<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                    Oogst de zon op het dak
                                         Initiatiefvoorstel
18-11-2021
1e indiener: Daan Moerkerk, GroenLinks Nijmegen
Mede indieners: PvdA, CDA, PvdD, D66, 50Plus
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
Inleiding ................................................................................................................................................... 3
1.   Oogst de zon op gemeentedaken ................................................................................................... 4
2.   Oogst de zon op bedrijfsdaken ........................................................................................................ 5
3.   Oogst de zon op daken van nieuwbouwprojecten.......................................................................... 6
4.   Oogst de zon op daken van particuliere woningbezitters ............................................................... 6
5.   Oogst de zon op daken van woningbouwcorporaties ..................................................................... 7
6.   Oogst de zon op daken van de particuliere verhuur ....................................................................... 8
7.   Oogst de zon op daken van verenigingen en stichtingen................................................................ 8
Aanvullende suggesties ........................................................................................................................... 9
Borging .................................................................................................................................................... 9
Dekking .................................................................................................................................................... 9
                                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
Het tegengaan van klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen waar de mensheid in zijn
geheel mee te maken heeft. Nederland heeft daarin stappen gezet, bijvoorbeeld door het
klimaatakkoord vast te stellen. Daarin wordt onder andere beschreven hoe we in Nederland
duurzaam stroom op kunnen wekken. Er wordt onderscheid gemaakt tussen opwek op zee en opwek
op land. Op land worden plannen gemaakt in regionale energie strategieën (RES-en). Nijmegen heeft
een grote rol in de RES Arnhem-Nijmegen. Uit deze RES blijkt dat in Nijmegen de focus ligt op wind
(met enkele turbines), maar vooral op het plaatsen van zonnepanelen. In Nijmegen dienen voor 2030
honderdduizenden panelen te verschijnen. Voor de opwek van stroom met behulp van zonnepanelen
hebben milieufederaties een zonneladder opgesteld (figuur 1).
Figuur 1: zonladder van natuur- en milieufederaties
Bovenaan die ladder staat ‘zon op dak’. Er is veel discussie over de energietransitie, maar vriend en
vijand zijn het erover eens dat zon op dak de meest logische manier is om stroom duurzaam op te
wekken. Het heeft weinig tot geen impact op de omgeving, ook niet op biodiversiteit en leidt niet tot
klachten van omwonenden. Het volleggen van daken wordt daarom gezien als een ‘no regret’
maatregel. Toch liggen daken nu niet vol. Sterker nog: zelfs nieuwbouw wordt niet standaard
voorzien van een maximale hoeveelheid zonnepanelen. Dat heeft voornamelijk te maken met
huidige regelgeving. Ondertussen haalt Nijmegen de doelstelling op het gebied van duurzame opwek
momenteel nog niet1. Met dit initiatiefvoorstel geven we zon op dak een flinke impuls.
Doordat regelgeving zo uiteen loopt voor verschillende partijen is het verstandig om categorieën vast
te stellen. We onderscheiden gemeentedaken, bedrijfsdaken, nieuwbouwprojecten, daken van
particulieren, daken van woningbouwcorporaties, daken van particuliere verhuurders en daken van
verenigingen/instellingen. In dit voorstel geven we aan alle genoemde vormen een impuls.
1
  Milieujaarverslag gemeente Nijmegen 2020
                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Oogst de zon op gemeentedaken
De gemeente gaat over haar eigen daken. Het ligt in de lijn der verwachting dat de gemeente ervoor
zorgt dat al die daken (nieuwbouw en bestaand) vol liggen met panelen. De realiteit is echter anders.
Stroom is voor bedrijven en instellingen zo ontzettend goedkoop dat het plaatsen van panelen al snel
niet rendabel is. Om er toch voor te zorgen dat een gemeentelijk gebouw duurzaam gebouwd wordt
heeft de gemeente criteria vastgesteld voor de duurzaamheid van een gebouw. Wanneer er
minimaal een 8 gescoord wordt voldoet het gebouw en zijn meer investeringen niet nodig. Dat kan
betekenen dat een gebouw goed geïsoleerd is en gasvrij is, maar het geen zonnepanelen bevat.
Daarvan zijn in Nijmegen verschillende praktijkvoorbeelden. Gezien de voorbeeldrol die de gemeente
heeft is dit geen goede ontwikkeling. Daarbij heeft de gemeente de ambitie om in 2030
energieneutraal te zijn. Dat is een uitstekende ambitie en ook daarvoor is het nodig dat daken vol
gelegd worden met zonnepanelen.
