<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Natuurwaarden Dorpensingel
en Vossenhol Nijmegen 2021
Overzicht natuurwaarden, effecten en maatregelen




J.H.T. Loermans
D. Emond
L. Anema
J.D. Buizer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021
Overzicht natuurwaarden, effecten en maatregelen

J.H.T. Loermans
D. Emond
L.S.A. Anema
J.D. Buizer

Status uitgave: definitief


Rapportnummer:                            21-069

Projectnummer:                            21-0119

Datum uitgave:                            januari 2022

Foto omslag:                              J.T.B. Cardinaals / Bureau Waardenburg bv

Projectleider:                            drs. D. Emond

Tweede lezer:                             drs. D. Emond

Naam en adres opdrachtgever:              Gemeente Nijmegen, Directie Stadsbedrijven
                                          Mevrouw T. Martens
                                          Bureau Ruimtelijke Planvorming
                                          Postbus 9105
                                          6500 HG Nijmegen

Referentie opdrachtgever:                 D210775657

Akkoord voor uitgave:                     drs. F. van Vliet




Paraaf:

Graag citeren als: Loermans, J.H.T.,D. Emond, D, L.S.A. Anema & J.D. Buizer, 2022. Natuurwaarden
Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021. Overzicht natuurwaarden, effecten en maatregelen. Rapport 21-069.
Bureau Waardenburg, Culemborg.
Trefwoorden: Dorpensingel, Vossenhol, mitigatieplan, Wet natuurbescherming, Soortenmanagementplan
Nijmegen – de Waalsprong.

Bureau Waardenburg bv is niet aansprakelijk voor gevolgschade, alsmede voor schade welke voortvloeit uit
toepassingen van de resultaten van werkzaamheden of andere gegevens verkregen van Bureau Waardenburg
bv.
Opdrachtgever hierboven aangegeven vrijwaart Bureau Waardenburg bv voor aanspraken van derden in verband
met deze toepassing.
© Bureau Waardenburg bv / Gemeente Nijmegen
Dit rapport is vervaardigd op verzoek van opdrachtgever en is zijn eigendom. Niets uit dit rapport mag worden
verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie, digitale kopie of op welke andere wijze
dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever hierboven aangegeven en Bureau
Waardenburg bv, noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan
waarvoor het is vervaardigd.
Lid van de branchevereniging Netwerk Groene Bureaus. Het kwaliteitsmanagementsysteem van Bureau
Waardenburg bv is gecertificeerd door EIK Certificering overeenkomstig ISO 9001:2015. Bureau Waardenburg
bv hanteert als algemene voorwaarden de DNR 2011, tenzij schriftelijk anders wordt overeengekomen.




Bureau Waardenburg, Varkensmarkt 9 4101 CK Culemborg, 0345 51 27 10, info@buwa.nl, www.buwa.nl


Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord

De gemeente Nijmegen breidt zich snel uit ten noorden van de Waal (Waalsprong). Om de
bereikbaarheid te verbeteren en de verkeersveiligheid van dit stadsdeel en het dorp
Bemmel te vergroten wordt er een nieuwe weg, de Dorpensingel aangelegd. Om deze
doelen te bereiken wordt tevens het wegprofiel van de Vossenhol in Bemmel aangepast.

Bij deze ontwikkeling dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van
beschermde soorten en gebieden van de Wet natuurbescherming (Wnb).

De gemeente Nijmegen heeft Bureau Waardenburg gevraagd om alle natuuronderzoeken
die hebben plaatsgevonden in het kader van de Wnb samen te vatten in één
Natuurwaardenrapport. Dit is aangevuld met de effecten ten aanzien van licht en geluid.
Het rapport omvat de informatie van Dorpensingel én Vossenhol in één document.

Daarnaast wordt ook beschreven welke maatregelen er getroffen dienen te worden in het
kader van Wnb en de Zorgplicht. De beschreven effecten en maatregelen vormen tevens
input voor de ecologische passage in het inpassingsplan. Beschermde flora en fauna is
één van de ontwikkelingsdoelen uit de Groene Ontwikkelingszone waarin een klein deel
van het tracé Dorpensingel is gelegen.

Het projectteam Bureau Waardenburg ziet er als volgt uit:
Dimitri Emond     projectleider, rapportage
Johan Loermans rapportage
Jan Dirk Buizer   rapportage verlichting en geluid
Lieuwe Anema      kaarten

Vanuit de gemeente Nijmegen is het project begeleid door Tanja Martens
(Projectmanagement en Ruimtelijke Kwaliteit). Daarnaast waren vanuit de gemeente
Nijmegen Sjoukje Biesta (Projectleider Ruimtelijke kwaliteit), Arnoud Janson
(stedenbouwkundige) en Marc Muntjewerff (planjurist) en Rob Hoefs (gemeente
Lingewaard) betrokken.

Wij danken de gemeente Nijmegen voor de prettige samenwerking en we zetten de goede
samenwerking graag voort in de toekomst.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoud
VOORWOORD ............................................................................................................................................ 3
1      INLEIDING .......................................................................................................................................... 5
    1.1        AANLEIDING ....................................................................................................................................................5
    1.2        WETTELIJK KADER .........................................................................................................................................6
    1.3        AANPAK ...........................................................................................................................................................9
2      RESULTATEN DORPENSINGEL ................................................................................................. 10
    2.1        INLEIDING ..................................................................................................................................................... 10
    2.2        OVERZICHT NATUURONDERZOEKEN ........................................................................................................ 10
    2.3        RESULTATEN – ONDERDEEL SOORTEN .................................................................................................... 11
    2.4        RESULTATEN – ONDERDEEL GEBIEDEN ................................................................................................... 26
3      RESULTATEN VOSSENHOL ........................................................................................................ 29

    3.1        INLEIDING ..................................................................................................................................................... 29
    3.2        OVERZICHT NATUURONDERZOEKEN ........................................................................................................ 29
    3.3        RESULTATEN NATUURONDERZOEKEN ..................................................................................................... 29
    3.4        RESULTATEN – ONDERDEEL GEBIEDEN ................................................................................................... 35
4      MAATREGELEN ............................................................................................................................. 37
    4.1        DORPENSINGEL ............................................................................................................................................ 37
    4.2        VOSSENHOL .................................................................................................................................................. 44
LITERATUUR .......................................................................................................................................... 48




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 1 Inleiding

1.1   Aanleiding
      Nijmegen-Noord groeit snel. Het is belangrijk dat dit stadsdeel en Bemmel goed bereikbaar
      blijven. De gemeenten Nijmegen en Lingewaard gaan daarom samen de Dorpensingel
      aanleggen. De Dorpensingel is een nieuwe weg tussen het Keizer Augustusplein
      (‘Ovatonde’) en de Zandsestraat (Figuur 1), en bevindt zich dus op grond van beide
      gemeenten. De Dorpensingel vergroot de verkeersveiligheid in het gebied en zorgt voor
      een betere bereikbaarheid van Lent, Oosterhout en Bemmel. Voor hetzelfde doel wordt
      eveneens het wegprofiel van de Vossenhol in Bemmel aangepast. Deze weg ligt ten
      noordoosten van de toekomstige Dorpensingel (Figuur 2).




      Figuur 1.        Plangebied Dorpensingel aangegeven met rode lijn (Esri Nederland, Community
                       Map Contributors | Esri Nederland, beeldmateriaal.nl | Esri Nederland, Kadaster |
                       Esri Nederland, AHN).

      Bij deze ontwikkeling dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van
      beschermde soorten en gebieden van de Wet natuurbescherming (Wnb). Het tracé voor
      de nieuw aan te leggen Dorpensingel is voor een klein deel gelegen binnen de Groene
      Ontwikkelingszone (GO) van de provincie Gelderland (Figuur 3). Om de betekenis voor
      beschermde soorten in beeld te brengen hebben in beide gebieden meerdere
      natuuronderzoeken plaatsgevonden. De gemeente Nijmegen heeft Bureau Waardenburg
      gevraagd om alle natuuronderzoeken die hebben plaatsgevonden in het kader van de Wnb
      samen te vatten in één Natuurwaardenrapport. Dit is aangevuld met de effecten ten



      Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>      aanzien van licht en geluid. Het rapport omvat de informatie van Dorpensingel en
      Vossenhol in één document.




      Figuur 2.        Plangebied Vossenhol aangegeven met rode lijn (Esri Nederland, Community Map
                       Contributors | Esri Nederland, beeldmateriaal.nl | Esri Nederland, Kadaster | Esri
                       Nederland, AHN).

      In het Natuurwaardenrapport staan niet alleen de effecten van de aanleg van de
      Dorpensingel en aanpassing van het Vossenhol op beschermde soorten en gebieden,
      maar ook welke maatregelen er getroffen dienen te worden in het kader van Wnb. De
      beschreven effecten en maatregelen vormen tevens input voor de ecologische passages
      in het Inpassingsplan. Beschermde flora en fauna is één van de ontwikkelingsdoelen uit de
      Groene Ontwikkelingszone.


1.2   Wettelijk kader
      Beschermde soorten flora en fauna
      Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de soortenbescherming zoals opgenomen in
      de Wnb. Bij toepassing van de Wnb worden drie beschermingsregimes onderscheiden:
      Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn, Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn


      Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>en Beschermingsregime andere soorten. Voor een aantal landelijk algemeen voorkomende
soorten amfibieën en grondgebonden zoogdieren van het Beschermingsregime andere
soorten heeft de provincie Gelderland een vrijstelling van verbodsbepalingen verleend voor
werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ontwikkeling en inrichting. De aanleg van de
Dorpensingel en aanpassing van Vossenhol vallen onder een ruimtelijke ontwikkeling en
inrichting. Voor andere beschermde soorten geldt geen vrijstelling en kan een ontheffing
nodig zijn als de werkzaamheden leiden tot overtreding van verbodsbepalingen van de
Wnb. Naast de Wnb dient te allen tijde de Zorgplicht te worden nageleefd.

Natuurnetwerk Nederland
Het studiegebied de Dorpensingel maakt onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland
(NNN; in Gelderland bestaande uit het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene
Ontwikkelingszones). Een beperkte oppervlakte van het plangebied maakt deel uit van de
Groene Ontwikkelingszone, hierna GO genoemd (Figuur 3). Het betreft het deel op het
grondgebied van de gemeente Lingewaard tussen de Woerdsestraat en de Zandsestraat.
De route van de Dorpensingel sluit aan op het bestaande tracé van de Zandsestraat. Aan
de ligging en de inrichting van de Zandsestraat vinden geen aanpassingen plaats
(Gemeente Nijmegen 2021). In Karels (2020) is bepaald of significant negatieve effecten
van de weg op kunnen treden op de kensoorten das, kamsalamander en steenuil
(doelsoorten van de GO). Hierin is opgenomen dat het plangebied dat valt binnen de
grenzen van de GO in de huidige situatie geen betekenis heeft voor kensoorten das en
kamsalamander. Voor de kensoort steenuil is wel geschikt leefgebied aanwezig (Karels,
2020). De effecten ten aanzien van verlichting en geluid zijn uitgewerkt in § 2.4.

Het plangebied Vossenhol maakt geen onderdeel uit van het Gelders Natuurnetwerk
(Figuur 4). Op grond van de aard van de ingreep en afstand tussen GNN en plangebied
zijn effecten op het GNN op voorhand uitgesloten (Daamen 2020a) en wordt niet verder
behandeld in dit rapport.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Figuur 3.        Ligging GO (lichtgroen) en GNN (donkergroen) in relatie tot plangebied
                 Dorpensingel (rood kader). Bron: gldanders.planoview.nl.




Figuur 4.        Ligging GO (lichtgroen) en GNN (donkergroen) in relatie tot het plangebied
                 Vossenhol (rood kader). Bron: gldanders.planoview.nl.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                    8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      Natura 2000-gebieden
      Het studiegebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied en ligt hemelsbreed op
      ongeveer 700 meter (Dorpensingel) en 500 meter (Vossenhol) afstand van het
      dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken. Directe effecten zijn daarmee op voorhand
      uitgesloten. Indirecte effecten (bijvoorbeeld als gevolg van geluid, trilling etc.) worden
      besproken in § 2.4 en § 3.4. Een bepaling van mogelijke stikstofdepositie en beoordeling
      van mogelijke effecten daarvan maakte geen onderdeel uit van de uitgevoerde
      onderzoeken.

      Houtopstanden
      Het plangebied Dorpensingel bevindt zich buiten de bebouwde kom van Nijmegen. De
      meeste bomen in het plangebied staan op erven of het zijn fruitbomen en windschermen
      om boomgaarden. In de bocht van de Zandsestraat worden 7 bomen gekapt. Deze maken
      geen onderdeel uit van een bomenrijen met minimaal 21 bomen of bos(je) groter dan 10
      are. De regels ten aanzien van houtopstanden (Hoofdstuk 4 van de Wnb) zijn voor de
      betreffende bomen daarom niet van toepassing.

      Het plangebied Vossenhol bevindt zich grotendeels in de bebouwde kom van Bemmel; hier
      geldt de Wnb onderdeel houtopstanden niet. Binnen de bebouwde kom worden drie bomen
      gekapt; buiten de bebouwde kom worden geen bomen gekapt. De regels ten aanzien van
      houtopstanden (Hoofdstuk 4 van de Wnb) zijn niet van toepassing.


