oeverlengte * Bodemf. Gem.*dichtheidsfactor             51.899            6             302.000
Meerkernigheid                                              4          9.000             36.000
kernen met minstens 500 adressen                            2        55.500             111.000
Meerkernigheid *Bodemfactor buitengebied                    4        15.000              60.000
Bedrijfsvestigingen                                     17.445           76            1.332.000
OZB niet woningen                                        2.905          381            1.106.000
Vast bedrag                                                 1       238.000             238.000
Bedrag in basis                                                                   137.164.000
Punten uitkerings factor                                  1,49                        67.210.000
Subtotaal uitgavenijkingen                                                        204.374.000
OZB waarde woning eigenaar                                                        -13.720.000
OZB niet-woningen eigenaar                                                            -4.569.000
OZB niet woningen gebruiker incl. De Pater                                            -3.658.000
cumulatieregeling                                                                       -137.754
Suppletieregeling afschaffing OZB woningen gebruiker                                    865.114
Suppletie-uitkering bommenregeling                                                      137.208
Decentralisatie Uitkeringen
Beeldende kunst en vormgeving                                                           150.000
maatschappelijke opvang                                                               10.249.480

                                                                                          203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

gezond in de stad                                            386.231
preventieve lokale jeugdbeleid ( 2010 > )                    605.273
bodemsanering ( 2016-2020 )                                 1.164.076
vrouwenopvang                                               3.347.814
voorschoolse voorziening peuters                             311.853
vergunningverlening, toezicht en handhaving 2014             410.545
LHBT-emancipatiebeleid                                        20.000
veiligheidshuizen                                            218.680
Impuls brede school sport en cultuur (comb. functie)         523.654
versterking gemeentelijke aanpak jihadisme                    35.000
armoedebestrijding kinderen                                  939.018
economische zelfstandigheid                                   36.000
arbeidsparticipatie mensen met een psychische beperking         7.500
Schulden en armoede                                          470.767
Referendum                                                    60.924
Matchen op Werk                                               80.000
Bonus beschut werken                                          12.000
Maatschappelijke begeleiding                                  21.330
Aardgasvrije wijken                                         3.497.444
Baankansen                                                   409.600
Informatieplicht energiebesparende maatregelen                28.382
Ondersteuning beschermd wonen en maatschappelijk opvang       25.000
Programma geweld hoort nergens thuis                          25.000
Referendum WIV                                                  2.027
Transformatiefonds sociaal domein jeugd                      671.183
Voorziening knelpunten sociaal domein                       1.905.953
Integratie-uitkeringen
Integratie-uitkering W.M.O. Huishoudelijke verz.           12.578.255
jeugd / voogdij / 18+                                      39.028.167
WMO taken alle gemeenten                                   23.664.690
WMO beschermd wonen centrumgemeenten                       57.430.789
Participatie                                               35.023.150
Totaal gemeentefonds 2018                                 376.631.353
Voorgaande jaren (2015-2017)                                  -72.504
Totaal gemeentefonds                                      376.558.849




204
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>                                                                                                        Stadsrekening 2018


Indicatoren
Vernieuwing BBV - Beleidsindicatoren

Een onderdeel van de vernieuwing BBV is de toevoeging van beleidsindicatoren aan de voorgeschreven
kengetallen. Deze toevoeging beoogt dat de effecten van het beleid beter worden toegelicht in de begroting en de
programmaverantwoording. Deze indicatoren zijn dan ook een aanvulling op de indicatoren die in de
programmarekening zijn opgenomen en beogen meer inzicht te geven in het bereiken van de
programmadoelstellingen.

De indicatoren worden door het ministerie voorgeschreven en de informatie wordt beschikbaar gesteld via de
website www.waarstaatjegemeente.nl. Via deze website bestaat de mogelijkheid de indicatoren te vergelijken met
landelijke cijfers en ontwikkelingen. Ons college bekijkt in de komende perioden, wanneer de beschikbare
informatie op de website groter wordt, of de gevolgen van het gevoerde beleid ook zijn terug te zien in de
ontwikkeling van de indicatoren. Mogelijk wordt er dan ook aanvullende toelichting opgenomen.

