<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>






































   
 

1 
 

 
 

 
Reactienota bij RES 1.0: Wensen & bedenkingen + antwoorden 

 

 

  



   
 

2 
 

Reactienota behorende bij bod 1.0 RES Regio Arnhem Nijmegen 

dd. 3 maart 2021  

 

Inhoudsopgave 

1. Doel, aanleiding en proces.................................................................................................................................................................................. 4 

1.1 Gezamenlijk regionaal proces ....................................................................................................................................................................... 4 

1.2 Uitgangspunt consensus ............................................................................................................................................................................... 4 

1.3 Aanleiding...................................................................................................................................................................................................... 4 

1.4 Vervolg........................................................................................................................................................................................................... 4 

1.5 Proces wensen en bedenkingen..................................................................................................................................................................... 5 

2. Reactie per thema.............................................................................................................................................................................................. 7 

2.1 Elektriciteit .................................................................................................................................................................................................... 7 

2.2 Warmte ........................................................................................................................................................................................................ 12 

2.3 Participatie .................................................................................................................................................................................................. 15 

2.4 Bestuurlijke besluitvorming ......................................................................................................................................................................... 18 

2.5 Algemeen .................................................................................................................................................................................................... 21 

3. Ontvangen reacties .......................................................................................................................................................................................... 24 

3.1 Gemeente Arnhem ....................................................................................................................................................................................... 24 

3.2 Gemeente Berg en Dal .................................................................................................................................................................................. 24 

3.3 Gemeente Beuningen ................................................................................................................................................................................... 25 

3.4 Gemeente Doesburg ..................................................................................................................................................................................... 25 



   
 

3 
 

3.5 Gemeente Druten  ........................................................................................................................................................................................ 26 

3.6 Gemeente Duiven  ........................................................................................................................................................................................ 26 

3.7 Gemeente Heumen ....................................................................................................................................................................................... 27 

3.8 Gemeente Lingewaard .................................................................................................................................................................................. 27 

3.9 Gemeente Nijmegen ..................................................................................................................................................................................... 28 

3.10 Gemeente Overbetuwe ............................................................................................................................................................................... 30 

3.11 Gemeente Renkum ...................................................................................................................................................................................... 31 

3.12 Gemeente Rheden ....................................................................................................................................................................................... 31 

3.13 Gemeente Rozendaal ................................................................................................................................................................................... 32 

3.14 Gemeente Westervoort  ............................................................................................................................................................................... 32 

3.15 Gemeente Wijchen ….................................................................. ................................................................................................................. 33 

3.16 Gemeente Zevenaar ..................................................................................................................................................................................... 34 

3.17 Provincie Gelderland …................................................................................................................................................................................. 34 

 

  



   
 

4 
 

1. Doel, aanleiding en proces 

In maart 2020 is het conceptbod RES Regio Arnhem Nijmegen aangeboden aan de diverse deelnemende partijen binnen de RES Regio Arnhem 

Nijmegen. Dit concept bod is unaniem vastgesteld. Hierbij is afgesproken om de diverse reacties van onder meer de colleges, raden en stakeholders 

voor te leggen aan de leden van het PFO Duurzaamheid en onderdeel te laten zijn van het regionale bod in RES 1.0. De reacties zijn samengevat in de 

oplegnotitie van september 2020.  

Deze reactienota geeft de reactie weer van de Werkorganisatie Regio Arnhem Nijmegen op alle wensen en bedenkingen op het voorlopig concept 

bod RES Regio Arnhem Nijmegen, zoals in de oplegnotitie behorende bij het concept bod zijn gebundeld.  

 

1.1 Gezamenlijk regionaal proces 

In de in 2019 vastgestelde startnotitie zijn de uitgangspunten en afspraken vastgelegd voor het gezamenlijke proces richting RES 1.0. Tevens zijn 

hierin afspraken gemaakt over de opgave, het proces, de op te leveren resultaten, de uitgangspunten en ‘spelregels’ die we hanteren, de planning 

en besluitvorming. In juni 2020 is ook het vervolg, het voorlopig concept bod, unaniem vastgesteld. Het RES 1.0 bod en deze reactienota samen 

vormen het bod waarover alle deelnemende overheden uiterlijk 15 juni 2021 een besluit nemen. Deze oplegnotitie met het 1.0 bod worden uiterlijk 

1 juli 2021 bij het NPRES ingediend als bod van de RES Regio Arnhem Nijmegen. 

  

1.2 Uitgangspunt consensus 

Voor het besluitvormingstraject over het RES bod is in de startnotitie opgenomen dat we consensus als uitgangspunt hanteren. Wanneer een 

overheidspartner zich niet kan scharen achter het bod zal hiervan bij het aanbieden van het bod aan het Nationaal Programma RES aantekening 

worden gemaakt onder opgave van redenen. 

 

1.3 Vervolg 

Bespreking en verwerken van de reacties die betrekking hebben op de vaststelling van het bod RES 1.0 zullen wederom in overleg met betrokkenen 

plaatsvinden in de vervolgfase naar het opstellen van de RES 2.0 die op 1 juli 2023 moet worden ingediend en voor die tijd moet worden vastgesteld 

door de gemeenteraden en Provinciale Staten en de algemene besturen van de waterschappen.  

 

 



   
 

5 
 

1.4 Proces wensen en bedenkingen 

In het proces van wensen en bedenkingen doorlopen we op weg naar RES 1.0 van de regio Arnhem Nijmegen een aantal stappen:  

 

Stap 1. Ophalen van wensen en bedenkingen 

Deze fase is in de zomer van 2020 afgerond. Het in de gelegenheid stellen om wensen en bedenkingen mee te geven is een belangrijke stap in de 

route naar de RES 1.0. Het gaat hier met name om het definiëren van kaders en het inbrengen van lokale of regionale assets en aandachtspunten. 

Een overzicht van alle wensen en bedenkingen is als pdf te vinden op onze website www.regioan.nl/res-regionale-energiestrategie > documenten.  

 

Stap 2: Afwegen wensen en bedenkingen, lokaal of regionale actiehouders 

Afgesproken is dat de wensen en bedenkingen worden meegenomen in RES 1.0. Ze leiden tot acties, en afhankelijk van de inhoud kan hiervoor een 

actiehouder benoemd worden. Bijvoorbeeld de wens om iets aan de verhouding zon-wind te doen zal regionaal moeten worden opgepakt, maar 

gemeenten kunnen hier lokaal ook mee aan de slag binnen het uitwerken van de zoekgebieden.  

 

Stap 3. DUO-gesprekken en afstemming wensen en bedenkingen 

Gedurende de periode tot RES 1.0 vinden online duo-gesprekken plaats tussen vertegenwoordigers van de RES en ambtenaren/bestuurders van 

deelnemende gemeenten. Hierin worden o.a. de algemene wensen en bedenkingen van de regio en de specifieke wensen en bedenkingen van de 

gemeenten procesmatig besproken.  

http://www.regioan.nl/res-regionale-energiestrategie


   
 

6 
 

Stap 4: Beantwoording reacties, lokaal en regionaal  

Gemeenten dragen lokaal zorg voor beantwoording van de vragen richting de werkorganisatie. De werkorganisatie koppelt de regionale 

beantwoording terug naar de gemeenten. De werkorganisatie voert de regie op het beantwoorden van de reacties.  

 

Stap 5: het opstellen van een reactienota  

Met alle ontvangen informatie is begin 2021 deze reactienota opgesteld. Alle reacties van deelnemers, alternatieve plannen en visies, de wensen en 

bedenkingen van de gemeenteraden, Provinciale Staten en algemeen bestuur van het waterschap worden integraal tegen elkaar afgewogen.  

De reactienota maakt als bijlage onderdeel uit van de RES 1.0. 

 

  



   
 

7 
 

2. Samenvatting per thema 

In dit hoofdstuk leest u een korte samenvatting per thema en een reactie op de onderwerpen en wensen en bedenkingen die binnen elk thema naar 

voren zijn gekomen.  Deze thema’s zijn:   

• Elektriciteit  

• Warmte  

• Participatie  

• Bestuurlijke besluitvorming  

• Algemeen en overig  

Per thema komen eerst de vaker genoemde reacties aan bod, gevolgd door de overige belangrijke aandachtspunten. Voor een snel overzicht leest u 

de inleiding met de reactie per thema.  

 

2.1 Elektriciteit 

Ten aanzien van elektriciteit ontvingen we actualisaties van energieprojecten en vragen over energieprojecten binnen gemeentelijke zoeklocaties. 