1.3   Aanpak
      Dit natuurwaardenrapport is een samenvatting van de natuuronderzoeken die hebben
      plaatsgevonden in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb). Het betreft quick
      scans, aanvullende onderzoeken, Soortenmanagementplan Nijmegen – De Waalsprong
      (SMP-N) en reeds verleende ontheffingen. Het rapport geeft per deelgebied een volledig
      overzicht van de aanwezige natuurwaarden (H.2 resp. 3).
      Ter actualisatie van de brongegevens is de NDFF geraadpleegd voor waarnemingen van
      de afgelopen vijf jaar. Deze NDFF-waarnemingen zijn op kaarten gepresenteerd per
      soortgroep of gecombineerd, en aangevuld met de waarnemingen uit ‘eigen’ onderzoek.
      Naast een beschrijving van de gevolgde methodiek en de resultaten (soorten, effecten,
      houdbaarheid) zijn de maatregelen weergegeven (H.4). Hierin is onderscheid gemaakt
      tussen vereiste (inclusief Zorgplicht) en gewenste maatregelen. Gewenste maatregelen
      hebben bijvoorbeeld betrekking op het verhogen van de natuurwaarden in zijn
      algemeenheid. De set aan maatregelen is concreet en locatie specifiek gemaakt in
      afstemming met de gemeente Nijmegen.


        De gegevens over de aanwezigheid van bovengenoemde zijn houdbaar tot drie jaar
        (Beschermingsregime soorten Habitat- en Vogelrichtlijn) en 5 jaar (Beschermingsregime
        andere soorten) na afronding van het veldonderzoek. Indien de in dit rapport beschreven
        ingreep wijzigt dan wel wordt uitgevoerd na 2023 kan een actualisatie van het onderzoek nodig
        zijn.




      Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> 2 Resultaten Dorpensingel

2.1   Inleiding
      Het plangebied van de Dorpensingel en omgeving bestaat uit fruitboomgaarden,
      kruidenrijke graslanden, erven met bebouwing, delen van kassencomplexen,
      recreatieterrein rond de Zandse plas en bioscoop Pathé Nijmegen. Sloten begrenzen
      veelal de verschillende elementen. Binnen het plangebied is geen bebouwing aanwezig.


2.2   Overzicht natuuronderzoeken
      In


      Tabel 2.1. Uitgevoerde natuuronderzoeken in het kader van de Wnb voor aanleg
      Dorpensingel. Gebaseerd op Karelsa (2020), Cardinaalsb (2020), Emond et.al.c (2020),
      Zollinger et al. (2020) is weergegeven welke natuuronderzoeken er zijn uitgevoerd in het
      kader van de Wnb voor de aanleg van de Dorpensingel. In dit rapport wordt verwezen naar
      betreffende onderzoeken. Het betreft quickscans van het plangebied inclusief
      bronnenonderzoek, en twee aanvullende onderzoeken voor een aantal specifieke soorten
      of soortgroepen. Voorts heeft de gemeente Nijmegen een Soortenmanagementplan (SMP-
      N; Martens & Krijt 2019) opgesteld voor Nijmegen - De Waalsprong met een aanvullend
      werkprotocol (Martens & Krijt 2021). Er is geen gebiedsdekkende inventarisatie geweest
      van kleine marterachtigen, omdat er voor deze soorten een vrijstelling gold in de provincie
      Gelderland tot 1 mei 2019. Deze soorten zijn daarna alsnog toegevoegd aan het SMP-N.
      In dat kader is in 2020 een habitatgeschiktheidsanalyse uitgevoerd om de huidige potenties
      van het plangebied Waalsprong (gemeente Nijmegen) voor de kleine marterachtigen
      bunzing, wezel en hermelijn in beeld te brengen (Backx 2020). Het oostelijke deel van de
      Dorpensingel ligt in de gemeente Lingewaard en valt dus buiten het bereik van SMP-N;
      hiervoor heeft een afzonderlijke inventarisatie plaatsgevonden (Emond et al., 2020).


           Soortenmanagementplan Nijmegen – de Waalsprong
           De gemeente Nijmegen beoogt met het SMP-N te komen tot een duurzame instandhouding
           van de aanwezige beschermde diersoorten uit de Wnb. Op basis van het SMP-N heeft de
           gemeente Nijmegen een gebiedsgerichte ontheffing van de provincie Gelderland gekregen
           voor een aantal beschermde soorten uit de Wnb voor de maximale periode van 10 jaar (2x5
           jaar) tot en met 2029. Deze ontheffing geldt alleen wanneer wordt voldaan aan de vereiste
           maatregelen uit het SMP-N. Om aan de voorwaarden uit de ontheffing te voldoen is een
           aanvullend ecologisch werkprotocol opgesteld (Martens & Kruijt 2021). Het oostelijke deel van
           de Dorpensingel, dat in de Groene Ontwikkelingszone ligt op grondgebied van de gemeente
           Lingewaard, kan dus geen aanspraak maken op deze ontheffing. De gebiedsgerichte
           ontheffing op basis van het SMP-N geldt voor een aantal beschermde soorten uit de Wnb:
           steenuil, ransuil, kerkuil, buizerd, roek, rugstreeppad, grote modderkruiper, poelkikker,
           bunzing, hermelijn en wezel.




      Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>        Tabel 2.1.        Uitgevoerde natuuronderzoeken in het kader van de Wnb voor aanleg
                          Dorpensingel. Gebaseerd op Karelsa (2020), Cardinaalsb (2020), Emond et.al.c
                          (2020), Zollinger et al. (2020)d, Backx, 2020e. De houdbaarheid geldt tot drie jaar
                          (Beschermingsregime soorten Habitat- en Vogelrichtlijn) en 5 jaar
                          (Beschermingsregime andere soorten) na afronding van het veldonderzoek. Het
                          SMP wordt om de 2 jaar gemonitord en is geldig tot 31 december 2028.
        onderzoek + ontheffingen   soort(groep)                     locatie        methodiek           houdbaar-
                                                                                                       heid
        Quick scana                alle soortgroepen                Dorpensingel   ndff +               2020-2025
                                                                                   veldinspectie
                                                                                   2019
        Aanvullend onderzoekb      teunisbloempijlstaart,           Dorpensingel   inventarisatie       2020-2023
                                   kamsalamander,                                  2020                 2020-2025
                                   steenmarter
        Aanvullend onderzoekc      kleine marterachtigen,           Dorpensingel   inventarisatie       2020-2023
                                   roofvogels, uilen en                            2020                 2020-2025
                                   vleermuizen
        Gebiedsontheffing obv      steenuil, ransuil, kerkuil,      Nijmegen-      ndff +               2019-2029
        maatregelen SMP-N          buizerd, roek,                   Noord          inventarisatie
                                   rugstreeppad, grote                             2002-2018
                                   modderkruiper, poelkikker,
                                   bunzing, hermelijn, wezel
        Monitoring voor SMP-Nd     steenuil, ransuil, kerkuil, de   Nijmegen-      2020                     2028
                                   buizerd, roek,                   Noord
                                   rugstreeppad, poelkikker,
                                   grote modderkruiper

        Habitatgeschiktheids-      kleine marterachtigen            Nijmegen-      ndff + veldbezoek        2028
        analysee                                                    Noord          2020




 2.3    Resultaten – onderdeel soorten


2.3.1   Vaatplanten
        Binnen de omgeving van het plangebied is één groeiplaats met beschermde
        plantensoorten bekend op Landgoed Doornik, op enkele honderden meters afstand van
        het plangebied. Het betreft soorten van extensief beheerde akkers zoals dreps, blauw
        guichelheil, groot spiegelklokje, akkerboterbloem, kleine wolfsmelk, naaldenkervel, stijve
        wolfsmelk, wilde ridderspoor en wilde weit (NDFF). Dit zijn akkerkruiden die een specifiek
        beheer nodig hebben en vallen onder Beschermingsregime andere soorten. Mogelijk zijn
        deze beschermde soorten ingezaaid. Binnen de gemeente Nijmegen komen wilde averuit
        en schubvaren voor, soorten van Beschermingsregime andere soorten. In het plangebied
        Dorpensingel zijn geen geschikte groeiplaatsen aanwezig voor deze en andere
        beschermde plantensoorten.

        Het plangebied heeft geen functie voor beschermde soorten vaatplanten. De groeiplaats
        in het studiegebied van diverse beschermde soorten akkerkruiden maakt geen deel uit van
        het beoogde wegtracé, noch wordt deze hierdoor beïnvloed. Negatieve effecten op
        beschermde soorten planten zijn op voorhand uitgesloten (Karels 2020).


        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2.3.2   Ongewervelden
        Teunisbloempijlstaart
        In de omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van de teunisbloempijlstaart
        in het dorp Lent (NDFF), een soort van Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn.
        Waardplanten voor deze soort zijn o.a. teunisbloem, harig wilgenroosje, basterdwederik en
        grote kattenstaart (Verschoor & Hermans 2020).
        Teunisbloempijlstaart is niet aangetroffen tijdens de inventarisatie in 2020 en waardplanten
        zijn afwezig (Cardinaals, 2020). Het plangebied bestaat voor het grootste deel uit een
        frequent gemaaide grazige vegetatie. Verder zijn een boomgaard, sloot en oever van een
        plas onderdeel van het plangebied. De rand van de sloot in het plangebied heeft potentie
        om zich bij gunstig beheer in de komende jaren te ontwikkelen tot een vegetatie met
        waardplanten voor de teunisbloempijlstaart zoals grote kattenstaart en harig wilgenroosje.
        De kans dat waardplanten zich vestigen is echter klein, omdat het beheer en de
        (oever)inrichting niet verandert. Op twee plekken wordt de watergang doorkruist door de
        nieuwe weg. Ook de oevers van de Zandse plas blijven qua inrichting en beheer
        ongewijzigd (Figuur 5).
        Voor teunisbloempijlstaart heeft het plangebied geen betekenis omdat waardplanten
        ontbreken als gevolg van het huidig beheer en negatieve effecten zijn hierdoor uit te sluiten
        (Cardinaals 2020).




        Figuur 5.        Potentiële locaties waar in de toekomst bij een aangepast, gunstig beheer
                         vegetaties met waardplanten voor teunisbloempijlstaart zich zouden kunnen
                         ontwikkelen (blauwe lijnen). De waterhoudende watergang (linker blauwe lijn) biedt
                         potentieel leefgebied voor de poelkikker, algemeen voorkomende soorten
                         amfibieën en grote modderkuiper.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>        In de omgeving van het plangebied komen nog andere beschermde ongewervelden voor
        van het Beschermingsregime andere soorten (NDFF). Het betreft drie soorten vlinders
        (grote vos, grote weerschijnvlinder, iepenpage), twee soorten libellen (beekrombout en
        rivierrombout), en twee soorten kevers (vliegend hert en vermiljoenkever). Voor deze
        soorten is in het plangebied en directe omgeving daarvan geen geschikt leefgebied
        aanwezig en er zijn geen waarnemingen gedaan van deze soorten in het plangebied en de
        omgeving (NDFF). Het plangebied heeft voor de hierboven genoemde ongewervelde
        beschermde soorten geen functie en negatieve effecten zijn op voorhand uitgesloten
        (Bureau Waardenburg 2021).


2.3.3   Vissen
        Beschermde vissen die in de omgeving van Dorpensingel zijn waargenomen zijn
        gestippelde alver en grote modderkruiper (Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn).
        Van de gestippelde alver is éénmaal een waarneming gedaan in de Waal (NDFF). Voor
        deze soort, die voorkomt in stromende zuurstofrijke beken, is in het studie- en plangebied
        geen geschikt biotoop aanwezig.
        Ten noordwesten van Nijmegen is in 2017 een populatie van grote modderkruipers
        vastgesteld in Zuiderveld (Hoefsloot 2017). Binnen het plangebied vormt de sloot ten
        zuiden van de boomgaard aan de Zwarteweg (Figuur 5) geschikt leefgebied voor grote
        modderkruiper. Beperkte diepte en uitbundige plantengroei maken het geschikt
        voortplantingswater (Loermans 2019, Karels 2020). Het is niet bekend in hoeverre de sloot
        in verbinding staat met andere watergangen. Andere jaarrond watervoerende sloten zijn in
        het studie- en plangebied nauwelijks aanwezig. De greppels die alleen watervoerend zijn
        tijdens hoogwater in de Waal, of na veel regenval, zijn niet geschikt als leefgebied voor
        grote modderkruiper door het ontbreken van voldoende modder.

        De sloot bij de boomgaard aan de Zwarteweg (Figuur 5 & Figuur 6) is geïnventariseerd
        middels eDNA onderzoek (Zollinger et al. 2020). Met behulp van eDNA is de aanwezigheid
        van grote modderkruiper niet vastgesteld op deze locatie, en dus binnen het Nijmeegse
        deel van de Dorpensingel. Bovendien beschikt de gemeente Nijmegen over een ontheffing
        voor deze soort (zie kader Soortenmanagementplan Nijmegen – De Waalsprong) In het
        deel van de gemeente Lingewaard is geen potentieel leefgebied aanwezig voor deze soort
        en wordt er dus geen leefgebied aangetast. Er vindt geen overtreding plaats van de Wnb
        ten aanzien van beschermde vissen en een ontheffing is niet nodig.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>        Figuur 6.        Watervoerende sloot en boomgaard aan de zuidkant van het plangebied met
                         potentieel leefgebied voor grote modderkruiper (Foto: Cardinaals 2020). De soort
                         is met eDNA onderzoek in 2020 hier niet vastgesteld (Zollinger et al. 2020).



