<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Stadsbegroting 2024 - 2027




                   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Inhoud
Leeswijzer _____________________________________________________________________________________6
Inleiding_______________________________________________________________________________________7
Voorstel _______________________________________________________________________________________9
Financieel beeld _______________________________________________________________________________11
Programma's__________________________________________________________________________________17

      Bestuur en organisatie ____________________________________________________________________17
      Veiligheid _______________________________________________________________________________27
      Economie en toerisme ____________________________________________________________________33
      Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg ___________________________________________________________41
      Werk en Inkomen ________________________________________________________________________61
      Onderwijs ______________________________________________________________________________72
      Bereikbaarheid __________________________________________________________________________79
      Wonen en stedelijke ontwikkeling ___________________________________________________________86
      Openbare ruimte_________________________________________________________________________94
      Cultuur en Cultureel Erfgoed ______________________________________________________________106
      Sport _________________________________________________________________________________113
      Financiën ______________________________________________________________________________117
      Thema duurzaamheid ___________________________________________________________________123
      Thema burgerparticipatie ________________________________________________________________125

Paragrafen___________________________________________________________________________________127

      Investeringen___________________________________________________________________________127
      Lokale heffingen ________________________________________________________________________140
      Bedrijfsvoering _________________________________________________________________________147
      Verbonden partijen ______________________________________________________________________150
      Onderhoud kapitaalgoederen _____________________________________________________________165
      Grondbeleid____________________________________________________________________________171
      Weerstandsvermogen en risicobeheersing ___________________________________________________175
      Financiering____________________________________________________________________________184
      Openbaarheidsparagraaf _________________________________________________________________188

Financiële begroting ___________________________________________________________________________193

      Baten en lasten _________________________________________________________________________193
      Algemene dekkingsmiddelen ______________________________________________________________199
      Reserves en voorzieningen ________________________________________________________________203
      Subsidies ______________________________________________________________________________207
      Balans en EMU saldo_____________________________________________________________________211
      Benchmark taakvelden___________________________________________________________________213
      Financiële spelregels ____________________________________________________________________216
      Grondslagen en uitgangspunten ___________________________________________________________218




                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Leeswijzer
Ambities en doelen centraal, koppeling inhoud met geld
In deze begroting zijn binnen elk programma de speerpunten opgenomen (‘wat willen we komend jaar bereiken?’)
en verrijkt met een overzicht van ambities, doelen en activiteiten. Online kunt u per programma via het
rechtermenu navigeren naar de complete doelenboom. Financieel is een koppeling gelegd naar de doelen,
waardoor (bij ‘wat kost het?’) zichtbaar wordt welke kosten gepaard gaan met bepaalde doelen en bovenliggende
ambities.
We denken dat dit helpt bij het maken van afwegingen vanuit een totaalbeeld en de basisvragen: ‘‘waarom doen
we eigenlijk wat we doen, vanuit welke doelen en ambities en hoeveel geld hebben we daarvoor over?”

Aanvullende informatie in de digitale versie van de Stadsbegroting
De digitale versie van de Stadsbegroting 2024 - 2027 is te vinden via pcportal.nijmegen.nl. Via dit portaal zijn ook
de andere planning & control producten te vinden.
De digitale versie geeft dezelfde informatie als het analoge boekwerk en biedt daarnaast de mogelijkheid om op
onderdelen in te zoomen. Zo is onder de programma's meer informatie over de onderliggende taakvelden
opgenomen. Ook kan vanuit de programma's doorgeklikt worden naar de Stads- en Wijkmonitor en zijn links
opgenomen naar relevante beleidsdocumenten.
In de digitale versie is de volledige doelenboom (ambities, doelen, criteria) te vinden.

Kennisportaal financiën
Via pcportal.nijmegen.nl. is ook het kennisportaal financiën te vinden. Hier vindt u verdiepende achtergronden
over bijvoorbeeld financiële wet- en regelgeving en wat de afspraken zijn over financiën binnen de gemeente
Nijmegen.




                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Inleiding
In ons Koersdocument 2024 kondigden we het al aan. Na een ambitieuze en voortvarende start van deze
bestuursperiode zijn de omstandigheden snel veranderd. Daardoor wordt het moeilijker om onze ambities te
realiseren.

Dat perspectief is de afgelopen maanden niet verbeterd. De oorlog in Oekraïne duurt voort en we vangen nog
steeds veel mensen op. De schaarste aan menskracht, materialen en ruimte op het elektriciteitsnet is niet
verminderd. Nederland verkeert in een milde recessie en verwacht wordt dat de armoede stijgt komend jaar. De
rentestijging stabiliseert weliswaar en de inflatie daalt, maar alles blijft een stuk duurder dan een jaar geleden.
Door de val van het kabinet blijft de onzekerheid over de gemeentefinanciën voor 2026 en de jaren daarna
voorlopig bestaan. We kunnen er - ondanks onze inspanningen in Den Haag - niet op rekenen dat een nieuw
kabinet prioriteit geeft aan meer geld voor gemeenten. Ondertussen stijgt de vraag naar nieuwe woningen en
sociale voorzieningen onverminderd, evenals de vraag naar zorg. Tot slot is het financiële beeld sinds de
vaststelling van het koersdocument nog wat verder verslechterd.

In ons koersdocument formuleerden wij een aantal uitgangspunten voor de Stadsbegroting 2024-2027, die ons
richting zouden geven om ons aan te passen aan meer schaarste en minder financiële ruimte. We willen een
sluitende begroting maken. Daarbij stellen we voorop dat we onze ambities uit ons coalitieakkoord zo veel
mogelijk blijven waarmaken, ook nu we geconfronteerd worden met behoorlijke tegenwind. We willen immers die
aantrekkelijke groene groeistad blijven, verduurzamen en ons aanpassen aan het veranderende klimaat, onze
inwoners laten leren, werken, ondernemen en meedoen in de stad. En juist als het (economisch) slechter gaat,
willen we onze inwoners die zich niet helemaal zelf kunnen redden, goed kunnen helpen. Dit vraagt wel om
keuzes, prioriteren en faseren.

We leggen u voor de jaren 2024-2027 een begroting voor die meerjarig sluitend is. We voorzien voor 2024 en 2025
flinke tekorten, waarna het financiële beeld zich zal herstellen in 2026 en nog verder zal verbeteren in 2027.
Doordat we eerst enkele magere jaren tegemoet gaan, zien we in 2024 geen ruimte voor nieuwe ambities of
versterking van onze bestaande ambities.

Dat betekent niet, dat we geen verschuivingen hebben hoeven doorvoeren. Onontkoombare nieuwe uitgaven of
extra kosten hebben we uiteraard opgenomen. Het gaat dan bijvoorbeeld om nieuwe wettelijke taken rond
informatiebeveiliging en publiekszaken en hogere energielasten voor onze sport- en wijkaccommodaties. Verder
hebben we alleen oplossingen gezocht voor de meest dringende en noodzakelijke knelpunten, waarbij we te grote
risico’s zien voor onze stad en inwoners als we hier niets aan zouden doen. Bijvoorbeeld voor de uitbreiding van
het consultatiebureau in Dukenburg, waar gezinnen met een baby met een risico op ontwikkelingsachterstanden
anders te lang moeten wachten op hulp. En voor noodzakelijk onderhoud aan onze hoofdwegen om de
verkeersveiligheid niet in gevaar te brengen. Daarbij hebben we gekozen voor het minimaal noodzakelijke, in geld
en tijd.

Hiervoor hebben we deels ruimte kunnen maken door een aantal goed en snel te realiseren ombuigingen door te
voeren. Ook hebben we ons investeringsprogramma geactualiseerd. We hebben dit financieel passend gemaakt
en gefaseerd en getemporiseerd naar een realistisch programma, ook wat betreft uitvoeringskracht bij ons en
onze partners.

Prioriteren heeft echter consequenties. We voorzien bijvoorbeeld langere wachttijden voor Wmo en Jeugdhulp,
doordat we een stijging van de vraag niet kunnen opvangen met extra middelen. Misschien moeten we de
verkiezingen voor het Europees parlement in 2024 soberder organiseren. Ruimte om iets extra’s te doen aan
inkomensondersteuning vanwege de stijgende armoede is er niet. We verschuiven middelen voor hartje Nijmegen



                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>naar het Ondernemersfonds om dit op peil te houden voor onze economische opgave. Ook kunnen we minder
investeren in onder meer de openbare ruimte en sport- en speelvoorzieningen.

Om in 2024 en 2025 tot een sluitende begroting te komen, brengen we onze keuzes deels ten laste van de
saldireserve. Daardoor kunnen we in deze jaren minder sparen dan eerder werd verwacht. De saldireserve stijgt
nog wel en we zorgen ervoor dat we alle risico’s afgedekt houden. Een stad die actief grondbeleid voert heeft
immers adequate buffers nodig om de financiële risico’s op de grondexploitaties op te kunnen vangen. Dat is een
extra financiële uitdaging de komende jaren. Daar staat tegenover dat actief grondbeleid ons veel stuurkracht
geeft om vanuit onze visie te werken aan de toekomst van Nijmegen. Het is en blijft voor ons een belangrijk
instrument om de nodige groei van de stad mogelijk te maken, met een goede ruimtelijke en sociale kwaliteit en
een passend voorzieningenniveau.

Doordat het vooruitzicht is dat we er in 2026 en 2027 financieel beter voorstaan, kiezen we nu niet voor structurele
bezuinigingen. Wel treffen we voorbereidingen voor de toekomst. We gaan onderzoeken hoe we in 2025 en verder
in een groeiende stad met steeds meer inwoners, de kwaliteit van de leefomgeving en ons voorzieningenniveau zo
goed mogelijk op peil kunnen houden als de budgetten niet automatisch meegroeien en schaarste op vele
gebieden blijft.

Aan de oproep van de VNG aan gemeenten afgelopen zomer om een begroting te maken die in 2026 en 2027 niet
sluitend is, geven we geen gehoor. We vinden dat niet passen bij onze financiële situatie die vraagt om een
behoedzame financiële koers. Een sluitende begroting is niet voor niets het eerste uitgangspunt in ons
koersdocument. Bovendien zijn onze financiële prognoses op de langere termijn positiever dan die van de meeste
gemeenten, vanwege ons actieve grondbeleid. Wij verwachten juist in 2024 en 2025 tekorten en in de jaren daarna
een positiever financieel beeld. Dan tekorten laten zien zou gekunsteld zijn.

Zo hebben we in deze Stadsbegroting balans weten te vinden tussen onzekerheden, schaarste, financiële
behoedzaamheid en onze ambitie voor een aantrekkelijk, duurzaam en sociaal Nijmegen.




                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Voorstel
Onderwerp
Stadsbegroting 2024 - 2027

Opsteller               Ellen van de Waterbeemd                  Behandeldatum           19 september 2023
Programma               Financiën                                Status                  Openbaar
Portefeuillehouder      T.F.A. van Elferen



Advies
Aan de raad voor te stellen:
1. De stadsbegroting 2024 – 2027 vast te stellen.
2. De veranderingen in de begroting vast te stellen zoals opgenomen in het deel Begroting -> Financieel beeld ->
    Programmabegroting.
3. Het bijgestelde investeringsplan 2024 – 2027 dat is opgenomen in de paragraaf investeringen en de daarin
    opgenomen meerjarige doorrekening van de investeringsruimte vast te stellen, evenals de nieuwe
    investeringen zoals voorgesteld in het deel Begroting -> Financieel beeld -> Investeringen.
4. De onttrekkingen en stortingen in de saldireserve te verwerken zoals opgenomen in het Begroting ->
    Financieel beeld -> Programmabegroting en toegelicht in het programma Financiën -> Veranderingen in de
    begroting.
5. De subsidieplafonds voor de betreffende programma’s vast te stellen volgens het overzicht in het deel
    Financiële begroting > subsidies > subsidieplafonds.
6. De grondslagen en uitgangspunten vast te stellen voor de Stadsbegroting zoals opgenomen in het deel
    Financiële begroting -> Grondslagen en uitgangspunten.’
7. De veranderingen in de begroting vast te stellen zoals beschreven in de paragraaf Weerstandsvermogen.
8. De grondslagen en uitgangspunten vast te stellen voor de grondexploitaties zoals opgenomen in het deel
    Financiële begroting -> Grondslagen en uitgangspunten.



Aanleiding
Jaarlijks leggen we een begroting voor aan de raad. Door het vaststellen van deze begroting autoriseert uw raad
de baten en lasten per programma en geeft ons college opdracht tot uitvoering van de begroting.

Beoogde impact
Met deze stadsbegroting stellen we wijzigingen voor op de begroting.
Dit voorstel past in de ambitie ‘We hebben een betrouwbare en omgevingsbewuste uitvoeringsorganisatie’ en de
ambitie ‘Wij willen een financieel gezonder gemeente zijn, nu en in de toekomst.

Argumenten
In de stadsbegroting 2024 - 2027 zijn de uitgangspunten, opgaven en het financieel kader voor het komend
begrotingjaar opgenomen.



Kanttekeningen
Er zijn geen kanttekeningen bij de stadsbegroting.

Financiën
In de stadsbegroting zijn diverse voorstellen opgenomen met financiële effecten.



                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Financieel beeld
Inleiding
In dit deel gaan we in op het financieel beeld voor de komende jaren. Als eerste tonen we de veranderingen in de
programmabegroting. Daarna staan we stil bij de wijzigingen in het investeringsplan.
Als laatste komen de ontwikkelingen in het weerstandsvermogen aan bod.


Programmabegroting
In onderstaande tabel zijn de voorgestelde veranderingen in de begroting opgenomen. Deze zijn reeds in de
begrotingscijfers verwerkt. Alle financiële overzichten in deze Stadsbegroting bevatten daardoor de voorgestelde
aanpassingen. De voorgestelde veranderingen worden bij de programma's toegelicht onder 'Wat kost het?
Veranderingen in de begroting'.

bedragen * 1.000                                                                2024     2025     2026     2027


Stand Stadsbegroting 2023 - 2026                                                   0        0    -3.376   -3.376


Bestuur en organisatie
Stijging energiekosten gemeentelijke panden                                    -1.250      pm      pm       pm
Stijging Porti en vrachtkosten                                                   -200     -200     -200     -200
Stijging kosten deelnemersbijdrage iRvN                                          -160     -221     -282     -343
Nieuwe wet- en regelgeving (afd Pu en IZL)                                       -255     -255     -255     -255
Organisatieontwikkeling                                                          -500     -500     -500     -500
Informatiebeveiliging & privacy                                                  -190     -180     -170     -170
Geen banqueting meer                                                              25       25       25       25
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag                              -33      -34      -34      -34
Totaal bestuur en organisatie                                                  -2.563   -1.365   -1.416   -1.477


Veiligheid
VGRZ-FLO betalingen                                                              -300     -300     -300     -300
Totaal Veiligheid                                                                -300    -300     -300     -300


Economie en toerisme
Minder opbrengsten kermis                                                        -135     -135     -135     -135
Ophogen Ondernemersfonds                                                         -100     -100     -100     -100
democratiefestival                                                               160      160      160      160
Besparing actieplan Hartje Nijmegen (irt ondernemersfonds!)en eco.visie                   100      100      100
Totaal Economie en toerisme                                                       -75      25       25       25


Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Jeugd:
- verzachting ingroeipad                                                       -2.401   -3.571
- stelpost jeugd: overheveling naar programma                                           -4.500   -4.400   -4.400
- opnemen aanvullende maatregel rijk op programma WWZ                                    6.600    6.600    6.600
Beschermd wonen                                                                 7.200     800     2.200    2.900
6.1 Stijging energiekosten (wijk)accommodaties                                 -1.400      pm      pm       pm
7.1 GGD indexering 2023 voortzetting vanaf 2024 en GGD index 2024                121      121      121      121
7.1 GGD vanaf 2024 hogere kosten bedrijfsvoering                                 -316     -316     -316     -316
7.1. GGD vanaf 2024 hogere kosten inhoudelijk                                     -86      -86      -86      -86
Woonzorg jong volwassenen met complexe problematiek (6.81)                       -250
Projectleider Bibob (6.81)                                                        -90
6.1. Consultatiebureaus Noord en Dukenburg                                        -75      -75     -179     -179




                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>bedragen * 1.000                                                                  2024     2025     2026     2027
Stelpost WMO naar programma WWZ (van prog. Financiën)                                     -1.900   -1.900   -1.900
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+: Huishoudelijke hulp                              -315     -315     -315     -315
Doorbraakaanpak                                                                    -194     -194     -194     -194
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
·    Borging zorgaanpak straatsekswerkers                                           -92
·    Extra incidentele bijdrage autonome ontwikkelingen rondom bijzondere zorg     -139
·    Woonproject Binder                                                            -300     -300     -300     -100
·    Meerkosten subsidie Droombankje                                                -50      -50
·    Overloop crisisopvang GrandCare                                               -100     -100
Gezonde leefomgeving                                                               -100     -150
Gezondheidsverschillen stadsbrede inzet                                            -100     -100
Gezondheidsverschillen stadsdeel gericht                                           -100     -100
Buurtsportcoachregeling                                                            373      373      373      373
Stoppen met trainingen TIMM consultancy                                                              100      100
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO                                       -1.138   -1.115   -1.117
Herinvoering eigen bijdrage WMO                                                                     2.598    2.601
Voorschoolse educatie                                                                -9      -10      -10      -10
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)                                                44       44       44       44
Beschermd Wonen (IU)                                                             -3.663   -3.664   -3.666   -3.666
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)                                                  -64      -64      -64      -64
Totaal Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg                                         -2.106   -8.695    -509      392


Werk en Inkomen
Suites voor Sociaal Domein                                                       -1.300     -542
Maatwerkbanen                                                                      570      415      415      200
Voormalige id-banen                                                                 50       50       50       50
Huishoudboekje afschaffen                                                           90       90       90       90
WSW vrijval ruimte                                                                  35      472     1.176    2.150
Participatiemiddelen vrijval                                                       589      919     1.107     684
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Participatie (IU)                                                                -1.210   -1.154   -1.112   -1.020
Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie                                        -118     -133
Totaal Werk en Inkomen                                                           -1.294     117    1.726    2.154


Bereikbaarheid
Energiekosten Stadsbeheer                                                        -1.779     pm       pm       pm
Onderhoudsniveau hoofdwegen gemeente Nijmegen op niveau houden                   -1.250     pm       pm       pm
Gedragsmaatregelen Versnelling mobiliteitstransitie                                -400     -400     -400
verlagen krediet a.g.v. gedragsmaatregelen                                         pm       pm       pm       pm
Aanloopverlies parkeergarage Hezelpoort                                                              -158     -130
aanname: geldt ook voor parkeergarage Waalkwartier                                                   -158     -130
gedifferentieerd beheer                                                            200      200      200      200
Totaal Bereikbaarheid                                                            -3.229    -200     -515      -60


Wonen en stedelijke ontwikkeling
vth-BRIKS taken                                                                  -1.000   -1.000   -1.000   -1.000
Insourcen BRIKS taken                                                              -550
Woonruimteverdeling                                                                          -70      -70      -70
gebiedsvisie Energieweg                                                                      -80
woningbouw Vlaamse Gas/Tweede Walstraat                                          -1.200
woonfonds                                                                          600
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Wet Goed Verhuurderschap                                                           -133     -140     -137     -137
Totaal Wonen en Stedelijke ontwikkeling                                          -2.283   -1.290   -1.207   -1.207




                                                            12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>bedragen * 1.000                                                                 2024     2025     2026     2027
Openbare ruimte
Stijging energiekosten beheerde speeltuinen en kinderboerderijen                   -44     pm       pm       pm
Extra onderhoudsbudget voor dierenverblijven kinderboerderijen                     -55     -55       -55     -55
Datakwaliteit Openbare Ruimte                                                      -80    -185
Boomtechnisch adviseur                                                            -100    -100      -100    -100
- verlaging investeringskrediet agv boomtechnisch adviseur                        pm       pm       pm       pm
milieubeheer - klimaat                                                            125      125      125      125
inzet reguliere formatie klimaatmiddelen (rijk)                                   500      500
Totaal Openbare ruimte                                                            346      285      -30      -30


Cultuur en cultureel erfgoed
80 jaar vrijheid                                                                  -300    -200
totaal Cultuur en cultureel erfgoed                                              -300     -200        0        0


Sport
Stijging energieprijzen                                                         -1.284     pm       pm       pm
Onderhoudsbudget om zwembad West open te houden                                   -230    -230      -228
Buurtsportcoachregeling                                                           373      373      373      373
totaal Sport                                                                    -1.141     143      145      373


Financiën
Algemene middelen
Gemeentefonds:
- Septembercirculaire 2022                                                       1.107   1.740    12.880   2.029
- Meicirculaire 2023                                                            -1.989   -2.130   -2.301   9.139
- bijstelling verzachting ingroeipad Jeugd (meicirculaire)                       2.401   3.571
- effect aanvullende maatregel rijk op jeugdzorg op gemeentefonds                        -6.600   -6.600   -6.600
- volume accres op basis van bbp - volgens voorjaarsnota rijk                                              1.650
- verdere invoer nieuw verdeelmodel gemeentefonds                                                  2.700   5.400
- aanpassing raming middelen jeugd (GF)                                                             708     -255
Rente                                                                           -3.400   -5.260   -8.050   -9.610
Verschil indexering                                                             -6.932   -6.720   -6.773   -6.187
Opvangen hogere prijsstijging binnen indexering                                  6.057   6.057     6.057   6.057
reservering voor doorwerking prijsstijging in 2025 en later                              -5.757   -5.757   -5.757
Areaal uitbreiding
- woningen OZB                                                                    -165    -240       90      900
- niet woningen OZB                                                                 0        0        0      772
- bijstelling stelpost onderhoud openbare ruimte                                  130      180       20     -660
- bijstelling kapitaallasten                                                       33       45        5     -454
Stelposten:
- herstel stelpost volume ontwikkeling zorg - aanvulling 2026 en 2027                             -4.500   -6.000
- stelpost volume ontwikkeling zorg - vrijvallen                                 1.500   1.500     1.500   1.500
- stelpost WMO naar programma WWZ (van prog. Financiën)                                  1.900     1.900   1.900
- stelpost jeugd: overheveling naar programma                                            4.500     4.400   4.400
- stelpost GF bijstandsontvangers                                                 136      136      136      136
Bijstellingen jaarschijf 2027:
afloop sparen voor Warmtenet                                                                               1.000
Bijstelling jeugd in 2027                                                                                    800
Eenmalige verlaging onderhoudsreserve buitensport                                 400
Bijstelling kapitaallasten                                                       1.860   3.650     3.880       0
Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Integraal zorgakkoord; compensatie voor gestegen kosten abonnementstarief WMO            1.308     1.282   1.284
Taakmutaties verrekend met programma's                                           5.186   6.293     3.496   3.403




                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>bedragen * 1.000                                                                    2024       2025    2026     2027
Specifiek programma financiën
Indexeringen verzekeringen                                                          -100        -100    -100     -100
Uitbreiding capaciteit bureau belastingen                                           -157        -157    -157     -157
WOZ-bezwaren                                                                        -128        -128
Implementatie nieuw Financieel Informatie Systeem                                   -141
Meerkosten Financieel Informatie Systeem                                            -135        -135    -135     -135
totaal financiën                                                                   5.663      3.653    4.681    4.455


totaal exclusief verrekening met saldireserve                                     -7.282      -7.827    -777     949


Verrekening met saldireserve                                                       7.282       7.827    777      -949


Stadsbegroting 2024 - 2027                                                                0       0        0       0




Investeringen
De nieuwe specifieke investeringen, waarover uw raad bij deze Stadsbegroting een besluit neemt, vindt u in de
eerste tabel. De toelichtingen op deze investeringen vindt u in de paragraaf Investeringen.

In de tabel Aanpassingen bestaande investeringen ziet u in de laatste kolom voor welk bedrag wordt voorgesteld
het krediet aan te passen. We achten deze aanpassingen nodig om het totale investeringsplan, inclusief alle
nieuwe voorstellen, mogelijk te maken.

Nieuwe investeringen
Bedragen * € 1.000                                                        2024    2025        2026      2027     Totaal
Economie en toerisme
Duurzaamheidstoekomst Heumensoord                                          250                                     250
Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
Tijdelijk infopunt Winkelsteeg                                                     240                             240
Consultatiebureaus Noord en Dukenburg                                      353     353                             706
Onderwijs
Huisvesting Tarcisius                                                      250    2.500                           2.750
Huisvesting Zuiderveld                                                   1.000    7.250                           8.250
Aanpassingen voorzieningenhart de Klif t.b.v. basisschool de Oversteek     250                                      250
Investering met eigen dekking
Huisvesting Zuiderveld (rendabel deel)                                            1.950                           1.950
Bereikbaarheid
Aframen Mobiliteitskrediet (K000370)                                     -1.200                                  -1.200
Fietsenstalling Hezelpoortgarage                                                   593                              593
Apparatuur incl camera en intercom                                         200     270                              470
Vervanging parkeerverg.systeem en aanschaf scanauto                        230     200                              430
Vervanging VRI's 2024                                                     1500                                    1.500
Vervanging armaturen openbare verlichting                                  750    1.500         750      750      3.750
Slijtlaag vervangen op de Snelbinder                                       250        0           0                 250
Station Nijmegen Heyendaal (K000257)                                       250                                      250
Investering met eigen dekking
Aanschaf apparatuur Parkeergarage de Hezelpoort                            300      491                             791
Parkeergarage Hezelpoort                                                 1.500    2.500       5.000     1.947    10.947
Parkeergarage Waalkwartier                                               4.750    3.000                           7.750
Wonen en stedelijke ontwikkeling
Een Kelfkensbos van allure                                                                      750                 750
Park & Bike NYMA                                                                  2.500                           2.500
Autoluw Tweede Walstraat en van Welderenstraat                           1.500                                    1.500
Tjjdelijke hulpwarmtecentrale Stationsgebied                                                  1.000               1.000
Eerste fase warmtenet Stationsgebied                                     1.000    1000                            2.000
Bijstelling planontwikkeling voormalige UWV locatie                                800          300               1.100



                                                              14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bedragen * € 1.000                                                              2024          2025           2026          2027    Totaal
Actualisatie investeringsprojecten Stationsgebied                                300            80                                    380
Kanaalzone Zuid en Winkelsteeg (aanvulling op K000354)                                                                   12.300    12.300
Stationsgebied (aanvulling op K000331)                                                                       3.500                  3.500
Watersportcentrum Spiegelwaal (aanvulling op K000277)                           1.470             500                               1.970
Openbare Ruimte
Realisatie van sport-/ontmoetingsruimte voor jongeren / jeugd in
Nijmegen-Noord                                                                    250                                                 250
Opknappen / upgrade huidige skateplekken                                          400                                                 400
De transitie van het speellandschap conform omgevingsvisie
(Wijkaanpak) (K000349)                                                            400             400         400           400     1.600
Aanvullend bulkkrediet vervanging speelvz. (K000243)                              550             150         275           250     1.225
Gestegen kosten 1000 nieuwe bomen per jaar (K000347)                              500               0           0                     500
Zero-emissiezone brom- en snorfietsen 2028 (K000327)                                              225         335                     560
Vervanging walstroom Waalkade                                                     325                                                 325
Waalhaven, inclusieve brug                                                                    1.100                                 1.100
Cultuur en cultureel erfgoed
Verhoging krediet Bibliotheek/Lindenberg Hof van Holland                        4.800                                               4.800
Sport
Aanleg kunstgras Krayenhoff (aanvulling op K000194)                               750                                                 750
Inv.bijdrage vervanging kunstgras hockeyvelden (aanvulling op K000238)                            542         184                     726
Bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden (aanvulling op
K000194)                                                                           55             110         110           110       385

Totaal                                                                         22.933        28.254      12.604          15.757    79.548



Aanpassingen bestaande investeringen
                                                                                                                                  Aanpas-
Bedragen x € 1.000                                            Investering        Verwacht jaar van oplevering
                                                                                                                                  sing
                                                                                 23     24   25    26   27
Bereikbaarheid
  Bereikbaarheid campus o.a. Heyendaal                              2.500                                     ZN 2016                 -750
  Fietsprogrammering 2021-2025                                      6.045                                     SB 21 - 24            -1.269
  Meer dan beheer                                                   1.400                                     SB 2023               -1.300
  Mobiliteit                                                       20.500                                     SB 2023               -3.000
Economie en toerisme
  Voorzieningen evenemententerreinen                                     800                                  ZN 2017                -150
Openbare Ruimte
  Vervanging speelvoorzieningen                                     2.345                                     SB 16-19               -125
  Beweegvriendelijke omgeving                                       1.000                                     SB 2022                -400
  Klimaatadaptatietoolbox en aanpassing Openb.ruimte                6.800                                     SB 2023                -900
Sport
  Meerjarige Renovatie Zwembaden                                    2.900                                     SB 15 - 18               -84
  Clubhuis en kleedkamers Noviomagnum                               1.800                                     ZN 2019               -1.476
  Multifunctionaliteit Sportaccommodaties                             960                                     SB 2022                 -408
Wonen en Stedelijke Ontwikkeling
  Verduurzamen vastgoedportefeuille                                10.000                                     SB 2022               -3.900
  Ontwikkelagenda Dukenburg                                         7.200                                     SB 2023               -5.200
  Flexibele woonruimte                                              2.500                                     SB 2023                 -900




                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Ontwikkeling weerstandsvermogen
Hieronder is de verwachte ontwikkeling van het weerstandsvermogen opgenomen.




De ontwikkeling van de saldireserve wijzigt onder meer vanwege de besluiten die voor liggen in deze begroting. In
het deel programmabegroting van dit hoofdstuk wordt ingegaan op de effecten op de saldireserve vanuit de
programmabegroting. Daarnaast stelt het college voor om twee sturingsmogelijkheden in te zetten die de
resultaten van de grondexploitaties verbeteren en/of de risico's verminderen.
De eerste knop is om de locatie Lincoln Smitweld niet actief maar faciliterend te ontwikkelen. Dit betekent dat het
risico verminderd en dat een deel van de verliesvoorziening Winkelsteeg kan vrijvallen. In de eerstvolgende VGP
zal dit doorgerekend worden. Voor deze begroting wordt van een toevoeging van € 7 miljoen aan de saldireserve
uitgegaan. Het risicoprofiel wordt hierdoor verlaagd met € 11 miljoen.
De tweede knop betreft het toepassen van de risicosystematiek voor investeringen op de investeringen die zijn
opgenomen in de grondexploitaties Winkelsteeg en Stationsomgeving. Naar verwachting verbetert hiermee het
risicoprofiel met € 20 miljoen.
Beide opties zijn beschreven in bijlage 2 bij het Koersdocument 2024

Meer over de ontwikkeling van de saldireserve en de risico's is te vinden in de paragraaf weerstandsvermogen en
risicobeheersing.




                                                       16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Programma's
Bestuur en organisatie
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:       We zijn een transparant en slagvaardig stadsbestuur dat in samenspraak met de stad en haar
               omgeving aan de afgesproken doelstellingen werkt.

Doel:          De raad treedt op als vertegenwoordiging van de Nijmegenaar. De raad stelt beleid vast. De
               raad controleert op de uitvoering van beleid
Activiteiten
De gemeenteraad stuurt op de prioritering en behandelwijze van onderwerpen op de raadsagenda’s.
We ondersteunen de gemeenteraad in haar rol om te sturen op (de maatschappelijke effecten van) digitalisering
van de gemeentelijke organisatie en digitale transformatie van de maatschappij als geheel. We informeren de raad
wanneer digitalisering maatschappelijke impact heeft en organiseren in elk geval twee themamiddagen om het
gesprek met de raad aan te gaan over specifieke thema's (digitale dienstverlening, datagebruik en -uitwisseling).

Doel:           Het college stuurt als dagelijks bestuur van de stad integraal op de belangrijke opgaven
Activiteiten
 We handelen bezwaren en klachten tijdig af en vervullen de rol van ombudsfunctie
     We handelen minimaal 80% van de bezwaren af binnen de wettelijke termijn. Zowel in de ambtelijke
     afhandeling als in de externe bezwaarcommissie. We handelen 90% van de klachten af binnen de wettelijke
     termijn. Daarbij kiezen we voor een informele aanpak van direct contact met de indieners als dat mogelijk is.
     Om flexibel diensten te verlenen maken we voor het horen van de indieners gebruik van telefonische,
     videobel of fysieke afspraken op locatie.
     De onafhankelijke en laagdrempelige ombudsfunctie is bedoeld voor alle inwoners. Uitgangspunt is dat
     uitvoerende organisaties klachten zelf oplossen. Als inwoners er niet uitkomen met organisaties kunnen ze
     terecht bij de ombudsfunctie. In dat geval kan de ombudsman- of vrouw bemiddelen en als het nodig is een
     zwaarwegend advies geven. De ombudsfunctie zorgt jaarlijks voor een overzicht van klachten bij partners en
     de gemeente.
 We geven uitvoering aan de Wet Open Overheid (Woo)
     De Woo is een belangrijke stap naar het transparanter maken van het handelen van de overheid. In de wet is
     als beginsel opgenomen dat iedereen recht heeft op toegang tot publieke informatie. Daarbij is het
     uitgangspunt dat overheidsinformatie openbaar is, tenzij een uitzonderingsgrond aan openbaarmaking in de
     weg staat. Met een transparantere overheid wordt het functioneren van de democratie verbeterd. Er zijn meer
     mogelijkheden om het handelen van de overheid inzichtelijk te maken en te controleren en de
     verantwoordingsfunctie en het beter functioneren van de overheid te bevorderen. De Woo verplicht alle
     bestuursorganen om bepaalde informatie, verdeeld in een aantal categorieën, actief openbaar te maken. De
     actieve openbaarmaking van al deze informatiecategorieën is een omvangrijke operatie. Daarnaast bevat de
     Woo een algemene zorgplicht om documenten in goede, geordende en toegankelijke staat te houden en
     schrijft deze wet maatregelen voor om digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken.
     Voor nadere informatie verwijzen wij naar de openbaarheidsparagraaf, waarin aandacht wordt gegeven aan
     de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet.

Ambitie:       We zetten de Nijmegenaar centraal in onze dienstverlening

Doel:          We zorgen dat de Nijmegenaar gebruik kan maken van zijn of haar democratische rechten
Activiteiten




                                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   We zorgen dat de Nijmegenaar beschikt over informatie die van invloed kan zijn op zijn of haar rechten, plichten
    of leefomgeving.
    We gaan de mogelijkheid onderzoeken om de beschikbaarheid en publicatie van open datasets in de
    organisatie meer te stimuleren. Daarnaast zetten we een algoritme register op dat aansluit op het landelijke
    register. We starten hiervoor met het maken van een plan welke informatie het minimaal dient te bevatten
    voor het (liefst automatisch) vullen ervan. Ook gaan we onderzoeken welke middelen nodig zijn zodat we het
    verwerkingenregister actueel kunnen houden met veranderingen in gebruik van data in
    dienstverleningsprocessen.
    MijnNijmegen is een applicatie die elke Nijmegenaar in staat moet stellen om alle gemeentelijke producten en
    bijbehorende statussen op één centrale plek in te zien. We gaan MijnNijmegen doorontwikkelen met meer
    mogelijkheden. Bijvoorbeeld het inzichtelijk maken van de statusinformatie van een aanvraag en
    bijbehorende documenten. We introduceren MijnNijmegen ook voor bedrijven. Dit is interessant in het kader
    van vergunningen etc. (ondernemersportaal).
   We ondersteunen de Nijmegenaar bij het gebruikmaken van zijn rechten.
    We ronden bij de afdeling Publiekszaken een meerjarig opleidingsprogramma af waarmee we een
    noodzakelijke kwaliteitsslag maken. Dit is noodzakelijk omdat het vakgebied van burgerzaken steeds
    complexer wordt en de vraag toeneemt. Door internationalisering en digitalisering krijgen we te maken met
    een grotere toestroom van expats en internationale studenten, arbeidsmigranten en nieuwe Nederlanders. En
    daardoor meer complexiteit. Om kwaliteit te bieden is kennis nodig van buitenlandse brondocumenten, wet-
    en regelgeving rondom de burgerlijke stand en gegevensverstrekking en internationaal recht.
    In samenwerking met de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) realiseren wij voor de arbeidsmigranten
    die zich bij onze Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) inschrijven een informatiepunt over werken, leven en
    rechten in Nederland.
    We voldoen aan de gestelde eisen van de wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) die per
    1 juli 2024 ingaat, zodat iedereen zaken met de gemeente Nijmegen digitaal kan afhandelen. We gaan formeel
    berichtenverkeer digitaal faciliteren. Daarnaast zullen we de Nijmegenaar zo nodig bij interactie met de
    gemeente ondersteunen, conform de zorgplicht van deze wet.
   We organiseren verkiezingen en referenda.
    We organiseren de Europese verkiezingen in juni.
   We registreren en beschermen de identiteit van de Nijmegenaar.
    We gaan in 2024 onze poortwachtersrol nog verder versterken ten behoeve van de kwaliteit van onze
    Basisregistratie Personen (BRP) en de toenemende frauderisico’s. De autorisatie van persoonsgegevens moet
    van een kwalitatief hoog niveau zijn omdat honderden publieke instellingen deze gegevens gebruiken in hun
    contacten met de burger.
    Voor onze gemeentelijke dienstverlening kan er gebruik gemaakt worden van Digid en Yivi als veilige id-
    wallets.
    In 2014 is de geldigheidsduur van reisdocumenten voor volwassenen verlengd van vijf naar tien jaar. Nadat
    we vanaf 2019 de aanvragen van reisdocumenten zagen dalen, gaan we vanaf 2024 de effecten merken van
    een piek. Vanaf april 2024 verwachten wij een toename van vier keer zoveel reisdocumenten, de zogenaamde
    paspoortpiek. We richten de Stadswinkel en het steunpunt Stadswinkel hierop in en zorgen voor voldoende
    capaciteit om alle aanvragen binnen redelijke termijnen te kunnen afhandelen.

Doel:           We verbeteren onze dienstverlening continu
Activiteiten
 We bewaken de kwaliteit van onze dienstverlening continu.
     Via mijnNijmegen brengen wij mensen proactief op de hoogte van de status van hun aanvragen.
     Nijmegenaren kunnen hun voorkeurskanaal aangeven.
     We versterken de uniforme communicatie en werkwijze in onze dienstverleningskanalen. Zo zorgen we dat de
     Nijmegenaar altijd een correct en uniform antwoord krijgt ongeacht via welk kanaal de vraag binnenkomt. Er
     is voor iedere Nijmegenaar een passend kanaal beschikbaar. En de behandeltermijn is per kanaal voor iedere
     Nijmegenaar hetzelfde. Daarbij hanteren wij de basisafspraken dienstverlening.


                                                      18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>    Wij dragen bij aan het landelijke traject Werken aan de Uitvoering, waarbij verschillende instanties en
    gemeenten samenwerken (o.a. Samenwerking met de Immigratie- en Naturalisatiedienst in het Lifeport
    Welcome Center en met de belastingdienst op het gebied van Zorg en Inkomen).
    We starten met Tolkcontact Telefonie waardoor onze organisatie nu telefonisch bereikbaar is voor doven,
    slechthorenden en mensen met een spraakbeperking.
    We gebruiken een klantcontactsysteem waarmee medewerkers relevante klantinformatie kunnen inzien,
    dubbele uitvraag wordt voorkomen en wij de Nijmegenaar sneller en beter van dienst kunnen zijn.
    We werken aan de dienstverlenende houding van iedere medewerker van de gemeente Nijmegen door
    bewustwordingsacties, feedback, aandacht voor de Basisafspraken Dienstverlening en een bijdrage aan een
    gemeentebrede verplichte leerlijn.
    In ons Klant Contact Centrum (KCC) beantwoorden wij 80 procent van de telefonie binnen 1 minuut.
    Wij werken doorlopend aan het toegankelijk houden van onze website Nijmegen.nl en het verbeteren van
    bestaande en nieuwe websites en applicaties. Dit wordt gedaan door:
    -    Het doorvoeren van technische verbeteringen;
    -    Het toegankelijk maken van de inhoud (taalniveau B1);
    -    Het inrichten op basis van de ervaring die een persoon heeft tijdens het gebruiken van een medium
         (users experience design);
    -    Het onderzoeken van de toegankelijkheid van de communicatiemedia.
    Ons doel is om de communicatie en het gebruik van de communicatiemedia zo prettig en effectief mogelijk te
    laten verlopen.
   We gebruiken feedback van de Nijmegenaren om onze dienstverlening te ontwikkelen.
    We verbeteren onze kennis van de situatie van de Nijmegenaar, waarbij uiteraard privacy en eigen regie op
    gegevens zijn geborgd (o.a. klantregistratiesysteem, telefoonboek en via mijnNijmegen).
    We gaan actief opzoek naar feedback van de Nijmegenaar over onze dienstverlening om verbeterpunten op te
    halen en toe te passen.
    We verbeteren onze kennis van de behoeften van de Nijmegenaar met als doel om onze dienstverlening
    daarop aan te passen (o.a. het voeren van gesprekken en het inzetten van panels (bewoners en
    ervaringsdeskundigen). We gebruiken metingen, data, spiegelgesprekken en
    klanttevredenheidsonderzoeken.

Ambitie:      We hebben een betrouwbare en omgevingsbewuste uitvoeringsorganisatie en zetten de
              Nijmegenaar

Doel:          We zijn een goede werkgever
Activiteiten
 We hebben meer aandacht voor en focus op organisatieontwikkeling.
     De stad groeit en ontwikkelt en stelt daarmee aanvullende, andere en nieuwe eisen aan onze organisatie en
     haar medewerkers. Dat maakt ook dat de organisatie fors aan het uitbreiden is en dat deze tendens zich de
     komende tijd zal doorzetten. Het investeren in ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie, met een
     duidelijke richting en focus, is hierbij van belang. Onder meer op het gebied van ambtelijk vakmanschap
     (verankerd in het programma Frapper Toujours), de opgave digitale transformatie, leiderschap en gedrag. Het
     vraagt om een continue investering in onze medewerkers om de kwaliteit van onze dienstverlening en
     geleverde producten op peil te houden. Medewerkers die zich sterk verbonden voelen met de
     uitgangspunten, overtuigingen en visie van de organisatie om dit mogelijk te maken, zijn gemotiveerd,
     ondernemend en werken goed samen. Dit zorgt ook op de langere termijn voor betere resultaten voor en in
     de stad.
 We ontwikkelen een Management Developmentprogramma en rollen dit uit.
     We verwachten de komende jaren meer van leidinggevenden met betrekking tot het aansturen, overzien en
     managen van de organisatie en de opgaven. Dit heeft te maken met een toename van de werkzaamheden, die
     ook complexer worden. In 2024 start een Management Development (MD) programma waarin we investeren
     in de kwaliteit en ontwikkeling van leidinggevenden.


                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>   We investeren in het aantrekken en behouden van nieuwe medewerkers.
    In 2024 zetten we in op de verdere inbedding van ons nieuwe werkgeversmerk. We organiseren
    wervingsbijeenkomsten en integreren het nieuwe beeldmerk in onze arbeidsmarktcommunicatie inclusief
    social media. Daarnaast gaan we investeren in jong talent voor onze organisatie. We organiseren een goede
    pre- en onboarding voor al onze nieuwe medewerkers en maken onze interne dienstverlening toegankelijker.
    Ook zetten we in op het blijvend versterken van onze externe netwerken, waaronder gerichte
    wervingsactiviteiten voor studenten (campus recruitment).
   We zetten in op duurzame inzetbaarheid door het bieden van een tijdelijk extra vitaliteitsbudget.
    We vinden het belangrijk dat medewerkers in alle leeftijdsfasen duurzaam inzetbaar zijn en blijven. Om dit te
    faciliteren bieden we elke medewerker tijdelijk een extra vitaliteitsbudget. Dit budget kunnen medewerkers
    besteden aan doelen om vitaal en duurzaam inzetbaar te blijven, zoals bijvoorbeeld sport, opleiding, een
    bijdrage aan een fiets of het kopen van extra verlofuren.
   We hebben extra aandacht voor het thema omgangsvormen, zowel intern als extern.
    In 2024 vervolgen we de implementatie van de geactualiseerde gedragscode. Dit doen we door themagericht
    aandacht te geven aan de verschillende onderwerpen binnen de gedragscode, zoals omgaan met belangen en
    omgaan met elkaar. Daarnaast werken we aan een richtlijn voor contact tussen bewoners en medewerkers in
    het kader van de veilige publieke taak. Het uitgangspunt daarbij is om altijd respectvol met elkaar om te
    gaan. Er is aandacht voor preventie en nazorg zodat medewerkers weten hoe ze het beste kunnen handelen
    op het moment zelf en waar ze terecht kunnen na een incident. Ook is er behoefte aan meer registratie en
    evaluatie van incidenten om de omvang ervan in beeld te brengen en ervan te leren.

Doel:          We zijn een moderne en betrouwbare overheidsorganisatie
Activiteiten
 We zorgen voor een werkomgeving waarin medewerkers en leidinggevenden in staat zijn hun werk optimaal te
     kunnen doen, door steeds aan te sluiten bij de vragen vanuit de stad en de organisatie.
     We zorgen dat er voor de gehele organisatie een moderne samenwerkingsomgeving (MS365) beschikbaar ten
     behoeve van de meest voorkomende vormen van samenwerken. We bouwen die in 2024 in stappen van
     functionaliteit verder uit. We zorgen dat deze werkomgeving veilig gebruikt kan worden voor wat betreft de
     apparaten waarmee we de samenwerkomgeving gebruiken.
 We beheersen risico's voor de uitvoering van taken.
     Tweemaal per jaar sturen we de gemeenteraad de Roadmap informatiebeveiliging en de geprioriteerde KPI's
     om de voortgang op de implementatie van informatiebeveiliging en privacy maatregelen te duiden.
     We zorgen er voor dat iedere medewerker de basis E-Learning modules gedaan heeft. Er zijn herhaling en
     verdiepende modules voor iedereen, doelgroep gerichte modules, workshops en minimaal 2 fysieke
     interventies.
     Elke afdeling heeft een (staf)functionaris die minimaal het continuïteitsplan dienstverlening (laat) opstellen
     en oefent met de afdeling. Daarnaast is deze medewerker beschikbaar voor het opvangen van andere vragen
     op het vlak van informatiebeveiliging en privacy.
     Het ISMS (Information Security Management System) CyberManager is actueel en elke afdeling die taken heeft
     in de CyberManager heeft taakgebruikers aangewezen die deze taken onderhouden. KPI`s die aan de raad
     worden gerapporteerd zijn gebaseerd op de inhoud van de Cyber Manager.
 We bevorderen de reputatie van de organisatie en de stad en zoeken actief de samenwerking met de
     Nijmegenaar.
     We verbeteren de sturing op privacybescherming door privacy by design verdergaand te integreren in de
     aanschaf en ontwikkeling van software en monitoren dat door impact assessments.
 We sturen via de planning & control cyclus op een goede begroting, tussentijdse rapportages en verantwoording
     van de realisatie van doelen, activiteiten en de daarvoor ingezette middelen.
     We implementeren een nieuw financieel informatiesysteem ter ondersteuning van de sturing.
 We zorgen voor een goede (digitale) informatievoorziening.




                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>    We verbeteren ons inzicht en grip op onze documenthuishouding door het opstellen van
    informatiebeheerplannen voor de verschillende digitale omgevingen waar we documenten en bestanden
    beheren.
    We verbeteren de kwaliteit van onze gegevens door het uitvoeren van kwaliteitscontroles en de verbetering
    van vastlegging van gegevens.

Effecten van prioriteren
De kosten van onder andere materiaal, catering en energieprijzen van locaties zijn fors gestegen. Mocht het niet
lukken om binnen het begrote bedrag de verkiezingen te organiseren, dan kan dit tot gevolg hebben dat we het
aantal stembureaus en/of de bemensing van de stembureaus moeten verminderen. Dit kan langere wachtrijen tot
gevolg hebben of een langere afstand tot de stembureaus.
Eerder hebben we dit opgevangen door de vergoedingen voor medewerkers van de gemeente Nijmegen die
helpen bij de verkiezingen stop te zetten en door eenmalige aanvullende budgetten vanuit het Rijk. Voor komende
verkiezingen passen we versoberingen toe waar mogelijk. We kijken bijvoorbeeld of het telproces nog efficiënter
kan met behoud van de toegenomen kwaliteitseisen. Of deze aanpassingen voldoende opleveren om de stijgende
kosten te dekken, is nu niet in te schatten. Uiteraard blijven we de Nijmegenaar goed voorzien in de mogelijkheid
tot het uitbrengen van een stem. Voor behoud van ‘vrijwilligers’ zorgen we daarom voor facilitering in de vorm van
een lunch/maaltijd.


Samenwerkingen en verbonden partijen
Naar een Regionale Agenda Rijk van Nijmegen
De afgelopen jaren is de regionale samenwerking versterkt en zijn er goede resultaten bereikt. Die lijn zetten we
voort. Veel van onze grote maatschappelijke opgaven hebben een regionale dimensie en bovendien is inmiddels
een groot deel van de gemeentelijke uitvoering regionaal belegd via o.a. de gemeenschappelijke regelingen (GR-
en). Het belang van een goede werkend geheel van regionale samenwerking is daarmee steeds relevanter, zoals
ook is opgetekend in de recente actieagenda Sterk Bestuur van BZK. Denk hierbij aan grote regionale
maatschappelijk opgaven op o.a. het gebied van verstedelijking, wonen, werk en bereikbaarheid, maar ook
energie, leefkwaliteit en gezondheid.

Nijmegen werkt samen met andere gemeenten in meerdere regio’s, van klein (Rijk van Nijmegen, RvN) tot groot
(Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, het grootste stedelijk netwerk buiten de Randstad). Daarnaast werken
we ook actief samen in o.a. de regio Gelderland-Zuid (GGD, VRGZ), de Euregio en op provinciaal niveau.
Het is hierbij de uitdaging om de opgaven op een evenwichtige manier te combineren, met meer regionale
slagkracht en een betere democratische legitimatie. Voor dit laatste willen we ook gebruik maken van de
mogelijkheden die de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen biedt. Bijvoorbeeld door te kiezen voor een
gemeenschappelijke adviescommissie of het vragen van zienswijzen aan gemeenteraden. Denk hierbij verder aan
het verbeteren van het samenspel tussen stad en ommeland, het realiseren van explicieter samenspel tussen GR-
en en de gemeenten als collectief opdrachtgever, alsook het slim organiseren van samenspel tussen de
verschillende schalen van regionale samenwerking. Zie voor dit laatste o.a. het belang van het samenspel tussen
aan de ene kant de sterke GMR met stevige lobbykracht in combinatie met de gewenste uitvoeringskracht op
subregionaal niveau binnen het RvN.

De gezamenlijke ambitie is een kwalitatieve en evenwichtige groei. Daarom werken we ook het komende jaar aan
de ontwikkeling en uitvoering van een strategische samenwerkingsagenda binnen het Rijk van Nijmegen,
uiteraard in samenhang met de andere gemeenten binnen alle andere genoemde regio’s. In het RvN wordt hierbij
gewerkt aan een versterkingsagenda regionale samenwerking, dat uit twee hoofdsporen bestaat:
1. komen tot regionale visie op samenwerking,
2. het verder verbeteren van bestaande samenwerkingen bij o.a. de GR-en.
Het lopende onderzoek onder leiding van Berenschot en de universiteit Groningen heeft in het najaar van 2023 de
nodige bouwstenen hiervoor aangeleverd. De onderzoeksvraag luidt: ‘Hoe succesvol is het bestuurlijke regionale
ecosysteem in het RvN in het realiseren van publieke waarde?’. Kracht van dit onderzoek zit vooral in het breed



                                                      21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>ophalen van ‘de blik van buiten’, waarbij tientallen externe partners worden bevraagd om te reflecteren op het
samenspel.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                               Rekening        Begroot
                                                     2022            2023        2024          2025             2026            2027
Baten
0.1 Bestuur                                              1,9            0,0        0,0          0,0               0,0            0,0
0.2 Burgerzaken                                          3,3            2,6        2,7          2,7               2,7            2,7
0.4 Overhead                                             6,8            5,4        4,9          4,9               4,9            4,9
Totaal                                                  12,0            8,0        7,6          7,6               7,6            7,6
Lasten
0.1 Bestuur                                              6,4            6,9        7,3          7,3               7,3            7,3
0.2 Burgerzaken                                          8,6            7,2        7,2          7,2               7,2            7,2
0.4 Overhead                                            60,7           64,5       68,7         66,0              65,4           64,9
Totaal                                                  75,7           78,6       83,2         80,6              79,9           79,4
 Saldo van lasten en baten                              63,7 N         70,6 N     75,6 N       72,9 N            72,3 N         71,8 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                             Begroting        Begroting            Begroting             Begroting
                                                                   2024             2025                 2026                  2027

Lasten
Transparant en slagvaardig stadsbestuur                             7,6              7,6                  7,6                     7,6
Nijmegenaar centraal in onze dienstverlening                        7,2              7,2                  7,2                     7,2
Betrouwbare en omgevingsbewuste                                    68,4             65,7                 65,1                    64,6
uitvoeringsorganisatie
Totaal                                                             83,2             80,6                 79,9                   79,4
Baten
Transparant en slagvaardig stadsbestuur                             0,2              0,2                  0,2                     0,2
Nijmegenaar centraal in onze dienstverlening                        2,7              2,7                  2,7                     2,7
Betrouwbare en omgevingsbewuste
                                                                    4,7              4,7                  4,7                     4,7
uitvoeringsorganisatie
Totaal                                                              7,6              7,6                  7,6                    7,6
Totaal per programma                                               75,6N            72,9N                72,3N                  71,8 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                            2024        2025           2026       2027

 Stijging energiekosten gemeentelijke panden                                                -1.250         pm            pm         pm
 Stijging Porti en vrachtkosten                                                               -200        -200          -200       -200
 Stijging kosten deelnemersbijdrage iRvN                                                      -160        -221          -282       -343
 Nieuwe wet- en regelgeving (afd Pu en IZL)                                                   -255        -255          -255       -255
 Organisatieontwikkeling                                                                      -500        -500          -500       -500
 Informatiebeveiliging & privacy                                                              -190        -180          -170       -170
 Geen banqueting meer                                                                           25          25            25         25

 Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
 Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag                                          -33         -34            -34           -34

 Totaal                                                                                     -2.563      -1.365      -1.416       -1.477


Stijging energiekosten gemeentelijke panden
De energieprijzen zijn fors gestegen. Ter indicatie: de gasprijs is ruim 3 keer zo hoog en de elektriciteitsprijs zelfs
bijna 4 keer zo hoog geworden. De structurele doorwerking is nog onzeker. Voor de jaren vanaf 2025 zijn daarom


                                                                  22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>geen bedragen opgenomen. We reserveren voor 2025 en volgende jaren het verschil op stelpost. Dan is er meer
duidelijkheid over de structurele doorwerking.

Stijging porti en vrachtkosten
We verwachten, nadat de porti- en vrachtkosten zijn aanbesteed, een stijging van 50% van de kosten.

Stijging kosten deelnemersbijdrage iRvN
De iRvN heeft te kennen gegeven dat het budget voor infra-voorzieningen onvoldoende is. Dit heeft te maken met
arbeidsmarkt-problemen, kostenstijgingen en het toegenomen aantal medewerkers.

Nieuwe wet- en regelgeving
De gemeente heeft te maken met een aantal nieuwe wettelijke verplichtingen, zoals wijziging briefadressen en
verhoging kwaliteit BRP en BS dienstverlening (fraude en ondermijning). Om deze taken uit te kunnen oefenen, is
extra formatie van 3,75 fte noodzakelijk.

Organisatieontwikkeling
De stad groeit en ontwikkelt en stelt daarmee aanvullende, andere en nieuwe eisen aan onze organisatie en haar
medewerkers. Het investeren in ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie, met een duidelijke richting en
focus is hierbij van belang. Onder meer op het gebied van ambtelijk vakmanschap (verankerd in Frapper
Toujours), de digitale transformatie, leiderschap en gedrag. Dit vraagt om continue investering in onze
medewerkers om de kwaliteit van onze dienstverlening en geleverde producten op peil te houden. Medewerkers
die zich sterk verbonden voelen met de uitgangspunten, overtuigingen en visie van de organisatie om dit mogelijk
te maken, zijn gemotiveerd, ondernemend en werken goed samen. Dit zorgt ook op de langere termijn voor betere
resultaten voor de stad. We willen de competenties ontwikkelen van de organisatie, onder andere op de gebieden
privacy,
informatiebeveiliging, datagedreven werken en ICT-vaardigheden om de organisatie op het kwalitatief
noodzakelijke niveau te houden. Voor wat betreft de leerlijnen wordt de afweging gemaakt t.a.v. prioriteit en
temporisering. Voor alle leerlijnen houden we rekening met het absorptievermogen van een organisatie met hoge
werkdruk.

Informatiebeveiliging & privacy
Het is niet mogelijk om zonder structurele middelen uitvoering te geven aan de opdracht van de raad om het
volwassenheidsniveau rondom informatieveiligheid en privacy fundamenteel te verhogen
binnen de afgesproken planning. Dit mede n.a.v het regionale Rekenkamer onderzoek (“Weten wat je moet
weten”) rondom informatieveiligheid & privacy. We vragen hier niet het gewenste extra budget, maar het
minimaal nodige. Dit staat nog los van (de lokale impact van) nieuwe Europese cybersecurity wetgeving die in
2024 gaat gelden. Daarbij zijn wij er ons van bewust dat noodzakelijke trajecten (investeren in cultuur, houding en
gedrag, technische applicaties) door de beperking in de middelen mogelijk niet binnen de afgesproken planning
gerealiseerd kunnen worden. We weten dat ons bewustzijn van informatieveiligheid niet meer past bij het huidige
dreigingsniveau. Door aanpassingen te temporiseren zal het risico op diefstal van (vertrouwelijke) informatie en
privacy schendingen toenemen. Het niet honoreren van deze wensen kan leiden tot boetes die de hoogte van de
budgettaire wensen overstijgen, los van imagoschade als we als lokale overheid niet goed om gaan met onze
(gevoelige)informatie.

Geen banqueting meer
Tijdens vergaderingen geen koffie/thee meer serveren. Volledig stoppen met alle catering zou, op basis van de
uitgaven van eerste helft 2023, een jaarlijkse besparing opleveren van ongeveer € 250.000. Hiervan zijn voor
koffie/thee de kosten € 40.000 per jaar. Het merendeel van de kosten betreft recepties en feesten. Het contract
met Vitam heeft een opzegtermijn van een half jaar. Er is ook sprake van social return en het zou dus gevolgen
kunnen hebben voor WSW-medewerkers.




                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Taakmutaties
Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting
op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                 2024    2025       2026         2027
Beëindigen van het lidmaatschap VNG                                                 298     298        298         298
Niet meer publiceren in de Brug                                                      60      60         60          60
Volledige sluiting steunpunt meeropbrengst t.o.v. 2 dagen sluiten                    65      65         65          65
Sluiten bedrijfsrestaurant Mariënbeurs of Stadhuis                                  100     100        100         100
Geen banqueting meer                                                                200     200        200         200
Stoppen analoge post, enkel nog digitaal                                            200     200        200         200
Geen vervoer meer faciliteren                                                       200     200        200         200
Dienstgebouwen minder vaak schoon maken                                             150     150        150         150
Temperatuur dienstpanden verder omlaag, of delen niet verwarmen                     250      pm        pm           pm
Stelpost generatiepact                                                              125     125        125         125
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting.
De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college.

Beëindigen van het lidmaatschap VNG
De VNG ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van hun beleid en informeert gemeenten over actuele
ontwikkelingen. Ze ondersteunt gemeenten bij het proces van samenwerking en op inhoudelijke
(grens)vraagstukken. Alle gemeenten in Nederland zijn lid van de VNG. Het is echter niet wettelijk verplicht; we
kunnen ervoor kiezen om het lidmaatschap te beëindigen.

Niet meer publiceren in de Brug
We kunnen ervoor kiezen om niet meer of minder in het fysieke weekblad de Brug te publiceren. Dit leidt tot
besparingen. Met uitsluitend publicatie online zal de digitaal laaggeletterden niet bereikt worden.

Volledige sluiting steunpunt Stadswinkel, meeropbrengst t.o.v. 2 dagen sluiten
Het steunpunt van de Stadswinkel in Meijhorst is op dit moment op drie dagen in de week geopend. We kunnen
dit steunpunt volledig sluiten.

Sluiten bedrijfsrestaurant Mariënbeurs of Stadhuis
Zowel in het Stadhuis als in Mariënbeurs is een bedrijfsrestaurant ingericht. We kunnen één van beide sluiten of
zelfs beide restaurants. Het sluiten van het bedrijfsrestaurant in het stadhuis zal vermoedelijk net iets meer dan €
100.000 opleveren en het bedrijfsrestaurant in Mariënbeurs net wat minder.

Geen banqueting meer
We kunnen er voor kiezen om tijdens vergaderingen geen koffie en thee meer te serveren. Volledig stoppen met
alle catering zou, op basis van de uitgaven van eerste helft 2023, een jaarlijkse besparing opleveren van ongeveer €
250.000. Hiervan zijn voor koffie en thee de kosten € 40.000 per jaar. Het merendeel van de kosten betreft recepties
en feesten. Het contract met Vitam heeft een opzegtermijn van een half jaar. Er is ook sprake van social return en
het zou dus gevolgen kunnen hebben voor WSW-medewerkers.

Stoppen analoge post, enkel nog digitaal
Op dit moment wordt de pakketbezorger Cycloon veelvuldig ingezet om op de fiets post te bezorgen. We kunnen
ervoor kiezen om dit niet meer te doen. We besparen dan op porti- en vrachtkosten.

Geen vervoer meer faciliteren
Voor dienstreizen kan gebruik gemaakt worden van Ov-kaarten (openbaar vervoer), poolauto's, fietsen en overige
vervoersmiddelen. We kunnen stoppen met dit te faciliteren.


                                                                24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Onderzoek besparingsmogelijkheden op kosten dienstgebouwen
Besparing op alle effecten van huisvesting door het gericht minder openstellen van een van de twee
kantoorgebouwen. In het kader van strategisch huisvestingsbeleid zal onderzocht worden wat de baten en
consequenties zijn van het sluiten van een van beide kantoorgebouwen in het centrum op vrijdag.


Indicatoren
                                                2014   2015    2016   2017    2018    2019    2020    2021    2022
Basisset (BBV):
Formatie (fte per 1.000 inwoners)                9,3    9,2     8,8     8,3     8,2     8,2    8,1     8,1        8,2
Bezetting (fte per 1.000 inwoners)               8,8    8,8     8,4     8,1     8,2     8,0    8,1     8,1        8,3
Apparaatskosten (kosten per inwoner in €)        778    751     711     688     610     674    747     765        804
Externe inhuur (kosten als % van totale         8,1%   6,5%    5,7%   11,3%   10,2%   11,2%   9,0%   11,1%   15,3%
loonsom plus kosten inhuur externen)
Overhead (% van totale lasten)                                        6,3%    7,1%    7,6%    5,8%    6,4%    6,3%
Gevraagd door raad:
Percentage van gemeentelijke                                                                                   52%
websites/apps dat voldoet aan wettelijke
verplichting m.b.t. digitale toegankelijkheid
Aantal meldingen van datalekken doorgezet                                                       12       8         6
naar autoriteit persoonsgegevens
Aantal ingediende Woo-verzoeken                                                                                   130


Toelichting
Formatie (fte per 1.000 inwoners)
Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van de ambtelijke organisatie, ongeacht of die worden ingevuld
door iemand met een vaste aanstelling of een tijdelijke aanstelling of nog openstaan in de vorm van een vacature.

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)
Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is.

Apparaatskosten (kosten per inwoner)
Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de
organisatie, exclusief griffie en bestuur.

Overhead (% van totale lasten)
Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Percentage van gemeentelijke websites/apps dat voldoet aan wettelijke verplichting m.b.t. digitale toegankelijkheid
De bron voor dit percentage is het dashboard.digitoegankelijk.nl. Op 11 juli 2023 voldeden 30 van de 58 website en
apps van de gemeente Nijmegen aan de wettelijke verplichting. Deze 30 websites/apps hebben status A (voldoet
volledig), status B (voldoet gedeeltelijk) of status C (eerste maatregelen genomen).

Aantal meldingen van datalekken doorgezet naar autoriteit persoonsgegevens
Een goede ontwikkeling is dat medewerkers zich steeds meer bewust worden van risico’s (bijvoorbeeld door de
verplichte eLearning) en daarom steeds meer risicovolle situaties melden. Gelukkig leiden deze meestal niet tot
een melding bij de AP, bijvoorbeeld omdat de gegevens de vertrouwde omgeving niet verlaten hebben.

Aantal Woo-aanvragen
Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden als vervanging van de Wet openbaarheid van
bestuur (Wob). Het doel van de Woo is een meer transparante en actief openbaar makende overheid. In 2022
werden er 130 Woo-verzoeken ingediend. Meer informatie over de Woo is opgenomen in de
Openbaarheidsparagraaf van de Stadsbegroting.




                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Aantal klachten en meldingen bij de gemeentelijke ombudsfunctie
Nog niet in het overzicht opgenomen, omdat deze functie nog niet is ingericht.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over bestuur en organisatie:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                      26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Veiligheid
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      We willen een actieve burger die verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen veiligheid en die
              van zijn omgeving.