Andere reacties hebben betrekking op de verhouding tussen zonne- en windprojecten. Vanuit agrarische stakeholders wordt aangegeven dat 

windturbines de voorkeur hebben boven zonnevelden, omdat agrarische werkzaamheden in de nabijheid van windturbines gewoon mogelijk blijven. 

Bij zonnevelden is dat niet het geval. Landschaps- en natuurorganisaties pleiten ervoor belangrijkste natuurgebieden en landschappen te ontzien in 

de zoektocht naar gebieden voor windturbines en/of zonnevelden. Op locaties waar zij wel mogelijkheden zien is de wens om het zoveel mogelijk te 

combineren met natuurontwikkeling en landschapsherstel. Een specifieke reactie betreft het type windturbine waarmee in het bod is gerekend. Het 

betreft hier de nieuwe generatie windturbines met meer vermogen (5,6 MW), een grotere omvang en een grotere tiphoogte (circa 240 meter). 

Hierdoor wordt door sommige stakeholders gevreesd dat de impact van deze windturbines niet goed wordt ingeschat.  

Wel meegenomen in RES (t.a.v. elektriciteit): 

Volgnummer Onderwerp Reactie 

2.1.A Wind op land 

 

Windenergie op land is op dit moment een van de goedkoopste en meest efficiënte bronnen van 

duurzame energie en daarmee onmisbaar in de energietransitie. In het Klimaatakkoord is de 

landelijke doelstelling van 35 TWh grootschalige energieopwek op land geformuleerd, verdeeld over 

wind en zon. Onder grootschalig wordt hierbij verstaan een aansluitwaarde groter dan 15 kWp. 

 



   
 

8 
 

2.1.B Wind op 

oppervlaktewater 

 

Ook in onze regio zijn diverse initiatieven voor de ontwikkeling van zonne- en windenergie op 

waterbergingen en oppervlaktewateren. Hierbij is het behoud of de versterking van de 

taakuitvoering voor het waterschap van belang, maar ook de ecologie, de biodiversiteit en de 

cultuur- en landschappelijke waarden. 

Het waterschap heeft expertise over de effecten op het gebied van waterkwaliteit en biodiversiteit 

van zon op water. Die kennis zal worden benut bij de verdere concretisering van zoekgebieden. De 

relatie tussen de energietransitie en het watersysteem vraagt echter om nadere uitwerking en 

onderzoek. 

Installaties met een aansluitwaarde boven 15 kWp tellen mee in de RES. 

2.1.C Zon op oppervlaktewater 

 

2.1.D Zon op land Installaties met een aansluitwaarde boven 15 kWp tellen mee in de RES. 

2.1.E Zon op dak 

 

Zon op dak heeft bij alle betrokkenen in het proces de voorkeur. Om zonnepanelen op daken mee 

te kunnen rekenen in het bod van de RES, moet er een aansluitwaarde minimaal 15 kWp worden 

gerealiseerd. Met de huidige stand der techniek komt dat neer op circa zestig zonnepanelen. 

Kleinschaligere projecten (particulier of kleine bedrijfsdaken) vallen buiten de RES.  

In de concept-RES is uitgegaan van 25 tot 50 procent benutting van het potentieel van zon op 

grootschalige daken. Het ophogen van deze ambitie lijkt eenvoudig, maar de ervaring leert dat dat 

niet zo is. Er zijn meerdere knelpunten:  

• niet alle grootschalige daken hebben een geschikte dakconstructie, door installaties op 

daken (denk aan liftschacht, airconditioning, valbeveiliging) is het niet mogelijk om de daken 

100 procent vol te leggen,  

• soms is er beperkte ‘ruimte’ op het energienet beschikbaar  

• er is een afhankelijkheid van de (investerings)bereidheid van de dakeigenaren*.  

Als bij de verdere uitwerking van de zoekgebieden blijkt dat de benutting van zon op dak verhoogd 

kan worden, dan zal dit worden opgenomen in de RES 2.0 en verder. 

 

*Het concept Besluit tot wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving in verband met 

duurzaam gebruik van daken introduceert de bevoegdheid voor gemeenten om bij maatwerk te 

bepalen dat de daken van industriefuncties gebruikt worden voor de opwek van hernieuwbare 

energie of maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie, zoals groendaken. De verwachting is dat 

de gemeente, indien nodig en evenredig, gebruik zal maken van de nieuwe bevoegdheid om het 

duurzaam gebruiken van daken op industriegebouwen te stimuleren. 



   
 

9 
 

2.1.F Waterkracht De RES gaat wel over waterkracht. De waterkrachtcentrales die kansrijk zijn in Regio Arnhem 

Nijmegen tellen mee in het bod. Het gaat om een klein percentage. 

 

 

Niet meegenomen in RES (t.a.v. elektriciteit): 

2.1.G Wind op zee 

 

De RES gaat niet over wind op zee. Dat wil niet zeggen dat er geen plannen voor windparken op zee 

worden gemaakt. Het klimaatakkoord stelt als doel om 49 TWh op zee op te wekken. Ter 

vergelijking: voor de 30 RES’en samen is de ambitie 35 Twh wind en zon op land. 

 

2.1.H Kleinschalig 

windturbines 

 

Kleinschalige windturbines komen voor op bijvoorbeeld agrarische grond en zijn vaak voor lokaal 

(eigen) gebruik. Deze tellen niet mee in de RES.  

Lokaal is altijd ruimte voor windturbines tot 25 meter hoogte volgens de ruimtelijke afspraken. Om 

kleine windturbines mogelijk te maken, heeft provincie Gelderland in haar Omgevingsverordening 

een aantal regels opgenomen. Deze regels maken het mogelijk één windturbine te realiseren op een 

agrarisch bouwperceel of op een bouwperceel van ten minste 1 hectare waar een stedelijke functie 

is toegestaan. Belangrijk daarbij is dat de windturbine zorgvuldig ruimtelijk wordt ingepast. 

Kleinschalige windturbines staan qua opbrengst niet in verhouding tot grote windturbines. Ter 
vergelijking: 1 turbine van 5,6 MW staat gelijk aan ongeveer 500 kleine windturbines. 
 

2.1.i Kernenergie 

 

De RES gaat niet over kernenergie. Of we in Nederland een nieuwe kerncentrale willen bouwen is 
een vraag die op landelijk niveau wordt bediscussieerd en beantwoord, niet op het niveau van de 
regio. Ook kijken we in de RES alleen naar maatregelen die klaar kunnen zijn in 2030. 
 

2.1.J Industrie De RES gaat ook niet over maatregelen die bedrijven en de industrie moeten nemen. Voor hen staan 
er in het Klimaatakkoord eigen doelstellingen en afspraken die lopen via de Klimaattafel Industrie. 
 

2.1.K Besparing Energiebesparing geeft ook invulling aan het Klimaatakkoord, maar is niet de focus in RES 1.0.  
 

 

 



   
 

10 
 

Wensen en bedenkingen (t.a.v. elektriciteit) 

Volgnummer Onderwerp Wensen en bedenkingen Reactie of verwijzing 

2.1.L Verhouding tussen 
zonne- en windprojecten 

De verhouding tussen de bijdrage van 
zonne- en windenergie aan de ambities 
van de RES Arnhem Nijmegen liggen zeer 
uit balans en op deze wijze niet passend 
in het streven naar laagst mogelijke 
maatschappelijke kosten.   
 
Dit punt wordt door diverse 
overheidsorganisaties en stakeholders 
benoemd. Die gemeenten zijn: 

• Beuningen 

• Lingewaard 

• Nijmegen 

• Renkum 

• Rheden 

• Wijchen 
  
Daarnaast ook aangegeven door: 

• Provincie Gelderland 

• Liander 

• Natuurorganisatie 

• Landbouworganisaties 
 

Regionaal wordt gestreefd naar 50/50 balans, terwijl 
in het bod 1.0 sprake is van 89% zon versus 11% wind. 
Dit ligt nog steeds uit balans en is niet wenselijk om 
meerdere redenen.  
 
Op regionaal niveau voorziet het RES bod 1.0 in 
clustering van projecten in zoekgebieden om meer 
systeem efficiency te realiseren. Er zijn vier ruimtelijke 
ateliers georganiseerd om concreet aan de slag te 
gaan met de onbalans wind versus zon. Hierbij 
zijn ruimtelijke experts vanuit overheden en 
stakeholders betrokken.  
 
Er is gewerkt met twee clusters voor een verdieping:  

• Druten, Wijchen, Beuningen en Heumen  

• Duiven, Zevenaar, Rheden Doesburg.  
In deze ateliers is onderzocht:  

• welke zoekgebieden voor zon kunnen worden 
gecombineerd met windturbines  

• wat andere kansrijke gebieden zijn voor 
windturbines.  