Er zijn dus twee knelpunten: zonnepanelen zijn voor de gemeente beperkt economisch rendabel en
de duurzaamheidscriteria maken zonnepanelen onderdeel van een groter geheel. Voor beide
problemen is een oplossing voorhanden.
Rendabel maken van zon op gemeentedaken
De overheid biedt verschillende mogelijkheden voor het beschikbaar stellen van daken aan derden.
Hierbij is het denkbaar dat het gemeentelijk dak beschikbaar gesteld wordt aan een
energiecoöperatie of dat de gemeente zelf een constructie optuigt waardoor inwoners van de stad
de panelen kunnen exploiteren. Daarvoor kan bijvoorbeeld de kort geleden herziene postcoderoos-
regeling worden benut. Groot voordeel hiervan is dat inwoners van de stad hiermee financieel gezien
mee kunnen delen in winsten die uit het project komen. Het sluit daarmee uitstekend aan bij een
streven uit het klimaatakkoord: 50% lokaal eigendom van bronnen. Meer achtergrondinformatie
over de rol die de gemeente hierin kan pakken is te verkrijgen op deze site van Energie Samen.
De raad geeft het college opdracht om:
     1. Voor lopende gemeentelijke projecten binnen de vastgoedportefeuille alles op alles te zetten
         om een (redelijkerwijs) maximale hoeveelheid zonnepanelen op de daken te plaatsen.
     2. Vanaf de begroting van 2022 te rekenen met het principe: nieuwbouw binnen de
         vastgoedportefeuille van de gemeente wordt per definitie voorzien van (redelijkerwijs)
         zoveel mogelijk zonnepanelen.
     3. Bovenstaande beslispunten niet ten koste te laten gaan van andere
         duurzaamheidsmaatregelen van een gemeentelijk gebouw. De systematiek rondom de
         waardering van de duurzaamheid van een gebouw wordt daarop aangepast.
     4. Ook bij grote renovaties binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille alles op alles te
         zetten om een (redelijkerwijs) maximale hoeveelheid zonnepanelen op de daken te plaatsen.
         Wanneer het college er niet in slaagt dit te bereiken wordt daarover een raadvoorstel
         voorgelegd aan de raad.
     5. Een planning en begroting te maken voor het volleggen van gemeentelijke daken. Mocht
         uiterlijk in november 2023 (bij het behandelen van de begroting) blijken dat dit financieel
         gezien geen haalbare kaart is beslispunt 6 in werking te stellen.
     6. In het meerjarenduurzaamheidsplan resultaten van een onderzoek naar externe exploitatie
         (en participatie) van zonnepanelen op gemeentelijke daken op te nemen en het om te zetten
         in beleid. Daarbij wordt het streven 50% lokaal eigendom (uit het klimaatakkoord)
         gehanteerd.
     7. Zich ten doel te stellen dat alle gemeentelijke daken die er geschikt voor zijn uiterlijk in 2030
         vol liggen met zonnepanelen.
                                                     4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Oogst de zon op bedrijfsdaken
Bedrijven hebben vaak een flink dakoppervlak. Ook hier is het logisch om deze daken vol te leggen
met panelen. Dat streven is ook vastgelegd in het coalitieakkoord. Hier treedt hetzelfde probleem op
als bij daken van de overheid: de stroomprijs is zo laag dat panelen pas laat terugverdiend worden.
Bijkomende problemen voor bedrijven zijn dat er vaak weinig expertise in huis is op dit gebied en
bedrijven een andere focus hebben. De gemeente ondersteunt bedrijven momenteel op
verschillende manieren via Power2Nijmegen en via het provinciaal programma Verzilver uw dak. Ook
heeft de gemeente eigenaren van de grootste daken bij de burgemeester uitgenodigd en daar een
hapklaar aanbod voorgelegd. Zeventien bedrijven hebben daar positief op gereageerd en voor een
vermogen van maar liefst 6MW overheidssubsidie aangevraagd. Dat is vergelijkbaar met twee
windmolens uit Nijmegen-Noord en het betekent dat we de gemeente een goede snaar geraakt heeft
met de bedrijfsbijeenkomst.
