<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst

Register van beschermde monumenten
krachtens de Nijmeegse
Erfgoedverordening




Plaatselijke aanduiding monument

Parkdwarsstraat 9-53, 32-118, Doddendaal 5-35, Achter de Valburg 2-4
Aanwijzingsbesluit
n.t.b
ID-code
nummer
Redengevende omschrijving van het monument
INLEIDING
Verzorgingstehuis en 38 seniorenwoningen uit 1957-1958 van A. Evers en G.J.M. Sarlemijn in de
traditionalistische stijl van de Bossche School. Deze stroming baseerde zich op het gedachtegoed van
de Benedictijner monnik dom Van der Laan dat kort is samen te vatten als: de natuur kent ontelbare
maten; architectuur is leesbaar en verbindt de mens met zijn proces van kennis. Leesbaarheid en
ruimtewerking werden bereikt door hantering van een strikt matenstelsel gebaseerd op de verhouding
3:4. Dom Hans Van der Laan, Nico van der Laan en ir C. Pouderoyen onderwezen deze
architectuuropvatting tijdens een architectuurcursus in Den Bosch na WOII. Het bureau Evers en
Sarlemijn bouwde tussen 1941 en 1981 kerken, scholen en woningen in een tiental steden. In Nijmegen
bouwden ze tussen 1952 en 1957 de Afrika- en Bouwmeesterbuurt. In Amsterdam kregen verscheidene
van hun bouwwerken de status van gemeentelijk monument zoals de St. Catharinakerk met pastorie uit
1954 en de RK Kleuter en Lagere School in de Burgemeester Eliasstraat uit 1954-1960.


OMSCHRIJVING VAN HET MONUMENT
Complex gelegen in de hoek Doddendaal – Regulierststraat bestaande uit twee tegenover elkaar
liggende U-vormige bouwvolumen, doorsneden door de Parkdwarsstraat, twee bouwlagen hoog,
waaronder kelders, respectievelijk souterrains in verband met het hellend beloop van het terrein, onder
(afgeknotte) schilddaken. Het oostelijk gelegen volume is het verzorgingstehuis, het westelijke bevat
seniorenwoningen en een prieel waarbinnen een gezamenlijke binnentuin ligt. Een klein bouwvolume
met grotere woningen en een poortdoorgang ligt ten zuiden hiervan, parallel aan de Parkdwarsstraat.
Stoepen, terrassen, keermuren, tuinafscheidingen, hekken, hagen en binnentuin maken onderdeel uit
van het ontwerp. Het gehele complex is opgetrokken in schoonmetselwerk met een vlakke, bezande,
machinale gevelklinker waalvorm met de voor de Bossche School herkenbare (over)volle voegen. Veel
gevelelementen waaronder kozijnmaten, betonnen gevelbanden, betonnen lateien en kozijnstijlen zijn
over het gehele complex op identieke wijze toegepast. Dit geldt ook voor de grootte van de hoeken van
de kappen en de mate van overhang. Hoge schoorstenen (met een betonelement) zijn belangrijke
beeldbepalende elementen op de hoofdvleugel van het tehuis, op het kleine bouwvolume en op de kop
van de rij woningen haaks op de Parkdwarsstraat.

Exterieurbeschrijving
Omdat een interieurbeschrijving op basis van interieurbezoek niet mogelijk was, zijn in de
exterieurbeschrijving zoveel als mogelijk ook interne aspecten geduid op basis van archiefmateriaal.

De seniorenwoningen staan in een rij langs Doddendaal en in een rij langs de binnentuin. Ze worden aan
de korte zijde verbonden door een prieel waarnaast rijwielbergingen. De noordelijke rijwielberging is
verbonden met een gang en een uitgang aan Doddendaal. De rijen woningen hebben een getrapt




blad 1 van 9                                                                                     Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
1



dakverloop vanwege het hellende straatverloop. De voorgevels waarachter de slaapkamers zijn op het
noorden gericht, de achtergevels waarachter de woonkamers en aangrenzend de privetuintjes op het
zuiden. De tuintjes zijn door struiken gescheiden van de openbare binnenruimte: een grasveld met een
loop er omheen. De kopwoning van de rij langs Doddendaal is met een loggia en trappenhuis op de
Parkdwarsstraat georiënteerd.

De rijen woningen worden verdeeld door betonnen trappetjes die leiden naar de entrees. Boven iedere
entreedeur is een smal trappenhuisvenster dat met een boog eindigt in een dakkapel. Aan ieder
trappenhuis liggen aan weerszijden een woning per woonlaag. In een individuele woninggevel zit een
douchevenstertje en een slaapkamervenster. Deze eenheid van trappenhuis met aangrenzende
woningen wordt herhaald. De dakerkers en schoorstenen versterken het ritme van de herhaling.