 
Er zijn zes nieuwe gebieden geïnventariseerd en 
daarin is ruimte voor een stevige verhoging van het 
aandeel wind in de RES. Deze cluster ateliers gingen 
naast de wind/zon verhouding ook over ruimtelijke 
afspraken, die in de RES 1.0 zijn uitgewerkt. De 
bevindingen uit de twee clusters leidt tot regionale 
conclusies die we opnemen in de RES 1.0.   



   
 

11 
 

2.1.M No-regret maatregelen Verschillende gemeenten hebben 
wensen en bedenkingen met betrekking 
tot No-regret maatregelen die in hun 
gemeente van toepassing zijn 

De ‘no-regret’ maatregelen en de reactie van de 
werkorganisatie hierop zijn terug te vinden bij de 
betreffende gemeenten in hoofdstuk 3. 
 

2.1.N Capaciteit 
energienetwerk 

De gemeenten Wijchen en Berg en Dal 
hebben bedenkingen geuit met 
betrekking tot de capaciteit van het 
energienetwerk. Berg en Dal geeft aan 
dat het elektriciteitsnet in onze regio nog 
niet is ingericht op grootschalig 
opwekken van duurzame energie en dat 
ook in haar de netwerkcapaciteit 
ontoereikend is. Wijchen geeft aan dat in 
het vervolgtraject goed rekening moet 
worden gehouden met elektrificatie (van 
vervoer en verwarming van gebouwen) 
en de impact daarvan op de 
energienetten. 

Liander is zeer nauw betrokken bij de RES in onze 
regio en bij innovaties op het terrein van 
energietransitie. Door deze betrokkenheid borgen wij 
dat er aansluitcapaciteit is voor de projecten die op 
stapel staan. Liander heeft een analyse gemaakt van 
de (benodigde) systeem capaciteit en de impact die de 
RES heeft op het systeem en benodigde investeringen. 
Door in RES 2.0 de uitvoeringsplanning van de 
projecten vanuit de RES te matchen met de 
uitvoeringsplanning van verzwaringen aan het 
netwerk, blijft de realiseerbaarheid van de projecten 
op dit punt geborgd. Bij lokale initiatieven dient 
uiteraard rekening gehouden te worden met 
netwerkcapaciteit. 
Zie het RES bod 1.0 Hoofdstuk 2, paragraaf 2.4 
Efficiënte uitbreiding elektriciteitsnetwerk 

2.1.O Type windturbines in 
rekenmodel 

Een specifieke reactie betreft het type 
windturbine waarmee in het voorlopig 
concept bod is gerekend. Het betreft hier 
de nieuwe generatie windturbines met 
meer vermogen, een grotere omvang en 
een grotere as- en tiphoogte. Hierdoor 
wordt door sommige stakeholders 
gevreesd dat de impact van deze 
windturbines niet goed wordt ingeschat. 

De technische ontwikkelingen op het gebied van 
windturbines worden nauwlettend in de gaten 
gehouden binnen de RES. Bij berekeningen gaan we 
uit van de nu relevante generatie turbines. We 
hanteren turbines van 5,6 MW, met een algemene 
tiphoogte van ca. 240 meter. De specificaties kunnen 
ietwat afwijken, afhankelijk van de fabrikant.  
Wij onderzoeken de ruimtelijke impact en de invloed 
van locaties onderling in de Windplanner. 

2.1.P Voorkeur wind boven zon Agrarische stakeholders geven aan dat 
windturbines de voorkeur hebben boven 
zonnevelden, omdat agrarische 
werkzaamheden in de nabijheid van 

De voorkeur van agrarische stakeholders sluit aan bij 
het meer in balans brengen van de verhouding 
zon/wind. We passen een voorkeursvolgorde zon toe 
in de ruimtelijke afspraken van de RES (zie hoofdstuk 
2, paragraaf 2.7.5 Ruimtelijke afspraken) 



   
 

12 
 

windturbines gewoon mogelijk blijven. Bij 
zonnevelden is dat niet het geval.  

2.1.Q Impact op natuur Landschaps- en natuurorganisaties uiten 
hun bezorgdheid over de impact van 
energieprojecten op natuurgebieden en 
het landschap. 
Provincie Gelderland ziet in het concept 
bod zoekgebied in, of in de invloedsfeer 
van Natura 2000 gebieden. De vraag is of 
zoekgebieden op deze wijze volledig 
realiseerbaar zijn. 

Flora en fauna wetgeving ter bescherming van 
Natuurwaarden worden vanzelfsprekend gevolgd. 
De provincie kijkt in de totstandkoming van RES 1.0 en 
latere versies mee naar mogelijkheden en 
landschappelijke inpassing. In het bod 1.0 zijn in 
consensus ruimtelijke afspraken uitgewerkt.  
Buiten Natura2000 gebieden worden belangen en 
impact op omgeving zorgvuldig afgewogen. Naarmate 
projecten concreter worden, wordt er ook gezocht 
naar koppelkansen o.g.v. natuurontwikkeling om de 
directe omgeving ook waarde 'terug te geven'. 

 

2.2 Warmte 

In de concept-RES is inzicht gegeven in de warmtevraag, het warmteaanbod en de reeds aanwezige warmte-infrastructuur binnen de regio. In de 

Regio Arnhem Nijmegen is een beperkt aantal regionale warmtebronnen aanwezig. In de RES 1.0 heeft een verdieping plaatsgevonden ten opzichte 

van de concept-RES. Voor warmte betekent dit dat in kaart is gebracht hoe de gemeentelijke Transitievisies Warmte (TVW’s) zich verhouden tot de 

in het concept RES opgenomen regionale structuur warmte (RSW).  Zo ontstaat een beeld van zogenaamde warmteclusters, waarbinnen gemeenten 

in samenwerking gebruik willen maken van warmte vanuit een regionale warmtebron. Binnen deze warmteclusters is voor afstemming een 

structureel overleg opgestart met betrokken partijen. Daarnaast is een nadere verkenning gedaan naar de potentie van warmtebronnen als 

geothermie, aquathermie, biogas en waterstof. Ook worden nut en noodzaak verkend van gemeenten om samen te werken op het gebied van 

kennisdeling en expertise. 

Wel meegenomen in RES (t.a.v. warmte): 

Volgnummer Onderwerp Reactie 

2.2.A Omgevingswarmte   
(warmte uit ondergrond, 
warmte uit water)  

In de Gelderse Warmteatlas is het potentieel aan omgevingswarmte opgenomen, zowel warmte uit 

de ondergrond als warmte uit water (geothermie en aquathermie). De volgende warmtebronnen 

uit de omgeving zijn in de atlas opgenomen: Ondiepe bodemenergiesystemen, (ondiepe) 

geothermie en TEO/TEA-bronnen (waterzuiveringsinstallaties zijn echter opgenomen in de atlas 

onder de restwarmtebronnen). 



   
 

13 
 

Op dit moment lopen nog diverse onderzoeken naar de haalbaarheid om deze potentie van 

omgevingswarmte ook daadwerkelijk te kunnen benutten. Een deel van de onderzoeksresultaten 

komt beschikbaar na het eerste kwartaal van 2021, en zal daarom nader verwerkt worden 

(kwantitatief) in de RES 2.0.  

2.2.B Restwarmte bedrijven  In de Gelderse Warmteatlas zijn alle bekende restwarmtebronnen binnen de regio opgenomen 

(industrie, datacentra, condenswarmte, RWZI/AWZI en rioolgemalen).  

 

Kansrijke regionale clusters ten aanzien van warmte zijn: 

• Rond de AVR in Duiven  

• Rond de ARN in Weurt 

 

Daarnaast zijn kansrijke clusters geïdentificeerd gelegen op de grens of in de nabijheid van de regio: 

• Rond de papierfabriek in Renkum  

• Rond de papierfabrieken van Eerbeek/Loenen (regio Cleantech) 

• Rond de RWZI van Olburgen (regio Achterhoek) 

• Rond de biocentrale in Cuijck (regio NoordOost Brabant)  

 

Zie het RES bod 1.0, hoofdstuk 4, par 4.2.5 Kansrijke regionale warmteclusters 

2.2.C Warmte uit biomassa  In de Gelderse Warmteatlas is het potentieel aan warmte uit biomassa meegenomen:  

het aanbod laagwaardige verbrandbare en vergistbare biomassa. Het gaat hierbij enkel om het 

jaarlijkse (groei)overschot binnen de regio. 

2.2.D Biogas /groen gas  In de Gelderse Warmteatlas is het potentieel aan warmte uit vergistbare biomassa meegenomen. 

