<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bureau voor Archeologie Rapport 750
Bachstraat 29, Nijmegen, gemeente Nijmegen: een bureauonderzoek
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2

Colofon
titel:          Bureau voor Archeologie Rapport 750. Bachstraat 29, Nijmegen,
                gemeente Nijmegen: een bureauonderzoek
auteur:         M. Hanemaaijer (KNA senior prospector)
autorisatie:    A. de Boer (KNA senior prospector)
datum:          4 april 2019
ISSN:           2214-6687
© Bureau voor Archeologie
Koningsweg 244 Utrecht
T 030 245 18 95
E info@bureauvoorarcheologie.nl
I https://www.bureauvoorarcheologie.nl




Bureau voor Archeologie Rapport 750                          Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                            3

Administratieve gegevens
Projectnummer                         2018092001
Provincie                             Gelderland
Gemeente                              Nijmegen
Plaats                                Nijmegen
Toponiem                              Bachstraat 29
Centrum locatie (m RD)                188.460; 427.710 (x; y)
Omvang plangebied                     3.170 m2
Kadastrale gegevens                   gemeentecode: HTT02, sectie: H, nummer(s): 1858
ARCHIS onderzoeksmeldingsnummer       4660598100 (ABU)
Soort onderzoek                       een bureauonderzoek
Opdrachtgever                         SAB, E. van Dam
Uitvoerder                            Bureau voor Archeologie, M. Hanemaaijer, A. de Boer
                                      (rapportage).
Kaartblad                             40C
(RO) kader onderzoek                  Bestemmingsplan wijziging
Periode van uitvoering                Januari tot en met maart 2019
Bevoegde overheid                     Gemeente Nijmegen
Deskundige namens                     P. Franzen
bevoegde overheid




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4




Figuur 1: Het onderzoeksgebied (kaartbeeld) met plangebied (rood; www.opentopo.nl).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                               Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     5



Inhoudsopgave
      Samenvatting...............................................................................................7
1     Inleiding.......................................................................................................8
2     Doelstelling en vraagstelling........................................................................9
3     Methode.....................................................................................................10
4     Huidige situatie en beoogde ingreep..........................................................11
5     Aardkunde.................................................................................................12
6     Bewoning en historische situatie................................................................13
7     Bekende archeologische en ondergrondse bouwhistorische waarden.......14
8     Mogelijke verstoringen...............................................................................19
9     Gespecificeerde verwachting.....................................................................20
10    Conclusie...................................................................................................21
11    Advies........................................................................................................22
12    Literatuur...................................................................................................23
      Figuren......................................................................................................25




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                                       Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>6


Lijst met Figuren
Figuur 1: Het onderzoeksgebied (kaartbeeld) met plangebied (rood;
     www.opentopo.nl)........................................................................................4
Figuur 2: Luchtfoto 2018.....................................................................................25
Figuur 3: Google streetview. Plangebied kijkend naar het westen (boven) en
     noorden (onder) vanaf de inrit....................................................................26
Figuur 4: Het plangebied in vogelvlucht..............................................................27
Figuur 5: Schets nieuwe situatie.........................................................................28
Figuur 6: Contouren nieuwe bebouwing op bestaande situatie...........................29
Figuur 7: Hoogte-reliëfkaart op basis van AHN3.................................................30
Figuur 8: Boorpuntenkaart milieuonderzoek, tevens situatiekaart 1996
     (Oranjewoud 1996)....................................................................................31
Figuur 9: Overzicht van Nijmegen 70 – ca. 260 na Chr (uit Hommes en Van
     Enckevort 2014). De grachten en de wegen zijn door getrokken en
     gestippelde lijnen weergegeven. 1 legerplaats Tiende Legioen, 2 canabae
     legionis, 3 nederzetting Waalkade, 4 nederzetting Vlaamse Gas, 5 Ulpia
     Noviomagus, 6–7 grafvelden, A forum, B principia, C amfitheater, D
     mansio, E tempels Maasplein, F badhuis, G tempel, H brug. Het sterretje
     markeert het plangebied............................................................................32
Figuur 10: Hottinger atlas 1773-1794 (Versfelt 2003)..........................................33
Figuur 11: Tranchot kaart 1820, 1 Nijmegen Nord- 3 Nijmegen Süd 1803-1820
     (Gemeente Nijmegen 2018).......................................................................34
Figuur 12: kadastrale minuut 1811-1832, gemeente Hatert blad A, sectie 1.......35
Figuur 13: 533-1776-NIJMEGEN-1868...............................................................36
Figuur 14: 533-1777-NIJMEGEN-1895...............................................................37
Figuur 15: 533-1778-NIJMEGEN-1902...............................................................38
Figuur 16: 533-1779-NIJMEGEN-1906...............................................................39
Figuur 17: 533-1780-NIJMEGEN-1913...............................................................40
Figuur 18: 533-1781-NIJMEGEN-1931...............................................................41
Figuur 19: Luchtfoto 1936 (Gemeente Nijmegen 2018)......................................42
Figuur 20: 40C-1957-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................43
Figuur 21: 40C-1966-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................44
Figuur 22: 40C-1972-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................45
Figuur 23: Detail van fig. 22................................................................................46
Figuur 24: 40C-1977-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................47
Figuur 25: 40C-1985-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................48
Figuur 26: 40C-1990-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................49
Figuur 27: 40C-1995-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen......................50
Figuur 28: Archeologische terreinen (rood), waarnemingen (geel) en
     onderzoeken (blauw) uit ARCHIS (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
     2017)......................................................................................................... 51
Figuur 29: Detail van fig. 28................................................................................52
Figuur 30: Putten proefsleuvenonderzoek; vondst van crematiegraf in put 3
     (bovenin)....................................................................................................53
Figuur 31: Foto van proefsleuven op het naastgelegen terrein (Van Enckevort en
     Huss 2007)................................................................................................54


Lijst met Tabellen
Tabel 1: Aardkundige waarden...........................................................................12
Tabel 2: Bekende waarden tot ca. 200 m van het plangebied.............................18

Bureau voor Archeologie Rapport 750                                                       Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                  7