Doel:         We respecteren de autonomie van de burger en treden op als wet- en regelgeving ons daartoe
              verplicht of als de vrijheid en zelfbeschikking van anderen in het gedrang komt.
Activiteiten
We blijven de burgemeester adviseren over zijn aanpak van de openbare orde
De burgemeester speelt een belangrijke rol in het waarborgen van de lokale veiligheid. Deze richt zich met name
op de aanpak van verstoringen of bedreigingen van de openbare orde. Hiertoe heeft de burgemeester wettelijke
bevoegdheden die zien op maatregelen als samenscholingsverboden, verblijfsontzeggingen, cameratoezicht, het
sluiten van drugspanden en het stellen van voorwaarden aan demonstraties.

Doel:         We sturen op een integrale programmering van Omgevingsdienst (ODRN) en regionale
              brandweer (VRGZ) in relatie tot fysieke veiligheid, waarbij de eigen verantwoordelijkheid van
              de burgers en ondernemers expliciet tot uitdrukking komt.
Activiteiten
We zetten in op een betere vertaling van beleid naar beleidsuitvoering op het gebied van fysieke veiligheid
De kern van ons beleid is dat wij inzetten op de eigen verantwoordelijkheid van eigenaars, gebruikers en
organisatoren om de brandveiligheid en constructieve veiligheid van bouwwerken en activiteiten zoveel mogelijk
te waarborgen op een risicogerichte, doelmatige en kosteneffectieve wijze. Hierover is in 2023 een
evaluatierapport opgeleverd, die ons een goed begrip heeft gegeven van de praktische werking van het beleid.
Zowel deze beleidsevaluatie als de in 2023 afgeronde pilot proportionele brandveiligheid geven relevante input
voor de doorontwikkeling van fysieke veiligheid binnen de gemeente Nijmegen en haar partners in 2024.

Ambitie:      We zijn een lokaal bestuur dat binnen het veiligheidsdomein regie neemt, kaders stelt en
              partijen bij elkaar brengt.

Doel:         We spannen ons in om georganiseerde criminaliteit zoveel als mogelijk uit Nijmegen te weren,
              waarmee we ondermijning van de rechtsorde tegengaan en voorkomen dat kwetsbare burgers
              misbruikt worden.
Activiteiten
We bouwen de aanpak van ondermijning uit
Om ondermijnende criminaliteit in een vroeg stadium te signaleren en aan te pakken, werken we nadrukkelijk aan
preventie. Het is daarbij belangrijk dat we zowel de samenleving als de gemeentelijke organisatie weerbaarder
maken. Om onze samenleving weerbaar te maken tegen de invloed van ondermijning, zetten we vooral extra in op
bewustwording en handelingsperspectief bij bewoners en in specifieke branches van onze lokale economie. Om
onze organisatie weerbaar te maken, maken we ambtenaren alert op signalen en de juiste meldroutes. Naast de
inzet van de Wet Bibob en het analyseren van kwetsbaarheden in werkprocessen als (deels) preventieve acties,
werken we aan repressieve acties, zoals het organiseren van integrale handhaving om vormen van georganiseerde
criminaliteit tijdig te kunnen verstoren.

We besteden meer aandacht aan de preventie van digitale criminaliteit
De lokale overheid kan hierbij tijdelijk een aanjaagfunctie vervullen met als belangrijkste doelgroepen: jeugd,
ouderen en kleine en middelgrote ondernemers. Uit onderzoeken, ook in Nijmegen, blijkt dat dit de gebruikers zijn
die online het hoogste risico lopen. Het versterken van risicobewustzijn en handelingsperspectief zijn de
speerpunten van een preventieve aanpak op maat. Daarbij kunnen we volop gebruikmaken van initiatieven en
programma’s die reeds op de markt zijn.




                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Doel:         We nemen regie bij de persoonsgerichte aanpak door de samenwerking en afstemming tussen
              zorg- en strafrechtinterventies in het Veiligheidshuis te organiseren.
Activiteiten
We blijven werken aan (nieuwe) oplossingen voor problematiek op het raakvlak van zorg en veiligheid
Veel Nijmegenaren weten zich gelukkig prima zelf te redden, maar er zijn ook inwoners die daar niet toe in staat
zijn en van wie de problematiek tevens leidt tot maatschappelijke onveiligheid. In deze situaties kiezen we voor
een individu- en/of systeemgerichte aanpak. We zetten daarbij in op het tegengaan en voorkomen van ernstige
overlast en crimineel gedrag van personen of groepen. Daarbij kijken we met name naar de diepere oorzaken om
herhaling en terugval te voorkomen.

We verbreden de doorbraakaanpak
Met de Doorbraakaanpak wil de gemeente Nijmegen écht maatwerk leveren, en daarbij passende uitkomsten
realiseren voor het betrokken huishouden tegen lagere maatschappelijke kosten.

We verbreden de nazorg aan ex-gedetineerden
Jaarlijks komen circa 250 gedetineerden afkomstig uit Nijmegen uit detentie. Het team nazorg investeert in het
contact met deze inwoners en helpt hen bij het versterken van onder andere de inkomenszekerheid bij hun
terugkeer naar de samenleving. Tevens helpt deze nazorg om de recidive van criminaliteit en overlast te
verminderen.

Doel:         We nemen regie bij veiligheidsvraagstukken op straat-, buurt- en wijkniveau door de inzet van
              de Veiliger Wijkteams
Activiteiten
We blijven inzetten op de aanpak van overlasthotspots
Overlast is een hardnekkig probleem dat telkens weer op een andere plaats de kop op kan steken. Doordat we
structureel extra inzetten op de aanpak van overlasthotspots, kunnen we sneller tot integrale oplossingen komen.
We zetten daarbij vooral in op preventie en informatie-uitwisseling en pakken overlast op maat en bij de bron aan.

We betrekken bewoners meer bij de aanpak van veiligheidsproblematiek in hun wijk
In de Veiliger Wijkteams werken verschillende wijkprofessionals al op een goede manier samen om
veiligheidsproblemen aan te pakken in de wijk. Deze manier van werken versterken we verder door de
betrokkenheid van bewoners te vergroten. Wij vinden het belangrijk dat bewoners zich sterk betrokken voelen bij
hun straat, hun buurt en hun wijk en daar trots op kunnen zijn. Om die betrokkenheid ook breed te organiseren, is
het belangrijk dat we bewoners stimuleren om hun verantwoordelijkheid te pakken, met eigen initiatieven te
komen en invloed te nemen op vraagstukken die voor de veiligheid van hun woon- en leefomgeving belangrijk
zijn. Daarmee investeren we in weerbaarheid. Daarnaast helpen betrokken bewoners ons op hun beurt om onze
informatiepositie te versterken. Zo snijdt het mes aan twee kanten.

Doel:         Wij kijken bij interventies en maatregelen altijd of ze te verantwoorden zijn zowel met het oog
              op de kosten voor de burger als gelet op de opbrengst in termen van daadwerkelijke
              veiligheidswinst.
Activiteiten
We blijven inzetten op risicobewustzijn van bewoners, ondernemers en partners
Vergunningverlening, toezicht en handhaving ten aanzien van evenementen, horeca en markten zijn in de basis op
orde. Dat willen we uiteraard vasthouden, maar nog beter: verder perfectioneren. Risicogestuurd werken is
daarvoor een belangrijk thema. In plaats van de strikte focus op de regels willen we dat bewoners, ondernemers
en partners kijken naar de risico's. Daarbij is vooral de kans van belang waarin een risico zich voordoet en de
maatregelen die eventueel getroffen kunnen worden om dat risico te verlagen. Zo blijven we zorgen voor veilige
evenementen, horeca en markten.




                                                      28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Ambitie:        We zorgen voor een sterke informatiepositie en voor de samenwerking die hierbij nodig is,
                zodat tijdig en gericht optreden mogelijk is alvorens een veiligheids- probleem ontstaat of
                escaleert.

Doel:           We versterken de strategische en tactische informatiepositie van de gemeente en zijn partners
                om zo fenomenen en achtergronden in beeld te brengen.
Activiteiten
We blijven inzetten op het tegengaan van jonge aanwas in de criminaliteit
We behoeden onze jeugd tegen (ondermijnende) criminaliteit. Daarmee voorkomen we overlast én voorkomen we
dat jongeren afglijden in de criminele wereld. Vroegsignalering en vroeginterventie zijn hierbij cruciaal. De
deelname aan het landelijke programma Preventie met Gezag geeft hieraan een stevige impuls.

In onze jaarlijkse veiligheidsbrief rapporteren wij uitgebreider over deze en andere ontwikkelingen in het
veiligheidsdomein. Daarnaast hebben we eind vorig jaar het nieuwe Integrale Veiligheidsplan vastgesteld, waarin
we beschrijven wat onze veiligheidsplannen voor de komende vier jaar zijn.

Effecten van prioriteren
De vraag en complexiteit in de vorm van begeleiding en informatievoorziening bij de aanvraag en afhandeling van
horeca- en evenementenvergunningen is toegenomen. We verkennen of we door een verhoging van de leges de
kosten kunnen dekken. Als dat niet lukt, is er een aantal alternatieve oplossingen:
 Een differentiatie in de legestarieven tussen commerciële evenementen (naar omvang aantal bezoekers en/of
     oppervlakte evenemententerrein) en kleine niet-commerciële evenementen (zoals buurtbarbecues).
 Er kan een maximum worden gezet op het aantal evenementen in de stad. Het advies is dit te doen op alle
     categorieën; zowel grote evenementen (als Vierdaagse, MOJO concerten) als de kleinere buurtevenementen.
 Categorieën evenementen vrijstellen van een vergunning. De gevolgen van vrijstellen van een vergunning zijn
     voor de stad vooral op het gebied van veiligheid, mobiliteit en leefbaarheid.


Samenwerkingen en verbonden partijen
          Openbaar Ministerie
          Politie
          Belastingdienst
          Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN)
          Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ)
          (Jeugd)reclassering
          GGD Gelderland-Zuid
          Ggz
          Veilig Thuis

Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
Bedragen * €1 mln                         Rekening      Begroot
                                              2022          2023       2024     2025     2026      2027
Baten
1.1 Crisisbeheersing en brandweer               0,0            0,0      0,0      0,0      0,0       0,0
1.2 Openbare orde en veiligheid                 0,8            0,5      0,5      0,4      0,4       0,4
Totaal                                          0,8            0,5      0,5      0,4      0,4       0,4
 Lasten
 1.1 Crisisbeheersing en brandweer             15,8           16,4     17,7     17,6     17,6      17,6
 1.2 Openbare orde en veiligheid                8,1            7,7      8,0      7,7      7,7       7,7
Totaal                                         23,9           24,1     25,8     25,3     25,3      25,3
 Saldo van lasten en baten                     23,1 N         23,6 N   25,2 N   24,9 N   24,9 N    24,9 N
V=voordeel; N=nadeel




                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                     Begroting   Begroting       Begroting         Begroting
                                                           2024        2025            2026              2027

Lasten
Actieve burger met verantwoordelijkheid voor               17,8        17,7            17,7                 17,7
veiligheid
Lokaal bestuur dat regie neemt, kaders stelt en             7,9         7,6             7,6                  7,6
verbindt
Totaal                                                     25,8        25,3            25,3                 25,3
Baten
Actieve burger met verantwoordelijkheid voor
                                                            0,1         0,1             0,1                  0,1
veiligheid
Lokaal bestuur dat regie neemt, kaders stelt en
                                                            0,5         0,3             0,3                  0,3
verbindt
Totaal                                                      0,5         0,4             0,4                  0,4
Totaal per programma                                       25,2N       24,9N           24,9N               24,9 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
bedragen * 1.000                                                               2024     2025        2026         2027


VGRZ-FLO betalingen                                                            -300      -300       -300         -300


Totaal                                                                         -300     -300        -300         -300


VGRZ-FLO betalingen
Door landelijke wijzigingen zijn de budgetten voor het Functioneel Leeftijdsontslag (FLO - een soort vroegpensioen
voor functies die lichamelijk en psychisch te zwaar zijn om tot de pensioengerechtigde leeftijd vol te houden) van
het voormalige gemeentelijke brandweerpersoneel onvoldoende. Jaarlijks vindt er een afrekening plaats. De
berekeningen hiervoor worden gemaakt door de VRGZ, vergezeld van een accountantsrapport met bevindingen.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                             2024       2025         2026             2027
Opheffen afwerkloods                                                             60            80          100          100
Stoppen met cameratoezicht                                                       65            65          65            65
Stoppen met preventie-activiteiten ondermijning                                                85          85            85
Stoppen met overige bijzondere Projecten                                        150           150          150          150
Stoppen met Veiligheidshuis                                                     100           100          100          100
Deze regels zijn niet verwerkt in de stadsbegroting.

Opheffen afwerkloods
Besparingen door het afschaffen van de afwerkloods (huur en toezicht). Omdat de kosten bij het afschaffen niet
onmiddellijk komen te vervallen, gaan we voorzichtigheidshalve uit van een oplopende besparing.

Stoppen met cameratoezicht
Aan cameratoezicht zijn relatief hoge structurele kosten verbonden (uitkijken beelden, service, beheer en
onderhoud). De vraag is of ze in verhouding voldoende veiligheidswinst opleveren. In termen van objectieve
veiligheidswinst is cameratoezicht niet altijd effectief en (deels) ook vervangbaar door maatregelen die minder of
geen structurele kosten met zich meebrengen. Te denken valt hierbij aan ingrepen in de openbare ruimte of
zintuiglijk beïnvloedende maatregelen.

Stoppen met preventie-activiteiten ondermijning
Besparingen door te stoppen met IGP (samenwerking met gemeente Rivierenland). De huidige overeenkomst
loopt ultimo 2024 af. Deze taken maken onderdeel uit van de aanpak van ondermijningscriminaliteit, maar zijn


                                                          30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>geen wettelijke taak. De aanpak is gericht op het versterken van de weerbaarheid van onze rechtsstaat, waarbij
ook de integriteit van de lokale overheid onder druk kan komen te staan (als we wegkijken van de invloed die
ondermijnende criminaliteit heeft op onze lokale samenleving). We kunnen die zorg exclusief tot de
strafrechtketen beperken. Dit kan leiden tot een daling van de kansen om maatschappelijke kosten als gevolg van
ondermijningscriminaliteit te beperken.

Stoppen met overige bijzondere Projecten
We ervoor kiezen om te stoppen met diverse taken die geen wettelijke taak zijn zoals het verwijderen van
drugsafval of voor incidentele projecten in het kader van bijvoorbeeld openbare orde of veiligheid in de wijken.
Het gaat hier vaak om initiatieven waarvoor de verantwoordelijkheid ook buiten de overheid kan worden belegd.

Stoppen met Veiligheidshuis
In het Veiligheidshuis wordt samengewerkt met regiogemeenten, zorgpartners en justitiepartners. Het vervult een
belangrijke rol in de aanpak van multiprobleemgezinnen, criminaliteit en ernstige overlast. In deze samenwerking
worden hoge maatschappelijke kosten voorkomen.


Indicatoren
                                              2014   2015    2016   2017     2018     2019    2020     2021        2022
Basisset (BBV):
Aantal geweldsmisdrijven per 1.000             8,1    7,2     7,1     6,3      6,3     5,5      5,7      5,2        6,5
inwoners
Gemiddelde benchmark                           8,1    7,5     7,3     6,9      6,8     6,6      6,1      5,6        6,1
Aantal diefstallen uit woningen                5,0    4,0     3,9     3,2      2,5     2,8      1,9      1,5        1,9
per 1.000 inwoners
Gemiddelde benchmark                           5,8    4,8     3,9     3,1      2,8     2,6      2,0      1,4        1,6
Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners    5,3    4,2     4,1     3,7      3,8     3,6      3,4      2,7        3,3
Gemiddelde benchmark                           4,5    4,1     3,8     3,7      4,0     4,0      3,4      2,7        3,7
Aantal vernielingen en beschadigingen (in      8,8    8,0     8,1     7,0      6,3     6,7      6,9      7,5        7,6
de openbare ruimte) per 1.000 inwoners
Gemiddelde benchmark                           9,7    9,1     8,7     7,7      7,1     8,1      8,1      7,9        8,1
Aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners     15     12      11      10       8       10        9       9           7
van 12 t/m 17 jaar
Gemiddelde benchmark                            18     17      18      17      15       17       16      12          11
Gevraagd door raad:
Aantal casussen regieteams                                                             384      401     361
Aantal Nijmeegse casussen veiligheidshuis             140     158     173     187      284      268     325         299
Aantal casussen doorbraakaanpak                                                                  77      89         128
Aantal meldingen ondermijning                                                                                       133


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Aantal geweldsmisdrijven, diefstallen uit woningen, winkeldiefstallen, vernielingen en beschadigingen (per 1.000
inwoners)
Het gaat bij de opgenomen aantallen misdrijven en incidenten om door de politie geregistreerde gevallen.

Aantal casussen regieteams
Het gaat om de casussen die in het betreffende jaar opgestart zijn plus de casussen die in eerdere jaren opgestart
zijn en nog lopen. Er wordt gewerkt aan een verbetering van de registratie van de casussen regieteams. Daarom is
er nog geen cijfer voor 2022 beschikbaar.




                                                        31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Aantal Nijmeegse casussen veiligheidshuis
Het gaat om de Nijmeegse casussen die in het betreffende jaar opgestart zijn plus de casussen die in eerdere jaren
opgestart zijn en nog lopen. Het gaat om de casussen Top X aanpak, Top X plus aanpak (gestart in april 2019) en
Jeugdbeschermingstafel (gestart in januari 2019).

Aantal casussen doorbraakaanpak
Opgenomen is het aantal aangemelde casussen. Omdat het gaat om een kortdurende aanpak staat het aantal
aanmeldingen min of meer gelijk aan actieve casussen in een jaar.

Aantal meldingen ondermijning
Ondermijnende criminaliteit is een vorm van zware, georganiseerde criminaliteit. Criminelen maken voor hun
illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en dienstverleners. Zo raken onder- en bovenwereld met elkaar
vermengd. Concrete voorbeelden van ondermijnende criminaliteit zijn de georganiseerd hennepteelt,
mensenhandel en –smokkel, misbruik en fraude binnen de vastgoedsector en witwassen. Meldingen van
ondermijning zijn afkomstig van Meld Misdaad Anoniem en het interne Meldpunt Ondermijning. Deze meldingen
gaan niet alleen over ondermijnende criminaliteit, maar ook over de zichtbare uitingsvormen hiervan, zoals het
dealen van drugs.

Aantal overlasthotspots aan einde van jaar (in dat jaar erbij gekomen; in dat jaar afgeschaald)
Nog niet opgenomen in het overzicht, omdat dit sinds 2023 wordt bijgehouden.
Een locatie is een overlasthotspot als omwonenden dan wel bezoekers gedurende een langere periode (> 4 weken)
een hoge mate van overlast ervaren ten opzichte van andere locaties en/of de voorgaande periode. Het gaat dan
met name om (een stapeling van) overlast door personen, zoals overlast door dealen, jeugdoverlast en overlast
door personen met verward gedrag. Door deze vormen van overlast kan een gevoel van onveiligheid ontstaan.
Andere vormen van overlast, zoals overlast van fietsen, afval en andere vormen van verloedering zijn vaak
complementair. Gezamenlijk zorgen deze vormen van overlast voor een vermindering van ervaren leefbaarheid.
De ervaren overlast kan resulteren in meldingen over een locatie (bij gemeente of politie), maar signalen van
overlast kunnen ook via andere kanalen terecht komen bij de gemeente. Daarom wordt de afweging óf iets een
overlasthotspot is bepaald door professionals uit de buurt (in het Veiliger Wijkteam). Hierin wordt harde en zachte
informatie meegewogen. Ter aanvulling: er zijn ook overlastplekken die meer incidenteel van aard zijn (<4 weken).
Door preventief in te zetten op deze incidentele plekken kan in veel gevallen worden voorkomen dat iets een
overlasthotspot wordt.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over veiligheid:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                      32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Economie en toerisme
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:     We dragen bij aan het creëren en behouden van meer en passende banen en zijn als stad
             aantrekkelijk voor werkgevers en werknemers.

Doel:        We stimuleren de start en groei van bedrijven in een sterk economisch ecosysteem, met name
             in de kansrijke Nijmeegse sectoren
Activiteiten
 We voeren samen met ondernemers een programma uit voor 2024 om de lokale economie een impuls te
     geven.
 We blijven inzetten op het organiseren van 'toevallige ontmoetingen' tijdens twee gerichte netwerk- en
     inspiratiebijeenkomsten per jaar.
 Met onze subsidie aan de stichting RvN@ dragen we bij aan het versterken van het economisch ecosysteem
     voor het MKB .
 Met onze actieve bijdrage aan Logistics Valley regio Nijmegen zorgen we voor versterking van de logistieke
     sector. Dit doen we samen met het bedrijfsleven en het onderwijs.
 We nemen actief deel aan de stuurgroep Port of Nijmegen en investeren in een economisch sterke en
     toekomstbestendige haven.
 We geven in regionaal verband uitvoering aan de activiteiten uit de Regionale Agenda Arnhem – Nijmegen op
     de speerpunten Internationale clusters, human capital, duurzame logistiek, versterking werklocaties en
     Ondernemerschap MKB, bruisende binnenstad en toerisme.
 Met subsidie aan StartUp Nijmegen ondersteunen we scholieren, studenten, starters en ondernemers bij hun
     eerste stappen in het oprichten van een bedrijf.
 Via ons Scale-Up-programma zorgen we voor maatwerk op de thema’s ruimte, talent, financiering en
     professionalisering voor snelgroeiende bedrijven in de verschillende kansrijke sectoren.

Doel:          We versterken de bedrijvigheid en innovatiekracht van de clusters health & high tech
Activiteiten
 We versterken onze speerpunten en zorgen voor een scherpere positionering door samen met onze partners
     actieplannen te ontwikkelen en uit te voeren.
 We zijn lid van The Economic Board (TEB) en dragen bestuurlijk en ambtelijk bij aan het ontwikkelen en
     uitvoeren van de agenda van TEB.
 We werken samen met de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen om de doelstellingen op het gebied van
     health en high tech aan te laten sluiten bij de regionale economische ambities.
 We stimuleren ondernemerschap en dragen bij aan het aantrekken van bedrijven door financieel bij te dragen
     aan Briskr.
 We investeren met partners in de kwaliteit en groei van onze campussen als cruciale plek voor bedrijvigheid
     en innovatie binnen de clusters health en high tech. Dit doen we onder andere door een Gebiedsvisie voor
     Campus Heijendaal op te stellen en uitvoering te geven aan de Ontwikkelvisie Winkelsteeg.
 We stimuleren open innovatie door financieel bij te dragen aan het Chip Integration Technology Center (CITC).
 We investeren in de samenwerking tussen de Nijmeegse campussen door regie te nemen om te komen tot
     samenwerking onder de noemer ‘campus Nijmegen’.
 We dragen bij aan projecten die als doel hebben te zorgen voor een betere aansluiting tussen onderwijs en
     arbeidsmarkt binnen de sectoren health en hightech.

Doel:        We dragen bij aan de kwalitatieve match tussen de Nijmeegse beroepsbevolking en banen
Activiteiten
 We ondersteunen de initiatiefnemers van Via-T in het ontwikkelen van hét kenniscentrum voor circulaire en
     duurzame bouw en techniek.




                                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>   We implementeren via het Regionaal Mobiliteitsteam de geleerde lessen van de pilot Honk1 in de verdere
    ontwikkeling van het Regionaal Werkcentrum. We verkennen en ondersteunen nieuwe initiatieven als deze
    kansrijk zijn om beweging te krijgen op de arbeidsmarkt.
   We dragen bij aan programma’s om de positie van techniek en ICT in het onderwijs te bevorderen.
   We starten met het opzetten van een traineeprogramma en het verbeteren van de integratie en huisvesting
    voor expats. Het project Lifeport welcome center draagt hiertoe bij en is succesvol gestart.
   We dragen bij aan de samenwerking met Werkbedrijf, UWV, universiteit, HAN en ROC waarbij we elkaar
    versterken.
   We gaan het gesprek aan om grote (ruimtelijke) projecten, die onze stad gaat uitvoeren, te versterken op
    Human Capital.
   We investeren, samen met de afdeling publiekszaken, de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de
    Radboud Universiteit in het Lifeport Welcome Center en betrekken daarbij actief de regio(gemeenten).

Doel:         We ondersteunen ondernemers en bedrijven, waarbij we kansen benutten om
              ondernemerschap en innovatie te stimuleren
Activiteiten
 We bezoeken actief bedrijven en investeren in het relatiemanagement.
 We verzorgen de dienstverlening via het OndernemersPunt.
 We ondersteunen Start Up Nijmegen als stichting en bij diverse projecten, zoals het buddynetwerk,
     partnernetwerk, StartUp junior en ‘Word je eigen baas’
 We ondersteunen projecten van ondernemers die bijdragen aan het versterken van ondernemerschap en
     innovatie.
 We ondersteunen snelgroeiende bedrijven bij hun toekomstperspectieven.
 We onderzoeken de mogelijkheden om het aanvragen van vergunningen door bedrijven te vergemakkelijken.
 Voor de stad zijn de bedrijven belangrijk, maar dit geldt ook voor de kennisinstellingen. We investeren in een
     duurzame relatie met deze instellingen.
 We stimuleren ondernemerschap, vooral projecten die door ondernemers zelf zijn aan gedragen, en kijken
     daarbij met nadruk ook naar sociaal/impact ondernemerschap en projecten in de creatieve sector.
 We zetten ondernemers aan meer duurzaam te ondernemen en mogelijkheden voor circulair ondernemen te
     benutten.

Doel:           We zorgen voor goede en duurzame werklocaties
Activiteiten
 Het Ondernemersfonds voorziet in de financiering van het werklocatiemanagement. We ondersteunen
     initiatieven om het werklocatiemanagement te professionaliseren.
 We monitoren de aantrekkelijkheid van ons vestigingsklimaat en benutten kansen om de werklocaties te
     verbeteren.
 We hebben een onderzoek laten doen naar de kantorenmarkt. De resultaten zijn een bouwsteen voor de
     Omgevingsvisie en worden o.a. gebruikt voor de gebiedsvisies Stationsomgeving en Campus Heijendaal.
 Op de belangrijkste werklocaties in de stad zijn de meeste banen geconcentreerd. We hebben een scan laten
     maken van het huidige aanbod aan werklocaties in de stad om in beeld te brengen wat de sterke en zwakke
     punten zijn. De resultaten zijn bouwstenen voor de Omgevingsvisie . Daarnaast stellen we op basis van de
     resultaten een uitvoeringsprogramma op, gericht op verdere versterking van de werklocaties.
 We versterken de economische positie door te investeren in professionalisering van het havenmanagement
     voor een toekomstbestendige haven. Waarbij op een aantal onderwerpen wordt samengewerkt met Tiel en
     Arnhem.
 We dragen bij aan de uitwerking van de gebieds- en ontwikkelvisies in bestemmingsplannen van onder
     andere Winkelsteeg, Engieterrein, Stationsomgeving en De Grift. Ook geven we Winkelcentrum Dukenburg
     een impuls samen met BRO/Stadskracht. We zorgen daarbij voor een goede en duurzame inbedding van de
     economische functies.



                                                     34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>   We stemmen in regionaal verband, vraag en aanbod van werklocaties op elkaar af. In 2024 werken we samen
    aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties. Dit RPW krijgt meer kwalitatieve accenten .
   We investeren € 3,8 miljoen in een duurzaam bedrijvenpark De Grift/Rietgraaf met o.a. een aantrekkelijke
    groene ruimte. We werken een revitaliseringsplan voor de bestaande terreinen de Rietgraaf en
    industrieterrein Oosterhout uit. Belangrijk is dat het oude deel van de Grift goed aansluit bij het nieuwe
    bedrijventerrein de Grift en de zittende bedrijven daar goed kunnen blijven ondernemen.
   We werken aan de realisatie van het nieuwe terrein de Grift als een aantrekkelijke vestigingslocatie voor
    logistieke dienstverleners die passen bij ons lokale en regionale DNA. Daarnaast biedt de Grift ruimte voor
    vestiging/uitbreiding van lokale bedrijven.
   Op basis van de in 2021 uitgevoerde quickscans verduurzaming bedrijventerreinen kunnen we ondernemers
    handvatten bieden bij het verduurzamen van de bedrijventerreinen TPN-West, Winkelsteeg, de Grift en
    Bijsterhuizen.
   We ondersteunen duurzame en circulaire projecten en initiatieven van bedrijven en instellingen.

Doel:          We investeren in onze aantrekkelijke en gastvrije binnenstad
Activiteiten
 We bereiden grote ingrepen in de openbare ruimte voor, zoals de herinrichting van de Burchtstraat-
     Augustijnenstraat-Plein 1944, Ziekerstraat, Joris Ivensplein, Westelijke Waalkade, Vlaams Kwartier en de
     ringstraten. Vergroening, klimaatadaptatie en kwaliteitsverbetering staan hierbij voorop.
 We hebben een agenda voor de Binnenstad 2026 opgesteld, die de koers beschrijft voor de langere termijn en
     voeren in 2024 een breed palet aan acties uit op het gebied van ondernemerschap, groen, bereikbaarheid,
     levendigheid en een schone en prettige binnenstad.
 Een groene binnenstad draagt bij aan leefbare binnenstad. We willen de binnenstad aanzienlijk vergroenen
     en doen dit zelf (met gemeentelijk groen en bomen) én met bewoners en ondernemers via een
     stimuleringsprogramma.
 We steunen het Huis voor de Binnenstad om tot een nog betere samenwerking te komen met ondernemers,
     vastgoedeigenaren en anderen in de binnenstad.
 We innen reclamebelasting ten gunste van het binnenstadsfonds.
 Waar nodig pakken we leegstand aan. Gebieden waar grote leegstand ontstaat transformeren we naar andere
     functies. We geven initiatieven in leegstaande panden een kans.
 Voor een schone en prettige binnenstad is een prettig verblijfsklimaat een belangrijke vereiste. Dit vraagt om
     kleine ingrepen als bankjes, toiletten en verlichting.
 We hebben het vastgoedeigendom in de binnenstad in kaart gebracht. We kijken naar belemmeringen en
     kansen, ook van het huidige bestemmingsplan. Tegelijkertijd gaan we voorzichtig om met het toevoegen van
     nieuwe winkelmeters. We zetten in op betere samenwerking met vastgoedpartijen.
 Voor bezoekers is het belangrijk om snel op de plek van bestemming te komen. Dit vraagt om een “logische
     binnenstad”. We investeren in reeds bestaande wegbewijzering en routes en verbeteren deze, daar waar dat
     nodig is. We geven fietsers- en scooterparkeren de ruimte om zich goed te kunnen bewegen in de binnenstad.
     Ook stellen we de bewaakte fietsenstallingen ruimer open en voeren we publieksacties uit om mensen hier
     beter op te wijzen.
 We starten de voorbereidingen om de binnenstad in de toekomst autoluw te maken, waarbij we onder andere
     op zoek gaan naar mogelijkheden voor minder parkeervoorzieningen, voor goede transferia met een overstap
     naar frequent OV. Ook bekijken we de mogelijkheden voor het inzetten van zogenaamde hop on – hop off
     busjes.

Ambitie:       We dragen de stad met trots uit en hebben een krachtig (inter)nationaal profiel

Doel:          We profileren de unieke kracht van health & high tech
Activiteiten




                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>   Samen met Arnhem, OostNL, de Groene Metropool Regio, The Economic Board en de provincie werken we
    aan een krachtige nationale en internationale regioprofilering
   We zoeken aansluiting bij landelijke initiatieven van NBTC en NFIA om ook daar onze H&HT sectoren te
    profileren
   Met het Health & High Tech spoor op IntoNijmegen zorgen we ervoor dat de innovaties van onze clusters
    health en high tech ook bij het grotere publiek bekend worden
   We ondersteunen evenementen die bijdragen aan de profilering van de clusters, zoals het Health Valley event
    en de RF-conferentie.
   We organiseren een ‘health en hightech weekend’ waarin een innovatief thema, bedrijf of instelling centraal
    staat en benutten hierbij de ervaring die we in 2023 hebben opgedaan bij het eerste health en hightech
    weekend met het thema ‘Parkison op Maat’.
   Door een subsidie aan INNOVATE stimuleren we de verbinding tussen wetenschap en ondernemerschap
    rondom urgente en relevante thema’s zoals AI.
   We profileren Nijmegen als innovatieve kennisstad samen met onze kennisinstellingen en lokale bedrijven
    tijdens de Vierdaagse(feesten).

Doel:         We profileren Nijmegen als oudste stad van Nederland met een jong en bruisend karakter
Activiteiten
 We werken samen met evenementen die bijdragen aan de profilering van Nijmegen als oudste en jonge
     bruisende stad.
 We werken samen met Arnhem en omliggende gemeenten aan diverse projecten om de vrijetijdseconomie te
     versterken, onder andere op het gebied van duurzaamheid. We doen dit steeds op drie schaalniveaus:
     Arnhem-Nijmegen, Rijk van Nijmegen en Nijmegen. Versterking van de vrijetijdseconomie vindt ook plaats
     aan de hand van diverse projecten uit de nog op te stellen Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie.
 We actualiseren de beleidslijn rond hotels en andere horeca. Deze actualisatie levert bouwstenen op voor de
     nieuwe Omgevingsvisie.
 We gaan door met succesvolle projecten zoals bijvoorbeeld de schrijfopdrachten en de Vrede van Nijmegen
     Penning.
 We geven via Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen invulling aan regionale toeristische promotie voor het Rijk
     van Nijmegen. Hierbij zorgen wij ervoor dat deze toeristische promotie aansluit bij onze Uitvoeringsagenda
     Citymarketing 2030.

Doel:         We versterken ons evenementenklimaat en stimuleren evenementen die bijdragen aan het
              profiel van onze stad
Activiteiten
 We geven uitvoering aan de convenanten die zijn afgesloten met de organisatoren van de
     Zevenheuvelenloop, MOJO/EDH, Stichting, de Vierdaagsefeesten en Stichting DE 4DAAGSE.
 We hebben (meerjarige) subsidierelaties met organisatoren van evenementen, te weten Stichting de
     Vierdaagsefeesten en Stichting DE 4DAAGSE.
 We zijn opdrachtgever voor de kermis en geven hiermee uitvoering aan het nieuwe plan voor de kermis.
 We beheren de evenementen in onze stad via een evenementenkalender. Zo voeren we regie over ons
     evenementenaanbod volgens de in het evenementenbeleid vastgelegde voorrangscriteria.
 We houden het locatiegebonden evenementenbeleid actueel en gaan op zoek naar nieuwe
     evenementenlocaties in de openbare ruimte.
 Na het succesvolle circulaire bekerproject tijdens de Vierdaagse gaan we aan de slag met nieuwe manieren
     om evenementen te verduurzamen.
 We stimuleren evenementenorganisatoren om hun evenement toegankelijk te houden voor iedereen.
 Het aanbod in de winterperiode gaan we versterken door de Nijmeegse Winterweken te laten ontwikkelen de
     komende 3 jaren en koppelen dit aan het Glazen Huis.




                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>    We onderzoeken de economische en toeristische impact van onze evenementen door middel van
     effectmetingen.


Samenwerkingen en verbonden partijen
Om bovenstaande ambities waar te maken werken we samen met ondernemers, ondernemersverenigingen,
kennisinstellingen, het onderwijsveld, uitvoerende organisaties zoals Werkbedrijf Rijk van Nijmegen en Oost NL,
andere overheden en maatschappelijke organisaties. Er zijn drie verbonden partijen actief in het economisch
domein: stichting RvN@, The Economic Board en stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN).

    Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
     De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is in het programma Wonen en Stedelijke ontwikkeling
     toegelicht. De GMR heeft inhoudelijke raakvlakken met diverse programma's.

    Stichting RvN@
     Stichting RvN@ is een bottom-up beweging die innovatie, sociale en economische groei in het Rijk van
     Nijmegen actief stimuleert. Ondernemers, overheid, organisaties, investeerders en
     kennisinstellingen/studenten werken over gemeentelijke en sectorale grenzen heen samen om nieuwe en
     bestaande initiatieven met elkaar te verbinden en door te ontwikkelen. De focus hierbij ligt bij het MKB. Het
     meerjarenplan RvN@ 2020-2022 is uitgewerkt naar een Groeistrategie 2022-2026 . Hierin worden de
     mogelijkheden voor een lange termijn financiering van RvN@ als een triple helix organisatie (overheid,
     onderwijs, ondernemers) op een rij gezet. We ondersteunen RvN@ ook in 2023 financieel en doen volop mee.

    The Economic Board
     The Economic Board is een triplehelix-samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven in de
     regio Arnhem-Nijmegen, met Wageningen. The Economic Board zet zich op diverse manieren in voor de
     economische groei van de regio en de profilering van de regionale sterkten in onder andere Den Haag,
     Düsseldorf en Brussel. De focus ligt daarbij op de speersectoren Food, Health, High Tech en Energy en de
     cross-overs daartussen. Binnen deze sectoren liggen de beste kansen voor innovatie, meer bedrijvigheid en
     werkgelegenheid. Daarnaast werkt The Economic Board ook aan een aantal randvoorwaardelijke clusters die
     essentieel zijn voor het versterken en laten bloeien van de speerpuntsectoren. Op dit moment gaat het hier
     om de clusters Slimme Duurzaamheid en Arbeidsmarkt.

    Stichting Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN)
     TVAN verzorgt de toeristische promotie, marketing en gastheerschap voor het Rijk van Nijmegen. Op dit
     moment vindt opdrachtverlening aan TVAN plaatst op de basis van een gemeenschappelijke regeling, samen
     met de andere gemeenten in het Rijk van Nijmegen. We hebben afgelopen jaar gewerkt met een nieuwe
     duidelijkere opdracht aan TVAN, in nauw overleg met de regiogemeenten. Dit gaan we ook doen in 2023. Het
     opstellen van onze eigen uitvoeringsagenda zal daarbij gaan gelden als nieuw uitgangspunt voor deze
     regionale samenwerking.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
Bedragen * €1 mln                         Rekening    Begroot
                                              2022        2023       2024       2025       2026      2027
Baten
3.1 Economische ontwikkeling                    0,2         0,0       0,0        0,0        0,0        0,0
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur              0,0         0,0       0,0        0,0        0,0        0,0
3.3 Bedrijfsloket                               0,6         1,1       0,7        0,7        0,7        0,7
3.4 Economische promotie                        0,9         1,0       1,0        1,0        1,0        1,0
Totaal                                          1,6         2,1       1,7        1,7        1,7        1,7
Lasten
3.1 Economische ontwikkeling                    5,5         6,3       4,8        4,7        5,0        5,4
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur              0,4         0,5       0,6        0,6        0,6        0,6
3.3 Bedrijfsloket                               0,4         1,0       0,4        0,4        0,4        0,4




                                                       37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> Bedragen * €1 mln                              Rekening Begroot
                                                    2022     2023           2024        2025             2026          2027
3.4 Economische promotie                              2,1      2,1            1,8         1,8              1,8           1,8
Totaal                                               8,4       9,8           7,7         7,5              7,8           8,3
 Saldo van lasten en baten                           6,8 N     7,7 N         5,9 N       5,8 N            6,1 N         6,5 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                         Begroting       Begroting          Begroting           Begroting
                                                               2024            2025               2026                2027

Lasten
We dragen bij aan 10.000 extra banen                             5,7            5,5                5,8                  6,3
We dragen de stad met trots uit                                  2,0            2,0                2,0                  2,0
Totaal                                                           7,7            7,5                7,8                  8,3
Baten
We dragen bij aan 10.000 extra banen                             0,4            0,4                0,4                  0,4
We dragen de stad met trots uit                                  1,3            1,3                1,3                  1,3
Totaal                                                           1,7            1,7                1,7                  1,7
Totaal per programma                                             5,9N           5,8N               6,1N                 6,5 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                      2024       2025        2026        2027

 Minder opbrengsten kermis                                                             -135        -135       -135        -135
 Ophogen Ondernemersfonds                                                              -100        -100       -100        -100
 Democratiefestival                                                                     160         160        160         160
 Besparing actieplan Hartje Nijmegen (irt ondernemersfonds!)en eco.visie                            100        100         100

 Totaal                                                                                 -75         25            25          25


Minder opbrengsten kermis
De inkomsten van de kermissen (Najaarskermis en Zomerkermis) stagneren. Zeker met de herinrichting van
Kelfkensbos zullen groeimogelijkheden nog verder afnemen.

Ophogen ondernemersfonds
Het aantal werklocaties is fors toegenomen (o.a. De Grift, NYMA). Daarnaast hebben ook de ondernemers-
verenigingen te maken met algehele kostenstijgingen, waardoor het budget niet meer toereikend is voor
professioneel werklocatiemanagement. Werklocaties vervullen een wezenlijke rol in de grote opgaven van de
stad: groei van de stad, werkgelegenheid (ook voor praktisch opgeleiden), verduurzaming/energietransitie en
klimaatadaptatie. Er ligt een grote opgave om werklocaties te verdichten/intensiveren. Een goed georganiseerd
bedrijfsleven ondersteund door professioneel parkmanagement is een voorwaarde om deze rol en ambities te
kunnen oppakken. Voor de tranche ondernemersfonds 2024 worden in het najaar aanvragen ingediend, we
verwachten een overtekening van het fonds.
De verhoging van de contributie vanuit ondernemersverenigingen is geen optie. De ondernemersverenigingen
kunnen amper “hun broek ophouden”. Daarnaast hebben de besturen van de ondernemersverenigingen
zeggenschap hierover, niet de gemeente Nijmegen. Een verhoging van de contributie zal mogelijk ten koste gaan
van lidmaatschappen van de vereniging.
We willen met ingang van 2024 € 100.000 extra beschikbaar stellen voor het Ondernemersfonds door te
herprioriteren binnen de actielijnen van de economische visie en het actieplan voor de Binnenstad. Middelen voor
Hartje Nijmegen zetten we vanaf 2025 in voor het Ondernemersfonds.




                                                               38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Democratiefestival
Besparing op dit onderdeel levert geen probleem op. De hoofdfinancier van het festival (ministerie van BZK) heeft
zich teruggetrokken. Het festival gaat niet door. De bezuiniging kan ingeboekt worden.

Besparing actieplan Hartje Nijmegen (irt ondernemersfonds!)en economische visie
We zullen opnieuw de subsidie aan het Huis van de Binnenstad in combinatie met het Actieplan Hartje Nijmegen
2025-2026 bekijken. Hiermee kunnen we, in combinatie met een bijdrage uit de Economische visie, vanaf 2025
€ 125.000 besparen.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                     2024              2025          2026     2027
Stichting 4 daagse                                                                         50             50            50        50
Stichting ACBN                                                                             50             50            50        50
Democratiefestival                                                                         160           160           160       160
Besparing actieplan Hartje Nijmegen (irt ondernemersfonds en eco.visie                     125           125           125       125
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting.
De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college.

Stichting 4 daagse en Stichting ACBN
Deze geringe bezuiniging ad € 50.000 voor de periode 2024 tot en met 2026 tast niet de continuïteit aan, maar de
activiteiten in het kader van de vierdaagse feesten staan financieel onder druk. Dat geldt voor de totale begroting
en ook voor de opbouw van een gezonde bedrijfsvoering. De omvang van het eigen vermogen rechtvaardigt dat
een periodieke bezuiniging overwogen kan worden waarbij er mogelijk een iets groter bestanddeel van de kosten
doorbelast dient te worden aan de markt.

We subsidiëren niet stichting ACBN (koepel van de organisatie) maar Stichting Vierdaagse feesten. Beide
ombuigingsmogelijkheden gaan in tegen de oproep van de stichtingen. De financiële druk in de
evenementenwereld is enorm toegenomen en in de bespreking met ondernemers eerder dit jaar in relatie tot het
10 jaren plan, is het idee geopperd van ondernemers om al dan niet richting de raad de stappen om de
betaalbaarheid van de organisatie Stichting Vierdaagse feesten onder de aandacht te brengen. De gevoeligheden
die gepaard gaan met het visitekaartje van de stad en de afhankelijkheid van diezelfde ondernemers, maakt dit
geen goede zet. Een beperkte verlaging van de subsidies (10% voor de Vierdaagse feesten en 16% voor st.
DE4DAAGSE) voelt als een symbolische handeling.

Democratiefestival
De besparing op dit onderdeel levert geen probleem op. De hoofdfinancier van het festival (ministerie van BZK)
heeft zich teruggetrokken en het festival gaat niet door. De bezuiniging kan ingeboekt worden.

Besparing actieplan Hartje Nijmegen (irt ondernemersfonds)en economische visie
We zullen opnieuw de subsidie aan het Huis van de Binnenstad in combinatie met het Actieplan Hartje Nijmegen
2025-2026 bekijken. Hiermee kunnen we, in combinatie met een bijdrage uit de Economische visie, vanaf 2025
€ 125.000 besparen.


Indicatoren
                                                2014     2015      2016    2017    2018          2019       2020        2021    2022
Basisset (BBV):
Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000     108,7     111,4     115,1   117,4   123,1         129,2      135,9       140,2   148,7
inwoners 15 t/m 64 jaar
Gemiddelde benchmark                           111,1     114,0     118,8   121,5   127,0         131,8      138,5       145,1   152,9
Functiemenging                                  55,8      55,4      54,9    55,4    55,8          55,9          55,8     56,1    56,9
Gemiddelde benchmark                            55,7      55,6      55,6    56,0    56,3          56,5          56,3     56,4    56,9
Gevraagd door raad:



                                                              39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                            2014   2015    2016    2017     2018    2019     2020    2021     2022
Percentage winkeloppervlak dat langer dan   8,2%   9,0%    7,8%    7,5%     6,9%    5,6%     6,1%    5,6%     4,2%
een jaar leegstaat
spanningsindicator voor krapte op                                                                             zeer
arbeidsmarkt in Rijk van Nijmegen                                                                             krap
verhouding horeca/detailhandel in           50%/   50%/    54%/    57%/     64%/    65%/     69%/    71%/     72%/
Stadscentrum (vestigingen)                   50%    50%     46%     43%      36%     35%      31%     29%      28%


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Functiemenging
De functiemengingsindex weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen in de stad. Bij een waarde van 50
zijn er evenveel banen als woningen. Bij een waarde boven de 50 zijn er meer banen dan woningen (alle
benchmarksteden scoren boven de 50).

Percentage winkeloppervlak dat langer dan een jaar leegstaat
Het percentage betreft alle winkelgebieden in de stad (niet alleen de binnenstad) en geeft de stand van zaken in
januari weer.

Spanningsindicator voor krapte op arbeidsmarkt in Rijk van Nijmegen
Het UWV berekent een spanningsindicator voor de krapte op de arbeidsmarkt door het geschatte aantal
openstaande vacatures te delen door het aantal personen dat op hetzelfde moment korter dan 6 maanden WW
ontvangt. De spanning wordt getypeerd, variërend van ‘zeer ruim’ tot ‘zeer krap’. De spanningsindicator wordt
niet apart voor Nijmegen berekend, wel voor het Rijk van Nijmegen. De bij de indicator opgenomen typering heeft
betrekking op het vierde kwartaal van 2022. Ieder kwartaal wordt de spanningsindicator geactualiseerd (zie:
https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/dashboards/spanningsindicator)

Verhouding horeca/detailhandel in Stadscentrum (vestigingen)
2022: van het totaal aantal horecavestigingen en winkels in Stadscentrum is 72% een horecavestiging en 28% een
winkel (2022); als we kijken naar het totale oppervlak aan horecavestigingen en winkels, dan is in 2022 35% van
het oppervlak horeca en 65% winkel.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over economie en toerisme:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                      40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg
Wat willen we komend jaar bereiken?
Inleiding
Het programma Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg is een breed en veelomvattend programma dat een groot deel
van het sociaal domein omvat. Zodoende zijn keuzes die we in dit programma maken van grote invloed op het
leven van inwoners. Het programma focust zich op het bevorderen van welzijn en het bieden van passende
ondersteuning aan inwoners.

Deze ondersteuning bieden we via een brede waaier aan voorzieningen om mensen zoveel mogelijk mee te laten
doen. We hebben een opgave geformuleerd rondom de sturing op de brede sociale basis. Het achterliggende doel
is om de eigen mogelijkheden tot participatie voor inwoners te vergroten en inclusie te bevorderen. Dit doen we
door middel van een passend netwerk aan voorzieningen en tegelijkertijd ruimte laten voor bewonersinitiatieven
en onderlinge steun.

Wanneer mensen het onvoldoende op eigen kracht kunnen, bieden we maatwerkondersteuning. Dit varieert van
een fysieke voorziening als een traplift, tot hoogspecialistische jeugdhulp. We proberen de toegang tot deze
maatwerkvoorzieningen adequaat en laagdrempelig te organiseren.

Ambitie:      We hebben wijken met een vitaal & gezond leefklimaat waar inwoners zich thuis voelen en
              mee kunnen doen

Doel:           Wij stimuleren positieve en samenhangende ontwikkeling in iedere wijk/buurt.
Activiteiten
We bevorderen het meedoen in de wijk
 In 2024 blijven we volop inzetten om alle Nijmegenaren prettig te laten leven en meedoen in hun wijk en in de
     stad. Hierop wordt in alle stadsdelen ingezet. Enkel voorbeelden zijn:
 We hebben in het stadsdeel Noord de behoefte aan ruimte voor jongeren in de openbare ruimte onderzocht.
     In 2024 maken we een planning voor realisatie van de gewenste aanpassingen in de openbare ruimte en in
     het aanbod van jongerenwerk, buurtsport of clubs en verenigingen in Nijmegen Noord. Uitgangspunt is dat
     jongeren bewoners zijn en er ruimte nodig is waar ze kunnen hangen of sporten en elkaar ontmoeten, zonder
     dat ze als overlastgevend worden ervaren. Dit betekent dat we ook omwonenden betrekken bij de aanpak.
 We werken in 2024 aan de samenwerking tussen de sociale wijkondernemingen in oud west. Dit zijn plekken
     waar veel verschillende bewoners samenkomen voor activiteiten en ontmoeting. We vergroten zo de
     herkenbaarheid en hopen op meer deelnemers bij de activiteiten zodat meer inwoners aansluiting vinden.
     Ook in andere wijken wordt bekeken wat sociale ondernemingen kunnen betekenen voor het verankeren van
     informele verbindingen in de wijk.
 In de wijk Weezenhof in Dukenburg komt een nieuw onderkomen voor het Huis van Weezenhof. Hierdoor
     waarborgen we de initiatieven die door vrijwilligers zijn opgezet in een tijdelijk onderkomen. Deze
     waardevolle initiatieven bevorderen cohesie en ontmoeting in de wijk voor verschillende leeftijds- en
     doelgroepen. Daarbij wordt tevens samengewerkt met andere maatschappelijke diensten om te komen tot
     een stevige verankering in de wijk.

We verbeteren het welzijn van onze inwoners in onze wijken via stadsdeelprogrammeren
De sturing op de sociale basis vindt steeds meer in de wijken plaats. In drie stadsdelen (Lindenholt, Zuid en Oost)
hebben we samen met inwoners en organisaties (welzijn, gezondheid, cultuur, sport, etc.) een start gemaakt met
stadsdeelprogrammeren voor volwassenen. Na een gezamenlijk uitgevoerde analyse van de belangrijkste
speerpunten, maken we in 2024 de stadsdeelplannen gereed en starten we met de uitvoering ervan. Met deze
werkwijze willen we de inzet van bewoners en organisaties richten op de meest belangrijke speerpunten en de
meest effectieve aanpakken.




                                                       41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>We investeren in een doorontwikkeling van het preventieplatform jeugd
In bijna alle gebieden van Nijmegen is het preventieplatform jeugd actief. Aan dit preventieplatform nemen de
diverse professionals uit de wijk deel die betrokken zijn bij het opvoeden en opgroeien van de jeugd. Denk hierbij
aan jongerenwerkers, jeugdcoaches en de buurtsportcoaches. Op basis van een gedegen analyse stellen zij
gezamenlijke prioriteiten voor de wijk. In 2024 gaan we een nieuwe werkwijze invoeren waarbij er meer recht
wordt gedaan aan de leefwereld van jongeren en de stedelijk georganiseerde partners.

Doel:         Wij versterken de mogelijkheden in een wijk/buurt voor bewoners om mee te doen en
              verantwoordelijkheid te nemen als zij dit willen.
Activiteiten
We werken aan ruimte voor ontmoeten
In juni 2023 is het nieuwe verhuurkader ‘Een ruimte huren in een gemeentelijk wijkcentrum in Nijmegen’
vastgesteld door het college. We werken dit jaar aan de invoering hiervan, zodat vanaf huurseizoen 2024-2025 het
nieuwe kader volledig toegepast wordt. Doel is dat bewoners samen activiteiten organiseren. Daarnaast wordt
wijkcentrum ’t Oude Weeshuis verbouwd, met als doel het wijkcentrum toekomstbestendig te maken, met ruimtes
die voor meerdere doeleinden en gebruikers geschikt zijn.

Doel:          We dragen bij aan een gezonde leefomgeving, zowel in fysiek als sociaal opzicht
Activiteiten
We zetten gezondheid meer centraal in ons omgevingsbeleid
Een gezonde leefomgeving heeft een prominente plek in de Omgevingswet en vormt ook bij de uitvoering van de
gezondheidsagenda 2021-2024 een belangrijk speerpunt. Met de komst van het Gezond en Actief Leven-Akkoord
(GALA) en de daarbij behorende Specifieke Uitkering (SPUK) van Rijksmiddelen, breiden we de inzet van de GGD
uit om ons te adviseren bij een aantal belangrijke processen, zoals de actualisatie van de Omgevingsvisie, het
opstellen van een Omgevingsplan en verschillende gebiedsvisies.

In 2024 werken we verder aan het toegankelijk en aantrekkelijk maken van de openbare ruimte, zodat die
uitnodigt tot Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS).

Ambitie:      We zorgen dat inwoners eigen regie kunnen voeren over hun leven, gezin en gezondheid en
              actief deel kunnen nemen aan de maatschappij. Men heeft respect voor elkaar en ondersteunt
              elkaar.

Doel:         We ondersteunen ontmoeting, participatie en vrijwilligerswerk
Activiteiten
 We ondersteunen sociale wijkvoorzieningen
Sociale wijkondernemingen leveren een belangrijke bijdrage aan het versterken van de sociale basis en
inwonerparticipatie in verschillende stadsdelen. De komende tijd inventariseren we hoe we deze sociale
wijkondernemingen zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.

We stimuleren een toekomstbestendig vrijwilligersklimaat
We zien als gemeente veel ontwikkelingen in de samenleving met betrekking tot het vrijwilligerswerk. De druk op
vrijwilligers(organisaties) neemt enerzijds toe door een grotere behoefte aan vrijwillige inzet, anderzijds hebben
organisaties steeds meer moeite met het werven van nieuwe vrijwilligers. We werken toe naar een
toekomstbestendig vrijwilligersklimaat in Nijmegen.

Doel:         We stimuleren activiteiten die inclusie bevorderen
Activiteiten
We maken werk van de inclusie voor mensen met een beperking
In 2024 werken we verder aan de uitvoeringspunten van het Actieprogramma inclusie, gericht op mensen met een
beperking. Dit doen we samen met ervaringsdeskundige inwoners en de betrokken maatschappelijke partners.


                                                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Belangrijke speerpunten zijn: bewustwording, toegankelijke communicatie en de inzet van ervaringsdeskundigen.
Ook gaan we de inzet van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid in het sociaal domein versterken, op basis
van de Handreiking ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. Daarnaast onderzoeken we hoe we zo goed
mogelijk gebruik kunnen maken van ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid in onze eigen organisatie.

Versterken antidiscriminatie
We geven aandacht aan ons koloniaal- en slavernijverleden en hoe dit doorwerkt in de huidige tijd, onder meer
door middel van herdenkingen, gesprekkenen tentoonstellingen. Daarnaast gaan we met partners en inwoners
een plan opstellen, gericht op het voorkomen en tegengaan van discriminatie. Met behulp van de extra
beschikbare rijksmiddelen en middelen uit het coalitieakkoord gaan we in 2024 dialoogbijeenkomsten over
discriminatie, preventie en educatie organiseren.

We werken aan de inclusie van lhbtiq+ personen
In 2024 gaan we samen met het regenboognetwerk de acceptatie van seksuele, gender-, en seksediversiteit
bevorderen, op basis van de Regenboogagenda 2021-2024. We richten ons hierbij in het bijzonder op het
ondersteunen van de lhbtiq+ gemeenschap bij de toename van incidenten en polarisatie rondom lhbtiq+ thema’s.
Daarnaast onderzoeken we de veiligheid en het welzijn van lhbtiq+ personen in Nijmegen, door middel van de
lhbtiq+ monitor. We verlenen een meerjarige subsidies aan COC Regio Nijmegen en Stichting Roze Woensdag om
de inzet binnen het regenboognetwerk duurzaam te versterken. In 2024 starten we tevens met de verkenning hoe
er vervolg kan worden gegeven aan de huidige Regenboogagenda.

We gaan maatregelen bepalen om inclusie van jonge kinderen te verbeteren.
Steeds meer jonge kinderen stromen vanwege achterstand en gedragsproblemen, ontwikkelingsachterstanden en
beperkingen vanuit de kinderopvang door naar specialistische zorgvoorzieningen. Vanuit deze voorzieningen
stromen zij bijna altijd door naar het speciaal onderwijs of speciaal basisonderwijs. Voor sommige kinderen is dit
ook de best passende route. Maar met deze groeiende zogenaamde ‘onderinstroom’ in deze onderwijstypes zit de
regio Nijmegen boven het landelijke gemiddelde. We gaan onze netwerksamenwerking rondom jonge kinderen
versterken en gaan samen met onze partners acties en maatregelen bepalen om te komen tot zo regulier
mogelijke kinderopvang en onderwijs voor ieder jong kind.

Doel:         We stimuleren zelfstandigheid en zelfredzaamheid van onze (wijk)bewoners
Activiteiten
We houden het welzijn van ouderen op peil.
In 2024 continueren we de capaciteitsuitbreiding van het ouderenadvies en breiden het aantal ontmoetgroepen
voor ouderen in de verschillende stadsdelen nog verder uit. Daarmee helpen we kwetsbare ouderen en ouderen
met geheugenklachten zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. We gaan onderzoeken of het groeiend aantal
ouderen in relatie tot bijvoorbeeld de woonopgave aanleiding is voor verdere aanpassingen van onze inzet.

We ontwikkelen een integrale ketenaanpak rond valpreventie, bewegen en gezonde voeding
We willen het risico op vallen onder ouderen voorkomen door algehele gezondheidsbevordering, beweging en het
voorkomen van ondervoeding. We maken het valpreventieaanbod laagdrempeliger. We hebben hierbij oog voor
de gehele doelgroep ouderen, met bijzondere aandacht voor kwetsbare ouderen. In 2024 starten we samen met
de GGD met een integrale ketenaanpak valpreventie, bewegen en gezonde voeding voor ouderen.

We continueren en verbeteren onze inzet op de inburgering en integratie van onze nieuwkomers
De Wet inburgering 2021 is nog niet zo lang geleden in werking getreden en dat betekent dat er nog
doorontwikkeling nodig is op het gebied van inburgering en integratie van statushouders en gezinsmigranten. Zo
gaan we onder andere ons aanbod uitbreiden van ‘duale trajecten’; het combineren van het leren van taal met
participatie. Tot slot gaan we in 2024, door onder andere de toenemende druk op de asielketen, een integrale
aanpak op de verschillende leefdomeinen zoals onderwijs, huisvesting en werk voortzetten en verder ontwikkelen.




                                                      43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Doel:         We stimuleren informele hulp en mantelzorg
Activiteiten
We werken aan toekomstbestendig mantelzorgbeleid
We ronden in 2024 de evaluatie van het huidige mantelzorgbeleid af. We onderzoeken of dit aanbod voldoende
aansluit op de wensen en behoeften van mantelzorgers. We blijven mantelzorgers ondersteunen bij de uitvoering
van de zorgtaken. In 2024 werken we op basis van de evaluatie toe naar toekomstbestendig mantelzorgbeleid.

Doel:         We versterken het opvoedklimaat rond gezinnen, in wijken en scholen
Activiteiten
We versterken de mogelijkheden voor ieder kind om mee te doen in de eigen wijk en te werken aan talentontwikkeling
We verwachten vanaf schooljaar 2024 – 2025 een nieuwe werkwijze te hebben rond de brede scholen. Het doel van
deze nieuwe werkwijze is dat we de ontwikkelkansen van Nijmeegse kinderen willen vergroten, door de
beschikbare middelen op een andere en efficiëntere manier te besteden.

We zetten in op een kansrijke start voor iedereen
We realiseren een nieuw consultatiebureau in de wijk Dukenburg, zodat er meer gezinnen in de wijk (eerder)
gezien kunnen worden. De nieuwe locatie zal meer spreekruimtes hebben waardoor de achterstanden
weggewerkt kunnen worden en JGZ hun preventieve werk op het gebied van gezondheid en
ontwikkelingsachterstanden in dit stadsdeel goed kunnen voortzetten. Daarnaast blijven we actief met het
programma Kansrijke Start, waarbij de eerste 1000 dagen van het kind centraal staan. Het programma wordt
onderdeel van de agenda voor het jonge kind.

We continueren en borgen de inzet van het jongerenwerk in het voortgezet onderwijs
We zetten de extra coalitiemiddelen in om gelijkwaardige kansen in en rondom het onderwijs te stimuleren en
vergroten. We werken toe naar een samenhangende aanpak met integrale en duurzame inzet, in die wijken waar
het risico op achterstanden groot is, met als doel gelijkwaardige kansen in en aansluitend op het onderwijs. We
kiezen vooral voor het versterken en verder ontwikkelen van bestaande initiatieven en aanpakken rond drie
programmalijnen: iedereen kan meedoen, iedereen kan groeien en iedereen kan hulp krijgen. Een van de concrete
activiteiten in dit plan is de inzet van jongerenwerk op de Nijmeegse middelbare scholen. We borgen de inzet en
resultaten voor 2024 en verder.

Doel:         We beschermen inwoners tegen infectieziekten, ongunstige milieufactoren en seksuele
              gezondheidsrisico’s
Activiteiten
We hebben aandacht voor gezondheidsrisico’s
Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) zorgen we via de GGD voor infectieziektebestrijding. Onder de
infectieziektebestrijding hoort volgens de Wpg in ieder geval:
      het nemen van algemene preventieve maatregelen op het gebied van infectieziekten;
      bestrijden van tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen; en
      bron- en contactonderzoek bij meldingen.
In Nijmegen kunnen jongeren met vragen over seksualiteit (gratis en anoniem) advies krijgen op ons Sense-
spreekuur. Daarnaast verzorgt de GGD ook soa-testen en –behandeling voor jongeren en (andere) risicogroepen.

Doel:         We realiseren een preventieve basisinfrastructuur ter bevordering van de volksgezondheid via
              een integrale aanpak
Activiteiten
We bieden via de GGD voorlichtings- en preventieprogramma’s aan
De afdeling Gezond Leven van de GGD ontwikkelt voorlichtings- en preventieprogramma’s voor diverse
doelgroepen. Deze programma’s maakt de GGD in samenwerking met scholen (Gezonde School) en gemeenten
(Gezonde Wijk). Zo werken we in Nijmegen aan een gezonde leefstijl voor alle inwoners.




                                                      44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Doel:         We verkleinen de gezondheidsverschillen door inwoners met verhoogde gezondheidsrisico’s
              extra te ondersteunen
Activiteiten
We verbeteren gezondheid in de stadsdelen
We gaan met onze partners door met de diverse initiatieven op de speerpunten gezond en veilig opgroeien,
gezond gedrag, mentale gezondheid en gezond met een beperkt budget. Zo werken we met de
gezondheidsagenda 2021-2024 aan gezondheidswinst voor iedereen. Uitdaging is om in 2024 e.v. meer
samenhang te creëren in de aanpak rond preventie en gezondheidsverschillen Hiervoor is het Gezond en Actief
Leven (GALA)plan opgesteld. In ieder stadsdeel, iedere wijk en iedere buurt verschilt de gezondheidssituatie en
liggen er unieke kansen voor gezondheidsbevordering en -bescherming. Via stadsdeelprogrammeren en de
preventieplatforms analyseren we hoe we de gezondheid in de kwetsbare stadsdelen kunnen verbeteren. Hierbij
hebben thema’s als mentale gezondheid, middelengebruik, en gezondheidsvaardigheden vooral onze aandacht.
Verder gaan we actief aan de slag met het inrichten van regionale ketenaanpakken voor Kansrijke Start, gezond
gewicht jeugd en de doorontwikkeling van de Gecombineerde Leefstijl Interventies.

Doel:          We dragen bij aan dierenwelzijn en stimuleren een diervriendelijke (leef)omgeving
Activiteiten
We blijven werken aan (het bevorderen van) dierenwelzijn
De nieuwe uitvoeringsagenda gaat in 2024 van start waarmee we de uitvoering van de wettelijke taken gaan
versterken. Vanuit de nieuwe uitvoeringsagenda werken we onder meer aan huisvesting voor de Dierenambulance
Nijmegen e.o. (DAN), maken we een integraal plan voor overlastgevende dieren en hebben we aandacht voor
huisdieren in armoede.