 

 

Niet meegenomen in RES (t.a.v. warmte): 

Volgnummer Onderwerp Reactie 

2.2.E Waterstof en groengas 

 

Duurzame gassen als waterstof en groengas hebben een belangrijke rol in het energiesysteem 

omdat ze goed opgeslagen kunnen worden, over lange afstand getransporteerd kunnen worden en 

een hoge energiedichtheid hebben. Ze zijn echter schaars. 



   
 

14 
 

Waterstof is geen energiebron, maar enkel een energiedrager. De productie van groene waterstof 

telt niet mee in de opgave voor 35 TWh grootschalige opwek (zon/wind) van de RES. Groene 

waterstof (elektrolyse vanuit hernieuwbare energiebronnen) kan een belangrijke rol spelen in de 

energietransitie, maar de productie ervan is nog duur en het aanbod zeer beperkt.  Onderzoek naar 

en productie van (groene) waterstof maakt geen deel uit van de RES 1.0. In de RES 2.0 zullen wij de 

kansen voor de regio Arnhem Nijmegen verder in beeld brengen. 

Groengas is biogas dat opgewerkt is tot aardgaskwaliteit en kan worden ingevoed op het openbare 

gasnet. Voor alle sectoren die nu gebruikmaken van aardgas is groengas een aantrekkelijk 

alternatief. Echter, de potentiële groengasproductie in de regio, maar ook de (inter)nationale 

potentie, blijft ver onder de huidige aardgasvraag. 

 
 

Wensen en bedenkingen (t.a.v. warmte) 

Een aantal partijen spreekt de wens uit om in het proces naar de RES 1.0 en ook daarna onderzoek te blijven doen naar alternatieve warmtebronnen 

om te kunnen voldoen aan de warmtevraag en daarbij de vraagstukken ‘warmtebesparing' en ‘warmteopslag' mee te nemen. De benodigde 

structurele afstemming tussen betrokken partijen op regionale schaal wordt daarbij als randvoorwaardelijk gezien. Daarnaast wordt aandacht 

gevraagd voor samenhang in de sporen warmte en elektriciteit (systeem efficiëntie) en daarbij een afgewogen inzet van warmte en/of elektriciteit. 

Volgnummer Onderwerp Wensen en bedenkingen Reactie of verwijzing 

2.2.F Biomassa In enkele reacties wijzen gemeenten op 
eerdere afspraken om in de RES 1.0 niet in 
te zetten op houtige biomassa.  

• De gemeente Renkum geeft aan dat 
zij wil vasthouden aan de binnen de 
RES-regio Arnhem Nijmegen 
gemaakte afspraak om niet op 
houtige biomassa in te zetten.  

• Gemeente Wijchen vindt dat 
afvalverbrandingscentrales, 
biomassacentrales en papierfabrieken 
geen structurele warmtebronnen zijn 
naar de toekomst toe en zij geeft aan 

In de RES 1.0 wordt gekeken naar duurzaam 
opgewekte zonne- of windenergie en het efficiënt 
gebruik maken van regionale warmtebronnen binnen 
een regionale warmte structuur. Houtige biomassa 
maakt hier nauwelijks tot geen onderdeel van uit, 
alleen voor de bepaling van het warmteaanbod is het 
aandeel van biomassa meegenomen. De Provincie 
houdt deze (tijdelijke) optie open, met name om in te 
zetten als overbruggingsperiode tot nieuwe innovaties 
en voor nuttige toepassingen. 
 



   
 

15 
 

dat er in Wijchen geen plaats is voor 
een biomassacentrale. 

2.2.G Bovenregionale 

warmtebronnen 

Enkele reacties van gemeenten verwijzen 
naar de mogelijkheid om gebruik te 
maken van bovenregionale 
warmtebronnen.  

• De gemeente Berg en Dal geeft aan 
dat het concept bod nog geen 
uitspraken doet over de verdeling van 
bovenregionale warmtebronnen.  

• De gemeente Renkum geeft specifiek 
aan dat nadere afstemming over de 
verdeling van de bovenregionale 
warmtebron Parenco nodig is (met 
regio Foodvalley). 

 

Warmtebronnen houden zich niet aan gemeente- of 
regiogrenzen. Daarom vindt op provinciaal en landelijk 
niveau afstemming plaats over hoe om te gaan met 
bovenregionale warmtebronnen.  
 
Voor alle bij 2.2.B beschreven bovenregionale 

warmtebronnen is het gesprek opgestart tussen de 

regio’s om te komen tot nadere afspraken rond het 

warmteverdelingsvraagstuk. 

 

Zie ook RES bod 1.0, hoofdstuk 4, paragraaf 4.2.5 

Bovenregionale warmteclusters 

 

2.3 Participatie 

Vanuit de partijen komen veel reacties die pleiten voor een zorgvuldig participatieproces dat zorgt voor maatschappelijk draagvlak. Er ligt ook een 

zeer duidelijke wens om in te zetten op het betrekken van inwoners (zo breed mogelijk en permanente betrokkenheid) en specifiek voor het 

aanspreken van jongeren. 50% Lokaal eigendom wordt gezien als een goede manier om draagvlak op te bouwen, onder andere omdat de 

omwonenden dan ook financieel profiteren van de energietransitie. Diverse partijen benadrukken dat energiecoöperaties gesprekspartner moeten 

zijn. Ten slotte is er een wens dat de raden tijdig worden meegenomen in het proces naar de RES 1.0.  

Het hoofdstuk ‘Draagvlak’ in het RES bod 1.0 maakt helder wie voor wat, wanneer aan zet is op het gebied van de participatie over de 

energietransitie voor Regio Arnhem Nijmegen. Het maakt het speelveld inzichtelijk: wanneer en binnen welke kaders praten stakeholders en 

inwoners mee? Een helder speelveld zorgt voor vertrouwen in een zinvolle bijdrage aan het participatietraject. Er moet samen goed afgesproken 

worden welke ruimte inwoners hebben om te participeren. Hoe eerder afspraken worden gemaakt, hoe beter het is voor het maatschappelijk 

draagvlak.  Bij de start van de volgende fase zal het gesprek gevoerd worden met de gemeenten binnen de regio. Het doel is om scherp te krijgen 

welke rol er vanuit de RES gespeeld gaat worden in de participatietrajecten rondom de projecten. Afhankelijk van de rol en de specifieke situatie zal 

vervolgens bekeken worden welke middelen het best ingezet kunnen worden bij het concreet vormgeven van het participatietraject. 

 



   
 

16 
 

Wensen en bedenkingen (t.a.v. participatie): 

Volgnummer Onderwerp Wensen en bedenkingen Reactie of verwijzing 

2.3.A Participatieproces Vanuit de provincie en de gemeenten 
Doesburg, Lingewaard, Nijmegen, 
Overbetuwe en Wijchen zijn reacties 
gekomen die pleiten voor een zorgvuldig 
participatieproces dat zorgt voor 
maatschappelijk draagvlak. Er ligt ook 
een zeer duidelijke wens om in te zetten 
op het betrekken van inwoners; zo breed 
mogelijk, permanent en met speciale 
aandacht voor jongeren. 

In de RES 1.0 is een hoofdstuk gewijd aan draagvlak 
(hoofdstuk 5). In hoofdstuk 2, paragraaf 2.7.6 
Participatie afspraken zijn 10 onderlinge afspraken 
omtrent participatie opgesteld. 
 
De RES zorgt voor bovengemeentelijke participatie van 
gemeenteraden, belangenorganisaties, 
jongerenvertegenwoordiging en andere stakeholders. 
Het betrekken van lokale stakeholders is een taak van 
gemeenten, waarbij de RES graag meedenkt en waar 
mogelijk ondersteunt. Vanaf maart 2021 worden 
speciale duo-gesprekken gevoerd met gemeenten over 
participatie. 
 
De Participatietafel is een voorbeeld van het actief 
betrekken van partijen bij de RES. JongRES is 
aangeschoven bij deze participatietafel. Samen met 
JongRES gaan we via de inzet van Swipocratie jongeren 
en bredere groepen van inwoners betrekken bij de RES. 
We onderzoeken de inzet van diverse middelen om 
inwoners actiever en meer gebiedsgericht te betrekken, 
zoals bijvoorbeeld burgerpanels, burgerberaad, right to 
challenge en serious gaming.  

2.3.B Lokaal eigendom 50% Lokaal eigendom wordt gezien als 
een goede manier om draagvlak op te 
bouwen, onder andere omdat de 
omwonenden dan ook financieel 
profiteren van de energietransitie. De 
gemeenten Nijmegen en Overbetuwe 
willen graag dat de betrokken gemeentes 
zich conformeren aan deze afspraak uit 
het Klimaatakkoord. 