Informatie die niet beschikbaar is gesteld via www.waarstaatjegemeente.nl is aangemerkt als niet beschikbaar
(nb). Het is ons streven om deze gegevens voor volgende jaren wel beschikbaar te krijgen om een zo volledig
mogelijk beeld te kunnen verstrekken.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Inwonersaantal: 176.914 (peildatum 01-01-2019)

Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning                                                          2014   2015   2016   2017      2018
Formatie                                                                                                           8,3       8,2
eenheid:           FTE per 1.000 inwoners
bron:              Eigen administratie
toelichting:       Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk
                   apparaat per 1.000 inwoners voor het begrotingsjaar op peildatum 1
                   januari.
Bezetting                                                                                                           8,1      8,2
eenheid:           FTE per 1.000 inwoners
bron:              Eigen administratie
toelichting:       Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is binnen het
                   ambtelijk apparaat inclusief de boventallige medewerkers per 1.000
                   inwoners.
Apparaatskosten                                                                                                     688      610
eenheid:           Kosten per inwoner
bron:              Eigen administratie
toelichting:       Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke
                   financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen),
                   organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor
                   de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus
                   alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het
                   functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.
Externe inhuur                                                                                                      11,3%    10,2%
eenheid:           Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
bron:              Eigen administratie
toelichting:       Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van
                   werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde
                   opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door
                   middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en
                   deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling
                   tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag
                   ligt.




                                                                                                                               205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Overhead                                                                                                                34,3%   35,5%
eenheid:            % van totale lasten
bron:               Eigen administratie
toelichting:
                    Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en
                    ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.


Taakveld 1: Veiligheid                                                                          2014    2015    2016    2017    2018
Verwijzingen Halt                                                                               151     116     110     nb      nb
eenheid:            Aantal per 10.000 jongeren
bron:               Bureau Halt
toelichting:        Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van
                    12-17 jaar.
Winkeldiefstallen                                                                               5,3     4,2     4,1     3,7     nb
eenheid:            Aantal per 1.000 inwoners
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
Geweldsmisdrijven                                                                               8,1     7,2     7,1     6,6     nb
eenheid:            Aantal per 1.000 inwoners
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van
                    geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord
                    en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging,
                    mishandeling, etc.).
Diefstallen uit woning                                                                          5       4       3,9     3,3     nb
eenheid:            Aantal per 1.000 inwoners
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)                                          7,1     6,4     6,3     5,6     nb
eenheid:            Aantal per 1.000 inwoners
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.


Taakveld 3: Economie                                                                            2014    2015    2016    2017    2018
Functiemenging                                                                                  55,7%   55,5%   55,1%   55,4%   nb
eenheid:             %
bron:                LISA
toelichting:         De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen
                     banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100
                     (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als
                     banen.
Vestigingen (van bedrijven)                                                                     108,9   111,9   115,7   105,6   nb
eenheid:           Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
bron:                LISA
toelichting:         Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd
                     van 15-64 jaar.




206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>                                                                                                             Stadsrekening 2018

Taakveld 4: Onderwijs                                                                        2014     2015       2016     2017     2018
Absoluut verzuim                                                                             8,93     8,61       11,44    11,93    nb
eenheid:         Aantal per 1.000 leerlingen
bron:            DUO
toelichting:        Het aantal leerplichtigen dat niet staat ingeschreven op een school,
                    per 1.000 leerlingen.
Relatief verzuim                                                                             37,3     39,35      35,74    27,43    nb
eenheid:            Aantal per 1.000 leerlingen
bron:               DUO
toelichting:        Het aantal leerplichtigen dat wel staat ingeschreven op een school,
                    maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen.
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)                               2,3%     nb         nb       2,3%     -
eenheid:            % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
bron:               Ingrado
toelichting:        Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat
                    voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs
                    verlaat.


Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie                                                      2014     2015       2016     2017     2018
Niet wekelijkse sporters                                                                     nb       nb         40,1%    nb       nb
eenheid:            %
bron:               LISA
toelichting:        Het percentage inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal
                    aantal inwoners.


Taakveld 6: Sociaal domein                                                                   2014     2015        2016     2017    2018
Banen                                                                                        808,9    800,9       788,3    701,9   nb
eenheid:            Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
bron:               LISA
toelichting:        Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Jongeren met een delict voor de rechter                                                      1,95%    1,34%       nb       nb          nb
eenheid:          % 12tm 21 jarigen
bron:               Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel
toelichting:        Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de
                    rechter is verschenen.
Kinderen in uitkeringsgezinnen                                                               10,45%   10,08%      nb       nb          nb
eenheid:            % Kinderen tot 18 jaar
bron:               Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel
toelichting:        Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een
                    bijstandsuitkering moet rondkomen.

Netto arbeidsparticipatie                                                              64,9%          65,4%       64,4%    66,6    nb
eenheid:            % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
bron:               CBS
toelichting:        Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van
                    de beroepsbevolking.
Werkloze jongeren                                                                            1,89%    2,31%       nb       nb          nb
eenheid:          % 16 t/m 22 jarigen
bron:             Verwey Jonker Instituut - Kinderen in Tel
toelichting:        Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).