Doel:         We zorgen dat kinderen en hun ouders dichtbij en deskundig worden ondersteund als zij
              problemen ervaren met opvoeding, ontwikkeling, zelfredzaamheid en participatie in de
              samenleving
Activiteiten
We zetten de doorontwikkeling van de Buurtteams Jeugd en Gezin voort
De Buurtteams Jeugd en Gezin zijn per 1 januari 2024 tweeëneenhalf jaar operationeel. De opzet en werkwijze is al
in grote mate conform de eisen die de Hervormingsagenda Jeugd stelt aan stevige lokale toegangsteams. De twee
belangrijkste thema’s voor de doorontwikkeling blijven basishulp en veiligheid. We gaan zorgen dat de
Buurtteams Jeugd en Gezin nog minder verwijzen naar aanvullende zorg en meer zelf basishulp bieden, op een
laagdrempelige wijze, zonder indicaties en nabij onze inwoners. Naast een opgavegerichte sturing en investering
in vakmanschap door de Buurtteams Jeugd en Gezin zelf, blijven we daartoe ook aan andere knoppen draaien. We
zetten de budgetplafonds voor begeleidingsaanbieders en de handhaving ervan voort en we richten ons
contractmanagement op efficiënte uitvoering door zorgaanbieders. We maken afspraken met andere verwijzers
(met name huisartsen) en ontwikkelen het collectief aanbod vanuit de stadsdeelprogrammering in de sociale
basis. Het vakmanschap op het gebied van veiligheid wordt versterkt met gerichte trainingen voor de
gezinswerkers van de Buurtteams Jeugd en Gezin, we zettenfunctionarissen veiligheid in in ieder Buurtteam Jeugd
en Gezin en maken duidelijke samenwerkingsafspraken met onder meer Veilig Thuis, de Gecertificeerde
Instellingen en de Regieteams. We gaan in 2024 door met het ontwikkelen van de aanpak voor volwassenen in de
GGZ in de wijk.

We gaan aan de slag met de aanpak van de wachtlijsten in de JeugdGGZ
Eén van de manieren waarop we de wachtlijsten willen aanpakken is de implementatie van het Ecosysteem
Mentale Gezondheid (GEM), ook wel de nieuwe ggz genoemd. Het GEM-gedachtegoed wil leren hoe we in plaats
van diagnostisch/medisch denken over normale levensvragen en opgroeiproblemen dit kunnen gaan
‘normaliseren’, waarin tegenslagen en lijden onderdeel zijn van het leven en men ondersteuning kan halen in de
eigen leefomgeving. Deze ondersteuning hoeft niet altijd een behandeling te zijn. We zullen hiertoe starten door
het oprichten van ‘ateliers’ waarin de onderdelen van het ecoysteem worden vertaald en ingevoerd binnen onze
regio.


                                                      45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Doel:        We zorgen dat volwassenen dichtbij en deskundig worden ondersteund als zij problemen
             ervaren met zelfredzaamheid en participatie in de samenleving
Activiteiten
We innoveren met de Buurtteams volwassenen
We willen dat onze inwoners regie kunnen voeren over hun eigen leven. Als dit niet vanzelf gaat dan geven de
Buurtteams Volwassenen laagdrempelige indicatievrije kwalitatieve basishulp. De Buurtteams Volwassenen
werken in 2024 aan innovatie door het verder ontwikkelen van blended care (mix van persoonlijke en digitale
hulp) en collectieve hulp en we starten een pilot met volledige digitale begeleiding. Hiermee verbreden we het
kwalitatieve indicatievrije aanbod waardoor we preventiever werken en zetten we de beschikbare professionals zo
efficiënt mogelijk in.

Doel:        We ondersteunen kinderen en gezinnen bij gezond en veilig opvoeden en opgroeien met
             (specialistische) ambulante jeugdhulp indien nodig
Activiteiten
De ambulante jeugdhulp gaan we regionaal en opgavegericht aanbesteden
In 2024 gaan we de ambulante jeugdhulp samen met onze partners aanbesteden. We willen inhoudelijk scherp
inkopen - en hier vervolgens vanuit contractmanagement op sturen - zodat de ambulante hulpverlening sterker
onze doelstellingen kan dienen. We sturen hierbij onder meer op meer nabije en normale oplossingen (passend bij
het gewone leven), inclusie, nauwe samenwerking met de sociale basis en complementariteit. Met dit laatste
bedoelen we dat we alleen hulp inkopen die redelijkerwijs niet door de Buurtteams zelf is te verzorgen.

We zorgen voor een betere aansluiting tussen jeugdhulp en onderwijs
In 2024 meten we de resultaten van eerder gehouden pilots en werken aan verduurzaming en borging van de
projecten. In 2024 wordt een regionale ontwikkelagenda inclusief onderwijs voor de komende jaren bestuurlijk
vastgesteld. We streven hierbij naar minder bureaucratie, normalere oplossingen en kostenbeheersing.

We breiden de STORM-aanpak op het voortgezet onderwijs uit
STORM (Strong Teens and Resilient Minds) is een netwerkaanpak gericht op het verminderen van depressieve
klachten en voorkomen van suïcide onder jongeren op het voortgezet onderwijs. Het is een samenwerking tussen
onder andere de gemeente, het onderwijs, de GGD en de ggz. De komende (school)jaren wordt deze preventieve
aanpak geïmplementeerd. In 2023 zijn de eerste drie vo-scholen gestart met deze aanpak. In 2024 wordt het
aantal deelnemende scholen uitgebreid.

Doel:        We ondersteunen volwassen inwoners (en hun mantelzorgers) bij het zelfstandig kunnen
             blijven wonen en participeren met aanvullende ondersteuning en specialistische hulp indien
             nodig
Activiteiten
We gaan Wmo-begeleiding aanbesteden
In 2024 gaan we de Wmo-begeleiding aanbesteden De nieuwe overeenkomsten gaan per 2025 in. Wmo-
begeleiding is de geïndiceerde hulp die we aanbieden als aanvulling op laagdrempelige indicatievrijebegeleiding
door de Buurtteams Volwassenen, Buurtteams Jeugd en Gezin en ouderenadviseurs. Ook dagbesteding en
kortdurend verblijf wordt meegenomen in de aanbesteding. In 2024 wordt op basis van het transformatieplan GGZ
en samen met o.a. Pro Persona, Iriszorg en RIBW de de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) voor volwassenen
verbeterd. We verbeteren de beschikbaarheid van laagdrempelige consultatie van GGZ-specialisten om daarmee
zo preventief mogelijk te werken. We denken mee met onze GGZ-partners over hoe de wachtlijsten binnen de GGZ
terug te dringen. In 2024 start met subsidie van ZonMW de leerplaats sluitende aanpak waarmee onze inzet voor
inwoners met een psychische kwetsbaarheid lerend verder ontwikkelen. Naast uitvoeringsinstanties,
zorgverzekeraar en gemeenten is daarom ook de HAN nauw betrokken. De leerplaats loopt tot en met 2027.




                                                     46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Doel:         We ondersteunen inwoners bij het oplossen van mobiliteitsproblemen in en buiten het huis
              waardoor ze zo lang mogelijk in staat zijn zelfstandig te blijven wonen en mee te doen
Activiteiten
We evalueren Wmo-klassiek
In 2024 houden we de toeleiding door de Wmo-consulenten tegen het licht. Doel is om de processen van
indicatiestellen en herindiceren te versimpelen of te versnellen zonder dat we aan kwaliteit inleveren. Een
voorbeeld is het eenvoudiger verlichten of verzwaren van een indicatie. We zullen ook de inhoud van de zorg
bekijken. Dit doen we door een nieuwe verordening Wmo en jeugdhulp op te stellen. Hierbij zal onder meer
aandacht zijn voor het stimuleren van oplossingen via het eigen netwerk en wijkgerichte oplossingen.We willen
nieuw arbeidspotentieel aantrekken voor de Wmo. In 2024 halen we met de pilot Was- en strijkservice de taak
wassen en strijken uit de huishoudelijke hulp en regelen we dit centraal met de inzet van inwoners met een
afstand tot de arbeidsmarkt. Het doel is tweeledig: het creëren van banen en het verlagen van de druk op de
huishoudelijke hulp. We bekijken in 2024 daarnaast op welke andere onderdelen van de Wmo we soortgelijke
innovaties kunnen beginnen.

Ambitie:      We zorgen dat kinderen en volwassenen zo veel mogelijk in een (veilige) thuissituatie kunnen
              leven. We versterken inwoners en gezinnen die de basis van het bestaan niet (meer) op orde
              hebben of deze dreigen te verliezen.

Doel:         We versterken jeugdigen en gezinnen zodat er minder kinderen in verblijf opgroeien en als dit
              moet dan in gezinsvormen en zo kort mogelijk
Activiteiten
We blijven aandacht vragen voor pleegzorg
We investeren ook dit jaar weer in de wervingscampagne pleegzorg. We doen dit zodat er meer aandacht, kennis
en bekendheid rondom pleegouderschap komt. We hopen dat hierdoor meer mensen zich aanmelden als
pleegouder, zodat er meer pleeggezinnen komen voor kinderen op de wachtlijst. Samen met de Nederlandse
Vereniging voor Pleeggezinnen kijken we naar ‘Het Goede Gesprek’: Wat gaat goed, wat kan beter? Omdat
succesvolle pleegzorg niet vanzelf gaat.

We gaan in 2024, samen met de regiogemeenten, verder met de transformatie van gezinshuizen en kleinschalig
verblijf
We willen dat, áls jeugdigen uit huis geplaatst worden, ze zo veel mogelijk kunnen opgroeien in een gezinsvorm:
pleegzorg of een gezinshuis. We zien dat nog veel jeugdigen in gezinshuizen buiten het Rijk van Nijmegen wonen,
omdat er in onze regio onvoldoende gezinshuizen beschikbaar zijn. We stellen daarom in 2024 samen met de
betrokken zorgaanbieders, wetenschap en ervaringsdeskundigen een plan van aanpak op om de beschikbaarheid
van gezinshuizen in onze regio te vergroten. Daarnaast willen we de succesvolle formule van gezinshuiszorg “Zo
Thuis Mogelijk” gebruiken om residentiële jeugdhulp door te ontwikkelen. Door de afbouw van jeugdzorg+ en
andere residentiële vormen van jeugdhulp is er kleinschaliger verblijf nodig, voor een kleine doelgroep jeugdigen
die niet geplaatst kunnen worden in de gezinshuizen.

We werken op bovenregionaal niveau aan verschillende ontwikkelingen in de specialistische jeugdhulp
Op verschillende onderdelen binnen de specialistische jeugdhulp werken we meer op bovenregionaal niveau aan
gewenste inhoudelijke ontwikkelingen, zoals voor de afbouw van de 3-milieus verblijfsvormen en de
jeugdzorgPlus. Door het kabinet zijn middelen beschikbaar gesteld (SPUK’s of specifieke uitkeringen) om de
vastgoedtransitie die hiervoor nodig is mogelijk te maken. Ook wordt bovenregionaal samenwerking gezocht op
specifiek hoogspecialistisch aanbod voor jeugdigen met complexe problematiek van dien aard dat dit vraagt om
samenwerking met een bepaalde schaalgrootte. De werving van deze essentiële jeugdhulp-functies is halverwege
2023 gestart, dit moet resulteren in contracten die halverwege 2024 ingaan.

Doel:         We verbeteren de veiligheidsketen voor jeugdigen door een systeemgerichte aanpak, meer
              preventieve jeugdbescherming en duurverkorting van ondertoezichtstellingen


                                                      47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Doel:         We voorkomen huisuitzettingen, leiden toe naar zorg, werken aan het perspectief van multi-
              probleemhuishoudens en beperken de overlast als gevolg van dakloosheid en psychiatrische
              en/of psychosociale problematiek
Activiteiten
We rollen de doorbraakaanpak verder uit
We verbreden de doorbraakaanpak door het gedachtegoed en de doorbraakmethodiek verder uit te rollen bij de
verschillende vindplaatsen in de stad, zoals opgenomen in het coalitieakkoord. Zo trainen we onder andere de
Buurtteams, het 18-18+ netwerk (TWES) en het meldpunt bijzondere zorg. Het gemeentelijke doorbraakteam zijn
hierbij ambassadeurs en aanjagers van het gedachtegoed over alle domeinen heen en worden betrokken bij
concrete casuïstiek.

Doel:         We bieden opvang aan inwoners (uit Nijmegen en regio) die dakloos zijn geworden en werken
              aan herstel richting zo zelfstandig mogelijk wonen en participeren
Activiteiten
We verminderen de druk op de opvang en borgen de winteropvang voor daklozen
De maatschappelijke opvang staat onder druk omdat er meer daklozen zijn. We verminderen deze druk door
enerzijds meer aandacht te vragen en projecten op te starten om het wonen (al dan niet met begeleiding) te
faciliteren zoals Droombankje en Binder. Anderzijds doen wij dit door (tijdelijk) te zorgen voor extra
opvangplekken. Tegelijkertijd zorgen wij voor een adequate winteropvang.

We ondersteunen straatsekswerkers met de voor hen ontwikkelde zorgaanpak
De tippelzone blijft open en wij blijven zorg en ondersteuning bieden aan straatsekswerkers met de voor hen
ontwikkelde zorgaanpak. Met deze zorgaanpak bieden we ondersteuning en begeleiding op verschillende
levensgebieden. We proberen hen te motiveren om uit het straatsekswerk te stappen. Daarnaast bieden we de
mogelijkheid om gebruik te maken van de time-outvoorziening in Beekbergen.

We ondersteunen ongedocumenteerden
Voor ongedocumenteerde vluchtelingen is in de stad opvang en begeleiding geregeld. Ook voor 2024 is zo goed als
zeker dat hiervoor gedeeltelijke financiering van het Rijk komt. Door de val van het kabinet is het onduidelijk in
hoeverre de uitrol van de Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen plaats gaat vinden. Uitsluitsel hierover zal
duidelijk worden met de komst van een nieuw kabinet. Dit betekent niet dat deze doelgroep zomaar verdwijnt. De
opvanglocaties blijven zich inzetten zodat deze groep niet op straat komt te staan. Middels het Lokaal
Samenwerkingsoverleg wordt gezocht naar perspectieven en duurzamere oplossingen.

Doel:         We bieden een beschermende woonomgeving aan inwoners (uit Nijmegen en regio) die
              vanwege hun ernstige psychiatrische of psychosociale problemen (nog) niet in staat zijn
              zelfstandig te wonen en werken aan herstel richting zo zelfstandig mogelijk wonen en
              participeren
Activiteiten
Verdere ondersteuning en hulp aan volwassenen/wonen met zorg
Naast de reguliere activiteiten kenmerkt 2024 zich door de uitvoering van de volgende activiteiten:

We creëren een solide basis voor de regionale samenwerking beschermd wonen en maatschappelijke opvang per
2024
We werken de afspraken over regionale samenwerking rond beschermd wonen en maatschappelijke opvang
verder uit en zorgen voor een regionale begroting, zodat we de rol van centrumgemeente kunnen blijven vervullen
en de zorg aan de inwoners van Nijmegen (en regio) wordt gecontinueerd. Financiële regionale samenwerking
gaat – vanwege de uitstel van de invoering van het verdeelmodel – waarschijnlijk pas per 2025 van start.




                                                      48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>We streven een goede mix van beschermd wonen en beschermd thuis na. We willen zorg dichtbij de inwoners
organiseren, zoals via Beschermd Thuis. Noodgedwongen (tijdelijke) verhuizingen naar instellingen willen we
voorkomen. Maar indien nodig, zijn er voldoende beschermd wonen plekken om op terug te vallen. In 2024 werken
we dit uit in een aanbesteding Beschermd Wonen/ Beschermd Thuis met nieuwe contracten per 1 januari 2025.

We hebben nieuwe contracten voor de Wmo huishoudelijke hulp
We besteden de Wmo huishoudelijke hulp opnieuw aan. De ingangsdatum voor het nieuwe contract zal 1 januari
2024 zijn.

We realiseren en continueren wonen met zorg en ondersteuning
Bij woon-zorgopgaven op de woningmarkt spelen landelijke, regionale en lokale, alsmede kwantitatieve als
kwalitatieve vraagstukken. Om hier resultaten te bereiken werken we nauw samen met inwoners(organisaties),
gemeenten in onze regio, woningcorporaties, ontwikkelaars en een breed scala aan andere (zorg)instellingen en
organisaties. De landelijke programma’s zoals ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en Zorg voor ouderen’ schetsen
een heldere ambitie. Met de medio 2024 vast te stellen Nijmeegse Woonzorgvisie met uitvoeringsagenda,
verbinden we de landelijke ambities met lokale kansen en partijen

In 2024 realiseren we de ambities uit de Woondeal 2.0 en maken we als koploperregio een regionale woonzorgvisie
met daarin o.a. concrete afspraken over een evenwichtige spreiding (fair share) van aandachtsgroepen over de
Groene Metropoolregio. Nog onbekend is of we daarbij een belangrijk instrument tot onze beschikking hebben
voor de huisvesting (en spreiding) van aandachtsgroepen. Door de val van het kabinet wordt het wetsvoorstel
‘versterking regie volkshuisvesting’ niet op korte termijn behandeld.

We blijven ons in 2024 inzetten voor huisvesting van doelgroepen met een hulpvraag en de (groeiende groep)
ouderen. We vergroten de woonmogelijkheden van deze doelgroepen in de bestaande voorraad en bij
nieuwbouw. In 2024 continueren we in dit kader Binder (woonproject in het oude belastingkantoor) en
Droombankje, een tussenvoorziening voor economisch daklozen. We realiseren in 2024 meer (flexibele)
woonruimte voor spoedzoekers, daklozen, statushouders en andere speciale doelgroepen. Hiervoor putten we uit
het Woonfonds en stellen we een exploitatiebijdrage van € 300.000 beschikbaar. Voor het aanpassen van eigen
vastgoed voor huisvesting van bijzondere doelgroepen stellen we voor 2023 t/m 2026 een investeringskrediet van
€ 2,5 miljoen beschikbaar.

Met zorgpartijen en corporaties werken we in 2024 verder aan de opgave om inclusieve wijken te creëren. Met
woningcorporaties en gemeenten in regio Rijk van Nijmegen stellen we middels de Werkgroep Bijzondere
Bemiddeling ook in 2024 6% van de vrijkomende woningen beschikbaar voor bijzondere zorgdoelgroepen. Met
Portaal en Onder de Bomen starten we in 2024 met de bouw van Bongerd, een gemengd wonen-project. Dit
inclusieve woonproject draagt o.a. bij aan uitstroom uit Beschermd Wonen.

Op basis van de ontwikkelvisie Winkelsteeg bereiden we de transformatie van dit gebied voor om zo ruimte te
bieden aan werken, wonen en (maatschappelijke) voorzieningen. Vooruitlopend daarop realiseren we in 2024
samen met de woningbouwcorporatie circa 500 flexibele woningen (NDW21). Dit wordt een gemengde, leefbare
wijk in het hart van Winkelsteeg waar we een grote groep statushouders een nieuwe toekomst bieden.

We bieden in 2024 passende ondersteuning aan de bewoners van de zorgwoningen in de Weezenhof en we
bereiden 5 soortgelijke woningen in Nijmegen Noord voor. Ook in de regio kijken we naar mogelijkheden om deze
bijzondere woonvorm te realiseren en sluiten we aan bij lokale initiatieven.

In 2023 hebben we het aantal trajecten Housing First in Rijk van Nijmegen van 9 naar 12 nieuwe trajecten
uitgebreid. Deze uitbreiding zetten we in 2024 voort. Housing First is een vorm van wonen met ambulante,
intensieve begeleiding en bedoeld voor dakloze mensen met meervoudige problemen, waarbij de toewijzing van
een woning de start is van een traject waarbij zelfstandig wonen het doel is.


                                                     49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Doel:         We bieden slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling een veilige omgeving en er
              wordt ingezet op het voorkomen, vroegsignaleren, stoppen en duurzaam doorbreken van
              geweld.
Activiteiten
We blijven investeren in veiligheid
Ook in 2024 faciliteren we regionale voorzieningen met specialistische kennis en vaardigheden om inwoners die
zich in een onveilige relatie bevinden te ondersteunen met als doel het creëren van acute en duurzame veiligheid.
Veilig Thuis en Moviera spelen een belangrijke rol bij toeleiding, specialistische ambulante begeleiding en opvang.
Het Centrum Seksueel Geweld is specialist op het gebied van multi-disciplinaire hulp aan slachtoffers van acuut
seksueel geweld en seksueel geweld dat langer geleden is gebeurd. In stad Nijmegen continueren we –in het kader
van het landelijke Programma Veilige Steden– bewustwordingsactiviteiten die er aan bijdragen seksueel
grensoverschrijdend gedrag in de publieke ruimte en horeca te voorkomen. We gaan met een regionale
netwerkaanpak de expertise op het gebied van seksueel geweld beter lokaliseren en effectiever inzetten voor de
inwoner.

Effecten van prioriteren
We investeren in voorzieningen om mensen zoveel mogelijk mee te laten doen. We voelen tegelijkertijd dat de
druk op alle vormen van zorg en opvang toeneemt. Instellingen krijgen te maken met cliënten die in toenemende
mate psychische problematiek hebben. Daarnaast zijn als gevolg van CAO- stijgingen de lonen hoger. We hebben
geprobeerd om op deze ontwikkeling te anticiperen door budgetten waar mogelijk te vergroten. Deze voorstellen
zijn tegen elkaar afgewogen en niet altijd gehonoreerd vanwege de beperkte middelen. Dit kan invloed hebben op
wachttijden of op de dienstverlening van instellingen omdat er binnen activiteiten prioriteiten moeten worden
gesteld. We moeten temporiseren in onze ambities in preventief werken in de sociale basis en gezondheid.


Samenwerkingen en verbonden partijen
We kunnen onze doelstellingen niet alleen bereiken. We werken samen met netwerkpartners en andere
programma’s binnen de gemeente. We zijn aanwezig in de wijk en betrekken inwoners bij ontwikkelingen in de
stad. Zo hebben we de laatste jaren geïnvesteerd in de samenwerking met inwoners, inwonersorganisaties en met
sociale ondernemingen, zoals BUUR, de Wijkfabriek en de Broerderij. Ook geven we subsidies aan
inwonersmagazines en wijkwebsites. Samen met organisaties, professionals, vrijwilligers en inwoners blijven we
werken aan het versterken van de sociale basis. Deze lerende samenwerking is een belangrijke pijler binnen de
kadernota Samen werken, samen sterk.

We werken samen met een groot aantal maatschappelijke instellingen, stichtingen en verenigingen. We hebben
subsidierelaties met een aantal grote welzijnsinstellingen zoals Bindkracht10 en Sterker sociaal werk voor onder
meer de uitvoering van welzijnswerk in de wijk. Ook geven wij opdracht aan Stichting Oidos en Stichting
Buurtteamorganisatie Volwassenen voor de uitvoering van de Buurtteams. We werken samen met de GGD voor
onder andere de inzet van jeugdartsen, het bestrijden van infectieziekten en de toegang tot beschermd wonen en
maatschappelijke opvang. We werken samen met Straatdokters, die zich in zetten voor de gezondheid van
daklozen. We subsidiëren grote zorginstellingen voor maatschappelijke opvang. Op grond van de Wmo en de
Jeugdwet kopen we regionaal zorg in bij een groot aantal aanbieders die zorg leveren op het gebied van
beschermd wonen, ambulante Wmo, huishoudelijke hulp, ambulante jeugdhulp en jeugdzorg met verblijf. We
werken nauw samen met onderwijsinstellingen, woningcorporaties, verzekeraars en het Werkbedrijf Rijk van
Nijmegen.
Voor de uitvoering van het Wmo- en Jeugdwet-vervoer werken we samen met de bedrijfsvoeringsorganisatie
doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN).

We werken intensief samen met huisartsen, onder andere door middel van de inzet van de praktijkondersteuners
huisartsenzorg jeugd te realiseren. Huisartsen zijn onder andere verantwoordelijk voor verwijzing naar de
Jeugdwet en naar de volwassen GGZ. Om de veiligheid van onze inwoners te kunnen waarborgen werken we
samen met Veilig Thuis waar kindermishandeling en huiselijk geweld gemeld kan worden. We subsidiëren


                                                      50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>verschillende gecertificeerde instellingen voor de uitvoering van (preventieve) jeugdbescherming en
jeugdreclassering. Ook werken we samen met politie en justitie.

In het verleden zijn al grote stappen gezet rondom de vormgeving van de regionale samenwerking beschermd
wonen, echter werd de doordecentralisatie jaar na jaar uitgesteld. Nijmegen blijft acteren als centrumgemeente,
maar de samenwerking met de regio intensiveert omdat gemeenten per 2025 een grotere
(budget)verantwoordelijkheid hebben gekregen dan voorheen.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
Bedragen * €1 mln                            Rekening     Begroot
                                                 2022         2023            2024         2025     2026      2027
Baten
6.1 Samenkracht en burgerparticipati             25,7           44,1            9,4         9,5       9,0       8,7
6.2 Wijkteams                                     0,0            0,0            0,0         0,0       0,0       0,0
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)                   0,6            0,5            0,5         0,5       0,3       0,3
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+                  2,0            1,8            1,9         1,9       1,9       1,9
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-                  1,9            5,5            2,0         0,3       0,3       0,3
6.81 Geëscaleerde zorg18+                         2,8            2,9            1,5         1,5       1,5       1,5
6.82 Geëscaleerde zorg18-                         3,7            8,1            4,3         1,2       1,3       1,3
7.1 Volksgezondheid                               0,6            1,0            0,9         0,9       0,5       0,5
Totaal                                           37,3           63,9           20,4        15,7      14,8      14,4
 Lasten
 6.1 Samenkracht en burgerparticipati            59,9         90,1             51,2        49,6      48,4      47,9
 6.2 Wijkteams                                   17,8         25,9             29,7        29,7      29,7      29,7
 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)                  7,1          8,6              9,5         9,3       8,4       8,4
 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+                40,5         36,6             35,1        35,4      33,3      33,3
 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-                39,4         59,3             60,4        51,7      45,6      44,8
 6.81 Geëscaleerde zorg18+                       59,4         73,0             74,2        80,1      78,6      77,7
 6.82 Geëscaleerde zorg18-                       30,0         15,0             11,6         8,3       8,1       8,1
 7.1 Volksgezondheid                              9,5         10,0             11,0        11,0      10,3      10,3
Totaal                                          263,5        318,4            282,7       274,9     262,3     260,1
 Saldo van lasten en baten                      226,2 N      254,6 N          262,3 N     259,2 N   247,5 N   245,7 N
V=voordeel; N=nadeel


Nieuwe taakvelden
Conform de IV-3 voorschriften van het rijk hebben wij een verfijning aangebracht in de taakvelden Wmo en Jeugd.
In onderstaand overzicht is deze uitsplitsing opgenomen.

Bedragen*€1 mln                                                  Begroot
                                                                       2024             2025         2026             2027
Baten
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                                   9,4              9,5           9,0              8,7
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen                                 0,0              0,0           0,0              0,0
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)                                         0,5              0,5           0,3              0,3
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)                                     0,7              0,7           0,7              0,7
6.71B Begeleiding (WMO)                                                 1,2              1,2           1,2              1,2
6.72A Jeugdhulp begeleiding                                             0,3              0,3           0,3              0,3
6.74A Jeugdhulp behandel GGZ zond verblijf                              1,6              0,0           0,0              0,0
6.81A Beschermd wonen (WMO)                                             1,0              1,0           1,0              1,0
6.81B Maatschapp- en vrouwenopvang (WMO)                                0,5              0,5           0,5              0,5
6.82A Jeugdbescherming                                                  4,3              1,2           1,3              1,3
7.1 Volksgezondheid                                                     0,9              0,9           0,5              0,5
Totaal                                                                 20,4             15,7         14,8             14,4
Lasten
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                                  51,2             49,6          48,4            47,9
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen                                29,7             29,7          29,7            29,7



                                                           51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Bedragen*€1 mln                                                      Begroot
                                                                       2024                 2025                   2026                2027
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)                                          9,5                  9,3                   8,4                     8,4
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)                                     19,9                 20,1                  19,0                   19,0
6.71B Begeleiding (WMO)                                                 13,1                 13,1                  12,3                   12,3
6.71C Dagbesteding (WMO)                                                 1,9                  1,9                   1,9                     1,9
6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)                                0,2                  0,2                   0,2                     0,2
6.72A Jeugdhulp begeleiding                                             12,3                 12,3                  12,3                   12,3
6.72B Jeugdhulp behandeling                                              8,3                  1,3                   -4,9                  -5,7
6.72C Jeugdhulp dagbesteding                                             6,2                  6,2                   6,2                     6,2
6.73A Pleegzorg                                                          2,4                  2,4                   2,4                     2,4
6.73B Gezinsgericht                                                      0,3                  0,3                   0,3                     0,3
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig                                     15,4                 15,4                  15,4                   15,4
6.74A Jeugdhulp behandel GGZ zond verblijf                              11,6                  9,9                   9,9                     9,9
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf                                  2,8                  2,8                   2,8                     2,8
6.74C Gesloten plaatsing                                                 1,1                  1,1                   1,1                     1,1
6.81A Beschermd wonen (WMO)                                             43,7                 53,3                  52,6                   51,9
6.81B Maatschapp- en vrouwenopvang (WMO)                                30,5                 26,7                  25,9                   25,7
6.82A Jeugdbescherming                                                  11,0                  7,7                   7,5                     7,5
6.82B Jeugdreclassering                                                  0,6                  0,6                   0,6                     0,6
7.1 Volksgezondheid                                                     11,0                 11,0                  10,3                   10,3
Totaal                                                                 282,7                274,9                 262,3               260,1
Saldo van lasten en baten                                              262,3    N           259,2     N           247,5      N        245,7 N
V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                        Begroting            Begroting              Begroting              Begroting
                                                              2024                 2025                   2026                   2027

Lasten
Vitaal woon & leefklimaat in wijken                            11,8                  10,5                  10,0                     9,9
Eigen regie, respect en onderlinge steun                      159,2                 150,3                 139,8                   138,6
Ondersteuning volwassenen, gezinnen en kinderen               111,8                 114,2                 112,5                   111,6
Totaal                                                        282,7                 274,9                 262,3                   260,1
Baten
Vitaal woon & leefklimaat in wijken                             6,0                   6,0                   5,9                     5,9
Eigen regie, respect en onderlinge steun                        8,6                   7,0                   6,2                     5,8
Ondersteuning volwassenen, gezinnen en kinderen                 5,7                   2,7                   2,7                     2,7
Totaal                                                         20,4                  15,7                  14,8                    14,4
Totaal per programma                                          262,3N                259,2N                247,5N                  245,7 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                             2024         2025            2026      2027

 Jeugd:
 - verzachting ingroeipad                                                                    -2.401       -3.571
 - stelpost jeugd: overheveling naar programma                                                            -4.500       -4.400       -4.400
 - opnemen aanvullende maatregel rijk op programma WWZ                                                     6.600        6.600        6.600
 Beschermd wonen                                                                              7.200          800        2.200        2.900
 6.1 Stijging energiekosten (wijk)accommodaties                                              -1.400          pm           pm           pm
 7.1 GGD indexering 2023 voortzetting vanaf 2024 en GGD index 2024                              121          121          121          121
 7.1 GGD vanaf 2024 hogere kosten bedrijfsvoering                                              -316         -316         -316         -316
 7.1. GGD vanaf 2024 hogere kosten inhoudelijk                                                  -86          -86          -86          -86
 Woonzorg jong volwassenen met complexe problematiek (6.81)                                    -250
 Projectleider Bibob (6.81)                                                                     -90
 6.1. Consultatiebureaus Noord en Dukenburg                                                     -75         -75            -179       -179



                                                              52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>bedragen * 1.000                                                                   2024     2025     2026     2027
Stelpost WMO naar programma WWZ (van prog. Financiën)                                      -1.900   -1.900   -1.900
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+: Huishoudelijke hulp                               -315     -315     -315     -315
Doorbraakaanpak                                                                     -194     -194     -194     -194
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
·     Borging zorgaanpak straatsekswerkers                                           -92
·     Extra incidentele bijdrage autonome ontwikkelingen rondom bijzondere zorg     -139
·     Woonproject Binder                                                            -300     -300    -300      -100
·     Meerkosten subsidie Droombankje                                                -50      -50
·     Overloop crisisopvang GrandCare                                               -100     -100
Gezonde leefomgeving                                                                -100     -150
Gezondheidsverschillen stadsbrede inzet                                             -100     -100
Gezondheidsverschillen stadsdeel gericht                                            -100     -100
Buurtsportcoachregeling                                                              373      373     373      373
Stoppen met trainingen TIMM consultancy                                                               100      100

Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO                                        -1.138   -1.115   -1.117
Herinvoering eigen bijdrage WMO                                                                      2.598    2.601
Voorschoolse educatie                                                                 -9      -10      -10      -10
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)                                                  44       44       44       44
Beschermd Wonen (IU)                                                              -3.663   -3.664   -3.666   -3.666
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)                                                   -64      -64      -64      -64

Totaal                                                                            -2.106   -8.695    -509      392


Jeugd:
 Verzachting ingroeipad
    Met de landelijke Hervormingsagenda Jeugd is een verzachting afgesproken van de financiële effecten voor
    2024 en 2025. Voor Nijmegen levert deze verzachting een plus op van € 2,4 miljoen in 2024 en € 3,6 in 2025.
    Achtergrond van de verzachting is dat door het laat tot stand komen van het akkoord vertraging is ontstaan
    in de effecten die de maatregelen moeten opleveren.
 Stelpost Jeugd
    Vorig jaar zijn stelposten opgenomen voor de structurele doorwerking van de geprognosticeerde effecten in
    2022 van WMO en Jeugdzorg. Op basis van de realisatie 2022 en de huidige prognoses is stelpost jeugd nodig
    op het programma.
 Opnemen aanvullende maatregel rijk op programma WWZ
    De aanvullende (besparings-)maatregel van het rijk van circa € 500 miljoen wordt verwerkt als korting op het
    gemeentefonds. Gemeenten mogen hier tegenover een besparing op de uitgaven inboeken. Hiermee wordt
    de aanvullende maatregel budgettair neutraal in de begroting verwerkt.

Beschermd wonen
De doordecentralisatie van beschermd worden is (wederom) uitgesteld. Beoogd invoeringsdatum is nu 1-1-2025.
Met dit uitstel ontstaan er financiële voordelen ten opzichte van de huidige begroting.

Stijging energiekosten (wijk)accommodaties
De energieprijzen zijn fors gestegen. Ter indicatie: de gasprijs is ruim 3 keer zo hoog en de elektriciteitsprijs zelfs
bijna 4 keer zo hoog geworden. De structurele doorwerking is nog onzeker. Voor de jaren vanaf 2025 zijn daarom
geen bedragen opgenomen. We reserveren voor 2025 en volgende jaren het verschil op stelpost. Dan is er meer
duidelijkheid over de structurele doorwerking.

GGD
 indexering 2023 voortzetting vanaf 2024 en GGD index 2024
 vanaf 2024 hogere kosten bedrijfsvoering
 vanaf 2024 hogere kosten inhoudelijke



                                                            53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Over de conceptbegroting 2024 en een begrotingswijziging 2023 van de GGD heeft de raad van de gemeente
Nijmegen een zienswijze uitgebracht. Deze begroting 2024 en de begrotingswijziging 2023 moeten vervolgens nog
vastgesteld door het AB van de GGD. De begrotingswijziging voor 2023 gaat over CAO-ontwikkelingen met
doorwerkende kracht naar 2024. Vanaf 2024 leidt dit tot een structureel tekort van € 186.000.
Daarnaast worden de personeelskosten 2024 in de begroting 2024 met 5,32% verhoogd. Het gemeentelijk
indexeringspercentage is 8% en dit betekent dat er ten opzichte van dit percentage een voordeel ter hoogte
€ 307.000 ontstaat. Hiermee wordt het indexeringstekort, voortvloeiend uit 2023, volledig gedekt en blijft er nog €
147.000 over. Daarnaast is er sprake van hogere uitvoeringskosten in de conceptbegroting 2024 (€ 316.000 voor
Nijmegen). Deze worden met name veroorzaakt door organisatieontwikkelingen, veranderingen in wet en
regelgeving en rechttrekken van een verrekeningsmethodiek.
Er worden voor € 388.000 inhoudelijk extra middelen geclaimd. Binnen de begroting (rijksmiddelen/centrum
gemeente) worden deze voor € 302.000 gedekt. Voor € 86.000 is geen dekking aanwezig. Het gaat over extra kosten
voor RVP (rijksvaccinatieprogramma), consultatiebureaus en het crisisplan.
Na vaststelling van de begroting 2024 van de GGD door het AB, zijn bovengenoemde kosten onvermijdelijk.

Woonzorg jong volwassenen met complexe problematiek
Voor de groep jongeren die uitstromen uit jeugdhulp/WMO en nog beschutting en bescherming nodig hebben,
soms met specialistische, intensieve problematiek is er onvoldoende passend zorgaanbod. Met deze intensivering
kan passende woonzorg georganiseerd worden voor de groep jongvolwassenen die nog beschut en beschermd
wonen nodig hebben.

Projectleider Bibob
Er loopt een pilot in het kader van de Wet Bibob. Voor de jaren 2021-2023 is daar formatie voor vrij gemaakt. De
projectleider is op 1-11-2021 begonnen en de overeenkomst loopt tot 1-11-2024. De middelen zijn beschikbaar
voor 2021 t/m 2023 maar de projectleider is gestart per 1-11-2021; we komen in 2024 10 maanden formatie tekort.

Consultatiebureaus Noord en Dukenburg
Voor de consultatiebureaus in Noord en Dukenburg is grotere huisvesting noodzakelijk, daardoor zal de huur
toenemen doordat er voor meer meters huur betaald moet worden. Deze claim voor de huurkosten heeft een
relatie met de investeringsclaim voor consultatiebureaus.
Dukenburg is urgenter vanwege meer gezinnen met een lagere sociaal economische status. Noord kan een jaar
later. Consultatiebureau Dukenburg kent veel aandachtsdossiers, 35 % van de totale dossiers.. Het gemiddelde
van Nijmegen is 12,4%. De gemiddelde (bij jeugdarts en jeugdverpleegkundige) wachttijd voor een
verdiepingsafspraak voor een aandachtsdossier is op dit moment 3 maanden. Mede door ruimtegebrek op locatie,
kunnen deze niet eerder gepland worden.

Stelpost WMO naar programma WWZ (van programma Financiën)
Gezien het verwachte oplopende tekort op Wmo vanaf 2025 en verder stellen we voor om de gereserveerde
stelpost Wmo over te hevelen naar het programma WWZ.

Maatwerkdienstverlening 18+: Huishoudelijke hulp
We sturen door middel van beleid, verordeningen en beleidsregels. Dit jaar is de nieuwe visie Hulp bij het
Huishouden vastgesteld. Gezien de vergrijzing neemt de druk op de Wmo toe. De aankomende jaren zal die nog
meer toenemen. Vandaar het voorstel van het opplussen van het budget Hulp bij het Huishouden. Bij het opstellen
van de budgetverhoging is al rekening gehouden met hetgeen wij kunnen doen om bij te sturen. Zo heeft de
nieuwe beleidsvisie als lijn dat inwoners zo veel mogelijk zelf of in samenwerking met hun netwerk oppakken.
Hulp bij het huishouden blijft op deze manier beschikbaar voor inwoners die het echt nodig hebben.

Op basis van de huidige groeivoorspellingen neemt de vraag naar huishoudelijke hulp in 2026 toe met 31% ten
opzichte van 2021. Doordat we niet weten wat het effect zal zijn van de invoering van de inkomensafhankelijke




                                                      54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>bijdrage op de vraag naar huishoudelijke hulp, stellen we voor alleen het te verwachten tekort van 2024
structureel bij te stellen met € 315.000. In deze prognose is rekening gehouden met een stijgende vraag van 4,9%.

De Wmo, en dus de hulp in het huishouden, is een openeinderegeling zonder budgetplafond met een wettelijke
verplichting. De vergrijzing zorgt de komende jaren (tov 2022 31% stijging in 2026 en 38% in 2027) voor een
enorme verwachte groei in vraag en aan de andere kant een verkleining en toenemende schaarste van de
arbeidsmarkt voor wat betreft personeel dat als hulp in het huishouden wil werken. Dit zorgt voor een stijging van
de kosten terwijl de middelen vanuit Den Haag in ieder geval niet toenemen.
We doen wat binnen de beleidsmogelijkheden ligt. We sturen dus wel degelijk door onder andere te kijken naar
onze toeleiding, de manier van indiceren en versoberen van de indicatie en inhoud van de zorg (zie nieuwe
beleidsvisie). Maar door het wettelijke karakter kan dat maar in beperkte mate. Het individu krijgt de aankomende
jaren minder maar daardoor proberen we de hulp in het huishouden bereikbaar te houden voor iedereen die dat
nodig heeft. Ondanks deze maatregelen zal het geld kosten, want met deze maatregelen gaan we geen tonnen
besparen. Een andere mogelijkheid is om dit signaal sterker uit te dragen in een landelijke lobby richting VNG en
Den Haag.

Doorbraakaanpak
In de vorige coalitieperiode is gestart met de doorbraakaanpak in de vorm van een doorbraakteam van 2 fte als
pilot. Gezien de goede resultaten is de ambitie uitgesproken om het doorbraakteam in de huidige coalitieperiode
structureel te maken. Daarnaast is in het huidige coalitieakkoord opgenomen om de doorbraakaanpak verder uit
te breiden door te verbreden naar belangrijke ketenpartners in het sociaal domein (o.a. Buurtteams en netwerk 16
tot 27-jarigen).

Er is in het vorige coalitieakkoord een bezuinigingstaakstelling opgenomen, deze is meer dan behaald. In het
huidige coalitieakkoord is voor de Doorbraakaanpak zelf geen bezuinigingstaakstelling opgenomen. Echter levert
de doorbraakaanpak forse besparingen op. Met de verbreding in de stad wordt dit alleen maar meer. Het bedrag
wat opgenomen is in het huidige coalitieakkoord voor deze verbreding stond al structureel in de begroting. Met
het honoreren van deze claim is ook het huidige doorbraakteam van 2 fte gedekt.

In Q4 van 2023 volgt een Raadsinformatiebrief waarin uitgebreid de cijfers en opbrengsten van de
doorbraakaanpak tot nu toe worden toegelicht.

Geëscaleerde zorg 18+
Borging zorgaanpak straatsekswerkers
Het project Zorgaanpak heeft twee jaar gedraaid en heeft een goede en werkbare aanpak opgeleverd. Omdat het
om een heel specifieke doelgroep gaat en deze aanpak nog goed in de bestaande structuur moet worden geborgd,
is het belangrijk om in 2024 extra middelen op in te zetten. Ook met als doel om de aanpak zoveel mogelijk in de
reguliere zorg – en hulpverlening te integreren. Elementen uit deze aanpak kunnen ook worden ingezet voor
bredere hulp- en begeleidingsvragen.
Om het project Zorgaanpak straatsekswerkers goed te borgen, zijn er afspraken gemaakt over werkzame
elementen uit de aanpak voor de tweede helft 2023 en voor 2024. Het gaat hierbij om een subsidie voor IrisZorg
om de volgende onderdelen uit te voeren: de inzet van casemanagement, expertise (onder voorbehoud), time-
outvoorziening en de inzet van een ervaringsdeskundige. Daarnaast levert het Leger des Heils ook casemanagers.

Extra incidentele bijdrage autonome ontwikkelingen rondom bijzondere zorg
In afstemming met de GGD Bijzondere Zorg hebben we afgesproken dat dit bedrag voor 2024 niet structureel in de
begroting wordt opgenomen maar incidenteel. Dit heeft te maken met twee belangrijke ontwikkelingen, namelijk
de financiële ontwikkelingen rondom de doordecentralisatie beschermd wonen die vanaf 2024 wordt ingezet en
wellicht de nodige impact heeft. En de effecten die voortvloeien uit de afspraken die in 2023 worden gemaakt
tussen gemeenten en Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ).




                                                      55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Voor 2025 en verder kijken we opnieuw naar de begroting en besluiten we of dit bedrag voor Bijzondere Zorg
structureel of incidenteel op de begroting dient te worden opgenomen.
Het aantal trajecten bij MBZ is in de afgelopen jaren sterk toegenomen: van bijna 1.200 trajecten in 2018 naar ruim
2000 trajecten in 2022. De stijging zit vooral in trajecten die vallen onder het uniforme deel van de taakuitvoering
van MBZ: Consultatie en advies en Bijzondere zorg-trajecten.
Inmiddels zijn er oplossingsrichtingen geformuleerd en (samenwerkings)afspraken gemaakt tussen MBZ en
gemeenten die ervoor moeten zorgen dat het aantal (lichte) meldingen naar beneden worden bijgesteld en vooral
de overdracht van MBZ naar gemeenten te versoepelen.

Woonproject Binder
Binder maakt het mogelijk dat in dit woonproject 117 inwoners eenvoudig en betaalbaar kunnen blijven wonen in
dit gemengd wonen-project in deze overvolle woonmarkt. De extra kosten zijn noodzakelijk vanwege extra inzet
sociaal beheer, de staat van het pand en hogere energiekosten.

Meerkosten subsidie Droombankje
Vanaf aanvang hebben zij een lage subsidie gekregen, slechts gericht op de kosten van zorg maar niet voldoende
om verder bij te dragen aan de exploitatie.
Het voorziet in de behoefte in Nijmegen opvang te bieden aan een bepaalde groep dak- en thuislozen,
hoofdzakelijk de economisch dak- en thuislozen. Het blijkt dat de eerder verstrekte subsidie niet voldoende is; het
Droombankje komt niet uit hun penibele financiële situatie. We vangen dit op zodat de opvang capaciteit
behouden blijft.

Overloop crisisopvang GrandCare
Wanneer gezinnen in een crisissituatie zich melden bij de crisisopvang van IrisZorg en deze opvang zit vol, dan
kunnen ze (op advies van de Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang) tijdelijk worden opgevangen bij
GrandCare tot er weer plek bij de crisisopvang is. Het gaat hier om heel kwetsbare gezinnen met vaak jonge
kinderen. Het aantal gezinnen dat momenteel wordt opgevangen bij GrandCare fluctueert, maar het gaat om
ongeveer 7 gezinnen. Dit is de enige aanvullende opvangplek voor gezinnen in een crisissituatie die we in stand
houden.

Gezonde leefomgeving
Vanuit bestaande beleidskaders (Gezondheidsagenda) werken we aan een gezonde leefomgeving in de stad.
Versterking op dit dossier is noodzakelijk gezien de huidige maatschappelijke uitdagingen (klimaatadaptie,
energietransitie, woonopgave, vergrijzing, ongezonde leefstijl, eenzaamheid). Willen we een gezonde
leefomgeving in de praktijk realiseren, dan is een integrale aanpak over verschillende domeinen van cruciaal
belang. We kunnen nu onvoldoende integraal samenwerken omdat de capaciteit beperkt is. Dit heeft tot gevolgen:
reactief in plaats van actief handelen/adviseren, waardoor we onvoldoende inzetten op het voorkomen
terugdringen van gezondheidsrisico’s.
Om betere samenwerking en afstemming rondom de gezonde (fysieke) leefomgeving mogelijk te maken is er meer
beleidscapaciteit vereist. Daarmee kunnen we gezondheid vanaf het begin meenemen in de integrale afweging
tussen alle belangen die spelen om een goede fysieke leefomgeving te realiseren. We zien dat er steeds
vraagstukken bij komen die de gezonde leefomgeving raken, bijv. specifieke maatregelen rondom een
beweegvriendelijke omgeving. Ook heeft gezonde leefomgeving een prominente plek gekregen in de
Omgevingswet. Het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving is een van de hoofddoelen
van de nieuwe Omgevingswet. Naast meer beleidscapaciteit kunnen we met de extra middelen de wettelijke
adviesfunctie van de GGD ten aanzien van milieu en leefomgeving versterken en onze de kennispositie verbeteren.
In 2025 evalueren we wat de inzet oplevert. Mede op basis hiervan kan dan een voorstel geagendeerd worden voor
een vervolg.




                                                       56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Gezondheidsverschillen stadsbrede inzet / Gezondheidsverschillen stadsdeel gericht
In het coalitieakkoord is een duidelijke ambitie geformuleerd om gezondheidsverschillen te verkleinen. Voor deze
ambitie is geen budget beschikbaar gesteld. Binnen de bestaande middelen is het niet haalbaar om uitvoering te
geven aan deze ambitie. Met de aangevraagde middelen kunnen we komen tot een brede aanpak verkleinen
gezondheidsverschillen en vervolgens implementatie van deze aanpak. In de aanpak zijn twee sporen te
onderscheiden: een stadsbrede inzet en een gerichte aanpak in de wijken waar de gezondheidsachterstanden het
grootst zijn. Het extra budget wordt ingezet voor personeelskosten en subsidie aan organisaties in de stad.

Buurtsportcoachregeling
Samen met het programma Sport valt er in totaal € 745.000 vrij vanwege een dubbele financiering van de
Buurtsportcoach-regeling (BCR) in onze begroting. We ontvangen hier nu een specifieke uitkering (SPUK) voor. Met
deze middelen kunnen we de kosten dekken, waardoor de bestaande budgetten vrij vallen.

Stoppen met trainingen TIMM consultancy
Doel van de trainingen is om de lokale teams in heel Gelderland Zuid te trainen rondom veiligheid.
Tijdens de training wordt de kennis verdiept over veiligheidsplanning en risicotaxatie en worden de vaardigheden
ten aanzien van gespreksvoering verrijkt.
We stoppen hiermee in 2026 en 2027. Risico is dat de buurtteams en overige lokale teams in Gelderland Zuid
onvoldoende expertise hebben om de meldingen vanuit Veilig Thuis goed op te pakken en de veiligheid in
gezinnen te verbeteren. Ook kan dit de samenwerking in de keten onder druk zetten en is dit een risico voor
veiligheid in gezinnen.

Taakmutaties
Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting
op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.

Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                           2024       2025      2026      2027
Centrumgemeentemiddelen                                                      1.700
Stoppen met Maatwerkovereenkomsten                                           1.700     1.700      1.700     1.700
Buurtsportcoachregeling                                                       373        373       373       373
Bewonersbudgetten                                                             200        200       200       200
Afschaffen BBB-voorzieningen                                                  340        340       340       340
Stoppen pilot proeftuin                                                      1.000
Stoppen met trainingen TIMM consultancy                                       100        100       100       100
Stoppen REPS                                                                  400
Stoppen uitgaven Villa Penedo                                                             50        50        50
Solidariteitsbijdrage regiogemeenten tekort MO herinvoeren                    125
De grijze regels zijn reeds (deels) ingezet door het college

Stoppen met maatwerkovereenkomsten
We kunnen ervoor kiezen geen cliënten Beschermd wonen onder te brengen d.m.v. maatwerkovereenkomsten.
Op dit moment hebben we voor ongeveer 45 cliënten maatwerkovereenkomsten gesloten. Dit betreft zorg die we
moeten leveren, maar die niet bij gecontracteerde zorgaanbieders geboden kan worden. Als we deze zorg niet
inkopen via maatwerkovereenkomsten dan zal dit bij gecontracteerde aanbieders moeten gebeuren. Dit levert
minder passende zorg op die bovendien geen per saldo besparing oplevert. Er zijn bovendien afspraken met de
regiogemeenten om cliënten een goed en snel aanbod te bieden. Op dit moment houden we centrummiddelen
voor beschermd wonen over. Het zou vreemd zijn om die middelen niet of onvoldoende in te zetten voor de
doelgroep waar dit voor bedoeld is.




                                                             57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Buurtsportcoachregeling
Samen met het programma Sport valt er in totaal € 745.000 vrij vanwege een dubbele financiering van de
Buurtsportcoach-regeling (BCR) in onze begroting. We ontvangen hier nu een specifieke uitkering (SPUK) voor. Met
deze middelen kunnen we de kosten dekken, waardoor de bestaande budgetten vrijvallen.

Bewonersbudgetten in relatie tot uitbreiding formatie regisseurs sociaal
We kunnen ervoor kiezen om te besparen op de vrije ruimte in de bewonersbudgetten.

Afschaffen BBB-voorzieningen
Stoppen met noodopvang voor uitgeprocedeerden. Deze is opgenomen in de subsidielijst.
In de huidige bed, bad en broodregeling worden ongeveer 50 ongedocumenteerden opgevangen en ondersteund.
Het geld hiervoor komt van het rijk. Een deel van de huisvestingskosten wordt door de gemeente zelf betaald, in
de vorm van panden die beschikbaar gesteld worden.
De komst van een landelijke vreemdelingenvoorziening (LVV) zou ervoor zorgen dat de gemeente geen geld meer
krijgt voor de BBB. Door de val van het kabinet is het minder waarschijnlijk dat de LVV er komt. Daardoor blijft er
een noodzaak bestaan om de BBB voorziening in de lucht te houden.

Stoppen pilot proeftuin
In de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming zijn acties opgenomen om de keten rondom
jeugdbescherming te versterken. Eén van de acties is bouwsteen 3: lokale aanpak voor veiligheid in gezinnen.
Hierin wordt voorzien in het starten van proeftuinen waarin de betrokken partners rondom jeugdbescherming op
een andere manier met elkaar gaan samenwerken. Dit om de hulpverlening aan gezinnen in complexe
veiligheidsvraagstukken te verbeteren. Vanuit de Gelderse Verbeteragenda is opdracht gegeven om een plan van
aanpak op te stellen om te komen tot een proeftuin rondom het vormgeven van het project Toekomstscenario in
Gelderland Zuid.
Indien we hiermee stoppen, moeten we de miljoen die we hier extra van het rijk voor hebben gekregen
terugbetalen Hieruit zijn al kosten gemaakt, de netto besparing is daarom ook minder dan 1 miljoen. Ook
vertraagt de betere ketensamenwerking voor kinderen die thuis onveilig zijn en dit kan leiden tot meer
uithuisplaatsingen van deze kinderen. We houden ons tenslotte niet aan het coalitieakkoord waarin staat dat we
landelijk voorloper willen zijn, we houden ons niet aan de afspraken in Gelderland Zuid en Rijk van Nijmegen.

Stoppen REPS (Regionaal Punt Scheiden)
Coördinatie, deelname en host van het Regionaal Expertisepunt Scheiden (REPS) is per 2023 is gestart. Hierin
werken professionals van Sterker samen met professionals van Entrea Lindenhout, Jeugdbescherming Gelderland
en Pro Persona. Dit gebeurt vanuit een samenwerkingsverband waarvan ook Buurtteams Jeugd en Gezin
Nijmegen en de regiogemeenten deel van uitmaken. We willen in de regio Rijk van Nijmegen dat we gezinnen en
huishoudens op tijd en op de juiste manier helpen bij een scheiding. Dit betekent een continuering van de huidige
situatie waarin veel vechtscheidingen de keten van jeugdbescherming blijven verstoppen. Met als risico meer
uithuisplaatsingen van kinderen. Ook zorgt dit voor langere wachttijden bij de Buurtteams en lokale teams in Rijk
van Nijmegen.

Stoppen uitgaven Villa Penedo
Villa Pinedo biedt onbeperkte online steun (in de vorm van een buddy) voor kinderen en jongeren met gescheiden
ouders ter voorkoming van psychische problematiek. Wanneer je hiermee zou stoppen kunnen kinderen die last
hebben van een vechtscheiding geen beroep meer doen op online-steun door een buddy. Het niet inzetten van
rijksmiddelen die Nijmegen voor heel Gelderland Zuid ontvangt voor bestrijding Kindermishandeling voor dit doel
is strijdig met de besluitvorming door 14 gemeenteraden.




                                                       58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Indicatoren
                                            2014   2015      2016     2017     2018     2019     2020     2021     2022
Basisset (BBV):
Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met                                                                  13,1%    13,4%
jeugdhulp
Gemiddelde benchmark                                                                                     15,0%    14,5%
Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met                                                                   1,3%     1,2%
jeugdbescherming
Gemiddelde benchmark                                                                                      1,5%     1,4%
Percentage jongeren (12 t/m 22 jaar) met                                                                  0,5%     0,4%
jeugdreclassering
Gemiddelde benchmark                                                                                      0,5%     0,5%
Percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) met     2%     1%         1%       1%       1%       1%       1%       1%
een delict voor de rechter
Gemiddelde benchmark                         2%     1%         1%       1%       1%       1%       1%       1%
Aantal WMO-cliënten met een                                   710      720      720      750      770      770      740
maatwerkarrangement (per 10.000
inwoners)
Gemiddelde benchmark                                                                     792      842      828      818
Gevraagd door raad:
Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf                             4.135    4.262    4.512    4.479    4.500    4.511
Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf                                 496      539      523      516      514      518
Aantal aanmeldingen buurtteams                                                                                     5.130
Buurtteams jeugd en gezin: percentage                                                                               46%
heeft binnen 14 dagen na aanmelding
eerste gesprek
Buurtteams volwassenen: percentage heeft                                                                            76%
binnen 14 dagen na aanmelding eerste
gesprek
Aantal bezoeken Stips                                       13.500   15.000   18.000   23.100   14.052   15.013   22.000
Percentage huishoudens dat gebruik maakt                     3,9%              3,7%     3,8%     4,5%     4,5%     4,9%
van 5 of meer gemeentelijke voorzieningen
in het sociaal domein
Percentage dat vindt dat men te weinig             10%                  9%               12%               12%
contact met anderen heeft
Rapportcijfer bewoners voor woonbuurt als           7,4                 7,5               7,6               7,5
plek om te wonen en te leven
Percentage bewoners tevreden over                  79%                 78%               76%               76%
openbaar vervoer in de buurt
Percentage bewoners tevreden over groen            69%                 71%               68%               66%
in de buurt


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdhulp
Het CBS is de bron voor deze verplichte indicator. In 2021 is het CBS gestart met een nieuwe tijdreeks vanwege
wijzigingen in de dataverzameling. Onze eigen statistieken laten een wat hoger aandeel jeugdigen zien dat gebruik
maakt van maatwerkvoorzieningen op het vlak van jeugdhulp (circa 15%). Een reden daarvoor is dat het CBS
afhankelijk is van de aanlevering van cijfers door jeugdhulpaanbieders; niet alle aanbieders leveren de cijfers aan.




                                                       59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met jeugdbescherming / Percentage jongeren (0 t/m 17 jaar) met
jeugdreclassering
Het CBS is de bron voor deze verplichte indicatoren. In 2021 is het CBS gestart met nieuwe tijdreeksen voor deze
indicatoren vanwege wijzigingen in de dataverzameling.

Aantal WMO-cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners)
In Enschede en Maastricht ligt dit aantal duidelijk hoger dan in Nijmegen en de andere benchmarksteden.

Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf / Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf
De meeste cliënten ‘jeugdhulp met verblijf’ maken tevens gebruik van een andere maatwerkvoorziening op het
vlak van jeugdhulp (‘jeugdhulp zonder verblijf’). Er zit dus een overlap tussen de cijfers. In totaal maken circa 4.600
jeugdigen gebruik van maatwerkvoorzieningen op het vlak van jeugdhulp.
Aantal aanmeldingen buurtteams
Het gaat om alle aanmeldingen bij de buurtteams jeugd en gezin (van start gegaan in juli 2021) én de buurtteams
volwassenen (van start gegaan begin 2022). De buurtteams bieden basiszorg. Bij maatwerk - zorg die het
basisteam niet kan leveren - wordt een zorgaanbieder met expertise ingezet.

Percentage huishoudens dat gebruik maakt van 5 of meer gemeentelijke voorzieningen in het sociaal domein
Met gemeentelijke voorzieningen in het sociale domein bedoelen we regelingen op het vlak van zorg, inkomen,
werk en jeugd. Van de huishoudens maakt 31% gebruik van minsten 1 van die regelingen; 4,9% van de
huishoudens maakt gebruik van minsten 5 van die regelingen.

Percentage dat vindt dat men te weinig contact met anderen heeft
De bron voor deze cijfers is de tweejaarlijkse Burgerpeiling. Gevraagd is: “Vindt u in het algemeen dat u voldoende
contacten met andere mensen heeft, dat wil zeggen buiten werk, school of het eigen huishouden/gezin?” met als
antwoordmogelijkheden ‘ja, zeker’, ‘ja, maar ik zou wel wat meer contacten willen’ en ‘nee, ik vind dat ik te weinig
contacten heb’.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over welzijn, wijkontwikkeling en zorg:
https://swm2023-nijmegen.pcportal.nl/p56193/kerncijfers
https://swm2023-nijmegen.pcportal.nl/p56191/kerncijfers




                                                        60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Werk en Inkomen
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      We willen dat alle Nijmegenaren kunnen participeren, bij voorkeur door werk

Doel:         We willen uitkeringsgerechtigden met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt meer
              kans geven op duurzaam betaald werk
Activiteiten
 We bieden intensieve en integrale begeleiding.
     Wanneer er sprake is van werkloosheid, bieden we werkzoekenden en werkgevers ook in 2024 samen met
     WerkBedrijf intensieve begeleiding aan en zetten we instrumenten in zoals loonkostensubsidies, jobcoaching,
     proefplaatsingen en/of (om)scholingen. Professionals van de gemeentelijke afdeling Inkomen, Zorg en
     Leerrecht, de buurtteams en WerkBedrijf werken steeds meer en nauwer met elkaar samen, ook op elkaars
     locatie. We stellen de inwoner centraal, en hebben aandacht voor de brede, persoonlijke situatie, we kijken
     naar bestaanszekerheid en leveren maatwerk. Professionals van de afdeling Inkomen, Zorg en Leerrecht
     (IZ&L) werken vanuit de visie Mens als Middelpunt en gaat aan de slag met het doorvoeren van verdere
     verbetering van (digitale) dienstverlening in het sociaal domein.
 We zorgen voor de uitvoering van het regionaal arbeidsmarktbeleidsplan en de uitvoering van de
     Dienstverleningsovereenkomst met WerkBedrijf.
     Eind 2023 wordt het nieuwe arbeidsmarktbeleidsplan voor 2024-2028 vastgesteld. Dit plan sluit aan op de
     huidige economische en maatschappelijke ontwikkelingen. De krapte op de arbeidsmarkt en de uitkomsten
     van het evaluatieonderzoek bij WerkBedrijf zijn hierin leidend. We zetten meer in op dienstverlening voor
     specifieke groepen, zoals jongeren, statushouders, ouderen en kandidaten met een arbeidsbeperking. De
     afspraken leggen we vast in de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met WerkBedrijf en deze afspraken
     monitoren we.
 We continueren de Maatwerkbanen.
     We bouwen het aantal Maatwerkbanen de komende jaren geleidelijk op. Ons doel voor 2024 is een goed
     overzicht krijgen op de relevante kosten en baten (zowel maatschappelijk als financieel) van deze
     maatwerkbanen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
 We geven meer aandacht en begeleiding aan inwoners die langdurig afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering.
     We zetten het project “Doe je mee” voort in samenwerking met WerkBedrijf tot eind 2024. We evalueren en
     monitoren de uitkomsten en bekijken hoe en wat we kunnen integreren in onze dienstverlening (Mens als
     Middelpunt) na 2024. We willen bijstandsgerechtigden ook na afloop van het project in beeld houden om hen
     te begeleiden.

Doel:         We bieden mensen perspectief op zinvol werk en leggen verbinding tussen werk, inkomen,
              onderwijs, welzijn en zorg
Activiteiten
 Wij zetten het Regionaal MobiliteitsTeam Rijk van Nijmegen voort en ontwikkelen deze verder door.
     Het regionaal mobiliteitsteam (RMT) continueren we. Deze ondersteuning is aanvullend op reguliere
     dienstverlening van sociale partners, UWV en gemeenten. We evalueren en monitoren de voortgang. De
     ervaringen van het RMT worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van het samenwerkingsverband
     waarin werkgevers-, werkzoekenden- én werkendendienstverlening ontschot door alle betrokken partijen op
     de regionale arbeidsmarkt (sociale partners, UWV en gemeenten) wordt aangeboden. Dit doen we samen met
     de partners van de Regionale Tafel Arbeidsmarkt, aangevuld met de vakbonden, werkgeversorganisaties en
     de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB).
 We coördineren de regionale aanpak jeugdwerkgelegenheid en ontwikkelen deze verder door.
     We nemen onze regierol als centrumgemeente voor de regio Rijk van Nijmegen. Bij deze aanpak werken onder
     andere onderwijs, UWV, WerkBedrijf, team Leerrecht en RMC en gemeenten samen. De huidige aanpak loopt
     tot en met 2024. We treffen voorbereidingen voor een nieuwe vierjarige aanpak en sluiten aan bij komende
     wetswijzigingen, waarbij de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt nog belangrijker wordt.



                                                     61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>   We bevorderen de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio.
    Binnen onder andere de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA) werken gemeenten, UWV, Werkbedrijf, VNO-NCW,
    vakbonden, ROC, HAN en ECN) met elkaar samen met een uitvoeringsagenda.

Doel:         We bestrijden de financiële risico’s die samenhangen met een slechte gezondheid voor
              huishoudens onder de Nijmeegse armoedegrens
Activiteiten
 We dragen bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen.
     Sinds 2023 is het beperkt aanvullende pakket beschikbaar binnen de CAZ. Dit pakket is met name
     aantrekkelijk voor jongeren met een laag inkomen. Zij hebben vaak een extra zorgvraag, maar niet zoveel zorg
     nodig dat ze een gemiddeld aanvullend of sterk aanvullend pakket nodig hebben. In 2024 willen we dat meer
     jonge inwoners met dit beperkt aanvullende pakket meedoen aan de CAZ, zodat zij goed verzekerd zijn tegen
     een betaalbare prijs. Daarnaast stimuleren wij inwoners om voldoende groente en fruit te eten, door onze
     samenwerking met de Voedselbank en de Vincentius Vereniging.
 We breiden de samenwerking met huisartsen uit.
     Zo organiseren we webinars over hoe huisartsen geldzorgen kunnen signaleren, dit bespreekbaar maken en
     juist doorverwijzen. Dit zetten we door in 2024. We doen dit samen met NEO, SAN en Bindkracht10. De
     huisarts blijft een belangrijke vindplaats voor inwoners met geldzorgen. De samenwerking tussen zorg en hulp
     bij geldzorgen kan beter en daar zetten we op in.