Samenvatting
Bureau voor Archeologie heeft een bureauonderzoek uitgevoerd in verband met
bouwwerkzaamheden aan de Bachstraat 29 te Nijmegen.
De vraagstelling van het onderzoek luidt: hoe kan rekening gehouden worden
met eventuele archeologische waarden bij de voorgenomen ontwikkeling? Het
onderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de richtlijnen van de KNA,
protocol 4002. In het kader van het onderzoek zijn kaarten, databases en
literatuur geraadpleegd om te komen tot een gespecificeerde archeologische
verwachting van het gebied.
De beoogde ingreep bestaat uit de sloop van de huidige bebouwing en de
realisatie van appartementen in drie bouwlagen met in totaal eenentwintig
woningen.
Het plangebied ligt in het archeologisch landschap 'Stuwwallen'. De bodem van
het plangebied bestaat uit fluvioglaciale afzettingen (sandr; Laagpakket van
Schaarsbergen). Waarschijnlijk bestaat de natuurlijke bodem uit
loopodzolgronden.
In het plangebied staat bebouwing uit de jaren dertig van de 20e eeuw. Bij de
bouwwerkzaamheden en bij de aanleg van het parkeerterrein (klinkers) kan de
ondergrond zijn geroerd tot enkele decimeters diep. Aard en omvang van
eventuele bodemverstoringen zijn echter niet precies bekend.
Op basis van de landschappelijke ligging kunnen archeologische resten uit het
Neolithicum tot en met Nieuwe tijd aanwezig zijn. Het plangebied ligt in een zone
waar een Romeins grafveld grafveld wordt vermoed.
Bij de bouwwerkzaamheden wordt het potentiële archeologische niveau
vergraven. Aanbevolen wordt een verkennend archeologisch booronderzoek uit
te laten voeren (onder NGE begeleiding) om de aard en intactheid van het
bodemprofiel nader te bepalen zodat de verwachting nader kan worden
gespecificeerd en een besluit kan worden genomen of nader onderzoek
(kartering) moet worden uitgevoerd.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                           Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    8


1   Inleiding
    Bureau voor Archeologie heeft een archeologisch onderzoek uitgevoerd in
    verband met de verbouwing van de huidige bebouwing aan de Bachstraat 29 te
    Nijmegen.
    Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd in het kader van een
    bestemmingsplan wijziging.
    In het gebied geldt een vastgesteld archeologisch beleid. Voor het plangebied
    geldt een zeer hoge archeologische verwachting waarde 3. Dit betekent dat
    archeologisch onderzoek vereist is bij bodemverstoringen groter dan 50 m² en
    dieper dan 30 cm -mv. Het plangebied valt in het Facetbestemmingsplan
    Archeologie in dubbelbestemming Waarde Archeologie 3 waarin deze
    vrijstellingsgrenzen zijn opgenomen.
    Het plangebied heeft een oppervlak van ca. 3.170 m². De beoogde ontwikkeling
    leidt tot een bodemverstoring van circa 80 cm over gezamenlijk oppervlak van
    ongeveer duizend vierkante meters bij het kader van de aanleg van funderingen.
    Hiermee overschrijdt het plan de vrijstellingscriteria en geldt de verplichting om
    een onderzoek op de locatie uit te voeren.
    Het onderzoeksgebied is een zone met straal van circa 200 m om de
    ontwikkeling heen.
    Het onderzoek is uitgevoerd onder certificaat BRL SIKB 4000,1 in
    overeenstemming met de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie
    4.1).




    1   http://www.kiwa.nl/upload/certificate/00094278.pdf

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                            Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                       9


2   Doelstelling en vraagstelling
    Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde
    archeologische verwachting zodat een beslissing genomen kan worden over hoe
    met eventuele archeologische waarden rekening moet worden gehouden bij de
    voorgenomen werkzaamheden.
    De volgende onderzoeksvragen zijn in dit onderzoek gebruikt:
        1. Waaruit bestaan de voorgenomen bodemingrepen?
        2. Wat is de landschappelijke ligging van het plangebied in termen van
           geomorfologie, geologie en bodemkunde?
        3. Is sprake van een natuurlijke (intacte) bodemopbouw of is deze (deels)
           verstoord? Indien sprake is van verstoringen, wat is de diepte en omvang
           van de verstoring?
        4. Zijn er (aanwijzingen voor) archeologische waarden in het plangebied
           aanwezig, en zo ja, wat is naar verwachting de omvang, ligging, aard en
           datering hiervan?
        5. Indien er (mogelijk) archeologische waarden aanwezig zijn:
           a) Worden deze archeologische waarden verstoord door de
               voorgenomen bodemingrepen? Zo ja, op welke wijze?
           b) Welke maatregelen kunnen worden genomen om voldoende rekening
               te houden met deze archeologische waarden?




    Bureau voor Archeologie Rapport 750                            Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    10


3   Methode
    Het bureauonderzoek is uitgevoerd in overeenstemming met de richtlijnen van de
    KNA 4.1, protocol 4002.2
    In het kader van het onderzoek zijn kaarten, databases en literatuur
    geraadpleegd om tot een gespecificeerde archeologische verwachting van het
    gebied te komen. Eerst wordt het plan- en onderzoeksgebied vastgesteld en het
    onderzoek gemeld bij ARCHIS. Daarna wordt achtereenvolgens de aardkundige,
    archeologische en historische context van het te onderzoeken gebied
    bestudeerd. Deze gegevens leiden tot het opstellen van een gespecificeerde
    verwachting. In de gespecificeerde verwachting worden de mogelijk aanwezige
    archeologische waarden beschreven in termen van onder meer diepteligging,
    omvang, ouderdom en conservering.
    De genoemde stappen leidden tot onderhavig rapport en het openbaar maken
    van de resultaten bij Archis en het e-Depot voor de Nederlandse Archeologie.3 In
    de hierna volgende hoofdstukken worden de belangrijkste onderzoeksgegevens
    gepresenteerd.
    Van alle afgebeelde kaarten is het noorden boven, tenzij anders aangegeven.




    2    SIKB 2018
    3    Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Data Archiving and Networking Services

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                                          Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                     11


4   Huidige situatie en beoogde ingreep
    Het plangebied ligt in de gemeente Nijmegen in de gelijknamige plaats. De
    locatie ligt aan het adres Bachstraat 29.
    Langs de zuidrand van het plangebied bevindt zich 1-laagse bebouwing waar
    diverse ondernemingen zijn gevestigd. De rest van het plangebied is verhard met
    klinkers en in gebruik als parkeerplaats (fig. 2 en 3).
    Het plangebied wordt begrensd door een park aan de oostzijde (fig. 4). Ten
    noorden bevindt zich een bedrijfshal. Aan zuid- en oostzijde bevinden zich
    woningen.
    Het plangebied is globaal rechthoekig. Het is maximaal 76 m in oost-west richting
    en 50 m in noord-zuid richting. Het plangebied heeft een omvang van 3.170 m2.
    De beoogde ingreep bestaat uit de sloop van de huidige bebouwing en de
    realisatie van appartementen in drie bouwlagen met in totaal eenentwintig
    woningen (fig. 5). Langs de zuidrand wordt een fietsenberging met afgesloten
    ruimte voor afvalcontainers gerealiseerd. Bij de noordwestrand wordt een schuur
    met privébergruimten gebouwd. Het is in dit stadium van planvorming onbekend
    hoe de funderingen zullen worden aangelegd en of kelders worden gerealiseerd.