2.3.4   Amfibieën
        Rugstreeppad
        Het plangebied grenst aan de Zandse Plas. In de zomer, bij een lage waterstand met kale
        oevers, zou dit mogelijk voortplantingsbiotoop voor rugstreeppad (Beschermingsregime
        soorten Habitatrichtlijn) kunnen zijn. In het voorjaar, tijdens het voortplantingsseizoen, is
        de waterstand hoger en daar is de oever begroeid met grassen en kruiden. Hierdoor wordt
        de oever van de Zandse Plas ter hoogte van het plangebied als ongeschikt beoordeeld
        voor rugstreeppad.

        Het studie- en plangebied hebben op dit moment geen functie voor rugstreeppad. Door de
        toekomstige werkzaamheden kunnen ondiepe, kale poelen ontstaan die door de
        pionierssoort rugstreeppad als voortplantingswater gebruikt kunnen worden.

        Kamsalamander
        De sloot ten zuiden van de boomgaard is watervoerend (Figuur 6). De sloot is hierdoor
        weinig geschikt voor kamsalamander (Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn) als
        voortplantingswater, omdat in de sloot vissen (predatoren) voorkomen en in de directe
        omgeving geschikt landbiotoop voor de kamsalamander ontbreekt. Het bosje nabij de
        Zandsestraat ligt op ruim 400 meter afstand van de watergang en is moeilijk te
        overbruggen; het grazige terrein tussen de sloot en het bosje is erg kaal (makkelijk prooi
        voor roofvogels en zoogdieren) met obstakels als een fietspad en weg met auto’s
        (Woerdsestraat). Waarnemingen van kamsalamander uit het bosje zijn niet bekend
        (NDFF). Landbiotoop is cruciaal voor de kamsalamander voor foerageren, overwinteren en
        verspreiding. Geschikt landbiotoop zijn bossen, houtwallen, ruig grasland of tuinen met



        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>        veel vorst- en overstromingsvrije schuilplaatsen (Creemers, 1994). Het ontbreken van
        landbiotoop in de directe omgeving (< 100-200 meter; BIJ12, 2017c) en de afwezigheid
        van een grote bronpopulatie in de omgeving van het plangebied, maken het
        onwaarschijnlijk dat de sloot in het plangebied een functie heeft als leefgebied voor
        kamsalamander (Karels, 2020). Tijdens een zeer recente inventarisatie van het deelgebied
        Nijmegen-Noord is de soort niet in het plangebied aangetroffen (Zollinger et al. 2020).
        Kamsalamander is wel in het Spiegelbos aangetroffen (op meer dan 1,5km afstand), net
        buiten de gemeentegrens (binnendijks) met slechts enkele adulten. Aanwezigheid van de
        kamsalamander in het plangebied kan worden uitgesloten.

        Poelkikker
        De sloot ten zuiden van de boomgaard is watervoerend. De sloot is hierdoor geschikt voor
        poelkikker (Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn) als voortplantingswater (Figuur
        2.3). Bronnenonderzoek van de afgelopen 5 jaar (NDFF) toont aan dat poelkikker – naast
        de Oude Waal - op één locatie is waargenomen ten zuiden van de Waal, en is dus zeer
        zeldzaam. Een zeer recente inventarisatie binnen het deelgebied Nijmegen-Noord heeft
        alleen de aanwezigheid van (roepende) bastaardkikkers aangetoond (Zollinger et al. 2020).
        Poelkikker is in deze monitoring niet waargenomen binnen het plangebied, dat onderdeel
        van het betreffende onderzoeksgebied uitmaakt. De overige aanwezige greppels binnen
        het studie- en plangebied bevatten alleen water na een regenbui of als het water in rivier
        de Waal hoog staat. Dit is hoofdzakelijk het geval in de winter en vroege voorjaar, buiten
        het voorplantingsseizoen van amfibieën. In deze overige watergangen is geen geschikt
        voortplantingswater aanwezig voor poelkikker. Het gehele plangebied heeft op dit moment
        geen functie voor poelkikker (Karels 2020, Zollinger et al. 2020).

        Algemeen voorkomende soorten amfibieën
        In de omgeving van het studiegebied zijn waarnemingen bekend van gewone pad en bruine
        kikker (NDFF) en binnen het studiegebied van bastaardkikker (Zollinger et al. 2020).
        Waarschijnlijk komt ook kleine watersalamander voor in de omgeving (allen soorten van
        Beschermingsregime andere soorten). Het plangebied biedt leefgebied voor algemeen
        voorkomende soorten amfibieën.

        Langs de Woerdsestraat is een waterbassin aanwezig naast een kassencomplex. Een
        dergelijk bassin kan door algemeen voorkomende soorten amfibieën gebruikt worden als
        voortplantingsplaats.

        Rustplaatsen van algemeen voorkomende soorten amfibieën kunnen worden aangetast
        door de werkzaamheden (overtreding van Wnb art. 3.10 lid 1b) waarvoor een provinciale
        vrijstelling geld in het kader van ruimtelijke ingrepen. Een ontheffing is niet nodig.
        Maatregelen zijn nodig om het doden van amfibieën zoveel mogelijk te voorkomen en zijn
        beschreven in § 4.1.


2.3.5   Reptielen
        Uit bronnenonderzoek en een oriënterend veldonderzoek blijkt dat het studie- en
        plangebied Dorpensingel ongeschikt is voor de in de regio voorkomende reptielen. In de


        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>        omgeving van Dorpensingel zijn geen reptielenpopulaties bekend (NDFF) en geschikt
        leefgebied voor reptielen ontbreekt binnen het plangebied (Karels 2020).


2.3.6   Grondgebonden zoogdieren
        Steenmarter
        Tijdens een aanvullend onderzoek (Cardinaals 2020) zijn op twee locaties in het
        plangebied potentiele verblijfplaatsen voor steenmarter (Beschermingsregime andere
        soorten) aangetroffen (Figuur 7 & Figuur 8). Het gaat om takkenhopen in een kleine
        bosschage. Deze takkenhopen kunnen ook voor hermelijn een functie hebben als
        verblijfplaats (zie onder). Op basis van verspreidingsgegevens en terreinkenmerken maakt
        het plangebied onderdeel uit van het foerageergebied van de steenmarter. Het plangebied
        van de Dorpensingel, dat voornamelijk bestaat uit grasland en boomgaarden heeft geen
        essentiële foerageerfunctie voor de steenmarter. In de omgeving is immers een groot
        oppervlakte alternatief foerageergebied aanwezig met foerageeropties zoals akkers,
        boomgaarden, erven en bosjes.




        Figuur 7.        Potentiele verblijfplaats voor de steenmarter en andere kleine marterachtigen in
                         het bosje aan de zuidwestzijde van het plangebied, buiten de begrenzing van de
                         Dorpensingel.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Figuur 8.        Overzichtskaart van waarnemingen van grondgebonden zoogdieren.

De steenmarter kan een reeks aan biotopen gebruiken om voedsel te verzamelen. Als er
voldoende prooidieren en bomen en struiken met bessen en vruchten zijn kan de
steenmarter in een gebied leven. Verblijfplaatsen bevinden zich vaak in schuurtjes,
woningen en takken- en steenhopen. In het studiegebied zijn de tuinen en erven rondom
de woningen, de ruigere begroeiingen langs sloten en greppels en vakken met bomen en
struiken geschikt als voedselgebied en zijn er diverse potentiele verblijfplaatsen. Dergelijke
erven zijn voornamelijk aan de oostgrens (Zandsestraat) van het studiegebied te vinden.
In het plangebied zijn géén erven en houtsingels met dichte ondergroei aanwezig. Het
bosje aan de oostzijde van het plangebied – dat buiten de begrenzing van de Dorpensingel
valt – biedt potentiele verblijfplaatsen en blijft behouden.

De betekenis van het plangebied voor steenmarter is marginaal: dieren doorkruisen het
gebied tijdens foerageertochten en er zijn geen verblijfplaatsen aanwezig binnen het
plangebied. Het is niet uitgesloten dat één steenmarter (vrouwtje of mannetje) een
territorium heeft in het studiegebied of dat het studiegebied onderdeel is van een
territorium. De ingreep heeft geen negatieve invloed op (potentiële) verblijfplaatsen in de
omgeving. Er worden geen verbodsbepalingen overtreden. De steenmarter is in Nijmegen
en omgeving een vrij algemene soort. Het project zorgt niet voor een verslechtering/afbreuk
van de staat van instandhouding van de steenmarter; het aanvragen van een ontheffing is
niet nodig.

Hermelijn, wezel en bunzing
Tijdens het veldonderzoek in 2020 is in een sporenbuis één loopspoor van een hermelijn
geregistreerd, in een greppel in het uiterste noorden van het bosperceel (Figuur 9; Emond



Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>et al., 2020). Op de overige sporenvellen zijn alleen muizen geregistreerd. Op de
camerabeelden van de marterkisten zijn de soorten bosmuis, woelmuis (niet nader
gedetermineerd), huisspitsmuis en egel geregistreerd. Er zijn geen andere marterachtigen
waargenomen, ook niet tijdens de diverse bezoeken voor andere soorten. Uit
bronnenonderzoek is alleen haas waargenomen (NDFF).




Figuur 9.        Sporenvel uit sporenbuis SII met prenten van hermelijn, het gaat om een eenmalige
                 passage (Emond et al., 2020). Het vel papier heeft van 2-4 t/m 22-4 in de
                 sporenbuis gelegen. Het dier loopt eerst over een inktkussen en laat vervolgens
                 sporen na op het papier als het zijn weg vervolgd door de buis.

Het oostelijk deel van plangebied maakt deel uit van een territorium van hermelijn en kan
verschillende functies hebben. Aangenomen wordt dat het gebied jaarrond onderdeel is
van het foerageergebied en dat de dieren er ook verblijfplaatsen gebruiken. Het is niet
duidelijk voor hoeveel dieren het plangebied een functie heeft. Hermelijnen maken gebruik
van verschillende typen verblijfplaatsen met een eigen functie (zie tekstkader). Gedurende
het seizoen maken ze wisselend gebruik van deze plekken. Ze verblijven daar waar
voldoende voedsel is of waar ze een nest met jongen hebben. De greppels, bosschages
en ruigte in het studiegebied zijn de belangrijkste elementen voor de hermelijn. De
hermelijn gebruikt deze om zich door zijn territorium te verplaatsen, te schuilen en (een
deel van) zijn voedsel te vinden. Het grootste deel van het studiegebied binnen het
grondgebied van Lingewaard bestaat voornamelijk uit laagstamboomgaarden en heeft
naar verwachting geen essentiële functie als foerageergebied. De voedselbeschikbaarheid
is in dergelijke percelen vaak laag door intensief beheer en bestrijding van plaagdieren.
Wel kunnen er op de boomgaard schuilplaatsen gebruikt worden, bijvoorbeeld greppels,
takkenhopen en een enkel vervallen schuurtje. Het bosje en de daaromheen liggende
groene structuren zoals greppels en ruigte op en rond het erf van de woonboerderij zijn wel
essentiële onderdelen voor de hermelijn. Het studie- en plangebied op grondgebied van
de gemeente Lingewaard had in 2020 geen functie voor bunzing en wezel (Emond et al.
2020).

Het bosje in de gemeente Lingewaard en de greppels eromheen blijven behouden. Het
belangrijkste deel van het leefgebied van de hermelijn wordt niet aangetast. De realisatie
en gebruik van de nieuwe weg zorgt wel voor aantasting van een enkele schuilplaats in de
laagstamboomgaard en voor migratieknelpunten voor hermelijn. Vooral dat laatste is een
negatief effect. Er zijn maatregelen nodig om negatieve effecten op de hermelijn en
overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen. Maatregelen zoals
beschreven in het SMP-N zijn hiervoor geschikt en als zodanig opgenomen in het
inrichtingsplan.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                          18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Het plangebied op grondgebied van gemeente Nijmegen is door Backx (2020) als geschikt
beoordeeld voor kleine marterachtigen. Indien de maatregelen uit het SMP-N worden
nageleefd kan voor dit deelgebied gebruik worden gemaakt van de generieke ontheffing
(Martens & Krijt 2019a,b).




Algemeen voorkomende soorten
Door een bewoner aan de Zandsestraat zijn waarnemingen gemeld van vos, ree, haas
(ook bekend uit NDFF) en konijn, soorten van Beschermingsregime andere soorten. Deze
soorten komen waarschijnlijk in lage aantallen of incidenteel voor in het plangebied. In de
provincie Gelderland geldt een vrijstelling van verbodsbepalingen van de Wnb voor deze
soorten.

Het oppervlakte leefgebied voor soorten van het Beschermingsregime andere soorten
waarvoor een vrijstelling geldt (soorten als egel, diverse soorten muizen, konijn en haas)
neemt af door de aanleg van de nieuwe weg. Het betreft algemeen voorkomende soorten
(lokaal, regionaal en landelijk) en het aantal dieren dat potentieel gemoeid is met de (lokale)
ingreep is beperkt. Maatregelen die getroffen worden voor kleine marterachtigen (en dan
specifiek hermelijn), zullen ook een gunstig effect hebben op deze soorten. De gunstige
staat van instandhouding van deze soorten is daarom niet in het geding (Karels 2020).




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                       19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>        Andere soorten zoogdieren
        Het plangebied heeft geen betekenis voor andere beschermde soorten zoogdieren die in
        de omgeving voorkomen en waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt (bever, damhert,
        das, eekhoorn, otter, wild zwijn) omdat geschikt leefgebied ontbreekt en/of het plangebied
        te geïsoleerd ligt van bekend leefgebied voor deze soorten (Karels 2020).


