<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                               Postadres
                                                                                               Gemeente Nijmegen
Aan de gemeenteraad van Nijmegen
                                                                                               Postbus 9105
                                                                                               6500 HG Nijmegen

                                                                                               Bezoekadres
                                                                                               Korte Nieuwstraat 6
                                                                                               6511 PP Nijmegen

                                                                                               T 14 024
                                                                                               nijmegen.nl


Datum         11 juli 2023                                                                     Contactpersoon
                                                                                               Arjen Besselink
Onderwerp     Evaluatie proeftuin proportionele
                                                                                               a.besselink@nijmegen.nl
              brandveiligheid                                                                  T 024 – 329 95 35

                                                                                               Ons kenmerk
Geachte leden van de raad,
                                                                                               D230636772

In 7 juni 2017 stemden wij in met de proeftuin proportionele brandveiligheid en startten we    Bijlage(n)
                                                                                               Bijgevoegd: Ja
samen met de VRGZ, de ODRN en woningcorporatie Talis, onder begeleiding van Crisislab,
deze pilot. We hadden de ambitie om samen met deze partijen te inventariseren of we
begrippen als “eigen verantwoordelijkheid” en “risicogerichtheid” op een andere manier in
de praktijk konden brengen. Deze begrippen staan centraal in ons fysieke
veiligheidsbeleid, maar zijn niet altijd eenvoudig te concretiseren en leiden in de praktijk
wel eens tot disproportionele maatregelen. Als situaties sec vanuit de (actuele) wetten en
regels bekeken worden, levert dat wel eens besluiten op waar je in de praktijk vragen bij
kunt stellen. Gedurende de looptijd is uw raad geïnformeerd over deze pilot, en heeft ook
een raadsbijeenkomst plaatsgevonden.

In de bijlage van deze brief zit het rapport “Samenwerken zonder gedeeld perspectief”. Dit
rapport is de evaluatie van de proeftuin, die we op 11 juli 2023 beëindigd hebben. Recent
hebben wij uw raad ook het rapport “De spanning tussen beleid en praktijk in 20 casussen
over vergunningverlening, toezicht en handhaving” gestuurd. De meer omvangrijke case-
study kunt u zien als een evaluatie van ons fysieke veiligheidsbeleid. De proeftuin is één
casus en derhalve geen evaluatie van ons beleid, en is met de insteek georganiseerd om
anders te gaan werken.

Het rapport over de proeftuin dat u nu van ons ontvangt, gaat meer in het bijzonder over
“brandveiligheid”. We constateerden in 2017 dat het lastig is om de
gelijkheidswaardigheidsbepaling uit het Bouwbesluit (2012) te toetsen waardoor in de
praktijk proportionaliteit niet of te weinig wordt meegewogen. Concreet: het Bouwbesluit
stelt eisen aan de mogelijkheden voor ontvluchting van aanwezigen in een gebouw. Staan
wij toe de constructie van een gebouw minder lang bestand te laten zijn tegen brand als er
goede rookmelders hangen zodat mensen sneller kunnen vluchten of er brandwachten zijn
zodat de kans groter is dat een kleine brand beheerst kan worden? En zo ja, hoe ver gaan
wij daarin bij bestaande gebouwen die verbouwd moeten worden en eigenlijk niet voldoen
aan de weer scherpere eisen uit de meest recente versie van het Bouwbesluit?