    Bureau voor Archeologie Rapport 750                           Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    12


5   Aardkunde
    De aardkundige gegevens staan samengevat in tabel 1.
    Het plangebied ligt in het archeologisch landschap 'Stuwwallen'.4 De bodem van
    het plangebied bestaat uit fluvioglaciale afzettingen (sandr; Laagpakket van
    Schaarsbergen). Deze afzettingen liggen aan de westelijke voet van de
    Nijmeegse stuwwal en zijn tijdens het Saalien (250.000–130.000 jaar geleden)
    ontstaan. De stuwwal en daarvoor liggende sandr bestaan uit de oudere
    fluviatiele afzettingen van de Maas.
    Op de bodemkaart staat het plangebied aangeduid als ‘bebouwd’. In de
    grofzandige afzettingen van de sandr kunnen in natuurlijke omstandigheden
    holtpodzolgronden ontstaan, voorheen zure bruine bosgronden genoemd.5 Dit
    zijn podzolgronden die ontstaan in rijk uitgangsmateriaal. In het algemeen
    bestaan deze uit een dunne A (minder dan 20 cm dikke), op een AB horizont
    waarin de zeer donker grijze bovengrond overgaat naar een bruine horizont door
    de geleidelijke afname van de hoeveelheid loodzandkorrels, op B en C horizont.
    Op veel plaatsen in de omgeving van Nijmegen is op de natuurlijke ondergrond
    een cultuurdek van dertig tot veertig centimeter dik ontstaan. Dergelijke bodems
    worden dan loopodzolgronden genoemd. Uit bodemprofielen van archeologisch
    onderzoek ten noorden en oosten van het plangebied kan worden opgemaakt dat
    dergelijke bodems waarschijnlijk ook in het plangebied zijn ontstaan voorafgaand
    aan de bebouwing.
    Het oppervlak ligt in het plangebied ligt tussen 36,6 en 37,1 m NAP. Het perceel
    ligt ongeveer een meter lager dan het terrein van het voormalige Zwembad Oost
    oostelijk van het plangebied. Uit onderzoek op het terrein van het zwembad blijkt
    dat dat terrein is opgehoogd.
    In het plangebied kunnen niet gesprongen explosieven aanwezig zijn.6
    Het terrein is in 1996 milieuhygiënisch onderzocht door middel van boringen.7 Het
    bodemmateriaal wordt beschreven als humeus grindhoudend matig fijn zand van
    0,4 tot 1,1 m dik op matig grof grindhoudend zand.
    Bron                          Situatie plangebied, omschrijving

    Geologie                      Geologische Overzichtskaart 1 : 250 000:8
                                      •   Dr5: Laagpakket van Schaarsbergen; glaciofluviale afzettingen
                                          (grof zand en grind, Dr5)

    Bodemkunde                    Bebouwing (bebouwd), waarschijnlijk loopodzolgronden. Dit zijn
                                  moderpodzolgronden met een matig dik bouwlanddek in grof zand.

    Geomorfologie                 Smeltwaterwaaier (6G1), Vorm in bebouwing

    AHN (fig. 7)                  Het plangebied ligt op de flank van de Nijmeegse stuwwal. De
                                  hoogteverschillen in het plangebied liggen tussen 36,6 en 37,1 m NAP.

    Tabel 1: Aardkundige waarden.



    4    Rensink e.a. 2015
    5    De Bakker en Edelman-Vlam 1976
    6    http://kaart.nijmegen.nl/milieu/: verdacht op geschutmunitie, verdacht op afwerpmunitie
    7    Oranjewoud 1996
    8    De Mulder 2003

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                                            Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                       13


6   Bewoning en historische situatie
    Op basis van de landschappelijke ligging kan de oudste bewoning aanwezig zijn
    op de afzettingen van de stuwwal. De stuwwal is ontstaan tijdens het Saalien.
    Resten gerelateerd aan bewoning uit periodes tot het Neolithicum worden vooral
    verwacht in de omgeving van landschappelijke gradiënten.
    Samenlevingen vanaf het Neolithicum tot en met de Middeleeuwen zijn veelal
    afhankelijk van landbouw. In de regel zijn de toppen en hogere delen van de
    stuwwal minder vruchtbaar door uitloging, terwijl dalen door solifluctie voedselrijk
    worden. Mogelijk is door de hoge ligging van het plangebied de grondwaterstand
    laag geweest. Echter, factoren als klimaat en vegetatie kunnen invloed hebben
    gehad op de hoogte van het grondwater. De aanwezigheid van
    nederzettingsresten uit de periode Neolithicum tot en met de IJzertijd kan daarom
    niet worden uitgesloten.9
    De stuwwal en spoelzandwaaier blijken voor de Romeinen een goede locatie
    voor de bouw van een legerplaats. Deze wordt ten noorden van het plangebied
    gevestigd (fig. 9). Vanuit de legerplaats lopen in alle richtingen wegen de
    aangrenzende nederzettingen in. Langs deze wegen liggen de grafvelden
    (crematiegraven). Het plangebied ligt vermoedelijk in een grafveld zone. Direct
    naast het plangebied, op het terrein van het voormalige zwembad, is in 2007 een
    Romeins crematiegraf gevonden.
    Op kaarten uit de 18e en 19e eeuw ligt het plangebied in een uitgestrekt
    landbouwgebied buiten de vesting Nijmegen (fig. 10 tot en met 13). De
    Groesbeekse dwarsweg is op de meeste kaarten uit deze periode al herkenbaar.
    Eind 19e eeuw wordt direct ten noorden van het plangebied begraafplaats
    Daalseweg ingericht (fig. 14 tot en met 18); het plangebied blijft echter bouwland.
    In 1936 staat op een luchtfoto bebouwing in het plangebied (fig. 19). Volgens de
    Basisadministratie Adressen en Gebouwen dateert de bebouwing uit dat jaar
    (1936).10 Sindsdien is de bebouwde situatie niet meer veranderd (fig. 20 tot en
    met 27).