Lateien, kozijnstijlen en -dorpels en vulstukjes in de neggen van de kozijnen zijn van beton en
veroorzaken een horizontaal effect. Horizontaliteit wordt versterkt door de betonnen gevelbanden:
halverwege in het metselwerk en onder de licht overkragende dakrand. De dagkanten van alle
gevelopeningen zijn wit geverfd wat de diepte van de muren benadrukt. In de achtergevel hebben de
woningen een loggia op de begane grond niveau en een balkon in de tweede woonlaag, wat de
achtergevel opener maakt dan de voorgevel. De in lichte kleur geschilderde houten ramen steken uit
het metselwerk. De onderdorpels van de kozijnen zijn voorzien van klossen in een meanderend motief.
De balkonhekjes van hout met stalen spijlen sluiten aan op dit motief. Het zorgt voor een informeler en
expressiever karakter dan de zakelijke voorgevel. De zuidvleugel is identiek aan de noordgevel. De
kopwoning heeft door een extra beuk een tweede slaapkamer. De kopgevel is ontworpen in een geheel
met het kleine bouwvolume parallel aan de Parkdwarsstraat middels een muur waarin twee getoogde
doorgangen naar een achtertuin. Het kleine bouwvolume, een woningeenheid met zijbeuken, omvat
driepersoonswoningen. De muur is onlangs doorbroken en wederopgebouwd zoals aan het metselwerk
is te zien vanwege saneringswerkzaamheden in de achtertuin.

Het verzorgingstehuis bestaat uit een hoofdgebouw aan de Regulierstraat, een vleugel aan Doddendaal
en een vleugel tussen het hoofdgebouw en de Parkdwarsstraat. De achtergevel van het hoofdgebouw
aan de Reguliersstraat vormt een straatwand geritmeerd door vier risalieten waarboven dakkapellen.
Het souterrain waarin lage vensters wordt door een laag betonelementen het hele gebouw rondom
onderscheiden van de twee woonlagen. In iedere woonlaag zit een rij brede vensteropeningen van
gelijke afmeting (met uitzondering van de zuidelijke hoek en een middendeel) waarachter zich
eenpersoonskamers bevinden. De dakkapellen met klapramen en een hekwerkje zijn van licht
geschilderd hout onder een zadeldakje. De zijgevel aan Doddendaal bestaat uit drie vensterassen
waarvan de middelste een entree waarboven twee getoogde loggia-openingen. In de voorgevel is de
oorspronkelijke hoofdentree, dubbele deuren tussen zware kolommen waarboven een balkon met
balustrade, vervangen. De linker van de twee dakkapellen is verwijderd. De zijgevel aan Achter Valburg
heeft in het midden een ingang waarboven een balkon met fraai geornamenteerd hekwerk, rechts
daarvan trappenhuisvensters en links woonkamervensters.

De vleugel van het hoofdgebouw naar de Parkdwarsstraat is samengesteld uit drie gebouwtjes met een
kap (de keuken, de opbaarruimte en de eetzaal) en vier tussenleden met platte afdekking. Links in de
gevel vier paren gekoppelde smalle vensters en een entreedeur met bovenlicht onder een kap
waarachter de keukenvertrekken liggen. Rechts daarvan representeren twee paar gekoppelde smalle,
hoge vensters voorzien van glas in lood en een entreedeur met bovenlicht de opbaarruimte onder een




blad 2 van 9                                                                                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
2



achthoekige kap en bij ruimten. Aan de binnenzijde de eetzaal met open haard onder een schilddak en
rechts een patio. Aan de Parkdwarsstraatzijde is de deuropening links in het souterrain waarschijnlijk
later toegevoegd. Boven het souterrain twee paar hoge, smalle gekoppelde eetzaalvensters waarboven
bovenlicht en rechts drie lagere, smalle vensters van de keukenvertrekken. Aan de binnenzijde vijf paar
hoge, smalle eetzaalvensters met bovenlichten en de overgang naar een gesloten muurdeel waarachter
de patio.

De noordvleugel onderging in 1988 een ingrijpende wijziging. In plaats van kamers aan een gang werden
grotere eenheden aan weerszijden van de gang gerealiseerd. Door de verbreding moesten de
buitenmuren opnieuw worden opgebouwd. In de nieuwe situatie zijn de Doddendaal-zijde en de
binnenzijde identiek: smalle en brede vensterassen wisselen zich af. Voorheen waren de vensters aan de
straatzijde smaller vanwege de gang. Aan de binnenzijde waren kleinere vensters ter hoogte van een
trappenhuis en een conversatiezaal met open haard. In de nieuwe situatie is het souterrain een
woonlaag met woonvensters rondom de vleugel. De kop van de vleugel telt nu drie vensterassen
waarvan de middelste met een entree en twee balkons. Voorheen was de kopgevel ingetogen waardoor
het accent lag op de hoofdingang. Samengevat is de vernieuwde noordvleugel met een grotere breedte
in gelijke stijl opgetrokken maar door het nieuwe metselwerk en de nieuwe gevelindeling niet meer als
authentiek herkenbaar. Dat doet afbreuk aan de eenheid met de overige gevels. Het verzorgingstehuis
heeft daarnaast verscheidene kleinere, inwendige verbouwingen ondergaan: in 1971 is een liftschacht
toegevoegd en een personeelskamer met douche, in 1974 is de kelder in de noordoosthoek
omgevormd tot woonruimte en in 1998 is de patio overkapt.