Lokaal eigendom is een kansrijk perspectief richting de 
RES 2.0. Voor het verzilveren van de kansen die in RES 
1.0 naar voren zijn gekomen dienen gebiedsprocessen 
te worden gestart, waarin samen met de omgeving, 
betrokken gemeenten en eventueel ontwikkelaars van 
duurzame opweklocaties, de concrete planvorming 
richting realisatie gestart wordt. Bij de uitwerking van 
toekomstige projecten binnen de zoekgebieden 



   
 

17 
 

hanteren we de in bod 1.0 nader uitgewerkte 
ruimtelijke afspraken over o.a: 
 - draagvlak 
 - koppelkansen 
 - het niet-in-de-wielen rijden van lopende 
trajecten/volgtijdelijkheid versus PIP 
 - laten terugvloeien van lusten naar de omgeving en 
mogelijkheden voor financiële participatie vanuit de 
omgeving.  
- omgaan met grondposities en grondspeculatie. 
 
Veel gemeenten hebben het streven va 50% lokaal 
eigendom al opgenomen in lokaal beleid, andere zijn 
hier mee bezig of willen dit in de nabije toekomst 
opnemen. 
Zie ook RES bod 1.0, paragraaf 5.2.6 Financiële 
participatie en lokaal eigendom  

2.3.C Taskforce energie 

coöperaties 

De gemeenten Nijmegen en Overbetuwe 
benadrukken dat energiecoöperaties 
gesprekspartner moeten zijn en zijn voor 
de oprichting van een taskforce 
energiecoöperaties. 

Energie coöperaties worden zowel door overheden als 
netbeheerders gezien als een belangrijke schakel tussen 
duurzaamheidambities en de bewoners. Veel duurzame 
projecten faalden in het verleden doordat het draagvlak 
bij bewoners ontbrak, door de samenwerking met lokaal 
eigendom en in energiecoöperaties wordt dit 
voorkomen. Het Gelders Energieakkoord heeft in 2017 
een verkenning uitgevoerd naar Gelders 
Energiedienstenbedrijf. Mogelijk kan deze verkenning 
een basis zijn voor een taskforce Energie coöperaties als 
een coördinerend orgaan dat zorgt voor een goede 
opzet en start en ondersteunt bij een succesvolle 
uitvoering van energie coöperaties. 

 

 

  



   
 

18 
 

2.4 Bestuurlijke besluitvorming 

Vanuit enkele gemeenten zijn reacties ontvangen dat de kaarten met zoekgebieden zoals opgenomen in het voorlopig concept bod onjuist waren en 

niet in overeenstemming met het lokale beleid. Voor het vergaren van alle juiste en actuele informatie op gebied van beleid en projecten in de 

individuele gemeenten binnen de regio is bij het bod 1.0 het systeem NINOX gebruikt. Lokale input is hierin de bron van data, waardoor het 

kaartmateriaal nu goed aansluit. 

Een aantal raadsleden heeft gevraagd om inzicht te krijgen in alle reacties, wensen en bedenkingen die door alle partijen werden ingediend bij het 

concept bod en op welke wijze deze reacties verwerkt gaan worden in de RES 1.0. Alle reacties, wensen en bedenkingen zijn gebundeld in de 

oplegnotitie behorende bij concept bod RES Regio Arnhem Nijmegen. De reactienota die u nu leest is het vervolg op deze oplegnotitie.  

Het tijdig betrekken van raadsleden is bepleit om te zorgen voor democratische legitimiteit. Raadsleden worden door de RES op diverse manieren 

geïnformeerd en betrokken bij het RES proces en uitkomsten, met name via online bijeenkomsten. Ook is met de griffierskringen afgestemd wat 

lokaal en regionaal de juiste procesafspraken zijn om de raden juist en tijdig te blijven informeren in de aanloop naar de RES 1.0, zodat alle raden 

uiterlijk 1 juli 2021 een besluit kunnen nemen. 

Vragen over de integraliteit van regionale opgaven zijn al ingehaald door de actualiteit. Per 1 januari 2021 is de Groene Metropoolregio Arnhem-

Nijmegen van start gegaan. Een samenwerking tussen 18 gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen op basis van een vastgestelde visie en aan de 

hand van 5 grote opgaven: 

• Groene groeiregio (waaronder Woonopgave) 

• Verbonden regio 

• Circulaire regio (waaronder de RES) 

• Ontspannen regio 

• Verbonden regio (waaronder Mobiliteit) 

Door de regionale opgaven in één vorm van samenwerken te organiseren, wordt met name de integraliteit en verbinding verbeterd. 

  



   
 

19 
 

Wensen en bedenkingen t.a.v. bestuurlijke besluitvorming 
 

Volgnummer  Onderwerp Wensen en bedenkingen Reactie of verwijzing 

2.4.A Democratische 
legitimiteit 

Het tijdig betrekken van raadsleden is 
door de  gemeenten Lingewaard, 
Nijmegen, Overbetuwe en Wijchen 
bepleit om te zorgen voor democratische 
legitimiteit in aanloop naar RES 1.0 in juli 
2021. 

De Werkorganisatie RES Arnhem Nijmegen onderschrijft 
de wens om raadsleden tijdig te betrekken. Hierin is 
zowel een rol weggelegd voor de RES als voor lokale 
bestuurders.  
Raadsleden worden door de RES op diverse manieren 
geïnformeerd en betrokken bij het RES proces en 
uitkomsten.  Het stakeholdersoverleg is met name voor 
raadsleden de plek om betrokken te zijn bij het proces 
naar RES 1.0. Hier worden raadsleden en andere 
stakeholders gelijktijdig geïnformeerd over de voortgang 
en kunnen zij meepraten over onderwerpen die op dat 
moment spelen. In de periode van concept bod naar RES 
1.0 zijn op 4 momenten stakeholders overleggen 
geweest: Op 15 oktober, 16 december, 17 januari en 10 
maart. Tijdens deze online bijeenkomsten waren telkens 
100 tot 130 bezoekers, waaronder vele raadsleden.  
  
Iedere bestuurder in de RES werkt in een eigen omgeving 
met de daarbij behorende gevoeligheden en structuren. 
Het is dan ook aan de bestuurder (wethouder, 
gedeputeerde, heemraad) om te bepalen op welke wijze 
de RES wordt besproken in de Raad, Provinciale Staten of 
Algemeen Bestuur en om te bepalen hoe en wanneer 
inwoners worden betrokken. 
 
Met de voorzitters van de griffierskringen heeft 
afstemming plaatsgevonden wat lokaal en regionaal de 
juiste procesafspraken zijn om de raden juist en tijdig te 
blijven informeren in de aanloop naar de RES 1.0, zodat 
alle raden uiterlijk 1 juli 2021 een besluit kunnen nemen. 
 



   
 

20 
 

2.4.B Inzicht in alle wensen en 

bedenkingen 

Een aantal raadsleden heeft gevraagd om 
inzicht te krijgen in alle reacties, wensen 
en bedenkingen die door alle partijen 
worden ingediend bij het concept bod en 
op welke wijze deze reacties verwerkt 
gaan worden in de RES 1.0. 
 

Alle reacties, wensen en bedenkingen zijn gebundeld in de 
oplegnotitie behorende bij concept bod RES Regio Arnhem 
Nijmegen. Dit concept bod is unaniem vastgesteld door 
alle betrokken partijen. De reactienota die u nu leest is het 
vervolg op deze oplegnotitie. Over het proces kunt u alles 
lezen in hoofdstuk 1.5: Proces wensen en bedenkingen 
voor Regio Arnhem Nijmegen van deze reactienota. 
 

2.4.C Niet alle potentiële 

zoekgebieden zijn goed 

weergegeven in het 

concept bod 

• Vanuit de gemeente Heumen zijn er 
reacties ontvangen dat de kaarten 
met zoekgebieden zoals opgenomen 
in het voorlopig concept bod onjuist 
zijn en niet in overeenstemming met 
het lokale beleid. De raad van de 
gemeente Heumen heeft nadrukkelijk 
het verzoek gedaan deze zoeklocaties 
aan te passen in het proces naar de 
RES 1.0. 

• Gemeente Lingewaard zet 
verschillende vraagtekens bij de twee 
zoekgebieden in het concept bod 
binnen haar gemeente (financiële en 
draagvlak argumenten). Daarbij geeft 
ze aan beleidsmatig wel een andere 
locatie voor een zonneveld te hebben 
aangewezen. 

In het RES bod 1.0 zijn de zoekgebieden aangepast ten 
opzichte van het concept bod. De situaties in Heumen en 
Lingewaard staan goed op het netvlies van de 
werkorganisatie. Vanuit de werkorganisatie is begin 2019 
een toelichting verzorgd op het voorlopig concept bod 
tijdens de raadsvergadering van Heumen. De uitkomst 
van deze bijeenkomst is dat de nadere uitwerking en 
aanpassing van de zoeklocaties wordt meegenomen in 
het traject tot RES 1.0. 
 