Hiernaast groeit het maatschappelijk bewustzijn van bedrijven en werkt de landelijke overheid aan
meer middelen om bedrijven te verplichten om zonnepanelen op het dak te plaatsen. Daarvoor
wordt de omgevingswet aangescherpt middels een herziening van het ‘besluit bouwwerken
leefomgeving (Bbl)’. De verwachting is dat de nieuwe wet op 1 januari 2022 in werking treedt. In het
besluit kan worden afgedwongen dat panelen gebruikt moeten worden voor panden met
‘industriefuncties en overige gebruiksfuncties’. Onder dat laatste vallen bijvoorbeeld ook
parkeergarages en schuren. De minister geeft aan dat deze nieuwe invulling van de wet ervoor zorgt
dat de concrete uitvoer niet op rijksniveau geïnitieerd wordt, maar dat juist gemeenten er een eigen
invulling aan kunnen geven.
De raad geeft het college opdracht om:
     8. Op structurele basis (bijvoorbeeld eens in de twee jaar (eventueel in samenwerking met
         Power2Nijmegen of Verzilver uw dak)) een bijeenkomst te organiseren waarbij eigenaren
         van grote daken worden uitgenodigd door de burgemeester. Daarbij worden bedrijven, in
         navolging van de motie ‘een zonnige toekomst voor bedrijfsdaken’, zoveel mogelijk ontzorgd
         met hulp van een externe partner.
     9. Het herziene besluit bouwwerken leefomgeving vanaf de inwerkingtreding van de wet te zo
         optimaal mogelijk te benutten en afspraken daarover op te nemen in het gemeentelijke
         meerjarenplan duurzaamheid.
                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>3. Oogst de zon op daken van nieuwbouwprojecten
Normen voor nieuwbouwprojecten zijn vastgesteld in het bouwbesluit. In hoofdstuk 5 van dat besluit
staan de ‘technische bouwvoorschriften uit het oogpunt van energiezuinigheid en milieu’. Daarin is
onder andere geregeld dat een nieuw gebouw moet voldoen aan een minimale energieprestatie,
volgens een gerenommeerde berekeningswijze. Het aanbrengen en meerekenen van zonnepanelen
is van grote positieve invloed op de uitkomst van de energieprestatie, maar is op zichzelf geen
verplichting. Een bij overeenkomst opgelegde strengere norm is ongeldig (nietig in de zin van artikel
3:40 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek).
Voor alle nieuwbouw (zowel woningbouw als utiliteitsbouw) geldt dat de vergunningaanvragen vanaf
1 januari 2021 moeten voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Die eisen
vloeien voort uit het Energieakkoord voor duurzame groei en uit de Europese Energy Performance of
Buildings Directive (EPBD). Een gemeente kan daarom geen strengere of andere normen stellen dan
BENG en/of bouwbesluit en daar onze medewerking van laten afhangen. Dit kan echter wel
onderdeel zijn van de te voeren onderhandeling met een initiatiefnemer2. In het coalitieakkoord is
ook vastgelegd dat het college (vooruitlopend op de omgevingswet) op zoek gaat naar een
verordening waarin vastgelegd wordt dat er zonnepanelen op het dak aangebracht dienen te
worden. Helaas is dat in de praktijk (momenteel) niet mogelijk gebleken.3
De raad geeft het college opdracht om:
     10. Bij het opstellen van gebiedsvisies standaard het uitgangspunt ‘(redelijkerwijs) zoveel
          mogelijk zonnepanelen worden op daken geplaatst’ op te nemen.
     11. Bij alle onderhandelingen met projectontwikkelaars een volledig met panelen gevuld dak
          standaard te presenteren als uitgangspunt.
     12. De raad actief te informeren als het niet gelukt is om er met de projectontwikkelaar uit te
          komen inzake beslispunt 10.
4. Oogst de zon op daken van particuliere woningbezitters
Voor particuliere woningbezitters zou plaatsen van zonnepanelen een vanzelfsprekendheid moeten
zijn. Panelen worden immers (ruim) binnen 7 jaar terugverdiend en daarnaast kan men via de
gemeente een renteloze lening krijgen. Toch zijn er veel eigenaren die hier nog niet mee aan de slag
zijn gegaan. De gemeente heeft de handschoen opgepakt en organiseert geregeld een collectieve
inkoop. Deze regeling is ontzettend populair. Klaarblijkelijk wordt hier de juiste snaar geraakt.
De raad geeft het college opdracht om:
     13. Elke inwoner actief (bijvoorbeeld via de jaarlijkse woz-brief) te benaderen met de collectieve-
          inkoopoptie van zonnepanelen en daarin kort, bondig en begrijpelijk uit te leggen dat deze
          regeling voor elke eigenaar van een woning alleen maar winst oplevert.