                                                                        Gemeente Nijmegen       Pagina 1 van 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Met VRGZ, ODRN, Talis en Crisislab zijn we gaan experimenteren. Het idee was voor een
vijftal casussen te gaan werken op een nieuwe manier die aansluit bij de aankomende Wet
Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb). Kort samengevat betekent dit dat de VRGZ en de ODRN
geen inhoudelijke brandveiligheidstoets meer zouden doen, omdat de private partij (in dit
geval Talis) zelf geacht wordt zo’n onafhankelijke toets te organiseren. Heel concreet
huurde Talis een deskundige in waarvoor draagvlak was bij gemeente, ODRN en VRGZ en
tekende de bestuurder van Talis ook voor deze verantwoordelijkheid. Door de
overheidspartijen werd alleen het proces getoetst. Bij de eerste casus hebben we ervoor
gekozen om naast deze nieuwe werkwijze ook het reguliere toetsingsproces tegelijkertijd
te doorlopen. Dus dat voor deze casus én de private partij verantwoordelijkheid neemt én
ODRN en VRGZ hun inhoudelijke beoordeling doen. Hoe dit in de praktijk is gelopen, staat
in het rapport “Samenwerken zonder gedeeld perspectief”.

Voorafgaand aan de pilot hebben wij een aantal evaluatiecriteria vastgesteld:

1.   We wilden inzichten die bruikbaar waren voor een verandering van het
     vergunningenproces, ook buiten de context van de proeftuin;
2.   We wilden recht doen aan de verantwoordelijkheidsverdeling van partijen in de
     praktijk en in formeel opzicht;
3.   We wilden ruimte bieden voor innovaties;
4.   We wilden inzichten bruikbaar bij de invoering van de Wkb;
5.   We wilden dat de kwaliteitsborging door de externe toetser (van Talis) van een
     dusdanig niveau was dat dit een procesmatige toets door de ODRN en de VRGZ
     mogelijk maakte (namens de gemeente Nijmegen).

Tussen 2017 en 2023 is veel gebeurd. Dit staat uitgebreid beschreven in de bijlage bij deze
brief. De eerste casus was complex en leverde een verschil van mening op tussen de
brandveiligheidsdeskundigen van Talis en die van de VRGZ. De deskundigen van Talis
vonden de ingediende vergunningsaanvraag wél vergunbaar en de maatregelen
gelijkwaardig, de deskundigen van de VRGZ vonden dat niet. De ODRN nam het advies van
de VRGZ over.

Het verschil van mening dat ontstond is in 2021 voorgelegd aan de Adviescommissie
toepassing en gelijkwaardigheid bouwvoorschriften. Deze commissie deed een uitspraak
waarin het voorstel van de deskundigen van Talis werd goedgekeurd, maar de
onderbouwing dat de maatregelen ook op langere termijn geborgd waren als onvoldoende
werd beschouwd. Partijen moesten weer opnieuw in gesprek en zijn er na een ultieme
poging in 2022 niet in geslaagd om tot een voorstel te komen dat door de ODRN (ambtelijk)
vergunbaar werd geacht. Daarop is het “restrisico” geschetst en bestuurlijk geagendeerd
bij de gemeente Nijmegen. Het college heeft dit restrisico geaccepteerd omdat zij van
mening was dat het in deze concrete situatie acceptabel is. Op 28 maart 2023 hebben wij
het besluit “Casus proportionele brandveiligheid (Joulestraat)” genomen.




                                                                        Gemeente Nijmegen     Pagina 2 van 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>In het rapport wordt ook de sfeer geschetst waarin dit proces is doorlopen. In de top van de
organisaties was er draagvlak voor de werkwijze, maar op de werkvloer waren er veel
meningsverschillen. Ook waren er veel personele wisselingen in de organisaties, waardoor
kennis verloren ging en mensen soms het idee hadden dat ze opnieuw moesten beginnen.
Uiteindelijk moeten wij constateren dat het traject te lang geduurd heeft en er te laat is
opgeschaald.

Daarnaast leert het rapport ons een aantal zaken die aansluiten bij de bovengenoemde
evaluatiecriteria:

Ad 1. Inzichten nieuw vergunningenproces
We missen een toetsingskader voor of iets voldoende veilig is. Zonder dat kader lukt het de
VRGZ en ODRN niet om een besluit te nemen. Mensen in deze organisaties hebben van
managers en bestuurders voldoende dekking nodig.

