<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag
                                                                                             Directoraat-generaal Klimaat
                                                                                             en Energie
De Voorzitter van de Tweede Kamer                                                            Directie Energiemarkt
der Staten-Generaal
                                                                                             Bezoekadres
Prinses Irenestraat 6                                                                        Bezuidenhoutseweg 73
2595 BD DEN HAAG                                                                             2594 AC Den Haag
                                                                                             Postadres
                                                                                             Postbus 20401
                                                                                             2500 EK Den Haag
                                                                                             Overheidsidentificatienr
                                                                                             00000001003214369000
                                                                                             T 070 379 8911 (algemeen)
                                                                                             F 070 378 6100 (algemeen)
                                                                                             www.rijksoverheid.nl/ezk
Datum        21 oktober 2022                                                                 Ons kenmerk
Betreft      Wet collectieve warmtevoorziening, besluit infrastructuur in publieke           DGKE-DE / 22494404
             handen                                                                          Bijlage(n)
                                                                                             5
Geachte Voorzitter,
In 2050 zal de gebouwde omgeving volledig emissievrij moeten zijn. Meer dan
90% van de woningen wordt nu met aardgas of andere fossiele energie
verwarmd. We moeten dus veel minder energie gaan verbruiken en aardgas gaan
vervangen door duurzame alternatieven. In veel wijken kan een collectieve
warmtevoorziening een doelmatig alternatief voor aardgas zijn, blijkt uit de eerste
Transitievisies Warmte van gemeenten. Collectieve warmtevoorzieningen zijn
daarmee een essentieel onderdeel van de aanpak in de gebouwde omgeving. In
het onlangs door de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan
de Kamer gezonden programma Versnelling verduurzaming Gebouwde Omgeving1
is de doelstelling geformuleerd om in 2030 500.000 nieuwe warmtenet-
aansluitingen in de bestaande bouw gerealiseerd te hebben. Dit aantal zal groeien
naar circa 2,6 miljoen nieuwe aansluitingen in 2050. De ontwikkeling van
collectieve warmtevoorzieningen met duurzame bronnen is echter niet eenvoudig
en vergt tijd. Met de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) beoog ik
gemeenten voldoende sturingsmogelijkheden en bevoegdheden te geven ten
aanzien van realisatie van collectieve warmtevoorzieningen. Bovendien wil ik met
dit wetsvoorstel zeker stellen dat een collectieve warmtevoorziening voor iedereen
in de wijk een betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam alternatief is voor aardgas.
Bewoners, gebouweigenaren, gemeenten en bedrijven hebben behoefte aan
duidelijkheid.
Met deze brief informeer ik u over mijn definitieve besluit ten aanzien van de
marktordening van collectieve warmte, de onderliggende overwegingen en
onderzoeken, en wat dit betekent voor het wetsvoorstel (paragraaf 1). Daarnaast
benoem ik de gevolgen voor de planning van het wetgevingstraject tot aan de
datum van inwerkingtreding (paragraaf 2). Het blijft mijn voornemen om de Wcw
per 1 juli 2024 in werking te laten treden en op 1 januari 2025 de nieuwe
tariefregulering te introduceren. Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om
een onderzoek naar de duurzaamheidnormen in de Wcw aan te bieden
(paragraaf 3).
1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/06/01/beleidsprogramma-versnelling-
verduurzaming-gebouwde-omgeving
                                                                                             Pagina 1 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal Klimaat
Met mijn brief van 15 juli 2022 heb ik u geïnformeerd over de voortgang van de       en Energie
                                                                                     Directie Energiemarkt
Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw). In die brief heb ik aangegeven dat ik
nieuwe keuzes in het kader van de Wcw wenselijk acht om de verduurzaming van
                                                                                     Ons kenmerk
de gebouwde omgeving te ondersteunen. Draagvlak en vertrouwen in de                  DGKE-DE / 22494404
warmtetransitie zijn van groot belang. Publieke regie is daarvoor noodzakelijk. Ik
hecht ook aan een wetsvoorstel dat wordt gedragen door de gemeenten, die in de
wet worden aangewezen als primair sturende partij om de lokale warmtetransitie
te realiseren. Tegelijkertijd moeten publieke en private partijen met elkaar
samenwerken om de warmtetransitie te laten slagen. Op basis van deze
overwegingen heb ik in overleg met betrokken partijen gekeken of en hoe via
publieke deelname de sturing op de publieke belangen en doelen beter verzekerd
kan worden, in aanvulling op de al voorziene regulering in de Wcw. In mijn brief
van 15 juli 2022 heb ik gemeld dat ik in dat kader onderzoeken naar de publieke
realisatiekracht heb laten uitvoeren en daarnaast een aantal zogenaamde
botsproeven heb georganiseerd waarin is bezien wat de effecten van het
wetsvoorstel op bestaande initiatieven zijn. De resultaten van deze onderzoeken
bied ik u bij deze aan.
