<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                              Deloitte Accountants B.V.
                                                                                              Meander 551
                                                                                              6825 MD Arnhem
                                                                                              Postbus 30265
                                                                                              6803 AG Arnhem
                                                                                              Nederland

                                                                                              Tel: 088 288 2888
                                                                                              Fax: 088 288 9777
                                                                                              www.deloitte.nl




CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT
Aan de gemeenteraad van de gemeente Nijmegen

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2022

Ons oordeel

Wij hebben de jaarrekening 2022 van de gemeente Nijmegen gecontroleerd.

Naar ons oordeel:

•   Geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de
    samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva van de
    gemeente Nijmegen op 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en
    verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

•   Zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle
    van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de
    begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder
    verordeningen, zoals opgenomen in het normenkader.

De jaarrekening bestaat uit:

•   Het overzicht van baten en lasten over 2022.

•   De balans per 31 december 2022.

•   De toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en
    andere toelichtingen.

•   De SiSa-bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen.

•   De bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld.

De basis voor ons oordeel

Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse
controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het normenkader 2022
zoals dit op 13 december 2022 door het college van burgemeester en wethouders is besloten en ter
kennisname is aangeboden aan de gemeenteraad en het Controleprotocol WNT 2022 vallen. Onze
verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de
controle van de jaarrekening’.

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Nijmegen zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties
(Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en
andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de
Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).




Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853.
Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netw erk van
Deloitte Touche Tohmatsu Limited.




                                                                                                           2304787F2C/SS/1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons
oordeel.

Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd

In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2021 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in
artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat
wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een
leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij
andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.

Materialiteit

Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel
bepaald op € 10.250.000, waarbij de bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie voor fouten 1% en
voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves bedraagt, zoals
voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado en het controleprotocol vastgesteld met het besluit
d.d. 13 december 2022.

Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de
materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2021. Wij houden ook
rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de
jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado.

Wij zijn met de gemeenteraad overeengekomen dat wij aan de gemeenteraad tijdens onze controle
geconstateerde afwijkingen boven de € 10,25 miljoen rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar
onze mening om kwalitatieve, SiSa- of WNT-redenen relevant zijn.

Controleaanpak frauderisico's

Wij hebben risico's geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die
het gevolg is van fraude. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in de gemeente en haar
omgeving, de componenten van het interne beheersingssysteem, waaronder het risico-inschattingsproces en
de wijze waarop het college van burgemeester en wethouders inspeelt op frauderisico's en het interne
beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de
uitkomsten daarvan. Wij constateren dat het college van burgemeester en wethouders in boekjaar 2022 een
eerste aanzet heeft gemaakt voor het opstellen van een frauderisicoanalyse. Deze is in 2023 verder
uitgewerkt.

Wij hebben de opzet en de relevante aspecten van het interne beheersingssysteem en in het bijzonder de
frauderisicoanalyse geëvalueerd alsook bijvoorbeeld gedragscode voor ambtenaren en regeling meldng
vermoeden integriteitsschending en onderzoeksprotocol melding vermoeden integriteitsschending. Wij
hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst
van interne beheersmaatregelen gericht op het mitigeren van frauderisico's.

Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico's op een afwijking van materieel belang in de
jaarrekening die het gevolg is van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot
frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij
hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op
afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.




                                                                                           2304787F2C/SS/2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>De door ons geïdentificeerde frauderisico's en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn als volgt:

•   Wij hebben een frauderisico geïdentificeerd voor het ingrijpen van het college van burgemeester en
    wethouders en het management in de interne beheersing van de gemeente Nijmegen.

•   We hebben onze controlewerkzaamheden ten aanzien van dit frauderisico gericht op een evaluatie van
    de opzet en de implementatie van de relevante interne beheersingsmaatregelen om het risico te
    beperken.

•   Daarnaast hebben wij aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, waaronder het
    toetsen van (handmatige) journaalboekingen, de onderbouwing van significante transacties buiten de
    normale bedrijfsvoering, het beoordelen van schattingen op tendenties (inclusief een retrospectieve
    beoordeling van significante schattingen uit het vorige boekjaar en de onderbouwing van de tijdens het
    opstellen van de jaarrekening aangebrachte aanpassingen).

In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van
andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die een aanwijzing geven
voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Wij hebben kennis genomen van de beschikbare informatie en om inlichtingen gevraagd bij het college van
burgemeester en wethouders, het financieel management, de stadscontroller en de gemeenteraad.

Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Controleaanpak naleving van wet- en regelgeving

Wij hebben een algemeen inzicht verworven in het wet- en regelgevingskader dat van toepassing is op de
gemeente door inlichtingen in te winnen bij het management en het lezen van notulen.

Voor zover materieel voor de gerelateerde financiële overzichten, hebben wij op basis van onze
risicoanalyse, en rekening houdende met het feit dat het effect van niet-naleving van wet- en regelgeving
aanzienlijk varieert, de wet- en regelgeving overwogen die is opgenomen in het controleprotocol als wet- en
regelgeving met een directe invloed op de financiële overzichten.

Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen omtrent het naleven van de bepalingen
van die wet- en regelgeving die gewoonlijk wordt geacht van directe invloed te zijn op de financiële
overzichten.

Daarnaast is de gemeente onderworpen aan overige wet- en regelgeving waarvan de gevolgen van
niet-naleving een van materieel belang zijnde invloed kunnen hebben op de financiële overzichten,
bijvoorbeeld ten gevolge van boetes of rechtszaken.