Voor het vergaren van alle juiste en actuele informatie op 
gebied van beleid en projecten in de individuele 
gemeenten binnen de regio is het systeem NINOX 
gebruikt. Lokale input is hierin de bron van data, 
waardoor het kaartmateriaal nu goed aansluit. 

2.4.D Niet alle reacties zijn 

meegenomen in het 

concept bod 

De gemeente Druten geeft aan dat niet 
alle gegeven reacties van de 
gemeenteraden en lokale stakeholders 
zijn weergegeven in het concept bod van 
de RES Arnhem Nijmegen. 

Enkele reacties van partijen zijn na de deadlines van NP 
RES door ons ontvangen en daardoor niet meegenomen 
in het concept bod. Deze reacties zijn wel verwerkt in RES 
1.0. 
 

 
 

 



   
 

21 
 

2.5 Algemeen en overig 

In veel van de reacties zijn vragen gesteld of opmerkingen gemaakt over alternatieve energiebronnen of energiedragers. De kaders van de RES 

(grootschalige zonne- en windenergie op land en water en koppeling van regionale warmtevraag en -aanbod) worden in de ontvangen reacties 

regelmatig ter discussie gesteld. 

 

Wensen en bedenkingen 

Volgnummer Onderwerp Wensen en bedenkingen Reactie of verwijzing 

2.5.A Opslag en innovaties De gemeenten Druten, Heumen, 
Lingewaard, Nijmegen, Overbetuwe en 
Wijchen roepen op om ook in te zetten op 
opslag van energie en innovaties zoals 
smart grids, geothermie, aquathermie en 
waterstof. Gemeente Rheden pleit nog 
voor het meenemen van opslag van CO2 
in planten en bomen in de regio. 

In Gelderland zijn veel partijen actief bezig met 
innovaties op het gebied van duurzame energie. In het 
RES-proces wordt met innovaties rekening gehouden, 
doordat de RES iedere twee jaar wordt geactualiseerd. 
Zo kunnen nieuwe technologische ontwikkelingen 
worden meegenomen. 
In het bod 1.0 is een nadere verkenning gedaan naar de 
potentie van warmtebronnen als geothermie, 
aquathermie, biogas en waterstof. Smart grids zijn hierin 
nog niet meegenomen. Ook worden nut en noodzaak 
verkend van gemeenten om samen te werken op het 
gebied van kennisdeling en expertise.  
 
Zie ook RES bod 1.0, hoofdstuk 4, par. 4.2.6 Nieuwe 
inzichten 

2.5.B Energiebesparing De gemeenten Lingewaard, Nijmegen, 
Overbetuwe en Wijchen pleiten ervoor 
ook in te zetten op energiebesparing, 
bijvoorbeeld middels isolatiemaatregelen. 
Gemeente Lingewaard doet de suggestie 
om een doelstelling op te nemen van 1,5% 
energiebesparing per jaar. 

Naast inzetten op duurzaam opgewekte zonne- en 
windenergie moet ook gekeken worden naar natuurlijke 
CO2-reductie (bijv. opname van CO2 door bomen) en 
energiebesparing (zoals isolatie en aardgasvrije 
woningen). Deze maatregelen geven immers ook 
invulling aan het Klimaatakkoord. Het is echter niet de 
focus in RES 1.0. Gemeenten geven zowel lokaal als in 
gezamenlijkheid en in samenwerking met de provincie 
invulling aan het thema energiebesparing. 



   
 

22 
 

Energiebesparing maakt feitelijk onderdeel uit van 
modelberekeningen; we gaan al uit van een minimale 
besparingspercentage in de gebouwde omgeving. Ook 
voor de berekening van de warmtevraag in 2030! 

2.5.C Lokaal beleid en lokale 

plannen zijn leidend 

De gemeenten Beuningen en Renkum 
geven aan bij te dragen met zoeklocaties 
in de RES die voortkomen uit haar eigen 
beleid dat zorgvuldig en in lokale 
samenspraak tot stand is gekomen. 
Ongeacht het advies van de NP RES geeft 
zij aan dat lokale plannen leidend zullen 
blijven voor wat betreft de inbreng in de 
RES. Gemeente Rheden onderschrijft dit 
en ziet de inhoud van het concept bod als 
praatstuk voor de dialoog tussen 
initiatiefnemer, inwoners, gemeente en 
andere belanghebbenden. 

In de startnotitie is consensus als uitgangspunt 
gehanteerd. Hierbij is opgenomen dat partners bereid 
zijn huidige beleidskaders te heroverwegen en zo nodig 
en waar mogelijk bij te stellen, wanneer deze te 
beperkend voor de realisatie vanuit de integrale 
benadering. Er is tevens opgenomen dat de afweging 
van lokale ruimtelijke en maatschappelijke inpassing 
wordt overgelaten aan lokale overheden.  
In regionaal verband zijn er echter ook uitdagingen die 
lokaal niet kunnen worden opgelost, waar regionale of 
geclusterde aanpak wel tot een oplossing leidt. De RES 
zal steeds blijven draaien om het zoeken naar balans 
tussen de mondiale opgave, de regionale gedachte en 
het behouden van ruimte voor lokaal maatwerk. 

2.5.D Woonkostenneutraliteit De gemeenten Doesburg, Nijmegen en 
Overbetuwe geven aan dat 
‘woonkostenneutraliteit’ het uitgangspunt 
moet zijn. Zij willen dat deze afspraak uit 
het klimaatakkoord wordt meegenomen 
in de RES 1.0. 

Het is aan gemeenten in samenwerking met 
marktpartijen om op projectniveau te kijken naar de 
haalbaarheid/realisatie van woonkostenneutraliteit. De 
RES heeft hier geen rol in. 

2.5.E Evenwichtige bijdrage 

door gemeenten en 

evenwichtige verdeling 

zoekgebieden 

Gemeente Wijchen pleit voor een 
evenwichtige verdeling van opwek over 
de gemeenten binnen de regio en een 
fonds dat gemeenten compenseert die 
meer bijdragen dan hun lokale ambitie 
vereist.  
Gemeente Beuningen vindt dat in de 
totale opgave voor de regio, het aandeel 
van andere gemeenten beperkt is en pleit 
in dit kader voor een meer evenwichtige 

Tijdens RES 1.0 is gestart met een eerste 
verkenningsronde langs gemeenten om met het 
solidariteitsprincipe aan de slag te gaan. De 
regiogemeenten zijn het erover eens dat er afspraken 
gemaakt moeten worden over de lusten- en 
lastenverdeling in de RES. Dit moet echter zorgvuldig 
gebeuren en binnen RES 1.0 is daar niet voldoende tijd 
en ruimte voor. De regio gaat hierover met elkaar in 
gesprek in RES 2.0.  Daarbij kiest de regio een positieve 
insteek; hoe kunnen gemeenten elkaar helpen bij deze 



   
 

23 
 

ruimtelijke verdeling van de 
zoekgebieden.  
De gemeente Renkum geeft in dit kader 
juist aan dat haar bijdrage aan de totale 
opgave relatief klein is, maar dat zij haar 
verantwoordelijkheid om bij te dragen zal 
blijven nemen en dat zij zich solidair en 
constructief zal blijven opstellen naar de 
andere regiogemeenten. 

complexe opgave? Bijvoorbeeld door het beschikbaar 
stellen van capaciteit en/of kennis door Arnhem en 
Nijmegen voor gemeenten die qua capaciteit en/of 
expertise in de knel komen met de uitvoering van de 
RES. Ook wordt een (regionaal) omgevingsfonds 
genoemd als mogelijkheid. Gemeenten hebben 
uitgesproken dat er positieve bereidheid is dit regionaal 
op te pakken. 
De verdere uitwerking hiervan wordt, samen met de 
uitvoering van RES 1.0, overgedragen aan de nieuwe 
regionale samenwerking binnen de Groene 
Metropoolregio. 

2.5.F Ruimtelijke inpassing Gemeente Beuningen ziet dat een groot 
deel van de RES zich afspeelt in het 
landelijk gebied. Het ruimtebeslag van 
Energietransitie projecten staat op 
gespannen voet met de aanstaande 
extensivering van de landbouw, die ook 
extra ruimte vraagt. Een goede ruimtelijke 
inpassing die recht doet aan beide doelen 
is een belangrijk aandachtspunt. Nog los 
van de impact op de natuur- en 
landbouwstructuur.  
Ook gemeente Lingewaard benadrukt de 
gezamenlijke verantwoordelijkheid en dat 
benodigde kaders worden vastgesteld. 