De discussie over de vormgeving van de Wcw spitst zich toe op het onderdeel
marktordening, in het bijzonder op de rol en positie van publieke partijen bij de
realisatie en exploitatie van collectieve warmtesystemen. In mijn bovengenoemde
brief heb ik de standpunten van gemeenten, provincies, warmtebedrijven en
netwerkbedrijven ten aanzien van deze discussie uiteengezet. Uit diverse
gesprekken met deze betrokkenen deze zomer is mij gebleken dat de resultaten
van de onderzoeken naar de publieke realisatiekracht en de uitgevoerde
botsproeven niet tot fundamentele wijziging van deze standpunten heeft geleid.
De gemeenten hebben in aanvulling hun steun uitgesproken voor het in de Wcw
verplichten van publiek eigenaarschap van de infrastructuur, mede omdat dit
bijdraagt aan het draagvlak bij de burger voor de overstap naar collectieve
warmte. De provincies onderschrijven deze voorkeur. De publieke
netwerkbedrijven sluiten zich aan, waarbij het zij essentieel achten dat belangrijke
randvoorwaarden, zoals voldoende financiering en passende wet- en regelgeving,
worden geadresseerd. De warmtebedrijven vinden dat de stap naar publiek
eigenaarschap van de infrastructuur verder gaan dan nodig voor de publieke
doelen en achten het aannemelijk dat private investeringen zullen terugvallen. Om
de patstelling als gevolg van de verschillende standpunten te doorbreken en het
wetstraject voort te kunnen zetten is een politieke keuze noodzakelijk.
1. Besluit: infrastructuur in publieke handen, met een ingroeiperiode
Alles afwegende heb ik besloten om in het wetsvoorstel Wcw te bepalen dat
gemeenten alleen warmtebedrijven voor een nieuw warmtekavel kunnen
aanwijzen waarbij de infrastructuur in handen is van een of meerdere publieke
partijen of waarbij een of meerdere publieke partijen door een
meerderheidsaandeel in het warmtebedrijf doorslaggevende zeggenschap hebben
over de infrastructuur. Een warmtebedrijf krijgt met de aanwijzing de exclusieve
bevoegdheid - maar ook de wettelijke taak - een collectieve warmtevoorziening in
een warmtekavel aan te leggen en te exploiteren als de gemeente hiertoe besluit.
Ik ben voornemens in de Wcw te bepalen dat bovengenoemde hoofdregel direct
na de inwerkingtreding van de Wcw zal gelden. In het vervolg van deze brief
wordt met “infrastructuur in publieke handen” telkens bedoeld dat alleen
                                                                                     Pagina 2 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                     Directoraat-generaal Klimaat
warmtebedrijven aangewezen kunnen worden voor een nieuw warmtekavel die              en Energie
                                                                                     Directie Energiemarkt
aan deze vereisten voldoen.
                                                                                     Ons kenmerk
Ingroeiperiode                                                                       DGKE-DE / 22494404
Uit de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken, waarop ik later meer in detail
zal ingaan, blijkt dat het tijd zal kosten om de benodigde publieke realisatiekracht
op te bouwen. Daarom kies ik ervoor om in de Wcw een ingroeiperiode van 7 jaar
op te nemen. Gedurende deze ingroeiperiode (juli 2024-juli 2031) kunnen
gemeenten nog warmtebedrijven aanwijzen die niet voldoen aan de vereisten van
infrastructuur in publieke handen. In de Wcw zal worden bepaald dat dit alleen
mogelijk is als er geen voldoende gekwalificeerd warmtebedrijf met infrastructuur
in publieke handen beschikbaar is om aangewezen te worden. Verder zal in de
Wcw worden bepaald dat het hier om een tijdelijke uitzondering gaat die
uitsluitend geldt gedurende de ingroeiperiode van 7 jaar. Tijdens deze
ingroeiperiode zal de publieke realisatiekracht (organisatorisch en financieel)
versterkt en vergroot moeten worden, zodat na de ingroeiperiode de benodigde
publieke realisatiekracht beschikbaar is. Ik zal mij hier in overleg met andere
betrokken partijen voor inzetten (zie hierna). Genoemde tijdelijke uitzondering
vervalt na de ingroeiperiode van 7 jaar. In de Wcw wordt tevens een
evaluatiebepaling opgenomen waarin wordt bepaald dat de Wcw voorafgaand aan
het einde van de ingroeiperiode zal worden geëvalueerd. In die evaluatie zal ook
worden bezien of er na afloop van de ingroeiperiode naar verwachting voldoende
publieke realisatiekracht beschikbaar is.