2.3.7   Vleermuizen
        Soorten die – naast de algemeen voorkomende gewone dwergvleermuis - in de omgeving
        van het plangebied kunnen voorkomen zijn ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis,
        laatvlieger, watervleermuis en gewone grootoorvleermuis (NDFF). Functies voor deze
        soorten zijn verblijfplaatsen in bomen en gebouwen, foerageergebied en vliegroutes. In
        2020 is aanvullend onderzoek (Emond et al. 2020) uitgevoerd naar de aanwezigheid van
        essentiële functies in het oostelijk deel van het plangebied (deel Lingewaard). Het deel van
        het plangebied ten westen van de Woerdsestraat (deel Nijmegen) heeft voor vleermuizen
        geen essentiële functies (Karels 2020) en is daarom niet onderzocht. Onderstaande tekst
        heeft dan ook alleen betrekking op het Lingewaardse deel.

        Gewone dwergvleermuis - kraamverblijfplaatsen
        Er is een kleine kraamverblijfplaats aangetroffen van 15 tot 20 dieren in de boerderij op
        Woerdsestraat 10 ten zuiden van het plangebied (Figuur 10 & Figuur 11). Op andere
        locaties in het onderzoeksgebied zijn geen kraamverblijfplaatsen gevonden in 2020. In
        2014 is er ook een kleine kraamgroep gevonden in de woning aan de Woerdsestraat 11,
        iets ten noorden van de in 2020 gevonden verblijfplaats (Gyimesi & Hoefsloot, 2014). De
        Woerdsestraat 10 bevindt zich net als huisnr. 11 buiten het plangebied voor de
        Dorpensingel. Binnen het plangebied is geen bebouwing aanwezig.

        Wanneer de nieuwe weg wordt aangelegd binnen de begrenzing van het plangebied
        worden geen werkzaamheden aan woningen en schuren op particuliere terreinen
        uitgevoerd. Directe effecten op kraamverblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen
        in woningen zijn daarmee uitgesloten. In het inrichtingsplan zijn maatregelen opgenomen
        om indirecte effecten te voorkomen, zoals verbetering leefgebied.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                    20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Figuur 10.       Overzichtskaart van waarnemingen van gewone dwergvleermuizen van alle vijf
                 inventarisatieronden samen in het gebied Lingewaard (Emond et al., 2020).

Gewone dwergvleermuis - zomer- en paarverblijfplaatsen
In 2020 zijn drie paarterritoria van de gewone dwergvleermuis vastgesteld in het
onderzoeksgebied. In Figuur 11 is de globale ligging van paarterritoria af te lezen op basis
van waarnemingen van baltsende dieren. De paar- en zomerverblijven bevinden zich
binnen deze territoria in gebouwen aan de Woerdsestraat, Zandsestraat en Het Nevelveld.
Het merendeel van deze verblijfplaatsen valt buiten het plangebied van de Dorpensingel.
Het territorium in de bocht van de Zandsestraat overlapt deels met het plangebied (Figuur
11). De verblijfplaats bevindt zich in de woningen en/of schuren nabij de bocht. In de bomen
in het onderzoeksgebied voor vleermuizen zijn geen zomer- of paarverblijfplaatsen
vastgesteld. De resultaten zijn qua aantal territoria en ligging daarvan vergelijkbaar met die
uit 2014 (Gyimesi & Hoefsloot, 2014).

Gewone dwergvleermuis - foerageergebied en vliegroutes
De groenstructuur langs de oostzijde van de Woerdsestraat wordt door de nieuwe weg
doorsneden. Hierdoor kan de functionaliteit van een mogelijke niet-essentiële vliegroute
verloren gaan. Gewone dwergvleermuizen jaagden langs de rand van de plas, boven en
in bosschages, boven en in de boomgaarden en bij gebouwen, vooral ten zuiden van het
plangebied. Essentiële vliegroutes zijn niet vastgesteld binnen of nabij het plangebied. Wel
zijn gedurende de vijf onderzoeksrondes overvliegende/passerende dieren waargenomen
boven de Woerdsestraat binnen het plangebied, maar deze volgden geen vaste route of


Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                      21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>richting. Het plangebied heeft net als in 2014 geen functie als essentieel foerageergebied
of essentiële vliegroute.




Figuur 11.       Detailkaart van waarnemingen aanvullend veldonderzoek van gewone
                 dwergvleermuizen van alle vijf inventarisatieronden samen (Emond et al., 2020).
                 De kraamkolonie aan de Woerdsestraat 10 is aangegeven met wit vierkantje met
                 stip en bevindt zich op de kaart onder ‘Elshof’. De 4 paarterritoria zijn aangegeven
                 met cirkels.

Gewone dwergvleermuis - conclusie
Het plangebied heeft geen essentiële functie voor vleermuizen. De aanleg van de
Dorpensingel zorgt niet voor aantasting van essentiële functies van vleermuizen. De
realisatie en gebruik van de weg zorgt niet voor overtreding van verbodsbepalingen van de
Wnb.

Overige vleermuissoorten
Er zijn geen verblijfplaatsen of andere essentiële functies van andere soorten vleermuizen
vastgesteld. Andere soorten vleermuizen (kleine dwergvleermuis, meervleermuis, meer-of
watervleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger en ruige
dwergvleermuis) zijn alleen overvliegend/foeragerend waargenomen, zonder gedrag dat
indicerend is voor een essentiële functie (Emond et al., 2020).




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.3.8   Vogels met jaarrond beschermde nestplaats
        Alle van nature in Nederland in het wild levende vogels (zoals bedoelt in artikel 1 van de
        Vogelrichtlijn) zijn soorten van Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn. Van een
        selectie van deze soorten is het nest in de provincie Gelderland jaarrond beschermd1.
        Het plangebied en omgeving is geschikt leefgebied voor boomvalk, buizerd, havik,
        sperwer, steenuil, ransuil, kerkuil, ooievaar en huismus. Nestpalen van ooievaars zijn niet
        bekend (Karels 2020). Het SMP (gebiedsgerichte ontheffing) waarborgt dat leefgebied voor
        de drie soorten uilen en buizerd binnen de gemeente Nijmegen in voldoende mate
        behouden blijft (ambitie is totaal aantal hectare leefgebied). Compensatiemaatregelen
        volgens het SMP zijn opgenomen in het Inpassingsplan van het gehele plangebied.

        In 2020 is een aanvullend onderzoek uitgevoerd naar de actuele situatie van (een selectie
        van relevante) vogelsoorten waarvan de nestplaats jaarrond beschermd is. Dit is gedaan
        op het grondgebied behorende tot de gemeente Nijmegen - waar het SMP-N geldig is -
        (Zollinger et al. 2020) en voor het deel in de gemeente Lingewaard (Emond et al. 2020).

        Huismus
        In enkele woningen aan Het Nevelveld zijn territoria en nestplaatsen van huismus
        vastgesteld (Hoefsloot 2014b). De betreffende woningen vallen buiten het plangebied van
        de Dorpensingel. Omdat de nieuwe weg wordt aangelegd binnen de begrenzing van het
        plangebied worden geen werkzaamheden aan woningen en schuren op particuliere
        terreinen uitgevoerd. Directe effecten op nestplaatsen van huismus zijn uitgesloten. De
        mussen foerageren op de particuliere terreinen en de directe omgeving van de
        nestplaatsen. De nestplaatsen en erven (onderdeel leefgebied) vallen buiten het
        plangebied voor de nieuwe weg waardoor negatieve (directe en indirecte) effecten op de
        kwaliteit en kwantiteit van het leefgebied van de huismus zijn uitgesloten (Karels 2020).

        Ooievaar
        Effecten van de ingreep op ooievaar zijn uitgesloten. Er zijn geen geschikte nesten
        aanwezig in het plangebied en de vogels die mogelijk in de omgeving broeden gebruiken
        een groot gebied als foerageergebied. Het plangebied heeft voor de ooievaar geen
        essentiële functie (Karels 2020).

        Buizerd
        In 2020 is buizerd waargenomen in het onderzoeksgebied binnen de gemeente
        Lingewaard (Emond et al., 2020). Er bevindt zich een groot takkennest in het bosje,
        grenzend aan het plangebied. Dit nest is geschikt voor de buizerd. In 2020 is er door de
        buizerd niet gebroed in het studiegebied (sporen en exemplaren op nest ontbraken). Wel
        waren er tijdens alle bezoeken territoriale buizerds aanwezig bij het bosje. Volgens de
        eigenaar van het bosje waren buizerds dagelijks aanwezig bij het bosje, zowel in 2020 als
        in voorgaande jaren. Het bosje en een deel van het plangebied liggen binnen het territorium
        van de buizerd. Het plangebied heeft een functie als foerageergebied, maar de percelen
        die voornamelijk intensief beheerde boomgaarden betreffen, zijn niet essentieel als

        1
         Op grond van door het voormalige ministerie van LNV verstrekte handreikingen worden nesten van de volgende
        soorten als jaarrond beschermde nestplaatsen beschouwd: boomvalk, buizerd, gierzwaluw, grote gele kwikstaart,
        havik, huismus, kerkuil, oehoe, ooievaar, ransuil, roek, slechtvalk, sperwer, steenuil, wespendief, zwarte wouw.


        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                        23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>foerageergebied. De buizerd verzamelt zijn voedsel naar verwachting makkelijker op de
grasland- en braakliggende (akker)percelen met een hoger voedselaanbod in de
omgeving. Het bosje zelf is essentieel leefgebied voor de buizerd met de functies
nestplaats (niet gebroed in 2020 maar mogelijk wel in voorgaande en toekomstige jaren)
en rustplaats. In 2014 had het plangebied nog geen functie voor de buizerd (Gyimesi &
Hoefsloot, 2014).

Ondanks dat het bosje met een essentiële functie voor de buizerd behouden blijft, kunnen
er negatieve effecten ontstaan die een overtreding van de Wnb zijn. De nieuwe weg met
fietspad komt op korte afstand van het bosje te liggen (ongeveer 35-40m; volgens
‘verkeerskundig ontwerp Dorpensingel 20210217’). De aanleg van de weg kan voor
wezenlijke tijdelijke verstoring zorgen van het territorium en jaarrond beschermde
nestlocatie van de buizerd. Het gebruik van de weg kan ook een negatief effect hebben op
de buizerd. Effecten die kunnen optreden zijn verstoring door fietsers op de nieuwe
fietsstrook (auto’s veroorzaken veel minder verstoring omdat bewegingen en geluiden
voorspelbaarder zijn). Er worden maatregelen getroffen om negatieve effecten op de
buizerd en overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen (§4.1).

Steenuil, ransuil en kerkuil
In 2020 zijn steenuil, ransuil en kerkuil waargenomen in het plangebied (in deel van
gemeente Lingewaard) en omgeving daarvan (Figuur 12) Geen van de soorten uilen
hebben een nestplaats in het plangebied of de directe omgeving daarvan (net als in 2014).
Uitzondering hierop is een nestkast van een kerkuil, juist ten zuiden van het plangebied
langs de Woerdsestraat, maar hier is geen broedgeval vastgesteld. In een open kapschuur
hangen hier twee kerkuilkasten. De westelijke kast werd frequent bezocht; de andere was
in gebruik genomen door een torenvalk (Zollinger et al. 2020).

Het plangebied maakt deel uit van foerageergebied van ransuil, kerkuil en steenuil. Ransuil
is alleen overvliegend waargenomen en niet op kaart opgenomen. De steenuil is zesmaal
waargenomen en heeft vier territoria in de omgeving van het plangebied: ter hoogte van
Woerdsestraat 4a, 9, 10 en Het Nevelveld 12 (Figuur 12). Het plangebied op grond van de
gemeente Nijmegen en Lingewaard heeft echter geen essentiële foerageerfunctie voor
genoemde uilensoorten gelet op het gebruik als intensieve laagstamboomgaard. In
dergelijke boomgaarden is weinig dekking en voedsel voor muizen en worden insecten en
knaagdieren vaak chemisch bestreden. De vogels kunnen makkelijker foerageren in
graslandpercelen en langs akkers in de omgeving waar meer voedsel aanwezig is. In de
omgeving van het plangebied zijn grote oppervlakten van dergelijke percelen aanwezig.

De aanleg en het gebruik van de Dorpensingel zorgt niet voor directe aantasting van
nestplaatsen en territoria van steenuil, ransuil en kerkuil. De ingreep zorgt niet voor
aantasting van essentieel foerageergebied. Een negatief effect dat kan optreden is dat
foeragerende vogels in de bermen van de nieuwe weg aangereden worden. Dit effect is
naar verwachting beperkt omdat de maximale snelheid 50 km/uur bedraagt en er met de
weg geen bestaande territoriums worden doorsneden. In het inrichtingsplan zijn
maatregelen uit H.4 opgenomen om het verhoogde risico op verkeersslachtoffers onder
uilen te verminderen.


Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                   24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>        Figuur 12.       Globale ligging territoria steenuil en kerkuil op basis van aanvullend onderzoek
                         Deel Lingewaard (Emond et al. 2020). De nestplaats van torenvalk is niet jaarrond
                         beschermd; de nestplaats van buizerd was in 2020 niet in gebruik.

        Overige soorten
        Sperwer en havik zijn overvliegend waargenomen in het Nijmeegse deel van het
        plangebied en niet als nest indicerend. Het plangebied heeft een functie als
        foerageergebied, maar de percelen die voornamelijk intensief beheerde boomgaarden
        betreffen, zijn niet essentieel als foerageergebied. Sperwer en havik verzamelen hun
        voedsel naar verwachting makkelijker op de grasland- en braakliggende (akker)percelen
        in de omgeving, met een hoger voedselaanbod. De ingreep zorgt niet voor aantasting van
        essentieel foerageergebied.