Ad 2. Meer recht aan de verantwoordelijkheidsverdeling
Omdat in deze pilot sec één casus is doorlopen, waarbij ook het reguliere proces nog gold,
is de verantwoordelijkheidsverdeling niet werkelijk getoetst. We constateren dat het door
overheidsorganisaties lastig gevonden wordt om haar (gepercipieerde)
verantwoordelijkheid uit handen te geven aan marktpartijen.

Ad 3. Ruimte voor innovatie
In theorie is er ruimte voor innovatie maar dan zal dat moeten worden vormgegeven in een
ander proces. De onderzoekers beschouwen het als een oplossing om een (landelijk)
gelijkwaardigheidsboek op te stellen dat alleen gebaseerd is op jurisprudentie van de
adviescommissie gelijkwaardigheid. Dat is echter niet een oplossing voor alle problemen
omdat er altijd maatwerkvraagstukken zijn.

Ad 4. Inzichten voor en sluit aan op Wkb
De begeleiders/onderzoekers constateren dat de pilot goed aansluit bij de Wkb. Daardoor
kunnen er ook voor de toepassing van de Wkb conclusies getrokken worden. Omdat de
verantwoordelijkheidsverdeling (deels) verandert, zal de Wkb iets vragen van
overheidspartijen. Ook stellen de onderzoekers dat er een bepaalde manier van
marktwerking in de Wkb moet komen willen veiligheid én proportionaliteit én innovatie
bereikt worden in de bouw.

Ad 5. Toetser van voldoende niveau
Het niveau van de externe deskundigen in deze casus heeft niet de doorslag gegeven om
wel of niet te vergunnen. De externe deskundige kon rekenen op breed draagvlak bij alle
deelnemers en was een autoriteit op het gebied van brandveiligheid. Het verschil in
interpretatie van het Bouwbesluit gaf de doorslag voor VRGZ en ODRN om niet (ambtelijk)
te kunnen vergunnen.

Het rapport van Crisislab eindigt met een aantal adviezen. Deze adviezen zullen wij ons ter
harte nemen. Vooral de adviezen die op ons als gemeente relevant zijn bij de vormgeving




                                                                        Gemeente Nijmegen      Pagina 3 van 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>van ons nieuwe proces voor de BRIKS-taken, nemen wij mee. Daarbij kunt u denken aan
dat we moeten willen dat medewerkers die bij ons in dienst zijn als kwaliteitsborger of
vergunningverlener, zaken altijd in een breder maatschappelijk perspectief moeten durven
te plaatsen. Dat vraagt niet alleen iets van deze medewerker, maar ook van ons
stadsbestuur en het management. En het betekent ook dat we de vertaalslag tussen
enerzijds het principe “risicogericht werken” en anderzijds de uitvoeringspraktijk beter
moeten gaan maken. Bij het inrichten van de bouwtaken binnen de gemeente Nijmegen en
in onze samenwerking met de VRGZ en de ODRN zal deze vertaalslag concreter worden.

Wij hebben, samen met Talis, VRGZ en de ODRN, besloten dat wij stoppen met de pilot
proportionele brandveiligheid in Nijmegen. De pilot was waardevol en leerzaam, maar
leverde ook veel spanning op in en tussen de organisaties, die zichtbaar werd omdat het
reguliere spoor en het experimentele spoor gezamenlijk doorlopen werden. Voor de
vervolgcasuïstiek zouden we de inhoudelijke toetsing door de ODRN en de VRGZ geheel
loslaten, maar binnen deze organisaties is daar geen draagvlak voor.

Als we naar onze doelstellingen kijken, dan mogen we de pilot als mislukt beschouwen.
Wel geeft de pilot veel aanknopingspunten voor concrete verbeteringen die we samen met
onze verbonden partijen kunnen doorvoeren.

Hoogachtend,

Het college van burgemeester en wethouders van Nijmegen




A.P.W. van de Klift                             H.M.F. Bruls
gemeentesecretaris                              burgemeester




                                                                      Gemeente Nijmegen    Pagina 4 van 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>