Overgangsrecht
Op het moment dat de Wcw in werking treedt zal er net als nu het geval is sprake
zijn van een aantal reeds bestaande en actieve warmtebedrijven waarbij de
infrastructuur niet in publieke handen is (onder andere private warmtebedrijven).
Voor die bestaande warmtebedrijven zal worden uitgegaan van overgangsrecht
met zogenoemde uitgestelde werking. Hierdoor zal deze infrastructuur niet direct,
maar pas na afloop van de aanwijzing verkregen op grond van het overgangsrecht
in publieke handen komen. De uitgestelde werking in het overgangsrecht is vooral
ingegeven door het argument dat de bestaande warmtebedrijven voldoende tijd
en ruimte moeten hebben om hun investering terug te verdienen, waarmee tot
compensatie- of schadeplicht leidende onteigening voorkomen wordt. Ook de
tijdens de ingroeiperiode aangewezen warmtebedrijven waarbij de infrastructuur
niet in publiek handen ligt zullen onder het overgangsrecht vallen en de
gelegenheid krijgen hun investeringen terug te verdienen. Bestaande
warmtebedrijven zullen ook uitbreidingsmogelijkheden binnen en buiten
warmtekavels kunnen krijgen. Ook na de ingroeiperiode zijn er kortom
mogelijkheden voor private warmtebedrijven om op de warmtemarkt actief te zijn.
Met deze mogelijkheden beoog ik investeren in warmte aantrekkelijk te houden en
lopende initiatieven doorgang te laten vinden waardoor het tempo van de
warmtetransitie behouden blijft.
Motivering
Met de keuze voor infrastructuur in publieke handen verwacht ik dat de publieke
regie op de warmtetransitie wordt versterkt en de publieke belangen beter kunnen
worden geborgd, ook op de lange termijn. Mijn keuze past ook bij het
toenemende vitale karakter van collectieve warmtesystemen. Collectieve warmte
zal een essentiële en daarmee vitale rol gaan spelen in de warmtevoorziening in
Nederland. Om de verduurzaming in met name de gebouwde omgeving te
                                                                                     Pagina 3 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal Klimaat
realiseren zijn alle duurzame warmte-opties nodig. In met name stedelijk gebied     en Energie
                                                                                    Directie Energiemarkt
zal dit in veel situaties de aanleg van een collectief warmtenet in veel situaties
een doelmatige oplossing zijn. Een steeds grotere groep afnemers zal daarmee
                                                                                    Ons kenmerk
afhankelijk worden van collectieve warmte. Warmte-infrastructuur zal daarmee        DGKE-DE / 22494404
steeds meer van vitaal belang worden. In toenemende mate zal gaan gelden dat
er niet of nauwelijks substituten beschikbaar zijn op het moment dat er in een
wijk of buurt een warmtenet ligt. Het Europees recht biedt ook ruimte om in geval
van infrastructuur met een natuurlijk monopolie, publiek eigendom voor te
schrijven om de publieke belangen te borgen. Publiek eigendom van de warmte-
infrastructuur sluit tevens aan bij het Nederlandse beleid ten aanzien van andere
vitale infrastructuren zoals gas, elektriciteit, drinkwater en spoor.
Vanwege het monopolistische karakter van de warmtemarkt en de daarmee
samenhangende noodzakelijk regulering zijn warmtebedrijven in hoge mate
afhankelijk van publiek vormgegeven beleid. Ook om die reden is het goed dat de
overheid via publieke bedrijven deelneemt in de ontwikkeling van collectieve
warmte, zodat zij ook meedeelt in de risico’s en voordelen hiervan.
Een laatste belangrijke overweging voor mijn keuze is dat hiermee tegemoet
wordt gekomen aan de nadrukkelijke en breed gedragen wens van de gemeenten
en provincies. Het is voor mij essentieel dat er bij deze overheden draagvlak is
voor het wetsvoorstel gelet op het uitganspunt van de Wcw dat zij in eerste
instantie verantwoordelijk zijn voor de invulling van de publieke regie en het met
inwoners vorm geven en uitvoeren van de warmtetransitie.