        Geschikte nestplaatsen voor boomvalk, grote gele kwikstaart, oehoe, slechtvalk,
        wespendief en zwarte wouw ontbreken in het studiegebied en van deze soorten zijn geen
        territoriumindicerende waarnemingen bekend in het studiegebied (NDFF).


2.3.9   Overzicht effecten soortgroepen

        In Tabel 2.2 is een overzicht gegeven van de functie van het gehele plangebied (gemeente
        Nijmegen en Lingewaard) en eventuele effecten op beschermde soorten bij de aanleg van
        Dorpensingel, zoals beschreven in voorgaande paragrafen. De vereiste en gewenste
        maatregelen worden besproken in hoofdstuk 4.


        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>        Tabel 2.2.            Overzicht van de functie van het plangebied en eventuele effecten op beschermde
                              soorten in Dorpensingel. LW= gemeente Lingewaard.

          Soort(groep)                Functie plangebied    Negatieve             Overtreding      Maatregelen
                                                            effecten op           Wnb              nodig
                                                            essentiële
                                                            functies?
          Planten                     Geen                  Nee                   Nee              Nee
          Teunisbloem-pijlstaart      Geen                  Nee                   Nee              Nee
          Vissen                      Geen                  Nee                   Nee              Nee
          Kamsalamander,              Geen                  Nee                   Nee              Nee
          rugstreeppad,
          poelkikker
          Reptielen                   Geen                  Nee                   Nee              Nee
          Steenmarter                 Geen essentiële       Nee                   Nee              Nee
                                      functie
          Hermelijn (bunzing en       Gemeente LW           Ja                    Nee              Ja
          wezel niet)                 essentieel
                                      leefgebied
                                      hermelijn*
          Vleermuizen                 Geen essentiële       Nee                   Nee              Nee
                                      functie
          Buizerd                     Bosje in gemeente     Ja                    Nee              Ja
                                      LW is essentieel
                                      leefgebied
          Havik, sperwer, ransuil     Geen essentiële       Nee                   Nee              Nee
                                      functie
          Steen- en kerkuil           Geen essentiële       Mogelijk              Nee              Ja
                                      functie

        *Het plangebied op grondgebied Nijmegen is geschikt leefgebied voor kleine marterachtigen (Backx 2020). De
        functie van dit deel van het plangebied voor kleine marterachtigen is niet onderzocht omdat de gemeente een
        generieke ontheffing heeft voor deze groep, wanneer de maatregelen uit het SMP-N worden nageleefd. Deze
        maatregelen worden ook in het deel Lingewaard uitgevoerd



 2.4    Resultaten – onderdeel gebieden


2.4.1   Natura 2000-gebieden
        Het plangebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied en ligt hemelsbreed op
        ongeveer 700 meter afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken. De
        ingreep veroorzaakt geen aantasting van relevante soorten en begroeiingen in Natura
        2000-gebieden. Een voortoets is dan ook niet nodig (Karels 2020, Daamen 2020a). Een
        bepaling van mogelijke stikstofdepositie en beoordeling van mogelijke effecten daarvan
        maakte geen onderdeel uit van de betreffende onderzoeken.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2.4.2   NNN - effecten van verlichting en geluid
        Als gevolg van de aanleg van de Dorpensingel wordt de geluidbelasting en de belasting
        van openbare verlichting in een deel van de GO hoger. Volgens artikel 2.52 van de
        Omgevingsverordening Gelderland (maart 2021) dienen effecten op de kernkwaliteiten
        zoveel mogelijk te worden beperkt. Geluid en licht worden als toelichting bij dit artikel
        genoemd als bronnen die een negatief effect kunnen hebben op de kernkwaliteiten.
        Effecten van geluid en licht op het GO moeten zoveel mogelijk worden beperkt of
        gecompenseerd.

        Effecten van verlichting
        In de hierboven genoemde toelichting bij artikel 2.52 van de Omgevingsverordening
        Gelderland staat dat “het plaatsen van nieuwe lichtbronnen zoveel mogelijk voorkomen
        moet worden en de uitstraling naar de omgeving zo veel mogelijk moet worden beperkt”.
        In § 4.11 is onder het kopje “openbare verlichting” beschreven hoe hier invulling aan
        gegeven wordt in het inrichtingsplan. Effecten zijn daarmee zoveel mogelijk beperkt.

        Effecten van geluid
        Voor wat betreft de effecten van geluid op de kernkwaliteiten is in beleidsstukken niet
        uitgewerkt op welke wijze de effecten moeten worden vastgesteld en - indien aanwezig -
        gemitigeerd of gecompenseerd. Alleen van vogels (waaronder de steenuil) is bekend dat
        deze ook bij lagere geluidsniveaus al gevoelig zijn voor verstoring door geluid. Doorgaans
        worden de 24-uursgemiddelden 42 dB(A) voor bos en 47 dB(A) voor open gebied als grens
        gehanteerd, waarboven effecten van geluid op vogels optreden. Deze waarden zijn
        afkomstig van onderzoek naar de effecten van verkeerslawaai uit de jaren ’90 van de
        twintigste eeuw (Foppen & Reijnen, 1994; Reijnen en Foppen, 1994; Reijnen et al., 1995;
        Reijnen et al., 1996 en Reijnen et al., 2006). Uitgaande van het feit dat het plangebied een
        halfopen gebied is, kan ook gekozen worden voor het (energetisch) gemiddelde niveau
        van (afgerond) 45 dB(A) voor het hele gebied.

        Als gevolg van de geluidsverstoring is er sprake van een kwaliteitsvermindering van een
        deel van het GO en daarmee een negatief effect op de huidige natuurwaarden van het
        gebied, die behoren tot de kernkwaliteiten van het GO (Figuur 13).




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Figuur 13.       Geluidsbelasting L24 in dB(A) op 1,5 m boven lokaal maaiveld door het verkeer op
                 de Dorpensingel (V=50 km/uur) met stiller asfalt.

De negatieve effecten op de kernkwaliteiten worden beperkt door geluidsbeperkende
maatregelen toe te passen, in de vorm van geluidsarm asfalt. Er blijft echter altijd een effect
over dat moet worden gecompenseerd. Het betreft een kwaliteitsvermindering in een deel
van het gebied (het deel met een 24-uursgemiddelde boven de 42 dB(A) voor bos en 47
dB(A) voor open gebied, dan wel 45 dB(A) voor het hele gebied), voor een deel van de
aanwezige planten- en diersoorten (vogels).

De kwaliteitsvermindering wordt gecompenseerd door een kwaliteitsverbetering elders,
bijvoorbeeld door de realisatie van geschikt broed- en foerageerbiotoop voor bijvoorbeeld
de steenuil. Aangezien het om een kwaliteitsvermindering gaat voor een deel van de
aanwezige soorten, is het niet noodzakelijk om voor 100% van het oppervlak binnen de
geluidscontouren te compenseren. Een redelijke compensatie hiervan is de aanleg van
geschikt biotoop met een oppervlakte van 10% van het verstoorde oppervlak (boven op de
oppervlakte die al gerealiseerd wordt vanwege het ruimtebeslag van de weg zelf). Deze
kwaliteitsverbetering is binnen het GO gerealiseerd in de vorm van een
hoogstamboomgaard.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>  3 Resultaten Vossenhol

 3.1    Inleiding
        Het plangebied voor het project Vossenhol beslaat circa 0,5 kilometer bestaande weg. Het
        tracé loopt vanaf de rotonde bij de Herckenrathweg tot ongeveer 100 meter buiten Bemmel
        (Figuur 2). Niet het gehele tracé hoeft te worden aangepast. De weg Vossenhol en het
        plangebied liggen aan de westrand van Bemmel. Langs de weg staan hier en daar in de
        bermen kleine groepjes bomen (esdoorn en zomereik), kleine grasvelden en enkele
        greppels. Voor de aanpassing van de weg zullen enkele bomen worden gekapt. Het aantal
        verkeersbewegingen zal naar verwachting toenemen.


 3.2    Overzicht natuuronderzoeken
        In Tabel 3.1 is te zien welke natuuronderzoeken er hebben plaatsgevonden in het kader
        van de Wnb voor aanpassing van het Vossenhol in Bemmel. Omdat het Vossenhol in de
        gemeente Lingewaard ligt, is het SMP-N en de bijbehorende gebiedsgerichte ontheffing
        van de provincie Gelderland niet van toepassing.

        Tabel 3.1.       Uitgevoerde natuuronderzoeken in het kader van de Wnb voor aanpassing
                         Vossenhol. Gebaseerd op Daamen1 (2020a) en Daamen2 (2020b).
        onderzoek                 soort(groep)                  locatie     methodiek      houdbaar-
                                                                                           heid
        Quick scan                alle soortgroepen             Vossenhol   ndff +         2020-
                                                                            veldinspectie  2025
                                                                            2020
        Aanvullend onderzoek      vleermuizen                   Vossenhol   bomeninspectie 2020-
                                                                            2020           2025



 3.3    Resultaten natuuronderzoeken


3.3.1   Vaatplanten
        In het plangebied en de directe omgeving zijn geen waarnemingen bekend van
        beschermde plantensoorten. Op 400 meter van het plangebied zijn waarnemingen gedaan
        van akkerboterbloem, dreps, groot spiegelklokje, kleine wolfsmelk, naaldenkervel, stijve
        wolfsmelk, wilde ridderspoor en wilde weit. Een enkel groot spiegelklokje is ook
        waargenomen op 200 meter van het plangebied (NDFF).
        Er zijn geen beschermde plantensoorten waargenomen tijdens het veldbezoek en voor
        beschermde soorten planten die in de regio voorkomen ontbreken geschikte groeiplaatsen
        in het plangebied. De groenstroken worden als gazon beheerd en de bermen van de
        fietspaden en de weg worden frequent gemaaid en er spoelt regelmatig strooizout in de
        bermen. Op grond van verspreidingsgegevens en terreinkenmerken wordt geconcludeerd
        dat het plangebied géén functie heeft voor beschermde plantensoorten. Effecten op
        beschermde plantensoorten zijn uitgesloten.



        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                          29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>3.3.2   Ongewervelden
        In de omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend (NDFF) van de libel
        rivierrombout (Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn) en een enkele waarneming
        van de dagvlinder grote vos (Beschermingsregime andere soorten). Het habitat van
        rivierrombout bestaat uit rivieren en grote beken. Het plangebied Vossenhol is daarom niet
        geschikt als leefgebied voor deze soort. De dagvlinder grote vos gebruikt de bomen iep,
        zoete kers en sommige wilgensoorten als waardplant en komt voor in vochtige, open
        bossen, bosranden en boomgaarden. Op basis van het ontbreken van deze waardplanten
        en dit habitat is het plangebied niet geschikt als leefgebied voor de grote vos. Andere
        beschermde soorten ongewervelden komen in de omgeving niet voor. Tijdens het
        veldbezoek zijn geen beschermde soorten ongewervelden waargenomen. Op grond van
        bovenstaande analyse wordt geconcludeerd dat het plangebied géén functie heeft voor
        beschermde soorten ongewervelden. Effecten op beschermde soorten zijn uitgesloten.


3.3.3   Vissen

        Voor de soortgroep vissen wordt op basis van aanwezig biotoop (ontbreken
        oppervlaktewater) en verspreidingsgegevens geconcludeerd dat het plangebied geen
        betekenis heeft voor beschermde soorten. Effecten op beschermde soorten zijn
        uitgesloten.


3.3.4   Amfibieën
        In de omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van rugstreeppad en
        kamsalamander (Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn). Daarnaast komen in de
        omgeving enkele algemeen voorkomende amfibieën voor zoals bastaardkikker, bruine
        kikker, gewone pad en kleine watersalamander (Beschermingsregime andere soorten).

        In het plangebied zijn greppels aanwezig die niet jaarrond water bevatten. De greppels zijn
        ongeschikt als voortplantingswater voor rugstreeppad en kamsalamander, omdat ze te veel
        begroeiing hebben en te smal en te ondiep zijn voor deze soorten. Bovendien ontbreekt
        het aan landbiotoop voor rugstreeppad en kamsalamander in de directe omgeving van het
        plangebied. De greppels kunnen wel een functie hebben als voortplantingswater voor
        bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander als deze gedurende
        het voortplantingsseizoen minimaal enkele weken water bevatten. Algemene
        amfibieënsoorten (gewone pad, bruine kikker en kleine watersalamander) zijn
        waargenomen in tuinen grenzend aan het plangebied (Figuur 14). Het aantal dieren wat
        van het water in sloot en greppel gebruik zal maken is naar verwachting zeer gering gezien
        de kleine oppervlakte ervan.

        Rustplaatsen van algemeen voorkomende soorten amfibieën kunnen worden aangetast
        door de werkzaamheden (overtreding van Wnb art. 3.10 lid 1b) waarvoor een provinciale
        vrijstelling geld in het kader van ruimtelijke ingrepen. Een ontheffing is niet nodig en de
        huidige staat van instandhouding van deze soorten komt door de ingreep niet in het geding.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                   30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>        Maatregelen zijn nodig om het doden van amfibieën zoveel mogelijk te voorkomen en zijn
        beschreven in § 4.3.




        Figuur 14.       Overzicht van waarnemingen van amfibieën in en rond het plangebied Vossenhol.



3.3.5   Reptielen
        Voor de soortgroepen reptielen wordt op basis van aanwezig biotoop (ontbreken van
        geschikt biotoop) en verspreidingsgegevens geconcludeerd dat het plangebied geen
        betekenis heeft voor beschermde soorten. Effecten op beschermde soorten zijn
        uitgesloten.