Ondanks de verschillen met het oorspronkelijke ontwerp vormt de noordvleugel nog steeds een
ensemble met de overige vleugels. Omdat bij de herbouw in grote lijnen het oorspronkelijke ontwerp is
aangehouden is nog steeds sprake van ensemblewaarde. Daarom dient de noordvleugel bij de
bescherming van het geheel betrokken te worden.


WAARDERING
Architectuurhistorisch van hoge waarde vanwege de kwaliteit van het ontwerp, de redelijk gave staat,
als voorbeeld van traditionalistische, vroege Bossche Schoolarchitectuur van het belangrijke bureau A.
Evers & G.J.M. Sarlemijn. Het complex heeft een robuuste, eenvoudige en evenwichtige uitstraling en
kent een precieze detaillering. Er is sprake van grote herkenbaarheid door steeds terugkerende
maatverhoudingen en architectonische elementen. De aandacht voor overgangselementen tussen
binnen en buiten in et ontwerp is een architectuurhistorische waarde. Onder de bescherming behoren
dan ook de entreetrappen met hekwerk, de privetuintjes met scheidingsheggen, de openbare,
gemeenschappelijke binnentuin van de seniorenwoningen met een grasveld met beplanting, het
voetpad om het grasveld, het prieel, diverse keermuurtjes. Wat betreft de buitenruimte van het
verzorgingstehuis is de keermuur parallel aan de eetkamer van waarde. Inwendig waarde vanwege de
organisatie van besloten, individuele ruimten, verkeersruimten en de aandacht voor
gemeenschappelijke ruimten.
Het complex heeft stedenbouwkundige waarde met het tegenoverliggende voormalige
Carmelietenklooster: omvang, overeenkomsten in bouwstijl en -vorm met openbare hoven zijn
beeldbepalend voor de wederopgebouwde Doddendaal. Het complex heeft vanwege zijn katholieke
achtergrond en functie van pensiontehuis een historische relatie met het karmelietenklooster en de RK




blad 3 van 9                                                                                     Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
3



instellingen rond Doddendaal. Cultuurhistorische waarde als uiting van de naoorlogse verzorgingsstaat
en de zorg voor bejaarden.

Pieter d'Hont (1917 – 1997), buste van W.F.W. van de Wagt (1884-1957) uit 1959. Van de Wagt was
wethouder Openbare Werken en voorzitter van Woningvereniging Nijmegen, de opdrachtgever van het
Verzorgingstehuis met seniorenwoningen. Vlak na zijn dood in 1957 zijn de bouwplannen uitgevoerd. De
buste is een eerbetoon aan zijn werk voor de woningbouwvereniging. De bronzen buste op een witte
sokkel in het prieel is op zichzelf niet van zeer hoge waarde, behalve zijn decoratieve waarde in het
verder leeg staande prieel. Cultuurhistorische waarde vanwege de directe relatie tussen het gebouw en
de afgebeelde. Van de Wagt was medeverantwoordelijk voor de totstandkoming van het gebouw.


Bronnen:
https://domhansvanderlaan.nl
Beeldbank, Regionaal Archief Nijmegen
Rapport Wederopbouw Nijmegen centrum. Deel 1: inventarisatie, 2003
Rapport Wederopbouw Nijmegen centrum. Deel 2: waardering en beleid, 2005
Gebouwendossier Regionaal Archief Nijmegen
Atlas van de wederopbouw, Nederland 1940-1965. Ontwerpen aan land en stad, A. Blom (red), nai 010
uitgevers, 2013



[einde omschrijving]
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
----
Kadastrale                                                                                        gegevens december 2021
tenaamstelling
Kadastrale aanduiding
Gemeente:                      Nijmegen
Sectie:                        C
Nummer(s):                     7855, 8416, 8418

foto’s op vervolgblad




blad 4 van 9                                                                                                          Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
4




blad 5 van 9                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
5




blad 6 van 9                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
6




blad 7 van 9                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
7




blad 8 van 9                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Gemeentelijke Monumentenlijst




Vervolgvel
8




blad 9 van 9                    Adres.doc
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                          2022-02-08
              Monumentenregister Nijmegen
Parkdwarsstraat 9-53, 32-118, Doddendaal 5-35, Achter de Valburg 2-4, ID-code   0             20          40m

                                   3125                                                  Schaal 1: 1000

                                                                                    \
                                                                                    s: Ni°'ymegen
                                                                                    ,i
                                                                                     V
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>