    9 Bögemann e.a. 2011a; Bögemann e.a. 2011b
    10 Kadaster 2013

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                             Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>    14


7   Bekende archeologische en ondergrondse
    bouwhistorische waarden
    Archeologische terreinen, waarnemingen en onderzoeksmeldingen staan
    weergegeven in fig. 28 en 29 en staan toegelicht in tabel 2. De belangrijkste
    bevindingen worden in de lopende tekst samengevat.
    Het plangebied ligt in AMK terrein “12.653- Nijmegen centrum”. Dit is een terrein
    van archeologische waarde met sporen van een kampement uit de Romeinse
    tijd. In het gebied ligt ook de historische stadskern van Nijmegen.
    In het plangebied liggen geen archeologische waarnemingen.
    Het plangebied is niet eerder archeologisch onderzocht.
    Naast het plangebied zijn in 2007 proefsleuven aangelegd in verband met sloop
    en bouwplannen op het terrein (onderzoek 2.189.814.100, Zwembad – Oost): In
    alle drie de werkputten is in grote lijnen dezelfde bodemopbouw aangetroffen. De
    bovengrond is recent en ongeveer 70 cm dik. Dit is mogelijk een ophooglaag
    aangebracht bij de bouw van het zwembad. Het verklaard de hogere ligging van
    dit terrein ten opzicht van het plangebied. Hieronder bevindt zich een donker
    grijsbruin, iets lemig pakket, met vondsten uit de 17e eeuw en later. Dit is
    waarschijnlijk een ongeveer 50 cm dik cultuurpakket. De onderkant van deze
    laag was in alle werkputten bijna horizontaal. Daaronder is een gebioturbeerde
    laag van 10–20 cm dik van grijs gevlekt bruin zand met grind aangetroffen. Onder
    deze laag is de vaste natuurlijke grond van geel zand en grind aangetroffen.11
    Tijdens de begeleiding van de sloop in 2014 zijn geen nieuwe archeologische
    sporen waargenomen (onderzoek 2.421.027.100).
    Ten noorden van het plangebied heeft in 2018 een booronderzoek
    plaatsgevonden in het kader van sloop en nieuwbouwplannen (onderzoek
    4.587.852.100, Van Straatroven 4). Uit het onderzoek komt naar voren dat onder
    de betonvloer het archeologisch niveau mogelijk nog intact is, vanaf 70
    centimeter onder maaiveld. De oorspronkelijke bodem bestaat uit een oude
    akkerlaag met opspit van oudere vondsten. Dit is vermoedelijk dezelfde
    cultuurlaag als beschreven op het voormalige zwembad terrein. Deze ligt op een
    C horizont bestaande uit geel zwak siltig grof zand met grind en kiezels. Omdat
    bij de nieuwbouw de verstoring niet tot de diepte van het archeologisch niveau
    zou reiken is geen nader onderzoek uitgevoerd.
    Ten zuiden van het plangebied is in de Bachstraat een opgraving gemeld door de
    gemeente Nijmegen. Gegevens hiervan zijn nog niet beschikbaar (onderzoek
    4.546.939.100).
    In het plangebied staan geen bekende (ondergrondse) bouwhistorische waarden
    geregistreerd.
    Bron                       Omschrijving

    Archeologische terreinen   12.653- Nijmegen centrum
                               Terrein van archeologische waarde met sporen van een kampement uit
                               de Romeinse tijd. In het gebied ligt ook de historische stadskern van
                               Nijmegen.



    11 Van Enckevort en Huss 2007

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                                       Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                                15

Bron                      Omschrijving

Waarnemingen              1.070.989: Nijmegen, Daalseweg 202
                          Sporen uit de Romeinse tijd gevonden bij archeologische begeleiding.
                          1.071.065: Nijmegen, van Heutszstraat
                          Bij het openbreken van de weg i.v.m. verzakking zijn sporen uit de
                          Nieuwe tijd aangetroffen.
                          1.072.862: Nijmegen, Groesbeeksedwarsweg 169
                          Bij de aanleg van een keldertoegang is bewerkt natuursteen uit de
                          Romeinse tijd/Nieuwe tijd gevonden.
                          1.086.290: Nijmegen, van Beethovenstraat 6
                          Bij proefsleuvenonderzoek zijn sporen gevonden uit de Romeinse tijd,
                          de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd. Zie ook onderzoeksmelding
                          2.189.814.100.
                          1.100.130: Nijmegen, Daalseweg 200
                          Bij proefsleuvenonderzoek zijn sporen uit de Middeleeuwen en de
                          Nieuwe tijd aangetroffen. Zie ook onderzoeksmelding 2.411.997.100.
                          1.100.473: Nijmegen, Daalseweg 204
                          Bij een archeologische opgraving zijn sporen gevonden uit de Romeinse
                          tijd, de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd. Zie ook onderzoeksmelding
                          2.434.636.100.
                          1.103.488: Nijmegen, RK kerkhof
                          Collectiebeschrijving van Romeinse voorwerpen.
                          1.123.139: Nijmegen, van Beethovenstraat 6
                          Bij een archeologische begeleiding zijn sporen aangetroffen uit de
                          Romeinse tijd en de Nieuwe tijd. Zie ook onderzoeksmelding
                          2.421.027.100.
                          1.124.001: Nijmegen, Daalseweg 204
                          Bij een archeologische opgraving zijn sporen gevonden uit de Nieuwe
                          tijd tot de Tweede Wereldoorlog. Zie ook onderzoeksmelding
                          2.434.547.100.
                          1.149.961: Nijmegen, van Heutszstraat
                          Op deze locatie zijn de restanten van een schuilkelder uit de Tweede
                          Wereldoorlog aanwezig.
                          1.162.930: Nijmegen, Daalseweg
                          Bij een archeologische begeleiding zijn resten uit de Romeinse tijd en
                          Nieuwe tijd aangetroffen. Zie ook onderzoeksmelding 4.011.916.100.
                          1.167.069: Nijmegen, van Beethovenstraat 4
                          Drie fragmenten sterk gefragmenteerd handgevormd aardewerk (IJZ-
                          VME) en enkele fragmenten roodbakkend aardewerk gevonden bij
                          booronderzoek. Zie ook onderzoeksmelding 4.587.852.100.