3.3.6   Grondgebonden zoogdieren
        In de omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van bosmuis, bunzing, das,
        dwergmuis, egel, haas, huisspitsmuis, konijn (Figuur 15), ree, steenmarter, veldmuis, vos
        en wezel (Beschermingsregime andere soorten). Tijdens het veldbezoek zijn afgezien van
        een muizenholletje in een berm geen sporen of exemplaren van grondgebonden
        zoogdieren ontdekt. De bermen in het plangebied kunnen een functie hebben voor
        bosmuis, huisspitsmuis, en veldmuis. Het plangebied heeft géén essentiële functie als
        vaste rust- en verblijfplaats voor de overige genoemde beschermde soorten
        grondgebonden zoogdieren, omdat geschikt leefgebied ontbreekt (onvoldoende
        schuilplaatsen, te veel verstoring en een klein oppervlakte).

        De werkzaamheden kunnen een negatief effect hebben op soorten grondgebonden
        zoogdieren van het Beschermingsregime andere soorten (bosmuis, huisspitsmuis en


        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                      31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>        veldmuis). Voor deze soorten geldt een vrijstelling in het kader van ruimtelijke ontwikkeling
        en is geen ontheffing nodig. Het betreft algemeen voorkomende soorten (lokaal, regionaal
        en landelijk) en het aantal dieren dat potentieel gemoeid is met de (lokale) ingreep is
        beperkt. De huidige staat van instandhouding van deze soorten komt door de ingreep niet
        in het geding. In het kader van de Zorgplicht worden maatregelen geadviseerd om
        negatieve effecten op deze soorten zoveel mogelijk te voorkomen.

        De toename van het aantal verkeersbewegingen kan zorgen voor een groter risico op
        verkeersslachtoffers onder grondgebonden zoogdieren. Marterachtigen zoals wezel,
        hermelijn, bunzing en steenmarter worden in Nederland veelvuldig als verkeersslachtoffer
        gemeld. Aanbevolen wordt om maatregelen te nemen waardoor deze dieren de weg veilig
        kunnen passeren.




        Figuur 15.       Overzicht waarnemingen grondgebonden zoogdieren.



3.3.7   Vleermuizen
        In de omgeving komen o.a. de soorten gewone- en ruige dwergvleermuis, gewone
        grootoorvleermuis, laatvlieger en rosse vleermuis voor. In het plangebied zijn geen
        gebouwen aanwezig en er worden geen werkzaamheden aan gebouwen uitgevoerd. In het
        plangebied zijn enkele bomen aanwezig met holtes (Daamen 2020a). Om de aanwezigheid
        van verblijfplaatsen van vleermuizen en de functie van de bomen (paarverblijf,
        zomerverblijf, kraamverblijf of winterverblijf) te kunnen vaststellen is nader onderzoek
        uitgevoerd in 2020. Hieruit is gebleken dat alle holtes in de drie esdoorns ondiep zijn en
        ontstaan door snoeibeheer. Ze bieden geen toegang tot holle ruimtes in de bomen. Een



        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>        functie van de bomen als verblijfplaats voor vleermuizen is daarmee uitgesloten (Daamen
        2020b).

        Het plangebied heeft waarschijnlijk een functie als foerageergebied voor vleermuizen. Dit
        is geen essentiële functie aangezien er geen grote oppervlakten groen of waterpartijen
        aanwezig zijn. Bovendien is er in de omgeving voldoende alternatief foerageergebied
        aanwezig. In het plangebied zijn enkele rijen bomen aanwezig die mogelijk onderdeel
        kunnen zijn van een vliegroute van vleermuizen. Een essentiële functie als vliegroute is
        uitgesloten, omdat er voor vleermuizen voldoende alternatieve lijnvormige verbindingen
        zijn langs de weg in de vorm van tuinbegroeiing en woningen. Van aantasting van
        essentiële foerageer- en vliegroutefuncties voor vleermuizen als gevolg van de ingreep is
        geen sprake.

        Het plangebied heeft geen essentiële functie voor vleermuizen. De aanpassing van het
        Vossenhol zorgt niet voor aantasting van essentiële functies van vleermuizen. De
        aanpassing van de weg zorgt niet voor overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb.


3.3.8   Vogels

        In de omgeving zijn waarnemingen gedaan van de volgende soorten waarvan de
        nestplaats jaarrond beschermd is: huismus, roek, sperwer en steenuil (Figuur 16). In het
        plangebied zijn geen nesten waargenomen van vogels, waarvan de nestplaats jaarrond
        beschermd is. Het plangebied zelf is ook niet geschikt voor broedvogels met een jaarrond
        beschermd nest, omdat er op het plangebied geen bebouwing aanwezig is, nestplaatsen
        ontbreken en de weg als omwonenden voor te veel verstoring zorgen. De omliggende
        bebouwing met erven buiten het plangebied biedt mogelijk wel nestplaatsen voor huismus,
        gierzwaluw, ransuil, kerkuil en steenuil. Een enkele huismus is waargenomen (NDFF &
        Daamen 202a). Het grasveld en de bermen in het plangebied zijn geschikt als
        foerageergebied voor huismus, buizerd, ransuil, kerkuil, steenuil en roek. Hierdoor zullen
        deze soorten ook mogelijk de weg passeren. De functie van het plangebied als
        foerageergebied is echter geen essentiële functie, omdat er in de nabijheid nog voldoende
        groen is. Bovendien blijven het grasveld en de bermen grotendeels behouden.

        Het plangebied vormt geschikt broedbiotoop voor algemeen voorkomende vogels waarvan
        de nestplaats niet jaarrond beschermd is. In twee van de te kappen bomen is tijdens het
        veldbezoek in 2020 een nest gevonden van waarschijnlijk een houtduif of zwarte kraai.

        Door het toenemen van het aantal verkeersbewegingen wordt het risico groter dat vogels
        worden aangereden. Door de grotere kans op verkeersslachtoffers neemt ook de kans toe
        dat het broedsucces van deze soorten negatief beïnvloed wordt. Het risico op een negatief
        effect op het broedsucces van vogels door toename van het aantal verkeersbewegingen is
        geen overtreding van de Wnb omdat het niet opzettelijk gebeurt.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>        Figuur 16.        Overzicht van waarnemingen van vogels met jaarrond beschermde nesten.



3.3.9   Overzicht effecten soortgroepen
        In Tabel 3.2 is een overzicht gegeven van de functie van het plangebied en eventuele
        effecten op beschermde soorten bij de aanpassing van Vossenhol. In deze paragraaf
        worden per soortgroep de resultaten besproken. De vereiste en gewenste maatregelen zijn
        reeds weergegeven in deze tabel, maar worden uitgebreid besproken in hoofdstuk 4.

        Tabel 3.2.        Overzicht van de functie van het plangebied en eventuele effecten op beschermde
                          soorten in Vossenhol.

                                                     Negatieve effecten
                                                                                              Maatregelen
        Soortgroep           Functie plangebied      op essentiële        Overtreding Wnb
                                                                                              nodig
                                                     functies?

        Planten              Geen                    nvt                  nvt                 nvt

        Ongewervelden        Geen                    nvt                  nvt                 nvt

        Vissen               Geen                    nvt                  nvt                 nvt

        Amfibieën            Voortplantingswater     Ja                   Nee, vrijstelling   Ja (Zorgplicht)

        Reptielen            Geen                    nvt                  nvt                 nvt

        Grondgebonden
                             Verblijfplaats          Ja                   Nee, vrijstelling   Ja (Zorgplicht)
        zoogdieren1
                             Foerageergebied-
        Marterachtigen2      leefgebied: niet        Nee                  Nee                 Ja (Zorgplicht)
                             essentieel




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                   34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                     Foerageergebied en
               Vleermuizen           vliegroute; niet            nvt                Nee                  Nee
                                     essentieel

               Jaarrond              Foerageergebied-
                                                                 Ja                 Nee                  Ja
               beschermde nesten     leefgebied


        * Di
               1.
                    betreft de soorten van het beschermingsregime Andere soorten, waarvoor een provinciale vrijstelling
                    geldt.
               2.
                    betreft wezel, hermelijn, bunzing en steenmarter.

        2.




 3.4           Resultaten – onderdeel gebieden


3.4.1          Natura 2000-gebieden - geluid
               Het plangebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied en ligt hemelsbreed op
               ongeveer 500 meter afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken.

               De aanleg van de Dorpensingel brengt met zich mee dat verkeerstromen in het gebied
               veranderen. Zo wordt de route Vossenhol/Zandstraat van en naar de Dorpensingel
               drukker. Dit leidt mogelijk tot verandering van de geluidsbelasting op het Natura 2000-
               gebied Rijntakken. De geluidbelasting voor en na aanleg van de Dorpensingel is daarom
               inzichtelijk gemaakt voor de situatie aan de Zandestraat en Vossehol (Figuur 17). Hierbij is
               gekeken naar de ligging van de 40 dB(A) contour. Streven is immers dat voor de lange
               termijn (2030) er een geluidniveau van maximaal 40 dB(A) heerst in Natura 2000-gebieden.
               De geluidbelasting op het Natura 2000-gebied is bepaald aan de hand van de methode
               Reijnen-Foppen (opgesteld door Alterra). Dit is een algemeen geaccepteerde methode
               voor het inzichtelijk maken van de geluidbelasting op natuurgebieden, waarbij nagegaan
               wordt wat de negatieve invloed is van het wegverkeer op broedvogels.

               De afbeeldingen laten zien dat de ligging van de 40 dB(A) contour als gevolg van de aanleg
               van de Dorpensingel niet wijzigt. De ingreep veroorzaakt geen aantasting van relevante
               soorten en begroeiingen in Natura 2000-gebieden (bijvoorbeeld als gevolg van geluid,
               trilling etc.). Een voortoets is dan ook niet nodig (Karels 2020, Daamen 2020a). Een
               bepaling van mogelijke stikstofdepositie en beoordeling van mogelijke effecten daarvan
               maakte geen onderdeel uit van de betreffende onderzoeken.

               Ten overvloede: doordat effecten ten aanzien van geluid op het Natura 2000-gebied zijn
               uitgesloten, geldt dat ook voor het GNN.




               Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                                      35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Figuur 17.       Geluidsbelasting L24 in dB(A) op 1,5 m boven lokaal maaiveld door het verkeer op
                 de Zandsestraat – Vossenhol 2021 (links) en 2034 (rechts)(V=80 km/uur en
                 wegdek = DAB). Bron: gemeente Nijmegen.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                         36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre> 4 Maatregelen

      In dit hoofdstuk worden voor elk deelgebied maatregelen beschreven die nodig zijn in het
      kader van de Wnb. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen mitigatie en compensatie (zie
      kader) als verplicht onderdeel. Daarnaast worden ook maatregelen beschreven die
      gewenst zijn; de zogenaamde ‘natuurkansen’.

      Mitigatie versus compensatie
      Mitigerende maatregelen in het kader van soortenbescherming zijn maatregelen die
      worden getroffen om de overtreding van verbodsbepalingen ‘ter plaatse’ te voorkomen of
      te beperken. Het doel van mitigatie is daarmee plaats- en tijdsgebonden: mitigerende
      maatregelen moeten betrekking hebben op het beschermen van het exemplaar of het
      waarborgen van de functie van het nest of voortplantings- of rustplaats van het exemplaar
      van de beschermde soort dat wordt aangetast of vernield. Mitigatie kan daarmee ook
      betrekking hebben op het bieden van door het exemplaar te bereiken alternatieve
      verblijfplaatsen of leefgebieden.

      Compenserende maatregelen zijn niet per definitie gericht op het voorkomen of beperken
      van de overtreding van verbodsbepalingen, maar betreffen maatregelen om de gunstige
      staat van instandhouding te kunnen waarborgen van de getroffen soort. De maatregelen
      zijn daarmee niet direct afhankelijk van het exemplaar dat geschaad wordt, maar dienen in
      ieder geval betrekking te hebben op de populatie waartoe het exemplaar behoort. Veelal
      betreffen compenserende maatregelen de inrichting van nieuw leefgebied, nieuwe
      verbindingszones of specifieke maatregelen om de kwaliteit van het bestaande leefgebied
      te verbeteren (Hunink & Riemer 2019).


4.1   Dorpensingel
      De natuurmaatregelen in het kader van de Wnb en het SMP-N voor Dorpensingel zijn als
      aparte laag uitgewerkt in het Inpassingsplan. In Figuur 18 t/m 21 staan de maatregelen
      weergegeven.




      Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Figuur 18.       Inrichtingsplan landschappelijke inpassing Dorpensingel – gemeente Nijmegen
                 (bron: gemeente Nijmegen).




Figuur 19.       Faunamaatregelen Dorpensingel – gemeente Nijmegen (bron: gemeente
                 Nijmegen).




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                    38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Figuur 20.       Inrichtingsplan landschappelijke inpassing Dorpensingel – gemeente Lingewaard
                 (bron: gemeente Nijmegen).




Figuur 21.       Faunamaatregelen Dorpensingel – gemeente Lingewaard. (bron: gemeente
                 Nijmegen).




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>4.1.1   Vereiste maatregelen
        Vissen
        Er zijn geen compenserende maatregelen nodig voor grote modderkruiper; de soort komt
        momenteel niet binnen het plangebied voor. Bij werkzaamheden aan watergangen dient
        rekening gehouden te worden met de Zorgplicht of wel het treffen van mitigerende
        maatregelen. Dit houdt in:
        - Werkzaamheden aan watergangen zoveel mogelijk buiten de kwetsbare periode van
            vissen. Dat wil zeggen buiten de voortplantingsperiode en periode met strenge vorst.
        - Werkzaamheden uitvoeren in één richting, richting te behouden watergang, zodat
            dieren de kans hebben zelfstandig te vluchten.