In de afgelopen maanden is een set richtinggevende 
ruimtelijke afspraken ontwikkeld. Daarmee kunnen we 
voorkomen dat windmolens en zonnevelden als confetti 
verspreid worden over het mooie, kostbare landschap in 
onze regio. De afspraken zijn ook bedoeld voor het 
behoud van natuur en het beperken van de overlast 
voor inwoners. Ten slotte helpen de afspraken om 
duidelijkheid te geven aan initiatiefnemers van nieuwe 
zon- en windprojecten. De afspraken zijn de uitkomst 
van een zorgvuldig traject met ambtenaren, bestuurders 
en een geselecteerde groep stakeholders. 
 
Zie het bod 1.0 hoofdstuk 4, paragraaf 4.1.2 Ruimtelijke 
afspraken   

2.5.G CO2-reductie 49% ipv 55% Gemeente Heumen wil dat vastgehouden 
wordt aan de doelstelling 49% CO2-
reductie in 2030, i.p.v. 55% CO2-reductie 
waar het concept bod vanuit gaat. 

In 2030 willen we 55% minder CO2 uitstoten dan in 
1990, zo is afgesproken in het Gelders Energie Akkoord. 
Hiermee hebben we in Gelderland een hogere ambitie 
dan de 49% in het klimaatakkoord. 

2.5.H Financiering Gemeente Lingewaard geeft aan dat in de 
uitwerking van de RES duidelijk moet 
worden wat de investeringen zijn en bij 
wie de kosten terecht komen. 

Voor RES 1.0 gelden nog geen financiële consequenties. 
In het proces naar 2.0 zal dit duidelijker worden.  



   
 

24 
 

3. Reacties op ontvangen wensen en bedenkingen 

In dit hoofdstuk treft u een overzicht van de betrokken partijen, gevolgd door een overzicht van alle ontvangen reacties. In het concept bod zijn deze 

reacties integraal overgenomen, inclusief evt. inleidend betoog of verwijzing naar andere documenten, hieronder staan per gemeente in een tabel 

de kern van de wensen en bedenkingen weergeven. Deze wordt gevolgd door het antwoord van de Werkorganisatie RES Arnhem Nijmegen. 

 

3.1 Gemeente Arnhem 

De raad van de gemeente Arnhem heeft geen formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt.   

  

3.2 Gemeente Berg en Dal 

De raad van de gemeente Berg en Dal heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.   

Wensen en bedenkingen:  

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief Elektriciteitsnet in onze regio is nog niet ingesteld op grootschalig 
opwekken van duurzame energie 

Zie 2.1.N 

Het Warmtespoor in de RES doet nog geen uitspraak over de 
verdeling van bovenregionale warmtebronnen 

Zie 2.1.G 

Regionale ‘No-regret’- locaties dwingen ons niet om ons beleid 
aan te passen, wij kunnen zelf onze locaties bepalen. 

Zie 2.5.C 

In uitvoering inwoners uitvoering betrekken Zie 2.3.A 

No-regret maatregel Voormalige stortplaats De Dukenburg is geschikt als locatie voor 
grootschalige opwek van zonne-energie  

Stortplaats De Dukenburg is in 1.0 niet 
opgenomen als zoekgebied. Wel is de 
stortplaats aangemerkt als kansrijke locatie.  

  

  

 



   
 

25 
 

 

3.3 Gemeente Beuningen 

De raad van de gemeente Beuningen heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief De verhouding tussen zon en wind in het concept bod is niet in 
verhouding. 

Zie 2.1.L 

Inbreng andere gemeenten soms beperkt: pleit voor gesprek 
over verdeling zoet/zuur 

Zie 2.5.E 

Ongeacht advies NPRES blijven lokale plannen leidend in RES Zie 2.5.C 

 

   

3.4 Gemeente Doesburg 

De raad van de gemeente Doesburg heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief Woonlastenneutraliteit moet het streven zijn Zie 2.5.D 

Doesburg sluit niet aan op regionale warmte infrastructuur Gezien de geografie en ligging in de RES-regio 
is het niet onlogisch dat Doesburg aansluit bij 
lokale en regionale initiatieven.  

Doesburg gaat door met lokale projecten voor lokale duurzame 
warmtebronnen, zoals in de wijk De Ooi. 

De RES mag voor geen enkele gemeente een 
rem zijn om lopende projecten zoals in De Ooi 
te vertragen. De RES neemt graag leerpunten 
mee in het traject naar 2.0. 

 

   



   
 

26 
 

3.5 Gemeente Druten 

De raad van de gemeente Druten heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief Vereveningsfonds moet verdeling van lusten en lasten regelen Zie 2.5.E 
 

De reacties zijn niet goed meegenomen van gemeenteraden en 
lokale stakeholders 

Zie 2.4.D 

In concept bod weinig tot geen aandacht voor opslag van 
energie 

Zie 2.5.A 

Meer communicatie nodig voor betrokkenheid Zie 2.3.A 
 

Meer actie nodig om van urgentie te overtuigen Zie 2.4.A 
Lokaal is het aan de bestuurders en 
volksvertegenwoordigers om urgentie te 
benadrukken. 

  

  

3.6 Gemeente Duiven 

De raad van de gemeente Duiven heeft geen formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt. Wel heeft B&W een kanttekening gemaakt.  

Kanttekening: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

 College stelt vraagtekens bij realiteitswaarden van 
zonnevelden in zandwinplassen 

Zie 2.1.C  
Zon op oppervlaktewater in Duiven maakt 
geen onderdeel uit van het RES bod 1.0. Op 
landelijk en regionaal niveau worden business 
cases van vergelijkbare projecten op 
oppervlaktewater gemonitord. In de regio 
speelt dit o.a. in Druten (Uivermeertjes) 



   
 

27 
 

3.7 Gemeente Heumen 

De raad van de gemeente Heumen heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.    

Wensen en bedenkingen 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief Zoekgebieden niet goed weergegeven, lokale zoekgebieden in 
Heumen zijn aangeduid als Regionale zoekgebieden. 

Zie 2.4.C 

Doorrekening geprojecteerde opgave in bod RES is als gevolg 
daarvan te hoog. 

Is wel correct verwerkt in RES 1.0 

Oproep te investeren in alternatieven voor duurzame 
energieopwekking via windmolens en zonnepanelen. 

Zie 2.1 en 2.5.A 

Heumen wil vasthouden aan 49% CO2 reductie in 2030 Zie 2.5.G 
 

  

3.8 Gemeente Lingewaard 

De raad van de gemeente Lingewaard heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in het collegebesluit van 8 september 2020.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Collegebesluit 8 sept. 2020 Verhouding zon en wind niet in balans Zie 2.1.L 
 

Ambitieniveau:  
Uitgesproken ambities is relatief ambitieus, maar nog steeds 
te laag om de doelstelling van 2030 te halen.  
 
De doelstelling om minimaal 1,5% energie te besparen per 
jaar, zou opgenomen moeten worden in het definitieve bod. 
Ook op het gebied van warmte dient er meer ambitie te 
komen. 

Zie 2.1. Met de in RES 1.0 aangegeven 
verwachte grootschalige opwek wordt de 
doelstelling van 2030 gehaald. 
 
Zie 2.1.K 
 
Zie 2.2 

Samen verantwoordelijk:  De RES 1.0 heeft nog geen financiële 

consequenties. In het traject naar 2.0 dient 



   
 

28 
 

Rijk dient gemeenten goed uit te rusten met benodigde 
middelen. Welke investeringen zijn te verwachten en bij wie 
komen deze kosten te liggen 
 
Gemeenten dienen kaders vast te stellen 
 
Aandacht voor ontwikkelingen en innovaties 
 

inzicht verkregen te worden over financiële 

onderbouwing. 

 

Zie 2.5.F 

 

Zie 2.5.A 

Zorgen over democratisch proces; veel gericht op 
professionals en experts, participatie met inwoners ontbreekt 

Zie 2.3.A 

Vraagtekens bij zoekgebieden binnen Lingewaard; beter in 
kaart brengen potentie, kosten en draagvlak 

Zie 2.4.C 

Informatievoorziening naar raad is voor verbetering vatbaar, 
zoals de beschikbaarheid van alle achterliggende 
onderzoeken en data. 

Zie 2.4.A 
Qua data Voor het vergaren van alle juiste en 
actuele informatie op gebied van beleid en 
projecten in de individuele gemeenten binnen 
de regio is bij het bod 1.0 het systeem NINOX 
gebruikt. Lokale input is hierin de bron van 
data. Alle door de RES (of betrokken partijen 
zoals Liander) geïnitieerde onderzoeken zijn 
terug te vinden op de website van RES AN.  