Met de ingroeiperiode en het overgangsrecht (voor collectieve
warmtevoorzieningen van bestaande warmtebedrijven) beoog ik mogelijke
vertraging van de energietransitie als gevolg van mijn keuze voor infrastructuur in
publieke handen te beperken en het voor private warmtebedrijven voldoende
aantrekkelijk te laten zijn om actief te blijven in het domein van collectieve
warmte.
Hieronder zal ik achtereenvolgens nader in gaan op
a. de wijze waarop ik infrastructuur in publieke handen in de Wcw wil verankeren;
b. de onderbouwing voor de ingroeiperiode van 7 jaar;
c. het versterken van de publieke realisatiekracht tijdens de ingroeiperiode;
d. de onderzoeken naar de realisatiekracht en de uitgevoerde botsproeven;
e. het overgangsrecht voor bestaande situaties en voorgenomen initiatieven;
f. de mogelijkheden van private warmtebedrijven op de warmtemarkt;
a. Infrastructuur verplicht in publieke handen in de Wcw
De verplichting infrastructuur in publieke handen betekent dat in de Wcw zal
worden bepaald dat een gemeente alleen een warmtebedrijf voor een nieuw
warmtekavel kan aanwijzen waarbij de infrastructuur in handen is van een of
meerdere publieke partijen of waarbij een of meerdere publieke partijen door een
meerderheidsaandeel in het warmtebedrijf doorslaggevende zeggenschap hebben
over de infrastructuur. Dit kan een warmtebedrijf zijn dat voor meer dan 50% van
de aandelen in eigendom is van een of meerdere publieke partijen. Het kan ook
om een joint-venture gaan van een warmteleveringsbedrijf met een
warmtenetbedrijf, waarbij geldt dat het warmtenetbedrijf voor meer dan 50% in
publieke handen is.
Onder een publieke partij wordt verstaan een partij waarbij de aandelen direct of
indirect berusten bij de staat, een provincie, gemeente of een ander openbaar
                                                                                    Pagina 4 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                    Directoraat-generaal Klimaat
lichaam. Onder indirect berusten wordt verstaan dat de aandelen in een              en Energie
                                                                                    Directie Energiemarkt
onderneming berusten bij één of meer rechtspersonen waarvan alle aandelen
worden gehouden door de staat, een provincie, gemeente of ander openbaar
                                                                                    Ons kenmerk
lichaam of bij een rechtspersoon die een volledige dochtermaatschappij is van       DGKE-DE / 22494404
één of meer rechtspersonen waarvan alle aandelen worden gehouden door de
staat, een provincie, gemeente of een ander openbaar lichaam. Vanzelfsprekend
blijft voor deze warmtebedrijven gelden dat ze voldoende kwaliteit en (financiële)
capaciteit moeten hebben. Om dit te borgen blijft de Wcw voorzien in een
verplichte voorafgaande toetsing door de ACM.
Verder blijf ik, in overeenstemming met de visie van gemeenten, provincies en
warmtebedrijven, vasthouden aan een ander centraal uitgangspunt in de Wcw: de
integrale (eind)verantwoordelijkheid van een aangewezen warmtebedrijf voor
zowel aanleg en beheer van de infrastructuur als voor de warmtelevering en
productie of inkoop van warmte. Ik sta met andere woorden geen zogenaamd
‘gesplitst model’ voor, waarbij de verantwoordelijkheid voor de productie en
levering van warmte en voor de infrastructuur bij twee aparte bedrijven belegd
zijn.
b. Ingroeiperiode van 7 jaar
Ik ben mij ervan bewust dat de introductie van infrastructuur in publieke handen
vertragende effecten kan hebben op de voortgang van de warmtetransitie, zeker
op de korte en middellange termijn. Dat wordt bevestigd door de resultaten van
de onderzoeken naar de publieke realisatiekracht en de effecten van verplicht
publieke infrastructuur (zie verder onder punt d). Ik wil en kan dit risico op
vertraging niet negeren en daarom kies ik voor een ingroeiperiode van 7 jaar (juli
2024-juli 2031) langs de navolgende lijn. Direct na de inwerkingtreding van de
Wcw geldt de hoofdregel dat een gemeente uitsluitend een warmtebedrijf mag
aanwijzen waarvoor geldt dat de infrastructuur in publieke handen ligt. Gedurende
de ingroeiperiode is hierop echter een tijdelijke uitzondering mogelijk als er geen
warmtebedrijf beschikbaar is dat aan deze kwalificatie voldoet. Zeker gelet op het
feit dat er tijd nodig is om de benodigde publieke financiële middelen beschikbaar
te krijgen en het benodigde publieke organisatievermogen tot stand te brengen
zullen zich in de eerste jaren situaties voordoen dat er in onvoldoende mate
gekwalificeerde warmtebedrijven beschikbaar zijn die aan genoemde voorwaarde
voldoen. Voor die situaties wordt in de Wcw genoemde tijdelijke uitzondering
opgenomen. Dit maakt het mogelijk dat indien deze situatie zich voordoet
gedurende de ingroeiperiode ook volledig of in meerderheid private
warmtebedrijven kunnen worden aangewezen.