     14. Zich in alle toekomstige beleidsplannen tot doel te stellen dat elke particuliere
          woningbezitter zonnepanelen op het dak legt en het beleid daarop af te stemmen.
2
  Antwoord op vragen VVD n.a.v. Hornbach in Nijmegen-Noord
3
  Brief aan de raad ‘Verkenning mogelijkheid verordening zonnedaken’, 22 september 2020
                                                      6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>5. Oogst de zon op daken van woningbouwcorporaties
In de huidige prestatieafspraken is al vastgelegd dat duurzaamheid, en specifiek ook de kwantitatieve
hoeveelheid zonnepanelen, een belangrijke indicator zijn voor de monitoring van de gemaakte
afspraken. Dat verloopt met name via groot onderhoud. Dat is een logische stap en
woningbouwcorporaties werken daar ontzettend hard aan, waar ze complimenten voor verdienen.
Het betekent echter ook dat veel huurders inwoners nog lang moeten wachten op het plaatsen van
zonnepanelen. Het klimaatprobleem wacht echter niet. Er zijn genoeg voorbeelden van huurders die
graag nu al panelen op het dak willen leggen, maar daartoe geen medewerking krijgen van de
woningbouwcorporatie (de eigenaar van het pand). In het coalitieakkoord is mede hierdoor
opgenomen dat men in overleg treedt met woningbouwcorporaties met als doel: op alle geschikte
daken worden zonnepanelen geplaatst. Dat voornemen heeft vooralsnog beperkt tot resultaten
geleid die voor alle huurders gelden. Een goed voorbeeld is er: Portaal werkt, in samenwerking met
een commerciële partij, aan het project Zonnig Portaal.
Inmiddels zijn er ook bedrijven/stichtingen die dit probleem hebben opgepakt en een hapklaar
aanbod voor zowel corporaties als huurders hebben. Een voorbeeld daarvan is wocozon. Deze
stichting zonder winstoogmerk biedt huurders een lagere energierekening en neemt alles uit handen
van de corporatie.
De raad geeft het college opdracht om:
    15. Bij onderhandelingen over toekomstige prestatieafspraken in te brengen dat het college
         verwacht dat alle huurders van huurwoningen de mogelijkheid krijgen om zelf zonnepanelen
         op het dak te plaatsen om ook te kunnen profiteren van het zelf opwekken van stroom.
    16. Al voor het verlopen van de huidige prestatieafspraken (die tot 2025 gelden) en in lijn met
         het coalitieakkoord met woningbouwcorporaties in overleg te treden over deze
         mogelijkheid. Het college vraagt corporaties daarbij om, als plannen geconcretiseerd zijn,
         huurders actief te benaderen met de mogelijkheid voor het plaatsen van panelen op het dak.
                                                    7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>6. Oogst de zon op daken van de particuliere verhuur
Voor particuliere huurders met een eigen dak is er niet heel veel verschil met woningeigenaren met
een eigen dak. Behalve dat men schriftelijke toestemming van de verhuurder nodig heeft voor het
plaatsen van de panelen. Daarbij is het handig om afspraken te maken over verzekeringen (opstal en
aansprakelijkheid) en eventuele overname bij verhuizen. De verhuurder kan voorwaarden aan de
toestemming verbinden, maar kan ook voordelen hebben van een beter energielabel voor de
woning. De huurder kan aan de verhuurder een vergoeding vragen voor dat voordeel. Tenslotte kan
de verhuurder zelf investeren in panelen op het dak4.
De raad geeft het college opdracht om:
     17. Een bijeenkomst te organiseren voor de grootste (bekende) verhuurders in de particuliere
         sector. De inzet daarbij is dat elk dak voorzien wordt van het aantal panelen dat nodig is om
         het jaarverbruik aan stroom op te wekken. Tijdens de bijeenkomst wordt de verhuurder in
         contact gebracht met een organisatie die een hapklaar aanbod voor een grote hoeveelheid
         panden kan maken. Verhuurders kunnen vervolgens, in samenwerking met de betreffende
         partij, hun huurders actief benaderen met de mogelijkheden.
     18. In toekomstige gemeentelijke campagnes de particuliere sector, waaronder
         studentenwoningen, specifiek op te nemen. Ook worden er op de site van het Loket
         Duurzaam Wonen Plus concrete oplossingen getoond voor deze specifieke categorie, waarbij
         een handzaam stappenplan getoond wordt.