Gezien de aard van de activiteiten van de gemeente en de complexiteit van het BBV, bestaat het risico dat
niet wordt voldaan aan de vereisten van deze wet- en regelgeving.

Ten aanzien van de wet- en regelgeving die geen direct effect heeft op de vaststelling van de bedragen en
de toelichtingen in de jaarrekening, zijn onze werkzaamheden beperkter.




                                                                                         2304787F2C/SS/3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Naleving van wet- en regelgeving kan van fundamenteel belang zijn voor de operationele aspecten van de
gemeente dan wel voor het voorkomen van sancties van materieel belang (bijv. het naleven van de
voorwaarden van een vergunning voor het uitvoeren van een activiteit, of het naleven van regelgeving
betreffende het milieu); niet-naleving van dergelijke wet- en regelgeving kan daarom van materieel belang
zijnde invloed hebben op de financiële overzichten. Onze verantwoordelijkheid is beperkt tot het uitvoeren
van gespecificeerde controlewerkzaamheden ter bevordering van het identificeren van niet-naleving van
wet- en regelgeving die een invloed van materieel belang kan hebben op de financiële overzichten. Onze
werkzaamheden ter bevordering van het identificeren van gevallen van niet-naleving van overige wet- en
regelgeving die een invloed van materieel belang kan hebben op de financiële overzichten, zijn beperkt tot
(i) het management en het college van burgemeester en wethouders, en, in voorkomend geval, de
gemeenteraad vragen of de entiteit dergelijke wet- en regelgeving naleeft; (ii) de eventuele correspondentie
met de desbetreffende vergunningverlenende of regelgevende of toezichthoudende instanties inspecteren.

Uiteraard zijn wij gedurende de controle alert op indicaties van (vermoedens) van niet-naleving van wet- en
regelgeving.

Ten slotte hebben wij een schriftelijke bevestiging verkregen dat alle bekende gevallen van niet-naleving of
vermoede niet-naleving van wet- en regelgeving, ons ter kennis zijn gebracht.

Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie

Onze verantwoordelijkheden inzake het beoordelen van de door de gemeente gehanteerde
veronderstellingen inzake haar financiële risico’s in relatie tot de financiële positie zijn beschreven in het
hoofdstuk "Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening". Bij het invullen van onze
verantwoordelijkheden hebben wij – rekening houdend met de materialiteit voor de jaarrekeningcontrole
van € 10.250.000 – een aantal werkzaamheden uitgevoerd, waaronder:

•   Het kennis nemen van de in de begroting 2023 opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en
    risicobeheersing” waaruit geen aanvullende risico’s blijken ten opzichte van de jaarrekening.

•   Het inwinnen van inlichtingen bij de gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders en het
    management over hun kennis van eventuele significante risico’s die zijn onstaan na de periode van de
    door de gemeenteraad en college van burgemeesters en wethouders verrichte werkzaamheden in het
    kader van het opstellen van de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”.

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen bevindingen met betrekking tot de risico-inschattingen
zoals opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. De aard en diepgang van de
risico-paragraaf en risico-inschattingen achten wij vanuit de verslaggevingsvoorschriften BBV passend voor
de gemeente Nijmegen.

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie

Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken andere informatie, die
bestaat uit:

•   Het jaarverslag, waaronder de inleiding, financieel beeld, programmaverantwoording en de paragrafen.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:

•   Met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat.

•   Alle informatie bevat die op grond van het BBV is vereist.




                                                                                               2304787F2C/SS/4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen
vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen
bevat.

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze
werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere
informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV.

Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening

Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad
voor de jaarrekening

Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw
weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het college van burgemeester en
wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening
verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de
in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder gemeentelijke verordeningen, zoals
opgenomen in het normenkader.

In dit kader is het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk voor een zodanige interne
beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk acht om het opmaken van de
jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen
van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college van burgemeester en wethouders afwegen of de
financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere
bedrijfsvoering financieel op te vangen. Het college van burgemeester en wethouders moet gebeurtenissen
en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen,
toelichten in de jaarrekening.

De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële
verslaggeving van de gemeente.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee
voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het
mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan
worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische
beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard,
timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende
afwijkingen op ons oordeel.




                                                                                          2304787F2C/SS/5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant
professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het
Bado, het Controleprotocol WNT 2022, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle
bestond onder andere uit:

•   Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang
    bevat als gevolg van fouten of fraude dan wel het niet rechtmatig tot stand komen van baten en lasten
    alsmede de balansmutaties, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van
    controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis
    voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt
    groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het
    opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het
    doorbreken van de interne beheersing.

•   Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel
    controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden
    hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van
    de de gemeente.

•   Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de
    gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door
    het college van burgemeester en wethouders en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.

•   Het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde afweging dat de
    gemeente in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar
    is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en
    omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële
    risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij
    verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen
    in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze
    conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze
    controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de
    gemeente de financiële risico’s niet kan opvangen.

•   Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen
    toelichtingen.

•   Het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en
    gebeurtenissen en of de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in
    alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen.




                                                                                           2304787F2C/SS/6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Wij communiceren met de gemeenteraad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de
controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder
eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Arnhem, 18 april 2023

Deloitte Accountants B.V.

Was getekend: drs. J.J. Zuidema RA




                                                                                         2304787F2C/SS/7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>