Doel:         We willen intergenerationele werkloosheid doorbreken
Activiteiten
 We bestrijden kinderarmoede door het aanbieden van kindregelingen via onze partner Stichting Leergeld
     Nijmegen en inzet op meer en betere financiële educatie, zo dragen we bij aan het tegen gaan van
     kansenongelijkheid.
     Langdurig opgroeien in armoede heeft een negatieve invloed op de ontwikkeling van kinderen. Kinderen
     kunnen minder meedoen, wonen in een minder veilige omgeving, doen het minder goed op school en voelen
     zich minder waard (NJI). Onze partner Stichting Leergeld heeft een groot bereik en doet al vele jaren goed
     werk. We breiden de doelgroep vanaf september 2023 tot september 2025 tijdelijk uit naar 0 tot 4-jarigen,
     zodat ook de allerjongsten mee kunnen doen.

Doel:         We bieden aanvullende gemeentelijke regelingen die participatie bevorderen aan inwoners
              vanaf 18 jaar
Activiteiten
 We gaan door met het vereenvoudigen van de toegang tot de inkomensondersteunende regelingen en
     ontwikkelen de digitale Meedoen-pas verder door.
     We zorgen voor één digitale poort waar inwoners gemakkelijk en direct kunnen zien op welke regelingen zij
     recht hebben. Daar kunnen ze deze ook meteen aanvragen. De Meedoenregeling, het busabonnement en de
     Individuele Inkomenstoeslag (IIT) zijn hier al op aangesloten. Het platform dat de digitale poort vormt,
     ontwikkelen we verder door zodat het ook mogelijk wordt andere regelingen aan te sluiten zoals de
     kindregelingen, studietoeslag, bijzondere bijstand en de Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering
     (CAZ).
 We werken samen met een onderzoeksconsortium om meer werkende armen te bereiken.
     In samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam en andere 100.000+ gemeenten werken we aan nieuwe
     manieren om meer werkenden met een laag inkomen te bereiken. Deze groep komt (nog) niet naar de
     gemeente toe om hulp te vragen als zij geldzorgen hebben. Daarom werken we in 2024 samen om nieuwe
     experimenten uit te voeren om dit bereik te vergroten. Zo houden we een campagne voor de
     Meedoenregeling via Marktplaats en werken we samen met sleutelfiguren in de wijk.




                                                     62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Ambitie:      We willen dat alle Nijmegenaren kunnen voorzien in hun levensonderhoud

Doel:           We verstrekken uitkeringen en individuele toeslagen op basis van wettelijke regelgeving
Activiteiten
 We bereiden ons voor op de wijziging van de Participatiewet en passen waar nodig onze uitvoering aan.
     Niet de regels, maar de mens centraal zetten. Dat is het uitgangspunt van het conceptwetsvoorstel
     Participatiewet in balans. Door een samenhangend pakket van ruim 20 maatregelen wil de regering de
     Participatiewet weer in balans brengen. Er moet meer evenwicht komen tussen de 3 kernelementen:
     bestaanszekerheid, participatie en handhaving. Dat evenwicht moet worden bereikt door de menselijke maat
     centraal te zetten en uit te gaan van vertrouwen. Daar hebben wij in Nijmegen al een start mee gemaakt door
     de visie Mens als middelpunt te hanteren. Daarnaast is vereenvoudiging van de Participatiewet een belangrijk
     uitgangspunt. Een van de wettelijke wijzigingen is bijvoorbeeld het aanpassen van de bijverdiengrenzen,
     waardoor bijstandsgerechtigden 15% van de bijverdiensten mogen houden als opstap naar werk. In 2024
     zullen wij inwoners informeren over de komende wijzigingen.

Doel:         We bieden aanvullende gemeentelijke regelingen voor inwoners die daarvoor in aanmerking
              komen
Activiteiten
 We steunen de Voedselbank in hun pilot met een supermarktmodel.
     Inwoners die te weinig geld overhouden om aan voedsel en kleding te besteden kunnen een beroep doen op
     de Voedselbank. De Voedselbank werkt aan een pilot waarin ze ervaring op willen doen met een
     supermarktmodel om de klanten meer keuze te bieden. Wij volgen deze pilot en steunen de Voedselbank
     indien nodig. We vinden het bovendien belangrijk dat ook mensen met een laag inkomen gezond kunnen eten
     en hebben aandacht voor voldoende groente en fruit in de voedselpakketten en supermarkt.

Doel:         We voorkomen dat er (problematische) schulden ontstaan en/of dat schulden onnodig hoger
              worden door het bieden van preventieve ondersteuning, vroeg signalering en nazorg
Activiteiten
 We proberen armoede- en schuldensituaties zoveel mogelijk te voorkomen.
     We willen Nijmegenaren met geldzorgen eerder, sneller en beter helpen. We zien te vaak dat mensen die al in
     de problemen zitten, ook nog te maken krijgen met oplopende schulden. Daarom zetten we in 2024 in op
     preventie en vroegsignalering om zo schulden te voorkomen. In de Nijmeegse aanpak staat de inwoner
     centraal. Dat houdt in dat we naast de financiële situatie ook rekening houden met andere leefgebieden.
     Zoals gezondheid, de woonsituatie en werk. We zetten in dit kader structureel in op de Financieel Experts in
     de Wijk (FEW). In 2024 werken we met nieuwe afspraken voor de FEW. In deze afspraken hebben we meer
     aandacht voor de positie van de FEW in de wijk. De FEW krijgt meer ruimte om samen te werken met andere
     partijen in de wijk, zoals Buurtteams en vrijwilligers van de Stips. Wij maken afspraken met de FEW over hoe
     zij inwoners eerder, sneller en beter kunnen helpen. Via de inzet van vroegsignalering sporen we zo mensen
     met betalingsachterstanden op en bieden hen laagdrempelige hulp. In 2024 hebben wij bovendien extra
     aandacht voor jongeren met geldzorgen en schulden.

Doel:         We bieden dienstverlening aan huishoudens met financiële problemen en begeleiden
              huishoudens met problematische schulden en kleine ondernemers (MKB-ers/ZZP-ers) om
              duurzaam uit de schulden te komen
Activiteiten
 We continueren het Jongerenperspectieffonds.
     In 2023 zijn we begonnen met het Jongerenperspectieffonds. In 2024 breiden we het aantal jongeren dat
     gebruik maakt van het Jongerenperspectieffonds uit. Om de jongeren weer perspectief te bieden, kijken we
     samen met de jongeren op alle leefgebieden wat zij nodig hebben. Op basis daarvan werken we een plan van
     aanpak uit. Dit plan kan gaan over het afbetalen van schulden, het volgen van een opleiding of het doen van
     werk. Daarbij krijgt de jongere professionele ondersteuning van een schuldhulpverlener, maar ook van


                                                      63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>    ervaren jongerenwerkers. De begeleiding voor deze jongeren is intensief en er is veel ruimte voor maatwerk
    tijdens de trajecten.
   We zetten het Ondernemerspunt Geldzorgen voort.
    Het Ondernemerspunt Geldzorgen is in september 2022 gestart en in 2023 voortgezet. De eerste resultaten
    van het Ondernemerspunt Geldzorgen zijn positief. Zowel qua kwaliteit van de dienstverlening als de
    zichtbaarheid en vindbaarheid van het loket. In de tweede helft van 2023 vindt een uitgebreide evaluatie
    plaats.


Samenwerkingen en verbonden partijen
De belangrijkste verbonden partij waarmee we vanuit het programma Werk en Inkomen samenwerken is het
regionale WerkBedrijf Rijk van Nijmegen als onderdeel van de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van
Nijmegen (MGR). WerkBedrijf is de plek waarin alle professionaliteit op het gebied van arbeidstoeleiding (inclusief
de Sociale Werkvoorziening en ‘Op weg naar werk’ - voorheen arbeidsmatige dagbesteding) voor deze regio is
gebundeld en om werkzoekenden en ondernemers in de regio de beste mogelijke dienstverlening te bieden.
WerkBedrijf bemiddelt, ontwikkelt en begeleidt werkzoekenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
naar werk en streeft daarbij naar de best passende en zo regulier mogelijke werkplek.
Het verstrekken van de uitkeringen, de handhaving en een deel van de taken op het gebied van
schuldhulpverlening en armoedebestrijding worden daarnaast uitgevoerd door de gemeentelijke afdeling
Inkomen, Zorg en Leerplicht. We werken daarnaast samen met veel andere grote en kleinere
samenwerkingspartners, zoals:
      Regionaal Opleidingencentrum (ROC) Nijmegen
      Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN)
      Radboud Universiteit Nijmegen
      Leerwerkloket
      Gemeenten in regio Rijk van Nijmegen
      Afdelingen intern; Stadsontwikkeling (programma economie en toerisme) en Zorg, Inkomen & Leerrecht
      UWV
      VNO-NCW
      FNV
      Bindkracht10
      Stichting Leergeld Nijmegen
      Stichting de Voedselbank Nijmegen-Overbetuwe
      Stichting de Kledingbank
      Stichting Vincentius Vereniging
      Stichting Dagloon
      Stichting BWN
      Fibon
      Humanitas
      Housing First RIBW




                                                       64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                              Rekening      Begroot
                                                    2022          2023      2024          2025             2026           2027
Baten
6.3 Inkomens regelingen                             105,2        110,2     108,2         108,2          108,2             108,2
6.5 Arbeidsparticipatie                               0,7          0,4       0,0           0,0            0,0               0,0
Totaal                                              105,9        110,6     108,2         108,2          108,2             108,2
Lasten
6.3 Inkomens regelingen                             165,0        165,8     152,4         151,7          151,1             151,1
6.4 Begeleide participatie                           22,2         24,6      25,3          24,1           22,8              21,8
6.5 Arbeidsparticipatie                              17,9         21,3      20,4          19,4           19,4              20,0
Totaal                                              205,1        211,7     198,1         195,2          193,3             192,9
 Saldo van lasten en baten                           99,2 N      101,1 N    89,9 N        87,0 N         85,2 N            84,7 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                          Begroting      Begroting            Begroting            Begroting
                                                                2024           2025                 2026                 2027

Lasten
Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk           57,5           55,4                 54,1                   53,7
Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud                140,6          139,8                139,2                  139,2
voorzien
Totaal                                                         198,1          195,2                193,3                  192,9
Baten
Alle Nijmegenaren participeren bij voorkeur door werk            0,0            0,0                  0,0                    0,0
Alle Nijmegenaren kunnen in hun levensonderhoud
                                                               108,2          108,2                108,2                  108,2
voorzien
Totaal                                                         108,2          108,2                108,2                  108,2
Totaal per programma                                            89,9N          87,0N                85,2N                  84,7 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                       2024        2025          2026       2027

 Suites voor Sociaal Domein                                                            -1.300        -542
 Maatwerkbanen                                                                            570         415           415        200
 Voormalige id-banen                                                                       50          50            50         50
 Huishoudboekje afschaffen                                                                 90          90            90         90
 WSW vrijval ruimte                                                                        35         472         1.176      2.150
 Participatiemiddelen vrijval                                                             589         919         1.107        684

 Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
 Participatie (IU)                                                                     -1.210      -1.154     -1.112        -1.020
 Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie                                             -118        -133

 Totaal                                                                                -1.294        117          1.726      2.154


Suites voor Sociaal Domein
De komende twee jaren vindt de aanbesteding plaats van het programma dat voorziet in de dienstverlening van
het Sociaal Domein. Deze aanbesteding is essentieel, complex en veelomvattend. Er is een voorzichtige raming
gemaakt van de benodigde menskracht. We voorzien dat deze niet volledig geput kan worden uit de staande
organisatie. De kosten schatten we voor 2024 en 2025 (5 maanden) in op respectievelijk € 1.300.000 en € 542.000.




                                                               65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Maatwerkbanen
Deze zijn bedoeld voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voor wie een betaalde baan geen reële
optie is. Op dit moment heeft één kandidaat een maatwerkbaan waarvoor aan de werkgever een subsidie
verstrekt wordt. 15 personen zitten in het intaketraject voor een maatwerkbaan en 3 mensen wachten op
plaatsing. Subsidies voor maatwerkbanen zijn structureel en kunnen niet meer teruggedraaid worden. Daarnaast
werken we samen met 7 culturele-, onderwijs-, sport-, overheids- en welzijnsorganisaties in Nijmegen, die zich
onlangs gecommitteerd hebben aan het project.
Als we in plaats van de 22 maatwerkbanen waarover besluitvorming is geweest, verlagen naar 7 banen, dan
betekent dit een vrijval van € 570.000 per 2024. De reeks loopt af; dit heeft te maken met dat niet het maximaal
aantal banen wordt ingevuld.

Voormalige id-banen
Er is sprake van een ‘sterfhuisconstructie’ waardoor er ruimte ontstaat in het budget. Er komt geen nieuwe
instroom in de ID-banen. Gebaseerd op de afgelopen twee jaren (doorbelasting van kosten door de MGR
WerkBedrijf) kunnen we structureel € 50.000 budget aframen.

Huishoudboekje afschaffen
Het college heeft op 20-6-2023 het besluit genomen om de Nijmeegse deelname aan het Huishoudboekje en
gemeentelijke samenwerking met ingang van 1 juli 2023 te beëindigen. Deze wijziging heeft nog niet geleid tot
daadwerkelijke aanpassing van de budgetten. Dat gebeurt met de vaststelling van de stadsbegroting 2024.
Dit levert vanaf 2024 een besparing op van € 90.000.

WSW vrijval ruimte
WSW betreft een sterfhuisconstructie. De vrije ruimte is gebaseerd op de meerjarenprognoses van de MGR
(uitstroom van cliënten, kostprijs per eenheid, toegevoegde waarde). Een deel van de vrije ruimte is onder andere
nodig om toekomstige ontwikkelingen (bijvoorbeeld verloop aantal cliënten) en mogelijk andere frictiekosten op
te vangen.
Bezuinigen op het WSW budget brengt risico’s met zich mee. Bedragen zullen –in de jaren- vanuit WerkBedrijf
(lasten) en Rijk (baten) fluctueren door inschattingen (natuurlijk) verloop, kostprijs per eenheid, toegevoegde
waarde medewerkers, etc.

Participatiebudget
Het rijksbudget wordt bepaald aan de hand een rekenmodel en van maatstaven die fluctueren omdat ze
geactualiseerd worden in de mei- en septembercirculaire. De inschatting is dat hierbij budgetten kunnen vrijvallen
We moeten daarnaast wel ruimte overhouden in onze programmabegroting om fluctuaties op te kunnen vangen.
Het participatiebudget gaat naar de MGR (van Integrale uitkering (IU) naar Algemene Uitkering (AU)). Financiering
van de MGR is op dit moment onderwerp van gesprek met de MGR en regiogemeenten.

Taakmutaties
Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting
op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.




                                                      66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                2024     2025    2026         2027
Maatwerkbanen                                                                      735      750     750         750
Voormalige id-banen                                                                 50       50      50            50
Huishoudboekje afschaffen                                                           90       90      90            90
WSW vrijval ruimte                                                                  35      472    1.176     2.150
Afschaffen minima busabonnement                                                    600      600     600         600
Collectieve aanvullende zorgverzekering afschaffen                                4.900    4.900   4.900     4.900
Meedoenregeling afschaffen                                                         866      866     866         866
Meedoenregeling terug naar 110%                                                    328      328     328         328
Meedoenregeling terug naar 130%                                                    135      135     135         135
Digitale Meedoenpas ontwikkeling                                                   107      107     107         107
Overige maatschappelijke participatie                                               86       86      86            86
Jongeren Perspectieffonds                                                          250      250     250         250
Financieel Expert in de Wijk                                                       438      438     438         438
Middelen Rijk Bijzondere bijstand + Vroegsignalering                               547        0       0            0
Geen inzet meer op vergroten bereik armoederegelingen                              250      250     250         250
Bijdrage Ondernemerspunt                                                           100      100     100         100
Ontwikkeling apps / digitalisering                                                  50       50      50            50
Participatiemiddelen                                                               589      919    1.107        684
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting.
De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college.

Maatwerkbanen
Maatwerkbanen zijn bedoeld voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt voor wie een betaalde baan
geen reële optie is. Op dit moment heeft één kandidaat een maatwerkbaan waarvoor aan de werkgever een
subsidie verstrekt wordt. 15 personen zitten in het intaketraject voor een maatwerkbaan en 3 mensen wachten op
plaatsing. Subsidies voor maatwerkbanen zijn structureel en kunnen niet meer teruggedraaid worden. Daarnaast
werken we samen met 7 culturele-, onderwijs-, sport-, overheids- en welzijnsorganisaties in Nijmegen, die zich
onlangs gecommitteerd hebben aan het project.

Het is mogelijk een lager maximumbudget aan te houden. Er zijn meerdere scenario’s mogelijk. Dit zou betekenen
dat we minder maatwerkbanen kunnen realiseren. Er is besluitvorming geweest voor het realiseren van 22 banen.
 Maatwerkbanen 100%, 22 banen realiseren
 Maatwerkbanen verminderen, 11 banen realiseren, structurele vrijval van 415.000 per 2024
 Maatwerkbanen verminderen, 7 banen realiseren, structurele vrijval van 570.000 per 2024
 Maatwerkbanen stoppen (1 baan is gestart, dus deze continueren), 774.000 structurele vrijval per 2024

Voormalige id-banen
Er is hierbij sprake van een sterfhuisconstructie waardoor er ruimte ontstaat in het budget. Er komt géén nieuwe
instroom in de ID-banen. Gebaseerd op de afgelopen twee jaren (doorbelasting van kosten door de MGR
WerkBedrijf) is er ruimte in het budget. We kunnen structureel € 50.000 budget af ramen.

Huishoudboekje afschaffen
Het college heeft op 20-6-2023 het besluit genomen om de Nijmeegse deelname aan het Huishoudboekje en
gemeentelijke samenwerking met ingang van 1 juli 2023 te beëindigen. Deze wijziging heeft nog niet geleid tot
daadwerkelijke aanpassing van de budgetten. Dat gebeurt met de vaststelling van de stadsbegroting 2024.
Dit levert vanaf 2024 een besparing op van € 90.000.

WSW vrijval ruimte
WSW betreft een sterfhuisconstructie. De vrije ruimte is gebaseerd op de meerjarenprognoses van de MGR
(uitstroom van cliënten, kostprijs per eenheid, toegevoegde waarde). Een deel van de vrije ruimte is onder andere



                                                         67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>nodig om toekomstige ontwikkelingen (bijvoorbeeld verloop aantal cliënten) en mogelijk andere frictiekosten op
te vangen. Bezuinigen op het WSW budget brengt risico’s met zich mee. Bedragen zullen in de jaren vanuit het
WerkBedrijf (lasten) en het Rijk (baten) fluctueren. Dit door inschattingen (natuurlijk) verloop, kostprijs p.e.,
toegevoegde waarde medewerkers, etc. We moeten een bepaalde ruimte overhouden in onze
programmabegroting om fluctuaties op te kunnen vangen.

Afschaffen minima busabonnement
Het bedrag wat kan worden bespaard bij het afschaffen van het minima busabonnement is gebaseerd op de
uitgaven. Dit is exclusief uitvoeringskosten. Het is ook mogelijk te differentiëren op basis van inkomensgrenzen.
De minima tot 130% kunnen nu jaarlijks een busabonnement aanschaffen met een eigen bijdrage van € 15,00. De
rest van het abonnement wordt door de gemeente betaald (tarief 2023: € 56,46). Met dit abonnement kan na 9:00
uur worden gereisd binnen Nijmegen en omgeving. Bijna 10.000 Nijmegenaren kunnen niet meer met de bus
reizen, kunnen minder goed meedoen, minder maatschappelijke participatie.

Alternatief:
 Eigen bijdrage indexeren: dit levert (per 2024) €9.000 per jaar op.
 Inkomensgrens verlagen (lager dan 130%): dit kan niet goed financieel vertaald worden omdat we geen goede
     inschatting kunnen maken van het resterend aantal gebruikers.

Collectieve aanvullende zorgverzekering (CAZ) afschaffen
Er is een financieel gevolg bij het volledig afschaffen van de CAZ. Er kan ook worden gekozen om de gemeentelijke
bijdrage te verlagen. Het afschaffen van de CAZ of het verlagen van de gemeentelijke bijdrage heeft tot gevolg dat
de kosten bij bijzondere bijstand en het zorgdomein zullen stijgen en geen goede zorgverzekering meer voor meer
dan 11.000 Nijmegenaren. Dit heeft zorgmijding, schulden en meer aanvragen bijzondere bijstand als gevolg. Maar
denk ook aan slechtere gezondheid, meer stress en onzekerheid.

Naast geheel afschaffen kan ook worden gekozen voor versobering
Andere opties zijn:
 Inkomensgrens verlagen naar 110% of 120%: minder mensen kunnen gebruik maken van het abonnement. Er
    is geen goede financiële vertaling te maken van het effect van deze maatregel.

   Premiebijdrage verlagen: als gemeente betalen we mee met de premie. De hoogte is afhankelijk van het
    pakket. In 2022 is onze premiebijdrage verhoogd, dit was sinds 2018 niet gedaan. Dit kan teruggedraaid
    worden, maar maakt de CAZ minder aantrekkelijk/duurder voor inwoners waardoor zij hier mogelijk geen
    gebruik meer van zullen maken. Met zorgmijding, schulden en meer aanvragen voor bijzondere bijstand als
    mogelijk gevolg. Verlagen premiebijdrage levert € 363.000 per jaar op.

   We hebben 3 varianten, beperkt aanvullend, gemiddeld aanvullend en sterk aanvullend. Je zou pakketten
    kunnen schrappen, als de zorgverzekeraars hiermee akkoord gaan. Maar hierbij krijg je wel verminderde
    toegang tot zorg, kosten komen via bijzondere bijstand binnen en de zorgvraag wordt hoger. Er zijn gevolgen
    op alle levensgebieden. We willen mensen een keuze bieden, dit maat de drempel om in te schrijven groter.
    Schrappen van het beperkt aanvullend pakket levert € 264.000 per jaar op.


Meedoenregeling afschaffen / terug naar 110%
Dit is een alternatief voor volledig afschaffen. De doelgroep wordt met deze wijziging een stuk kleiner. Dit sluit niet
aan bij de ambities van het college en gemeenteraad. We zien dat steeds meer werkende armen niet mee kunnen
doen in de maatschappij. Met een hogere inkomensgrens kunnen zij dit via de Meedoenregeling wel.

Digitale Meedoenpas ontwikkeling
Je kunt besparen door te stoppen met doorontwikkeling Stadspas. Er is een digitaal platform ontwikkeld waarop
de Nijmeegse inwoner met een laag inkomen kan zien voor welke inkomensondersteunende vergoedingen zij in
aanmerking komen. Dit platform is nog in ontwikkeling. Langzaamaan worden steeds meer regelingen geschikt


                                                        68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>gemaakt voor een digitale aanvraag c.q. toekenning. Wanneer je stopt is wel het gevolg een onafgemaakt product
wat wel moet worden onderhouden. De digitale toegangspoort is er dan niet voor alle regelingen, de digitale
aanvraag van regelingen wordt dan niet vereenvoudigd.

Overige maatschappelijke participatie
Wordt nu niet benut. Het betreft ruimte voor kindregelingen.

Jongeren Perspectieffonds
Dit is een onderdeel van het coalitieakkoord en opgenomen in het beleidsplan SHV. Door dit niet te doen worden
de mogelijkheden voor jongeren verminderd, terwijl dit steeds meer een kwetsbare doelgroep is.

Financieel Expert in de Wijk
Als we dit niet meer doen gaat de toegang tot schuldhulpverlening dicht. Schulden lopen op, meer stress,
onveiligheid in het gezin, kansenongelijkheid. Geen vroegsignalering meer.

Middelen rijk Bijzondere bijstand + vroegsignalering
Dit zijn middelen die bij de Decembercirculaire 2022 zijn ontvangen. Het programma heeft deze middelen in 2023
nog niet nodig, maar kan deze goed gebruiken in 2024. Er zijn plannen gemaakt voor bijzondere bijstand
energielasten en versterking regie op casuïstiek bij de Financieel Expert in de Wijk voor een betere
vroegsignalering. De gevolgen van het inboeken van de bezuiniging zijn dat er schulden ontstaan (en lopen deze
op). Maar gevolgen zijn ook dat er stress en onzekerheid ontstaat bij inwoners en dat er sociaal-maatschappelijke
gevolgen zijn op lange termijn en op alle levensgebieden. Denk daarbij ook aan onveiligheid in een gezin en
kansenongelijkheid.

Geen inzet meer op vergroten bereik armoederegelingen
Je stopt dan met de communicatie acties 'niet gebruik'. Als we stoppen met communiceren over de regelingen
(bestuurlijke opdracht vorige coalitie) dan verwachten we minder uit te geven. We bereiken dan niet de gehele
doelgroep en inwoners die hier eerder gebruik van maakten en vergeten het mogelijk nogmaals aan te vragen. Het
bedrag is een inschatting. Een gevolg is dat weer dat inwoners krijgen niet waar zij recht op hebben.

Bijdrage Ondernemerspunt
Je bezuinigt door niet meer vanuit het beleidsplan SHV bijdragen aan dit ondernemerspunt. Het is niet helemaal
duidelijk of dit een wettelijke verplichting is vanuit de gemeente. Het gevolg zal zijn dat ondernemers niet worden
geholpen. Schulden lopen op en er ontstaan problemen op andere levensgebieden. We voldoen niet aan de
wettelijke taak.

Ontwikkeling apps / digitalisering
In het beleidsplan schuldhulpverlening is een begrotingspost opgenomen voor deze ontwikkeling.
Het afschaffen hiervan betekent dat we niet meer kunnen innoveren en achterlopen op de landelijke
ontwikkelingen. Bestaande systemen zijn aan het verouderen en verminderd functioneel. Dit beïnvloedt de
toegankelijkheid van schuldhulpverleningsregelingen zeer negatief.

Participatiemiddelen
Het rijksbudget wordt bepaald aan de hand een rekenmodel en van maatstaven die fluctueren omdat ze
geactualiseerd worden in de mei- en septembercirculaire. De inschatting is dat hierbij budgetten kunnen
vrijvallen. We moeten daarnaast wel ruimte overhouden in onze programmabegroting om fluctuaties op te
kunnen vangen. Het participatiebudget gaat naar de MGR (van Integrale uitkering (IU) naar Algemene Uitkering
(AU)). Financiering van de MGR is op dit moment onderwerp van gesprek met de MGR en regiogemeenten.




                                                       69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Indicatoren
                                             2014     2015      2016     2017     2018     2019     2020     2021     2022
Basisset (BBV):
Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64    811,8    801,8     789,9    789,6    805,1    822,0    825,9    849,0    884,4
jaar
Gemiddelde benchmark                         843,6    844,7     851,3    864,1    879,4    892,5    890,6    907,8    931,4
Netto arbeidsparticipatie                     65,7     65,9      65,7     67,8     68,1     68,9     69,4     70,2     71,8
Gemiddelde benchmark                          64,5     64,9      65,2     66,0     67,1     68,1     67,7     69,0     70,8
Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22        2%       2%        2%       2%       2%       3%       3%       2%
jaar)
Gemiddelde benchmark                           2%       2%        3%       3%       3%       2%       2%       2%
Aantal personen met een                               633,3     665,1    676,6    639,8    617,4    720,9    656,1
bijstandsuitkeringen per 10.000 inwoners
Gemiddelde benchmark                                  587,1     607,2    611,4    585,2    560,9    637,9    599,8
Percentage kinderen (0 t/m 17 jaar) in        10%      10%       11%      10%      10%      10%      10%       9%
uitkeringsgezin
Gemiddelde benchmark                          10%      10%       11%      10%      10%      10%      10%       9%
Aantal lopende re-integratievoorzieningen                                                   73,0     73,7     76,5     73,6
per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar
Gemiddelde benchmark                                                                       149,5    130,8    128,6    148,9
Gevraagd door raad:
Aantal mensen dat uit de bijstand             761      755       668      868      933      732      610      861      677
uitstroomt naar werk
Percentage zelfstandige huishoudens dat                 9%                 6%                5%                4%
zegt dat financiële situatie slecht is
Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van            15.994    17.125   18.345   18.544   19.126   19.052   20.756   27.657
1 of meer inkomensondersteunende
voorzieningen
Aantal Nijmegenaren met inkomen tot         27.300   26.500    26.500   26.500   26.200   25.800   26.100   24.900
130% sociaal minimum


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Aantal banen per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar
In Eindhoven, Arnhem, Groningen en Leiden is dit aantal hoger dan in Nijmegen; in Leiden, Tilburg en Enschede is
dit aantal lager dan in Nijmegen. In vergelijking met de benchmarksteden is het aantal banen in Nijmegen de
laatste jaren relatief sterk toegenomen, na een periode waarin de banengroei in Nijmegen relatief minder sterk
was.

Netto arbeidsparticipatie
Het gaat om het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de potentiële beroepsbevolking.
De potentiële beroepsbevolking is het deel van de bevolking dat gezien de leeftijd in aanmerking komt voor
deelname aan het arbeidsproces.

Percentage werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)
Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd
geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie (waarin UWV informatie verzamelt over loon,
uitkeringen en arbeidscontracten). Het werkloosheidspercentage volgens deze definitie is lager dan het
werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op basis van de Enquête Beroepsbevolking van het CBS. In
2022 lag het werkloosheidspercentage voor de 15- t/m 24-jarigen op 8,4% (versus 4,4% voor de totale Nijmeegse
beroepsbevolking).



                                                          70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar
Het aantal varieert in 2022 van 74 in Nijmegen en Eindhoven tot circa 220 in Enschede en Groningen. De sterk
uiteenlopende aantallen per stad wekken de indruk dat administratieve factoren de benchmark voor deze
verplichte indicator vertekenen.

Aantal mensen dat uit de bijstand uitstroomt naar werk
Hierbij zijn de IOAW en IOAZ wel meegerekend en de BBZ niet. Bij uitstroom naar werk kan het gaan om werken bij
een werknemer of werken als zelfstandige.

Aantal Nijmegenaren dat gebruik maakt van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen
Voor huishoudens met een laag inkomen zijn er in Nijmegen verschillende gemeentelijke regelingen om financiële
ondersteuning te krijgen. De belangrijkste daarvan zijn: Individuele Inkomenstoeslag, Individuele bijzondere
bijstand, Meedoenregeling, Kinderfonds, Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering en Busvoordeelpas. In
2022 was het aantal mensen dat gebruik maakte van 1 of meer inkomensondersteunende voorzieningen een stuk
hoger dan in 2021. Dit heeft vooral met de Energietoeslag te maken.

Percentage duurzame uitstroom bijstand
Nog niet opgenomen in het overzicht. Het gaat om het percentage mensen dat 1 jaar na uitstroom uit de bijstand
door het vinden van werk niet opnieuw ingestroomd is. Door een administratief probleem kunnen we dit cijfer nu
nog niet leveren (wel vanaf de Stadsbegroting 2025).

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over werk en inkomen:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                      71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Onderwijs
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      Alle inwoners hebben gelijke participatiekansen en optimale ontwikkelingsmogelijkheden.

Doel:         We bevorderen samen met de schoolbesturen en kinderopvanginstellingen kansengelijkheid,
              taal- en talentontwikkeling en welbevinden, door middel van een rijke en passende
              ontwikkelomgeving voor kinderen en jongeren; We streven ernaar dat zo veel mogelijk
              kinderen deel kunnen nemen aan het reguliere onderwijs
Activiteiten
 Coalitiemiddelen Actieplan kansengelijkheid onderwijs
     In 2024 zetten we de extra coalitiemiddelen in om gelijkwaardige kansen in en aansluitend op het onderwijs
     te stimuleren en vergroten. We werken toe naar een samenhangende aanpak met integrale en duurzame
     inzet, in die wijken waar het risico op achterstanden groot is, met als doel gelijkwaardige kansen in en
     aansluitend op het onderwijs. We kiezen vooral voor het versterken en doorontwikkelen van al bestaande
     initiatieven en aanpakken in drie programmalijnen:” iedereen kan meedoen, iedereen kan groeien en
     iedereen kan hulp krijgen”.
 Voorloperstraject Rijke Schooldag en doorontwikkeling brede scholen voor betere benutting talenten kinderen
     De gemeente Nijmegen is door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Welzijn aangemerkt als voorloper in
     het kader van het Voorloperstraject Rijke schooldag. Het doel van dit traject en de subsidiemiddelen is een
     kwalitatief goed programma van activiteiten rond de school en wijk te organiseren zodat kinderen hun
     talenten en vaardigheden kunnen ontwikkelen en benutten.
     Nijmegen kent al ruim 15 jaar het concept Brede Scholen en we gaan dit concept verder doorontwikkelen. In
     2024 willen we een nieuwe aanpak ontwikkelen (passend binnen het stadsdeelprogrammeren &
     preventieprogramma’s – sterke sociale basis) waarmee de kinderen in Nijmegen kunnen deelnemen aan
     kwalitatief goed aanbod om ontwikkelkansen en ontmoeting te vergroten. Binnen deze aanpak moet er
     voldoende ruimte zijn om te differentiëren en aan te sluiten bij de specifieke behoefte van een school- of
     wijkpopulatie.
 We voeren het Nationaal Programma Onderwijs uit
     We zetten ook in 2024 middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs in. Dit zijn extra rijksmiddelen die
     deels naar het onderwijs en deels naar gemeenten gaan voor de periode halverwege 2021 tot en met 2025. De
     middelen worden ingezet om leerlingen van het primair en voortgezet onderwijs extra ondersteuning te
     bieden als gevolg van de coronamaatregelen, daar waar dit aanvullend is op de extra schoolactiviteiten en
     school dit niet zelf kan organiseren. We zien de nasleep van deze periode nog steeds in het onderwijs. Om
     jongeren extra te ondersteunen, financieren we onder andere extra inzet van jeugdartsen in het voortgezet
     onderwijs voor aanpak ziekteverzuim. We ondersteunen de plannen in het primair onderwijs om (jonge)
     kinderen met de juiste ondersteuning in het regulier onderwijs te houden. In 2024 zetten we gezinswerkers
     van de buurtteams op een aantal vo-scholen in om leerlingen te ondersteunen bij zorgvragen, zodat zij
     kunnen blijven deelnemen aan het onderwijs.
 Aansluiting onderwijs jeugdhulp voor een sterkere basis, meer preventie en inclusie op school
     In 2024 werken we aan een regionale strategie jeugd binnen het Rijk van Nijmegen om de aansluiting
     onderwijs-jeugdhulp te verbeteren. Hierin wordt stevig in gezet om het onderwijs meer inclusief te maken,
     onder andere door de basis in school te versterken en meer preventief te werken. In 2021-2022 zijn acht
     scholen gestart met de aanpak ziekteverzuim in de vo-scholen, waarbij leerlingen eerder gezien worden en
     effectiever wordt samengewerkt tussen school, leerplicht en de jeugdarts. In 2024 gaan alle vo-scholen in Rijk
     van Nijmegen op deze manier werken. Aansluitend hierop wordt in 2024 een aanpak ontwikkeld rondom
     thuiszittende leerlingen.
 Nieuwkomersonderwijs
     Nieuwkomersonderwijs is bedoeld voor alle kinderen en jongeren die de Nederlandse taal niet of
     onvoldoende beheersen ongeacht de status van deze leerlingen en ongeacht waar zij verblijven. De laatste
     jaren groeit de behoefte aan nieuwkomersonderwijs als gevolg van – al dan niet tijdelijke – opvang van



                                                       72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>    vluchtelingen, alleenstaande minderjarige vreemdelingen en statushouders. Het nieuwkomersonderwijs voor
    kinderen in de basisschoolleeftijd in de gemeente Nijmegen vindt plaats bij De Bloemberg. Het voortgezet
    onderwijs is regionaal in het Rijk van Nijmegen georganiseerd bij het Pontem-college. Als gemeente zijn we
    verantwoordelijk voor voldoende plekken bij de scholen. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de
    inhoud van het onderwijs.
    Het enorme verloop in het aantal nieuwkomers in combinatie met de financieringssystematiek van het
    onderwijs én het lerarentekort, zorgt er voor dat de organisatie van het nieuwkomersonderwijs sinds 2022
    een dynamisch en arbeidsintensief proces is voor Nijmegen als regiogemeente én schoolbesturen. Wij
    verwachten dat dit voor 2024 en volgende jaren zo zal blijven. Om die reden willen wij in 2024 komen tot een
    koers en betere samenwerkingsafspraken met de schoolbesturen en de omliggende gemeenten over hoe wij
    het nieuwkomersonderwijs nu en voor de toekomst willen organiseren.
   Subsidies kansengelijkheid en optimale ontwikkelingskansen:
         We gaan door met het subsidiëren van verschillende initiatieven om kansengelijkheid en optimale
         ontwikkelingskansen te stimuleren, zoals voor:
         -   Het inzetten van hbo-coaches op de VVE-peuteropvanglocaties (VVE is voor- en vroegschoolse
             educatie). Dit zijn pedagogische beleidsmedewerkers die de educatiekwaliteit verhogen. Hiermee
             geven we uitvoering aan de landelijke regelgeving over de basiskwaliteit van de voorschoolse
             educatie als onderdeel van het onderwijsachterstandenbeleid;
         -   Het SMI-beleid (kinderopvang op basis van sociaal medische indicatie). De inzet is naast de
             ontwikkeling van het kind, nu ook uitdrukkelijk gericht op aandacht voor moeilijke omstandigheden
             van het gezin. We ondersteunen gezinnen, die geen recht op kinderopvangtoeslag hebben en
             vanwege een sociale of medische indicatie (deels) niet in staat zijn om voor hun kinderen te zorgen
             waardoor kinderopvang nodig is;
         -   Extra inzet op taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid in het primair onderwijs
             (Onderwijsachterstandenbeleid);
         -   De acceptatie van diversiteit voor een positief en veilig schoolklimaat. Dit betreft zowel het project
             SchoolsOUT dat gericht is op genderdiversiteit als het project om racisme en discriminatie tegen te
             gaan binnen het onderwijs;
         -   Stichting Leergeld om de vrijwillige ouderbijdrage van scholen te vergoeden voor gezinnen die dit
             niet kunnen betalen;
         -   Het Samenwerkingsverband Stromenland voor verschillende activiteiten in de schooljaren 22/23 en
             23/24 met als doel het tegengaan van de negatieve gevolgen van de corona pandemie in het
             onderwijs. Dit in combinatie met het realiseren van inclusief onderwijs met speciale aandacht voor
             Jonge Kind groepen, hoogbegaafdheid en nieuwkomers;
         -   De centrale aanmelding Schoolwijzer met als doel te stimuleren dat kinderen thuisnabij naar school
             gaan én gelijkwaardige kansen bij de aanmelding te realiseren.

Doel:         We streven ernaar dat zoveel mogelijk jongeren de school verlaten met een passend
              vervolgtraject, binnen (vervolg)onderwijs of arbeidsmarkt, met diploma en/of
              startkwalificatie
Activiteiten
 Uitvoeren van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten
     We gaan verder met de uitvoering van het regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2021-2025. In 2023
     zagen we het aantal voortijdig schoolverlaters flink oplopen naar 503. In 2024 verwachten we dat dit aantal,
     als gevolg van de nasleep van de coronacrisis, niet gaat dalen. We streven er toch naar dat minder jongeren
     zonder diploma het onderwijs verlaten.
     In het programma werken we in 2024 verder aan een soepelere doorstroom tussen scholen, onder andere
     door de inzet van doorstroomcoaches. We ontwikkelen de tijdelijke opvangvoorzieningen in het mbo door,
     zodat zo veel mogelijk studenten met tijdelijke ondersteuning voor het onderwijs behouden blijven. In het
     voortgezet onderwijs is een start gemaakt om begeleiding minder individueel, maar meer collectief in te
     zetten bij een aantal vso-scholen.


                                                      73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>    Voor de aanpak van jeugdwerkloosheid zijn extra rijksmiddelen naar de regio gekomen. We hebben deze
    middelen gebundeld en spreken inmiddels over één regionale aanpak ‘jongeren naar school of werk’. In 2024
    ontwikkelen we deze regionale aanpak verder, vooruitkijkend naar de nieuwe Wet naar school of duurzaam
    werk. Deze treedt naar verwachting in werking in augustus 2025 en beslaat een viertal maatregelen die
    gezamenlijk zorgen voor een doorlopende aanpak van school naar werk voor jongeren tot 27 jaar. Het gaat
    om aanvullende loopbaanbegeleiding door het mbo, begeleiding naar werk door de gemeente vanuit de
    Participatiewet, de uitbreiding van het Doorstroompunt tot 27 jaar en een wettelijke basis voor
    samenwerking tussen deze partijen.

Doel:         We zorgen voor goed en betaalbaar leerlingenvervoer voor leerlingen van primair, speciaal en
              voortgezet onderwijs
Activiteiten
 Werken met nieuwe verordening leerlingenvervoer
     In 2023 is een nieuwe verordening leerlingenvervoer vastgesteld, waarbij meer aandacht is voor het
     stimuleren van kinderen en jongeren om zo zelfstandig mogelijk te reizen én de ontwikkeling van het kind in
     afstemming met het onderwijs. In 2024 willen we starten met de realisatie hiervan.

Doel:         We zetten in op het verbeteren van (digitale) geletterdheid en basisvaardigheden van
              volwassenen.
Activiteiten
 We doorbreken de cyclus van laaggeletterdheid van generatie op generatie met een gezinsaanpak
     Ouders die moeite hebben met basisvaardigheden geven dat vaak van generatie op generatie door. We willen
     deze cyclus doorbreken en kansengelijkheid vergroten met een Gezinsaanpak. Deze aanpak richt zich op de
     rol van ouders in de taalontwikkeling van hun jonge kinderen en op het verhogen van de basisvaardigheden
     van de ouders zelf. In 2022 heeft Stichting Lezen en Schrijven binnen onze regio onderzoek gedaan en een
     ‘plan op maat’ geschreven voor de opzet van een Gezinsaanpak. Vanaf eind 2024 krijgen gemeenten de regie
     in de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid. In 2024 gaan we navolging geven aan het advies van
     Stichting Lezen en Schrijven en ons voorbereiden op de verplichting die het Rijk ons oplegt. Dit doen we in
     samenwerking met onze partners en regiogemeenten.
 We versterken de samenwerking tussen gemeente en partners rondom de aanpak van
     basisvaardigheden/laaggeletterdheid
     Nijmegen kent verschillende organisaties die zich inzetten voor het versterken van basisvaardigheden van
     volwassenen. Zij ontwikkelen op eigen initiatief of in samenspraak met de gemeente programma’s om
     laaggeletterde inwoners te vinden en hen toe te leiden naar passend aanbod. Ook bieden zij
     educatieprogramma’s aan. In 2020 hebben de gemeenten in de regio afspraken gemaakt over het opzetten
     van een Team Basisvaardigheden. ROC Nijmegen en Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid hebben het team
     opgezet, maar konden mede door Corona tot op heden slechts beperkte stappen zetten. In 2024 geven we het
     team een kwaliteitsimpuls door verder te gaan als (Digi)Taalhuis, de samenwerking uit te breiden met een
     welzijnsorganisatie en te voldoen aan de kwaliteitseisen die aan (Digi)Taalhuizen worden gesteld. Hiermee
     versterken we de samenwerking tussen onze partners en waarborgt deze structuur dat we als gemeente regie
     houden op de vindplaatsen en het educatieaanbod binnen het domein basisvaardigheden/laaggeletterdheid.
 We organiseren Nederlandse taallessen voor Oekraïense ontheemden
     In de meicirculaire 2023 zijn rijksmiddelen beschikbaar gekomen voor Nederlandse taallessen aan Oekraïense
     ontheemden. Samen met het ROC en andere aanbieders bieden we een lesprogramma aan dat aansluit bij de
     behoeften van Oekraïense ontheemden.

Doel:         We profileren Nijmegen als kennisstad en benutten de samenwerking met kennisinstellingen
              voor maatschappelijke opgaven optimaal.
Activiteiten
 We gaan de rol van de gemeente binnen de City Deal Kennis Maken (CDKM) uitbreiden en bestendigen. We
     gaan actief aan de slag met het betrekken van studenten, docenten en onderzoekers van de diverse


                                                      74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>    kennisinstellingen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken vanuit de gemeente. Hiervoor gaan
    we een samenwerking aan tussen het preventieplatform jeugd in Hatert en de studenten die interdisciplinair
    en multi-level samenwerken binnen de leeromgeving ‘In verbinding voor kind en jeugd’.

Ambitie:      We hebben voor kinderen en jongeren duurzame, moderne en toegankelijke
              onderwijsgebouw.

Doel:         We bevorderen dat kinderen zo veel mogelijk dichtbij huis naar de basisschool gaan, waarbij
              we streven naar gebouwen met een menselijke maat en vernieuwing van alle
              basisschoollocaties in de periode 2008-2048.

Doel:         We streven naar een goede verdeling van de scholen voor speciaal (voortgezet) onderwijs over
              de stad rekening houdend met de regiofunctie en vernieuwing van alle (v)so-schoollocaties in
              de periode 2008-2048.

Doel:         We streven naar een school voor voortgezet onderwijs in ieder stadsdeel en vernieuwing van
              alle vo-schoollocaties in de periode 2008-2048.
Activiteiten
 We gaan werken met de nieuwe afspraken over onderwijshuisvesting
     Door de doordecentralisatie onderwijshuisvesting zijn de gemeentelijke huisvestingstaken, met bijbehorende
     financiële middelen, overgedragen aan de schoolbesturen. In 2023 is de tweede evaluatie met betrekking tot
     de onderwijshuisvesting afgerond. In de evaluatie is geconcludeerd dat er een aantal problemen en
     dilemma’s is om te voldoen aan het Klimaatakkoord 2050 in combinatie met de afgesproken ambities én de
     beschikbare financiële middelen. In 2023 zijn met een addendum en een nieuw convenant nieuwe afspraken
     met de schoolbesturen vastgelegd. Deze prestatieafspraken zorgen voor meer “regelruimte” door minder
     strenge spreidingseisen in het Primair Onderwijs (van in elke wijk een basisschool naar zo dicht mogelijk bij
     huis naar school) en verzachting van het ambitieniveau (van resultaat naar inspanningsverplichting om in 40
     jaar alle schoolgebouwen te vernieuwen). Tevens is afgesproken is dat we samen met de schoolbesturen
     blijven inzetten op de landelijke lobby voor meer budget in het gemeentefonds.
 In 2024 continueren we de gesprekken over huisvestingaanvragen van twee niet-doorgedecentraliseerde
     scholen (Aloysius/Aventurijn en Hidaya) en starten we met de realisatie van een uitbreidingsvraag van een
     doorgedecentraliseerde basisschool (Meander). Ook zal gestart worden met de uitbreiding van een niet-
     doorgecentraliseerde school in het (voortgezet) speciaal onderwijs (Tarcisius).
 Daarnaast gaan we in 2024 verder met de realisatie van de nieuwe school De Noorderstroom in Hof van
     Holland. Deze start in de nog beschikbare ruimte in Basisschool De Boomgaard om vervolgens in augustus
     2025 naar een eigen schoolgebouw te gaan. We nemen in 2024 een besluit ten aanzien van de tijdelijke
     onderwijshuisvesting van basisschool de Oversteek aan de Griftdijk in Nijmegen Noord in combinatie met de
     locatie van de Oversteek in wijkcentrum de Klif en een eventuele nieuwe school in de wijk Zuiderveld.

Effecten van prioriteren
Er zijn door het Rijk geen extra onderwijshuisvestingsmiddelen in het gemeentefonds gekomen door het
klimaatakkoord 2050 (ENG). Wij hebben gezorgd voor meer ‘regelruimte’ door een minder strenge spreidingseis
(Primair Onderwijs) en verzachting van het ambitieniveau (van resultaat naar inspanningsverplichting) door
aanpassing van de doordecentralisatie-overeenkomst. Ondanks dat kunnen schoolbesturen op projectniveau
tegen knelpunten aanlopen omdat de doordecentralisatie-vergoeding de kosten niet dekt die in verband met
BENG/ENG wel gemaakt moeten worden.
We investeren in de realisatie van de nieuwe school De Noorderstroom in Hof van Holland. En continueert de
gesprekken over huisvestingaanvragen van een aantal niet-doorgedecentraliseerde scholen.




                                                      75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Samenwerkingen en verbonden partijen
Binnen het programma Onderwijs werken we samen met schoolbesturen, kinderopvangaanbieders,
samenwerkingsverbanden, zorg-, welzijn- en gezondheidsinstellingen en ouders aan goede opvang- en
onderwijsvoorzieningen in de stad. Voor de uitvoering van het leerlingenvervoer werken we samen met de
bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN).


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                                Rekening      Begroot
                                                      2022          2023         2024       2025             2026             2027
Baten
4.2 Onderwijshuisvesting                                1,0             1,1        0,5        0,5                0,5           0,5
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk.                    9,4             9,4        7,8        7,4                7,4           7,4
Totaal                                                 10,4            10,5        8,3        7,9                7,9           7,9
 Lasten
 4.2 Onderwijshuisvesting                              17,5            19,0       19,7       19,6            20,7             20,7
 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk.                  16,5            19,8       18,3       17,9            17,7             17,7
Totaal                                                 33,9            38,8       38,0       37,5            38,4             38,4
 Saldo van lasten en baten                             23,5 N          28,3 N     29,7 N     29,5 N          30,5 N           30,4 N
V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                            Begroting         Begroting      Begroting                Begroting
                                                                  2024              2025           2026                     2027

Lasten
Optimale participatiekansen en                                    18,3              17,9              17,7                     17,7
ontwikkelingsmogelijkheden
Goede en toegankelijke onderwijsvoorzieningen PO,                 19,7              19,6              20,7                     20,7
(V)SO, VO
Totaal                                                            38,0              37,5              38,4                     38,4
Baten
Optimale participatiekansen en
                                                                   7,8               7,4               7,4                      7,4
ontwikkelingsmogelijkheden
Goede en toegankelijke onderwijsvoorzieningen PO,
                                                                   0,5               0,5               0,5                      0,5
(V)SO, VO
Totaal                                                             8,3               7,9               7,9                      7,9
Totaal per programma                                              29,7N             29,5N             30,5N                   30,4 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
bedragen * 1.000                                                                            2024      2025             2026         2027


geen veranderingen in de begroting


totaal                                                                                        0              0           0             0


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                          2024         2025             2026             2027
Deels gemeentelijk geld/deels DU en SPUK                                                       0             300              300          300
Deels gemeentelijk geld/deel SPUK                                                              0             950              950          950
Coalitie akkoord middelen                                                                    700             700              400          400
Bestrijden laaggeletterdheid. (grotendeels uit DU en Spuk uitkering.                           0              50              50            50
Deze regels zijn niet verwerkt in de stadsbegroting.




                                                                 76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Deels gemeentelijk geld/deels DU en SPUK
Je kunt bezuinigen door het schrappen van de subsidie Flex College (2 ton) en door te bezuinigen op het
werkbudget 0,5 ton bij Bestrijden voortijdig schoolverlaten. Beide worden uit gemeentelijk middelen gedekt.
Gevolg: Er zullen jaarlijks ruim 160 leerlingen geen gebruik meer kunnen maken van de tijdelijke
opvangvoorziening of diplomaroute bij het Flexcollege. Gevolg is dat deze leerlingen (lang) thuiszitten of definitief
uitvallen, hun problematiek verergert waardoor ze gebruik maken van (duurdere) jeugdhulp, die juist door de
ondersteuning van het Flexcollege wordt voorkomen.

Deels gemeentelijk geld/deel SPUK
Bezuinigen op dat deel van de coalitieakkoord middelen die nog niet structureel geprogrammeerd zijn. Deze
middelen zijn bestemd om meer gelijkwaardige kansen te creëren. Deze inzet schrappen betekent stoppen met de
coalitieakkoord-afspraak om gelijkwaardige kansen in het onderwijs te stimuleren met als gevolg een steeds
grotere kloof.

Bestrijden laaggeletterdheid (grotendeels uit DU en Spuk uitkering
We kunnen bezuinigen door te besparen op het werkbudget die uit gemeentelijke middelen wordt gefinancierd.
Terwijl veel Nijmegenaren (digitaal) laaggeletterdheid zijn (14.000-30.000 inwoners) moeten we bezuinigen op de
inzet van o.a. een bibliotheek en ROC om deze mensen te helpen. Deze inwoners kunnen daardoor minder goed
meedoen in onze stad.

Indicatoren
                                               2014   2015    2016   2017     2018    2019     2020     2021     2022
Basisset (BBV):
Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen       8,9    8,6    11,4    11,9    11,2      9,4      7,6      8,5    14,8
Gemiddelde benchmark                            2,5    2,7     3,7     2,8     4,2      4,1      3,7      4,3      6,1
Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen        37     39      36     27       23       19      15       18       20
Gemiddelde benchmark                             34     31      32     25       25       24      19       19       22
Percentage voortijdig schoolverlaters          2,4%   2,2%    1,9%   2,4%     2,9%    2,3%     2,1%     2,1%     2,6%
zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12-
t/m 22-jarigen
Gemiddelde benchmark                           2,7%   2,5%    2,3%   2,6%     2,8%    2,7%     2,3%     2,5%     3,1%
Gevraagd door raad:
Percentage van peuters met                                                    95%      92%      83%      84%     84%
ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt
met een toegespitst aanbod
Oververtegenwoordiging leerlingen van                                                                    26%     12%
"rode scholen" dat hoger toetsresultaat dan
advies heeft


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtigen
Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar
die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school en ook niet vrijgesteld is van de
inschrijvingsplicht. Administratieve factoren vertekenen de benchmark voor deze verplichte indicator. Vaak is bij
scholen de administratie pas op 1 oktober rond. De meldingen van DUO komen echter al in augustus en
september binnen. De meeste gemeenten wachten tot oktober met het importeren van DUO-gegevens, om
onnodige meldingen van absoluut verzuim te voorkomen. In Nijmegen is de keuze daar juist snel mee te zijn, om
er eventueel vroeg op af te kunnen. De gemeente Nijmegen hanteert een strikte registratie van alle absoluut
verzuimmelding, dus ook voor de gevallen die snel worden opgelost. Administratieve redenen verklaren dus dat
Nijmegen hoger dan het gemiddelde voor de benchmark scoort.


                                                         77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Relatief verzuim per 1.000 leerplichtigen
Van relatief verzuim is sprake als een op een school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige jongere
ongeoorloofd afwezig is.

Percentage voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) onder 12- t/m 22-jarigen
Voorlopige cijfers voor 2022 (nog niet opgenomen, want nog niet gepubliceerd op in het BBV-overzicht op
Waarstaatjegemeente.nl) duiden op een stijging van het aantal VSV-ers in Nijmegen en de benchmarksteden.

Percentage van peuters met ontwikkelingsrisico dat gemeente bereikt met een toegespitst aanbod
Op consultatiebureau’s kunnen peuters een VVE-indicatie (voor voor-en vroegschoolse educatie, ter bestrijding
van ontwikkelingsachterstanden) krijgen. Met zo’n indicatie komen zij in aanmerking voor vergoede VVE-opvang.
Bij VVE-opvang worden programma’s om ontwikkeling van het kind te stimuleren gebruikt, die voldoen aan de
daarvoor wettelijke gestelde eisen en die verzorgd worden door daarvoor speciaal opgeleide medewerkers.
Daarnaast kunnen deze peuters extra uren naar de opvang. De opgenomen percentages betreffen het vierde
kwartaal.

Oververtegenwoordiging leerlingen van "rode scholen" dat hoger toetsresultaat dan advies heeft
Gemiddeld haalt ongeveer 30% van de basisschoolleerlingen op de eindtoets een score die hoger is dan het
schooladvies. Op scholen met een zware populatie ("rode scholen”) komt dat meer voor dan op scholen met een
makkelijke populatie ("groene scholen”). Deze indicator laat zien hoeveel hoger het aandeel is dat op rode scholen
hoger scoort dan het advies in vergelijking tot het percentage op groene scholen. Voor 2022 bijvoorbeeld scoorde
op de groene scholen 25,4% hoger dan het advies en op de rode scholen 37,9%, een verschil van 12%.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over onderwijs:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                       78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Bereikbaarheid
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:     We zijn en blijven een stad die veilig bereikbaar en leefbaar is voor bewoners, bedrijven en
             bezoekers.

Doel:        We hebben een optimale bereikbare stad door een goede balans tussen de
             vervoersmodaliteiten (vracht)-auto, OV, fiets, vaartuig en voetgangers
Activiteiten
 We zijn opdrachtgever van projecten waarbij de infrastructuur wordt aangepast. We doen dit in overleg met
     andere belanghebbenden, zoals de regio, provincie en het Rijk.
 We zorgen voor een verblijfsvriendelijke binnenstad, waarin we meer ruimte creëren voor verblijven, fietsen,
     lopen en groen. Dit doen we door verkeersstromen te scheiden en parkeren grotendeels niet meer op straat
     plaats te laten vinden. In 2024 starten we met de uitvoering van de verblijfsvriendelijke binnenstad.
 We realiseren hoogwaardige stadrandhubs in alle windrichtingen met HOV en deelmobiliteit, om parkeren op
     afstand voor bezoeker beter te faciliteren. In 2024 waarderen we P+R Noord op.
 We houden nauw contact met de provincie en de busmaatschappij om zorg te dragen voor een goed
     busnetwerk.
 We benutten kansen om de bereikbaarheid van en in de stad te verbeteren. Dit doen we in samenwerkingen
     met diverse partijen en maken we slim gebruik van mogelijkheden om werk-met-werk te maken.
 We stimuleren de komst en het gebruik van deelmobiliteit op een manier die bijdraagt aan de duurzame
     bereikbaarheid van Nijmegen en hinder in de openbare ruimte voorkomt.
 We adviseren bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties.
 We reguleren (fiets)parkeren en verkeersstromen (VMC), ook in afstemming met andere wegbeheerders in de
     regio.
 We stellen een loopagenda op, waarmee we inventariseren waar we voetgangers ruim baan geven en mensen
     gaan verleiden meer te gaan lopen.
 We zorgen voor looproutes in de openbare ruimte die ook toegankelijk zijn voor ouderen en mensen met een
     beperking.
 We stellen een nieuw programma laadinfrastructuur op.

Doel:        We hebben goed bereikbare (economische) kerngebieden, zowel op lokaal, regionaal als
             landelijk niveau
Activiteiten
 We ontwikkelen en geven uitvoering aan gebiedsgebiedsgerichte projecten om de bereikbaarheid van het
     (economisch) kerngebied te borgen. Onder andere rond Knoop 38 en Campus Heijendaal.
 We werken met de provincie en rijksoverheid aan het verbeteren van ons spoornetwerk en onze
     stationsgebieden. Onder andere door aansluiting op hoog frequent spoor, realisatie van een ingang aan de
     westzijde van centraal station en herinrichting van station Heijendaal (start 2024).
 We werken met de provincie en de Rijksoverheid aan het verbeteren van de doorstroming op de Rijks- en
     provinciale wegen.
 We werken met de regio aan een systeem waarin deelmobiliteit, MaaS en openbaar vervoer goed op elkaar
     zijn afgestemd.
 We ontwikkelen en realiseren stadrand-hubs in diverse windrichtingen om Nijmegen. Vanaf deze hubs kunnen
     bezoekers en werknemers snel en schoon reizen naar hun bestemming in de stad.
 We werken met vastgoedeigenaren, provincie, NS en ProRail aan een integrale gebiedsaanpak voor de OV-
     knoop én winkelcentrum Dukenburg.




                                                    79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Doel:        We hebben een toekomstbestendige binnenhaven die toegankelijk is en optimaal wordt
             gebruikt
Activiteiten
 We gaan verder met baggeren in de kanaalhavens en onderzoeken of de andere havens ook meegenomen
     kunnen worden. Dit doen we samen met de provincie en de Rijksoverheid.
 We stimuleren de vestiging van water gerelateerde bedrijvigheid in de Oostkanaalhaven.
 We gaan intensiever samenwerken met de havendienst Arnhem op het gebied van personeel.
 We werken aan het professionaliseren en digitaliseren van onze havenprocessen.

Doel:        We bieden een passend aanbod van parkeer- en stallingsfaciliteiten aan, zowel voor de auto
             als de fiets
Activiteiten
 We wijzigen de Beleidsregels Parkeren en de Spelregels betaald parkeren, conform vastgesteld in de agenda
     versnelling mobiliteitstransitie.
 We maken de binnenstad verblijfsvriendelijk.
 We waarderen de hub in Noord (transferium Noord) op.
 We maken vergunningen en ontheffingen en geven deze uit.
 We realiseren en exploiteren (fiets)parkeervoorzieningen.
 We ondersteunen parkeervoorzieningen van derden, bijvoorbeeld de parkeergarage Berg en Dal.
 We stimuleren een langjarige toepassing van deelmobiliteit bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.
 We zorgen middels fysieke ingrepen op diverse plekken dat deelmobiliteit goed gefaciliteerd wordt op
     plekken waar voertuigen clusteren (zowel bij P+R’s als bijv. rondom stations, binnenstad en campus).
 We houden toezicht en handhaven op fout geparkeerde fietsen en voertuigen. Verwaarloosd achtergelaten
     fietsen en fietswrakken verwijderen we.
 We plaatsen, onderhouden en verwijderen fietsklemmen.
 We faciliteren de plaatsing van laadpalen in de openbare ruimte door deelname aan de concessie van de GO-
     RAL. Bij semi publieke parkeervoorzieningen met een slagboom op de gemeente grond voorzien wij in de
     laadinfrastructuur.

Doel:        We brengen en houden de kwaliteit van de infrastructuur, weginrichting, straatmeubilair,
             brandkranen en civiele kunstwerken op orde
Activiteiten
 We beheren en onderhouden de infrastructuur op basis van meerjarige programma’s. We geven hiervoor ook
     opdrachten aan derden: aannemers, Dar, etc.
 We inspecteren de kwaliteit van de infrastructuur, civiele kunstwerken en bijzondere (kunst-)objecten.
 We verwerken wijzigingen in het areaal (bijvoorbeeld nieuwe straten toevoegen).
 We implementeren nieuwe generatie verkeerslichten (iVRI).
 We gaan steeds meer ‘datagestuurd’ beheren.
 We beheren en onderhouden verkeersregelinstallaties, verkeersborden en (ANWB) bewegwijzering; ABRI’s,
     DRIS en het busstation; civiele kunstwerken, openbare verlichting en bijzondere (kunst-)objecten.
 We zorgen met de tools Nijmegen.mijnwijkplan.nl en de Meld- en herstel-App dat bewoners en ondernemers
     hun positieve en negatieve aandachtspunten over de openbare ruimte onder de aandacht kunnen brengen,
     zodat we samen met hen kunnen werken aan oplossingen.
 We faciliteren participatieprojecten samen met bewoners.

Doel:        We hebben zo min mogelijk vuil en rommel op straat om Nijmegen bereikbaar te houden
Activiteiten
 We verlenen opdracht aan Dar voor het schoon houden van straten.
 We verlenen opdracht aan Dar voor het inzamelen van bladafval in de herfst.




                                                   80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>   We verlenen opdracht aan Dar om (een deel van) het zwerfafval op te ruimen door de inzet van assistent
    wijkvegers en Stichting Dagloon en het organiseren van participatie door Wijkhelden.
   We verlenen opdracht aan Dar voor het inzetten van afvalcoaches, waarmee we bewustzijn over zwerfafval en
    het correct aanbieden van afval bij bewoners willen vergroten. Waar nodig zetten we in op handhaving.
   We faciliteren deelmobiliteit op een manier dat het verrommeling van de stad voorkomt.

Doel:          We maken het verkeer veiliger
Activiteiten
 We voeren ons risico gestuurde uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid uit.
 Ter vervolg op de in 2023 vernieuwde netwerkvisie op onze wegen stellen we een uitvoeringsprogramma op
     voor zowel de wegen die van 50 naar 30 km/uur gaan als ook voor een veilige inrichting van de wegen die 50
     km/uur blijven.
 We richten onze wegen zo in dat weggebruikers onze wegen veilig kunnen gebruiken.
 We leren de weggebruikers veilig deel te nemen aan het verkeer, door onder andere het voeren van de
     landelijke veiligheidscampagnes binnen de gemeente Nijmegen.
 We strooien bij gladheid zout op belangrijke wegen, OV-routes, fietspaden en looproutes. In geval van zware
     sneeuwval, wordt deze op de belangrijkste wegen geruimd ten behoeve van de bereikbaarheid.
 We geven opdracht aan Dar voor verstrekken van zoutkisten voor bewoners.