Om voldoende tijd te hebben om de benodigde publieke realisatiekracht
beschikbaar te krijgen kies ik voor een ingroeiperiode van 7 jaar. Na deze periode
zal de uitzondering komen te vervallen en zullen alle nieuw aan te wijzen
warmtebedrijven moeten voldoen aan de eis van infrastructuur in publieke
handen. De tijdens de ingroeiperiode aangewezen warmtebedrijven zullen onder
het overgangsrecht vallen en gedurende 20 tot 30 jaar de gelegenheid krijgen hun
investeringen terug te verdienen. Daarmee wordt beoogd om warmtebedrijven die
gedurende de ingroeiperiode worden aangewezen voldoende zekerheden te bieden
en dat is weer nodig om het voor warmtebedrijven voldoende aantrekkelijk te
maken om te blijven investeren in warmte. In de Wcw wordt tot slot een
evaluatiebepaling opgenomen waarin wordt geregeld dat de Wcw twee jaar
voorafgaand aan het einde van de ingroeiperiode geëvalueerd zal zijn. In de
                                                                                    Pagina 5 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                         Directoraat-generaal Klimaat
evaluatie zal ook worden bezien of er na afloop van de ingroeiperiode naar                               en Energie
                                                                                                         Directie Energiemarkt
verwachting voldoende publieke realisatiekracht beschikbaar is.
                                                                                                         Ons kenmerk
c. Versterking publieke realisatiekracht tijdens de ingroeiperiode                                       DGKE-DE / 22494404
Uit het voorgaande wordt duidelijk dat het belangrijk is dat de ingroeiperiode
benut wordt om de benodigde publieke realisatiekracht in voldoende mate uit te
bouwen. Ik zal mij hier samen met de minister voor VRO in overleg met andere
betrokken partijen voor inzetten. Uit de onderzoeken naar publieke
realisatiekracht (zie verder onder d) komt naar voren dat:
1. het publieke organisatievermogen (bestuurlijk bij overheden en operationeel bij
     publieke bedrijven) aanzienlijk zal moeten worden versterkt;
2. extra publieke middelen beschikbaar moeten komen om de investeringsopgave
     tot 2030 te dekken.
In dat kader zal ik in overleg treden met onder meer medeoverheden, de
warmtesector en de financiële sector met als doel om tot afspraken te komen over
het gezamenlijk werken aan de opbouw van publieke realisatiekracht. Hierbij zal ik
voor wat betreft de organisatorische uitvoeringskracht aansluiten op het
Programma Verduurzaming Gebouwde Omgeving en het interbestuurlijk Nationaal
Programma Lokale Warmtetransitie. Zodra hier een meer uitgewerkt beeld van is
zal ik uw Kamer hierover informeren, in ieder geval voor de wetsbehandeling in
uw Kamer. Tevens zal ik de mogelijkheden bezien om de wettelijke beperkingen
voor publieke netwerkbedrijven om actief te zijn in de warmtemarkt te verkleinen.
De verplichting infrastructuur in publieke handen heeft ook financiële
consequenties voor overheden, zowel in termen van kosten als van baten. De
omvang van de benodigde publieke kapitaal is afhankelijk van de mate van
publiek eigendom die wordt nagestreefd, en welk deel gedragen kan worden door
private partijen. Vervolgens wordt het benodigd publiek kapitaal bepaald door het
aan te houden eigen vermogen van het publiek warmtebedrijf, waarbij het
resterende deel geleend kan worden. Uiteraard is het van belang dat
warmtenetten allereerst aangelegd worden in de wijken waar warmtenetten een
robuuste en doelmatige keuze zijn. Gemeenten geven hier in hun Transitievisies
Warmte reeds uitwerking aan door per wijk te bekijken welke
verduurzamingsstrategie (warmte, elektrisch, groen gas) het meest passend is.
Hierdoor ontstaat tot 2030 een vraag naar publieke investeringskracht in de
bandbreedte van grofweg 700 miljoen tot 2 miljard euro, waarbij de ondergrens
uitgaat van een minimaal publiek meerderheidsbelang in een zeer
kosteneffectieve uitrol van warmtenetten en de bovengrens van volledig publiek
eigendom in een uitrol van warmtenetten in een gemiddeld scenario.2 Omdat
warmtenetten onder de huidige regulering onrendabel zijn heeft het kabinet reeds
een nationale subsidieregeling aangekondigd, die in 2023 opengesteld wordt.