7. Oogst de zon op daken van verenigingen en stichtingen
Bij verenigingen en instellingen is er vaak een wens om te verduurzamen. Voor verenigingen en
instellingen die gebruik maken van een gemeentelijk pand wordt verwezen naar hoofdstuk 1. Dit
hoofdstuk gaat over verenigingen en instellingen die zelf eigenaar zijn van het pand. Er zijn al mooie
succesvolle voorbeelden. Zo exploiteert de Nijmeegse coöperatie Noviostroom zonnepanelen op het
dak van atletiekvereniging Nijmegen Atletiek.
De raad geeft het college opdracht om:
     19. Op de website van Loket Duurzaam Wonen Plus specifiek aandacht te vragen voor
         verenigingen en instellingen die zonnepanelen op het dak willen.
     20. Een bijeenkomst te organiseren voor alle grote verenigingen en instellingen van Nijmegen.
         Tijdens deze bijeenkomst toont de gemeente succesvolle projecten en biedt daarbij hapklare
         mogelijkheden voor het plaatsen van panelen op daken, eventueel met hulp van een externe
         partij. Wanneer deze bijeenkomst succesvol is wordt het, zoals bij bedrijven, op structurele
         basis periodiek aangeboden.
4
  Consumentenbond
                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Aanvullende suggesties
Dit voorstel richt zich specifiek op zon op dak. Dat komt voornamelijk door de eenvoudige
implementatie van zon op dak en de grote kansen die daar liggen. Vanzelfsprekend is zon-op-dak
slechts een onderdeel van de oplossing van het klimaatprobleem. Zo genereren groene daken en
zonneboilers ook een positief effect. In de ideale situatie wordt gebruik gemaakt van hybride-
panelen (die naast stroom ook warmte opwekken) die op een groen dak geplaatst worden. Dit
voorstel gaat daar niet op in, maar het verdient de aanbeveling om deze relatief nieuwe technieken
te delen met alle genoemde betrokkenen. Hiermee kan mogelijk een nog grotere slag geslagen
worden. Een en ander zal vanzelfsprekend in overleg met Liander uitgevoerd moeten worden, zodat
zij het stroomnet indien nodig tijdig kunnen versterken.
Borging
     21. De raad ontvangt jaarlijks een rapportage over de vorderingen van dit initiatiefvoorstel,
          bijvoorbeeld in de stadsrekening en/of het milieujaarverslag.
Dekking
Naar aanleiding van de reactie van het college en het vaststellen van de begroting is deze paragraaf
gewijzigd.
Dekking ‘Oogst de zon op gemeentelijke daken’
         Investeringen in zonnepanelen op gemeentedaken zullen naar voren gehaald moeten
          worden. Een groot deel van die investeringen wordt op de lange termijn terugverdiend
          (doordat de panelen zorgen voor lagere energiekosten). Dat geldt echter niet voor alle
          investeringen, het zogenaamde niet-revolverend deel. In haar reactie geeft het college aan
          dat voor dit deel van het voorstel gedurende vier jaar 1,1 miljoen euro nodig is. Het college
          heeft dit bedrag al gereserveerd in de begroting 2022-2025. Daarmee is uitvoering mogelijk.
          Mocht het college alsnog constateren dat niet alle daken (redelijkerwijs) vol gelegd kunnen
          worden omdat het financieel niet haalbaar is zal de gemeente de rest van haar daken
          beschikbaar stellen aan derden (zie beslispunt 6), waardoor het project alsnog doorgang kan
          vinden. Eventueel kan in dat geval gewerkt worden met het ESCo-principe, waarbij een
          externe partij garant staat voor energiebesparing. Dat leidt vervolgens leidt tot financiële
          besparingen, die weer benut kunnen worden voor nieuwe investeringen.
Dekking andere hoofdstukken
         Het voorstel kost de gemeente extra ambtelijke inzet. Daarnaast zijn er andere
          uitvoeringskosten. In concreto is er, zo blijkt uit de reactie van het college, €20.000 nodig
          voor het versturen van brieven naar particuliere woningbezitters en €40.000 voor
          particuliere verhuurders. Het gaat om een totaalbedrag van €60.000. Middels een
          amendement is dit bedrag vrijgemaakt in de begroting 2022-2025. Hiermee kan dit deel van
          het voorstel gerealiseerd worden.
De gemeente heeft een voorbeeldrol in de energietransitie. Zij propageert actief dat alle daken vol
gelegd moeten worden met zonnepanelen. Laten we de grote stappen die daar nog steeds voor nodig
zijn snel zetten. Volgende generaties zullen ons beoordelen op wat we bereikt hebben, niet op wat we
zijn gestart.
                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>