Ambitie:      We hebben een stad die duurzaam bereikbaar is

Doel:          We stimuleren duurzame vervoerswijzen (lopen, fietsen en openbaar vervoer)
Activiteiten
 We ondersteunen en geven uitvoering aan het programma Slim & Schoon Onderweg van de Groene
     Metropoolregio Arnhem Nijmegen, gericht op duurzame mobiliteit en gedragsverandering. Dit betekent onder
     meer een aanpak via de werkgevers en de campussen en het aanbieden van mobiliteitshubs en mobiliteit als
     een service (MaaS).
 We brengen onze belangen in bij de provincie Gelderland voor de aanbesteding van de nieuwe concessie van
     het openbaar vervoer.
 We zorgen dat het aanbod van deelauto’s in de stad groeit, waarbij bewoners uit verschillende systemen
     kunnen kiezen afhankelijk van hun behoefte (vaste standplaats, buurtzone, free floating).
 We kijken kritisch naar de ontwikkeling van het aanbod van deelscooters en deelfietsen om te zorgen voor
     een systeem dat een volwaardig alternatief biedt voor korte autoritten en dat overlast voorkomt.
 We voeren diverse fietsinfra-projecten uit om zo het fietsnetwerk verder uit te breiden, op orde te houden en
     de veiligheid te waarborgen.
 We blijven investeren in de kwaliteit van ons fiets- en voetgangersnetwerk.

Doel:          We stimuleren verdere verschoning van het gemotoriseerd verkeer
Activiteiten
 We streven samen met de provincie naar een goede aanbesteding (duurzaam, bereikbare wijken,
     toegankelijk, etc.) van de concessie voor het openbaar vervoer.
 We stellen plaatsingsbeleid en plankaarten op voor uitbreiding van laadpalen, snelladers en ander vormen
     van laadinfra gebaseerd op het programma Laadinfrastructuur.
 We gaan meer elektrische laadpalen plaatsen en gaan hierbij creatief om met de ruimte, zoals het
     combineren van lantarenpalen met laadpalen. Als de vraag blijft doorzetten verwachten we dat er in 2025
     zo’n 1.000 laadpalen staan.
 We nemen deel aan de concessie van veel gemeenten in de Gelderse-Overijsselse samenwerking voor de
     aanpak van laadinfrastructuur, de GO-RAL. De concessie is gericht op het plaatsen van openbare
     laadinfrastructuur van 2022 t/m 2025.




                                                     81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>   We bereiden de invoering voor van drie milieuzones voor brom- en snorfietsen met een eerste toelating van
    voor 2011 die per 1 januari 2025 gaan gelden in de gebieden binnenstad, Hof van Holland en campus
    Heijendaal, inclusief een intensieve communicatiecampagne onder de doelgroep.
   We nemen maatregelen die voortkomen uit het beleidskader deelmobiliteit om schoner gemotoriseerd
    deelverkeer te stimuleren, te versnellen en het gebruik ervan te vergemakkelijken.

Doel:           We stimuleren slimmere en schonere logistiek
Activiteiten
 We zorgen voor een intensieve communicatiecampagne om de zero emissie zones voor stadslogistiek vanaf
     2025 in de binnenstad, Hof van Holland en Heijendaal kenbaar te maken, ook bij kleinere bedrijven die daar
     nu naar verwachting nog onvoldoende van op de hoogte zijn.
 Vanuit Slim & Schoon Onderweg zijn twee logistiek makelaars actief in de regio Arnhem Nijmegen. Wij zetten
     hen in bij bedrijven en projecten waar ze kunnen helpen bij minder en schonere kilometers.
 We onderzoeken de mogelijkheden van een bouwlogistieke hub ten behoeve van de ontwikkeling van het
     stationsgebied, met het oogmerk om deze later ook te kunnen inzetten voor andere bouwprojecten in
     Nijmegen.
 Het Kennis DC Logistiek van de HAN doet voor ons het Opschalingsproject, waarbij hun kennis en ervaringen
     met schone logistiek op de campus Heijendaal worden opgeschaald naar Nijmegen en de regio. Zij helpen ons
     met adviezen om logistieke hubs te ontwikkelen of op te schalen en met de organisatie van gesprekken met
     logistieke dienstverleners.
 We stellen vast waar ruimte nodig is voor toekomstige behoefte aan logistieke ruimte en wat geschikte locatie
     zijn. Dit nemen we op in een actualisatie van de omgevingsvisie. Het inrichten en exploiteren van een
     logistieke hub vinden wij een verantwoordelijkheid van de markt. Wel gaan we kijken voor welke
     voorwaarden wij kunnen zorgen zodat deze initiatieven meer kans van slagen hebben.

Effecten van prioriteren
We moeten verstandig omgaan met het beschikbare budget wat we hebben voor zowel onderhoud als vervanging
van de openbare ruimte. Er moet veel gebeuren maar toch hebben we belangrijke keuzes moeten maken in de
mate van onderhoud en de verlenging van de levensduur van objecten. Daarbij geven we nu voorrang om de
acute beheerbehoeften aan te pakken. We stellen voor om te besparen op de versnelling van de
mobiliteitstransitie. Hierdoor worden sommige maatregelen getemporiseerd, bijvoorbeeld het aantal wegen dat
we de komende jaren kunnen aanpassen van 50 km/u wegen naar 30 km/u.
De kwaliteit van de openbare ruimte zal met minder middelen minder goed op peil gehouden kunnen worden. Dit
kunnen inwoners gaan merken.


Samenwerkingen en verbonden partijen
DAR
Een schone stad is een aantrekkelijke stad. Daarom werken we met verschillende partijen samen om zwerfafval zo
veel mogelijk te voorkomen. Voor het programma Bereikbaarheid verzorgt de DAR het reinigen van de openbare
ruimte en de gladheidsbestrijding, beiden onderdeel van het taakveld Verkeer en vervoer. In het contract met de
DAR hebben we deze afspraken gecombineerd met die over het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval,
die bij het programma Openbare Ruimte horen.

Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen
We werken intensief met de regio Arnhem Nijmegen samen om de regionale bereikbaarheidsaanpak uit te voeren.
Onderdeel hiervan vormt het programma Slim en Schoon waarbinnen projecten als de e-HUBS en de
werkgeversaanpak vallen. De provincie Gelderland en het Rijk zijn binnen dit programma ook belangrijke
partners.

Ondernemers




                                                     82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Samen met de stad werken we aan een verdere verduurzaming van het vervoer. Hierbij worden ondernemers
betrokken om te bepalen hoe een verdere verschoning tot stand kan worden gebracht. Onder andere bij de
verschoning van de scheepvaart als het goederenvervoer worden bedrijven betrokken om dit tot stand te krijgen.
Daarnaast werken we met een werkgeversaanpak waarbij bedrijven handreikingen krijgen om hun werknemers
duurzamer te laten reizen, buiten de spits of minder te laten reizen (vaker thuis werken).

Provincie Gelderland
De provincie Gelderland is als concessieverlener verantwoordelijk voor het openbaar vervoer in de regio.
Daarnaast werken we nauw met de provincie samen waar het de regionale bereikbaarheid betreft zoals
onderhoud aan de hoofdwegen, bereikbaarheid per trein en bus.

Werken op regie
Een van de pijlers in de beleidsnota “Geef (ze) de openbare ruimte” is integraal werken, waarbij we ons willen
concentreren op een regiefunctie en ons zo ver mogelijk willen terugtrekken uit de uitvoering. We willen de
uitvoerende partijen de ruimte geven om meer delen van het gemeentelijke takenpakket over te nemen. Hiervoor
zijn grotere, integrale opdrachten aan enkele uitvoerende partijen noodzakelijk.
We zoeken vooral partners die naast de uitvoering ook meer beheerstaken kunnen overnemen. Denk hierbij aan
het uitvoeren van inspecties, het oppakken en herstellen van meldingen, voorstellen doen voor verbetering en de
jaaropdracht en de kwaliteit controleren. Met OSN (onderhoud nieuwe stadsbrug) en I-Lent (onderhoud Verlengde
Waalbrug) hebben we al twee partijen die én integraal onderhoud plegen én beheerstaken op zich nemen.
Daarnaast zijn er reeds een aantal partners die, naast de uitvoering, ook meerdere beheerstaken van ons
overnemen. Denk hierbij aan het asfaltbestek met Van Gelder, de raamovereenkomst Onderhoud en herstel civiele
kunstwerken met Hegeman en de overeenkomst onderhoud en installatiewerk van de openbare verlichting met
Spie Infratechniek (voormalig Ziut). We zijn nu aan het kijken welke huidige (aflopende) contracten geschikt zijn
om meer delen van het gemeentelijk takenpakket in op te nemen.
Naast onderhoudscontracten voeren we ook projecten uit waarin we samen met marktpartijen werken aan onze
doelstellingen. Een mooi voorbeeld is de reconstructie van de Malderburchstraat, waar we door Rapid Circular
Contracting (nieuwe manier van inkopen die de markt maximaal uitdaagt om met noodzakelijke, slimme en
innovatieve oplossingen te komen, waarbij circulariteit, duurzaamheid en social return centraal staan) samen met
Van Gelder onze circulaire ambities hebben vormgegeven.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
Bedragen * €1 mln                         Rekening     Begroot
                                              2022         2023       2024     2025      2026       2027
Baten
0.63 Parkeerbelasting                         17,0           20,0     21,3     21,3       23,7       23,8
2.1 Verkeer en vervoer                         5,0            2,2      2,3      2,3        2,3        2,3
2.2 Parkeren                                   1,0            0,8      0,9      0,9        0,9        0,9
2.4 Economische Havens en waterwegen           0,7            0,9      1,0      1,0        1,0        1,0
2.5 Openbaar vervoer                           0,8            0,6      0,6      0,6        0,6        0,6
Totaal                                        24,5           24,6     26,1     26,1       28,4       28,5
Lasten
0.63 Parkeerbelasting                          0,0            0,0      0,0      0,0        0,0        0,0
2.1 Verkeer en vervoer                        37,7           39,8     45,1     43,5       44,6       45,3
2.2 Parkeren                                  11,8           12,0     12,3     12,6       15,3       15,2
2.4 Economische Havens en waterwegen           2,2            3,0      1,2      1,2        1,2        1,2
2.5 Openbaar vervoer                           1,0            1,0      1,1      1,1        1,1        1,1
Totaal                                        52,8           55,8     59,8     58,4       62,2       62,8
 Saldo van lasten en baten                    28,3 N         31,2 N   33,7 N   32,4 N     33,8 N     34,3 N
V=voordeel; N=nadeel




                                                        83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                   Begroting     Begroting            Begroting     Begroting
                                                         2024          2025                 2026          2027

Lasten
Veilig bereikbare stad                                   59,1          57,8                 61,5           62,6
Duurzaam verkeerssysteem                                  0,7           0,7                  0,7            0,3
Totaal                                                   59,8          58,4                 62,2           62,8
Baten
Veilig bereikbare stad                                   26,1          26,1                 28,4           28,5
Duurzaam verkeerssysteem                                  0,0           0,0                  0,0            0,0
Totaal                                                   26,1          26,1                 28,4           28,5
Totaal per programma                                     33,7N         32,4N                33,8N          34,3 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                               2024        2025    2026     2027

 Energiekosten Stadsbeheer                                                     -1.779         pm     pm        pm
 Onderhoudsniveau hoofdwegen gemeente Nijmegen op niveau houden                -1.250         pm     pm        pm
 Gedragsmaatregelen Versnelling mobiliteitstransitie                             -400        -400   -400
 Verlagen krediet a.g.v. gedragsmaatregelen                                       pm          pm     pm        pm
 Aanloopverlies parkeergarage Hezelpoort                                                            -158      -130
 Aanname: geldt ook voor parkeergarage Waalkwartier                                                 -158      -130
 Gedifferentieerd beheer                                                         200         200     200       200

 Totaal                                                                        -3.229        -200   -515       -60


Energiekosten Stadsbeheer
De kosten voor elektra zijn fors gestegen. De prijzen zijn op dit moment dalende maar de verwachting is niet dat
de prijzen weer teruggaan naar het prijsniveau 2022. Voor de jaren ná 2024 is op dit moment nog geen goede
inschatting te maken.

Onderhoudsniveau hoofdwegen op niveau houden
Door areaaluitbreiding is het aantal wegen toegenomen. Daarnaast zorgt het verduurzamen van het
asfaltonderhoud voor extra kosten en zijn er door achterstallig onderhoud, ernstige problemen door wortelopdruk
ontstaan. Achterstallig onderhoud resulteert in meer ongevallen, schadevergoedingen, hogere maatschappelijke
kosten, imagoschade en een toename van klachten en herstelmeldingen, terwijl het ad hoc oplossen van
calamiteiten uiteindelijk leidt tot hogere onderhoudskosten. Bovendien zullen de kosten per vierkante meter
asfalt stijgen vanaf 2024 vanwege extra duurzaamheidseisen in de aanbesteding Meerjarig Onderhoud Asfalt, wat
betekent dat er met een gelijkblijvend budget minder onderhoud kan worden uitgevoerd.
Er is nu een onderzoek gaande naar de kwaliteit van onze (hoofd-)wegen en daarbij wordt bezien of de
bijbehorende onderhoudsbudgetten voldoende zijn. Voor nu hogen we daarom alleen het budget voor 2024 op.

Gedragsmaatregelen versnelling mobiliteitstransitie
Het stimuleren van ander gedrag is een essentieel element in de mobiliteitstransitie. In het coalitieakkoord zijn
kredieten beschikbaar gesteld voor het versnellen van de mobiliteitstransitie. In dit krediet zijn ook
gedragsmaatregelen opgenomen. Financieel technisch ramen we een exploitatiebudget van € 400.000 voor 2024
tot en met 2026 en verlagen gelijktijdig het investeringskrediet met € 1,2 miljoen.

Aanloopverlies parkeergarage Hezelpoort
De komende begrotingsperiode worden twee parkeergarages gerealiseerd: parkeergarage Hezelpoort en
Waalkwartier. Deze parkeergarages zijn in principe kostendekkend maar hebben de eerste jaren aanloopverliezen.




                                                        84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>In het eerste jaar 2026 is dit voor de parkeergarage Hezelpoort berekend op € 158.000. Met de huidige
rekenparameters 2032 is deze parkeergarage vanaf 2032 kostendekkend.

Parkeergarage Waalkwartier
Voor de parkeergarage Waalkwartier moet een dergelijke berekening nog gemaakt worden. Voor deze begroting
gaan we er vanuit dat de aanloopverliezen in dezelfde orde liggen als parkeergarage Hezelpoort.

Gedifferentieerd beheer
De budgetten voor gedifferentieerd beheer kunnen naar beneden worden bijgesteld. De benodigde budgetten
voor ideeën op wijkniveau lossen we op door de budgetten op stadsdeelniveau te verdelen.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                              2024          2025         2026        2027
Gedifferentieerd beheer                                                          650          650          650          650
De grijze regel is al deels ingezet door het college.

Gedifferentieerd beheer
De budgetten voor gedifferentieerd beheer kunnen naar beneden worden bijgesteld. De benodigde budgetten
voor ideeën op wijkniveau lossen we op door de budgetten op stadsdeelniveau te verdelen.


Indicatoren
                                              2014      2015    2016   2017   2018     2019      2020        2021      2022
Gevraagd door raad:
Aantal verkeersongevallen met letsel per        45        64      61     45     41       30          37           37
100.000 inwoners
Gemiddelde benchmark                            70        89      94    104    108      103          90       115
Aantal personenauto's van particulieren per    354       352     354    359    362      363          364      372       377
1.000 inwoners
Gemiddelde benchmark                           358       357     358    361    364      366          367      373       376
Aantal (semi)publieke laadpunten voor                                                   385          534      710      1.011
elektrische auto's
Gemiddelde benchmark                                                                    539          676      841      1.236


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Aantal verkeersongevallen met letsel per 100.000 inwoners
Dit aantal varieert in 2021 van 37 in Nijmegen tot 287 in Leiden. De sterk uiteenlopende aantallen per stad wekken
de indruk dat administratieve factoren de benchmark voor deze verplichte indicator vertekenen.

Aantal personenauto's van particulieren per 1.000 inwoners
Dit cijfer is exclusief de personenauto’s op naam van bedrijven. Hierdoor wordt de vertekening opgeheven die
ontstaat door de concentratie van (leasebedrijven) in enkele steden.

Percentage inwoners dat gebruik maakt van deelvervoer
Dit gaan we tweejaarlijks uitvragen via de Burgerpeiling. Najaar 2023 vind de volgende Burgerpeilingmeting
plaats.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over bereikbaarheid:
Stads- en Wijkmonitor 2023



                                                           85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Wonen en stedelijke ontwikkeling
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      We zijn een aantrekkelijke stad om te wonen, met goede werklocaties, openbare ruimtes en
              voorzieningen.

Doel:         We behouden en versterken de ruimtelijke kwaliteit van onze stad, door zorg te dragen voor
              een goede ruimtelijke ordening
Activiteiten
 Deze coalitieperiode gaan we verder met de actualisatie van de omgevingsvisie en de voorbereiding voor het
     opstellen van het nieuwe Omgevingsplan in het kader van de Omgevingswet na 1 januari 2024.
 We werken aan een Bouwsteen Binnenstedelijk Bouwen. Deze bouwsteen wordt gebruikt bij het actualiseren
     van de omgevingsvisie.
 We maken bestemmingsplannen (inclusief kosten juridische procedures).
 We handelen planschadeverzoeken af.
 We actualiseren het welstandsbeleid.
 We beheren en onderhouden de Basis registratie Grootschalige Topografie (BGT).
 We gaan de BRIKS taken weer in eigen huis organiseren.

Omgevingswet
De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Dit geldt naar verwachting ook voor de Wet
kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Door de Wkb gaat het toezicht op de wettelijke bouwtechnische eisen
voor een groot deel van de omgevingsvergunningaanvragen van de gemeente naar de private markt.
Eén van de nieuwe juridische instrumenten onder de Omgevingswet is het omgevingsplan. Elke gemeente moet
voor 1 januari 2032 één integraal omgevingsplan voor het hele grondgebied van de gemeente vaststellen. In 2024
starten we hiermee. In het omgevingsplan komen de juridisch bindende regels voor de fysieke leefomgeving te
staan. Het gaat over wat je ziet, voelt, hoort, ruikt en beleeft. Naast de bestaande bestemmingsplanregels, moeten
de verordeningen die gaan over de fysieke leefomgeving én een groot aantal rijksregels die overgaan naar
gemeenten (de bruidsschat), in het omgevingsplan worden verwerkt. De juridische regels vertalen we naar
begrijpelijke toepasbare regels, zodat een initiatiefnemer door het beantwoorden van vragen kan nakijken of een
vergunning of melding nodig is. In het transitieplan ‘Op weg naar één omgevingsplan’ hebben we de route
geschetst richting 2032. Parrallel aan deze omzetting van een tijdelijk naar een definitief omgevingsplan, blijven
we nieuwe ontwikkelingen in de stad mogelijk maken.

In 2024 willen we werken met het één-ingangsprincipe, waardoor nieuwe initiatieven via één loket binnenkomen.
We willen bovendien eerder met de initiatiefnemer in contact komen over de concept aanvraag van de
omgevingsvergunning. Dit doen we door te gaan werken met een intake- en omgevingstafel. Op die manier zijn we
beter in staat te denken vanuit mogelijkheden, integraal te adviseren en sneller te besluiten. Het geeft ook de
ruimte om een initiatiefnemer vroeg in het proces te adviseren om belanghebbenden te betrekken bij de
planvorming en te inspireren bijvoorbeeld als het gaat om natuurinclusief bouwen.

Ondanks dat we zijn voorbereid op de komst van de Omgevingswet, doen we pas echt ervaring als de wet ingaat.
Dan zien we wat goed gaat en wat er beter moet. Het jaar 2024 zal dan ook in het teken staan van monitoring en
evaluatie. Dit geldt bijvoorbeeld voor de legesinkomsten en voor het bindend adviesrecht van de gemeenteraad
voor de omgevingsvergunning om af te wijken van het omgevingsplan (Bopa).

Overdracht BRIKS-taken
In het coalitieakkoord is opgenomen dat we de BRIKS-taakuitvoering weer terugnemen in eigen huis. Voor de
overdracht trokken we in 2023 een kwartiermaker aan en een projectgroep is gestart. Zij bereiden de herinrichting
voor, zodat in 2024 de besluitvorming en de implementatie plaatsvinden. Het project valt onder het programma
Bestuur en Organisatie. Naar verwachting voeren we vanaf 1 januari 2025 deze taken weer in eigen huis uit. In de



                                                      87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>stadsbegroting 2025-2028 nemen we de financiële implicaties van deze wijziging op. Op incidentele transitie- en
frictiekosten na, wordt verwacht dat de eigen BRIKS-entiteit start met een vergelijkbaar budget als ODRN.

Binnenstad
De in 2023 opgestelde Koers voor de Binnenstad is het uitgangspunt voor de herinrichtingen van de openbare
ruimte en de projectontwikkelingen. In 2024 werken we verder aan de ontwikkelingen in Vlaams Kwartier
(Vlaamse gas/Tweede Walstraat, Molenpoortpassage en Elckerlyc) en het voormalige V&D-pand. Daarnaast blijven
we in gesprek over andere locaties in de Binnenstad waar eigenaren graag tot herontwikkeling over willen gaan.
Dit doen we binnen de kaders van de Koers, waarin ook klimaatadaptatie en mobiliteitstransitie een belangrijke
rol hebben.

Campusontwikkeling
Het is van groot belang dat we blijven investeren in de kwaliteit en ruimte voor groei van onze campussen, en zo
ruimte bieden aan nieuwe bedrijvigheid in health & high tech. Daarom geven we uitvoering aan de Ontwikkelvisie
Winkelsteeg, verkennen we de doorontwikkelingsmogelijkheden voor Novio Tech Campus en werken we aan een
gebiedsvisie voor Campus Heijendaal.

Valkhofkwartier
We werken verder om van het Valkhofkwartier dé cultuurhistorische en culturele hotspot te maken. De
onderzoeken en voorbereidingen voor de grootscheepse renovatie van het monumentale Valkhofpark met daarin
de rijks monumentale gebouwen, zijn inmiddels afgerond. We verwachten begin 2024 een vergunning voor de
uitvoering van dit project (3-voudig beschermd Rijksmonument). Voor de herinrichting van het Kelfkensbos is de
ontwerpfase in 2023 afgerond. Voorbereiding en uitvoering staan nu gepland op 2024 en 2025.

Doel:         We verbeteren de ruimtelijke kwaliteit van onze stad door nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen
              te ondersteunen dan wel zelf te initiëren en te (laten) realiseren om zo de ambities uit de
              Omgevingsvisie te kunnen realiseren
Activiteiten
 We voeren verkenningen uit, of geven opdracht hiertoe.
 We voeren gebiedsvisies, ambitiedocumenten, quick scans, locatieonderzoeken, stedenbouwkundige
     plannen en beeldkwaliteitsplannen uit, of geven opdracht hiertoe.
 Na vaststelling van de geactualiseerde omgevingsvisie ontwikkelen we een visie voor het gebied rondom de
     Energieweg. Vertrekpunt hierbij zijn de ambities uit het coalitieakkoord.
 We kopen en verkopen gronden.
 We beheren tijdelijk gronden / opstallen.
 We vestigen voorkeursrecht.
 We starten onteigeningsprocedure(s).
 We maken gronden bouw- en vervolgens woonrijp (bijvoorbeeld de aanleg openbare ruimte).
 We sluiten anterieure overeenkomsten of gaan overeenkomsten aan, bestaande uit intentie- of
     samenwerkingsovereenkomsten, realisatieovereenkomsten en uitvoeringsovereenkomsten.
 We gaan samenwerkingsovereenkomsten aan met verbonden partijen.
 We begeleiden de uitvoering van de overeenkomsten, of geven opdracht hiertoe.
 We dragen beheer van gronden en objecten over aan partijen.
 We gaan mensen met een plan voor gezamenlijk wonen helpen bij hun initiatief

Verkoop gemeentelijke panden
De verkoopopgave van de panden wordt afgerond (realisatie € 12 miljoen in de periode 2018-2024).




                                                      88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Ambitie:     We zijn een stad met een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij de vraag van alle nieuwe
             en bestaande bewoners

Doel:         We realiseren onze woningbouwopgave uit de Omgevingsvisie en uitvoeringsagenda wonen
Activiteiten
 We voeren de afspraken in de Woondeal 2.0 met het Rijk en provincie uit, en participeren daartoe in de
     afstemmings- en overlegvormen in de Groene Metropoolregio.
 We zetten het woonfonds in, om zo betaalbare koop- en huurwoningen, flexwoningen en
     studentenhuisvesting, gemeenschappelijk wonen en/of wonen voor bijzondere doelgroepen financieel
     haalbaar te maken.
 We leggen de principes voor de beoordeling van woningbouwplannen vast in ons beleid.
 We hanteren de uitgangspunten van de doelgroepenverordening bij projecten en passen deze indien nodig
     toe om zo te kunnen sturen op voldoende betaalbare woningen van goede kwaliteit.
 We gaan verder met de uitvoering van de zelfbewoningsplicht en de opkoopbescherming.
 We creëren woonruimte door woningsplitsing en transformatie van panden en benutten daarmee de
     bestaande woningvoorraad beter.
 We gaan door met de samenwerking met woningcorporaties en provincie voor de inzet van de verhuiscoach.
 We bevorderen de doorstroom van senioren naar passende seniorenhuisvesting.
 We gaan meer (flexibele) woonruimte realiseren voor spoedzoekers, daklozen, statushouders en andere
     doelgroepen.
 We geven uitvoering aan het in 2021 vastgestelde plan voor studentenhuisvesting.
 We actualiseren de visie op wonen en zorg, waarin we de opgave voor huisvesting van verschillende aandacht
     groepen vaststellen en we dragen bij aan de uitvoering hiervan.
 We leggen onze ambities en doelen vast in gebiedsvisies, ambitiedocumenten en stedenbouwkundige
     plannen, gericht op realisatie van ambities in projecten.
 We beheren en onderhouden de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).
 We sluiten een dienstverleningsovereenkomst met de ODRN voor het afhandelen en handhaven van
     vergunningen op basis van Omgevingswet en Huisvestingswet.
 We dragen bij aan uitvoering van het woonwagenbeleid en de uitbreiding van het aantal standplaatsen.
 We ondersteunen initiatieven voor gemeenschappelijk wonen.
 We komen medio 2024 in het kader van de woonzorgopgave samen met inwoners(organisaties),
     woningcorporaties, ontwikkelaars en een scala aan (zorg)instellingen en organisaties tot een Nijmeegse
     woonzorgvisie met uitvoeringsagenda.
 Als koploperregio maken we in 2024 een regionale woonzorgvisie met daarin o.a. concrete afspraken over een
     evenwichtige spreiding (fair share) van aandacht groepen over de Groene Metropoolregio.

Kamerverhuurbeleid
Begin 2022 is het facetbestemmingsplan kamerverhuur vastgesteld en is ook de huisvestingsverordening naar
aanleiding van uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State aangepast. De inhoud van
het beleid is hetzelfde gebleven: goede kamerverhuur blijft mogelijk, maar overlast gaan we tegen. Het
instrumentarium dat we nu daarvoor inzetten is juridisch sterker en beter bestand tegen beroep en bezwaar. In
2024 gaan we op basis van dit vernieuwde instrumentarium verder met vergunningverlening en handhaving van
het kamerverhuurbeleid. In november 2023 wordt, op basis van het woonbehoefteonderzoek, aan de raad
voorgesteld de prijsgrens voor wijzigingen in de woonruimtevoorraad te verhogen per 1 januari 2024. Met deze
wijziging in de huisvestingsverordening wordt de omzettingsvergunning voor kamerverhuur ook verplicht voor
woningen die een hogere WOZ-waarde hebben.




                                                     89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Doel:           We hebben voldoende beschikbaar en betaalbaar aanbod van sociale woonruimte
Activiteiten
 We geven samen met de woningcorporaties en huurdersorganisaties uitvoering aan de
     Samenwerkingsagenda Wonen 2021-2025 (prestatieafspraken).
 We monitoren de gemaakte afspraken met de woningcorporaties over productie, betaalbaarheid en
     beschikbaarheid van sociale huur en middeldure huur.
 Op basis hiervan bepalen we in overleg met de woningcorporaties in hoeverre we op koers liggen dan wel
     bijstelling van de afspraken nodig is.
 We gaan met de woningcorporaties afspraken maken dat ouderen die verhuizen naar een kleinere woning
     geen hogere huur gaan betalen.

Doel:         We hebben voldoende goede woningen voor studenten en starters, we zorgen ervoor dat de
              leefbaarheid in wijken op orde is
Activiteiten
 We voeren de afspraken met de SSH& uit over voldoende huisvesting voor studenten. We verkennen met de
     SSH& de mogelijkheden om de productie te versnellen en te verhogen.
 Bij nieuwbouw maken we ook met particuliere verhuurders van studentenhuisvesting afspraken over de
     hoogte van de huur voor een aantal jaren en de kwaliteit.
 We voeren een kamerverhuurbeleid gericht op het tegengaan van overlast en maken daarover afspraken met
     de ODRN.
 We rapporteren over de resultaten van de Huurteams, en implementeren proces en organisatie van
     handhaving van de Wet goed verhuurderschap .
 Voor een goede huisvesting van arbeidsmigranten participeren we in de regionale aanpak van deze
     problematiek.
 We verstrekken startersleningen aan koopstarters.

Doel:         We hebben een rechtvaardige en evenwichtige verdeling van de vrijkomende schaarse sociale
              woonruimte
Activiteiten
 We houden de huisvestingsverordening actueel en handhaven deze verordening.
 We maken regionaal afspraken over een andere wijze van kostenverdeling in de woonruimteverdeling zodat
     meer balans ontstaat in de verdeling tussen gemeenten en corporaties
 We monitoren de effecten van de nieuwe verordening

Nijmegen-Noord
In 2024 werken we aan de verdere ontwikkeling van het stadsdeel Nijmegen Noord. De woningbouw houdt
prioriteit en we verkopen bouwrijpe grond om deze woningbouw mogelijk te maken. Het winkelcentrum Hof van
Holland functioneert als nieuw woon-winkelcentrum; de afrondende woningbouwprojecten in dit intensief
bebouwde centrumgebied realiseren we de komende jaren. De plannen voor woningbouw bij de Hoge Bongerd
starten we op evenals de uitwerking om te komen tot inrichting van het eiland Veur Lent. We starten met de bouw
in Zuiderveld-Oost en op de Vossenpels. Dit geldt eveneens voor Koudenhoek Noord. In de Dijkzone bouwen we
nieuwe woningen. Daarnaast werken we door aan de verbetering van de bereikbaarheid met de Dorpensingel en
de afrit van de A15.

Waalfront
In 2024 werken we door aan de realisatie van Waalfront. Het park Fort Kraijenhoff is afgerond. Dit geldt eveneens
voor de woningbouw Dijkkwartier Oost (320 woningen) met hieraan gekoppeld de aansluiting van de Laan van
Oost Indië op de Weurtseweg. Begin 2024 starten we met de bouw van blok 5 en 6 van het Waalkwartier, goed voor
300 woningen met daaronder een parkeergarage. Aansluitend starten we eind 2024 met de bouw van de




                                                     90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>parkeergarage onder blok 4 met ca. 200 woningen daar bovenop. In 2024 pakken we de restauratie van het te
behouden deel van het Honigcomplex op en in 2025/2026 is de bouw van een woontoren bij de Honig voorzien.

Winkelsteeg
Eind 2023 / begin 2024 leveren we de tijdelijke woningen op de ‘Compaq-locatie’(NDW21) op en betrekken de
eerste nieuwe bewoners Winkelsteeg. Daarmee ontstaat er een nieuwe fase in de ontwikkeling van Winkelsteeg.
Ook met het vaststellen van de verschillende bestemmingsplannen in 2023 gaan we steeds meer richting de
uitvoering van projecten. Naast verdere planvorming en uitwerking van de transformatie van Winkelsteeg, starten
we in 2024 met het verleggen van de Neerbosscheweg en Graafseweg net als andere infrastructurele werken. We
selecteren daarnaast partijen via tenders om woningen en overig vastgoed te realiseren.

Stationsgebied
In 2024 gaan de eerste projecten van de integrale gebiedsontwikkeling daadwerkelijk in uitvoering, zoals de bouw
van Metterswane en de reconstructie van de Vijfknoop en aanliggende infrastructuur. Daarmee zet het
Stationsgebied de eerste stappen van planvorming- en voorbereiding naar realisatie.
In 2024 is het tracé- besluit voor het Programma Hoogfrequent Spoor en het bestemmingsplan voor de Westentree
en fietsenstalling naar verwachting definitief. We starten met de sanering van de gronden op de locatie
Westentree en voormalige UWV, zodat we deze delen bouwrijp maken. Deze activiteiten betekent dat inwoners
van Nijmegen zowel aan de Centrumzijde met de bouw van Metterswane als aan de Westzijde met Vijfknoop en
Westentree hinder kunnen ervaren.
De gebiedsvisie Stationsgebied bieden we in 2024 ter vaststelling aan de raad aan. In deze gebiedsvisie leggen we
belangrijke keuzes en randvoorwaarden vast voor wat betreft het nieuwe busstation en -lijnvoering, de
toekomstige verkeerssituatie passend bij de mobiliteitstransitie, de inrichting van het Keizer Karelplein, de
realisatie van de Groene Corridor en de inrichting van de Hezelpoort. Daarnaast kijken we naar de directe
omgeving en de ontwikkeling van vastgoed op diverse locaties zoals P&R/Vissers en het voormalige
belastingkantoor.
Voor het vastgoed stellen we ambitiedocumenten op, waarin we een gevarieerd programma opnemen van wonen,
maatschappelijke voorzieningen, kantoren en horeca. Voor de uitvoering van het BO MIRT besluit en de verdere
ontwikkeling van een nieuw stationsgebouw, fietsenstalling, busstation en infrastructuur ondertekenen we de
Bestuursovereenkomst met onze ‘spoorse’ partners.


Samenwerkingen en verbonden partijen
Bewoners(organisatie), woningcorporaties, ontwikkelaars
Voor het bereiken van resultaten werken we lokaal samen met bewoners(organisatie), woningcorporaties,
ontwikkelaars en een heel scala aan andere instellingen en organisaties.

Provincie, de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen
We werken verder samen met onze partners zoals de provincie, de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen in
verschillende projecten. Voorbeeld hiervan is GR Bijsterhuizen.

Groene Metropoolregio
In 2023 werken we verder vanuit de versterkte regionale samenwerking in de Groene Metropoolregio samen met
het Rijk en andere partners aan (verdere) invulling van het Verstedelijkingsakkoord en de afspraken in de
Woondeal. De opgaven op het terrein van de volkshuisvesting spelen landelijk, regionaal en lokaal, zowel
kwantitatief als kwalitatief.
Aanpak van deze opgaven vereist samenwerking tussen het Rijk, provincie en gemeenten en in het verlengde
daarvan tussen overheden en woningcorporaties, marktpartijen en maatschappelijke instellingen. Door
samenwerking op diverse terreinen (expertise, regelgeving, financiële middelen) ontstaat een nieuw perspectief
om de woonopgaven in stad, dorp en regio op te pakken. Hieraan wordt in de Groene Metropoolregio vorm en
inhoud gegeven middels de Tempotafels waarin uitvoerings- en actiegericht wordt gewerkt op basis van concrete
casuïstiek, aan versnelling in de woningbouw en zaken als groen, circulair en betaalbaar bouwen.


                                                     91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Verbonden partijen: Ontwikkelingsbedrijf Waalfront en Indigo BV
Om de geformuleerde ambitie te kunnen realiseren hebben wij een aantal samenwerkingsverbanden opgericht.
Voor de gebiedsontwikkeling Waalfront is dat het ontwikkelingsbedrijf Waalfront en voor het huidige warmtenet in
onze stad Indigo BV.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                          Rekening     Begroot
                                                2022         2023      2024         2025              2026             2027
Baten
8.1 Ruimtelijke ordening                         0,3          0,5        0,6          0,6               0,6              0,6
8.2 Grondexploitatie                            76,6        152,6       86,8         82,1              77,3             77,3
8.3 Wonen en bouwen                              6,8          8,8        9,3          8,3               8,3              8,3
Totaal                                          83,7        161,9       96,7         91,0              86,2             86,2
Lasten
8.1 Ruimtelijke ordening                         2,9          4,1       4,3           4,3            3,6                 3,6
8.2 Grondexploitatie                           174,2        131,8      94,4          91,4           87,5                88,9
8.3 Wonen en bouwen                             12,7         14,2      16,3          16,0           15,9                16,0
Totaal                                         189,7        150,2     115,0         111,7          107,0               108,5
 Saldo van lasten en baten                     106,1 N       11,7 V    18,3 N        20,7 N         20,9 N              22,3 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                     Begroting      Begroting            Begroting             Begroting
                                                           2024           2025                 2026                  2027

Lasten
Goede werklocaties en voorzieningen                        98,9           95,9                 91,3                     92,7
Gevarieerd woningaanbod                                    16,1           15,8                 15,7                     15,8
Totaal                                                    115,0          111,7                107,0                    108,5
Baten
Goede werklocaties en voorzieningen                        87,5           82,9                 78,0                     78,0
Gevarieerd woningaanbod                                     9,2            8,2                  8,2                      8,2
Totaal                                                     96,7           91,0                 86,2                     86,2
Totaal per programma                                       18,3N          20,7N                20,9N                    22,3 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                  2024        2025            2026        2027

 vth-BRIKS taken                                                                  -1.000      -1.000          -1.000      -1.000
 Insourcen BRIKS taken                                                              -550
 Woonruimteverdeling                                                                             -70            -70            -70
 Gebiedsvisie Energieweg                                                                         -80
 Woningbouw Vlaamse Gas/Tweede Walstraat                                          -1.200
 Woonfonds                                                                           600

 Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
 Wet Goed Verhuurderschap                                                           -133        -140           -137        -137

 Totaal                                                                           -2.283      -1.290      -1.207         -1.207


Vergunning, toezicht en handhaving (VTH) BRIKS taken
De kosten van de BRIKS taken waren de afgelopen jaren hoger dan begroot. Om in de toekomst een betere
aansluiting met het werkplan van ODRN te realiseren, nemen we een indicatief meerjarig effect op. We gaan met
de ODRN (en als de BRIKS taken in eigen huis zijn georganiseerd met onszelf) in gesprek over de prioritering


                                                          92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>binnen de werkzaamheden. De budgetten zijn noodzakelijk om het werkplan uit te voeren. Dat geldt nu voor
ODRN en straks voor onszelf.

Insourcen briks-taken
In het Coalitieakkoord is het voornemen opgenomen om de bouwtaken (BRIKS) terug te halen van de
Omgevingsdienst naar de gemeente. De kosten voor het terughalen en inrichten ramen we op eenmalig € 550.000.

Woonruimteverdeling
De kostenverdeling van de uitvoering van de urgentieregeling in de regionale woonruimteverdeling vertoont een
scheef beeld. Door het sterk gestegen aantal urgentie-aanvragen betalen de corporaties een zeer groot deel van
de kosten ten opzichte van de (regio)gemeenten. Door corporaties meer (financieel) in positie te brengen, krijgen
we meer centrale intake van de verklaringen, zijn er kortere doorlooptijden en wordt de mantelzorgurgentie
eveneens regionaal uitgevoerd. In de GMR is afgesproken de kosten vanaf 2025 50-50 te verdelen tussen de
corporaties en de gemeenten.

Gebiedsvisie Energieweg
Door de gebiedsvisie Energieweg willen we voor lichtere vormen van industrie en watergebonden bedrijvigheid
kiezen om de impact van bedrijven op de leefomgeving te verminderen. We kiezen er echter voor om eerst de
Omgevingsvisie te actualiseren. Op basis van deze actualisatie gaan we dan verder aan de slag met de
gebiedsvisie Energieweg na 2024.

Woningbouw Vlaamsegas/ Tweede Walstraat
Als onderdeel van de verbetering van de leefbaarheid in het gebied Vlaams Kwartier is een herontwikkeling van de
driehoek Vlaamse gas-Tweede walstraat voorzien. Een deel van de panden is in eigendom van een ontwikkelaar,
twee panden zijn in eigendom van de gemeente Nijmegen. Dit is een financieel onrendabele ontwikkeling.

Woonfonds
In het Coalitieakkoord is een woonfonds met € 10 miljoen ingericht waarmee we de bouw van betaalbare koop- en
huurwoningen, flexwoningen en studentenhuisvesting, gemeenschappelijk wonen en wonen voor bijzondere
doelgroepen financieel haalbaar maken. We verlagen het budget eenmalig met € 0,6 miljoen.

Taakmutaties
Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting
op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.

Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                             2024      2025       2026      2027
Woonfonds 10 milj.                                                           10.000         0          0            0
Deze regel is reeds deels ingezet door het college.

Woonfonds 10 miljoen
In het Coalitieakkoord is een woonfonds met € 10 miljoen ingericht waarmee we de bouw van betaalbare koop- en
huurwoningen, flexwoningen en studentenhuisvesting, gemeenschappelijk wonen en wonen voor bijzondere
doelgroepen financieel haalbaar maken.




                                                      93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Indicatoren
                                            2014     2015      2016     2017     2018     2019     2020     2021     2022
Basisset (BBV):
Aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000     14,3      8,7      17,7     17,5     13,7     10,7      5,8      9,5     10,2
woningen
Gemiddelde benchmark                          6,7      7,8       8,2      9,3      9,5     10,5     10,3      9,9     11,1
Demografische druk                         53,9%    54,0%     53,6%    53,4%    53,8%    54,0%    54,5%    55,0%    55,2%
Gemiddelde benchmark                       56,1%    56,6%     56,7%    56,8%    57,1%    57,1%    57,1%    57,2%    57,3%
Gevraagd door raad:
Aantal sociale corporatiehuurwoningen      29.026   29.050    29.669   29.602   29.608   29.829   29.885   29.794   29.872
Aantal woningen SSH&                        5.703    6.188     6.291    6.280    6.343    6.471    6.313    6.376    6.581
Gemiddelde slaagkans op sociale            12,0%     8,9%      9,5%     9,4%     7,6%     7,7%     5,0%     5,6%     4,5%
huurwoning (in %)


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Demografische druk
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65
jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel
van de bevolking. Op 1 januari 2023 telt Nijmegen 34.242 0- tot 20-jarigen, 30.505 65-plussers (samen 64.747) en
117.775 20- tot 65-jarigen.

Gemiddelde slaagkans op sociale huurwoning (in %)
Het slaagkanspercentage wordt berekend door het aantal toewijzingen te delen door het aantal reacties. Wie
reageert op een woning had in 2022 een kans van 4,5% op succes. Dat is ongeveer 1 toewijzing op 22 reacties.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over wonen en stedelijke ontwikkeling:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                         94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Openbare ruimte
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:     We zijn een klimaatbestendige stad waar de overlast van hitte, droogte en water tot een
             minimum wordt beperkt en de biodiversiteit wordt bevorderd.

Doel:        We analyseren, voorkomen en nemen maatregelen zodat we de negatieve effecten van
             klimaatverandering in de stad kunnen opvangen
Activiteiten
 We stellen de strategie en uitvoeringsagenda op en stellen deze vast in de Nota Klimaatadaptatie Nijmegen.
     De Nota bevat doelstellingen, leidende principes en kaders op het gebied van financiering en sturing.
 We geven extra aandacht aan gebieden die extra kwetsbaar zijn voor klimaatverandering. Dit doen we door
     prioritaire gebieden aan te wijzen in de visiekaart. Deze vertalen we later in de Omgevingsvisie.
 We werken aan beleidsinstrumentarium om klimaatadaptatie een vast uitgangspunt te maken bij ruimtelijke
     projecten en beheer. Hiermee kiezen we voor meer groen, meer schaduw en betere waterberging in onze
     stad.
 In 2024 wordt een concrete beleidsregel vastgesteld in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.
 We maken een meerjarenplan en jagen de eerste klimaatmaatregelen aan met een investeringsbudget van 1,4
     miljoen euro per jaar. Het vraagt extra inspanningen in o.a. de Vernieuwingsgolf, Bomenplan,
     Hoofdfietsroutes, Groene Corridor, Bedrijventerreinen, groene sociale knooppunten en wijkinitiatieven.
 Om de meest urgente en onwenselijke knelpunten op te lossen, ontwikkelen we een strategie. We kijken
     hierbij naar manieren om de krachten te bundelen met belangrijke partners als de provincie en het rijk.
 We geven uitvoering aan het Regionaal Uitvoeringsprogramma.
 We motiveren bewoners, woningcorporaties, scholen, instellingen en ondernemers om hun private ruimtes te
     vergroenen en klimaatadaptief in te richten, onder andere via de campagne “Operatie Steenbreek”.
 We maken bewoners bewust van de effecten van klimaatverandering en het belang van duurzaamheid door
     bij te dragen aan de programmering van de Bastei en het aanbod van Natuur- en Milieueducatie.
 We maken een strategie en uitvoeringsplan voor klimaatadaptatie, waarin we prioriteit geven aan gebieden
     met wateroverlast en aan stenige plekken. Klimaatbestendigheid is een vast uitgangspunt bij ruimtelijke
     projecten en het beheer in onze groeiende stad, dankzij meer groen, meer schaduw en een betere
     waterberging. Hiervoor is € 1,4 miljoen per jaar beschikbaar.

Doel:          We verbeteren de water- en groenstructuur en zorgen voor meer biodiversiteit
Activiteiten
 We stellen een nieuw uitvoeringsprogramma 2024 op voor de beleidsvelden Groen, biodiversiteit en
     stadslandbouw op basis van de nieuwe Biodiversiteitsagenda.
 We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Bomen 2022-2026, onder andere door het planten van 1000
     extra bomen per jaar en het verbeteren van groeiplaatsen van bijzondere bomen. Daarnaast actualiseren we
     het boombeheerplan.
 We implementeren een toolbox natuurinclusief bouwen voor de hele stad.
 We werken aan een hoofdgroenstructuurkaart, die vastgesteld wordt bij de actualisatie van de
     Omgevingsvisie en in de bijbehorende atlas van de Omgevingsvisie wordt opgenomen.
 We realiseren toekomstbestendige parken (Park Brakkenstein, Distelpark, Dorpspark Hees), kloostertuinen en
     landgoederen.
 We verbeteren de openbare en private groene leefomgeving samen met bewoners, bedrijven en betrokken
     organisaties. We ondersteunen hen bij groene initiatieven en handelen meldingen en klachten af.
 We versterken kennis/bewustwording omtrent de biodiversiteit en enthousiasmeren inwoners om te
     participeren in het behoud en versterking van de stadsnatuur.
 We helpen bewoners om hun eigen terrein te vergroenen en klimaatbestendig in te richten, bijvoorbeeld door
     de succesvolle campagnes van Operatie Steenbreek door te zetten en regenpijpen af te koppelen.
 We voeren de subsidieregeling voor groendaken uit.


                                                   95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>   We doen een voorstel voor regels in het omgevingsplan om afdekken met verharding als standaard
    saneringsaanpak op specifieke plekken te beperken.
   We monitoren diverse soortgroepen om goed onderbouwde uitspraken te kunnen maken over de
    biodiversiteit van Nijmegen i.r.t. ons beheer en beleid.
   We monitoren diverse soortgroepen als vogels en zoogdieren om goed onderbouwde uitspraken te kunnen
    doen over de biodiversiteit van Nijmegen i.r.t. ons beheer en beleid. Zo krijgen we een beter beeld van de
    effectiviteit van ons beleid en kunnen we sneller ingrijpen waar nodig.

Doel:          We verbeteren het ecologisch beheer van het groen, de bossen en de natuurgebieden
Activiteiten
 We beschermen de natuur in onze stad zo goed mogelijk en betrekken daarbij de adviezen van onze
     natuurpartners.
 We onderhouden onze bomen en ons openbaar groen en voeren periodiek boomveiligheidscontroles uit om
     aan onze zorgplicht te voldoen.
 We beheren ons groenareaal digitaal en verwerken wijzigingen hierin, zodat we efficiënt en doelmatig ons
     beheer kunnen uitvoeren.
 We onderhouden oevers van openbaar water, siervijvers, poelen en sloten op doelmatige en sobere wijze in
     samenwerking met het waterschap.
 We ontwikkelen een plan waarin we uitwerken hoe we de faunavoorzieningen in onze stad beheren.
 We onderhouden de gazons, plantsoenen, parken, bossen en natuur in onze stad op een zo ecologisch
     mogelijk verantwoorde manier. We werken hierbij zoveel mogelijk met inheems en gifvrij plantgoed.
 We bestrijden invasieve exoten, waar mogelijk samen met bewoners en instanties en ontwikkelen
     tegelijkertijd een plan voor de langere termijn.
 We willen bij bodemsaneringen rekening houden met de biodiversiteit.

Ambitie:     We hebben een groene, gezonde en vitale omgeving om in te wonen, te werken en te
             recreëren.

Doel:        We voeren de gemeentelijke watertaken (afvalwater, hemelwater en grondwater) duurzaam
             en doelmatig uit
Activiteiten
 We stellen een nieuw Water en Rioolprogramma (WRP) op conform het instrumentarium van de
     Omgevingswet en als vervanging van het huidige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Het GRP is een op grond
     van de Wet milieubeheer verplicht plan waarin we aangeven hoe we op korte en lange termijn de watertaken
     uitvoeren.
 Wij willen de geldigheidsduur van het huidige GRP met twee jaar verlengen zodat het WRP kunnen opstellen
     in 2024-2025.
 We leggen infrastructuur en voorzieningen aan die behoren tot de gemeentelijke watertaken op nieuwe en
     bestaande bebouwing.
 We reinigen, inspecteren, beoordelen en voeren onderhoud uit en verbeteren hierdoor het functioneren van
     rioolstelsels of rioolsystemen.
 We ondersteunen de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) bij de behandeling van vergunning, toezicht
     en handhaving (bijvoorbeeld lozingen).
 We voeren de maatregelen uit die voortvloeien uit het Nationaal Bestuursakkoord Water. Dit zijn maatregelen
     die uitvoeren geven aan de grote wateropgave voor Nederland .
 We geven voorlichting en communiceren over een veilig en verantwoord gebruik van de voorzieningen via een
     waterservicepunt en zoeken samenwerking met de Bastei.
 We beheren de verordening rioolheffing en verzorgen de inning van de rioolheffing bij woningen en niet-
     woningen.




                                                     96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>   We beheren de verordening eenmalig rioolaansluitrecht, we verzorgen de inning van de rioolaansluitrechten
    en realiseren de aangevraagde eenmalige rioleringsaansluitingen.

Doel:        We zorgen voor een schone omgeving die bijdraagt aan de leefbaarheid van onze inwoners en
             bezoekers
Activiteiten
 We verlenen opdracht aan Dar om het groen, water en basismeubilair schoon te houden
 We verlenen opdracht aan Dar voor het organiseren en inzetten van Wijkhelden, assistent-wijkvegers en
     Stichting Dagloon voor het opruimen van zwerfafval
 We verlenen opdracht aan Dar voor het inzetten van afvalcoaches waarmee we bewustzijn over zwerfafval en
     het correct aanbieden van afval bij bewoners willen vergroten. Waar nodig zetten wij in op handhaving.
 We zorgen middels een pilot voor een integrale aanpak van illegale graffiti.

Doel:        We hebben een groene omgeving die bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners en
             bezoekers en uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten
Activiteiten
 We gaan verder met het realiseren van groene sociale knooppunten in de wijk, waar jong en oud met en
     zonder beperking kunnen spelen, bewegen en ontmoeten.
 We onderhouden sport- en speelvoorzieningen en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte.
 We onderhouden en beheren onze speeltuinen en kinderboerderijen. We inspecteren de kwaliteit van de
     speeltoestellen en valondergronden.
 We verwerken inspectieresultaten, wijzigingen en toevoegingen van speeltoestellen in onze areaalbestanden.
     Hiermee zorgen we voor efficiënt en doelmatig beheer.
 We beheren en onderhouden waterobjecten zoals siervijvers, fonteinen en watergeefinstallaties.
 We bewaken en communiceren in samenwerking met het waterschap over de waterkwaliteit van het
     stedelijke oppervlaktewater in het kader van de volksgezondheid.
 We ondersteunen initiatieven om te spelen, te sporten, te bewegen en te ontmoeten in de openbare ruimte
     zoals onder andere beweegroutes en calisthenics.
 We werken samen met scholen en wijkbewoners om schoolpleinen buiten schooltijden open te stellen voor
     de buurt.
 We bouwen aan een netwerk van organisaties en bedrijven op de thema's gezonde voeding en bewegen in de
     openbare ruimte. Dit doen we met de campagne Groen, Gezond en in Beweging. Hierin werken we samen met
     een groot aantal partijen, o.a. met het Radboud Ziekenhuis en de GGD.
 We doen onderzoek naar de kwaliteit van de bodem op speelplaatsen in de aandachtsgebieden waar lood
     verhoogd voorkomt in de bodem. Waar nodig voeren we maatregelen uit.
 We zorgen voor voldoende hondenvoorzieningen zoals hondenlosloopgebieden en / of
     hondenuitlaatplaatsen (HUP’s) en onderhouden deze.
   We werken aan het financieel gezond maken van de kinderboerderijen. Door een structureel tekort aan
    formatie voor personeel moeten we maatregelen nemen. Zo verkennen wij de mogelijkheden om de
    openingstijden in te korten. Op dit moment hebben we een hogere bezetting dan dat we formatie hebben.
    Voor het verantwoord openhouden van de kinderboerderijen hebben we 36 uur te weinig. Dit betekent dat er
    enerzijds vaker alleen moet worden gewerkt en anderzijds dat we later opengaan en eerder sluiten. De
    kinderboerderijen zijn op dit op van maandag tot en met vrijdag van 10:00 tot 17:00 uur geopend. Op zaterdag
    en zondag is dit van 10:30 tot 17:00 uur’.

Doel:        We dragen mede zorg voor een goede rustplaats voor onze overleden bewoners
Activiteiten
 We zorgen voor een wettelijk verantwoorde en kwalitatief goede rustplaats voor overleden bewoners.
 We onderhouden het vastgoed bij begraafplaatsen.




                                                     97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>Doel:          We stimuleren natuur-inclusieve stadslandbouw door het ondersteunen van initiatieven
Activiteiten
 We stimuleren initiatieven op het gebied van stadslandbouw, volkstuinen, moestuinen en voedsel die
     bijdragen aan een duurzame productie van voedsel.
 We onderzoeken de mogelijkheden voor nieuwe voedsellandschappen met omringende gemeenten en
     kennisinstituten. Allereerst doen we dat voor de Kop van Malden.
 We nemen deel aan gezondheidsonderzoeken, die de relatie tussen groen, gezondheid en welzijn in beeld
     brengen.
 We bouwen het voedselloket Streek op Tafel verder uit met een nieuwe website, zodat we voorlichting
     kunnen geven over de productie van gezond voedsel en stadslandbouw samen net al onze partners in
     Nijmegen en de regio.
 We doen onderzoek naar de kwaliteit van de bodem in gemeentelijke moestuinen in de aandachtsgebieden
     waar lood verhoogd voorkomt in de bodem en nemen waar nodig maatregelen.
 ·We doen een voorstel voor regels in het omgevingsplan om bij functiewijziging naar moestuin/volkstuin of bij
     het vergroenen van schoolpleinen bodemonderzoek uit te voeren.

Doel:         We beheersen, voorkomen en verminderen omgevingslawaai conform vastgestelde normen
Activiteiten
 We stellen nieuw geluidsbeleid vast.
 We toetsen plannen aan wettelijke geluid- en trilling normen en aan gemeentelijk beleid.
 We adviseren over geluid bij evenementenvergunningen en ontheffingen bouwlawaai op basis van de
     Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
 We behandelen geluidklachten en vragen over geluid en trillingen van verkeer, industrieterreinen en
     laagfrequent geluid.
 We beheren geluidmodellen van de (spoor)wegen en industrieterreinen.
 We beheren en actualiseren beleidstukken op het gebied van bouwlawaai, evenementengeluid, hogere
     waarden, festiviteitenregelingen en het geluidbeleid.
 We voeren gesubsidieerde gevelisolatieprojecten uit, waarbij we de geluidsisolatie bij oudere woningen
     verbeteren.

Doel:        We beheersen, voorkomen en verminderen luchtverontreiniging conform vastgestelde
             normen
Activiteiten
 We adviseren bij ruimtelijke en stedenbouwkundige plannen, vertalen het luchtbeleid naar de Omgevingsvisie
 We ontwikkelen een visie voor het gebied rondom de Energieweg, waarmee we de negatieve impact van
     bedrijven op de leefomgeving verder willen verminderen
 We nemen actief deel aan het landelijke Schone Lucht Akkoord en volgen de hierin gestelde doelstellingen;
 We voeren de maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma Luchtkwaliteit uit
 Om te zorgen voor een schonere binnenvaart zetten we onder andere in op onze deelname aan zero-emissie
     projecten zoals Zero Emission Services (elektrisch varen) en RH2INE (varen op waterstof) en onderzoeken we
     de mogelijkheden om de toegang van de havenbekkens voor vervuilende schepen te beperken. De bestaande
     walstroomvoorzieningen voor cruiseschepen aan de Waalkade worden uitgebreid en geoptimaliseerd, zodat
     meer cruiseschepen kunnen aansluiten en minder uitstoot door generatoren/hulpmotoren plaatsvindt. We
     vragen 50 % financiële ondersteuning aan uit de Spuk-regeling van het SLA (Schone Lucht Akkoord).
 Daarnaast streven we naar uitbreiding en optimalisatie van walstroomvoorzieningen aan de Waalkade
 We nemen actief deel aan landelijke pilots om de overlast door houtstook te verminderen en werken landelijk
     toe naar mogelijkheden voor lokale verboden in het kader van de nieuwe Omgevingswet
 We informeren bewoners over de negatieve effecten van stoken en ontmoedigen dit door voorlichting en
     bewustwording
 Ook zetten we in op het verwijderen van houtrookkanalen door middel van een subsidieregeling



                                                     98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>   We werken aan de invoering van drie zero emissiezones stadslogistiek, te weten in de binnenstad, Hof van
    Holland en campus Heijendaal
   We voeren een subsidieregeling uit om schone laadinfra voor bestelbusjes te stimuleren
   We dragen bij aan het verminderen van overlast van verouderde brom- en snor fietsen. Dit doen we middels
    een subsidieregeling voor sloop en vervanging. Daarnaast werken we enerzijds aan de invoering van
    milieuzones in 2025 voor brom- en snorfietsen van voor 2011 (binnenstad, Hof van Holland en campus
    Heijendaal) en anderzijds aan de invoering van zero emissie zones voor brom- en snorfietsen in 2028 ter
    grootte van de bebouwde kom van Nijmegen en Lent
   We voeren het meetplan voor de leefomgeving in Nijmegen West uit en werken hierbij nauw samen met de
    omgeving
   We ronden het geuronderzoek rond het industrieterrein af en werken toe naar een Nijmeegs geurbeleid
   We dragen bij aan een lokale aanpak met betrekking tot stikstofdepositie

Doel:        We beheersen, voorkomen en verminderen bodemverontreiniging conform vastgestelde norm
             en zorgen voor een ondergrondse ordening die ontwikkelingen mogelijk maakt
Activiteiten
 We onderzoeken met welk instrument we meer regie op de ondergrond kunnen krijgen, om andere een
     efficiëntere ondergrondse ordening kunnen stimuleren of reguleren.
 We stemmen processen af met ODRN en hebben afstemming met andere beleidsvelden ten aanzien van
     klimaatdoelen en behoud van het natuurlijk systeem.
 We bereiden ons voor op de omgevingswet door alle locaties waar bodemverontreiniging tot risico's leidt vast
     te leggen in een besluit.
 We voeren een gebruikerstoets bouwen uit op bodemgevoelige locaties.
 We werken beleid uit in het kader van het omgevingsplan voor actief bodembeheer, bodemsaneringen,
     toezicht op grondstromen, het vaststellen van bodemgevoelige locaties, de toelaatbare kwaliteit van bodem,
     de grondwaterkwaliteit, nieuwe stoffen en voor onderzoek naar interferentiegebieden KWO.
 We adviseren en leveren input bij aan- en verkoop van gronden en bij (project)ontwikkeling in de openbare
     ruimte.
 We begeleiden saneringen en saneren als de bodemnorm wordt overschreden.
 We beheren de milieuatlas.
 We onderzoeken de haalbaarheid van een grondbank.

Doel:          We voorkomen, beheersen en verminderen schadelijke effecten door bedrijven en industrie
Activiteiten
 ODRN toetst namens ons aanvragen en meldingen milieu van bedrijven met milieubelastende activiteiten.
 ODRN toetst namens ons regelmatig of vergunningen milieu nog actueel zijn en actualiseert deze zo nodig.
 ODRN houdt namens ons milieutoezicht op bedrijven en zorgt er voor dat we zicht houden op alle relevante
     milieubelastende bedrijven en activiteiten.
 ODRN houdt namens ons toezicht op het voldoen aan de informatieplicht energiebesparing en het treffen van
     alle erkende energiebesparende maatregelen door bedrijven.
 Bij het uitvoeren van de VTH-taken besteedt ODRN namens ons in 2024 extra aandacht aan:
 Het verminderen van de emissie van Zweer Zorgwekkende Stoffen
 Het verminderen van de CO2 uitstoot
 Het beschermen van de omgevingsveiligheid bij sloop- en bouwplaatsen
 Een beter zicht op onbekende milieubelastende activiteiten
 Samen met bedrijven en omwonenden willen we de industriële emissies nog verder terugdringen (project
     scheper vergunnen – samen werken aan het verbeteren van de luchtkwaliteit)
 We treden handhavend op als de kwaliteit van de leefomgeving in het geding is.
 Samen met ODRN zetten we de aanbevelingen uit het OVV-rapport Industrie en Omwonenden om naar acties
     en maatregelen. Bijvoorbeeld zetten we een beheerssysteem op om de uitstoot van geur en



                                                    99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>    luchtverontreinigende stoffen door bedrijven actueel in beeld te hebben en versterken we de beleidskaders
    om scherper vergunnen mogelijk te maken.
   Samen met ODRN zetten we de ontwikkeling in naar meer uitkomstgericht werken.

Doel:         We zorgen voor een verantwoorde en gestructureerde aanpak op het gebied van
              plaagdierenbeheer, - beheersing en -bestrijding
Activiteiten
 We zien toe op de naleving van de voorschriften van de bouwverordening over ongedierte, reinheid en
     preventie. in geval van overtreding treden we handhavend op.
 We stellen een beleidsnotitie plaagdierenbeheer op waarbij omschrijvingen van algemene acceptatiegrenzen
     de rode draad vormen. De Integrated Pest Management (IPM) definitie en werkwijze ligt hieraan ten
     grondslag.
 In samenwerking met de belangrijkste stakeholders uit onze stad bestrijden we en voorkomen we de
     aanwezigheid van plaagdieren (zoals ratten, kakkerlakken en faraomieren) ten gunste van de
     volksgezondheid.

Ambitie:      We zijn een circulaire stad waar we verantwoord omgaan met grondstoffen en deze zoveel
              mogelijk opnieuw gebruik.

Doel:          We zorgen voor inzameling van huishoudelijke afvalstromen
Activiteiten
 We organiseren de gescheiden inzameling van restafval, gft, plastic+, oud papier, luiers, grof restafval en vier
     herbruikbare grof afvalstromen: kringloopgoederen, glas, textiel en medicijnen en injectienaalden bij
     apothekers.
 We exploiteren milieustraten, waar onze inwoners hun huishoudelijk afval gescheiden kunnen afgeven.
 We zetten in op een betere afvalscheiding en het tegengaan van verspilling door communicatie, educatie en
     de inzet van afvalcoaches. Waar nodig zetten wij in op handhaving.
 We beheren de Verordening reinigingsheffingen en verzorgen de inning van de afvalstoffenheffing.
 We bieden Nijmeegse huishoudens de mogelijkheid één keer per jaar gratis het grofvuil aan huis op te laten
     halen door Dar.
 We beheren de NEDvang-gelden. Dit is een vergoeding die we ontvangen voor de inzameling van
     verpakkingsafval.

Doel:          We zorgen voor afvalpreventie en verdergaande afvalscheiding bij huishoudens
Activiteiten
 We maken een begin met het invoeren van het nieuwe afvalbeleid met als basis "de vervuiler betaalt" en
     "omgekeerd inzamelen" als mogelijkheid voor de toekomst.
 We onderzoeken nieuwe inzamelmethoden met pilots als de schillenboer en zetten in op inpandige
     inzameling om de afvalscheiding bij hoogbouw te verbeteren.
 We volgen nieuwe verwerkingstechnieken voor deelstromen, bijvoorbeeld het nascheiden van plastic afval.
 We maken de gescheiden inzameling van afval op basisscholen mogelijk en onderzoeken een uitbouw naar
     middelbare scholen en maatschappelijke organisaties
 We monitoren de kwaliteit van ingezamelde herbruikbare afvalstromen en zetten acties wijkgericht in ter
     verbetering van de kwaliteit van gft en plastic+ afval. We organiseren een textielrace tussen basisscholen,
     waarmee zoveel mogelijk oude kleding en textiel uit de buurt wordt opgehaald.
 De Ja-Ja brievenbussticker treedt in werking, waarmee bewoners actief kunnen aangeven dat zij
     ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen. Hiermee beperken we papierverspilling.