                                                                                                                                        207
</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Personen met een bijstandsuitkering                                                         nb     63,3      66,5   67,7     64*
eenheid:          Aantal per 1.000 inwoners
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 10.000 inwoners.
                    * eerste half jaar 2018
Personen met een lopend re-integratietraject                                                nb     13,1   10,8      10,6     10,7*
eenheid:          Aantal per 1.000 inwoners van 15 - 64 jaar
bron:               CBS
toelichting:        Het aantal lopende reïntegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in
                    de leeftijd van 15-64 jaar.
                    * eerste half jaar 2018
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdhulp                                                        nb     8,3%      8,7%     8,9%   8,7%*
eenheid:           % van alle jongeren tot 18 jaar
bron:               CBS
toelichting:        Het percentage van het totaal aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat
                    voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs
                    verlaat.
                    * eerste half jaar 2018
Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdbescherming                                                 nb     1,4%      1,2%   nb       1,2%*
eenheid:           % van alle jongeren tot 18 jaar
bron:               CBS
toelichting:        Het percentage jongeren tot 18 jaar met een
                    jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18
                    jaar.
                    * eerste half jaar 2018
Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclasering                                                 nb     0,5%      0,5%   0,5%     0,4%*
eenheid:           % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
bron:               CBS
toelichting:        Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een
                    jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22
                    jaar).
                    * eerste half jaar 2018
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO                                                    nb     nb        65     66       66*
eenheid:          Aantal per 1.000 inwoners
bron:               GMSD
toelichting:        Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische
                    ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens
                    geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 137 deelnemende
                    gemeenten.
                    * eerste half jaar 2018


Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu                                                       2014   2015     2016    2017     2018
Omvang huishoudelijk restafval                                                              117    104      92      91       -
eenheid:         Kg/inwoner
bron:               CBS
toelichting:        De hoeveelheid restafval per bewoner per jaar (kg).
Hernieuwbare elektriciteit                                                                  0,8%   0,8%     1,1%    4,5%
eenheid:          %
bron:               RWS
toelichting:        Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind,
                    waterkracht, zon of biomassa.




208
</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>                                                                                                          Stadsrekening 2018

Taakveld 8: Vhrosv                                                                          2014    2015       2016    2017    2018
Gemiddelde WOZ waarde                                                                       191     184        189     195     205
eenheid:        Duizend euro
bron:                CBS
toelichting:         De gemiddelde WOZ waarde van woningen.
Nieuw gebouwde woningen                                                                     14,3    8,7        17,7    nb      nb
eenheid:        Aantal per 1.000 woningen
bron:                Basisregistratie adressen en gebouwen
toelichting:         Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.
Demografische druk                                                                          53,9%   54,0%      53,6%   53,4%   53,8%
eenheid:           %
bron:                CBS
toelichting:         De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder
                     in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar.

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden                                              634     669        700     701     719
eenheid:          In Euro`s
bron:                COELO
toelichting:         Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een
                     éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden                                             694     722        746     740     735
eenheid:          In Euro`s
bron:                COELO
toelichting:         Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een
                     meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.




                                                                                                                                209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Leningen limiet kasgeld
De kasgeldlimiet is de maximale omvang van de toegestane kortlopende financiering.
Onderstaand overzicht geeft de ontwikkeling van de liquiditeitspositie
weer in realisatie tot de kasgeldlimiet per kwartaal in 2018.

Gegevens liquiditeitspositie over het jaar 2018 ( modelstaat A )
Provincie Gelderland, Gemeente Nijmegen



Berekening liquiditeitspositie:                                        bedragen x € 1.000,-
1. Vlottende (korte) schuld                      jan   90.000   apr       35.000    jul   63.000    okt   65.000
                                                 feb   54.000   mei       39.000 aug      60.000 nov      64.000
                                                 mrt   26.000   juni      38.000   sep    60.000    dec   90.000


2. Vlottende middelen                            jan   13.000   apr       10.000    jul   12.000    okt   15.000
                                                 feb   19.000   mei            0 aug          3.000 nov    5.000
                                                 mrt    9.000   juni      13.000   sep    11.000    dec    6.000


   Netto vlottende schuld (+)/Overschot
3. vlottende middelen (-) (1-2)                  jan   77.000   apr       25.000    jul   51.000    okt   50.000
                                                 feb   35.000   mei       39.000 aug      57.000 nov      59.000
                                                 mrt   17.000   juni      25.000   sep    49.000    dec   84.000


   Gemiddelde netto vlottende schuld
   (+)/Gemiddelde overschot vlottende middelen
4. (-)                                                 43.000             29.667          52.333          64.333


5. Kasgeldlimiet                                       67.700             67.700          67.700          67.700


6a. Ruimte onder kasgeldlimiet (5-4)                   24.700             38.033          15.367           3.367


6b. Overschrijding van de kasgeldlimiet (4-5)


Het saldo van de gemiddelde netto vlottende schuld en de vlottende middelen per kwartaal mag maximaal twee
aaneengesloten kwartalen de kasgeldlimiet overschrijden.