Onderzoeksmeldingen       2.189.814.100: Nijmegen, Beethovenstraat Zwembad-oost,
                          Proefsleuvenonderzoek.
                          De ondergrond van het plangebied bestaat uit een spoelzandwaaier,
                          liggend aan de voet van de Nijmeegse stuwwal. De stuwwal was een
                          goede locatie voor de bouw van een Romeinse legerplaats. Deze
                          legerplaats ligt direct ten noorden van het plangebied. Direct buiten het
                          kamp lagen de grafvelden, met crematiegraven met bijgiften voor in het
                          hiernamaals.
                          In het plangebied zijn drie proefsleuven aangelegd. In een van de putten
                          is een Romeins crematiegraf aangetroffen. Het graf is gedeeltelijk
                          verstoord door de aanleg van een zwembad in het verleden. In de put
                          met het crematiegraf zijn meerdere vondsten gedaan die bij het graf
                          horen, evenals een aantal vondsten in de cultuurlaag die uit andere
                          perioden komen. 12
                          2.399.645.100: Nijmegen, Daalseweg 200, bureauonderzoek

12 Van Enckevort en Huss 2007

Bureau voor Archeologie Rapport 750                                        Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16

Bron                      Omschrijving

                          Het plangebied is momenteel in gebruik als winkel- en woonruimte met
                          tuin. Het gebied ligt op een stuwwal met enkeerdgronden bestaande uit
                          opgebrachte mest en plaggen. Uit de directe omgeving van het
                          plangebied zijn meerdere Romeinse sporen en vondsten bekend.
                          De combinatie van de gunstige ligging en de bekende archeologische
                          waarden zorgt voor een hoge verwachting voor de Romeinse tijd.
                          Mogelijk valt het gebied binnen een ten zuiden ervan bekend grafveld
                          uit de Romeinse tijd. In de onbebouwde delen van het plangebied
                          worden geen verstoringen verwacht.
                          Geadviseerd word om voorafgaand aan bodemverstorende
                          werkzaamheden een vervolgonderzoek door middel van proefsleuven
                          uit te voeren.13
                          2.410.643.100: Nijmegen, Daalseweg 255, archeologische
                          begeleiding
                          Het plangebied ligt op de flank van de Nijmeegse Stuwwal, net buiten
                          de begrenzing van een Romeinse castra. Direct ten zuiden van het
                          plangebied bevindt zich een Romeins grafveld. Op basis van deze
                          ligging heeft het plangebied een zeer hoge archeologische verwachting
                          voor de Romeinse tijd.
                          Bij de archeologische begeleiding van milieukundige boringen zijn geen
                          archeologische indicatoren aangetroffen. Op basis van de
                          waarnemingen in het veld kan de verwachting aangepast worden naar
                          middelhoog tot hoog. Het advies voor het plangebied is om toekomstige
                          graafwerkzaamheden archeologisch te laten begeleiden. 14
                          2.411.997.100: Nijmegen, Daalseweg 200, proefsleuvenonderzoek
                          Uit bureauonderzoek met meldingsnummer 2.399.645.100 is gebleken
                          dat er mogelijk archeologische sporen uit de Romeinse tijd in het
                          plangebied aanwezig zijn. Het advies was om proefsleuvenonderzoek
                          uit te voeren voorafgaand aan bodemverstorende werkzaamheden.
                          Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn geen sporen aangetroffen. Er
                          zijn een aantal vondsten gedaan met losse context, voornamelijk
                          bestaande uit aardewerk scherven. Aan de hand van dit onderzoek is
                          geen uitspraak te doen over het archeologisch potentieel van het
                          plangebied vanwege de kleine omvang van het gebied. Geadviseerd
                          wordt om bij het slopen van de bebouwing een archeologische
                          begeleiding toe te passen.15
                          2.421.027.100: Nijmegen, Beethovenstraat Zwembad-Oost,
                          archeologische begeleiding
                          Bij eerder proefsleuven onderzoek (2.189.814.100) werd aan de hand
                          van een aangetroffen crematiegraf uit de Romeinse tijd geadviseerd bij
                          bodem verstorende werkzaamheden archeologische begeleiding uit te
                          voeren.
                          Het plangebied ligt in een gebied met een zeer hoge archeologische
                          verwachting. Voorafgaande aan het archeologische onderzoek werden
                          sporen verwacht uit de Romeinse tijd, de Middeleeuwen en de Nieuwe
                          tijd. Een groot deel van het plangebied is bij de bouw en sloop van het
                          zwembad zodanig verstoord geraakt dat er ter plaatse geen
                          archeologische waarde verwacht word. In de onverstoorde delen van
                          het plangebied blijft de zeer hoge verwachting in stand. De begeleiding
                          omvatte naast de archeologische zijde ook het toezicht van een
                          munitiedeskundige en het gebruik van een beveiligde graafmachine. Dit
                          wegens de mogelijke aanwezigheid van niet geëxplodeerde munitie uit
                          de tweede wereldoorlog.
                          Tijdens de begeleiding zijn enkele scherven Romeins aardewerk
                          gevonden, evenals een redelijk aantal scherven aardewerk uit de
                          nieuwe tijd. In totaal zijn er tijdens de begeleiding 16 munten gevonden
                          uit verschillende perioden. Een van deze munten is Romeins, de rest is

13 Bolt IDDS Archeologie BV, 200
14 Helmich 2013
15 Corver 2013

Bureau voor Archeologie Rapport 750                                        Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                                                                  17

Bron                      Omschrijving

                          voornamelijk afkomstig uit de nieuwe tijd. De grootste vondstgroep is de
                          metalen voorwerpen, waar ook de munten toe behoren. De metalen
                          vondsten zijn voornamelijk uit de nieuwe tijd, waaronder een Engelse
                          mortiergranaat uit de tweede wereldoorlog.
                          Verder geplande werkzaamheden binnen het plangebied zullen niet
                          bodem verstorend zijn, waardoor het niet noodzakelijk geacht word
                          deze archeologisch te begeleiden.16
                          2.434.547.100: Nijmegen, Daalseweg 204, opgraving
                          Het proefsleuvenonderzoek (2.411.997.100) dat eerder in het
                          plangebied is uitgevoerd leverde slechts enkele archeologische
                          indicatoren op. Vanwege de zeer hoge verwachting in het gebied en de
                          vondsten uit de directe omgeving is deze opgraving uitgevoerd.
                          Tijdens het onderzoek zijn naast een aantal recente ingravingen drie
                          sporen gevonden die aan de hand van vondsten en spoorvullingen in de
                          midden Romeinse tijd gedateerd zijn. Het grootste deel van de vondsten
                          bestaat uit metaalvondsten afkomstig uit de recente verstoringen en de
                          verstoorde bovengrond. In een van de sporen, waarschijnlijk een
                          schaftputje uit de tweede wereldoorlog, zijn een metalen legerhelm, de
                          track van een klein pantserwagentje en kogelhulzen gevonden.
                          De vondsten uit de Romeinse tijd zijn met grote waarschijnlijkheid
                          gerelateerd aan de nabij gelegen legerplaats. De vondsten uit de
                          tweede wereldoorlog geven aan dat er in de nabije omgeving meer
                          sporen van militaire activiteiten uit deze periode te verwachten zijn. 17
                          2.434.636.100: Nijmegen, Daalseweg 204, opgraving
                          Zie onderzoeksmelding 2.434.547.100.
                          4.011.916.100: Nijmegen, Daalseweg, archeologische begeleiding
                          Het plangebied ligt langs de Daalseweg, in een terrein met zeer hoge
                          archeologische verwachting. De geplande werkzaamheden bestaan uit
                          het plaatsen van een nieuw riool en een aantal infiltratieputten en zullen
                          de bodem tot een diepte tussen een en vijf meter onder maaiveld
                          verstoren.
                          Het landschap van het plangebied is grotendeels gevormd onder de
                          invloed van ijs, wind en water in de laatste ijstijden. In het gebied
                          kunnen periglaciale afzettingen aangetroffen worden die ontstaan zijn
                          door het smeltwater van de gletsjer in de laatste ijstijd. Deze afzettingen
                          bestaan uit het meegebrachte puin in de gletsjer en worden
                          spoelzandwaaiers of sandr genoemd.
                          Tijdens het onderzoek worden sporen verwacht uit de Romeinse tijd met
                          een verband met de legerplaats die in de directe omgeving aanwezig is.
                          De begrenzing van deze canabae legionis is niet bekend.
                          Het plangebied ligt gezien de gevonden sporen waarschijnlijk binnen de
                          grenzen van de canabae legionis. Er zijn geen sporen van bebouwing
                          gevonden, maar wel bouwpuin uit de Romeinse tijd. De vondsten uit de
                          Romeinse tijd bestaan uit zowel militaire als niet-militaire objecten van
                          aardewerk en metaal. In de Middeleeuwen is het plangebied afgaande
                          op de afwezigheid van vondsten uit die tijd niet bewoond geweest.
                          De uniformknopen en loden kogels die tijdens het onderzoek
                          aangetroffen zijn hebben waarschijnlijk een direct verband met de
                          bezetting van Fort de Verbrande Molen in de 19e eeuw. Bij het
                          onderzoek is een puinlaag aangetroffen die mogelijk een restant is van
                          de vernielingen tijdens de oorlog.18
                          4.546.939.100: Nijmegen, Bachstraat, Archeologische opgraving.
                          Geen rapport beschikbaar. Uitvoerder: Gemeente Nijmegen.
                          4.587.852.100: Nijmegen, van Beethovenstraat 4, booronderzoek.
                          Het plangebied ligt in een terrein met zeer hoge archeologische