Deze regeling zal vanzelfsprekend ook de benodigde investeringen drukken,
aangezien bij de genoemde bedragen nog geen onderscheid gemaakt wordt
tussen een rendabel en een onrendabel deel van de publieke investering.
Tegenover kosten kunnen ook baten staan: onder de beoogde kostengebaseerde
tariefregulering is collectieve warmte in beginsel een renderende investering, die
afhankelijk van de eigendomsstructuur bij één of meerdere overheden kunnen
2 Hierbij wordt uitgegaan van een gangbare verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen van
respectievelijk 30% en 70%. Deze verhouding kan verschuiven afhankelijk van de institutionele context en
financieringsbron.
                                                                                                         Pagina 6 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                       Directoraat-generaal Klimaat
neerslaan. Om deze reden verken ik ook financieringsmogelijkheden met publieke         en Energie
                                                                                       Directie Energiemarkt
financiers als Invest-NL en BNG.
                                                                                       Ons kenmerk
d. Onderzoeken naar de publieke realisatiekracht en botsproeven                        DGKE-DE / 22494404
In onderzoeken door Greenvis en PwC heb ik in kaart laten brengen wat een
keuze voor infrastructuur in publieke handen zou betekenen voor de benodigde
realisatiekracht en het doelbereik voor 2030. De rapporten van Greenvis (een
hoofdrapport en een verdieping) geven een beeld bij de omvang van de
investeringsopgave behorend bij de doelen voor warmtenetten in de gebouwde
omgeving in 2030 en de opgave vanaf dat moment tot het eindbeeld in 2050. Het
rapport van PwC bouwt daarop voort en richt zich vooral op de effecten van de
verplichting infrastructuur in publiek handen op de haalbaarheid van met name de
doelstelling van 500.000 nieuwe aansluitingen in 2030.
Greenvis concludeert dat de investeringsopgave voor het realiseren van 500.000
nieuwe aansluitingen in de bestaande bouw in 2030 exclusief de benodigde
investeringen voor hulpketels en afleversets minimaal 4,8 miljard euro bedraagt.
Inclusief laatstgenoemde investeringen gaat het voor het realiseren van 500.000
nieuwe aansluitingen in 2030 om een totale investeringsopgave van 5,6 miljard
euro. Om in 2050 2,6 miljoen nieuwe aansluitingen te kunnen realiseren bedraagt
de investeringsopgave exclusief de kosten van hulpketels en afleversets minimaal
35,5 miljard euro. Inclusief hulpketels en afleversets zal het dan gaan om
minimaal rond de 40 miljard euro.
PwC gaat er in haar analyse vanuit dat de minimale investeringsopgave van
5,6 miljard euro voor 2030 voor 70% met vreemd vermogen gefinancierd zal
kunnen worden. PwC gaat er vanuit dat de resterende minimale
investeringsopgave voor 2030 van minimaal 1,7 miljard euro (30%) met publiek
eigen vermogen gefinancierd zal moeten worden in geval van volledig publiek
eigendom. Als we verder doorkijken naar 2050 is in totaal minimaal 12 miljard
euro publiek eigen vermogen nodig (30% van de minimale investeringsopgave
van 40 miljard euro bij volledig publiek eigendom). PwC concludeert dat deze
benodigde additionele middelen voor het publieke eigen vermogen naar
verwachting voor een aanzienlijk deel door het Rijk zal moeten worden
ingebracht. Gemeenten en provincies zouden hier ook een rol kunnen spelen,
maar hebben aangegeven daar beperkt ruimte voor te zien. Ook de bestaande
publieke ondernemingen kunnen volgens PwC een dergelijke grote aanvullende
investeringsopgave niet dekken, omdat zij dan niet meer kunnen voldoen aan de
eisen ten aanzien van hun kredietwaardigheid. PwC gaat er verder vanuit dat de
verplichting infrastructuur in publieke handen er toe zal leiden dat er in aanzienlijk
mindere mate een beroep zal kunnen worden gedaan op private warmtebedrijven.
PWC constateert dat publieke partijen hun rol bij het realiseren van collectieve
warmtesystemen ook op organisatorisch gebied aanzienlijk zullen moeten
uitbreiden. Het gaat dan zowel om het organisatorisch vermogen van overheden
(met name gemeenten) als het organisatorisch vermogen van bestaande en
mogelijk nieuw op te richten publieke bedrijven. Op basis van deze uitkomsten
concludeert PwC dat de verplichting van publiek eigendom van de infrastructuur
de komende jaren het uitroltempo van warmtenetten sterk zal vertragen, vooral
als gevolg van het negatieve effect op private investeringen en het tijdrovende
transitieproces naar een publiek gedreven ontwikkelmodel.