                                                       100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>Doel:          We stimuleren een betere afvalscheiding bij bedrijven
Activiteiten
 We onderzoeken de mogelijkheden om het netwerk van ondergrondse restafvalcontainers in de binnenstad
     open te stellen voor het aanbieden van bedrijfsmatig restafval.
 We ontwikkelen samen met Huis van de Binnenstad een visie op de gescheiden inzameling in de binnenstad
     van herbruikbare bedrijfsafvalstromen.
 We werken toe naar een verbod op rolcontainers in de binnenstad en naar venstertijden voor het aanbieden
     van bedrijfsafval.
 We ondersteunen waar mogelijk initiatieven om de gescheiden inzameling van bedrijfsafval te bevorderen.
 We verzorgen de inning van reinigingsheffingen bij bedrijven en instellingen die afvalstoffen door de
     gemeente laten ophalen. Hiermee worden de kosten gedekt van deze niet wettelijke taak.

Doel:          We willen een circulaire economie in onze regio en stimuleren circulair bouwen
Activiteiten
 We benoemen en toetsen criteria voor circulair bouwen in ontwikkeldocumenten, tenders en
     aanbestedingen, zowel voor gebiedsontwikkelingen, (maatschappelijk) vastgoed als GWW. We hebben
     bijvoorbeeld voor de aanbesteding van de Hezelpoorttoren met WE-adviseurs een beoordelingsmethodiek
     voor circulariteit ontwikkeld en als gunningscriterium gebruikt
 We ontwikkelen kennis over circulair bouwen met onze regionale partners en delen deze in regionale en
     landelijk netwerken, waaronder de Citydeal Circulair en Conceptueel bouwen en Duurzaam GWW. We nemen
     bijvoorbeeld met andere gemeenten, provincies, Prorail en Rijkswaterstaat deel aan de werkgroep van het
     CROW om het landelijke instrument “ambitieweb duurzaam GWW” te actualiseren.
 We investeren in de verbinding met en de totstandkoming van Via-T, het centrum voor vakmanschap,
     innovatie, circulariteit en duurzaamheid in de bouw-, installatie- en electrotechniek.
 Via het stadsbrede management overleg met de warmte partijen zetten we in op kennisdeling, ontwikkeling
     en uitwisselen van projecten in de stad.

Ambitie:     We zijn een duurzame en energie neutrale stad, waarin we inwoners en bedrijven
             ondersteunen bij de energie- en warmte transitie en duurzame inwonersinitiatieven
             stimuleren

Doel:        We realiseren samen met bewoners en organisaties een energie- en warmtetransitie en
             verduurzaming in de wijken
Activiteiten
 We stimuleren de ontwikkeling van alternatieve duurzame warmtebronnen en onderzoeken wat in Nijmegen
     de beste mogelijkheden zijn om energie te winnen uit all-electric, afvalwater, pvt, grondwater,
     oppervlaktewater en geothermie.
 Wat betreft waterstof worden landelijke ontwikkelingen gevolgd. Waterstof wordt nu vooral inzet in
     scheepvaart en mobiliteit.
 We actualiseren de in 2018 vastgestelde warmtevisie om in 2024 een herziene versie vast te kunnen laten
     stellen als bouwsteen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie.
 We ontwikkelen samen met bewoners, bewonersinitiatieven en andere partners in de wijk uitvoeringsplannen
     voor de warmtetransitie voor acht concrete projecten, die we ophalen aan de hand van de geactualiseerde
     warmtevisie.
 Per project onderzoeken we samen met betrokken partners wat er mogelijk is en leggen dit als concrete
     businesscase voor aan de gemeenteraad, zodat we maatwerk kunnen leveren.
 We richten een Nijmeegs Klimaatberaad op en maken gebruik van hun inzichten en ervaring bij het zoeken
     naar oplossingen in hun wijk, buurt of stad.




                                                    101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>   We zetten vaart achter het aanleggen van warmtenetten door samen met andere publieke partners te
    investeren in collectieve transportnetten. Hiervoor stellen we budget beschikbaar. We starten in de wijken
    Dukenburg en Stationsgebied.
   We ondersteunen bewonersinitiatieven die zelf een andere duurzame warmteoplossing vinden.
   We volgen innovatieve ontwikkelingen en voeren een actieve lobby om kansen uit nationale en Europese
    programma’s en netwerken te benutten.
   We stemmen de uitvoering van het realiseren van het warmtenet in Waalsprong en Waalfront af met Vattenfall
    en projectontwikkelaars (concessie-overeenkomst Vattenfall). Het tempo van de woningbouwopgave
    bespreken we met Vattenfall en met Indigo B.V. (beheerder warmteinfra naar Waalsprong).
   We zetten vervolgstappen in de verdere voorbereiding van de oprichting van een publiek integraal
    warmtebedrijf.
   We actualiseren de vastgestelde warmtevisie om in 2024 een herziene versie vast te kunnen laten stellen als
    bouwsteen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie.
   We voeren de actielijnen 1, 3 en 4 uit het Programma Energie besparen Woningen uit, om zo te blijven inzetten
    op energiebesparing.
   We breiden onze inzet uit om daarmee de energiearmoede aan te kunnen pakken en inwoners tegelijkertijd
    zoveel mogelijk te stimuleren actief te worden op het gebied van besparen. Daarbij verschuift de aanpak van
    gedrag en kleine maatregelen steeds meer richting het nemen van grote isolatiemaatregelen aan de woning.
   We zoeken betere aansluiting bij inwoners die moeite hebben om de verduurzaming van de eigen woning
    zelfstandig aan te pakken. We gaan ze intensiever ondersteunen bij de isolatie van hun koopwoning.
   We gaan integraal programmeren om daarmee in kaart te brengen welke knelpunten en kansen er ontstaan
    in het koppelen van opgaves van de gemeente. Hierbij worden de planningen van woningbouw, vervanging
    openbare ruimte, aanpassen van oude netwerken en grootschalige bedrijvigheid over elkaar heen gelegd en
    op kaart gezet. Hierbij hoort ook prioriteren gezien de schaarste qua middelen, ruimte en netcongestie.
   We blijven inzetten op het verkrijgen van Rijksmiddelen om inwoners in Nijmegen te stimuleren bij het nemen
    van energie en warmte besparende maatregelen.

Doel:         We realiseren samen met ondernemers en organisaties een energie- en warmtetransitie en
              verduurzaming bij bedrijven
Activiteiten
 Wij blijven bedrijven controleren op hun verantwoordelijkheid om energie te besparen
 We nemen maatregelen als hieraan niet wordt voldaan
 We blijven bedrijven onafhankelijk en pro-actief benaderen voor versnelling in de energie- en
     warmtetransitie. Belangrijk aandachtspunt is de netcongestie in het aanwezig elektriciteitsnetwerk. Zelf
     geven we het goede voorbeeld door onze CO2-footprint te verkleinen

Doel:          We benutten kansen voor het opwekken en gebruiken van duurzame energie
Activiteiten
 We werken samen met de regio aan de realisatie, update en monitoring van de Regionale Energiestrategie, in
     2024 leidt dat tot een aangepaste Regionale Energiestrategie 2.0.
 We onderzoeken de mogelijkheden om ervoor te zorgen dat op alle daken van nieuwe gebouwen in onze stad
     zonnepanelen komen en stellen hiervoor extra geld beschikbaar.
 We realiseren een energie neutrale en aardgasvrije vastgoedportefeuille voor gemeentelijke gebouwen.
 In de periode 2022-2035 maken we kernportefeuille energieneutraal en aardgasvrij. Dat gebeurt op logische
     momenten, bij het groot onderhoud. Door de netcongestie lopen we mogelijk vertraging op bij diverse
     verduurzamingsmaatregelen om te komen tot een energieneutraal en aardgasvrije portefeuille.
 We sporen sportclubs, onderwijsinstellingen en andere eigenaren van maatschappelijk vastgoed aan om te
     verduurzamen.
 We verkennen samen met woningbouwcorporaties welke mogelijkheden er zijn om te verduurzamen, zodat
     ook huurders het verbruik van gas en elektriciteit kunnen verminderen.



                                                      102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>   We ondersteunen schoolbesturen in hun lobby bij het rijk om voldoende middelen te verkrijgen voor een
    duurzame onderwijshuisvesting.
   We nemen deel aan het project van firma ZES (Zero Emission Services) waarbij duurzaam opgewekte energie
    opgeslagen wordt in batterijcontainers, die ingezet worden voor het batterij-elektrisch varen in de
    binnenvaart. BCTN, ENGIE, provincie Gelderland en Oost-NL zijn ook partners in dit project.
   We benutten mogelijkheden voor groene waterstof als deze zich voordoen en ondersteunen initiatieven voor
    waterstoftankstations op of omgeving De Grift, Bijsterhuizen en het Engie-terrein.

Effecten van prioriteren
We moeten verstandig omgaan met het beschikbare budget voor zowel onderhoud als vervanging van de
openbare ruimte. Er moet veel gebeuren maar toch hebben we belangrijke keuzes moeten maken in de mate van
onderhoud en de verlenging van de levensduur van objecten. Daarbij geven we nu voorrang aan de aanpak van
acute beheerbehoeften. De kwaliteit van de openbare ruimte zal met minder middelen minder goed op peil
gehouden kunnen worden. Onze inzet is dat inwoners hier zo min mogelijk van terugzien in hun leefomgeving.

Samenwerkingen en verbonden partijen
Dar NV
Dar verzorgt voor de gemeente Nijmegen de afvalinzameling. Ook uitvoerende taken op het gebied van integraal
beheer van de openbare ruimte (IBOR) zijn ondergebracht bij Dar. In het contract met de DAR hebben we deze
afspraken gecombineerd met die over het reinigen van de openbare ruimte, plaagdierbestrijding en
gladheidsbestrijding, die deels bij het programma Bereikbaarheid horen. In samenwerking met Werkbedrijf
Nijmegen heeft de Dar ook een belangrijke rol voor onze gemeente op het gebied van ‘social return’ (werkervaring
en de toeleiding van inwoners naar de arbeidsmarkt).

MARN
Via de MARN is de continuïteit van de verwerking van brandbaar restafval en GFT bij ARN BV gewaarborgd. Daarbij
ontstaan nuttige bijproducten zoals warmte voor het warmtenet, duurzame energie, biogas en compost. Daarmee
draagt MARN bij aan een duurzaam afvalbeheer. Tevens kan de gemeente Nijmegen via het aandeelhouderschap
van MARN sturen op de verdere strategische ontwikkeling van ARN.

ODRN
Het doel van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is om hogere kwaliteit van vergunningverlening,
toezicht en handhaving (VTH) te bereiken tegen lagere kosten: sneller, beter, goedkoper. Om dit te bereiken zijn
verschillende VTH-taken van de 6 gemeenten in de regio Nijmegen en de Provincie Gelderland gebundeld in de
ODRN. De ODRN voert een gemêleerd takenpakket uit dat onder andere bestaat uit vergunningverlening en
handhaving op milieugebied. Daarmee bevorderen wij de kwaliteit van de leefomgeving.
In het Coalitieakkoord is opgenomen dat we de bouw taken (BRIKS) terughalen van de Omgevingsdienst naar de
gemeente. In 2025 onderzoeken we hoeveel structurele middelen er verder nodig zijn in de uitvoering (inclusief
participatie van Omgevingswet en WKB).

Werken op regie
We concentreren ons op een regiefunctie bij de uitvoering van het beleid uit de nota “Geef (ze) de openbare
ruimte”. We geven uitvoerende partijen de ruimte en het vertrouwen om meer werkzaamheden van het
gemeentelijke takenpakket over te nemen. .

Samenwerking met de Rijksoverheid (Klimaatdoelstellingen)
In het Klimaatakkoord staan afspraken over de te nemen maatregelen om de klimaatdoelen te halen.
De gemeenten hebben extra taken en verantwoordelijkheden gekregen voor de gebouwde omgeving voor de
opgave ‘wijk voor wijk van het gas af’ en het leveren van een bijdrage aan de Regionale Energie Strategie (RES).
Gemeenten hebben bij hun nieuwe taken wel een aantal randvoorwaarden gesteld: de uitvoering moet haalbaar
en betaalbaar zijn voor de samenleving (woonlastenneutraal), de bevoegdheden moeten vastgesteld zijn, evenals
een tegemoetkoming in de uitvoeringslasten. Naar schatting heeft een gemeente als Nijmegen plusminus 40fte


                                                      103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>nodig om de extra taken vanuit het Klimaatakkoord uit te kunnen voeren. Opschalen naar benodigde capaciteit is
enkel mogelijk mits per jaar extra middelen beschikbaar worden gesteld door het Rijk. Hierbij is overigens nog
geen rekening gehouden met het oppakken van de energiearmoede door gemeenten.


Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                              Rekening      Begroot
                                                    2022          2023        2024        2025             2026            2027
Baten
5.7 Openbaar groen en recreatie                       0,8            0,8        0,8        0,8               0,8            0,8
7.2 Riolering                                        16,4           17,0       18,0       18,1              18,3           18,4
7.3 Afval                                             5,6            6,0        6,4        6,4               6,4            6,4
7.4 Milieubeheer                                      1,3            1,8        1,6        0,1               0,1            0,1
Totaal                                               24,1           25,5       26,8       25,4              25,6           25,7
Lasten
5.7 Openbaar groen en recreatie                      15,3           17,2       18,2       18,3              18,3           18,2
7.2 Riolering                                        12,2           12,3       12,9       13,1              13,2           13,3
7.3 Afval                                            11,6           15,1       14,5       14,5              14,4           14,4
7.4 Milieubeheer                                      8,9           18,6       18,6       18,6              12,1           11,1
7.5 Begraafplaatsen                                   0,0            0,0        0,0        0,1               0,1            0,1
Totaal                                               48,0           63,2       64,2       64,5              58,0           57,1
 Saldo van lasten en baten                           23,9 N         37,6 N     37,4 N     39,0 N            32,4 N         31,4 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                          Begroting        Begroting          Begroting             Begroting
                                                                2024             2025               2026                  2027

Lasten
Klimaat-bestendige stad                                         16,2             16,4               16,4                   16,4
Groene, gezonde en vitale omgeving                              24,2             23,3               23,4                   23,5
Circulaire stad                                                 14,8             14,8               14,6                   14,6
Energie- en klimaatneutrale stad                                 9,0             10,0                3,6                    2,5
Totaal                                                          64,2             64,5               58,0                   57,1
Baten
Klimaat-bestendige stad                                          0,0              0,0                0,0                    0,0
Groene, gezonde en vitale omgeving                              20,4             19,0               19,2                   19,3
Circulaire stad                                                  6,4              6,4                6,4                    6,4
Energie- en klimaatneutrale stad                                 0,0              0,0                0,0                    0,0
Totaal                                                          26,8             25,4               25,6                   25,7
Totaal per programma                                            37,4N            39,0N              32,4N                  31,4 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                        2024       2025           2026      2027

 Stijging energiekosten beheerde speeltuinen en kinderboerderijen                         -44         pm             pm           pm
 Extra onderhoudsbudget voor dierenverblijven kinderboerderijen                           -55         -55            -55          -55
 Datakwaliteit Openbare Ruimte                                                            -80        -185
 Boomtechnisch adviseur                                                                  -100        -100          -100       -100
 Verlaging investeringskrediet agv boomtechnisch adviseur                                 pm          pm            pm         pm
 Milieubeheer - klimaat                                                                   125         125           125        125
 Inzet reguliere formatie klimaatmiddelen (rijk)                                          500         500

 Totaal                                                                                  346         285             -30          -30




                                                               104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>Stijging energiekosten beheerde speeltuinen en kinderboerderijen
De energieprijzen zijn fors gestegen. Ter indicatie: de gasprijs is ruim 3 keer zo hoog en de elektriciteitsprijs zelfs
bijna 4 keer zo hoog geworden. De structurele doorwerking is nog onzeker. Voor de jaren vanaf 2025 zijn daarom
geen bedragen opgenomen. We reserveren voor 2025 en volgende jaren het verschil op stelpost. Dan is er meer
duidelijkheid over de structurele doorwerking.

Extra onderhoudsbudget voor dierenverblijven kinderboerderijen
De gemeente heeft in 2017 het volledig beheer van kinderboerderijen Lindenholt, Kobus en ’t Boerke op zich
genomen. Dit was omdat de welzijnsorganisaties het beheer niet meer konden waarmaken en de gemeente het
voortzetten van de boerderijen belangrijk vond voor inwoners. De budgetten die tot 2017 aan de
welzijnsorganisaties waren toegekend, zijn bij het in beheernemen door de gemeente Nijmegen een op een
overgenomen. De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in de kinderboerderijen. Dit aanvullende budget is nodig
om de dierenverblijven goed te kunnen blijven onderhouden.

Datakwaliteit Openbare Ruimte
De informatie in het fysieke domein is in Nijmegen niet op orde. De data is verouderd en/of incompleet. Het is
belangrijk om de data goed op orde te hebben om deze te kunnen transformeren naar bruikbare informatie. Dat
zijn niet alleen gerechtvaardigde verwachtingen van een burger maar dit is ook essentieel om een actueel beeld te
hebben van onze assets, aanpassingen en vernieuwingen, de te verwachten kosten hiervoor en het plannen en
prioriteren hiervan. Er is hiervoor een plan van aanpak opgesteld waar uit blijkt dat in 2024 € 80.000 nodig is en in
2025 € 185.000.

Boomtechnisch adviseur / Verlaging investeringskrediet agv boomtechnisch adviseur
In de toegekende kredieten voor aanplant bomen is ruimte voor het vervullen van de functie van boomtechnisch
adviseur (bomenwachter). Doel van de aanstelling van de Bomenwachter is zoveel als mogelijk te zorgen voor het
behoud van bestaande bomen. We ramen € 100.000 voor de formatie en ramen tegelijkertijd € 400.000 van het
krediet voor aanplant bomen af.

Milieubeheer - klimaat
Rekening houdend met de wettelijke plicht aardgasvrij maken, kan hier budget vrij vallen.

Inzet reguliere formatie klimaatmiddelen
De klimaatgelden van het rijk ad € 3 miljoen kunnen deels ingezet worden voor bestaande formatie. Hierdoor
ontstaat voor 2024 en 2025 vrijval van bestaande budgetten.

Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                 2024       2025       2026        2027
Afval                                                                               500        500         500        500
Milieubeheer - klimaat                                                              125        125         125        125
Milieubeheer - vth                                                                  125        125         125        125
Wijkspeeltuinen openbaar maken, besparing op loonkosten MGR                         100        100         100        100
Inzet reguliere formatie klimaatmiddelen (rijk)                                    1.500      1.500      1.500      1.500
Warmtefonds (15 mln)                                                              15.000
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting.
De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college.

Afval
Jaarlijks sluiten we met de DAR een dienstverleningsovereenkomst af. De omvang van deze
dienstverleningsovereenkomst bedraagt zo’n € 12 miljoen. Door wat minder dienstverlening af te nemen bij de Dar
is het wellicht mogelijk wat besparingen te realiseren.
Afvalinzameling heeft financieel gezien al weinig spek op het bot. Als er gekozen wordt om hierop te bezuinigen
raakt dat direct de service voor onze inwoners (zoals meer moeite doen om afval kwijt te raken of langer afval



                                                          105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>thuis bewaren). Het is vrijwel onmogelijk aan te geven wat een ombuigingsmogelijkheid betekent in de stad.
Daarnaast heeft het gevolgen voor de leefbaarheid in de stad (dumpgedrag en dus meerkosten reiniging) en het
halen van de doelen zoals in het Rekenkameronderzoek verwoord (betere kwaliteit afvalstromen en daarmee
meer hergebruik). Dit laatste is tevens een groot politiek risico, omdat we dan nog minder middelen hebben om de
kwaliteit van de afvalstromen en daarmee hergebruik te verbeteren.

Milieubeheer - klimaat
Rekening houdend met wettelijke plicht aardgasvrij maken, kan hier budget vrij vallen.

Wijkspeeltuinen openbaar maken, besparing op loonkosten MGR
Geen beheer levert een besparing MGR personeel op. Er ontstaat mogelijk bij MGR een probleem.

Inzet reguliere formatie klimaatmiddelen
De klimaatgelden van het rijk ad € 3 miljoen kunnen deels ingezet worden voor bestaande formatie. Hierdoor
ontstaat voor 2024 en 2025 vrijval van bestaande budgetten. De ombuiging is ook deels mogelijk.

Warmtefonds (15 mln in totaal, € 3 miljoen in 2023)
We kunnen ervoor kiezen om geen gemeentelijke middelen voor de realisatie van warmtenetten in te ramen.

Indicatoren
                                           2014   2015      2016   2017    2018    2019     2020    2021     2022
Gevraagd door raad:
Aantal netto toegevoegde door                 6   1.456     -221   1.462    643     924      441     -389    1.300
Stadsbeheer onderhouden bomen in de
openbare ruimte
Percentage openbaar groen dat ecologisch                           42%                      56%              58%
wordt beheerd


Toelichting
Aantal netto toegevoegde door Stadsbeheer onderhouden bomen in de openbare ruimte
Eind 2022 werden er 62.300 bomen door Stadsbeheer onderhouden, versus 61.000 in 2021.

Percentage openbaar groen dat ecologisch wordt beheerd
In 2019 is de nota maaibeheer opgesteld. Vanaf dat moment zijn we in het bermbeheer meer ecologisch beheer
toe gaan passen. Ecologisch groenbeheer is gericht op het behoud of het ontwikkelen van de ecologische
waarden. Dit doen we in inheemse natuurlijke beplantingen zoals de bermen, poelen, watergangen,
bosplantsoenen en stadsbossen. Tijdens het onderhoud houden we rekening met de omgeving en de natuurlijke
processen. Dit houdt o.a. in: geen bestrijdingsmiddelen en meststoffen toepassen, gefaseerd onderhouden,
rekening houden met verticale en horizontale gelaagdheid, natuurlijk afval zoals bladstrooisel en snoeihout waar
mogelijk achterlaten in het gebied, behouden van beschutting voor fauna en behouden en/of versterken van
diversiteit in soorten.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over openbare ruimte:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                      106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>Cultuur en Cultureel Erfgoed
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      We zijn een aantrekkelijke stad met een bereikbaar en hoogwaardig cultureel aanbod en
              hebben een cultureel klimaat gericht op vernieuwing en innovatie.

Doel:          We maken kunst en cultuur toegankelijk voor en door iedereen
Activiteiten
Cultuur en jeugd: Impuls Jongerencultuur
De Impuls jongerencultuur 2023-2024 heeft als doel het stimuleren van cultuurdeelname onder jongeren in de
leeftijd van 14-27 jaar. 2024 is het laatste jaar waarin vanuit het rijk middelen ontvangen voor de jongerenimpuls.
Via de Lindenberg als penvoerder zetten we in op de ontwikkeling van aanbod dat drempels voor
cultuurdeelname van jongeren wegneemt. We willen hiermee jongeren bereiken die moeilijk toegang hebben tot
cultuur. Bijvoorbeeld door in te zetten op de disciplines urban, dance en theater en het ondersteunen van jonge
organisatoren op het gebied van culturele events.

Cultuur en jeugd: nieuwe werkwijze doorontwikkeling brede scholen
In 2022 is een werkgroep gestart die aan de slag is gegaan met de doorontwikkeling brede scholen. Deze
werkgroep bestaat uit schoolbesturen, Bindkracht10, KION, de Lindenberg en het Sportbedrijf. Met de brede
scholen willen we de brede ontwikkeling van kinderen bevorderen die dit in mindere mate van huis uit mee
krijgen. Onderdeel van deze brede ontwikkeling is onder andere cultuureducatie en talentontwikkeling. We
verwachten vanaf schooljaar 2024 – 2025 een nieuwe werkwijze te hebben rond de brede scholen. Het doel van de
nieuwe werkwijze is dat we de ontwikkelkansen van Nijmeegse kinderen willen vergroten, door de beschikbare
middelen op een andere en efficiëntere manier te besteden.

Cultuur en Urban: regeling urban sport en cultuur
Om de jongerencultuur in Nijmegen te stimuleren voerden we in 2023 de regeling Urban sport en cultuur uit, deze
regeling loopt tot 31 december 2023. In 2024 gaan we de regeling evalueren en bekijken we of en hoe we deze
voortzetten.

Versterking keten (jeugd)theater in Nijmegen en Gelderland
Via onze subsidieregelingen dragen wij bij aan de versterking van de keten theater in Nijmegen. We merken dat
steeds meer theaterorganisaties onze regelingen vinden. In 2024 voeren we de regeling Eénjarige Culturele
Subsidies uit. Daarnaast werken we aan het op weg helpen van (jonge) theaterprofessionals in deze regio door de
uitvoering van de regeling Groeispurt door de Cultuurscout. Voor 2024 geven we subsidie aan Oostpool voor een
productie die zich richt op jongvolwassen makers, tussen de 15 en 25 jaar. Hiermee werken we aan
talentontwikkeling en herkenbaarheid bij een jonge, diverse groep jongeren in Nijmegen en Arnhem. We
onderzoeken in 2024 hoe we het aanbod van jeugdpodiumkunsten in deze regio kunnen versterken. We vinden het
van belang dat onze jeugd toegang heeft tot een kwaliteitsvol aanbod van podiumkunsten. We willen daarnaast
het klimaat voor makers in de jeugdpodiumkunsten in Nijmegen en de regio stimuleren.

Doel:          We vergroten de aantrekkingskracht van Nijmegen
Activiteiten
We versterken het culturele aanbod door meer te investeren
Bij de cultuurvisie Groei. hebben we een subsidiehuis opgesteld dat uitgaat van groei van de activiteiten en van de
kwaliteit van het aanbod in de stad. Eén van de knelpunten was dat de subsidiebedragen niet toereikend waren
voor een stad met de grootte en de ambities van Nijmegen. Door meer te investeren brengen we het culturele
aanbod in Nijmegen op een niveau passend bij een stad van deze schaalgrootte. Daarnaast willen we ook in de
toekomst de subsidiebedragen op peil houden. Dat betekent dat de subsidiebedragen meegroeien met een stad
die verder groeit. Door meer te investeren zorgen we er voor dat professionalisering en groei voor grote en kleine
instellingen mogelijk worden. Daarnaast zijn extra middelen nodig voor de uitvoering van de Fair pay code, waar



                                                       107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>we instellingen zodanig willen betalen dat iedereen een eerlijk loon kan krijgen. In 2024 kunnen culturele
organisaties een aanvraag indienen voor meerjarige subsidie voor de periode 2025-2028. Onze adviescommissie
Groei. toetst de aanvragen en brengt een advies aan ons uit over het wel of niet verlenen van een meerjarige
subsidie. In 2024 besluiten we over de meerjarige subsidies voor de komende jaren. Daarnaast subsidiëren we de
Cultuur Academy als ondersteuning van het culturele netwerk. Deze organisatie is er voor de cultuurprofessional
in Arnhem en Nijmegen en staat voor het collectief versterken van de sector: leren en ontwikkelen als
vanzelfsprekend onderdeel van het werk. Onderdeel van onze subsidie aan de Cultuur Academy is de uitvoering
van de Cultuurscout, een regeling om jonge talentvolle makers te ondersteunen.

Kunst in de openbare ruimte
In 2024 verwachten wij vanuit ons uitvoeringsprogramma kunst in de openbare ruimte 2023-2024 twee nieuwe
kunstwerken te realiseren. Ook verwachten wij twee tot drie nieuwe muurschilderingen buiten het centrum te
realiseren, evenals enkele inwonersinitiatieven op dit gebied te ondersteunen.

Karel de Grote Oeuvreprijs stad Nijmegen
In 2024 reiken we de Karel de Grote Oeuvreprijs uit. Deze prijs wordt eens in de vier jaar toegekend voor het totale
artistieke of culturele oeuvre van een levend kunstenaar of een groep kunstenaars die van belang zijn voor de stad
of voor het culturele veld van Nijmegen. De prijs kan ook worden toegekend voor een kunstwerk dat de stad
Nijmegen tot onderwerp heeft of erdoor is geïnspireerd. De Commissie Cultuurprijzen doet een voordracht een
kandidaat voor de prijs.

We investeren in huisvesting van culturele organisaties
In 2024 gaan we met verschillende culturele locaties aan de slag:
 Stadsschouwburg Nijmegen
     De voorbereidingen voor de verbouwing van de Stadsschouwburg zijn gestart. In 2024 gaan we verder met de
     voorbereidingen. Op basis van een programma van eisen, gebaseerd op het Masterplan Plek in de Stad,
     wordt een ontwerpende partij geselecteerd. In 2024 zal de ontwerpfase starten. De verwachting is dat de
     daadwerkelijke bouw start in de tweede helft van 2025.
 De Lindenberg
     We doen in 2024 een locatieonderzoek naar de herhuisvesting van de Lindenberg. Daarbij kijken we naar twee
     plekken, het stationsgebied en de huidige locatie. Ook maken we de investeringsbehoefte inzichtelijk.
 Bibliotheek
     Voor de bibliotheek werken we aan volwaardige nevenvestigingen in Noord en Dukenburg om zo tot een
     optimale dekking in de stad te komen. We starten in 2024 met de realisatie van de vestiging in Hof van
     Holland. Ook activiteiten van de Lindenberg krijgen hier een plek. We onderzoeken eenzelfde constructie voor
     het te ontwikkelen winkelcentrum Dukenburg.
 Valkhof Museum
     De locatie van het Valkhof Museum aan het Kelfkensbos is gesloten en wordt verbouwd. In 2024 wordt
     gewerkt aan het dak, gevel, verplaatsing van het restaurant en installaties. Interieur en inrichting vinden
     plaats in 2025. Op de tijdelijke locatie van het museum aan het Keizer Karelplein is er samen met studenten
     van de Radboud Universiteit een tentoonstelling over het zwarte gat te zien. De tentoonstelling Into the Black
     Hole brengt wetenschap en hedendaagse kunst samen om het mysterie van het zwarte gat te ervaren.
     Romeinse archeologische educatieve programma's worden gegeven in het Museumpark Oriëntalis.

Doel:          We geven ruimte aan innovatie en creativiteit
Activiteiten
We zetten in op de verbinding tussen cultuur en andere domeinen
Het verbinden van cultuur met andere domeinen, zoals zorg, sport, economie en onderwijs heeft nog steeds een
impuls nodig. Deze verbinding gaat niet vanzelf; vanuit cultuur blijft het nodig om hier actief op in te zetten. Met
onze subsidieregeling Eenjarige Culturele Subsidies 2024 stimuleren we aanvragers om de verbindingen te zoeken
tussen cultuur met andere domeinen. Onze adviescommissie Groei. beoordeelt de aanvragen op dit criterium.


                                                       108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>We vernieuwen ons atelierbeleid en maken een broedplaatsenbeleid
In samenwerking met atelierbeheerder SLAK realiseren wij permanente atelierruimten aan de Streekweg. Ook
onderzoeken we andere potentiële locaties in de stad. Een gezonde ateliervoorraad, passend bij de schaal van
Nijmegen, blijft ons uitgangspunt. Wij ontwikkelen in 2024 broedplaatsenbeleid waarin we aandacht hebben voor
het creëren, beheren en exploiteren van atelierruimten.

We maken een nachtvisie met de stad
In 2024 maken we samen met de partners in de stad een nachtvisie. We versterken daarmee de lokale economie
en de aantrekkelijkheid van stad. Een aantrekkelijk, veilig en toegankelijk nachtleven draagt bij aan een positief
imago van de stad. Naast de economische waarde, kijken we ook naar de sociale en culturele waarde van de
nacht. De nachtvisie vormt de opmaat naar een uitvoeringsplan.

Haalbaarheid Europese Culturele hoofdstad van Europa
In 2033 zijn Nederland en Italië aan de beurt om een stad voor te dragen voor de titel “Culturele hoofdstad van
Europa”. Ongeveer 6 jaar voorafgaand aan het titeljaar (2027) zal het rijk de formele oproep doen aan steden om
zich te kandideren. We willen in 2024 onderzoeken of kandidaatstelling voor Culturele Hoofdstad haalbaar is voor
Nijmegen. Wat is daarvoor nodig en welke kansen en belemmeringen zijn aanwezig in de stad en regio? We gaan
het draagvlak in de regio en bij de belangrijkste stakeholders onderzoeken.

Cultuurstimuleringsprijs stad Nijmegen
In 2024 reiken we de Cultuurstimuleringsprijs stad Nijmegen uit aan een veelbelovende jonge kunstenaar. deze
prijs wordt één keer per twee jaar uitgereikt. De Commissie Cultuurprijzen draagt een kandidaat voor.

Ambitie:      We zijn de oudste stad van Nederland, met een rijke historie en eigen karakter. We benutten
              dit unieke erfgoed om de aantrekkelijkheid van onze stad voor (nieuwe) bewoners, bedrijven
              en bezoekers te vergroten en hen nog sterker te verbinden aan de stad.

Doel:          We zorgen voor bescherming en instandhouding van ons erfgoed
Activiteiten
We zorgen voor betere instandhouding en bescherming van monumenten
Op basis van de Erfgoedstrategie 2020 zijn we begonnen met de inhaalslag voor het aanwijzen van monumenten.
In 2024 wijzen we weer nieuwe monumenten aan. Dit is onderdeel van een meerjarig programma, zodat in 2026
zo’n 460 extra panden in de stad een bescherming genieten en we dan de achterstand van de
aandachtspandenlijst hebben weggewerkt.
We adviseren en begeleiden monumenteigenaren bij het verduurzamen van hun monument.
We verlenen subsidies voor het op een goede manier verduurzamen van monumenten op basis van de nieuwe
subsidieverordening.

We werken oud archeologisch onderzoek uit
Vanaf 2023 werken we oud archeologisch onderzoek uit en brengen we de resultaten van reeds uitgevoerd
archeologisch onderzoek beter in kaart, zodat we beter kunnen anticiperen op nieuwbouwplannen en
infrastructurele projecten. We maken de uitkomsten van de oude onderzoeken digitaal beschikbaar, onder meer
ook voor verder wetenschappelijk onderzoek.

Doel:         We maken het verleden zichtbaar en beleefbaar
Activiteiten
We bereiken een nieuw publiek met aansprekende erfgoedverhalen
We versterken de samenwerking tussen cultuurhistorische organisaties, werken aan een samenhangend
programma en vinden nieuwe manieren om de verhalen van de stad te vertellen.




                                                       109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>In 2024 werken we voor het eerst met de nieuwe kaders en subsidieregeling Verleden Beleefd. Hierin wordt ook
rekening gehouden met Nijmeegs en immaterieel erfgoed. Dit ter versterking van de erfgoedorganisaties.

We benutten beschikbare publieksruimtes efficiënt
Bij de cultuurhistorische partners waar het Regionaal Archief Nijmegen mee samenwerkt is er extra aandacht voor
samenwerking met de locatie Mariënburg van de Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid. In samenwerking met de
buren (bibliotheek, Huis van de Nijmeegse Geschiedenis) richten we de nieuwe publieksruimte bij het RAN in voor
presentatie en educatie van onze collecties.

We versterken ons toeristisch profiel met de Limes als Unesco werelderfgoed

Op weg naar 80 jaar vrijheid WO2
In 2024 gaat 80 jaar Vrijheid van start en staan we stil bij 80 jaar vrijheid. We bouwen voort op de bestaande
herdenkingsstructuren en maken deze aantrekkelijke voor een breed publiek. (De XXL Sunset March, De
Brandgrenswandeling en de re-enactment van de oversteek.) De focus ligt op vrijheid en jongeren is een
belangrijke doelgroep. Om de activiteiten te stroomlijnen, stellen we voor deze periode een projectleider aan.
Deze ziet toe op een goede organisatie van alle herdenkingsactiviteiten en is de verbinder richting de regio en de
provincie. We dragen bij aan Free Future (College & Festival) dat van de provincie de status van Groot Gelders
Evenement heeft gekregen.

We voeren de 'Hotspotmethode' uit
In 2022 hebben we de hotspotmethode ingevoerd. Daardoor kunnen (periodiek) belangrijke brede
maatschappelijke thema’s die lokaal spelen als hotspot worden aangewezen. De overheidsinformatie binnen een
dergelijk thema wordt daardoor permanent bewaard en kan worden aangevuld met (delen van) particuliere
archieven. In 2023 zal opnieuw uitvoering worden gegeven door een lijst met hotspots door het college te laten
vast te stellen.

We onderzoeken invloed digitale transformatie op publieksbereik van het RAN
Door de digitale transformatie zien we de veranderende vraag van de burgers en overheden ten aanzien van het
archief. Reguliere vragen komen steeds meer digitaal binnen en er zijn meer (sociaal media) kanalen om de
burger te bereiken. We ontwikkelen middelen om hier adequaat op in te spelen. Een eigen LinkedIn pagina en
Podcast zijn hier voorbeelden van.

Samenwerkingen en verbonden partijen
We werken samen met culturele en cultuurhistorische organisaties en instellingen in de stad en regio, met de
Radboud Universiteit, gemeente Arnhem, de Groene Metropoolregio, de provincie Gelderland, de Rijksdienst voor
Cultureel Erfgoed, Nederlandse Limes Samenwerking, Erfgoed Gelderland, Landsdeel Oost, het welzijns- en het
onderwijsveld, Omgevingsdienst Regio Nijmegen. Er zijn geen verbonden partijen.




                                                       110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                               Rekening      Begroot
                                                     2022          2023       2024       2025             2026          2027
Baten
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod.                   4,4            3,4       3,7        3,7             3,7           3,7
5.4 Musea                                              0,7            1,2       1,2        1,2             1,2           1,2
5.5 Cultureel erfgoed                                  0,7            0,5       0,5        0,5             0,5           0,5
Totaal                                                 5,7            5,0       5,4        5,4             5,4           5,4
Lasten
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod.                  18,7          22,6       20,8       21,7            21,7          21,9
5.4 Musea                                              6,1           6,9        7,2        7,0             7,0           7,0
5.5 Cultureel erfgoed                                  2,7           4,3        3,2        3,4             3,6           3,8
5.6 Media                                              6,1           6,6        7,0        7,0             7,5           7,5
Totaal                                                33,6          40,4       38,2       39,1            39,8          40,2
 Saldo van lasten en baten                            27,9 N        35,4 N     32,9 N     33,7 N          34,5 N        34,9 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                           Begroting       Begroting       Begroting             Begroting
                                                                 2024            2025            2026                  2027

Lasten
Aantrekkelijk cultureel aanbod en cultureel klimaat              31,5            32,0              32,8                  33,0
Aantrekkelijke stad qua historie en eigen karakter                6,8             7,1               7,1                   7,3
Totaal                                                           38,2            39,1              39,8                  40,2
Baten
Aantrekkelijk cultureel aanbod en cultureel klimaat               4,1             4,1               4,1                   4,1
Aantrekkelijke stad qua historie en eigen karakter                1,3             1,3               1,3                   1,3
Totaal                                                            5,4             5,4               5,4                   5,4
Totaal per programma                                             32,9N           33,7N             34,5N                34,9 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
bedragen * 1.000                                                                         2024      2025          2026         2027


80 jaar vrijheid                                                                         -300       -200            0            0


totaal                                                                                   -330       -200            0            0


80 jaar vrijheid
De programmalijn ‘Herdenking 80 jaar vrijheid’ omvat het organiseren van evenementen, activiteiten, herdenking
en media-exposure.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                       2024         2025           2026            2027
Verleden verbeeld                                                                         250             250           250           250
Restauratie monumenten                                                                    100             100           100           100
Cultuurhistorie                                                                            50              50           50             50
Coalitie akkoord middelen                                                                1.500       1.500          1.500            1.500
Beeldende kunst in OR                                                                                     140           140           140
Regeling Amateurkunst                                                                       0             160           160           160
Regeling Meerjarige Culturele Programma's                                                   0        1.500          1.500            1.500
Infrastructuur en overige                                                                   0        1.600          1.600            1.600
Deze regels zijn niet verwerkt in de stadsbegroting.




                                                                111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>Verleden verbeeld
De voorgestelde bezuiniging ad € 250.000 structureel bij Verleden Verbeeld draagt meer een karakter van een
totaalpakket. Waarbij 80-jarige bevrijdingsherdenking en het informatiecentrum WO II aan de
bezuinigingsopdracht toegerekend zijn. Beide kunnen versoberd worden. Het college heeft verder het programma
“Verleden Beleefd” vastgesteld. Binnen deze programmering zit het budget ruim in het jasje en kunnen mogelijk
activiteiten versoberd of deels teruggedraaid worden. Het spreekt voor zich dat het hier om een pijnlijke reductie
aan activiteiten op het gebied van cultureel erfgoed handelt. We moeten denken aan versoberingen zoals bij
bijvoorbeeld Masterplan Limes, stichting Maelwael van Lymborch, open monumentendagen, capaciteitsinzet
zoals de erfgoedaanjager, huis van de Nijmeegse geschiedenis.
Daarbij dient rekening gehouden te worden met relaties met andere bestuurslagen zoals de verlening van de
provincie voor de 80-jarige herdenking, en de Europese verplichtingen bij Limes, die de
bezuinigingsmogelijkheden in die gevallen ernstig reduceren. Het voorstel derhalve is om deze € 250.000
taakstellend op te vatten.

Restauratie monumenten
Bij restauratie monumenten is een bezuiniging erg afhankelijk van de ingediende aanvragen die pas later in het
jaar zullen blijken. De reden daarvoor is dat samen met de provincie de regeling ‘restauratie monumenten’ is
overeengekomen, wat een wettelijke werkingssfeer heeft. De gemeentelijke middelen zijn tevens een wettelijke
co-financieringsvereiste. Het voorstel derhalve is om aan het eind van het jaar zichtbaar te maken hoe veel
aanvragen zijn ingediend en het een haalbare kaart is de regeling te ‘bevriezen’ en er een bezuinigingsopdracht op
te leggen.

Cultuurhistorie
Betreft onze gemeentelijke panden met een cultuur(historische) invulling.
De 5% - ad € 50.000 - wordt voorgesteld als een kaasschaaf om te onderzoeken of op het gebied van onderhoud en
vastgoedexploitatie mogelijkheden voor bezuinigingen aanwezig zijn.

Coalitieakkoordmiddelen
In het coalitieakkoord is het budget voor cultuur opgehoogd om het in overeenstemming te brengen met voor
Nijmegen vergelijkbare steden. Het is bedoeld voor knelpunten en voor ambities uit het coalitieakkoord, zoals
culturele hoofdstad. Daarnaast moeten we ons aan de code fair pay gaan houden voor kunstenaars. Ook is het
bedoeld voor knelpunten zoals extra subsidie aan de Bastei (400K voor 2023 en 2024 vanaf 2025 600K structureel)
(geregeld voor 2 jaar), kosten van een nieuw depot voor de Bastei, andere knelpunten bij LUX, Schouwburg,
atelierbeheer en broedplaatsen/nachtcultuur, amateurs, festivals en beeldende kunst.
Een groot gedeelte van het budget is al geprogrammeerd, de middelen worden vanaf 2025 structureel ingezet
omdat dan de nieuwe 4 jaarlijkse subsidiecyclus begint. Eventueel kan incidenteel in 2024 een bedrag van max
300K vrijgemaakt worden als bijdrage aan de bezuinigingen. (300K).

Beeldende kunst in de Openbare Ruimte
Je kunt bezuinigen door te stoppen met beeldende kunst in de OR. Dit is geld voor de uitvoering. We hebben de
afspraak dat we 1% uitgeven aan de kunst in de openbare ruimte. Als dit wegvalt kunnen we ook de commissie
beeldende kunst opheffen. Er blijft alleen nog onderhoud over (die staan elders in de begroting). Geen reëel
voorstel om hierop te bezuinigen. Het gevolg is dat je alleen nog bestaande kunst hebt in de openbare ruimte. Er
wordt niets meer toegevoegd.

Regeling Amateurkunst
Stoppen met de subsidieregeling Amateurkunst. Hiermee subsidiëren we 60-70 amateurverenigingen. We willen
dit budget gaan verhogen omdat vanaf medio 2024 de huur verhoogd gaat worden (nieuwe vastgestelde
tarievennota VSA). Daarvoor gebruiken we een gedeelte van de 2 miljoen uit het coalitieakkoord. Het is geen reëel
voorstel om hierop te bezuinigen. Het gevolg is decimering amateurverenigingen in Nijmegen en leegstand in
wijkaccommodaties.


                                                      112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>Regeling Meerjarige Culturele Programma's
In deze regeling zitten subsidies voor Festivals en Productiehuizen. Allemaal instellingen die naast de grote 6
instellingen bijdragen aan het culturele klimaat en aantrekkelijkheid van de stad. Het is een onderdeel van onze
cultuurbeleid zoals vastgelegd in de visie Groei. Een adviescommissie adviseert ons over de subsidies en let
daarbij op de artistieke bijdrage aan de stad. Meerdere organisaties ontvangen cofinanciering van uit rijksfondsen
zoals Go Short, Wintertuin, Popwaarts, Broedplaats de Basis. Het is onderdeel van onze cultuurbeleid zoals
vastgelegd in de cultuurvisie Groei. Het is geen reëel voorstel om hierop te bezuinigingen. Het gevolg is geen
culturele festivals en talentontwikkeling zoals Go Short, Music Meeting InScience, Wintertuim, popsport en
popbroedplaats de Basis. Maar een gevolg is ook geen optredens in Brebl (jazz) en geen beeldende kunst.

Infrastructuur en overige
Je kunt ervoor kiezen om te stoppen met de subsidies uit de regeling Infra structuur en Overige.
Hierin zitten subsidies voor Cultuureducatie, Ateliers, Talentontwikkeling, Ondersteuning, Scholing
Professionalisering en Openluchttheater. Allemaal voor instellingen die naast de grote 6 instellingen bijdragen aan
de culturele infrastructuur. Het is onderdeel van onze cultuurbeleid zoals vastgelegd in de visie 'Groei' en hiermee
onderdeel van het subsidiehuis, gebaseerd op de cultuurvisie 'Groei'. Verder biedt deze regeling zeer beperkte
ruimte voor zaken die we niet voorzien, zoals onderzoeken of kansen die zich aandienen.
Deze subsidie is het fundament onder de cultuurvisie 'Groei'.


Indicatoren
                                             2014      2015      2016     2017     2018     2019     2020     2021     2022
Gevraagd door raad:
Aantal bezoeken gesubsidieerde podia       488.054   562.342 607.228 601.206 667.095 681.560 254.857 184.543 562.713
Aantal bezoeken gesubsidieerde musea       106.995   94.182 106.705      80.129 147.553 122.725     62.661   70.044   91.062
Totaal aantal banen in kunsten, media en     3.340    3.520      3.660    3.610    3.700    3.880    3.970    3.950    4.150
entertainment en creatieve zakelijke
dienstverlening
Aantal leden bibliotheek                             42.435   43.565     44.525   40.436   39.948   39.220   36.758   40.889


Toelichting
Aantal bezoeken gesubsidieerde podia
Het gaat om het totaal aantal voorstellingenbezoeken in Stadsschouwburg, De Vereeniging, Doornroosje, LUX, het
Lindenberg Theater en Openluchttheater De Goffert. De lagere aantallen in 2020 en 2021 zijn een gevolg van de
coronapandemie.

Aantal bezoeken gesubsidieerde musea
Het gaat om het totaal aantal bezoeken in Museum Het Valkhof en De Bastei. Bij het cijfer voor 2022 moet bedacht
worden dat Museum Het Valkhof per 1 oktober 2022 voor langere tijd dichtgegaan is vanwege een verbouwing.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over cultuur en cultureel erfgoed:
Stads- en Wijkmonitor 2023




                                                           113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>Sport
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:       We maken een leven lang sporten en bewegen mogelijk voor alle inwoners met goede,
               toegankelijke sportaccommodaties en een beweegvriendelijke openbare ruimte.

Doel:          We zorgen voor deugdelijke en goed bereikbare voorzieningen in alle delen van de stad
Activiteiten
 We focussen op de verduurzaming van onze gemeentelijke buitensportaccommodaties, zoals de ontwikkeling
     op het gebied van infill (non infill, dit betreft geen infill van bijvoorbeeld plastics of kurk) kunstgrasvelden en
     het biodivers(er) inrichten van onze sportparken.
 Voor de buitensportaccommodaties streven we naar multifunctioneel gebruik waarbij elementen van sport,
     bewegen, spelen en ontmoeten samenkomen. Dit betreft de verdere voorbereidingen op de aanleg van het
     multifunctioneel sportveld in Nijmegen Noord en de verhuizing van korfbalvereniging Keizer Karel.
 We leveren een financiële bijdrage aan de uitbreiding van tennisvelden van LLTV in Nijmegen Noord.
 We vervangen het natuurgrasveld bij vv Krayenhoff door een kunstgrasveld om de kwaliteit te borgen.
 We ronden de verbetering van de akoestiek in de gemeentelijke binnensportaccommodaties af. Dit is nodig
     om te (blijven) voldoen aan de kwaliteitseisen die worden gesteld.
 We zetten de noodzakelijke vervolgstappen in relatie tot het sportcentrum Winkelsteeg. De gunningsfase
     ronden we naar verwachting af voor de zomer van 2024, waarna we formeel overgaan tot het gunnen van de
     opdracht.
 We zetten in het kader van de gebiedsontwikkeling Winkelsteeg de noodzakelijke vervolgstappen in relatie tot
     de verhuizing van het bestaand sportpark (Vossendijk) in Winkelsteeg.

Doel:          We zetten onze sportaccommodaties effectiever, efficiënter en breder in, maximaliseren
               gebruik en wel zodanig dat we bijdragen aan de behoeften en uitdagingen in wijk en stad
Activiteiten
 We gaan verder met de uitvoering van de nota binnensportaccommodatiebeleid.
 We blijven ons focussen op het verhogen van het multifunctioneel gebruik. Dit gebeurt aan de hand van de
     toepassing van de smartwall (interactieve wand waarmee doelgroepen kunnen worden gestimuleerd tot
     bewegen), de ledvloer (ter vervanging van een standaard gebruikelijke sportvloer) én de skills-box (sport- en
     spelmaterialen voor bv. urban sports of bewegend leren, als toevoeging op de bestaande inventaris).
 We voeren de nieuwe ingebruikgeving van het Triavium in. Dit is een kader waarmee we inzetten op een zo
     efficiënt en effectief mogelijk gebruik van het ijs voor huurders en gebruikers.
 We verhogen de multifunctionaliteit (kleedkamer gebruik) van de sportzaal Onder St. Steven om alle
     doelgroepen zo optimaal mogelijk te bedienen.
 We onderzoeken/verkennen wat de kansen/mogelijkheden zijn rondom open sportparken om het
     multifunctioneel gebruik te verhogen en in te zetten voor ontmoeting.

Ambitie:       We stimuleren en motiveren blijvend te bewegen en te sporten

Doel:         We willen dat inwoners lichamelijk actief zijn, waarmee we bijdragen aan een gezonde leefstijl
Activiteiten
 We continueren de inzet op het gebied van sportstimulering- en activering. Dit uit zich onder andere in het
     beantwoorden van vragen van inwoners en sportaanbieders, het bieden van (verenigings)ondersteuning,
     adviseren over sport en bewegen en verbindingen tot stand brengen.
 We blijven aankomend jaar zowel stadsbreed als wijkgericht, vanuit de inclusieve gedachte, sport en
     bewegen laagdrempelig en toegankelijk maken. Om aansluiting te vinden bij de wensen en behoeften in de
     stad geven we hier uitvoering aan via de verschillende pakketten (basis, wijk en overstijgend) van
     ondersteuning.




                                                         114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>   Om de zichtbaarheid van wat we doen op het gebied van sport en bewegen te vergroten organiseren we
    viermomenten. Daarmee vieren we met elkaar de Nijmeegse sport.

Doel:         We stimuleren onze specifieke doelgroepen jeugd, senioren, kwetsbaren en deelnemers die
              aangepast sporten blijvend meer te bewegen, hun talenten te ontdekken en te benutten
Activiteiten
 We constateren dat er binnen bepaalde groepen nog steeds hinder wordt ervaren op het gebied van sporten
     en bewegen. Zoals leeftijd (ouderen), lichamelijk of geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele
     geaardheid of sociale positie waardoor sport- en beweegdeelname achterblijft. We blijven ons hierom
     focussen met (erkende) sport- en beweeginterventies op de inwoners met (de grootste) sport- en/of
     beweegachterstand.
 We gaan door met sport- en beweeginterventies voor ouderen (walking sports), migranten, inwoners met een
     lage sociaaleconomische status.
 We oriënteren ons verder op wat er voor nodig is om de lhbtiq+ inclusie en acceptatie in de sport te
     vergroten/borgen. Zo blijven we uitstralen dat Nijmegen zowel een sport- als een regenboogstad is.
 We zetten de samenwerking met Fonds Gehandicaptensport voort waarin we de aanpak van Uniek Sporten
     regio Nijmegen continueren.
 Rondom talentontwikkeling continueren we de aanpak van het Gelders model en het bijbehorende
     programma Sportief Groot Worden. We creëren hiermee een optimale ontwikkelomgeving voor iedereen.

Doel:          We creëren een fijne, inspirerende sportomgeving voor alle Nijmegenaren
Activiteiten
 Stimuleren en faciliteren de ontwikkeling en toenemende behoefte aan urban sports. Dit doen we door
     middel van de inzet van buurtsportcoaches. De community is enthousiast om samen te werken en ziet ook
     veel kansen en mogelijkheden om de urban scene in Nijmegen te versterken.
 We werken gezamenlijk met de sport- en beweegsector aan de invoering van de basiseisen integriteit
     sportaanbieders met een veilig sportklimaat als doel.
 We zorgen dat ieder kind de mogelijkheid krijgt om de sport- en/of beweegactiviteit te vinden die aansluit bij
     de interesse. Dit doen we aan de hand van het sportstimuleringsprogramma Sjors Sportief.
 We blijven investeren in het spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte.

Doel:          We versterken de vitaliteit van onze sportaanbieders
Activiteiten
 We continueren de inzet op het gebied van sportstimulering- en activering. Dit uit zich onder andere in het
     beantwoorden van vragen van sportaanbieders en het bieden van verenigings)ondersteuning.
 We zetten clubkadercoaching in om specifiek sportverenigingen te ondersteunen met het opzetten, uitvoeren
     en borgen van trainersbegeleiding.
 We brengen vraag en aanbod samen op het platform Sport Community Nijmegen, een digitaal speelveld van
     en voor alle sportprofessionals. Dit focust zich op pedagogisch/didactisch, vaardig in bewegen, veilig
     sportklimaat, organisatie en beleid en een gezonde leefstijl.


Samenwerkingen en verbonden partijen
Het gemeentelijk Sportbedrijf is de spil in de uitvoering van het gemeentelijk sportbeleid en werkt daarbij intern
en extern intensief samen met een diverse partners, zowel stadsbreed als in de wijk, op het gebied van sport,
bewegen en gezondheid. Dit varieert van onder andere de provincie, sport- en beweegaanbieders tot het
onderwijs, GGD, BK10, Gezondheidsmakelaars, buurtteams (opvolger sociale wijkteams), kennisinstituten,
fysiotherapeuten en huisartsen.




                                                       115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                           Rekening      Begroot
                                                 2022          2023       2024         2025            2026            2027
Baten
5.1 Sportbeleid en activering                      0,6            1,1       1,1          1,1            1,0             1,0
5.2 Sportaccommodaties                             6,3            7,2       7,6          6,7            6,7             6,7
Totaal                                             6,9            8,3       8,7          7,8            7,8             7,8
 Lasten
 5.1 Sportbeleid en activering                     4,9           6,7        6,3         6,4             6,9             7,9
 5.2 Sportaccommodaties                           14,1          19,4       20,9        18,4            18,1            19,3
Totaal                                            19,0          26,0       27,2        24,8            25,0            27,1
 Saldo van lasten en baten                        12,1 N        17,7 N     18,5 N      16,9 N          17,2 N          19,4 N
V=voordeel; N=nadeel


Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                       Begroting       Begroting        Begroting              Begroting
                                                             2024            2025             2026                   2027

Lasten
Sportacc en openbare ruimte                                  20,4            18,1               18,5                   20,6
Inwoners stimuleren te sporten                                6,8             6,6                6,6                    6,5
Totaal                                                       27,2            24,8               25,0                   27,1
Baten
Sportacc en openbare ruimte                                   5,7             4,9                4,9                    4,9
Inwoners stimuleren te sporten                                3,1             2,9                2,9                    2,9
Totaal                                                        8,7             7,8                7,8                    7,8
Totaal per programma                                         18,5N           16,9N              17,2N                  19,4 N
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
bedragen * 1.000                                                                      2024      2025          2026        2027


Stijging energieprijzen                                                              -1.284       pm            pm            pm
Onderhoudsbudget om zwembad West open te houden                                        -230      -230           -228
Buurtsportcoachregeling                                                                373        373           373           373


totaal                                                                               -1.141       143           145           373


Stijging energieprijzen
De energieprijzen zijn fors gestegen. Ter indicatie: de gasprijs is ruim 3 keer zo hoog en de elektriciteitsprijs zelfs
bijna 4 keer zo hoog geworden. De structurele doorwerking is nog onzeker. Voor de jaren vanaf 2025 zijn daarom
geen bedragen opgenomen. We reserveren voor 2025 en volgende jaren het verschil op stelpost. Dan is er meer
duidelijkheid over de structurele doorwerking.

Onderhoudsbudget om zwembad West open te houden
De gemeente betaalt structureel de kosten voor groot onderhoud aan zwembad West en zwembad de Goffert. We
hebben hiervoor middelen gereserveerd en op basis van de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden
vergoeden we de kosten aan de exploitant Sportfondsen N.V. De nog beschikbare middelen uit voorgaande
reserveringen dekken de onderhoudskosten (groot onderhoud) van zwembad de Goffert tot eind 2026. Er zijn
echter ook middelen nodig om het groot onderhoud aan Zwembad West te kunnen uitvoeren tot eind 2026. Met de
extra budgetten kan Zwembad West veilig en verantwoord open blijven. Dit is nodig omdat zwembad West een
belangrijke maatschappelijke voorziening is in de stad in het kader van zwemles, gezond bewegen, veilig
zwemmen, sportbeoefening en recreatie.




                                                            116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>Buurtsportcoachregeling
Samen met het programma WWZ valt er in totaal € 745.000 vrij vanwege een dubbele financiering van de
Buurtsportcoach-regeling (BCR) in onze begroting. We ontvangen hier nu een specifieke uitkering (SPUK) voor. Met
deze middelen kunnen we de kosten dekken, waardoor de bestaande budgetten vrij vallen.


Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                                   2024             2025      2026     2027
Onderh.prog. Buitensport herijken (afrasteringen, wegen en opstallen)                     50           50        50        50
Onderhoud toestellen binnensportaccommodaties                                             40           40        40        40
Buurtsportcoachregeling                                                               373             373       373       373
Met uitzondering van de grijze regels zijn de opties niet verwerkt in de stadsbegroting.
De grijze regel is reeds (deels) ingezet door het college.

Onderhoud programma Buitensport herijken (afrasteringen, wegen en opstallen)
Door de vervanging van afrasteringen en straatwerk samen te laten lopen met de aanleg of toplaagvervanging van
velden (investeringen) kan het onderhoudsbudget verlaagd worden.

Onderhoud toestellen binnensportaccommodaties
Het kan een keuze zijn om hierop te bezuinigen. Nieuwe beweegmodules (investeringen) ontstaan en oude
toestellen worden niet meer een op een vervangen.

Buurtsportcoachregeling
Samen met het programma WWZ valt er in totaal € 745.000 vrij vanwege een dubbele financiering van de
Buurtsportcoach-regeling (BCR) in onze begroting. We ontvangen hier nu een specifieke uitkering (SPUK) voor. Met
deze middelen kunnen we de kosten dekken, waardoor de bestaande budgetten vrijkomen.


Indicatoren
                                                2014      2015       2016   2017   2018        2019      2020    2021   2022
Basisset (BBV):
Percentage niet-sporters onder                                     40,1%                                41,2%           37,9%
volwassenen
Gemiddelde benchmark                                               44,5%                                45,9%           42,5%
Gevraagd door raad:
Percentage dat meer keer per week aan                      40%              47%                47%                51%
sport doet
Percentage tevreden over sport- en                                          68%                67%                69%
beweegaanbod in de buurt


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Percentage niet-sporters onder volwassenen
‘Niet-sporters’ staat voor volwassenen die niet wekelijks sporten. De bron voor deze cijfers is de vierjaarlijkse
landelijke gezondheidsmonitor volwassenen van de GGD’en, het CBS en het RIVM.

Percentage dat meer keer per week aan sport doet
De bron voor deze cijfers is onze tweejaarlijkse Burgerpeiling. Toerfietsen en langere afstanden wandelen telt mee
als aan sport doen; wandelen naar een winkel en fietsen naar het werk telt niet mee.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over sport: Stads- en Wijkmonitor 2023



                                                               117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Financiën
Wat willen we komend jaar bereiken?
Ambitie:      Wij willen een financieel gezonde gemeente zijn nu en in de toekomst.

Doel:         We stellen een reële meerjarige raming op van de inkomsten uit het gemeentefonds voor onze
              beleidsambities. We stabiliseren en optimaliseren de inkomsten uit het gemeentefonds
Activiteiten
We brengen het financieel effect van de gemeentefondscirculaires in beeld en verwerken deze jaarlijks in de
stadsbegroting
Jaarlijks brengt het rijk drie gemeentefondscirculaires uit: in mei, september en december. We analyseren deze
gemeentefondscirculaires en brengen in beeld wat de financiële gevolgen zijn voor Nijmegen. Vervolgens
verwerken we de effecten voor het gemeentefonds in onze begroting.

We maken een integrale afweging van de inzet van nieuwe gemeentefondsmiddelen (taakmutaties)
Gemeentefondsmiddelen zijn vrij besteedbaar door de raad; dit geldt voor alle uitkeringen in het gemeentefonds.
Uitgangspunt is dat wij als gemeente niet één op één het Rijk willen volgen bij de bestemming van de gelden, maar
dat wij een eigen afweging willen maken, die zoveel mogelijk integraal is, die past binnen het gemeente brede
beleid en die zo goed mogelijk aansluit bij de lopende begroting. College en raad worden dus jaarlijks tijdens de
planning en control cyclus in staat gesteld om een eigen integrale afweging te kunnen maken van nieuwe
middelen in het gemeentefonds.

We oefenen invloed uit op de landelijke herijking van het gemeentefonds
Per 1 januari 2023 zijn nieuwe verdeelmodellen voor het gemeentefonds ingevoerd. Er geldt nog een ingroeipad
(het pad waarmee gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien) van 3 jaar. Eind 2025 wordt de invoering van
het nieuwe model geëvalueerd. We blijven er invloed op uitoefenen dat Nijmegen ook na de evaluatie van 2025
goed uit het herijkte gemeentefonds zal komen.

We lobbyen over de hoogte van de inkomsten van het gemeentefonds en over het stabiliseren van de schommelingen
van het gemeentefonds
Het is belangrijk dat wij als gemeenten kunnen beschikken over voldoende middelen voor de taken en
verantwoordelijkheden die we hebben. Ook is het essentieel dat er niet te veel schommelingen in onze inkomsten
plaatsvinden; een stabiel gemeentefonds is ook van groot belang. Daarom voeren we als gemeenten samen met
de Vereniging Nederlandse Gemeenten een actieve lobby richting de rijksoverheid. Voor de komende jaren is de
lobby voor een grotere omvang van het gemeentefonds in 2026 (het zogeheten ravijnjaar) een belangrijk
speerpunt. Daarnaast zetten we in op voldoende- structurele - middelen voor jeugdzorg.

Doel:         We genereren aanvullende inkomsten ter dekking van lasten van (lokaal) beleid, waarbij zorg
              wordt gedragen voor een goede verhouding tussen de baten en lasten voor zowel burgers en
              bedrijven
Activiteiten
 We zorgen voor het heffen van OZB woningeigenaren, OZB niet-woningeneigenaren en overige belastingen
     (reclamebelasting, precariobelasting).
 We herijken periodiek het belastingstelsel.

Doel:         We beheersen fiscale risico's
Activiteiten
We adviseren gevraagd en ongevraagd over fiscale vraagstukken van programma’s en verbonden partijen
We actualiseren de huidige fiscale procesbeschrijvingen als gevolg van het nieuw financieel systeem, ERPX. We
moeten onze fiscale processen verbeteren, zodat handmatige slagen tot een minimum worden beperkt. De
innovatie die we doorvoeren, is erop gericht de controle van fiscale processen te moderniseren en te verbeteren



                                                      118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>door data-analysetools te gebruiken. We gaan een statische tool, die geaccepteerd wordt door de Belastingdienst
hanteren voor de steekproeven op de fiscale processen. Daarnaast gaan we de ORINCO methode implementeren
om het algemeen BTW mengpercentage op de bedrijfsvoeringstaken in 2024 jaarlijks te berekenen. Deze
verbeterslagen zijn nodig in verband met het verlengen van het doorontwikkeld horizontaal toezicht convenant.

We voeren afspraken uit die we hebben gemaakt met de Belastingdienst met betrekking tot het vernieuwd
horizontaal toezicht (Doorontwikkeling Horizontaal Toezicht; DHT) op de fiscale activiteiten van de gemeente
We actualiseren ons huidig Tax Control Framework en fiscale monitoring door de nieuwe mogelijkheden in ERPX
te onderzoeken, waardoor we aanvaardbare aangiften kunnen blijven indienen.

Doel:         We hebben voortdurend genoeg liquide middelen om activiteiten van de gemeente te kunnen
              realiseren
Activiteiten
 We hebben een strategie om tegen zo gunstige mogelijke voorwaarden te lenen. Periodiek stellen we deze
     strategie bij op basis van de markt en economische omstandigheden.
 We analyseren inkomsten en uitgaven om te bepalen of er voldoende geld op de bank staat om dagelijks te
     voldoen aan betalingsverplichtingen. We volgen nauwgezet onze inkomende en uitgaande geldstromen. Als
     instrument gebruiken we daarvoor de liquiditeitsbegroting: dat is een prognose voor de komende weken en
     maanden. De eerste weken worden zeer nauwkeurig in beeld gebracht, zodat helder is of en hoeveel er
     eventueel aan kort geld geleend moet worden.
 We adviseren over en beoordelen aanvragen van leningen om maatschappelijke doelen te ondersteunen.
 We trekken leningen aan met een korte of langere duur mede op basis van de vastgestelde strategie.