  

  

3.9 Gemeente Nijmegen 

De raad van de gemeente Nijmegen heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief 8 juli 2020 Hoog abstractieniveau zorgt voor weinig betrokkenheid, graag 
inwoners betrekken bij vervolg. 

Zie 2.3.A 

Onderzoek naar opslag in waterstof 
 

Zie 2.2.E en 2.5.A 



   
 

29 
 

Graag intensiever inzetten op verminderen van verbruik door 
isolatie 

Zie 2.5.B 

Raad tijdig meenemen in proces naar RES 1.0 Zie 2.4.A 
 

Verdeling zon en wind, meer focus op windenergie Zie 2.1.L 
 

Graag meer focus op woningen aardgasvrij te maken Zie 2.5.B 
 

Graag uitgebreide beschouwing over opslag van energie en 
warmte 

Zie 2.1 en 2.2 

Rol van Smart Grid’s inzichtelijk maken Zie 2.5.A 
 

Streven naar 50/50 verhouding zon/wind Zie 2.1.L 
 

Elke gemeente dient zich te conformeren aan de afspraken uit 
het klimaatakkoord 

Zie 2.5.G 

Woonkostenneutraliteit opnemen in RES 1.0 Zie 2.5.D 
 

Ontwikkel lesmateriaal over regionale RES In het traject naar 2.0 wordt met een 
communicatie toolkit meer invulling gegeven 
aan middelen om participatie te bevorderen. 

Pleidooi voor actieve taskforce energie coöperaties Zie 2.3.C 
 

Bedenking over realiteitsgehalte getallen, bijv. zon op dak Ten opzichte van het concept bod is het bod 
1.0 realistischer. Alle data is afkomstig van 
gemeenten zelf. 

No-regret maatregel Realiteitswaarde van 300.000 zonnepanelen op bedrijfsdaken Zie 2.1.E  
 

  

  

  



   
 

30 
 

3.10 Gemeente Overbetuwe 

De raad van de gemeente Overbetuwe heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsbrief van 22 september 2020.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsbrief 22 september 2020 Duidelijkheid over (on)evenredige verdeling (zoet/zuur) en 
compensatie voor gemeenten 

Zie 2.5.E 

Oproep om duidelijker te maken wat potentie voor 
warmte(netten) tussen Arnhem en Nijmegen is. 

Zie 2.2 

RES heeft nu smalle focus, op termijn verbinding met andere 
duurzaamheidsthema’s zoals mobiliteit 

Zie 2.4 

Raad tijdig meenemen in proces naar eindbod, Hoe worden 
W&B in eindbod meegenomen 

Zie 2.4.D 

Meer focus op isolatie en energiebesparing en aardgasvrije 
woningen 

Zie 2.5.B 

Kijk ook naar alternatieve voor bijv. opslag en naar innovaties Zie 2.2 en 2.5.A 

Permanente participatie van stakeholders Zie 2.3.A 
 

Betrek jongeren in participatie en in onderwijs Zie 2.3.A 
 

Woonlastenneutraliteit als uitgangspunt in de RES Zie 2.5.D 
 

Balans in lokaal en niet lokaal eigendom van energie 
initiatieven; geef lokale economie een kans 

Zie 2.3.B 

No-regret maatregel Stimulering zon op dak Zie 2.1.E 
 

 

  

 

 



   
 

31 
 

3.11 Gemeente Renkum 

De raad van de gemeente Renkum heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in het collegebesluit van 15 september 2020.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Collegebesluit Verhouding zon en wind is uit balans Zie 2.1.L 
 

De inbreng vanuit enkele andere gemeenten is fors Zie 2.5.E 
 

Renkum werkt aan haar eigen proces voor zon en wind Zie 2.5.C 
 

Verdere afstemming nodig rond kansrijk (bovenregionaal) 
warmtecluster bij Parenco 

Zie 2.2.G 

Het gebruik van biomassa uitgesloten in het concept bod Zie 2.2.C en 2.2.F 
 

  

  

3.12 Gemeente Rheden 

De raad van de gemeente Rheden heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in een raadsmemo van 9 september.   

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Raadsmemo 9 september Ruimte voor lokale invulling: Rheden ziet de zoekgebieden 
in concept RES (‘Spankeren’ en ‘de Beemd-Velperwaarden’) 
als praatstuk en vraagt ruimte voor lokale invulling van de 
opgave in type energiebron, landschapelijkje inpassing en 
lokale koppelkansen. 

De RES is bij uitstek een gezamenlijk proces en 
product waarbij ruimte is voor lokale invulling. 
Zie ook de ruimtelijke afspraken in het RES bod 
1.0. 

Flexibele inzet van zoekgebieden: Graag meer samenhang 
in sporen warmte en elektriciteit 

Zie 2.1 en 2.2 



   
 

32 
 

Balans opwek en uitdagingen elektriciteitsnetwerk: Meer 
balans aanbrengen in opwek; meer wind en minder zon. 

Zie 2.1.L en 2.1.N 

Nadere toelichting van het concept bod nodig op de 
gemaakte keuzes. 

Toelichting op het concept bod is gegeven 
tijdens raadsinformatiebijeenkomst in het 
voorjaar van 2019. In maart 2021 zijn op schrift 
keuzes en onderbouwing betreffende RES 1.0 
voor Rheden toegelicht.  
Ook voor het bod 1.0 geldt, dat de RES graag in 
de raad een nadere toelichting geeft van het 
bod m.b.t. de bestaande regionale ruimtelijke 
hoofdstructuren en doelstellingen. 

CO2 uitstoot verminderen: Kijk ook naar 
oplossingsrichtingen zoals meer bomen planten (verlaging 
CO2 in de lucht) 

Zie 2.5.B 

  

  

3.13 Gemeente Rozendaal 

De raad van de gemeente Rozendaal heeft geen formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt.   

 

  

3.14 Gemeente Westervoort 

De raad van de gemeente Westervoort heeft geen formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt. 

 

  



   
 

33 
 

3.15 Gemeente Wijchen 

De raad van de gemeente Wijchen heeft formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt in het collegebesluit van 15 september 2020.  

Wensen en bedenkingen: 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Collegebesluit 15 sept 2020 Inwoners dienen beter betrokken te worden Zie 2.3.A 

 

Creëer Level Playing Field (zelfde regels afspreken) over 
participatie 

Zie 2.3.A 

Raadsleden tijdig betrekken en informeren Zie 2.4.A 

 

Regionaal fonds nodig die gemeenten compenseert die 
meer bijdragen (zoet/zuur) 

Zie 2.5.E 

 

Andere RES regio’s dienen evenredig bij te dragen Iedere RES regio heeft zijn eigen uitdagingen 
en opgave. Samen gaan we invulling geven aan 
het klimaatakkoord. 

Energietransitie meer bevorderen door energiebesparing Zie 2.5.B 
 

Wens voor regionale visie op warmtebronnen Zie 2.2 
 

Maak meer gebruik van innovatieve technieken zoals 
geothermie, aquathermie 

Zie 2.2 

Pilotproject voor waterstof gewenst in de regio, Wijchen 
biedt zich aan 

Zie 2.2.E, het aanbod staat genoteerd 

Vergroten netcapaciteit en landschappelijke inpassing 
onderstations 

Zie 2.1.N 

 

   

 

 



   
 

34 
 

3.16 Gemeente Zevenaar 

De raad van de gemeente Zevenaar heeft geen formele wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt. Wensen en bedenkingen worden door 

portefeuillehouder via overleg duurzaamheid meegenomen naar de RES.  

 

 

3.17 Provincie Gelderland 

De Provincie Gelderland heeft gereageerd op het concept bod van RES Regio Arnhem Nijmegen in een vaststellingsbrief dd. 30 juni 2020. 

Bron Reactie Verwerkt in RES 1.0 

Vaststellingsbrief Aandacht voor kwantiteit; naast andere maatregelen is 
maximale inzet op grootschalige opwek nodig. 

Zie 2.1 en 2.2 

Aandacht voor Landschappelijke kwaliteit in relatie tot 
provinciale visie op landschap en natuur 

Zie 2.5.F 

Aandacht voor integraliteit; brede integrale insteek en 
afstemming met de maatschappelijke opgaven van de 
regio (bijv. woningbouwopgave) 

Zie 2.4 

Aandacht voor Systeem efficiëntie; verhouding wind / zon Zie 2.1.L en 2.1.N 
 

Aandacht voor Regionale structuur warmte (RWS), 
uitwerking in fase naar 1.0. 

Zie 2.2 

 


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>