210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>                                                                                         Stadsrekening 2018


Leningen norm renterisico
BEREKENEN RENTERISICO OP DE VASTE SCHULD
Op deze staat dient eenmaal per jaar over het voorgaande jaar het renterisico op de vaste schuld te worden
gerapporteerd. Het gaat hierbij om het renterisico van het gehele openbaar lichaam, inclusief bedrijven en andere
takken van dienst. Deze staat wordt jaarlijks als onderdeel van de financieringsparagraaf bij het jaarverslag naar de
toezichthouder verzonden.

Berekenen renterisico op de vaste schuld                                    x € 1.000
[1]                                        Renteherzieningen                       0
[2]                                        Aflossingen                        34.350
[3]                                        Renterisico (1+2)                  34.350
[4]                                        Renterisiconorm                   159.360
[5a] = [4>3]                               Ruimte onder renterisiconorm      125.010
[5b] = [3>4]                               Overschrijding renterisiconorm
                          Berekening:      Begrotingstotaal jaar 2018
[4a]                                       Begrotingstotaal                  796.800
[4b]                                       Percentage regeling                    20


[4] = [4a] x [4b]/100                      Renterisiconorm                   159.360


Bij ons financieringsbeleid hebben we aangeven dat we aflossingen meerjarig spreiden om het risico van een
hogere rente bij een nieuwe lening te beperken. Uit bovenstaande voorgeschreven tabel blijkt dat we maximaal
€ 34 miljoen renterisico [3] lopen, terwijl de norm [4] ruimte geeft tot € 159 miljoen. Deze renterisiconorm is
afgeleid van het begrotingstotaal.




                                                                                                                 211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018


Begrotingswijzigingen
bedragen x € 1 mln                                                       Besl.nivo Besl.datum Besl.nr      Baten Lasten   Saldo

 Stadsbegroting 2018-2021                                                                                  798,4 796,8    1,6 V

Wijzigingen                                                                                                 24,0   36,9 12,9 N
 BW-01572 SB2018-2021 Amendementen en beslispunten                       Raad      01 nov '17   87/2017      0,1    1,6 1,6 N
 BW-01575 Aanwenden onderbesteding ondernemersfonds                      Raad      31 jan '18   002/2018     0,5    0,5 0,0 V
 BW-01592 Slotwijziging 2017 meldingen                                   Raad      20 dec '17   113/2017     1,4    1,4 0,0 V
 BW-01593 Slotwijziging 2017 TW                                          Raad      20 dec '17   113/2017     1,1    1,1 0,0 N
 BW-01595 Strategische gronden ontwikkelingsbedrijf                      Raad      15 nov '17   108/2017     0,5    0,5 0,0 V
 BW-01597 Vaststellen tijdelijke formatie jeugd,WMO en beschermd wonen   College   21 nov '17   4.6          0,0    0,0 0,0 N
 BW-01598 Transformatieaanpak binnenstad                                 Raad      15 nov '17   104/2017     0,4    0,4 0,0 V
 BW-01599 Gezond in de stad                                              College   20 dec '17   121/2017     0,0    0,0 0,0 V
 BW-01611 Voortgangsrapportage grote projecten ontwikkelingsbedrijf      College   07 mrt '18   7/2018       2,2    2,2 0,0 N
 BW-01616 SB2019-2022 Specifieke ramingen                                Raad      14 nov '18   75/2018      0,0    0,0 0,0 N
 BW-01621 Interventieplan zorg en welzijn                                College   20 feb '18   3.10         5,3    5,3 0,0 V
 BW-01622 DVO IBOR DAR NV 2018                                           College   06 mrt '18   4.11         0,2    0,2 0,0 V
 BW-01632 Zomernota 2018: Meldingen                                      Raad      26 sep '18   57/2018      2,7    6,1 3,3 N
 BW-01633 Zomernota 2018: Technische wijzigingen                         Raad      26 sep '18   57/2018      4,6    4,6 0,0 V
 BW-01634 Subsidie/budget statushouders en anderstaligen 2018            College   24 apr '18   4.7          0,0    0,0 0,0 V
 BW-01636 Zomernota 2018: Investeringen                                  Raad      26 sep '18   57/2018     -5,1   -5,1 0,0 V
 BW-01638 Aanpassen budgetten programma duurzaamheid                     Raad      10 okt '18   61/2018      0,0    0,3 0,3 N
 BW-01643 Toekennen versterkingsgelden 2018                              Raad      14 nov '18   80/2018      0,0    0,0 0,0 V
 BW-01645 Slotwijziging 201 meldingen                                    Raad      19 dec '18   94/2018      5,3   13,0 7,7 N
 BW-01646 Slotwijziging 2018 TW                                          Raad      19 dec '18   94/2018      2,0    2,0 0,0 V
 BW-01650 Zienswijze veilig thuis 2018                                   Raad      14 nov '18   86/2018      0,4    0,4 0,0 V
 BW-01652 Bijdrage provincie informatiecentrum WOII                      College   19 dec '18   93/2018      0,2    0,2 0,0 V
 BW-01663 Grote projecten Ontwikkelingsbedrijf VGP                       College   00 jan '00   0            2,4    2,4 0,0 V