Doel:         We vangen algemene risico’s en specifieke majeure risico’s op die verstorend werken op het
              begrotingsevenwicht
Activiteiten
 We beoordelen periodiek de ontwikkeling van de reserves in verhouding tot de risico’s.
 We voeren financiële en niet-financiële risicoanalyses uit.
 We voorzien in een overzicht waarin de stortingen en onttrekkingen van de reserves staan weergegeven.
 We beoordelen het gebruik en de noodzaak voor (bestemming)reserves periodiek.

Doel:        We verwerken begrotingscorrecties die nog niet zijn toe te rekenen aan programma’s
Activiteiten
 We stellen algemene begrotingscorrecties vast.
 We minimaliseren dit type begrotingscorrecties door periodiek te beoordelen of deze óf toe te wijzen zijn aan
     programma’s óf kunnen vervallen.

Doel:        We beheren onroerend goed dat nog niet in exploitatie is of aan een beleidsveld toe te delen is
Activiteiten
We beoordelen of vastgoed onderdeel is van een beleidsinhoudelijk programma. Zo niet, dan bekijken we of
afstoten mogelijk is en zetten hiervoor vervolgacties in.

Samenwerkingen en verbonden partijen
BNG
De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is een bank die volledig in overheidsbezit is (50 % aandeel Staat, en
50 % aandeel gemeenten en provincies) en de bankfunctie uitoefent ten dienste van de overheid, met als
doelstellingen zo goedkoop mogelijke financiële dienstverlening en het behalen van een redelijk rendement voor
de aandeelhouders. BNG is een van de partijen waarvan wij geld lenen. Wij houden er ook een rekening aan.




                                                     119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Wat kost het?
Financieel overzicht taakvelden
 Bedragen * €1 mln                                 Rekening      Begroot
                                                       2022          2023      2024         2025              2026           2027
Baten
0.10 Mutaties reserves                                  35,0         57,3      17,6          14,4           13,9              12,6
0.5 Treasury                                            14,4          8,2      13,8          13,9           15,2              16,5
0.61 OZB woningen                                       49,4         54,3      58,6          59,3           60,4              61,6
0.62 OZB niet-woningen                                  42,4         45,5      49,2          50,1           50,9              51,8
0.64 Belastingen overig                                  2,0          0,8       0,8           0,8            0,8               0,8
0.7 Algemene uitk. en overige uitk.                    510,8        484,4     527,3         552,2          526,8             539,0
0.8 Overige baten en lasten                              0,1         10,0       0,0           0,0            6,4               9,9
0.3 Beheer overige gebouwen en grond                     0,3          0,3       0,4           0,4            0,4               0,4
Totaal                                                 654,4        660,7     667,7         691,0          674,9             692,4
 Lasten
 0.10 Mutaties reserves                                 54,5         51,4      24,8          29,5           15,2              15,9
 0.5 Treasury                                            7,2          5,3      11,8          12,7           14,7              15,7
 0.61 OZB woningen                                       2,8          3,0        3,4          3,6            3,7               3,8
 0.62 OZB niet-woningen                                  1,0          1,1        1,2          1,2            1,2               1,2
 0.64 Belastingen overig                                 0,1          0,1        0,1          0,1            0,1               0,1
 0.8 Overige baten en lasten                             4,9          3,0       -3,8         21,0           34,1              48,6
 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)                        0,0          0,1        0,1          0,1            0,1               0,1
 0.3 Beheer overige gebouwen en grond                    0,9          0,8        0,8          0,8            0,8               0,7
Totaal                                                  71,4         64,7      38,3          69,0           69,7              86,0
 Saldo van lasten en baten                             583,0 V      596,0 V   629,4 V       622,0 V        605,2 V           606,4 V
V=voordeel; N=nadeel

Financieel overzicht ambities
Bedragen x € 1 mln                                             Begroting      Begroting            Begroting            Begroting
                                                                   2024           2025                 2026                 2027

Lasten
Financieel gezonde stad                                            38,3           69,0                 69,7                   86,0
Totaal                                                             38,3           69,0                 69,7                   86,0
Baten
Financieel gezonde stad                                           667,7          691,0                674,9                  692,4
Totaal                                                            667,7          691,0                674,9                  692,4
Totaal per programma                                              629,4V         622,0V               605,2V                 606,4 V
V = Voordeel; N = Nadeel


Veranderingen in de begroting
 bedragen * 1.000                                                                          2024        2025          2026        2027

 Algemene middelen
 Gemeentefonds:
 - Septembercirculaire 2022                                                                1.107       1.740     12.880         2.029
 - Meicirculaire 2023                                                                     -1.989      -2.130     -2.301         9.139
  - bijstelling verzachting ingroeipad Jeugd (meicirculaire)                               2.401       3.571
 - effect aanvullende maatregel rijk op jeugdzorg op gemeentefonds                                    -6.600     -6.600         -6.600
 - volume accres op basis van bbp - volgens voorjaarsnota rijk                                                                   1.650
 - verdere invoer nieuw verdeelmodel gemeentefonds                                                                   2.700       5.400
 - aanpassing raming middelen jeugd (GF)                                                                               708        -255

 Rente                                                                                    -3.400      -5.260     -8.050         -9.610
 Verschil indexering                                                                      -6.932      -6.720     -6.773         -6.187
 Opvangen hogere prijsstijging binnen indexering                                           6.057       6.057      6.057          6.057
 reservering voor doorwerking prijsstijging in 2025 en later                                          -5.757     -5.757         -5.757

 Areaal uitbreiding



                                                                  120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>bedragen * 1.000                                                                2024     2025     2026     2027
- woningen OZB                                                                   -165     -240      90       900
- niet woningen OZB                                                                 0        0       0       772
- bijstelling stelpost onderhoud openbare ruimte                                  130      180      20      -660
- bijstelling kapitaallasten                                                       33       45       5      -454

Stelposten:
- herstel stelpost volume ontwikkeling zorg - aanvulling 2026 en 2027                            -4.500   -6.000
- stelpost volume ontwikkeling zorg - vrijvallen                                1.500   1.500     1.500    1.500
- stelpost WMO naar programma WWZ (van prog. Financiën)                                 1.900     1.900    1.900
- stelpost jeugd: overheveling naar programma                                           4.500     4.400    4.400
- stelpost GF bijstandsontvangers                                                136      136       136      136

Bijstellingen jaarschijf 2027:
afloop sparen voor Warmtenet                                                                               1.000
Bijstelling jeugd in 2027                                                                                    800

Eenmalige verlaging onderhoudsreserve buitensport                                 400
Bijstelling kapitaallasten                                                      1.860   3.650     3.880       0

Taakmutaties gemeentefonds, IU's en DU's
Integraal zorgakkoord; compensatie voor gestegen kosten abonnementstarief WMO           1.308     1.282    1.284
Taakmutaties verrekend met programma's                                          5.186   6.293     3.493    3.404

Specifiek programma financiën
Indexeringen verzekeringen                                                       -100    -100     -100      -100
Uitbreiding capaciteit bureau belastingen                                        -157    -157     -157      -157
WOZ-bezwaren                                                                     -128    -128
Implementatie nieuw Financieel Informatie Systeem                                -141
Meerkosten Financieel Informatie Systeem                                         -135    -135     -135      -135

Financiën exclusief verrekening met saldireserve                                5.663   3.653    4.681    4.455

Verrekening met saldireserve                                                    7.282   7.827      777      -949


Gemeentefonds
In deze begroting zijn de financiële effecten van de septembercirculaire vorig jaar en de meicirculaire van dit jaar
opgenomen. Voor de aanvullende middelen jeugd wordt de richtlijn van de provincies gehanteerd. Dit betreft de
effecten van de circulaires van het rijk.
In de Voorjaarsnota schrijft het rijk dat zij vanaf 2027 gemeenten gaan compenseren voor volume ontwikkeling.
Omdat het rijk dit nog niet heeft vertaald in het gemeentefonds, wordt dit vooralsnog als stelpost geraamd.
Vorig is gestart met het verdelen van het gemeente fonds met nieuwe verdeelmodellen. Destijds is afgesproken
om de financiële effecten te begrenzen en mede op basis van aanvullend onderzoek later te beslissen of het
nieuwe verdeelmodel verder wordt doorgevoerd. In deze begroting wordt er vanuit gegaan dat positief wordt
besloten op het verder doorvoeren van de nieuwe verdeelmodellen.

Rente
De rente is het afgelopen jaar gestegen. Werd in 2023 nog uitgegaan van een rente van 2%, inmiddels wordt in
deze begroting uitgegaan van een rente van 3,5%. Deze stijging leidt tot hogere rentelasten.

Indexering
Uit de doorrekening van de indexeringen blijkt een nadelig resultaat van circa € 6,5 miljoen.
De belangrijkste oorzaak hiervan is dat bij het bepalen van de indexcijfers die in de begroting worden toegepast
ook een nacalculatie is meegenomen voor 2022. Het Rijk past dit niet toe voor de looncomponent. Juist de
looncomponent laat een forse bijstelling zien over 2022 van 2,2. De looncomponent werkt ook door in de
bijstellingen op subsidies en verbonden partijen.




                                                               121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>Areaaluitbreiding
Door areaaluitbreiding verandert een aantal posten in de begroting (ozb, stelpost onderhoud openbare ruimte en
kapitaallasten).

Stelposten
Door de toevoeging van gemeentefondsmiddelen in 2026 en 2027 wordt de stelpost volumeontwikkeling zorg
hersteld. Verder worden twee stelposten overgeheveld naar het programma en kan de stelpost ‘GF
bijstandontvangers’ vrijvallen.
Bijstellingen jaarschijf 2027
Op de onderdelen sparen voor Warmtenet en Jeugd wordt een correctie gemaakt omdat de raming in 2027 anders
is dan in 2026.

Eenmalige verlaging onderhoudsreserve buitensport
De onderhoudsreserve buitensport is voldoende gevuld om aan de langlopende onderhoudsplanning te voldoen.
Hiervan kan daarom een deel vrijvallen.

Bijstelling kapitaallasten
Tijdens de voorbereiding van deze begroting is de planning van de investeringen aangescherpt. Uit de
doorrekening volgen lagere kapitaallasten dan nu in de begroting wordt voorzien. Daardoor kan in 2024, 2025 en
2026 een deel van de kapitaallasten vrijvallen.

Taakmutaties
Onder Financiële begroting - Algemene dekkingsmiddelen - Gemeentefonds - Taakmutaties vindt u een toelichting
op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan € 1 miljoen.

Indexeringen verzekeringen
De premies voor verzekeringen stijgen met € 100.000. De indexering op de (herbouw)waarde van de
opstal/inventaris met 15% inflatie in het algemeen en de hogere prijzen voor bouwmaterialen in het bijzonder
liggen hieraan ten grondslag.

Uitbreiding capaciteit bureau belastingen
We zijn verantwoordelijk voor een tijdige en juiste taxatie van woningen en niet-woningen. Om te blijven voldoen
aan onze wettelijke taak van de Wet WOZ is uitbreiding noodzakelijk door de groei van de stad en van het aantal
woningen en niet-woningen.

WOZ-bezwaren
In 2023 was sprake van een forse toename van het aantal bezwaarschriften tegen de WOZ-beschikking. Voor 2024
verwachten we een daling ten opzichte van 2023. Echter, de proceskostenvergoeding en kosten voor het
afhandelen van bezwaarschriften (inhuur en uitbesteding) zijn hoger dan begroot.

Implementatie nieuw Financieel Informatie Systeem
Het betreft hier de eenmalige implementatiekosten voor het Financieel Informatie Systeem.

Meerkosten Financieel Informatie Systeem
Het betreft de jaarlijkse meerkosten voor het gebruik van een nieuw financieel systeem.

Verrekening met saldireserve
Door er voor te kiezen om de eerste jaren geen ingrijpende maatregelen in de begroting door te voeren, kan er
minder gespaard worden dan vorig jaar werd begroot. Door in het laatste jaar bijna € 1 miljoen toe te voegen aan
het structureel spaarbedrag, wordt de groei van de saldireserve vergroot. Dat zorgt ervoor dat de ontwikkeling van
de saldireserve groter is dan de risico’s.




                                                      122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Bezuinigingsopties
bedragen * € 1.000                                                            2024          2025         2026    2027
Eenmalige verlaging onderhoudsreserve buitensport                              400
De grijze regel is reeds ingezet door het college.

Eenmalige verlaging onderhoudsreserve buitensport
Dit onderdeel is in feite budget van programma Sport, maar staat bij taakveld financiën, omdat deze de reserves
onder zich hebben.
Door afstoting van objecten en uitvoering in eigen regie te nemen is de onderhoudsreserve voldoende gevuld om
aan de langlopende onderhoudsplanning te voldoen. Er is geen impact en kan dus doorgevoerd worden.


Indicatoren
                                             2014    2015     2016   2017   2018     2019      2020       2021   2022
Basisset (BBV):
Gemeentelijke woonlasten                       694    722      746    740    735      737          777     786   1011
meerpersoonshuishoudens in euro’s
Gemiddelde benchmark                           687    701      708    713    716      745          777     797    965
Gemeentelijke woonlasten                       634    669      700    701    719      718          759     767    992
eenpersoonshuishoudens in euro’s
Gemiddelde benchmark                           621    634      641    645    651      679          707     726    882
Gemiddelde WOZ-waarde woningen (x 1.000        191    184      188    194    205      234          252     273    308
euro)
Gemiddelde benchmark                           184    179      181    186    198      221          240     254    281


Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens in euro’s / Gemeentelijke woonlasten
eenpersoonshuishoudens in euro’s
Het gaat om de gemiddelde woonlasten van eigenaar-bewoners. De bedragen voor 2023 - niet opgenomen in de
figuur - zijn als volgt: 1.058 euro voor meerpersoonshuishoudens, versus gemiddeld 993 in de benchmarksteden;
1.040 euro voor eenpersoonshuishoudens; versus gemiddeld 906 in de benchmarksteden.

Een volledig overzicht van de gemeentelijke woonlasten is te vinden op coelo.nl.




                                                        123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>Thema duurzaamheid
Inleiding
Duurzaamheid is een actueel, uitdagend en integraal thema, waarbij de lokale overheid een steeds grotere
verantwoordelijkheid krijgt.
Nijmegen is een duurzame stad en pakt uitdagingen met beide handen aan. We streven naar een volledig
duurzame energievoorziening. We zetten in op een circulaire stad en zorgen voor een verdergaande afvalscheiding
en hergebruik van reststromen. Daarnaast willen we goed in staat zijn de gevolgen van klimaatverandering op te
vangen en de biodiversiteit te versterken. Dat doen we door de stad te vergroenen, meer bomen te planten en de
waterberging te verbeteren. Uitgangspunt hierbij is het borgen van een gezonde leefomgeving met een
aantrekkelijke openbare ruimte die uitnodigt om te ontmoeten en spelen, met een gezonde luchtkwaliteit,
geluidsniveau en goede bodemkwaliteit. Om deze doelstellingen te bereiken, geven we als duurzame overheid zelf
het goede voorbeeld, onder andere bij inkoop en ruimtelijke planvorming. We werken samen met allerlei partners:
van bewonersinitiatieven, tot bedrijven, kennisinstellingen en netwerken op verschillende schaalniveaus.

Duurzaamheid is voornamelijk terug te vinden in de volgende programma’s:
 Openbare Ruimte
 Bereikbaarheid
 Wonen en Stedelijke Ontwikkeling
 Economie en Toerisme


Indicatoren
                                              2014    2015       2016     2017    2018    2019    2020     2021    2022
Basisset (BBV):
Percentage hernieuwbare elektriciteit         0,4%    0,8%       2,0%     3,8%    4,7%    5,9%    7,6%     9,6%
Gemiddelde benchmark                          1,3%    1,6%       2,2%     2,9%    3,9%    5,3%    7,6%     9,7%
Omvang fijn huishoudelijk restafval (kg per    117     104         92       91      88      88      91       81
inwoner)
Gemiddelde benchmark                           192     185        179      163     160     156              153
Gevraagd door raad:
Aantal netto toegevoegde door Stadsbeheer      6,0   1456,0     -221,0   1462,0   643,0   924,0   441,0   -389,0   1.300
onderhouden bomen in de openbare ruimte
Percentage openbaar groen dat ecologisch                                   42%                    56%               58%
wordt beheerd
Opgesteld vermogen van zonnepanelen                                                         0,3     0,5      0,6     0,7
woningen [kW per 1.000 woningen]
Gemiddelde benchmark                                                                        0,3     0,4      0,5     0,7
Opgesteld vermogen van zonnepanelen                                                         0,7     1,1      1,3     1,6
bedrijven [kW per 1.000 bedrijven]
Gemiddelde benchmark                                                                        1,3     2,0      2,6     3,1
Percentage dat in de eigen woning                                          19%                             28%
regelmatig overlast van de warmte ervaart
Totaal jaarverbruik gas woningen die            84      85         85       87      86      84      83       76       68
aangesloten zijn op het gasnet
(temperatuur gecorrigeerd) (miljoen m3)
Percentage woningen dat van het gas af is     5,3%    5,3%       5,9%     7,2%    7,6%    8,2%    8,8%     9,7%    10,5%
(warmtenet + transitie gedreven)
Percentage woningen met energielabel B of     22%      24%       27%       29%    31%     39%     46%      48%      53%
beter
Gemiddelde benchmark                          21%      23%       26%       26%    31%     37%     42%      44%      46%
Percentage utiliteitsgebouwen met                                61%       63%    63%     62%     65%      67%      71%
energielabel C of beter
Gemiddelde benchmark                                             59%       64%    66%     68%     70%      72%      75%
Percentage gescheiden ingezameld              67%      70%       73%       72%    72%     72%     73%      74%      74%
huishoudelijk afval



                                                          124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>Toelichting
Gemiddelde benchmark
Het gemiddelde voor de steden Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen en
Tilburg.

Percentage hernieuwbare elektriciteit
Het aandeel hernieuwbare elektriciteit (zonnestroom, windenergie) in het totale stedelijke elektriciteitsverbruik.

Omvang fijn huishoudelijk restafval (kg per inwoner)
De hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval per inwoner is in Nijmegen het laagst van de benchmarksteden. Ook in
Maastricht, Enschede en Tilburg is die hoeveelheid lager dan gemiddeld.

Aantal netto toegevoegde door Stadsbeheer onderhouden bomen in de openbare ruimte
Eind 2022 werden er 62.300 bomen door Stadsbeheer onderhouden, versus 61.000 in 2021.

Percentage openbaar groen dat ecologisch wordt beheerd
In 2019 is de nota maaibeheer opgesteld. Vanaf dat moment zijn we in het bermbeheer meer ecologisch beheer
toe gaan passen. Ecologisch groenbeheer is gericht op het behoud of het ontwikkelen van de ecologische
waarden. Dit doen we in inheemse natuurlijke beplantingen zoals de bermen, poelen, watergangen,
bosplantsoenen en stadsbossen. Tijdens het onderhoud houden we rekening met de omgeving en de natuurlijke
processen. Dit houdt o.a. in: geen bestrijdingsmiddelen en meststoffen toepassen, gefaseerd onderhouden,
rekening houden met verticale en horizontale gelaagdheid, natuurlijk afval zoals bladstrooisel en snoeihout waar
mogelijk achterlaten in het gebied, behouden van beschutting voor fauna en behouden en/of versterken van
diversiteit in soorten.

Percentage dat in de eigen woning regelmatig overlast van de warmte ervaart
De bron voor deze indicator is onze Burgerpeiling. Vanaf 2021 stellen we de vraag over het ervaren van
warmteoverlast in de woning tweejaarlijks in plaats van vierjaarlijks.

Percentage woningen met energielabel B of beter
Dit percentage heeft betrekking op de woningen waarvoor het energielabel bekend is (50.130 in 2022).

Percentage utiliteitsgebouwen met energielabel C of beter
Onder een utiliteitsgebouw verstaan we gebouwen als kantoren, scholen, fabrieken, ziekenhuizen e.d. (gebouwen
niet zijnde woningen). Dit percentage heeft betrekking op de utiliteitsgebouwen waarvoor het energielabel
bekend is. Het aantal Nijmeegse utiliteitsgebouwen, waarvoor een label bekend is, is gestegen van 440 in 2016
naar 1.750 in 2022.

Percentage woningen dat van het gas af is (warmtenet + transitie gedreven)
Het aantal woningen dat op een warmtenet is aangesloten (8.044 in 2022) plus het aantal woningen dat vanwege
de energietransitie van het gas afgegaan is (gegroeid naar 729 in 2022) gedeeld door het totaal aantal woningen
(83.578 begin 2022).

Percentage gescheiden ingezameld huishoudelijk afval
Bij de berekening van dit percentage is de ‘nascheiding’ van grof restafval en bouw- en sloopafval meegerekend.
Als dit niet meegerekend was, zou het percentage iets lager liggen.

Indicator die beeld geeft van biodiversiteit
Nog niet opgenomen in het overzicht. Bestudeerd wordt of deze indicator geleverd kan worden.

Klik hier voor meer onderzoeksuitkomsten/statistieken over duurzaamheid: Stads- en Wijkmonitor 2023


                                                       125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Thema burgerparticipatie
Inleiding
Met het initiatiefvoorstel 'Programmastructuur 2022 - 2026' heeft uw raad besloten om deze bestuursperiode te
sturen op het overstijgende thema Burgerparticipatie. Dit najaar sturen wij u het raadvoorstel ‘Startnotitie Ons
Samenwerken met de Stad’ over burgerparticipatie en democratische vernieuwing. Met dit stuk kan de raad voor
dit thema de kaders voor de komende jaren vaststellen.


Indicatoren
                                             2014   2015     2016    2017    2018     2019     2020     2021    2022
Gevraagd door raad:
Aantal personen dat op MijnWijkplan een                                        890     515      868    1.055      774
idee of een reactie daarop heeft geplaatst


Toelichting indicatoren
Aantal mensen met MijnWijkplan account dat afgelopen jaar heeft ingelogd
Er is geen zicht op het aantal gebruikers dat inlogt maar geen ideeën/reacties plaatst (van die groep is alleen het
aantal personen dat hun profiel aanpast bekend).

Aantal opgestelde participatieplannen in het ruimtelijk domein
Nog niet opgenomen in het overzicht. Vanaf 2024 kan het cijfer voor het voorgaande jaar geleverd worden.




                                                       126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>Paragrafen
Investeringen
Beleid
In deze Stadsbegroting doen we een voorstel voor een groot aantal nieuwe investeringen. Om dit binnen de
beschikbare ruimte voor rente en afschrijving (de jaarlasten van investeringen: kapitaallasten) mogelijk te maken,
hebben we kritisch gekeken naar lopende investeringen. We hebben de planning van deze investeringen
aangescherpt en waar mogelijk stellen we voor beschikbare budgetten aan te passen. We stellen voor akkoord te
gaan met de aanpassingen in het huidige investeringsplan en akkoord te gaan met de nieuwe investeringen. Alle
aanpassingen in het huidige investeringsplan, alle nieuwe investeringen en de meerjarige doorrekening van
kapitaallasten nemen we mee in BW-01883. Die van het GRP (riool-investeringen) zijn meegenomen in BW-01887.

Leeswijzer
In deze paragraaf volgt eerst een korte uiteenzetting over het beleid. Daarna presenteren we de nieuwe
investeringen en geven bij dat onderdeel ook inzicht in de beschikbare investeringsruimte. Vervolgens geven we in
de paragraaf 'Investeringsplan' een totaalbeeld van de specifieke investeringen die eerder al door uw raad zijn
goedgekeurd. Zoals gezegd geven we daar ook inzicht in en toelichting op de aanpassingen. Daarna geven we een
totaalbeeld van de Bulkinvesteringen en Investeringen met eigen dekking. Deze investeringen zijn niet
meegenomen in het overzicht 'Investeringsplan'.

Beleid
Investeringen worden gedaan om de stad te veranderen, te verbeteren en te vernieuwen. We maken onderscheid
tussen specifieke investeringen, bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking. Bulkinvesteringen zijn
jaarlijks terugkerende kredieten waarvoor elk jaar uitvoeringsplannen worden vastgesteld. Het betreft
verschillende kleinere investeringen, zoals investeringen in gemeentelijke accommodaties, bedrijfsinvesteringen
en woonomgevingsverbeteringen. Investeringen met eigen dekking krijgen dekking uit een reserve of worden
gedekt door jaarlijkse opbrengsten, zoals de rioolheffing. De specifieke investeringen nemen we op in het
Investeringsplan.

Investeringsplan
In het Investeringsplan nemen we ook de investeringen mee die worden uitgevoerd via de planexploitaties van het
Ontwikkelingsbedrijf. Na gereedkomen van deze investeringen, worden zij opgenomen in de activa-administratie
van de gemeente. De tussentijdse verantwoording over die investeringen nemen we op in de
Voortgangsrapportage grote projecten (VGP).

Planexploitaties
Binnen planexploitaties worden ook andere investeringen gedaan, bedoeld om het gebied te ontsluiten en
bewoonbaar te maken. Na afronding van de planexploitatie heeft de gemeente dan de beschikking over
investeringen die betaald zijn binnen de planexploitatie. Dergelijke investeringen worden meegenomen en
financieel gedekt in de plannen in het VGP en zijn dus niet meegenomen in het investeringsplan.

Kapitaallasten
Direct na het gereedkomen van de investering komen de afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) jaarlijks ten
laste van de begroting. Uitgangspunt van ons investeringsbeleid is dat het niveau van onze kapitaallasten stabiel
blijft. De jaarlijks beschikbaar komende ruimte wordt weer als dekking ingezet voor nieuwe investeringen. Als de
ruimte ontoereikend is voor nieuwe investeringen, stellen we voor hoe de ruimte kan worden vergroot.




                                                      128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Nieuwe investeringen
Bedragen * € 1.000                                                        2024     2025     2026     2027    Totaal
Economie en toerisme
Duurzaamheidstoekomst Heumensoord                                          250                                 250
Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
Tijdelijk infopunt Winkelsteeg                                                      240                        240
Consultatiebureaus Noord en Dukenburg                                      353      353                        706
Onderwijs
Huisvesting Tarcisius                                                       250    2.500                      2.750
Huisvesting Zuiderveld                                                    1.000    7.250                      8.250
Aanpassingen voorzieningenhart de Klif t.b.v. basisschool de Oversteek      250                                 250
Investering met eigen dekking
Huisvesting Zuiderveld (rendabel deel)                                             1.950                      1.950
Bereikbaarheid
Aframen Mobiliteitskrediet (K000370)                                     -1.200                              -1.200
Fietsenstalling Hezelpoortgarage                                                    593                         593
Apparatuur incl camera en intercom                                         200      270                         470
Vervanging parkeerverg.systeem en aanschaf scanauto                        230      200                         430
Vervanging VRI's 2024                                                     1500                                1.500
Vervanging armaturen openbare verlichting                                  750     1.500     750      750     3.750
Slijtlaag vervangen op de Snelbinder                                       250         0       0                250
Station Nijmegen Heyendaal (K000257)                                       250                                  250
Investering met eigen dekking
Aanschaf apparatuur Parkeergarage de Hezelpoort                             300      491                        791
Parkeergarage Hezelpoort                                                  1.500    2.500    5.000    1.947   10.947
Parkeergarage Waalkwartier                                                4.750    3.000                      7.750
Wonen en stedelijke ontwikkeling
Een Kelfkensbos van allure                                                                   750                750
Park & Bike NYMA                                                                   2.500                      2.500
Autoluw Tweede Walstraat en van Welderenstraat                            1.500                               1.500
Tjjdelijke hulpwarmtecentrale Stationsgebied                                                1.000             1.000
Eerste fase warmtenet Stationsgebied                                      1.000    1000                       2.000
Bijstelling planontwikkeling voormalige UWV locatie                                 800      300              1.100
Actualisatie investeringsprojecten Stationsgebied                          300       80                         380
Kanaalzone Zuid en Winkelsteeg (aanvulling op K000354)                                              12.300   12.300
Stationsgebied (aanvulling op K000331)                                                      3.500             3.500
Watersportcentrum Spiegelwaal (aanvulling op K000277)                     1.470     500                       1.970
Openbare Ruimte
Realisatie van sport-/ontmoetingsruimte voor jongeren / jeugd in
Nijmegen-Noord                                                             250                                 250
Opknappen / upgrade huidige skateplekken                                   400                                 400
De transitie van het speellandschap conform omgevingsvisie
(Wijkaanpak) (K000349)                                                     400      400      400      400     1.600
Aanvullend bulkkrediet vervanging speelvz. (K000243)                       550      150      275      250     1.225
Gestegen kosten 1000 nieuwe bomen per jaar (K000347)                       500        0        0                500
Zero-emissiezone brom- en snorfietsen 2028 (K000327)                                225      335                560
Vervanging walstroom Waalkade                                              325                                  325
Waalhaven, inclusieve brug                                                         1.100                      1.100
Cultuur en cultureel erfgoed
Verhoging krediet Bibliotheek/Lindenberg Hof van Holland                  4.800                               4.800
Sport
Aanleg kunstgras Krayenhoff (aanvulling op K000194)                        750                                 750
Inv.bijdrage vervanging kunstgras hockeyvelden (aanvulling op K000238)              542      184               726
Bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden (aanvulling op
K000194)                                                                    55      110      110      110      385

Totaal                                                                   22.933   28.254   12.604   15.757   79.548




                                                             129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>Duurzaamheidstoekomst Heumensoord
We willen investeren in een duurzame toekomst van Heumensoord, zodat het terrein voor verschillende functies
(slaapplek voor de Vierdaagse en tijdelijke noodopvang) beschikbaar blijft en wordt voldaan aan de
natuurwaarden volgens de Provinciale Omgevingsverordening. Het is mogelijk dat er voor uitbreiding van
elektriciteitsvoorzieningen extra middelen nodig zijn. Zodra daar duidelijkheid over bestaat, zullen wij daartoe
een voorstel aan uw raad voorleggen.

Tijdelijk infopunt Winkelsteeg
Vanaf 2023 realiseren we voor de doelgroepen jongeren, spoedzoekers, studenten, statushouders of mensen die
uitstromen uit beschermd wonen of maatschappelijke opvang, circa 500 flexibele woningen op Nieuwe
Dukenburgseweg 21. Voor deze en de overige bewoners in de omgeving Stationsgebied Winkelsteeg (circa 1.200
woningen) zouden we een tijdelijke voorziening voor ‘informatie & advies’ willen realiseren, als tussenoplossing
totdat volwaardige voorzieningen in de nieuwe wijk Winkelsteeg beschikbaar zijn. Hiermee dragen we zorg voor
de sociale leefbaarheid.

Consultatiebureaus Noord en Dukenburg
Als we niets doen, verwachten we problemen bij de consultatiebureaus in Noord en Dukenburg.. Locatie
Dukenburg is te klein, er is een verdubbeling van het aantal meters nodig. In Noord is de Klif te klein aan het
worden doordat het aantal jonge gezinnen groeit in Noord. Voor beide bureaus moeten we op zoek naar
alternatieve locaties die eerst door een verbouwing geschikt gemaakt moeten worden. Voor Dukenburg is geen
uitstel mogelijk, voor Noord is het mogelijk nog een jaar te wachten. Het gaat om een wettelijke taak met in
Dukenburg een bovenwettelijke extra inzet voor kwetsbare gezinnen.

Huisvesting Tarcisius
Tarcisius is een niet door-gedecentraliseerde school. De zorgplicht onderwijshuisvesting ligt hierdoor bij onze
gemeente. Er ligt nu, op basis van de verordening, een huisvestingsaanvraag van Tarcisius voor vervanging van 4
tijdelijke noodlokalen uit 1996 en 2009 en uitbreiding op de huidige locatie. We hebben deze aanvraag getoetst en
noodzakelijk geacht.

Aanpassingen voorzieningenhart de Klif t.b.v. de Oversteek
De investeringen waren berekend op uitvoering in 2020, waarbij het uitgangspunt bij deze verbouwing was dat er
ook een financiële bijdrage zou komen vanuit het schoolbestuur. Er ligt nu een nieuwe raming van de kosten.
Op dit moment vindt er, op basis van een nieuw op te stellen meerjarig onderhoudsprogramma voor de gehele
portefeuille van het schoolbestuur, een heroverweging plaats over de investeringen van het schoolbestuur voor de
komende jaren. Besluitvorming hierover is cruciaal voor het verbouwen van Voorzieningenhart de Klif. Naar
verwachting zal hier in 2023 duidelijkheid over komen.

Huisvesting Zuiderveld
Op basis van de huidige prognoses is in Nijmegen-Noord in Zuiderveld nog een school nodig. Gezien de
tijdelijkheid van deze voorziening zal de zorgplicht bij de gemeente blijven. De investering van 1,95 miljoen euro is
rendabele investering ten behoeve van kinderopvang. Na het verdwijnen van de school wordt het gebouw over
circa 20 jaar omgebouwd voor andere functies.

Aframen mobiliteitskrediet
Op basis van het coalitieakkoord is een bedrag van 21 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het versnellen van de
mobiliteitstransitie. In dit krediet zijn ook gedragsmaatregelen opgenomen die niet ten laste van het krediet
gebracht kunnen worden, maar in de exploitatie verantwoord moeten worden. Vandaar dat er een
programmaclaim wordt ingediend van € 300.000 per jaar om dit te herstellen, onder gelijktijdige verlaging van het
investeringskrediet met 1,2 miljoen euro.




                                                       130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Fietsenstalling Hezelpoortgarage
Dit is een krediet voor de aanschaf/ontwikkeling van een fietsenstalling in de Hezelpoort parkeergarage met een
capaciteit van 573 parkeerplaatsen en een fietsenstalling voor 300 fietsstallingsplaatsen.

Apparatuur inclusief camera en intercom
Vanwege faillissement van de leverancier dienen we een nieuw parkeersysteem aan te schaffen. Het
onderhoudscontract loopt tot eind 2023. De aanbesteding van dit parkeermanagementsysteem wordt op 1 juli
2023 gepubliceerd.. Het risicoprofiel is hoog, omdat bij uitval van de parkeerapparatuur de parkeergarages buiten
bedrijf gaan.

Vervanging parkeervergunningsysteem en aanschaf scanauto
De overeenkomst, inclusief licenties, voor ons parkeervergunningensysteem vervalt in het 4e kwartaal van 2024.
De overeenkomst kan niet worden verlengd; het systeem moet worden vervangen. Er is sprake van uitbreiding van
het reguleringsgebied inclusief de milieuzone en parkeeronderzoeken in de bestaande en toekomstige
reguleringsgebieden nemen toe. De huidige scanauto wordt reeds dagelijks gebruikt voor de parkeerhandhaving
en is niet beschikbaar. Voor de extra vraag is een extra scanauto nodig.

Vervanging VRI's 2024
We willen de komende tijd ongeveer twaalf VRI 's per jaar vervangen; door de verouderde VRI’s komt de veiligheid
in het geding. De vervanging van de VRI's maakt onderdeel uit van de vervangingscyclus 2022-2024 van de VRI's.
Voor de jaren 2022 en 2023 is er inmiddels krediet beschikbaar, voor 2024 is een bedrag nodig van 1,5 miljoen
euro.

Vervanging armaturen openbare verlichting
In 2011 is de Europese Richtlijn RoHS (Restriction of Hazardous Substances – beperking van gevaarlijke stoffen) in
werking getreden. Vanaf 2023 mogen er daarom geen kwikhoudende lampen (PL-L) meer worden geproduceerd.
Binnen het areaal van de openbare verlichting hebben we 12.000 armaturen met een PL-L lamp; deze worden om
de 4 jaar vervangen. Er is nog voorraad om een aantal jaren te vervangen, maar over 4 jaar is deze op. Om de
investeringskosten te spreiden kunnen we deze 12.000 armaturen in 4 jaar tijd vervangen voor een armatuur met
een LED-lamp. Op dit moment is er een pilot gaande in gemeente Eindhoven waardoor met een aanpassing van de
bestaande armatuur de nieuwe lampen geplaatst kunnen worden. Voor 2024 is er nog voldoende voorraad om in
dat jaar armaturen te vervangen. In de loop van aankomend jaar wachten we de uitkomsten van de pilot in
Eindhoven af en bij welbevinden passen wij dezelfde maatregelen toe. Met deze vervanging versnellen we de ‘ver-
LED-ing’ van onze openbare verlichting en komen we gelijktijdig tegemoet aan onze doelstellingen op het gebied
van duurzaamheid en energiebesparing.

Slijtlaag vervangen op de Snelbinder
In 2018 heeft een Ingenieursbureau een inspectie uitgevoerd op de gehele Snelbinder. Uit de inspectie bleek dat
het waarschijnlijk nodig zou zijn om de slijtlaag van de brug te vervangen. In de afgelopen 4 jaar zijn er meerdere
reparaties uitgevoerd om de brug veilig te houden, omdat de slijtlaag loskwam van het stalen dek en er sprake
was van onthechting op de hoofdoverspanning, wat ertoe kan leiden dat de brug in de winter een ijsbaan wordt.
Als gevolg van degradatie van de hechtlaag zullen er steeds grotere delen gerepareerd moeten worden. Dat zal
gebeuren door de deklaag op die plaatsen te herstellen.

Station Nijmegen Heyendaal
Samen met partner Prorail staan we nu aan de start van de daadwerkelijke aanpassing van het stationsgebied. De
kosten voor het totale plan zoals voorligt passen niet meer binnen het eerder geraamde totale budget van circa 15
miljoen euro. We stellen daarom voor het investeringsbudget op te hogen met € 250.000 in 2024.




                                                       131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>Aanschaf apparatuur Parkeergarage de Hezelpoort
De aanbesteding en gunning van de Hezelpoort parkeergarage inclusief fietsenstalling is per januari 2023
afgerond. De aanbesteding van de apparatuur wordt 1 juli 2023 gepubliceerd, de gunning zal in het derde kwartaal
2023 plaatsvinden. De aanschaf van de apparatuur is een rendabel krediet en dekken we uit de
parkeergeldinkomsten.

Parkeergarage Hezelpoort
In het raadsvoorstel ‘financiële kaders Hezelpoortwoontoren en –garage’ van 30 november 2022 hebben wij
voorgesteld het krediet voor de garage te regelen bij de Stadsbegroting 2024. Daarom stellen we nu voor de
voorliggende rendabele kredieten beschikbaar te stellen. De jaarlijkse lasten dekken we uit de
parkeergeldinkomsten.

Parkeergarage Waalkwartier
In Waalkwartier is gekozen voor een vernieuwd mobiliteitsconcept: grote ondergrondse parkeergarages die
bewonersparkeren, bezoekersparkeren en deelmobiliteit flexibel een plek bieden. Dit leidt tot optimaal
ruimtegebruik. Hiervoor is een rendabele investering nodig van 7,8 miljoen euro.

Een Kelfkensbos van allure
Kelfkensbos is een onderdeel van het Valkhofkwartier en is stenig. We investeren in deze omgeving; zo krijgen
Valkhofpark en Museum het Valkhof een upgrade. Voor Kelfkensbos hebben we ook een plan gemaakt. Voor het
plein zijn drie spraakmakende en samenhangende kunstobjecten ontworpen die verwijzen naar onze Romeinse
geschiedenis. Binnen een groener Kelfkensbos, geven deze kunstwerken het plein een nieuwe allure. UNESCO eist
van de Nederlandse Limesgemeenten, en van Nijmegen in het bijzonder, dat we zorgen voor meer draagvlak en
publieksbereik rondom de Limes. Deze kunstwerken zijn een concretisering daarvan; aan een samenhangend
masterplan wordt momenteel gewerkt met de Groene Metropoolregio en de provincie Gelderland.
Deze investering in het Kelfkensbos betekent overigens ook dat er aanzienlijk minder ruimte over blijft voor markt
en evenementen. Daar kiezen we bewust voor, omdat we een kwaliteitsimpuls voor het plein (zoals vergroening,
plek om te ontspannen en ontmoeten, entree richting Museum het Valkhof) belangrijker vinden.

Park & Bike Nyma
De investering betreft de aankoop van grond en realiseren ontsluiting ten behoeve van een gedeelde
parkeergarage Nyma-Engie. De beoogde parkeergarage op kavel 7 van NYMA blijkt op de geplande locatie dichtbij
de dijk niet inpasbaar. Inmiddels zijn wij met Engie in gesprek over de aankoop van grond. Daarnaast dient de
infrastructuur aangepast te worden (rotonde). Met deze locatie voor de parkeergarage bereiken wij een
verkeersveilige structuur en een autovrij NYMA en Kolk-terrein. Dit koppelt de gebiedsontwikkelingen Engie en
NYMA, maakt ruimte voor een ‘Park&Bike’, die een deel van de parkeerdruk in de binnenstad weg kan nemen.

Autoluw Tweede Walstraat en van Welderenstraat
Uw motie is uitgevoerd en De Tweede Walstraat en van Welderenstraat zijn in een proef afgesloten. Ons college
stelt voor om de afsluiting definitief te maken, omdat voordelen zoals aanpak overlast hardrijders en de
leefbaarheid voor de bewoners groot zijn. Autoluw maken vraagt om een andere inrichting en er zijn middelen
nodig om de afsluiting te handhaven met bijvoorbeeld camera’s. Daarbij wordt bekeken of een bijdrage mogelijk
is van het budget vergroening en/of mobiliteitstransitie.

Tijdelijke hulpwarmtecentrale Stationsgebied
Met de private ontwikkelaars van Metterswane en de UWV-locatie is overeengekomen dat zij gebruik zullen maken
van het warmtenet. Nu deze niet tijdig kan worden gerealiseerd, zal in de tussentijd gebruik worden gemaakt van
een tijdelijke op gas gestookte hulpwarmtecentrale nabij Metterswane. Zo houden wij ons aan gemaakte
afspraken. Indien private partijen individuele warmtevoorzieningen gaan gebruiken , verliezen wij de regie op een
gewenste collectieve warmtevoorziening.




                                                      132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>Eerste fase warmtenet Stationsgebied
De investering is gericht op de aanleg van de eerste (nu nog loze) leidingen van het toekomstige warmtenet in het
Stationsgebied. De openbare ruimte in het Stationsgebied wordt de komende jaren stevig onder handen
genomen. Nu is het ook het moment om alle benodigde infrastructuur in de ondergrond in één keer te realiseren.
Het toekomstige warmtenet zal zorgen voor de realisatie van aardgasloze warmtevoorziening voor het huidige en
nieuwe vastgoed. Dat draagt bij aan het realiseren van een collectieve warmtevoorziening voor het Stationsgebied
en later aan de beoogde doorvertakking ervan naar het Centrum en Nijmegen Oost. Deze warmte-infra
ontwikkelingen vergen nog een sluitende business case, zover is het nog niet.

Bijstelling planontwikkeling voormalige UWV locatie
Deze investering is het gevolg van de herziening van de financiële kaders voor de voormalige UWV-locatie,
onderdeel van de gebiedsontwikkeling Stationsgebied. Deze herziening is het directe resultaat van twee trajecten.
We zijn een anterieure overeenkomst, tevens koopovereenkomst aangegaan met de eigenaar en hebben het
bestemmingsplan ter inzage gelegd. Hiermee zijn belangrijke stappen gezet om realisatie van deze gemengde
ontwikkeling, met een groot aandeel betaalbare woningen, aansluitend op de nieuwe westentree van het station,
mogelijk te maken. De herziening van de exploitatie is een belangrijke voorwaarde voor de inwerkingtreding van
de overeenkomst en het nog vast te stellen bestemmingsplan door uw raad. In september wordt de herziening van
de gebiedsexploitatie op basis van de voormalige UWV-locatie aan uw raad aangeboden. De investering van 1,1
miljoen euro anticipeert op deze herziening.

Actualisatie investeringsprojecten Stationsgebied
Jaarlijks wordt de gebiedsexploitatie Stationsgebied geactualiseerd en aangepast aan actuele
marktomstandigheden, prijsstijgingen en plankosten. Dit is ook gebeurd in de door uw raad vastgestelde
Voortgangsrapportage Grote Projecten (VGP) 2023. Deze bijstelling is dus het gevolg van het eerder door uw raad
vastgestelde VGP.

Kanaalzone Zuid en Winkelsteeg
Conform de dit voorjaar door uw raad vastgestelde grondexploitatie voor Winkelsteeg – met een looptijd tot 31
december 2042 - is het totaal benodigde kredietvolume 76,9 miljoen euro. Aangezien uw raad een besluit neemt
op een investeringsplan voor de begrotingsperiode van vier jaar wordt er van jaar tot jaar een stukje van de totale
76,9 miljoen euro toegevoegd. Momenteel is een aanbestedingstraject in gang gezet voor de vereiste
infrastructurele werken. Daartoe zal na de zomer een invullingsbesluit worden voorgelegd. De planning van de
inzet van de benodigde investeringsmiddelen is scherp en actueel en leidt tot een benodigd krediet van 12,3
miljoen euro in 2027.

Stationsgebied
Zoals in de Stadsrekening 2022 toegelicht, stellen we voor het krediet met 3,5 miljoen euro te verhogen. In de
Stadsrekening 2022 is dit als volgt toegelicht: ‘Abusievelijk is bij de besluitvorming bij de Stadsrekening 2021 het
krediet voor het Stationsgebied opgehoogd van 3,5 miljoen euro naar een krediet van 12,7 miljoen euro. Het
krediet van 3,5 miljoen euro had moeten worden opgehoogd met een bedrag van 12,7 miljoen euro tot een bedrag
van 16,2 miljoen. Het extra benodigde bedrag van 3,5 miljoen euro nemen we mee in ons investeringsvoorstel voor
de Stadsbegroting 2024.’

Watersportcentrum Spiegelwaal
Vooralsnog gaan we uit van een verwacht tekort op dit investeringsproject van 1,47 miljoen euro, zoals gemeld in
de 2e Voortgangsmonitor 2022. Gedurende de ontwikkeling en realisatie bleek al dat niet alle kosten opgevangen
konden worden door de watersportverenigingen. Door vertragingen, vergunningsperikelen, kostenstijgingen,
meerwerk en op te lossen aansluitbeperkingen op het elektriciteitsnet bleek eind vorig jaar dat het tekort verder
toenam. De verwachting was dat de finale oplevering en financiële afwikkeling plaats kon vinden gedurende de
eerste helft van 2023. Vervolgens zou worden bekeken of huuraanpassingen voor de watersportverenigingen het
tekort nog deels kon verminderen. De finale oplevering, rekening houdende met het toegepaste type


                                                       133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>bouwcontract, kost echter meer tijd en het definitieve tekort is nog niet bekend. Hiervoor nemen wij een
aanvullend krediet op van 0,5 miljoen euro.

Realisatie van sport-/ontmoetingsruimte voor jongeren / jeugd in Nijmegen-Noord
Om in de behoefte van de grote groep jongeren in Nijmegen-Noord te voorzien, kunnen we een gevarieerd
aanbod bieden. Vooruitlopend op de conclusies uit onderzoek zien we dat het groot én groeiend aantal jongeren
in Noord vraagt om meer voorzieningen. Het gaat hierbij om ‘JOP’s’ (JongerenOntmoetingsPlaatsen), sportieve
ontmoetingsplekken en bijvoorbeeld skatevoorzieningen. Doel hiervan is het faciliteren van jongeren in Nijmegen-
Noord, zodat ze hun ‘eigen’ plek hebben om te verblijven, sporten, ontmoeten. Het vermindert naar verwachting
de overlast die door bewoners wordt ervaren. Is realisatie hiervan niet mogelijk, dan zal de ervaren
jongerenoverlast blijven bestaan en niet teruggedrongen kunnen worden.

Opknappen / upgrade huidige skateplekken
Skaten en steppen is zeer populair onder de jeugd. Een city-scan uitgevoerd door Cityegends maakt duidelijk dat
de huidige skatevoorzieningen kwalitatief slecht zijn. Daarom willen we de huidige skateplekken upgraden of
opknappen zodat deze weer in de behoeften voorzien en kwalitatief goed zijn. We spelen hiermee in op de grote
behoefte van deze jongeren in de stad, waardoor ze zich niet vervelen en tevens sporten en bewegen.

De transitie van het speellandschap conform omgevingsvisie (Wijkaanpak)
We willen investeren in de transitie van het speellandschap conform omgevingsvisie met een gemiddelde
investering van € 200.000 per wijk (groene sociale knooppunten, buurtspeelplekken en groene
ontmoetingsplekken, inclusief bijbehorende Joint the pipes). Het speellandschap zal daardoor na realisatie beter
aansluiten bij huidige behoeften/maatstaven en tevens betaalbaar blijven. De omgevingsvisie is gemaakt met en
door de stad. Groen, gezond en in beweging én ontmoeten met de daarbij behorende voorzieningen zijn belangrijk
voor alle inwoners van onze stad.

Aanvulling bulkkrediet vervanging speelvoorzieningen (K000243)
Begin 2000 zijn er veel speeltoestellen over de stad neergezet. Voor de vervanging van speelvoorzieningen is
jaarlijks een bedrag van € 225.000 gereserveerd. Om de pieken op te vangen in 2024 en volgende jaren, stellen we
voor de gevraagde middelen beschikbaar te stellen.

Gestegen kosten 1.000 nieuwe bomen per jaar
In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen om jaarlijks 1000 nieuwe bomen te planten, met name in stenige
gebieden en bij voorkeur van enige omvang. Meer bomen in de stad zorgen voor meer schaduw en minder hitte.
Water kan beter worden opgenomen en het draagt bij aan de biodiversiteit. Hiervoor is een krediet toegekend van
2 miljoen euro per jaar in de periode tot en met 2026. We hebben echter te maken met forse kostenstijgingen. De
verwachting is dat de marktprijzen nog verder zullen stijgen. We stellen daarom voor het budget voor 2024 met 0.5
miljoen euro te verhogen.

Zero-emissiezone brom- en snorfietsen 2028
Uw raad heeft op 21 december 2022 besloten om per 1 januari 2028 een zero emissiezone voor brom- en
snorfietsen in de bebouwde kom van Nijmegen en Lent in te voeren. Dat vraagt om een investering van € 560.000.

Vervanging walstroom Waalkade
In 2014 hebben we walstroomvoorzieningen op de Waalkade gerealiseerd. Hierdoor hoeven aangemeerde
(cruise)schepen geen gebruik te maken van dieselgeneratoren. Dit draagt bij aan het verbeteren van de
luchtkwaliteit (fijnstof en stikstof), het verminderen van de CO2-uitstoot en het voorkomen van geluidsoverlast.
Inmiddels zijn we bijna 10 jaar verder en worden de schepen steeds langer en vragen ze om meer vermogen. De
huidige walstroomfaciliteiten zijn hiervoor niet geschikt. Hierdoor is op dit moment al circa 20% van de
(cruise)schepen genoodzaakt dieselgeneratoren te gebruiken en dat zal in de toekomst nog meer worden.




                                                      134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Uit technisch onderzoek blijkt een optimalisatie mogelijk. Hiervoor moeten twee walstroomkasten worden
verplaatst en drie additionele kasten worden gerealiseerd. De geraamde kosten zijn € 475.000. We verwachten
een specifieke uitkering van minimaal € 150.000 te krijgen vanuit het Schone Lucht Akkoord voor deze maatregel.
De uitkering krijgen we alleen als we zelf de resterende investering doen van € 325.000.

Waalhaven, inclusieve brug
Ons college neemt in de begroting financiële ruimte op zodat er geen financiële belemmering is om, wanneer de
raad daartoe zou besluiten, een inclusieve brug te realiseren. Het college zal in het najaar een voorstel doen op
basis waarvan de raad een besluit kan nemen. Het college heeft (nog) geen standpunt ingenomen over het wel of
niet realiseren van een inclusieve brug.

Verhoging krediet Bibliotheek/Lindenberg Hof van Holland
We ramen de totale investering op circa. 7,3 miljoen euro. Momenteel is er een krediet van 2,2 miljoen euro
beschikbaar. We stellen voor het beschikbare krediet met 4,8 miljoen euro op te hogen. Daarnaast willen we het
door uw raad eerder beschikbaar gestelde krediet van € 220.000 voor het Jongerencentrum Nijmegen Noord
benutten. We nemen ontmoetingsruimte voor jongeren in de plannen op.
De ophoging van het krediet is nodig vanwege:
     stijging aantal m²: van 1.000 m² naar 1.726 m² BVO. Nijmegen-Noord groeit de komende jaren naar ruim
        30.000 inwoners. Het is belangrijk dat Noord volwaardige voorzieningen krijgt. Naast de bibliotheek en
        cultuureducatie functie (De Lindenberg) wordt de vestiging in Hof van Holland ook dé publieke
        ontmoetingslocatie voor dit gebied; inclusief een ontmoetingsplek voor jongeren. Dit vergt een grotere
        ruimtebehoefte dan eerder voorzien;
     stijging bouwkosten van € 2.000 naar € 2.257 per m²;
     bijkomende kosten van € 0 naar € 1.150 per m². In de oorspronkelijke raming was geen rekening
        gehouden met een opslag voor projectkosten, rentekosten, leges en onvoorzien;
     btw als kostenverhogende post, € 738 per m².

Op dezelfde vlek wordt ook de nieuwe basisschool in Hof van Holland gerealiseerd. De uitvoering van de bouw van
beide gebouwen loopt gelijktijdig op: één architect, één uitstraling. Start van de bouw is gepland in 2024.

Aanleg kunstgras Krayenhoff
Hiermee geven we invulling aan de motie die door uw raad is aangenomen op 2 november 2022. In 2018 is de nota
buitensportaccommodatie beleid vastgesteld. Als uitwerking daarvan is het afwegingskader voetbal op 3
november 2020 vastgesteld. Uw raad is hierover geïnformeerd. Daarna hebben we in 2021 een stadsbrede analyse
(nulmeting) gedaan om inzicht te verkrijgen in hoe het voetbalareaal er momenteel voor staat en hoe dit zich
ontwikkelt in de toekomst (2030). Hieruit blijkt dat in een aantal stadsdelen de druk op de voetbalvelden hoog is.
In sommige gevallen kan de druk op verschillende sportparken verlicht worden door het nemen van praktische
maatregelen. Maar in andere delen van de stad is dat niet voldoende. Bij voetbalvereniging Krayenhoff wordt op
het natuurgrasveld zowel getraind als gespeeld. Dit gebruik gaat ten koste van de kwaliteit van het natuurgrasveld
waardoor het niet meer bespeelbaar is. De vervanging door een kunstgrasveld is daarom noodzakelijk en borgt de
kwaliteit van de gemeentelijke buitensportaccommodatie. Om het kunstgrasveld inclusief verlichting te realiseren
is een investeringsbudget nodig van € 750.000.

Investeringsbijdrage vervanging kunstgras hockeyvelden
De hockeyaccommodaties in de gemeente Nijmegen zijn geprivatiseerd. In de nota buitensportaccommodatie
beleid (2018) is de geprivatiseerde situatie geëvalueerd en gecontinueerd. Hiermee ligt de verantwoordelijkheid
van investeringen én het onderhoud bij de hockeyverenigingen. Om het risico op de continuïteit van het aanbod
van breedtesportactiviteiten te beperken is tegelijkertijd, met de vaststelling van de nota, het besluit genomen om
voor de periode 2019 tot en met 2026 de gemeentelijke investeringsbijdrage voor de vervanging van toplagen
(basisvervangingskosten) én de onderhoudssubsidie te (blijven) verstrekken. Gezamenlijk met de
vertegenwoordiging van de hockeyverenigingen in Nijmegen is de tweede tranche (2019-2022) gemonitord en


                                                      135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>geëvalueerd. Voor de oorspronkelijke periode 2023-2026 (specifiek voor 2025 én 2026 voor hockeyvereniging
NMHC) is een investeringsbijdrage van € 726.000 (i.p.v. €696.000) noodzakelijk om conform afspraak (nota
buitensport) alle toplagen van de hockeyvelden in 2026 te vervangen met een financiële bijdrage van de gemeente
Nijmegen. De reden van de verhoging van dit bedrag in vergelijking met het bedrag dat is opgenomen in de nota
buitensport heeft te maken met hogere milieukosten: hogere kosten voor recycling en afvoerkosten.

Bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden
Op het moment dat we een nieuw kunstgrasveld aanleggen hebben we in het daaropvolgend jaar ook een
aanvulling op het bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden nodig om de toplaag uiteindelijk te kunnen
vervangen. Dit gaat om een bedrag van € 55.000 per jaar per veld. In (de zomer van) 2023 leggen we een nieuw
kunstgrasveld aan bij Kolping Dynamo. En dus hebben we vanaf 2024 in totaal € 55.000 extra structureel nodig
voor dit bulkkrediet. In 2024 gaan we een kunstgrasveld aanleggen bij vv Krayenhoff. Kortom, dan hebben we
vanaf 2025 dus ook € 55.000 structureel extra nodig voor het bulkkrediet. Vandaar dat is opgenomen in 2024 een
verhoging van het bulkkrediet vervanging toplagen kunstgrasvelden van in totaal € 55.000 en per 2025 een
verhoging van structureel € 110.000.

Investeringsruimte
We hebben een meerjarige doorrekening gemaakt van de afschrijvings- en rentelasten (kapitaallasten) van eerder
door uw raad beschikbaar gestelde kredieten, de tot en met 2022 gerealiseerde investeringen en de nieuwe
investeringen. Rekening houdend met technische aanpassingen en areaaltoename geeft dat het volgende beeld.

Bedragen x € 1 mln.                                    2023     2024    2025     2026            2027         2028    2029    2030    2031
kapitaallasten primitieve begroting                    38,82    43,53   48,61    53,63           53,63        53,63   53,63   53,63   53,63
areaal aanpassingen Woningen                                                                      0,17         0,33    0,50    0,66    0,83
areaal aanpassingen Niet Woningen                                                                 0,27         0,55    0,82    1,10    1,37
effecten financiering                                            2,26    3,94        5,73         7,30         7,30    7,30    7,30    7,30
effect BBV omzetting investeringen O.R.                                                           0,38         0,38    0,38    0,38    0,38
Uitbreiding budget kapitaallasten (Begroting 2024)                                                0,50         0,50    0,50    0,50    0,50
beschikbaar budget kapitaallasten                      38,82   45,79    52,55    59,36       62,25            62,69   63,13   63,57   64,01
doorberekende kapitaallasten bestaande investeringen   34,59    40,15   43,57    48,21           53,23        53,44   50,56   49,93   49,26
verhoging omslagrente van 0,8% naar 1,6%                         3,78    4,08     4,84            5,51         5,34    5,09    4,86    4,63
kapitaallasten nieuwe investeringen (Begroting 2024)                     1,25     2,44            2,90         3,73    3,59    3,50    3,42
benodigde kapitaallasten                               34,59   43,93    48,91    55,48       61,64            62,50   59,24   58,29   57,31
verschil                                                4,24     1,86    3,65        3,88        0,61          0,18    3,89    5,28    6,70


Een negatief verschil tussen beschikbare en benodigde kapitaallasten geeft aan dat er te weinig budget is om in de
dekking van de kapitaallasten van alle investeringen te voorzien. Dit is in 2027 en 2028 niet het geval, omdat we
hebben bijgestuurd op de lopende investeringen. Meerjarig willen we een sluitende begroting, en dat betekent dat
2028 minimaal op de nul uit moet komen.


Investeringsplan
Hieronder geven we een overzicht van alle specifieke investeringen waartoe uw raad eerder heeft besloten.
De nieuwe specifieke investeringen, waarover uw raad bij deze Stadsbegroting een besluit neemt, staan in de
vorige paragraaf.
In de een na laatste kolom is aangegeven wanneer uw raad het eerste besluit heeft genomen over de investering.
En in de laatste kolom is aangegeven voor welk bedrag wordt voorgesteld het krediet aan te passen. We achten
deze aanpassingen nodig om het totale investeringsplan, inclusief alle nieuwe voorstellen, mogelijk te maken. Na
de tabel volgt een toelichting op de aanpassingen.

                                                                                                                                  Aanpas
Bedragen x € 1.000                                             Investering      Verwacht jaar van oplevering                      -
                                                                                                                                  sing
                                                                                23    24    25    26     27




                                                         136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>                                                                                                                     Aanpas
Bedragen x € 1.000                                          Investering   Verwacht jaar van oplevering               -
                                                                                                                     sing
Bereikbaarheid
  Fietstunnels Waalsprong                                        8.243                      SB 10 - 13                      0

  Aanleg Dorpensingel                                            6.400                      PN 2012                         0

  Parkeren Hezelpoort                                            4.456                      Dec 2013                        0

  Stationsplein                                                  3.164                      SB 15 -18                       0

  Park & Ride                                                    1.200                      SB 15 -18                       0

  Bereikbaarheid campus o.a. Heyendaal                           2.500                      ZN 2016                      -750

  Station Heyendaal                                              2.160                      ZN 2016                         0

  Weurtseweg                                                     1.900                      ZN 2016                         0

  Onderhoudstoestand woonstraten                                 8.831                      ZN 2017                         0

  Parkeerdek Kelfkensbos                                         2.450                      SB 21 - 24                      0

  Omvormen 30km wegen binnenstad                                   700                      SB 21 - 24                      0

  Fietsprogrammering 2021-2025                                   6.045                      SB 21 - 24                  -1.269

  Busbaan HOV                                                      150                      SB 2022                         0

  Laadinfra                                                        700                      SB 2022                         0

  Verkeersmanagementcentrale (VMC)                                 450                      SB 2022                         0

  Vervanging VRI's (verkeersregelinstallaties)                   1.137                      SB 2022                         0

  Meer dan beheer                                                1.400                      SB 2023                     -1.300

  Ambitie gestuurde aanpak bij vervangingen OR                  18.000                      SB 2023                         0

  Mobiliteit                                                    20.500                      SB 2023                     -3.000

  Transferia                                                       500                      1e VM 2023                      0

Cultuur en cultureel erfgoed
  Cultuurhistorische Panden                                      1.800                      SB 15 - 18                      0

  Upgrading Villa Novastraat 2-6                                 1.200                      ZN 2017                         0

  Archeologisch depot                                            5.263                      ZN 2017                         0

  Museum Valkhof verbouwing                                      4.920                      ZN 2019                         0

  Vervangen trekkenwand Schouwburg                               3.535                      SB 21 - 24                      0

  Schouwburg Renovatie en GO                                    23.680                      SB 21 - 24                      0

  Museum Valkhof rendabel                                        6.814                      Raad 2021                       0

  Bibliotheek Nijmegen Noord                                     2.200                      SB 2022                         0


Economie en toerisme
  Voorzieningen evenemententerreinen                               800                      ZN 2017                      -150

  Extra investering binnenstad                                  17.661                      SB 21 - 24                      0


Onderwijs
 Gymzaal plus Park Neerbosch                                     4.000                      SB 14 - 17, 1e VM 2023          0

 Huisvesting Aloysius                                           11.500                      SB 19 - 22, 1e VM 2023          0

 Aanpassing VZH de Klif                                            600                      ZN 2019, 1e VM 2023             0

 Basisschool Hidaya                                              5.050                      SB 2022, 1e VM 2023             0

 OWH Hof van Holland                                            10.000                      SB 2023, 1e VM 2023             0


Openbare Ruimte
 Vergroening stedelijk gebied                                         0                     Voor 2014                       0

 Vervanging speelvoorzieningen                                    2.345                     SB 16-19                     -125

 Groenstruct. Oostz. Mauritssingel                                  500                     ZN 2019                         0

 Groot Onderhoud park Brakknstein                                 1.200                     ZN 2019                         0

 LED verlichting Binnenstad                                         500                     ZN 2019                         0

 Maatregelen luchtkwaliteit                                       1.400                     SB 21 - 24                      0

 Aanplant bomen                                                   8.000                     SB 2022                         0

 Speelvoorzieningen stedelijke speeltuinen                           75                     SB 2022                         0

 Beweegvriendelijke omgeving                                      1.000                     SB 2022                      -400

 Klimaatadaptatietoolbox en aanpassing Openb.ruimte               6.800                     SB 2023                      -900

 Investering ten behoeve aardgasvrij maken                            0                     SB 2023                         0


Sport
  Meerjarige Renovatie Zwembaden                                  2.900                     SB 15 - 18                    -84

  Kunstgras Hockeyvelden                                          2.278                     SB 15 -18                       0

  Bestaande Sportaccomodaties                                     5.750                     SB 17 - 20                      0




                                                      137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>                                                                                                               Aanpas
Bedragen x € 1.000                                                Investering   Verwacht jaar van oplevering   -
                                                                                                               sing
  Gymzaal De Stelt                                                      1.872                     ZN 2017             0
  Sporthal Plus, Hof van Holland (voorheen gymzaal
                                                                                                  ZN 2017             0
  Woenderskamp)                                                       14.067
  Koudenhoek, MF Sportveld (voorheen Broodkorf/Koudenhoek
                                                                                                  SB 19 - 22          0
  MF Sportveld)                                                         2.000
  Herontwik.Staddijk tbv Oranje Blauw                                     300                     ZN 2019             0

  Clubhuis en kleedkamers korfbalverenigiing Keizer Karel (*)           1.800                     ZN 2019             0

  Clubhuis en kleedkamers Noviomagnum                                   1.800                     ZN 2019         -1.476

  Kunstgrasveld Noviomagnum en KDC                                        800                     ZN 2019             0

  Uitbreiding tennisvelden LLTV Nijm-N                                    200                     ZN 2019             0

  Sportzaal Marie Curiestraat                                           7.500                     SB 2022             0

  Multifunctionaliteit Sportaccommodaties                                 960                     SB 2022          -408

  Verbeteren akoestiek sportaccommodaties                                 300                     SB 2022             0

  Zwembad Winkelsteeg                                                  48.500                     SB 2023             0

  Sporthal/Locatie Jan Massinkhal                                      17.100                     SB 2023             0


Veiligheid
  Vervanging Toezichtcamera's                                             75                      SB 21 - 24          0


Welzijn wijkontwikkeling en zorg
 Skaeve Huse                                                             950                      SB 13 - 16          0

 Jongerencentrum Nijm.Noord                                              623                      SB 14 - 17          0

 NUNN Renovatie                                                          100                      SB 15 - 18          0

 Toegankelijkheid wijkaccomodaties                                       760                      ZN 2017             0


Wonen en Stedelijke Ontwikkeling
 Openbare ruimte NYMA                                                  3.200                      SB 14 - 17          0

 Entree Westzijde Spoorzone                                           13.572                      SB 15 - 18          0

 Asbest invent. & sanering                                             2.072                      SB 15 - 18          0

 Watersportcentrum Spiegelwaal                                         3.150                      ZN 2017             0

 Museum Valkhof                                                        2.500                      SB 19 - 22          0

 Spoorzone Oost                                                       11.207                      SB 19 - 22          0

 Aanpas openb. ruimte Vlaams Kwartier                                    400                      ZN 2019             0

 Uitvoeren Valkhofkwartier                                             4.488                      ZN 2019             0

 Bruisende Binnenstad cofinanciering                                     360                      ZN 2019             0

 Plansoftware Omg.wet                                                     70                      SB 21 - 24          0

 Toepasbare regelsoftware Omg.wet                                         30                      SB 21 - 24          0

 Renovatie rijksmonument Valkhofpark                                   3.335                      SB 21 - 24          0

 Stationsgebied                                                       16.689                      SB 21 - 24          0

 Winkelsteeg e.o. voorbereiding                                        8.769                      SB 21 - 24          0

 Mercurius Park en Bike                                                3.500                      SB 2022             0

 Kanaalzone Zuid en Winkelsteeg                                       32.600                      SB 2022             0

 Valkhofkwartier                                                       4.001                      SB 2022             0

 Cultuurhistorie kwartier                                                795                      SB 2022             0

 Verduurzamen vastgoedportefeuille                                    10.000                      SB 2022         -3.900

 Ontwikkelagenda Dukenburg                                             7.200                      SB 2023         -5.200

 Flexibele woonruimte                                                  2.500                      SB 2023          -900

 Waalhalla                                                               950                      SB 2023             0

 Atelierbeleid                                                         1.000                      SB 2023             0

 Gebiedsontwikkeling van bedrijvenpark De Grift/Rietgraaf              3.800                      SB 2023             0




(*): omschrijving is aangepast, was 'Verhuizing korfbalvereniging Keizer Karel'.