                                                                                       Pagina 7 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                  Directoraat-generaal Klimaat
Deze conclusie wordt bevestigd door de inbreng van private warmtebedrijven in     en Energie
                                                                                  Directie Energiemarkt
de discussie. Zij hebben aangegeven dat zij in een besluit om de warmte-
infrastructuur in meerderheid bij een publieke partij te beleggen aanleiding zien
                                                                                  Ons kenmerk
om zich terug te trekken uit de markt voor collectieve warmte. Eenzelfde beeld    DGKE-DE / 22494404
komt uit de botsproeven die dit voorjaar zijn uitgevoerd. In deze botsproeven is
onderzocht of de keuze voor infrastructuur in publieke handen en het
overgangsrecht in de Wcw passen op bestaande situaties of voorgenomen
warmteprojecten.
Zoals eerder aangegeven onderken ik deze risico’s en vormen deze voor mij de
voornaamste reden om de introductie van de verplichting infrastructuur in
publieke handen te combineren met een ingroeiperiode van 7 jaar gedurende
welke gemeenten gebruik kunnen maken van een uitzonderingsbepaling waarmee
gemeenten de mogelijkheid krijgen om warmtebedrijven die niet aan dat vereiste
voldoen aan te wijzen voor een nieuw warmtekavel.
e. Overgangsrecht voor bestaande situaties en voorgenomen initiatieven
Ik ben voornemens in het wetsvoorstel voor te stellen om voor bestaande
situaties uit te gaan van overgangsrecht met zo genoemde uitgestelde werking.
Door uit te gaan van uitgestelde werking zal de aanwijzing en daarmee de
infrastructuur van bestaande warmtebedrijven die niet voldoen aan de vereisten
van infrastructuur in publieke handen pas na afloop van de aanwijzing in handen
komen van een warmtebedrijf dat wel aan die vereisten voldoet. Daarmee wordt
bereikt dat de investeringen in bestaande warmtenetten kunnen worden
terugverdiend en wordt tot compensatie- of schadeplicht leidende onteigening
voorkomen. Bestaande warmtebedrijven zullen voor het overige met onmiddellijke
werking onder de Wcw komen te vallen, zodat de leveringsverplichtingen,
duurzaamheidseisen en op kosten gebaseerde tariefregulering ook voor hen zal
gelden. Warmtebedrijven die niet voldoen aan de vereisten van infrastructuur in
publieke handen en die aangewezen worden tijdens de ingroeiperiode zullen ook
onder het overgangsrecht komen te vallen. Ook zij zullen hun investeringen
kunnen terugverdienen gedurende 20 of 30 jaar.
f. Mogelijkheden van private warmtebedrijven op de warmtemarkt
Na de ingroeiperiode zal mijn besluit er toe leiden dat private warmtebedrijven
niet langer als integraal verantwoordelijk warmtebedrijf aangewezen kunnen
worden voor nieuwe warmtekavels. Private warmtebedrijven kunnen wel als
warmteleveringsbedrijf actief zijn in een warmte joint-venture met een
warmtenetbedrijf dat in publieke handen is. Ook kunnen private warmtebedrijven
als minderheidsaandeelhouders deelnemen aan een warmtebedrijf. Verder kunnen
private partijen ook actief blijven als warmteproducent en kunnen zij
werkzaamheden uitvoeren voor een door de gemeente aan te wijzen
warmtebedrijf. Bovendien wordt in het wetsvoorstel opgenomen dat voor de
infrastructuur van kleine collectieve warmtesystemen met minder dan 1500
aansluitingen niet de eis geldt dat de infrastructuur in handen van een publieke
partij moet komen te liggen. Hierdoor is het voor private warmtebedrijven wel
mogelijk om kleine collectieve warmtesystemen aan te leggen en te exploiteren.