16 Hommes en Van Enckevort 2014
17 Daniël 2014
18 Heijting 2018

Bureau voor Archeologie Rapport 750                                         Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>18

Bron                       Omschrijving

                           verwachting. De ondergrond bestaat uit holtpodzolgronden die zich
                           hebben gevormd in het grove zand van een spoelzandwaaier.
                           Vermoedelijk zijn deze gronden door ontginning en stadsbebouwing
                           deels verdwenen. Mogelijk heeft er bemesting in de vorm van plaggen
                           plaatsgevonden, waardoor eventueel aanwezige archeologische resten
                           en sporen geconserveerd zijn.
                           Het plangebied is lange tijd in gebruik geweest voor
                           landbouwdoeleinden, en is onderdeel geweest van en begraafplaats.
                           Het is niet bekend of er begravingen binnen het plangebied plaats
                           hebben gevonden. Bij de bouw van de drukkerij is voor de fundering tot
                           150 centimeter onder maaiveld gegraven. Onbekend is of het hele
                           plangebied tot dit niveau is vergraven of dat alleen ter plekke van de
                           fundering de bodem verstoord is.
                           Uit het booronderzoek is gebleken dat de oorspronkelijke
                           bodemopbouw grotendeels intact is. Op basis van de gevonden
                           archeologische indicatoren is vanaf 70 centimeter onder maaiveld
                           sprake van een mogelijk archeologisch niveau. Waarschijnlijk gaat het
                           om een oude akkerlaag met opspit van oudere vondsten. Geadviseerd
                           word om het plangebied vrij te geven voor de geplande
                           werkzaamheden, omdat de verstoring niet tot de diepte van het
                           archeologisch niveau zal reiken. Indien de bodem dieper verstoord gaat
                           worden word geadviseerd archeologische begeleiding uit te laten
                           voeren. Het alternatief op de begeleiding is om het hele plangebied op
                           te hogen voorafgaande aan de verstorende werkzaamheden. 19

Gemeentelijke kaart        Zeer hoge archeologische verwachting

Bouwhistorische waarden    Geen.
in het plangebied

Tabel 2: Bekende waarden tot ca. 200 m van het plangebied.




19 Anker en Van der Kuijl 2018

Bureau voor Archeologie Rapport 750                                        Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                                                    19


8   Mogelijke verstoringen
    In het plangebied staat bebouwing uit de jaren dertig van de 20e eeuw. Bij de
    bouwwerkzaamheden en bij de aanleg van het parkeerterrein (klinkers) kan de
    ondergrond zijn geroerd tot enkele decimeters diep. Aard en omvang van
    eventuele bodemverstoringen zijn echter niet precies bekend.




    Bureau voor Archeologie Rapport 750                          Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>    20


9   Gespecificeerde verwachting
    Het plangebied ligt in het archeologisch landschap ‘Stuwwallen’ op glaciofluviale
    afzettingen van grof zand en grind. Het plangebied ligt in een landschap dat sinds
    het einde van de laatste IJstijd bewoond kan zijn geweest. Het ligt in een terrein
    waar een Romeins grafveld grafveld wordt vermoed. Het plangebied ligt buiten
    bekende historisch bebouwde kernen. De verwachting wordt als volgt
    gespecificeerd:

    1: Datering
    Neolithicum tot en met Nieuwe tijd.

    2: Complextype
    In het plangebied kunnen resten van kampementen (jager-verzamelaars) en
    resten van nederzettingen van landbouwsamenlevingen aanwezig zijn. In het
    bijzonder kunnen in het plangebied resten van crematiegraven worden verwacht.
    Uit de Nieuwe tijd worden alleen resten gerelateerd aan het agrarisch gebruik
    verwacht.

    3: Omvang
    De omvang van van nederzettingen kan enkele honderden vierkante meters
    bedragen. Crematiegraven zijn zeer kleine vlak elementen van orde grote van
    één vierkante meter.

    4: Diepteligging
    Het potentiële archeologische niveau wordt verwacht onder een cultuurdek van
    enkele decimeters dik. Dit cultuurdek is vermoedelijk tussen de 17e en 19e eeuw
    is ontstaan.

    5: Gaafheid en conservering (fysieke kwaliteit)
    De gaafheid van sporen en artefacten is niet bekend.

    6: Locatie
    Hele plangebied.

    7: Uiterlijke kenmerken (prospectie kenmerken):
    Archeologische resten bevinden zich waarschijnlijk onder een cultuurdek. Dat
    betekent dat een eventueel vondstenniveau is verploegd en daarin opgenomen.
    Voor het opsporen van archeologische resten moet daarom worden uitgegaan
    van een sporen niveau.