Totaal                                                                                                     822,4 833,7 11,3 N




212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>                                                                                            Stadsrekening 2018


Subsidiestaat
product / programma                                          BEGROTING       REALISATIE             RESTANT


Externe betrekkingen                                                1.000           131.194              -130.194
Totaal programma Bestuur en Middelen                               1.000            131.194              -130.194


Citymarketing en evenementen                                     471.249            469.783                   1.466
Culturele ketens                                               13.170.554         13.039.509             131.045
Cultuureducatie en amateurkunst                                 4.114.881          4.096.049              18.832
Cultuurhistorie                                                   79.586              86.497                  -6.911
Talent en kwaliteit                                             1.338.402          1.307.411              30.991
Totaal programma Cultuur, cultuurhistorie en citymarketing     19.174.671         18.999.249             175.422


Groen, natuur en woonomgeving                                     32.900              35.399                  -2.499
Klimaat & Energie                                                309.333            296.709               12.624
Totaal programma Duurzaamheid                                    342.233            332.108               10.125


Economie                                                        1.390.184          1.272.098             118.086
Werk                                                              93.300              93.300                      0
Totaal programma Economie en Werk                               1.483.484          1.365.398             118.086


Armoedebestrijding                                              2.117.266          2.064.210              53.056
Inkomen                                                          130.000            129.760                     240
Totaal programma Inkomen & Armoedebestrijding                   2.247.266          2.193.970              53.296


Verkeer                                                                  0                4.200               -4.200
Totaal programma Mobiliteit                                              0                4.200               -4.200


Stimuleren ontwikkelingskansen                                  7.967.095          7.464.148             502.947
Zorgplicht onderwijshuisvesting                                     7.500                 7.500                   0
Bestrijden voortijdig schoolverlaten                             790.648            526.410              264.238
Totaal programma Onderwijs                                      8.765.243          7.998.058             767.185


Integraal beheer openbare ruimte                                  73.498              73.497                      1
Totaal programma Openbare ruimte                                  73.498              73.497                      1


Maatschappelijk vastgoed                                          16.000              16.000                      0
Sport                                                           2.458.937          2.388.469              70.468
Totaal programma Sport en Accommodaties                         2.474.937          2.404.469              70.468


Ruimtelijke inrichting                                            20.000              20.000                      0
Totaal programma Stedelijke ontwikkeling                          20.000              20.000                      0


Openbare orde & Veiligheid                                        80.000              71.033                  8.967
Totaal programma Veiligheid                                       80.000              71.033                  8.967


Speelvoorzieningen                                                  7.830                    0                7.830

                                                                                                                       213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>Stadsrekening 2018

Wijkaanpak                            568.496      468.883      99.612
Totaal programma Wijkontwikkeling     576.326      468.883     107.442


Wonen                                 213.605      199.476      14.129
Totaal programma Wonen                213.605      199.476      14.129


Diversiteit                          1.681.622    1.668.937     12.685
Maatwerkvoorzieningen                    2.210        2.210          0
Jeugd                               13.799.921   13.408.771    391.150
Opvang en beschermd wonen           17.132.300   16.951.606    180.694
Publieke Gezondheid                  1.087.626    1.011.221     76.405
Welzijn                             19.065.370   18.835.207    230.163
Totaal programma Zorg en Welzijn    52.769.049   51.877.952    891.097


Totaal per jaar                     88.221.312   86.139.487   2.081.825




214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>