Verder geldt dat bestaande private warmtebedrijven en ook andere
warmtebedrijven die niet voldoen aan de vereisten van infrastructuur in publiek
handen gedurende de looptijd van hun aanwijzing uitbreidingsmogelijkheden
blijven houden binnen het warmtekavel waarvoor zij op grond van het
overgangsrecht zijn aangewezen. Ook ben ik voornemens
                                                                                  Pagina 8 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                                  Directoraat-generaal Klimaat
uitbreidingsmogelijkheden buiten het warmtekavel mogelijk te maken voor           en Energie
                                                                                  Directie Energiemarkt
bestaande warmtebedrijven. Gemeenten kunnen onder voorwaarden besluiten om
een warmtekavel van een bestaand warmtebedrijf te vergroten als dat in het
                                                                                  Ons kenmerk
belang is van de energietransitie. Hiermee beoog ik, samen met de hierboven       DGKE-DE / 22494404
beschreven ingroeiperiode, het ook voor private warmtebedrijven aantrekkelijk te
houden om te investeren in de collectieve warmte. Blijvende inzet van alle
partijen is nodig om de doelstellingen ten aanzien van de warmtetransitie binnen
bereik te houden.
2. Financiële gevolgen van het besluit
Deze keuze voor publieke route betekent ook dat van gemeenten en provincies
een forse investeringsbijdrage mag worden verwacht. De bijdrage van gemeenten
en provincies zal verder worden onderzocht en met hen besproken. In het
coalitieakkoord is 5,6 miljard euro gereserveerd t/m 2030 voor de
uitvoeringskosten van medeoverheden en planbureaus voor de uitvoering van het
klimaatakkoord. Hierover is inmiddels een bestuursakkoord gesloten met VNG en
IPO (bronmelding in de tekst). In overleg met de medeoverheden wordt bezien
hoe deze middelen kunnen worden ingezet om de lokale publieke realisatiekracht
te versterken. Momenteel wordt bekeken, o.a. met bestaande publieke financiers
zoals BNG, welke financiële oplossingen mogelijk zijn om de opbouw van
collectieve warmte de komende jaren te kunnen accommoderen. Voor een
eventueel resterende dekkingsopgave zal specifieke dekking worden gevonden
conform de geldende begrotingsregels. De komende maanden werk ik de
financiële aspecten nader uit, en ik zal hier uw Kamer begin 2023 over
informeren. Het is belangrijk om op te merken dat de keuze voor infrastructuur in
publieke handen mogelijk vertraging zal opleveren in het behalen van de
klimaatdoelen in de gebouwde omgeving voor 2030.
3. Gevolgen voor planning
In mijn brief van 15 juli 2022 werd nog uitgegaan van aanbieding van het
wetsvoorstel aan de Raad van State in dit najaar en toezending aan de Tweede
Kamer in mei 2023. De tijd die het overleg over en het uitwerken van mijn
hierboven toegelichte besluit en de aanvullende aanpassingen vergt meer tijd. Ik
ben voornemens het wetsvoorstel in Q1 van 2023 aan de Raad van State en direct
na het zomerreces van 2023 aan de Tweede Kamer aan te bieden. Van belang is
dat dit geen gevolgen heeft voor de in mijn brief van 15 juli 2022 genoemde
planning ten aanzien van de inwerkingtreding van de wet. Het blijft nog steeds
mogelijk om de Wcw 1 juli 2024 in werking te laten treden en op 1 januari 2025
de nieuwe tariefregulering te introduceren.
4. Onderzoek naar de in de Wcw op te nemen duurzaamheidsnormen
In opdracht van mijn ministerie heeft De Warmte Transitiemakers (DWTM) een
onderzoek uitgevoerd naar de duurzaamheidsnormen voor collectieve warmte die
in de Wcw zijn opgenomen. Er is onderzocht of de normen ten aanzien van de
maximale CO2-uitstoot voldoende zijn om de reductiedoelstellingen van het
kabinet te halen. DTWM concludeert dat dit het geval is. Ze geven wel aan dat
deze haalbaarheid afhangt van de rekenmethode3 die wordt gehanteerd en het
3 Hier wordt op dit moment een discussie over gevoerd in Europees verband.
                                                                                  Pagina 9 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                  Directoraat-generaal Klimaat
type warmtebron dat wordt gebruikt als alternatief voor houtige biomassa4.                        en Energie
                                                                                                  Directie Energiemarkt
Vanzelfsprekend zal ik de ontwikkelingen rondom rekenmethode en de
verwachtingen omtrent de in de praktijk in te zetten warmtebronnen blijven
                                                                                                  Ons kenmerk
volgen en indien nodig betrekken bij de nadere invulling van de                                   DGKE-DE / 22494404
duurzaamheidsnormen voor collectieve warmte.
R.A.A. Jetten
Minister voor Klimaat en Energie
4 Ik heb uw Kamer in april geïnformeerd over het stopzetten van de subsidie voor houtige biomassa
(Kamerstuk 32813, nr. 1039).
                                                                                                  Pagina 10 van 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>