    8: Mogelijke verstoringen
    Door bouwactiviteiten en de aanleg van het parkeerterrein kunnen
    archeologische resten zijn vergraven.
    Strategie om deze verwachting te toetsen in overeenstemming met
    stroomdiagram van protocol 4003 kan nog niet worden opgesteld omdat de aard
    van de bodemopbouw onvoldoende bekend is. Aanbevolen wordt een
    verkennend archeologisch booronderzoek uit te voeren.

    Bureau voor Archeologie Rapport 750                           Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                                                        21


10   Conclusie
     De onderzoeksvragen kunnen als volgt worden beantwoord:
         1. Waaruit bestaan de voorgenomen bodemingrepen?
             De beoogde ingreep bestaat uit de sloop van de huidige bebouwing en de
             realisatie van appartementen in drie bouwlagen met in totaal eenentwintig
             woningen.
         2. Wat is de landschappelijke ligging van het plangebied in termen van
            geomorfologie, geologie en bodemkunde?
             Het plangebied ligt in het archeologisch landschap 'Stuwwallen'. De
             bodem van het plangebied bestaat uit fluvioglaciale afzettingen (sandr;
             Laagpakket van Schaarsbergen). Waarschijnlijk bestaat de natuurlijke
             bodem uit loopodzolgronden.
         3. Is sprake van een natuurlijke (intacte) bodemopbouw of is deze (deels)
            verstoord? Indien sprake is van verstoringen, wat is de diepte en omvang
            van de verstoring?
             In het plangebied staat bebouwing uit de jaren dertig van de 20e eeuw. Bij
             de bouwwerkzaamheden en bij de aanleg van het parkeerterrein
             (klinkers) kan de ondergrond zijn geroerd tot enkele decimeters diep.
             Aard en omvang van eventuele bodemverstoringen zijn echter niet
             precies bekend.
         4. Zijn er (aanwijzingen voor) archeologische waarden in het plangebied
            aanwezig, en zo ja, wat is naar verwachting de omvang, ligging, aard en
            datering hiervan
             Op basis van de landschappelijke ligging kunnen archeologische resten
             uit het Neolithicum tot en met Nieuwe tijd aanwezig zijn. Het plangebied
             ligt in een zone waar een Romeins grafveld grafveld wordt vermoed.
         5. Indien er (mogelijk) archeologische waarden aanwezig zijn:
             a) Worden deze archeologische waarden verstoord door de
                voorgenomen bodemingrepen? Zo ja, op welke wijze?
                 Bij de bouwwerkzaamheden wordt het potentiële archeologische
                 niveau vergraven.
             b) Welke maatregelen kunnen worden genomen om voldoende rekening
                te houden met deze archeologische waarden?
                 Aanbevolen wordt een verkennend archeologisch booronderzoek uit
                 te laten voeren (onder NGE begeleiding) om de aard en intactheid van
                 het bodemprofiel nader te bepalen zodat de verwachting nader kan
                 worden gespecificeerd en een besluit kan worden genomen of nader
                 onderzoek (kartering) moet worden uitgevoerd.




     Bureau voor Archeologie Rapport 750                            Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     22


11   Advies
     Aanbevolen wordt een verkennend archeologisch booronderzoek uit te laten
     voeren (onder NGE begeleiding) om de aard en intactheid van het bodemprofiel
     nader te bepalen zodat de verwachting nader kan worden gespecificeerd en een
     besluit kan worden genomen of nader onderzoek (kartering) moet worden
     uitgevoerd.




     Bureau voor Archeologie Rapport 750                       Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                   23


12   Literatuur
     Anker, E.F.A., en E.E.A. van der Kuijl. 2018. “Rapportage verkennend
             booronderzoek archeologie plangebied van Beethovenstraat 4 te
             Nijmegen,gemeente Nijmegen”. Hamaland Advies. 09175579-afm-
             1538383115929-Rapportage Verkennend Booronderzoek Plangebied
             Van Beethovenstraat 4 te Nijmegen v20.pdf.
     de Bakker, H., en A.W. Edelman-Vlam. 1976. De Nederlandse bodem in kleur.
             Wageningen: Stichting voor Bodemkartering.
     Berendsen, H.J.A., en Esther Stouthamer. 2011. De vorming van het land:
             inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen: Koninklijke Van
             Gorcum.
     Bögemann, G., T. Peeters, R. Aalbers, en L. Pierson. 2011a. “Geologie Rijk van
             Nijmegen”. Landschap en Natuur Nijmegen.
             http://www.vcbio.science.ru.nl/virtuallessons/landscape/geology/.
     ———. 2011b. “Vegetatie Stuwwal”. Landschap en Natuur Nijmegen.
             http://www.vcbio.science.ru.nl/virtuallessons/landscape/stuwwalveg/.
     Bolt, J.L. IDDS Archeologie BV. “Archeologisch bureauonderzoek Daalseweg
             200,Nijmegen Gemeente Nijmegen”. IDDS Archeologie rapport 1517
             55968. 10.17026/dans-z9h-zxth.
     Bosch, J.H.A. 2008. “Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode
             versie 1.1: Op basis van de Standaard Boor Beschrijvingsmethode versie
             5.2”. 2008-U-R0881/A. Deltares-rapport.
     Corver, B.A. 2013. “Rapportage inventariserend veldonderzoek, d.m.v.
             proefsleuven aan de Daalseweg 200 te Nijmegen”. IDDS Archeologie BV.
             38850613_Nijmegen_BCO_briefrapport_v1.pdf.
     Daniël, A.A.W.J. 2014. “Archeologisch onderzoek achter de Daalseweg in
             Nijmegen-Oost”. Archeologische Berichten Nijmegen-Briefrapport 174.
             Gemeente Nijmegen. 09220932-afm-1486645987470-174-Da10-
             Daalseweg.pdf.
     de Mulder, E.F.J. 2003. De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhof:
             Groningen [etc.].
     van Enckevort, H., en A.C. Huss. 2007. “Archeologisch onderzoek op het terrein
             van Zwembad-Oost in Nijmegen”. Archeologische Berichten Nijmegen-
             Briefrapport 20 20472. Gemeente Nijmegen. 10.17026/dans-xx4-d2yz.
     gemeente Nijmegen. 2018. “Historische atlas Nijmegen”.
             http://kaart.nijmegen.nl/historie/.
     Heijting, F.J. 2018. “Een inkijkje in de periferie van de canabae legionis
             Archeologische begeleiding in de Daalseweg, Nijmegen”. Archeologische
             Berichten Nijmegen-Briefrapport 254. Gemeente Nijmegen. 09220932-
             afm-1533886438042-254-Da11-Daalseweg.pdf.
     Helmich, C. 2013. “Daalseweg 255 te Nijmegen Gemeente Nijmegen Een
             archeologisch bureauonderzoek”. Vergeten landschap rapport 10.
             Vergeten Landschap. 10.17026/dans-z67-5vbw.
     Hommes, H.W., en H. van Enckevort. 2014. “Een archeologische begeleiding
             van de sanering van het terrein van het voormalige zwembad in
             Nijmegen-Oost”. Archeologische Berichten Nijmegen-Briefrapport 176.
             Gemeente Nijmegen. 09220932-afm-1485848917431-176-Bee2-
             Beethovenstraat.pdf.
     “Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME)”. http://www.ikme.nl.
     Kadaster. 2013. “BAG-Viewer”. http://bagviewer.geodan.nl/index.html.
     Kadaster, en PDOK. 2014. “AHN2 en 3 - WCS service”.