        Amfibieën
        Voor wat betreft de rugstreeppad volstaat het - ook op het grondgebied van de gemeente
        Lingewaard - om te werken volgens het ecologische werkprotocol van het SMP-N (Martens
        & Krijt 2021), om overtredingen van verbodsbepalingen te voorkomen (mitigatie). Dit houdt
        in:
        - Werken buiten de kwetsbare periode (augustus tot en met maart). De rugstreeppad
            koloniseert snel tijdelijke wateren die bijvoorbeeld ontstaan door stagnatie van
            regenwater op aangereden bodem en in sporen van voertuigen.
        - Voorkom het ontstaan van wateren om kolonisatie van het plangebied te voorkomen.
        - De maatregelen uit het SMP (aanleggen twee poelen voor instandhouding soort in het
            Spiegelbos) zijn binnen het plangebied niet van toepassing.
        - Schuilplaatsen        van    (algemeen    voorkomende)       amfibieën      buiten     de
            overwinteringsperiode verwijderen en dieren verplaatsen. Hierbij werken in één richting
            zodat dieren zelfstandig de kans hebben te vluchten.

        Grondgebonden zoogdieren
        Mitigatie – verbinden leefgebieden
        Voor behoud van de populatie hermelijnen op lange termijn (en andere marterachtigen
        waaronder ook steenmarter) is het belangrijk dat verschillende leefgebieden verbonden
        blijven en dat verkeersslachtoffers onder deze dieren voorkomen worden. Er zijn
        maatregelen nodig om negatieve effecten op de hermelijn en overtreding van
        verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen. Het is hierbij belangrijk om faunapassages
        integraal op te nemen in het ontwerp van de weg en te zorgen voor een goede robuuste
        geleiding naar de passages, zie Figuur 19 en 21. Hierbij wordt aangesloten op kruisingen
        van bestaande en nieuwe landschapselementen met de nieuwe Dorpensingel, zoals
        watergangen, greppels en bosschages. Door de duikers te voorzien van loopstroken wordt
        een semi-natte verbinding gerealiseerd. Ter plaatse van droge verbindingen dient een
        tunnel gerealiseerd te worden.

        Bij het passeren van een kruisende watergang heeft een doorgetrokken oever de voorkeur
        omdat dit het beste aansluit op het aangrenzende gebied. Als alternatief hierop kunnen
        loopstroken worden aangebracht; dit kan zowel als vast element in het kunstwerk of losse
        strook.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                   40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Faunavoorzieningen worden voorzien van faunakerende rasters aan weerszijden van de
weg, waarmee wordt voorkomen dat dieren alsnog de weg op kunnen geraken. Door de
toekomstige groene zones en omgeving van de weg in te richten met een jaarrond aanbod
aan ruigten waar diverse soorten zoogdieren en vogels leefgebied vinden, blijft het
plangebied geschikt voor de betreffende marterachtigen.

Vleermuizen
Er zijn maatregelen mogelijk om de inpassing van de weg in het landschap zo vorm te
geven dat vleermuizen en andere fauna er zo min mogelijk hinder van ondervinden.
Vleermuizen gebruiken hoge begroeiing, watergangen en oevers als vliegroute en
foerageergebied. Zorg dat vleermuizen de weg veilig kunnen passeren via donkere of hoge
passages. Dit kan door duikers onder de weg voldoende hoog te maken (zie boven bij
grondgebonden zoogdieren) of hop overs te creëren met bomen of schermen (zie onder
bij roofvogels en uilen).

Roofvogels en uilen
Mitigatie
Het bosje in de gemeente Lingewaard is essentieel leefgebied voor buizerd en is geschikt
als nestplaats voor deze soort. Er zijn maatregelen nodig om negatieve effecten op de
buizerd en uilen en overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen.
- Dit is gedaan door vanuit het SMP-N nestplaatsen voor uilen te plaatsen in Nijmegen,
    inclusief de omgeving van de Dorpensingel. Deze worden tweejaarlijks gemonitord.
    Ook in het Lingewaardse deel zijn kasten geplaatst en vindt monitoring plaats.
- Er dient buiten het broedseizoen gewerkt te werken. Het aantasten en verstoren van
    bezette nesten is een overtreding van verbodsbepalingen en moet worden voorkomen.
    Mogelijk is er in het projectgebied ruimte om boomgroepjes te plaatsen die als
    nestplaatsen voor roofvogels kunnen fungeren.
- Er worden maatregelen getroffen (hieronder beschreven) die zorgen dat het risico op
    verkeersslachtoffers onder roofvogels (steenuil, ransuil, kerkuil en buizerd) zo klein
    mogelijk wordt.
- De meest logische verbindingen voor vogels zijn aangegeven in Figuur 19 en 21. Deze
    locaties zijn gebaseerd op de aanwezige nestplaatsen en/of foerageergebied van
    roofvogels en uilen om de Dorpensingel over te steken. Hier wordt hoog
    struweel/bomen (hop overs) aangebracht. De straatverlichting wordt zo gepositioneerd
    dat de hop overs ook geschikt zijn als overstreeklocatie voor vleermuizen. Dat wil
    zeggen dat de beplanting ter plaatse van de hop over niet wordt verlicht.
- Tevens wordt er geen foerageeropties gecreëerd langs de berm om aanrijschade te
    voorkomen. Dit geldt voor de hele weg en kan gedaan worden door geen uitkijkposten
    (paaltjes) nabij weg te plaatsen of deze te voorzien van rollers, en geschikte
    uitkijkposten (voor roofvogels en uilen; 3 meter hoog) op minimaal 5 meter van rand
    asfalt te plaatsen.

Openbare verlichting
- In zijn algemeenheid wordt de hoeveelheid openbare verlichting zoveel mogelijk
   beperkt en het gebied zo donker mogelijk gelaten. Met de juiste situering en hoogte
   van de lichtmasten, alsmede type lichtmast en bestralingsoppervlak, wordt hier al veel


Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>            mee bereikt. Belangrijk hierbij is dat alleen datgene wordt verlicht wat vanuit veiligheid
            noodzakelijk is, en niet de aanpalende berm of het achterland.
        -   Uitstraling door koplampen van auto’s wordt zoveel mogelijk beperkt. Dit is onder meer
            gedaan door een haag om te nemen in de bocht van de Woerdestraat – Zandsestraat,
            om daarmee inschijnen in de hoogstamboomgaard te voorkomen.

        Compensatie
        Het SMP-N (Martens & Krijt, 2019) waarborgt dat leefgebied voor steenuil, kerkuil, ransuil
        en buizerd in de gemeente Nijmegen behouden blijft, wanneer de maatregelen uit dit plan
        worden nageleefd. Dit is uitgewerkt in het Inpassingsplan en omvat
        hoogstamboomgaarden, extensief ruig grasland, heggen en hagen.


4.1.2   Gewenste Maatregelen
        Planten
        De bermen en graslanden binnen en direct buiten het plangebied kunnen worden ingezaaid
        met een inheems gras- en bloemenmengsel. De gemeente Nijmegen start in 2021 met de
        pilot Kleurkeur op een aantal locaties ten zuiden van de rivier. Deze pilot kan worden
        uitgebreid in de Waalsprong. Kleurkeur geeft richtlijnen voor een ecologisch bermbeheer
        ten behoeve van een hogere biodiversiteit. Het beheer wordt insectenvriendelijker door o.a.
        de maaidatum en maaifrequentie aan te passen waar mogelijk (sinusbeheer).

        Ongewervelden
        Na de ingreep kunnen oevers met waardplanten voor teunisbloempijlstaart worden
        ontwikkeld in sloten en greppels langs de weg. Dit is te bevorderen door het aanleggen
        van natuurvriendelijke oevers met een flauw talud. Dit kan in elke watervoerende sloot
        ontwikkeld worden en langs open water, zoals de Zandse plas. Locaties voor deze
        maatregel zijn het gedeelte van de sloot die behouden blijft binnen het plangebied en de
        watergang langs de Zwarteweg, die hiermee in verbinding staat. Ook het profiel van andere
        watervoerende sloten direct grenzend aan het plangebied kunnen worden ingericht met
        potenties voor waardplanten voor teunisbloempijlstaart. Soortenrijke bloemrijke oevers zijn
        ook belangrijk leefgebied voor andere soorten insecten en daarmee voor het gehele
        ecosysteem.

        Vissen
        Er kan nieuw leefgebied voor grote modderkruipers worden gerealiseerd door het graven
        van nieuwe watergangen of aanleggen van natuurvriendelijke oevers in bestaande
        watergang die gespaard blijven. Bij het aanleggen van nieuw leefgebied voor grote
        modderkuiper dient men rekening te houden met diverse maatregelen die een watergang
        geschikt maken voor deze soort (BIJ12 2017b). De sloten moeten vrij ondiep zijn, zodat ze
        voor de andere vissoorten geen geschikt leefmilieu vormen, maar wel watervoerend. De
        gebieden moeten daarnaast groot genoeg zijn om de populatie in stand te houden.
        Of het daadwerkelijk mogelijk is om nieuwe leefgebied voor grote modderkruiper te creëren
        is mede afhankelijk van de randvoorwaarden vanuit archeologie. Dit wordt in de
        detailleringsfase verder uitgewerkt.



        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                      42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Roofvogels en uilen
Een extra nestkast voor kerkuilen ophangen (2 in plaats van 1) op nieuwe locatie langs de
Woerdsestraat, om de kans op (broed-)succes te vergroten.

Faunavoorzieningen
Binnen het tracé van de Dorpensingel zijn op vier locaties een faunavoorziening voorzien
(zie Figuur 19 en 21). De faunavoorzieningen en rasters dienen waar mogelijk zo
gedimensioneerd en ingepast te worden dat ze – naast kleine marterachtigen - geschikt
zijn voor meerdere soorten, waaronder kamsalamander. Droge tunnels (met een zandlaag)
van circa 90x70 cm worden ook gebruikt door amfibieën, waarmee invulling wordt gegeven
aan het GO-beleid van de provincie. Door de archeologische betekenis van het plangebied
is de ruimte (hoogte) voor een faunatunnel beperkt tot een hoogte van 30-40 cm. Door de
tunnel met een drempel te combineren kan nog enige winst (hoogte) behaald worden, maar
dat geldt niet voor alle locaties waar een faunavoorziening komt. Als richtlijn voor minimale
afmetingen van een faunavoorziening die geschikt is voor amfibieën wordt verwezen naar
de Leidraad Faunavoorzieningen (Wansink et al., 2013). Bij een tunnellengte <10 meter
volstaat een rechthoekige tunnel van 0,4-0,5 mtr breed en 0,4-0,5 mtr hoog. Bij een
tunnellengte van 10-20 meter dient een rechthoekige tunnel van 1,0 mtr breed en 0,75 mtr
hoog gerealiseerd te worden. Daarnaast is hier een ander type afrastering nodig dan wordt
toegepast bij kleine en middelgrote zoogdieren.
Naast kleine marterachtigen en kamsalamander profiteren ook kleine zoogdieren en,
mogelijk in de toekomst, zelfs de das van deze ontsnipperende maatregelen. De das is
tevens een kensoort van het GO. Voor nadere detaillering van de voorzieningen en rasters
per soortgroep wordt verwezen naar de Leidraad Faunavoorzieningen (Wansink et al.,
2013).

Aan de Zandsestraat (buiten het plangebied) is een vijfde locatie voor een
faunavoorziening ter hoogte van de Bemmelse Zeeg, van het Waterschap. Deze locatie
sluit aan op het GO-beleid en draagt bij aan het functioneren als ecologische
verbindingszone (evz). In de huidige situatie loopt deze evz vanaf de noordzijde tot aan de
Zandsestraat. Aan de zuidzijde loopt deze door als drogere verbinding richting Waaldijk,
maar niet volwaardig. De Zandsestraat vormt in de huidige situatie een (beperkte) barrière;
door de aanwezige bebouwing en erven is hier geen volwaardige verbinding aanwezig.
Met het project Dorpensingel wordt deze barrière werking verhoogd, door een toename in
verkeersbewegingen. Omdat op korte termijn (komende jaren) geen plannen zijn vanuit het
Waterschap om de verbinding richting de Waaldijk op te pakken zal het gebruik door
grondgebonden fauna (en daarmee het risico op faunaverkeersslachtoffers) beperkt
blijven. Dit beperkte effect kan gemitigeerd worden door het aanbrengen van een
verkeersdrempel. Het aanbrengen van een faunavoorziening op deze locaties wordt vanuit
project Dorpensingel als gewenste maatregel gezien. Hierbij is het van belang dat met het
project Dorpensingel de (toekomstige) evz niet onmogelijk wordt gemaakt (fysiek verandert
er niks). Bij een eventuele reconstructie of groot onderhoud van de Zandsestraat kan deze
wens verzilverd worden. Daarnaast is en blijft het van belang om hierbij ook de omgeving
mee te nemen, zodat sprake is van een goede aansluiting. Het Biodiversiteitsplan
Nijmegen kan hierbij als kapstok worden gebruikt.



Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                     43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>        Kleinschalige landschapselementen
        Figuur 22 laat diverse voorbeelden zien van kleinschalige (landschaps-)elementen die in
        het plangebied kunnen worden opgenomen. Het gaat onder meer om natuurvriendelijke
        oevers voor oeverplanten, insecten en amfibieën, takkenrillen voor grondgebonden
        zoogdieren waaronder kleine marterachtigen en kruiden- en faunarijk grasland die
        ecologisch beheerd worden (bv. sinus maaibeheer) waar insecten, zoogdieren en (roof-
        )vogels van kunnen profiteren. Ook is het voor de biodiversiteit goed om een aantal poelen
        op te nemen in het plangebied, waar soorten van natte natuur van kunnen profiteren.

        Een aantal van deze maatregelen zijn reeds onderdeel van het Inpassingsplan. Van andere
        maatregelen – met name die graafwerk vereisen - is het in dit stadium niet duidelijk of deze
        gerealiseerd kunnen worden. Dit wordt in de detailleringsfase vastgesteld.




        Figuur 22.       Diverse voorbeelden van kleinschalige (landschaps-)elementen die toegepast
                         kunnen worden in het plangebied.



 4.2    Vossenhol


4.2.1   Vereiste Maatregelen
        Amfibieën
        Zie § 4.1.1 voor mitigerende maatregelen in het kader van de Zorgplicht, die erop gericht
        zijn om negatieve effecten op algemene voorkomende soorten amfibieën (zoals
        bastaardkikker, gewone pad en kleine watersalamander) zoveel mogelijk te voorkomen.




        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                    44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Grondgebonden zoogdieren
Mitigatie
De toename van het aantal verkeersbewegingen kan zorgen voor een groter risico op
verkeersslachtoffers onder grondgebonden zoogdieren. Marterachtigen zoals wezel,
hermelijn, bunzing en steenmarter worden in Nederland frequent als verkeersslachtoffer
gemeld. De Zorgplicht schrijft voor om ‘in alle redelijkheid’ maatregelen te treffen die
bijdragen aan het verminderen van verkeersslachtoffers. Dit kan door faunapassages
integraal op te nemen in het ontwerp van de weg en te zorgen voor een goede robuuste
geleiding naar de passages. Hier kunnen niet alleen marterachtigen, maar ook overige
kleine zoogdieren en amfibieën de weg veilig passeren.

Faunapassages worden gerealiseerd op locaties waar duikers en greppels de weg kruisen.
Dieren volgen deze elementen en steken vervolgens de weg over. Bij beperkte ruimte kan
ook gekeken worden hoe faunapassages in combinatie met verkeersdrempels kunnen
worden ingepast. Ook dan is een goed aansluiting op het achterland essentieel voor het
functioneren van de passage. In figuur 23 is weergegeven op welke locaties
faunapassages kunnen worden aangelegd op plaatsen waar duikers en greppels aanwezig
zijn. In figuur 19 en 21 zijn voorbeelden gegeven hoe deze faunapassages eruit komen te
zien met de landschappelijke inbedding/inrichting. Omdat het plangebied niet groot en smal
is en grote delen bebouwd zijn langs de weg, zijn mitigerende maatregelen lastig in te
passen. Het is niet noodzakelijk deze ook voor vleermuizen in te richten, omdat het
plangebied geen functie heeft voor vleermuizen. Daarbij zijn de greppels te ondiep/laag om
deze als faunapassage voor vleermuizen geschikt te maken.

In het kader van de Zorgplicht zijn mitigerende maatregelen nodig om negatieve effecten
op bosmuis, huisspitsmuis en veldmuis (Beschermingsregime andere soorten) zoveel
mogelijk te voorkomen. Voor grondgebonden zoogdieren is het belangrijk bij
graafwerkzaamheden in bermen en greppels het werkgebied eerst te maaien. Door het
verlies aan dekking zullen de meeste dieren zich verplaatsen naar de omgeving waar nog
wel dekking aanwezig is.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                  45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>        Figuur 23.       Mogelijke locaties faunapassages (bruine lijnen) in plangebied Vossenhol.


        Vogels
        Mitigatie
        Door de ingreep is er een risico op het vernietigen en/of verstoren van broedgevallen van
        algemene soorten vogels (overtreding artikel Wnb 3.1 lid 2 en 3.1 lid 4 en 5). Maatregelen
        zijn nodig om overtreding van verbodsbepalingen te voorkomen. De rooiwerkzaamheden
        dienen daarom te starten in periode september-februari. Hiermee wordt verstoring van
        vogels in de broedperiode voorkomen. Wanneer de activiteiten binnen het broedseizoen
        plaatsvinden zal door een deskundige de te verdwijnen bomen gecontroleerd moeten
        worden op de aanwezigheid van bezette nesten en/of actuele nestbouw.


4.2.2   Gewenste Maatregelen

        Het plangebied is smal met een klein oppervlak aan natuurlijke elementen, waardoor er
        weinig mogelijkheden zijn om gewenste maatregelen uit te voeren binnen het plangebied.
        De kansen zijn groter wanneer de maatregelen in de (directe) omgeving worden
        uitgevoerd.



        Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                        46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Planten (en insecten)
De bermen en grasvelden binnen het plangebied en in het omliggende gebied inzaaien
met een inheems gras- en bloemenmengsel. Deze graslanden dienen vervolgens beheerd
te worden volgens ecologisch bermbeheer ten behoeve van een hogere biodiversiteit (bv.
Kleurkeur). Het beheer wordt insectenvriendelijker door o.a. de maaidatum en
maaifrequentie aan te passen waar mogelijk (sinusbeheer). Ruigere graslanden zijn tevens
foerageergebied voor grondgebonden zoogdieren en roofvogels. Het is raadzaam de
directe stroken langs de weg niet te aantrekkelijk te maken voor laatst genoemde
soortgroepen, vanwege de vergrote kans op deze locaties van verkeersslachtoffers.

Vogels
Het risico op een negatief effect op het broedsucces van vogels met jaarrond beschermd
nest door toename van het aantal verkeersbewegingen is geen overtreding van de Wnb
omdat het niet opzettelijk gebeurt. De volgende maatregelen kunnen getroffen worden om
dit risico te verkleinen:
- Door het aanleggen van hagen en struweel op enige afstand van de weg kan niet
      worden voorkomen, maar de kans wel worden verkleind dat vogels met jaarrond
      beschermde nestplaatsen uit de omgeving van het plangebied worden aangereden.
- Door het nemen van maatregelen die de snelheid verminderen op de weg
      (verkeersdrempels etc.) zal de toename van het aantal verkeersslachtoffers
      verminderen, niet alleen voor vogels met jaarrond beschermde nesten, maar ook van
      grondgebonden zoogdieren.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                 47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Literatuur
Backx, B.J.A., 2020. Habitatgeschiktheidsanalyse kleine marterachtigen Waalsprong Nijmegen. In
       het kader van de Wet natuurbescherming. Rapport RA19087-01. Eco Assist, Helmond.
BIJ12, juli 2017a. Kennisdocument Buizerd Buteo buteo, versie 1.0.
BIJ12, juli 2017b. Kennisdocument grote modderkruiper Misgurnus fossilis, versie 1.0.
BIJ12, juli 2017c. Kennisdocument kamsalamander Triturus cristatus, versie 1.0.
Bureau Waardenburg 2021. Stappenplan Wet natuurbescherming gemeente Nijmegen. Versie
      januari 2021 (in concept).
Cardinaals, J.T.B., 2020. Nader onderzoek teunisbloempijlstaart, kamsalamander en steenmarter in
      plangebied Dorpensingel. 24 juni 2020. Bureau Waardenburg, Culemborg.
Creemers, R.C.M., 1994. Amfibieën in uiterwaarden. Voortplantingsplaatsen van amfibieën in
     uiterwaarden. Katholieke universiteit Nijmegen, Werkgroep Dieroecologie, Nijmegen.
Daamen J., 2020a. Quickscan Wet natuurbescherming bestemmingsplan Vossenhol in de
     gemeente Lingewaard. 17 juli 2020. Bureau Waardenburg, Culemborg.
Daamen J., 2020b. Bomeninspectie langs Vossenhol in gemeente Lingewaard. 13 oktober 2020.
     Bureau Waardenburg, Culemborg.
Emond, D., G. Hoefsloot & L. Verhoek, 2020. Vervolgonderzoek kleine marterachtigen, uilen,
     roofvogels en vleermuizen in plangebied Dorpensingel. 13 november 2020. Bureau
     Waardenburg, Culemborg.
Foppen R. & R. Reijnen 1994. The effect of car traffic on breeding bird populations in woodland. II.
      Breeding dispersal of male willow. warblers (Phylloscopus trochilus) in relation to the
      proximity of a highway. Journal of Applied Ecology 31, 95-101.
Gemeente Nijmegen, 2021. Dorpensingel Nijmegen-Lingewaard in Groene Ontwikkelingszone.
     Memorandum. 210216 GO-beoordeling Dorpensingel.
Gyimesi, A. & G. Hoefsloot. Inventarisatie en effectbeoordeling Flora- en faunawet Dorpensingel.
      Kenmerk notitie: 14-235/14.05810/GerHo. Bureau Waardenburg, Culemborg
Hellstedt, P., 2005. Behaviour, dynamics and ecological impact of small mustelids. (dissertatie)
       Dep. of Biological and Environmental Sciences Ecology and Evolutionary Biology, University
       of Helsinki. Helsinki.
Hoefsloot, G., 2014a. Flora- en faunawet quick scan project Dorpensingel. Kenmerk: 14-
       076/14.01667/GerHo. Bureau Waardenburg, Culemborg.
Hoefsloot, G., 2014b. Inventarisatie en effectbeoordeling Flora- en faunawet Dorpensingel.
       Kenmerk: 14-235/14.05810/GerHo. Bureau Waardenburg, Culemborg
Hoefsloot, G. 2017. Onderzoek grote modderkruiper Zuiderveld. Kenmerk notitie: 16-
       687/17.05393/GerHo. Bureau Waardenburg, Culemborg.
Hunink, S. & D. Riemer, 2019. Artikel 183. Worden mitigatie en compensatie voldoende juridisch
      gewaarborgd in Wnb-ontheffingen? Tijdschrift natuurbeschermingsrecht. Nummer 7,
      september 2019. SDU.
Karels M.A., 2020. Beschermde soorten en gebieden Wnb Dorpensingel, Nijmegen. Bureau
       Waardenburg Rapportnr. 19-218. Bureau Waardenburg, Culemborg.
Loermans, J.H.T., 2019. Quick scan Wnb Landschappelijk wonen nabij het Keizer Augustusplein
      Nijmegen. Bureau Waardenburg kenmerk: 19.08269/JohLo. Bureau Waardenburg,
      Culemborg.



Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                              48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Martens, T. & N. Krijt, 2019. Soortmanagementplan Nijmegen-de Waalsprong. Kenmerk:
      D190080965. 4 februari 2019. Gemeente Nijmegen.
Martens, T. & N. Krijt, 2021. Werkprotocol Soortmanagementplan Nijmegen-de Waalsprong.
      Kenmerk: D190515619. 19 januari 2021. Gemeente Nijmegen.
Reijnen, R. & R. Foppen 1994. The effect of car traffic on breeding bird populations in woodland. I.
       Evidence of reduced habitat quality for willow warblers (Phylloscopus trochilus) breeding
       close to a highway. Journal of Applied Ecology 31, 85-94.
Reijnen, R. R. Foppen, C. ter Braak, J. Thissen 1995. The effects of car traffic on breeding bird
       populations in woodland. III. Reduction of density in relation to the proximity of main roads.
       Journal of Applied Ecology 32, 187-202.
Reijnen, R. , R. Foppen & H. Meeuwsen 1996. The effect of car traffic on the density of breeding
       birds in Dutch agricultural grasslands. Biological Conservation 75, 255-260.
Reijnen. R. & R. Foppen 2006. Impact of road traffic on breeding bird populations. In: Davenport, J.
       & Davenport, J.L. (eds) The Ecology of Transportation: Managing Mobility for the
       Environment, 255-274. Springer, The Netherlands.
Sleeman, P, 1989. Stoats and Weasels, Polecats and Martens. Whittet Books Ltd., London 119 p.
Todd, I, Macdonald, D.W and Tew, T.E (2004) 'The ecology of weasels (Mustela nivalis) on mixed
       farmland in southern England.' Biologia, 59 (2). pp. 235-241. ISSN 1336-9563
Twisk, P., A. van Winden, R. Lange, & A. van Diepenbeek, 2003. Zoogdieren van West-Europa,
       2de druk. Uitgeverij KNNV en VZZ, Utrecht.
Verschoor, G & J. Hermans, 2020. De teunisbloempijlstaart (Proserpinus proserpina) in Limburg.
      Natuurhistorisch Maandblad. Mei 2020, jaargang 109.
Wansink, D.E.H, G.J. Brandjes, G.J. Bekker, M.J. Eijkelenboom, B. van den Hengel, M.W. de Haan
      & H. Scholma, 2013. Leidraad Faunavoorzieningen bij Infrastructuur. Rijkswaterstaat, Dienst
      Water, Verkeer en Leefomgeving, Delft/ProRail, Utrecht.
Zollinger, R., R. Creemers, T. Kroon, J. Jacobs, F. Jacobs, K. Willemse, H. van Diek & C.
       Vermanen, 2020. Monitoring vogels, amfibieën en vissen in Nijmegen Noord in 2020. In het
       kader van Soortenmanagementplan Waalsprong. Eindrapport. 2020.082. 16 december
       2020. Stichting Ravon, Nijmegen.




Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021                                               49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Bureau Waardenburg bv
Onderzoek en advies voor ecologie en landschap
Varkensmarkt 9, 4101 CK Culemborg
Telefoon 0345-512710
E-mail info@buwa.nl, www.buwa.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>