     Bureau voor Archeologie Rapport 750                        Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>24

        http://nationaalgeoregister.nl.
Nederlands Normalisatie Instituut. 1989. Geotechniek: classificatie van
        onverharde grondmonsters. Delft: Nederlands Normalisatie-instituut.
Oranjewoud. 1996. “Rapport verkennend onderzoek terrein Bachstraat 29,
        Nijmegen”. Projectnummer 15009–82468. Heerenveen.
        http://www.nijmegen.nl/vergunningpagina/Document/DownloadOne?
        documentNr=D150945589&type=.pdf.
Rensink, E., H.J.T. Weerts, M. Kosian, H. Feiken, en B.I. Smit. 2015.
        “Archeologische Landschappenkaart van Nederland. Methodiek en
        kaartbeeld”. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
        https://doi.org/10.17026/dans-xf6-ywnd.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 2016. “Kaart van verdedigingswerken,
        alle linies en stellingen”. https://landschapinnederland.nl/bronnen-en-
        kaarten/militaire-landschapskaart.
———. 2017. “Archis3 - Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed”.
        https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, en Data Archiving and Networking
        Services. “e-depot voor de Nederlandse archeologie”. http://www.edna.nl.
SIKB. 2018. “BRL 4000: Beoordelingsrichtlijn Archeologie, versie 4.1”. SIKB.
        https://www.sikb.nl/doc/BRL4000/BRL%20SIKB%204000%20Archeologie
        %20versie%204_1.pdf.
Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen, en M. Verbruggen. 2012. “Leidraad
        inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek”. SIKB.
Versfelt, H. J. 2003. “De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland, 1773-
        1794”. Groningen: Heveskes.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                          Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                         25


Figuren




Figuur 2: Luchtfoto 2018.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>26




Figuur 3: Google streetview. Plangebied kijkend naar het westen (boven) en noorden
(onder) vanaf de inrit.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                               Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                              27




Figuur 4: Het plangebied in vogelvlucht.




Bureau voor Archeologie Rapport 750        Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Privé                   v
bergruimtes                         Appartementen




Figuur 5: Schets nieuwe situatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                                                                 29




Figuur 6: Contouren nieuwe bebouwing op bestaande situatie.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                           Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>30


                                                         36,0




                    36,7

                                                                          40,3




                                           33,6
                                                                                                38,6




                                                                36,9




                                  36,8
                                                                                 38,0
                                                  37,1



                                                  36,9
                           36,6
                                                                   37,0




                                    36,9
                                                                           37,4     37,8




Figuur 7: Hoogte-reliëfkaart op basis van AHN3.

Hoogtewaarden in meters ten opzichte van N.A.P.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                               Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                                                     31




Figuur 8: Boorpuntenkaart milieuonderzoek, tevens situatiekaart 1996 (Oranjewoud 1996).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                               Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>32




Figuur 9: Overzicht van Nijmegen 70 – ca. 260 na Chr (uit Hommes en Van Enckevort
2014). De grachten en de wegen zijn door getrokken en gestippelde lijnen weergegeven.
1 legerplaats Tiende Legioen, 2 canabae legionis, 3 nederzetting Waalkade, 4
nederzetting Vlaamse Gas, 5 Ulpia Noviomagus, 6–7 grafvelden, A forum, B principia, C
amfitheater, D mansio, E tempels Maasplein, F badhuis, G tempel, H brug. Het sterretje
markeert het plangebied.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                           33




Figuur 10: Hottinger atlas 1773-1794 (Versfelt 2003).

De ligging van het plangebied is globaal aangegeven.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                     Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>34




Figuur 11: Tranchot kaart 1820, 1 Nijmegen Nord- 3 Nijmegen Süd 1803-1820
(Gemeente Nijmegen 2018).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                             Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                            35




Figuur 12: kadastrale minuut 1811-1832, gemeente Hatert blad A, sectie 1.

Alle percelen in het rond het plangebied zijn in deze tijd in gebruik als bouwland (OAT).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>36




Figuur 13: 533-1776-NIJMEGEN-1868.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                                         37




Figuur 14: 533-1777-NIJMEGEN-1895.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>38




Figuur 15: 533-1778-NIJMEGEN-1902.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                         39




Figuur 16: 533-1779-NIJMEGEN-1906.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>40




Figuur 17: 533-1780-NIJMEGEN-1913.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                         41




Figuur 18: 533-1781-NIJMEGEN-1931.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>42




Figuur 19: Luchtfoto 1936 (Gemeente Nijmegen 2018).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                      43




Figuur 20: 40C-1957-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>44




Figuur 21: 40C-1966-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                                      45




Figuur 22: 40C-1972-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>46




Figuur 23: Detail van fig. 22.




Bureau voor Archeologie Rapport 750   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                      47




Figuur 24: 40C-1977-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>48




Figuur 25: 40C-1985-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                      49




Figuur 26: 40C-1990-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>50




Figuur 27: 40C-1995-Beuningen / Elst (Gld) / Nijmegen / Wijchen.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                                                        51




                                            12.653




Figuur 28: Archeologische terreinen (rood), waarnemingen (geel) en onderzoeken (blauw)
uit ARCHIS (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2017).




Zie fig. 29 voor detail. Het plangebied ligt binnen de grenzen van AMK terrein 12.653
(Nijmegen-Centrum).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                  Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>52




                                      Romeins
                                      crematiegraf

                                           2421027100




Figuur 29: Detail van fig. 28.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                  Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                                       53




Figuur 30: Putten proefsleuvenonderzoek; vondst van crematiegraf in put 3 (bovenin).




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>54




Figuur 31: Foto van proefsleuven op het naastgelegen terrein (Van Enckevort en Huss
2007).

1: recente bovengrond; 2: cultuurlaag; 3: laag met bioturbatie; 4: vaste bank.




Bureau voor Archeologie Rapport 750                                   Nijmegen Bachstraat 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>