Bereikbaarheid campus o.a. Heyendaal
Er zijn toezeggingen gedaan in de omgeving. Plannen deels al in uitwerking. Het advies is om deze toezeggingen
dan ook na te komen. Het voor 2024 geraamde krediet kan vrijvallen.




                                                            138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>Fietsprogrammering 2021-2025
Deel van het krediet is al aanbesteed en uitgevoerd. Andere projecten zijn al toegezegd en er zijn
bewonersavonden geweest. Er zijn afspraken met de provincie gemaakt over diverse projecten. Geraamde
middelen voor 2025 en verder zouden vrij kunnen vallen.

Meer dan beheer
Investering van € 1 ton is onvermijdelijk in verband met collegebesluit 30-5-2023 ‘Initiatiefvoorstel Nijmegen
Speelt’. Werkzaamheden voor 3 buurten zijn reeds begonnen. Resterend deel van 1,3 miljoen euro kan vrijvallen.

Mobiliteit
Er is investeringsbudget beschikbaar gesteld voor de versnelling van de mobiliteitstransitie. Deze transitie is
nodig om de groei van de stad mogelijk te maken en de leefbaarheid te vergroten. Ook zorgt de
mobiliteitstransitie voor fysieke ruimte voor andere opgaven, zoals klimaatadaptatie en energietransitie. Een deel
van dit budget is ook ingebracht als cofinanciering voor de rijkssubsidie in het kader van het Mobiliteitsfonds. In
dit voorstel verlagen we dit investeringsbudget (1 miljoen euro in 2025 en 2 miljoen euro in 2026), waardoor we de
versnelling temporiseren. De randvoorwaardelijke plannen zetten we dan wel versneld door, zoals de
verblijfsvriendelijke binnenstad en de ontwikkeling van transferia.

Voorzieningen evenemententerreinen
In verband met renovatie Valkhofpark is een deel van dit krediet noodzakelijk voor evenementenvoorzieningen
Valkhofpark. Een bedrag van € 150.000 kan vrijvallen.

Vervanging speelvoorzieningen
Voor het jaar 2024 kan een bedrag van € 125.000 vrijvallen.

Beweegvriendelijke omgeving
De geraamde investering voor 2024 kan vrijvallen. Ambitie omgevingsvisie (groene sociale knooppunten in de
wijken) kan uitgesteld/gestopt worden. Speeltoestellen en ondergronden die onveilig zijn, zullen weggehaald
moeten worden.

Klimaatadaptatietoolbox en aanpassing Openbare ruimte
Deels onvermijdelijk, op onderdelen opdrachten gegeven. De opgave heeft een hoog risicoprofiel. Gemeente heeft
zorgplicht om schade en eventuele schadeclaims als gevolg van extreem weer te voorkomen. Investeringen zijn
nodig vooral op de urgente locaties. Van budget 2023 kan 0,9 miljoen euro (gelijkmatig verdeeld over 2024 tot en
met 2026)) worden ingeleverd.

Meerjarige Renovatie Zwembaden
De door Sportfondsen Nijmegen aangeleverde begroting voor zwembad de Goffert (SFN is exploitant) voor de
periode 2023-2026 bedraagt € 730.000. Hiermee kan een deel van het beschikbare krediet vrijvallen.

Clubhuis en kleedkamers Noviomagnum
In 2022 hebben we opnieuw inzichtelijk gemaakt (thermometer onderzoek) wat de mogelijk (toekomstige)
knelpunten (in capaciteit/behoefte) zijn voor de sportverenigingen op de d’Almarasweg (ambtelijk onderzoek).
Bij NMHC is geen sprake van capaciteitsproblematiek (in velden). Bij de korfbalvereniging Noviomagum is er
tevens geen knelpunt gelet op de buitencapaciteit. Er is voor de gemeente om deze reden geen aanleiding om een
eventuele verhuizing van korfbalvereniging Noviomagum in Brakkenstein (van zuid naar noord) in gang te zetten.
Er is wel een tekort/knelpunt gelet op het aantal kleedkamers. Daarvoor staat een bedrag van € 324.000 nu
gereserveerd. Een bedrag van 1,47 miljoen euro kan vrijvallen.

Multifunctionaliteit Sportaccommodaties
Er is nog niet gestart met de uitvoering na 2024 en hierdoor is het mogelijk om de uitvoering na 2024 te staken.


                                                       139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>Verduurzamen vastgoedportefeuille
We werken aan de verduurzaming van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Voor 2023 en 2024 is er voldoende
budget, zijn de plannen concreet en (in voorbereiding van) uitvoering. Het komende jaar maken we inzichtelijk
welk budget noodzakelijk is om de daarop volgende jaren verder te kunnen werken aan de
verduurzamingsopgave.

Ontwikkelagenda Dukenburg
Deze middelen zijn deels onvermijdelijk. Vanuit de subsidieregeling geldt namelijk dat uiterlijk in 2027 gestart
moet worden met de bouw. We zetten stappen in de plannen. Deze worden steeds concreter en zijn volgend jaar
meer concreet. Als we alle middelen schrappen leidt dit tot vertraging dan wel stoppen van verschillende
projecten in Dukenburg: winkelcentrum/busstation Dukenburg. We tonen ons dan een onbetrouwbare
samenwerkingspartner en het kan ertoe leiden dat we toegezegde middelen van Rijk en provincie kwijtraken.

Flexibele woonruimte
In het coalitieakkoord is deze €2,5 miljoen vrijgemaakt en gekoppeld aan de opgave Wonen en Zorg. Met minder
middelen voor deze opgave realiseren we minder (flexibele) woonruimte voor spoedzoekers, daklozen,
statushouders en andere speciale doelgroepen. Voor het aanpassen van eigen vastgoed voor huisvesting van
bijzondere doelgroepen is dan minder budget beschikbaar.


Bulkinvesteringen en investeringen met eigen dekking
In onderstaande tabel geven we het totaalbeeld van alle kredieten die eerder door uw raad beschikbaar zijn
gesteld voor bulkinvesteringen (jaarlijks terugkerende kredieten) en investeringen met eigen dekking.

bedragen * € 1.000                 Programma                      2023      2024    2025     2026      2027

Investeringen met eigen dekking
Nieuwbouw De Hulsen                Wonen en SO                   23.285
Vastgoed Rendabel                  Wonen en SO                    1.754    1.100    1.100    1.100    1.100
Duurzaamheid                       Wonen en SO                    9.092    2.000    2.000    2.000    2.000
Groot- en vervangingsonderhoud     Openbare Ruimte               12.666    4.532    4.633    4.852    5.346
Rioolinvesteringen Waalsprong      Openbare Ruimte                2.333    1.596      400      365      362
Vervanging parkeerapparatuur       Bereikbaarheid                   380
Fietsenstalling Kelfkensbos        Bereikbaarheid                   823
Uitbreiding parkeerautomaten       Bereikbaarheid                 1.200

Bulkinvesteringen
Woonomgevingsverbeteringen (*)     Openbare Ruimte                  375      125      125      125      125
Bedrijfsinvesteringen              Bestuur en Organisatie         2.849    2.150    2.150    2.150    2.150
Gemeentelijke accommodaties        Wonen en SO                    1.000    1.000    1.000    1.000    1.000
Kunstgrasvelden                    Sport                          2.093    1.212    1.212    1.212    1.212
Investeringen Openbare Ruimte      Bereikbaarheid                 6.373    5.105    5.105    5.105    5.105

Totaal                                                          64.223    18.820   17.725   17.909   18.400


(*): Ten aanzien van woonomgevingsverbeteringen stellen we voor het budget vanaf 2024 te verlagen met jaarlijks
€ 250.000 tot een bedrag van € 125.000.

De toevoeging van jaarschijf 2027 is meegenomen in begrotingswijziging BW-01883, met uitzondering van de
rioolinvesteringen groot- en vervangingsonderhoud. Die worden meegenomen in begrotingswijziging BW-01887.
Voor de rioolinvesteringen zijn de kapitaallastenramingen voor 2024 en verder ook meegenomen in
begrotingswijziging BW-01887.




                                                        140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Lokale heffingen

Beleid

Deze paragraaf geeft inzicht in belastingen en heffingen die we heffen (rechten, tarieven of leges). De inwoners en
bedrijven in Nijmegen dragen via de lokale belastingen en heffingen bij aan het welzijn, de leefbaarheid en de
voorzieningen in hun stad. De lokale belastingen en heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de
gemeentelijke inkomsten.

We maken onderscheid tussen belastingen en heffingen
Belastingen zijn bijdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. Voorbeelden zijn de
Onroerende zaakbelasting (OZB) en de toeristenbelasting. De opbrengsten uit deze belastingen gaan naar de
algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt zelf waaraan de gemeente dit geld besteedt.

Heffingen worden geheven als de gemeente een van haar bezittingen ter beschikking stelt of als de gemeente een
dienst verleent aan een individuele inwoner of bedrijf. Voorbeelden zijn havengelden en leges. De opbrengsten uit
deze heffingen worden direct gebruikt om de gemaakte kosten te dekken. De gemeente mag niet meer heffen
(maximaal 100%) dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing.

Opbrengst belastingen en heffingen
De totale opbrengst aan belastingen en heffingen bedraagt circa € 162,6 miljoen (2023: € 151,5 miljoen). Dit bedrag
komt overeen met circa 16,6% (2023: 15%) van de totale gemeentelijke baten. Het merendeel van de opbrengst
wordt gegenereerd door de OZB, Parkeerbelasting en de Rioolheffing.

In onderstaande tabel ziet u de inkomsten uit de lokale belastingen en heffingen

                                                              Opbrengst 2022             Begroot     Stadsbegroting
Bedragen * € 1 mln                                             Stadsrekening       dynamisch 2023              2024
Onroerende zaakbelasting                                                91,4                 99,2              107,3
Opbrengst clicks ( ondergrondse afvalcontainers)                         0,3                  0,3                0,3
Rioolheffing                                                            15,7                 16,1               16,9
Parkeergelden                                                           15,9                 18,9               20,1
Leges bouwvergunningen                                                   4,5                  6,5                6,8
Opbrengst restafvalzakken                                                2,5                  2,8                3,0
Leges burgerzaken                                                        2,5                    2                2,2
Hondenbelasting                                                          1,2                    0                0,0
Parkeerboetes                                                            1,0                    1                1,1
Precariobelasting                                                        0,6                  0,6                0,6
Opbrengst vast tarief reinigingsrecht                                    0,6                  0,8                0,9
Scheepvaartrechten                                                       0,5                  0,7                0,7
Marktgelden                                                              0,2                  0,3                0,3
Toeristenbelasting                                                       0,6                  0,9                0,9
Eenmalige rioolaansluiting                                               0,0                  0,1                0,1
Reclame belasting                                                        0,2                  0,2                0,2
Overige leges                                                            2,2                  1,1                1,2
Totaal                                                                 139,9                151,5              162,6


Vaststelling tarieven
Alle verordeningen die betrekking hebben op de gemeentelijke belastingen en heffingen 2024 (met tarieven)
worden in december 2023 tegelijkertijd aangeboden aan de gemeenteraad ter vaststelling.




                                                       142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>Tarievenbeleid algemeen
Alle tarieven zijn volgens het bestaand beleid met de inflatiecorrectie van 8,0% voor 2024 geïndexeerd. Daar waar
sprake is van een ander percentage stijging of daling lichten we dat later in deze paragraaf per heffing toe. We
voldoen aan het wettelijk kader dat heffingen maximaal 100% kostendekkend mogen zijn.

Kwijtschelding
Voor de inwoners met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid om voor kwijtschelding in aanmerking te
komen. Het verlenen van kwijtschelding is aan wettelijke regels gebonden. Hoofdregel is dat gemeenten het
kwijtscheldingsbeleid van de rijksoverheid volgen zoals geregeld in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet.
Strenger toepassen van deze regels is toegestaan, ruimhartiger toepassen niet. De gemeente Nijmegen volgt het
beleid van de Rijksoverheid. De gemeente kan zelf bepalen welke belastingen al dan niet voor kwijtschelding in
aanmerking komen. Kwijtschelding wordt vanaf 1 januari 2023 alleen nog verleend voor de leges voor een
gehandicaptenparkeerplaats of ‐kaart. Voor de overige belastingen en heffingen verlenen we geen kwijtschelding.


Ontwikkelingen
Invoering Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Naar verwachting geldt dit ook voor de Wet
kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), maar dit is tijdens de voorbereiding van deze Stadsbegroting nog steeds
niet zeker. Deze nieuwe wetten hebben gevolgen voor het heffen van leges. Zo biedt de Omgevingswet de
mogelijkheid om milieuleges te heffen. De Wkb zorgt ervoor dat een deel van het werk door een private partij
wordt uitgevoerd, waardoor we als gemeente minder leges kunnen heffen. Het werken onder de Omgevingswet en
met de Wkb is nieuw. De (financiële) gevolgen zijn daarom lastig in te schatten. We blijven dicht bij de huidige
werkwijze en monitoren de effecten. Waar nodig passen we de legesverordening voor 2025 aan. Dit kan ook op elk
gewenst moment eerder, als dat nodig is. In 2024 gaan we de daadwerkelijke gevolgen van de invoering
monitoren. De uitkomsten hiervan nemen we mee in het vervolgtraject.


Belastingopbrengsten
OZB
Op grond van de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) bepalen we jaarlijks de marktwaarde van de
onroerende zaken in Nijmegen en delen deze vervolgens mee aan de belanghebbenden.

OZB bestaat uit twee afzonderlijke belastingen:
    Een belasting voor de eigenaren van niet-woningen.
    Een belasting voor de eigenaren van woningen.

Berekening
De tarieven van de OZB worden berekend op basis van de begrote opbrengst. Deze opbrengst wordt bepaald op
basis van de bestaande WOZ-waarde van de woningen en niet woningen, de verwachte nieuwbouw en de
bijstelling voor prijsstijging.

Voor de tarief berekening verwerken we de marktwaardestijging of marktwaardedaling van de stad
budgetneutraal in de tarieven. Bij het schrijven van deze paragraaf zijn onze woningen en niet-woningen nog niet
geheel getaxeerd. Voor 1 december van dit jaar moet 90% van de objecten getaxeerd zijn. Op basis daarvan stelt
de gemeenteraad de tarieven vast. Afhankelijk van de begrote opbrengst en een eventuele waardestijging of
waardedaling verlagen of verhogen we de tarieven. De totale OZB-opbrengst voor de gemeente neemt dus alleen
toe als het aantal objecten waarvoor betaald wordt toeneemt.

Tarieven
De tarieven voor de OZB berekenen we in het najaar zodat we kunnen uitgaan van de meest actuele cijfers over de
verwachte waardeontwikkeling. In de laatste raadsvergadering van december wordt de verordening OZB (samen




                                                      143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>met de overige belastingverordeningen en de legesverordening) inclusief tarieven aangeboden aan de
gemeenteraad.

Reinigingsheffingen
De reinigingsheffingen bestaan uit de afvalstoffenheffing en de reinigingsrechten.

Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Hier is sprake van een
wettelijke verplichting. In het coalitieakkoord 2018-2022 ‘Samen vooruit’ is afgesproken om het vaste deel van de
afvalstoffenheffing onder te brengen bij de OZB. Daarnaast kennen we een variabele afvalstoffenheffing. De
inkomsten hieruit komen voort uit het aanbieden van restafval via de groene en de rode restafvalzakken of via de
ondergrondse restafvalcontainers. Op deze manier wordt het principe ‘de vervuiler betaalt’ gerealiseerd.

Reinigingsrechten
Bedrijven met een beperkte hoeveelheid afval kunnen gebruik maken van de dienstverlening van de Dar wat
betreft de inzameling van restafval, oud papier, GFT en plastic+. Daarvoor is een vast tarief reinigingsrecht
verschuldigd. De variabele inkomsten bestaan uit het aanbieden van restafval via de groene en de rode
restafvalzakken of via de ondergrondse restafvalcontainers door deze bedrijven.

In onderstaande tabel zijn de inkomsten van de restafvalzakken, de ondergrondse restafvalcontainers en uit het
vast tarief reinigingsrechten opgenomen:

                                                                                        Begroot     Stadsbegroting
Bedragen * € 1 mln                                                               dynamisch 2023                 2024
Opbrengst restafvalzakken                                                                    2,8                 3,0
Opbrengst clicks (ondergrondse afvalcontainers)                                              0,3                 0,3
Opbrengst vast tarief reinigingsrecht                                                        0,8                 0,9
Totaal                                                                                       3,9                 4,2


Rioolheffing
De belasting wordt geheven bij de eigenaar van een pand dat is aangesloten op de gemeentelijke riolering of
openbaar gemeentewater. Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het aangesloten pand. Aangezien bij
het schrijven van deze paragraaf onze woningen en niet-woningen nog niet geheel zijn getaxeerd, berekenen we
de tarieven in het najaar. Zo gaan we uit van de meest actuele cijfers over de verwachte waardeontwikkeling. In de
laatste raadsvergadering van december worden alle belastingverordeningen en de legesverordening (met
tarieven) aangeboden aan de gemeenteraad.

Uitgangspunten die gehanteerd worden bij de kostentoerekening van de rioolheffingen:
     tarief is afhankelijk van WOZ-waarde van het aangesloten pand
     tarief is 100 % kostendekkend

                                                                                        Begroot     Stadsbegroting
Bedragen * € 1 mln                                                               dynamisch 2023                 2024
Rioolheffing                                                                                16,1                16,9
Totaal                                                                                      16,1                16,9


Ontwikkeling lastendruk
In onderstaande figuren ziet u wat de verwachte effecten van de geschetste woonlastenontwikkelingen zijn op de
lastendruk, vanuit het perspectief van inwoners en bedrijven. Dit is op basis van de huidige inzichten. Onder
woonlasten verstaan we: onroerende-zaakbelastingen, afvalstoffen- en rioolheffing. De definitieve OZB-tarieven
zijn bij de behandeling van de belastingverordeningen bekend.



                                                      144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Voor de woningen geldt dat we evenals voorgaande jaren willen blijven aansluiten op de berekeningssystematiek
van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). COELO heeft de
berekeningssystematiek van de woonlasten voor een eigenaar/bewoner van een gemiddeld huis gewijzigd. Met
ingang van 2022 gaat COELO in de berekening uit van de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen in plaats
van de gemiddelde WOZ-waarde van koop- en huurwoningen samen. In voorgaande jaren was niet bekend wat de
gemiddelde WOZ-waarde van alleen de koopwoningen was. Sinds 2022 publiceert het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) de woningwaarden ook uitgesplitst. In onderstaande figuur met betrekking tot woningen is
voorafgaande verwerkt.

Woningen 2024 ten opzichte van 2023




Uit bovenstaande figuur blijkt dat de woonlasten voor de eigenaar/bewoner naar verwachting stijgen. De stijging
staat gemiddeld gelijk aan de indexering zoals vastgesteld in de Stadsbegroting 2024-2027. De uiteindelijke
woonlasten bepalen we aan de hand van de definitieve tarieven.

Niet-woningen 2024 ten opzichte van 2023




Uit bovenstaande figuur blijkt dat de lasten voor de bedrijven naar verwachting stijgen. De stijging staat
gemiddeld gelijk aan de indexering zoals vastgesteld in de Stadsbegroting 2024-2027. De uiteindelijke lasten
bepalen we aan de hand van de definitieve tarieven.




                                                      145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>Toelichting per belastingsoort
Parkeren
De Parkeerverordening stelt de kaders vast voor het verlenen van parkeervergunningen en de eisen die aan die
vergunningen zijn verbonden. In het Aanwijzings- en Uitwerkingsbesluit Parkeren bij deze verordening zijn de
verschillende parkeerproducten vastgelegd met de daarbij behorende uitgifte- en gebruikscriteria. Voor al deze
producten wordt een belastingtarief in rekening gebracht. Dit is geregeld in de verordening Parkeerbelastingen.
Naast de tarieven voor vergunningen worden via deze verordening ook de belastingtarieven voor het parkeren op
straat geheven. De tarieven voor parkeergarages en afgesloten parkeerterreinen zijn privaatrechtelijk en worden
separaat vastgesteld door ons college en vastgelegd in het besluit Tarieven parkeergarages en afgesloten
parkeerterreinen. De parkeerder die niet of te weinig betaalt, krijgt een naheffingsaanslag (gemeentelijke
belastingaanslag). Het parkeerbeleid is vastgelegd in de Parkeernota ‘Parkeren in Nijmegen 2020 -2030 “, die op 25
november 2020 door de Raad is vastgesteld.

De opbrengst parkeerbelastingen gebruiken we enerzijds ter dekking van de kosten van onder andere
parkeervoorzieningen, het selectief toegangssysteem voor de binnenstad en het fietsparkeren (gratis bewaakte
stallingen). Ook betalen we handhaving op parkeren uit de opbrengst.

De parkeerbegroting wordt in 2024 conform de gemeentelijke richtlijnen opgehoogd met de prijsindexering. Deze
stijging dekken we met de huidige parkeertarieven.

Toeristenbelasting
De toeristenbelasting wordt geheven bij personen die geen inwoners zijn van de gemeente Nijmegen en die
binnen de gemeente verblijven in een hotel, pension, B&B, Airbnb of bijvoorbeeld een vakantiehuisje. Nijmegen
kent een tweetal tarieven: voor campings en voor hotels/pensions/B&B/Airbnb.

Precariobelasting
Precariobelasting wordt geheven bij degene die voorwerpen of materialen stalt op de openbare gemeentegrond
(containers, terrassen, borden). Precariobelasting is een ongebonden belasting, zodat de gemeente de volledige
vrijheid heeft in de vaststelling van de hoogte van de tarieven.

Reclamebelasting
Om de binnenstad nog aantrekkelijker te maken, heeft het Huis van de Binnenstad (HvdB) met ingang van 2019
een binnenstadfonds ingevoerd. Met dit fonds kunnen de binnenstadondernemers zelf initiatieven bekostigen die
goed zijn voor de binnenstadeconomie, en daarmee de binnenstad vermarkten, promoten en de werkgelegenheid
aanjagen.

Naast een bijdrage vanuit het Ondernemersfonds kan het HvdB voor realisatie van deze doelstellingen niet langer
afhankelijk zijn van vrijblijvende bijdragen van individuele ondernemers. Het fenomeen free riders draagt er aan
bij dat velen de lusten ervaren van hetgeen enkelen bijdragen. Daarom heeft het HvdB de gemeente gevraagd om
een reclamebelasting te heffen. Hiermee dragen alle binnenstadondernemers bij. Als basis wordt de WOZ-waarde
van de binnenstadspanden aangehouden. De gemeente wordt gezien als fondsbeheerder. De gemeente zorgt voor
de inning van de belasting en stelt de middelen, onder aftrek van de kosten die zijn gemoeid met de heffing en de
invordering (perceptiekosten), ter beschikking aan HvdB. Dit gebeurt overigens op basis van een subsidieaanvraag
door het HvdB met daarin een uitvoeringsagenda voor het betreffende jaar.

Leges en rechten
De leges en tarieven van de diverse rechten worden in rekening gebracht voor de taken en diensten die de
gemeente verricht. Gemeentelijke producten en diensten mogen kostendekkend zijn. De baten mogen de lasten
echter niet overstijgen. Ieder tarief wordt getoetst aan de gemeentelijke richtlijn Kostentoerekening Leges en
Tarieven, die is gebaseerd op de landelijke handreiking.




                                                      146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Voor een aantal tarieven stelt het Rijk een maximum vast, bijvoorbeeld de leges reisdocumenten. Op dit moment
is nog niet bekend of deze legestarieven met meer dan de indexatie stijgen. Hierop komen we bij het vaststellen
van de legesverordening terug.
Zoals eerder vermeld bij het onderdeel ‘Ontwikkelingen’ treedt op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking.
Naar verwachting geldt dit ook voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).


Kostenonderbouwing
Voor bepaalde gemeentelijke heffingen geldt de wettelijke eis van maximaal kostendekkende tarieven. In
onderstaande tabellen ziet u de kostendekking van de belangrijkste gemeentelijke heffingen voor 2024.

Legesverordening

                                                                                                                    Kosten
Hoofdstuk 1 - Algemene dienstverlening                                    Taakveld    Overhead    Opbrengst    dekkendheid
Paragraaf 1 - Burgerlijke stand                                             282.395     135.037      325.904        78,07%
Paragraaf 2 - Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart                526.512     125.273      631.625        96,91%
Paragraaf 3 - Rijbewijzen                                                   519.414     232.910      691.323        91,89%
Paragraaf 4 - Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie
persoonsgegevens                                                            271.892     173.247      344.090        77,30%
Paragraaf 5 - Bestuursstukken                                                    0            0            0         0,00%
Paragraaf 6 - Vastgoedinformatie                                                 0            0            0         0,00%
Paragraaf 7 - Overige publiekszaken                                         262.392      78.870      194.319        56,94%
Paragraaf 8 - Gemeentearchief                                                16.620      10.569        7.932        29,17%
Paragraaf 9 - Bijzondere wetten                                             575.632     342.944      727.863        79,24%
Paragraaf 10 - Diversen                                                       6.587       4.274        8.947        82,36%
Totaal hoofdstuk 1                                                        2.461.444   1.103.124    2.932.003       82,25%


                                                                                                                    Kosten
Hoofdstuk 2 - Omgevingswet                                                Taakveld    Overhead    Opbrengst    dekkendheid
Paragraaf 1 - 14                                                          7.096.526     887.250    7.010.882        87,81%
Totaal hoofdstuk 2                                                        7.096.526    887.250     7.010.882       87,81%


                                                                                                                    Kosten
Hoofdstuk 3 - Europese dienstenrichtlijn                                  Taakveld    Overhead    Opbrengst    dekkendheid
Paragraaf 1 - Horeca                                                         90.065      57.891      147.135        99,44%
Paragraaf 2 - Seksbedrijven                                                   3.886       2.526        6.180        96,38%
Paragraaf 3 - Winkeltijdenwet                                                   94           61          147        94,84%
Paragraaf 4 - Organiseren van evenement of markt                            209.350     136.071      107.750        31,19%
Paragraaf 5 - Standplaatsen                                                  19.306      12.548       19.630        61,63%
Paragraaf 6 - Huisvestingswet 2014                                               0            0            0         0,00%
Paragraaf 7 - In dit hoofdstuk niet benoemd besluit                          12.954       8.420       19.173        89,71%
Totaal hoofdstuk 3                                                         335.655     217.517      300.015        54,24%


                                                                                                                    Kosten
Recapitulatie Hoofdstuk 1, 2 en 3                                         Taakveld    Overhead    Opbrengst    dekkendheid
Kostendekking Hoofdstuk 1                                                 2.461.444   1.102.889    2.932.003        82,25%
Kostendekking Hoofdstuk 2                                                 7.096.526     887.250    7.010.882        87,81%
Kostendekking Hoofdstuk 3                                                   335.655     217.517      300.015        54,24%
Kostendekking totale tarieventabel                                        9.893.625   2.207.656   10.242.900       84,64%




                                                                    147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Kostendekkendheid rioolheffing
Bedragen * € 1
Kosten                                               15.020.693
Personeel                                             1.115.346
Overhead                                               724.975
Totaalkosten                                         16.861.013
Opbrengstheffingen                                   16.861.013
Dekkingspercentage                                       100%


Kostendekkendheid eenmalige rioolaansluiting
Bedragen * € 1
Kosten                                                  88.332
Personeel                                                    0
Overhead                                                     0
Totaalkosten                                            88.332
Opbrengstheffingen                                      88.332
Dekkingspercentage                                       100%


Kostendekkendheid afvalstoffenheffing
Bedragen * € 1
Kosten                                               13.870.954
Personeel                                              637.678
Overhead                                               414.491
Totaalkosten                                         14.923.123
Opbrengstheffingen                                    3.352.828
Dekkingspercentage                                        22%


Kostendekkendheid marktgelden
Bedragen * € 1 mln
Kosten                                                 109.577
Personeel                                              169.239
Overhead                                               110.005
Totaalkosten                                           388.822
Opbrengstheffingen                                     295.336
Dekkingspercentage                                        76%


Kostendekkendheid scheepvaartrechten
Bedragen * € 1 mln
Kosten                                                 818.393
Personeel                                              182.366
Overhead                                               118.538
Totaalkosten                                          1.119.297
Opbrengstheffingen                                     689.782
Dekkingspercentage                                        62%


Kostendekkendheid parkeerboetes
Bedragen * € 1
Kosten                                                 214.646
Personeel                                             1.464.402
Overhead                                               732.201
Totaalkosten                                          2.411.248
Opbrengstheffingen                                    1.114.747
Dekkingspercentage                                        46%




                                               148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>Bedrijfsvoering
Organisatieontwikkeling
De stad groeit en ontwikkelt zich en stelt daarmee andere eisen aan onze organisatie en haar medewerkers. Het
investeren in ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie, met een duidelijke richting en focus, is hierbij van
belang. Onder meer op het gebied van ambtelijk vakmanschap (verankerd in Frapper Toujours), de digitale
transformatie, leiderschap en gedrag. Dit vraagt om continue investering in onze medewerkers om de kwaliteit
van onze dienstverlening en geleverde producten op pijl te houden. Medewerkers die zich sterk verbonden voelen
met de uitgangspunten, overtuigingen en visie van de organisatie om dit mogelijk te maken, zijn gemotiveerd,
ondernemend en werken goed samen. Dit zorgt ook op de langere termijn voor betere resultaten voor de stad.

In een nog te maken plan Organisatieontwikkeling 2024 worden concrete acties geprioriteerd, aan elkaar
verbonden en ook gerelateerd aan budgetten, beschikbare tijd en het absorptievermogen van de organisatie.

Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid van door het college gevoerde bestuur
Artikel 213a Gemeentewet bepaalt dat het college periodiek onderzoek verricht naar de doelmatigheid en
doeltreffendheid van het door het college gevoerde bestuur. Dit betekent dat het college zelf onderzoekt of zij met
het gevoerde bestuur haar doelen bereikt (effectiviteit) in een afgewogen verhouding van prijs en kwaliteit
(efficiëntie). De resultaten van dit onderzoek deelt zij met de raad, indien nodig voorzien van een verbeterplan.
Conform de Verordening periodiek onderzoek zenden wij gelijktijdig met de aanbieding van de stadsbegroting een
onderzoeksplan naar de raad en naar de rekenkamer betreffende de in het erop volgende jaar te verrichten
interne onderzoeken. Vanaf de Stadsbegroting 2024 doen we dat in de paragraaf bedrijfsvoering.

Conform verordening richten we ons op twee onderwerpen:
1. Doeltreffendheidsonderzoek naar subsidiestroom rond het thema 'laaggeletterdheid'.
2. Doorontwikkelen fraude-risicoanalyse.
Per onderzoek werken we het onderzoeksplan uit.

1. Doeltreffendheidsonderzoek naar subsidiestroom laaggeletterdheid
Afweging:
Met uw raad is in 2013 afgesproken dat we jaarlijks een subsidiestroom onderzoeken op het bereiken van de
doelstelling. Oftewel; als wij als gemeente een subsidie verstrekken, bereiken we dan ook het daarmee beoogde
doel. Dit jaar doen we dat rond het thema “laaggeletterdheid”.

Het is onze ambitie dat “alle inwoners gelijke participatiekansen en optimale ontwikkelingsmogelijkheden hebben.”
Geletterdheid is belangrijk voor de kansen van kinderen en volwassenen. Niet voor niets is één van onze doelen
dat “we inzetten op het verbeteren van (digitale) geletterdheid en basisvaardigheden van volwassenen.”
Om dit doel te realiseren, werken we met veel (regionale) partijen samen. Onder andere Werkbedrijf Rijk van
Nijmegen, de GGD, de bibliotheek en Bindkracht10. Maar ook verlenen we subsidie aan ROC Nijmegen. Het is een
substantiële subsidie met een waarde van €1,4mln. Dit betreft een subsidie voor de gehele regio Rijk van Nijmegen
die wij als contactgemeente verstrekken aan ROC Nijmegen via de middelen voor de Wet Educatie- en
Beroepsonderwijs (WEB). ROC Nijmegen is een samenwerkingspartner waar we al jaren mee samenwerken en een
partner met veel ervaring. Toch willen we onszelf scherp houden op de uitkomst van deze subsidiestroom;
bereiken we er ook onze doelstelling mee.

Onderzoeksobject
De subsidiestroom aan ROC Nijmegen inzake bestrijden laaggeletterdheid op basis van de Wet Educatie- en
Beroepsonderwijs.




                                                      149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Reikwijdte van het onderzoek
Als gemeente Nijmegen zijn we de contactgemeente voor de regio Rijk van Nijmegen. In de uitvoering van het
onderzoek richten we ons op de effecten van deze subsidie voor Nijmeegse inwoners. We richten ons ook op de
huidige periode van het regionaal uitvoeringsplan “Bevorderen basisvaardigheden bij volwassenen 2021-2024”

Onderzoeksmethode
Er zal sprake zijn van analyse van documenten van de gemeente Nijmegen (subsidieverlening, uitvoeringsplan,
beleidsnotities) en – indien nodig én mogelijk – van ROC Nijmegen. Daarnaast zullen interviews een beeld geven
over de resultaten. Dit zullen interviews zijn met medewerkers van de gemeente Nijmegen en ROC Nijmegen. Het
observeren of participeren in een les en interviewen van cursisten zullen we aanvullend en indien nodig in de
methode betrekken.

Doorlooptijd van het onderzoek
Uitvoering is voorzien in het eerste kwartaal van 2024. Oplevering van inzichten is gewenst in het tweede kwartaal
2024, omdat het huidige regionale uitvoeringsplan eind 2024 eindigt.

Wijze van uitvoering van onderzoek
Betreft een samenwerking tussen verschillende interne teams van de organisatie. Het gaat dan om de
Stadscontroller, team Onderzoek & Statistiek en de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling.

De waarborgen voor de onafhankelijkheid van de analyses, conclusies en aanbevelingen van het onderzoek
De Stadscontroller begeleidt het onderzoek en stelt de bestuurlijke rapportage op. De Stadscontroller opereert als
adviseur van het ambtelijk management en is onafhankelijk gepositioneerd.

2. Doorontwikkelen fraude-risicoanalyse
Afweging:
In het verbeteren van onze werkprocessen kijken we vaak naar hoe het slimmer en sneller kan voor onze inwoners
en onze die hebben we in de bedrijfsvoering voor het eerst een frauderisicoanalyse uitgevoerd. Daarin hebben we
gekeken naar kwetsbare dienstverlening. Risico’s op fraude nemen we daarin niet zo vaak expliciet mee. Terwijl
dat risico er wel is, gelet op de praktijkvoorbeelden. Denk aan het regelen van valse paspoorten voor de
onderwereld, indienen van valse facturen of een medewerker die geld van de gemeente overmaakt aan zichzelf.
Externe en interne fraude is helaas geen theoretisch risico; het gebeurt. De vraag is welke maatregelen we willen
nemen.
In 2022 hebben we in de bedrijfsvoering voor het eerst een frauderisicoanalyse uitgevoerd. Daarin hebben we
gekeken naar kwetsbare processen op vlakken innen, uitbesteden, uitkeren, verlenen, handhaven, geld en
informatieverwerking. De accountant adviseert ons dit verder door te ontwikkelen en te borgen binnen de
reguliere bedrijfsvoering. Met dit onderzoek willen we scherp krijgen wat er intern met de aanbevelingen uit 2022
is gedaan, of we nieuwe frauderisico’s lopen in (nieuwe) processen en hoe we komen tot structurele borging.

Onderzoeksobject:
We richten ons op de interne bedrijfsvoering. We gaan uit van onze bedrijfsfuncties en selecteren hier de
kwetsbare activiteiten in.

Reikwijdte van het onderzoek
Betreft de gehele organisatie. Specifiek die afdelingen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van een
kwetsbaar werkgebied of activiteit.

Onderzoeksmethode
We gaan uit van bestaande rapportages en toetsen die op de actualiteit. Dat toetsen doen we middels gesprekken
met medewerkers.



                                                       150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>Doorlooptijd van het onderzoek
Derde en vierde kwartaal 2024.

Wijze van uitvoering van onderzoek
Het betreft een intern onderzoek. Onder leiding van de Stadscontroller zal het onderzoek uitgevoerd worden.

De waarborgen voor de onafhankelijkheid van de analyses, conclusies en aanbevelingen van het onderzoek
De Stadscontroller opereert als adviseur van het ambtelijk management en is onafhankelijk gepositioneerd. Zijn
team zal het onderzoek begeleiden en de bestuurlijke rapportage optekenen.


Personeel
In het programma bestuur en organisatie en de paragraaf bedrijfsvoering staat beschreven dat de stad groeit en
ontwikkelt. Dat maakt ook dat de organisatie fors aan het uitbreiden is en dat deze tendens zich de komende tijd
zal doorzetten. Wij verwijzen naar deze paragrafen voor de activiteiten gericht op het personele vlak. Hieronder
zijn de personeelskosten per programma opgenomen.


Personeelskosten
Afdeling                                                       Fte's 2024     2024            2025          2026      2027
Bestuur en Management                                               19,23       2,4             2,4           2,4       2,4
Financiën                                                         135,69       12,4            12,4          12,4      12,4
Maatschappelijke Ontwikkeling                                     113,65       11,9            11,9          11,9      11,9
Personeel, Informatie en Facilitair                               170,54       14,7            14,7          14,7      14,7
Publiekszaken                                                       66,38       4,8             4,8           4,8       4,8
Stadsbeheer                                                       149,18       12,0            12,0          12,0      12,0
Stadsrealisatie                                                   131,73       12,6            12,6          12,6      12,6
Stadsontwikkeling                                                 169,85       17,9            17,9          17,5      17,3
Vastgoed Sport en Accommodaties                                   194,95       14,3            14,3          14,3      14,3
Veiligheid, JZ, BA                                                149,87       14,9            14,9          14,9      14,9
Inkomen Zorg Leerrecht                                            274,15       22,5            22,5          22,5      22,5
Bestuurlijk                                                                     3,4             3,4           3,4       3,4
                                                                1.575,22     143,7            143,7         143,2     143,0


bedragen x € miljoen                                                                  2024        2025        2026    2027
Programma's                                                                             3,5           2,5       2,0     1,9
Totaal inhuur budgetten                                                                 3,5           2,5      2,0      1,9


Apparaatskosten per programma * € 1 miljoen                                           2024        2025        2026    2027
Bereikbaarheid                                                                          7,3           7,3       7,3     7,3
Bestuur en organisatie                                                                 42,6       42,6         42,6    42,6
Cultuur en cultureel erfgoed                                                            4,7           4,7       4,6     4,6
Economie en toerisme                                                                    2,2           2,2       2,2     2,0
Financiën                                                                               2,3           2,3       2,3     2,3
Onderwijs                                                                               2,7           2,7       2,7     2,7
Openbare ruimte                                                                         9,1           9,1       9,0     8,9
Sport                                                                                   5,6           5,6       5,6     5,6
Veiligheid                                                                              5,4           5,4       5,4     5,4
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg                                                      20,2       20,2         20,2    20,2
Werk en Inkomen                                                                        13,2       13,2         13,2    13,2
Wonen en stedelijke ontwikkeling                                                        6,7           6,7       6,4     6,4
Investeringen en grondexploitaties                                                     21,9       21,9         21,9    21,9
Totaal                                                                                143,7      143,7       143,2    143,0




                                                      151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Verbonden partijen
Beleid
In de paragraaf verbonden partijen gaan we in op de relaties en verbindingen van de gemeente met verbonden
partijen. Van een ‘verbonden partij’ is sprake wanneer er vanuit de gemeente bestuurlijke invloed wordt
uitgeoefend en wanneer er financiële belangen mee gemoeid zijn.

   Onder bestuurlijk belang wordt verstaan het hebben van een zetel in het bestuur van de verbonden partij of
    het hebben van stemrecht.
   Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld (en die ze in
    geval van faillissement van de verbonden partij kwijt kan zijn) en/of in geval dat er financiële problemen
    ontstaan bij de verbonden partij er verhaal op de gemeente kan plaatsvinden.

Sturing en control
De afgelopen jaren hebben we flink geïnvesteerd in de verbetering van sturing en control op verbonden partijen.
Over de bereikte resultaten hebben wij de gemeenteraad periodiek geïnformeerd. We houden continu aandacht
voor de periodieke actualisatie van specifieke kaders betreffende de verbonden partijen.

De actuele specifieke kaders zijn beschikbaar via: Financiële documenten, tegel verbonden partijen
(pcportal.nijmegen.nl.)

De zienswijzen en overige stukken die per informatiebrief aan de gemeenteraad zijn aangeboden, zijn te
raadplegen via: https://nijmegen.bestuurlijkeinformatie.nl/. (vervolgens via de zoekfunctie op de site: "naam" van
verbonden partij intoetsen, VRGZ, Groene Metropool Regio, MGR, GGD, MARN, ODRN enzovoorts).

Risico's
Per verbonden partij nemen we naast de financiële risico's ook zoveel mogelijk de potentiële beleidsrisico's of
afbreukrisico's op. Deze risico's benoemen wij bij de programma's benoemd waar de verbonden partij onder valt.
Bij de begroting en rekening wordt per verbonden partij bezien hoeveel bestuurlijk (inhoudelijk) en financieel
belang er is en hoeveel risico er wordt gelopen en deze risico's worden indien nodig geregistreerd in het
risicosysteem NARIS. Deze risico's worden bij het bepalen van het weerstandsvermogen van de gemeente
Nijmegen meegenomen en toegelicht in het risicoparagraaf.

Visie en beleid
Visie en beleid zijn vastgelegd in de ‘Kadernota Verbonden Partijen gemeente Nijmegen’, voor de gemeenteraad
vastgesteld in 2019. De kadernota actualiseren we op dit moment in verband met de wijzigingen van de Wet
gemeenschappelijke regelingen (Wgr) met naar verwachting besluitvorming in het eerste kwartaal van 2024.

Op basis van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) artikel 9 en artikel 15 volgen
hierna de onderdelen:
 integrale ontwikkelingen;
 een totaal financieel overzicht met het begin - en eind vreemd vermogen, eigen vermogen, het resultaat en de
    financiële bijdrage per verbonden partij;
 een overzicht van de verbonden partijen onder vermelding van vestigingsplaats, de bestuurlijke
    vertegenwoordiging enz.;
 de ontwikkelingen per verbonden partij (gemeenschappelijke regelingen, privaatrechtelijke partijen).




                                                      152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen
De volgende ontwikkelingen spelen komende begrotingsperiode:

Naar een Regionale Agenda Rijk van Nijmegen
De regio Rijk van Nijmegen bestaat uit zeven gemeenten die samen met de gemeenten in de regio van Arnhem het
grootste stedelijk netwerk buiten de Randstad vormen. De regio gaat de komende jaren nog verder groeien. Deze
regio staat voor grote uitdagingen op het gebied van verstedelijking, wonen, werk en bereikbaarheid, maar ook
energie, leefkwaliteit en gezondheid. De gezamenlijke ambitie is een kwalitatieve en evenwichtige groei. Daarom
werken we ook het komende jaar aan de ontwikkeling en uitvoering van een strategische samenwerkingsagenda
binnen het Rijk van Nijmegen, uiteraard in samenhang met de andere gemeenten binnen de Groene
Metropoolregio. De grootste uitdaging is om de opgaven op een evenwichtige manier te combineren, met meer
slagkracht en een betere democratische legitimatie. Voor dit laatste willen we ook gebruik maken van de
mogelijkheden die de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen biedt. Bijvoorbeeld door te kiezen voor een
gemeenschappelijke adviescommissie of het gebruik van zienswijzen door gemeenteraden.

Wet gemeenschappelijke regelingen
Met ingang van 1 juli 2022 is de Wet van 15 december 2021 tot wijziging van de Wet gemeenschappelijke
regelingen en enige andere wetten (hierna : de Wijzigingswet) in werking getreden. De Wijzigingswet is erop gericht
om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen te versterken.

De implementatie van de Wijzigingswet pakken we in het Rijk van Nijmegen (RvN)gezamenlijk op. Onder leiding
van de Kring van Griffiers en de Kring van Gemeentesecretarissen in het Rijk van Nijmegen is er een projectplan
opgesteld.

In het projectplan zijn in grote lijnen drie fases te onderscheiden:
1. Inzichtelijke maken van de keuzes;
2. Wensen ophalen bij stakeholders;
3. Wijzigingen van de gemeenschappelijke regelingen.

De eerste fase is inmiddels uitgevoerd. De projectgroep heeft een eerste verkenning gedaan van de mogelijkheden
die de Wijzigingswet biedt. Dit heeft geresulteerd in een gespreksnotitie.

In de tweede fase is door het Rijk van Nijmegen het accent gelegd bij de gemeenteraden. Het doel van de
Wijzigingswet is immers gericht op het vergroten van de democratische legitimiteit. Op 27 maart 2023 is een
werkbijeenkomst georganiseerd met raadsleden en een vertegenwoordiger van de colleges. Tijdens die
werkbijeenkomst zijn per instrument die de Wijzigingswet biedt én waarbij er te kiezen valt, varianten voorgelegd.
Voor de meeste instrumenten heeft dit geresulteerd in een voorkeursvariant.

De opbrengst van de werkbijeenkomst van 27 maart 2023 van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
(GMR), de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ), de Gemeenschappelijke Gemeentelijke Gezondheidsdienst
Gelderland-Zuid (GGD), de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR), en de
Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) worden meegenomen bij het opstellen van de ontwerp-regeling.

Overige gemeenschappelijke regelingen / centrumregelingen
Naast de hiervoor genoemde vijf gemeenschappelijke regelingen zijn er meer regelingen in het Rijk van Nijmegen
die op grond van de Wijzigingswet moeten worden aangepast. Dit betreffen de gemeenschappelijke regelingen
BVO DRAN (doelgroepenvervoer), Milieusamenwerking Regio Nijmegen (MARN) en Park Lingezegen. Ook dienen in
de centrumregelingen bepalingen te worden opgenomen over de instrumenten evaluatie en uittreding.
(Centrumregeling bescherm wonen en maatschappelijke opvang regio Nijmegen en Rivierenland, Toerisme
Veluwe Arnhem Nijmegen (TVAN (voorheen RBT KAN), Munitax en Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO)).




                                                         153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>De laatste fase houdt het ontwerpen in van een concepttekst per regeling en de formele
besluitvormingsprocedure.

De planning is als volgt:
April/mei 2023: Uitgangspuntennotitie en planning naar colleges, raden en GR-en;
Mei- sept 2023: Schrijven ontwerpregelingen (GR i.s.m. de projectgroep);
Okt-nov 2023: Bestuurlijke afstemming ontwerpregelingen in de colleges en AB’s;
6 dec 2023: Colleges bieden de ontwerpregelingen aan voor zienswijze raden (8 weken termijn: 02-02-2024);
23 april 2024: Colleges stellen ontwerpregeling vast en vragen de raden om toestemming;
Juni 2024: Besluitvorming raden;
Juni 2024: Vaststellen colleges regeling (na toestemming raden);
1 juli 2024: Uiterste datum bekendmaking regeling.

Beëindiging gemeenschappelijke regeling
Per 31 december 2022 is de gemeenschappelijke regeling Bijsterhuizen beëindigd.


Overzicht verbonden partijen

                                                                                                                              Financiële
bedragen x 1.000                             Vreemd vermogen                Eigen vermogen                  Resultaat         bijdrage
                                                                                                                              Nijmegen
Naam verbonden partij + plaats       Vorm        1-1-2022    31-12-2022         1-1-2022       31-12-2022           2022           2024
Groene Metropoolregio Arnhem-          GR            1364           4.928             331            348                158        1.582
Nijmegen
The Economic Board (TEB)               GR             146            104              120             45                -75          182
Euregio Rijn Waal, Kleve               GR            3395           2.918            1750           1.742                -3           28
Gezondheidszorg regio Nijmegen,        GR          15.261          15.835           2.081           2.547               524       15.306
Nijmegen
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid,      GR          62.792          66.131           7.071           7.783          1.577          16.938
Nijmegen
Marn, Nijmegen                         GR            2.245          2.378            8896           9.094               625            0
ODRN, Nijmegen                         GR            4071           4.543            1057            443            -614          10.126
MGR, Nijmegen                          GR          32.394          29.665                  0           0                 0        58.443
Park Lingezegen, Elst                  GR             268            249             5418           5.210           -209             302
Doelgroepvervoer regio Arnhem-         GR          10.562          10.073                  0           0           3.835           3.572
Nijmegen te Arnhem
DAR , Nijmegen                         NV          12.596          11.873           14622          14.133               810            0
RvN@                                   STI            269            173               -24             -2                22          100
Indigo, Arnhem                         BV          12.585          12.120           2.716           2.578           -138               0
Leisurelands, Arnhem                   BV          15.651          15.023          79.651          77.432          -2.219              0
Land over de Waal BV, Nijmegen         BV               0              0                   6           6                 0             0
Ontwikkelingsbedrijf Waalfront         CV          10.435          10.211           -6.989         -9.943          -2.954              0
Waalfront BV, Nijmegen (beheer BV)     BV            7.350          7.350           7.333           7.333                0             0
Bank Nederlandse Gemeenten, Den        NV      143.995.000   107.459.000         5.062.000      4.615.000    300.000.000               0
Haag


Gemeenschappelijke regelingen

GR regio Arnhem-Nijmegen (Groene Metropoolregio)
Openbaar en gemeentelijk belang
gemeentelijk belang
Als gemeente streven we naar een goede en opgavegerichte samenwerking tussen de deelnemende gemeenten en
partners in de regio om zo een wezenlijke bijdrage aan het realiseren van de ambities van de Groene Metropool
Regio. De opgaven en ambities zijn vastgelegd in de Regionale Agenda Arnhem Nijmegen en worden jaarlijks


                                                             154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>uitgewerkt in een programma. Hierbij wordt intensief samengewerkt met de Stichting Economic Board regio
Arnhem-Nijmegen, een zogenaamde triple helix-organisatie, waarbinnen ondernemers, onderwijs- en
kennisinstellingen en overheid samenwerken. In het voorjaar is de regionale agenda 2023-2024 vastgesteld; als
direct gevolg van diverse amendementen en moties nu voor een periode van 2 jaar.
Nijmegen heeft de ambitie in te tekenen op alle opgaven en heeft ook in elke opgave een bestuurlijk
afgevaardigde.

Actualiteiten en risico's
Uitgangspunt van de versterkte samenwerking is de regionale agenda en een regiobureau dat deze samenwerking
ondersteunt. Dit vraagt om een bureau dat altijd werkt vanuit de bedoeling: de visie en opgaven. Het regiobureau
is een netwerkorganisatie bij uitstek waarbij ondersteund wordt vanuit de deelnemende gemeenten. Gekozen is
voor een compact regiobureau vanuit een eigen kantoor aan de Nijverheidsweg 2a in Elst. De
informatievoorziening wordt verzorgd door de regio. Onze positie en profilering wordt vanuit dit
bureau versterkt door lobby voor de vijf opgaven (public affairs) in Den Haag, Brussel en Duitsland.

Risico:
Tijdens de toelichting van de jaarstukken en de begroting dit voorjaar in de gemeenteraad is een risico benoemd
voor de begroting behorend bij de nog op te stellen regionale agenda 2025-2028. Voorzien wordt dat de begroting
uit zal zetten als gevolg van hogere personeelskosten (o.a. inhuur) en verdere indexatie en wellicht hogere
ambities binnen de opgaven. De gemeenteraden kunnen vooraf hun zienswijzen geven over de ontwerpbegroting.

MGR Werkbedrijf/IRVN
Openbaar en gemeentelijk belang
WerkBedrijf
De module Werkbedrijf voert de re-integratietaken van de Participatiewet uit, taken op grond van de Wet sociale
werkvoorziening en het onderdeel arbeidsmatige dagbesteding (‘Op weg naar werk’) op grond van de Wet
maatschappelijke ondersteuning uitgevoerd.

iRvN
De module iRvN voert ICT-taken uit voor gemeenten in de regio. De ondersteuning door iRvN richt zich deels op de
geautomatiseerde systemen voor de interne bedrijfsvoering. Het gedeelte dat betrekking heeft op de
bedrijfsapplicaties ondersteunt daarmee de publieke dienstverlening van bijvoorbeeld de verstrekking van
producten als het rijbewijs. De IT-beheer activiteiten zijn regionaal en Nijmegen is daarin een aandeelhouder met
een aanzienlijk aandeel van 50 tot 60%. Voor het applicatiebeheer geldt op dit moment dat de iRvN die rol
grotendeels voor Nijmegen vervult (met uitzondering van de applicaties voor financieel beheer,
geo/basisregistraties en enkele specifieke apps in de openbare ruimte) en voor een klein aandeel (circa 10-20%)
voor het Werkbedrijf en enkele applicaties van regiogemeenten.
Actualiteiten en risico's
WerkBedrijf
De huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en het evaluatie-onderzoek bij WerkBedrijf van eind ’21 geven
aanleiding voor een nieuw regionaal arbeidsmarktbeleid. Het huidige beleidsplan ’Werk voorop!’ is van kracht tot
en met 2023.

In december 2023 zullen de gemeenteraden in Rijk van Nijmegen een besluit nemen over het nieuwe
arbeidsmarktbeleidskader voor de jaren 2024-2028.

De Dienstverleningsovereenkomsten (DVO's) tussen gemeenten en WerkBedrijf, waarin afspraken over de
uitvoering van de regionale en lokale dienstverlening vastleggen, worden gebaseerd op het actuele beleidskader.
Voor de DVO van 2024 is het nieuwe beleidskader 2024-2028 leidend. Uiteraard zijn de huidige omstandigheden op
de arbeidsmarkt het uitgangspunt voor de dienstverlening door WerkBedrijf. Er is sprake van een mismatch op de
arbeidsmarkt, zowel kwantitatief als kwalitatief. In de uitvoering zijn bij zowel gemeente als WerkBedrijf al zaken


                                                      155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>aangescherpt, bijvoorbeeld in de samenwerking en afstemming op casusniveau, het ombuigen van vacatures bij
ondernemers en de inzet van scholing.

Een belangrijke ontwikkeling is dat vanaf 2023 de verdeling van de participatiemiddelen (het klassieke re-
integratiebudget) van het rijk in het gemeentefonds niet meer direct herleidbaar zijn. Dat betekent dat gemeenten
niet meer automatisch een toegewezen en herkenbaar participatiebudget overhevelen aan WerkBedrijf, zoals dat
jaren gebruikelijk was en zoals dat is vastgelegd in de juridische regeling van de MGR. Aangezien de impact van de
nieuwe financieringssystematiek groot blijkt, kiezen gemeenten ervoor het laatst herkenbare Participatiebudget
van 2022 (geïndexeerd) op te nemen in de begrotingen van de MGR voor de jaren 2023 en 2024. Ten tijde van
vaststellen van de begroting beraden gemeenten op de financiering van WerkBedrijf vanaf 2025.
De afspraken over het nieuwe financiële kader worden onderdeel van het regionaal beleidskader 2024-2028.

IRVN
Jaarlijks actualiseren en monitoren Nijmegen en iRvN op wederzijdse resultaatverwachtingen.
IT-veiligheid vraagt toenemende aandacht en naar aanleiding van de jaarlijkse boardletter, het regionale
rekenkamerrapport 2022, een risico rapportage 2022 (Cuccibu) en een GAP analyse door iRvN in 2022, is een
roadmap i-veiligheid ontwikkeld. De roadmap i-veiligheid zet alle gevraagde verbeteractiviteiten afgezet tegen de
risicobeheersing op een rij en in volgorde. Jaarlijks kan hierover met de Raad (Auditcommissie) de voortgang op
gemonitord worden. Hierin is opgenomen het specifieke informatieveiligheidsprogramma iRvN dat met een extra
structurele financiële impuls loopt tot en met 2027. Deze zijn gericht op eerdere signalereingen van bedreigingen
en preventieve maatregelen zowel technisch als ten aanzien van het informatiebewustzijn.
De evaluatie van de iRvN in 2021 geeft aanleiding tot het continuering van de organisatie die naast het gebruikelijk
beheer of uitvoering zich ook richt op modernisering en innovatie. In 2022 is deze ontwikkeling ingezet en de
bedrijfsvoering in ontwikkeling op basis van een vastgesteld strategisch personeelsplan. Eén van de grootste
zorgen daarin blijft het aantrekken/behouden van voldoende personeel, gezien de krapte op de IT-arbeidsmarkt.
Het regionale portefeuillehoudersoverleg digitalisering geeft sinds 2023 de eerste richting aan het samenstellen
van een regionale samenwerkingsagenda besproken en laten ontwikkelen. Daarvoor is een aangepaste
governance in 2023 ontwikkelt die in 2024 naar verwachting verder ingericht kan gaan worden.

GR Omgevingsdienst Regio Nijmegen
Openbaar en gemeentelijk belang
Openbaar belang
Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) is gevormd om binnen de fysieke leefomgeving in de regio samen te
werken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken) om zo een hogere
uitvoeringskwaliteit en meer efficiency te bereiken

Gemeentelijk belang
Alle deelnemende gemeenten hebben hun milieutaken in deze samenwerking ingebracht (verplichting vanuit het
Rijk). Daarnaast heeft elke deelnemer enkele aanvullende taken ingebracht, zoals de BRIKS-taken (bouw, reclame,
inritten, kap en sloop). Provincie Gelderland heeft deze geheel ingebracht (verplichting vanuit het Rijk), evenals de
gemeenten Berg en Dal, Beuningen en Heumen. De gemeente Nijmegen heeft het bouwtechnische deel en de
procesregie op deze taken ingebracht. Gemeenten Druten en Wijchen heeft deze taken niet ingebracht. ODRN
geeft ook invulling aan de regionale crisisorganisatie omgevingszorg (milieubeheer en bouwbeheer). Daarbij zorgt
ODRN in landsdeel Oost voor vergunningverlening, toezicht en handhaving bij BRZO-bedrijven (Besluit risico’s
zware ongevallen). Voor de complexe bedrijven in Gelderland stelt ODRN het milieudeel van de
omgevingsvergunning op.
Actualiteiten en risico's
 De deelnemende gemeenten aan ODRN hebben eind 2022 nieuw VTH-beleid vastgesteld. Hierin zijn de
      ambities voor het werkveld voor de komende vier jaar vastgelegd. Als ODRN dit beleid in de uitvoering
      implementeert, brengt dit een verschuiving in de taakaccenten binnen VTH. De jaarlijkse vertaling vindt
      plaats in het werkplan ODRN.


                                                       156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>   Het werkplan wordt steeds in het laatste kwartaal voorafgaand aan het uitvoeringsjaar opgesteld, zodat
    ontwikkelingen zo goed mogelijk meegenomen kunnen worden. Ervaring leert dat exacte uitvoering zich
    moeilijk laat plannen binnen dit dynamische werkveld. Corona, stikstof, aanvragen/verzoeken van burgers en
    politieke aandacht laten zich lastig voorspellen.
   De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteit borging voor het bouwen per 1 januari 2024
    maakt de werkplanning nog uitdagender. ODRN verwacht een stukje improductiviteit vanwege het moeten
    wennen aan de manier van werken. Daarentegen moeten de processen korter en dus efficiënter worden
    ingericht.
   Omdat ODRN output gefinancierd wordt, ontstaat een risico voor overschrijding van de begroting: als de
    Omgevingsdienst bijvoorbeeld meer vergunningsaanvragen of handhavingsverzoeken ontvangt dan begroot,
    zijn de kosten ook hoger.
   We zien daarnaast een trend in afname van legesopbrengsten de afgelopen jaren. Met de komst van de
    Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is het lastig te voorspellen wat deze inkomsten
    doen. Reden waarom in 2024 een evaluatie van onze leges systematiek plaatsvindt.
   Binnen ODRN zijn de afgelopen jaren veel stappen gezet om de bedrijfsvoering te verbeteren. Toch blijft de
    bedrijfsvoering aandacht vragen. Zo wordt landelijk al enige tijd krapte op de arbeidsmarkt ervaren wat
    ODRN ook merkt. De mate van slagen in uitvoering van de werkplannen en de ambities van het VTH-beleid,
    wordt wel mede bepaald door het daadwerkelijk kunnen (blijven) vinden van ervaren en professionele
    capaciteit. Het lastig kunnen invullen van vacatures kan ook leiden tot meer inhuurkosten. Met een groeiende
    productie bij ODRN vormt dit een risico.
   Daarbij bestaat de wens om van de huidige outputsturing naar meer outcome sturing te komen (Nijmegen
    naar aanleiding van het Berenschot rapport, ODRN naar aanleiding van de evaluatie op de eigen
    ontwikkelagenda door Seinstra&Partners). Nijmegen en ODRN hebben Lysias Advies gevraagd een plan van
    aanpak op te stellen hiervoor en een impactanalyse te maken over wat er nodig is aan middelen om dat plan
    van aanpak uit te voeren. De omvang en impact zijn nog niet bekend.
   In maart 2021 beschreef adviescommissie Van Aartsen in het rapport ‘Om de leefomgeving’ de status van het
    VTH-stelsel. De commissie geeft tien adviezen om de kwaliteit steviger te borgen en kiest de
    omgevingsdiensten als aangrijpingspunt. Zaken als ondergrenzen voor de omvang, meer prioriteit, capaciteit
    en inzet voor strafrechtelijke handhaving, eenzelfde basistakenpakket, landelijke normfinanciering in plaats
    van lokale outputfinanciering, etc. Deze zaken worden nog nader onderzocht via een interbestuurlijk
    programma. In het verlengde daarvan onderzoekt de provincie de werking van de Gelderse
    omgevingsdiensten en het Gelderse Stelsel. Dit kan ontwikkelingen met zich meebrengen die we nu nog
    onvoldoende in kunnen schatten, maar waar we ons wel bewust van moeten zijn omdat het effect kan
    hebben op de uitvoering en financiering van de VTH-taken.
   Het college heeft besloten de BRIKS-taken weer in eigen huis uit te willen voeren. Zowel bij ODRN als in
    Nijmegen is een kwartiermaker aangetrokken om deze overdracht te organiseren. De overdracht van deze
    taken is een proces dat zorgvuldig moet worden doorlopen en heeft impact op taakuitvoering, personeel,
    organisatie, informatievoorziening en financiën. De concrete impact op deze aspecten moet nog in beeld
    worden gebracht en kan vooralsnog enkel globaal worden geschat.

GR Bijsterhuizen
Openbaar en gemeentelijk belang
Deze gemeenschappelijke regeling (GR) is een samenwerking tussen de gemeente Nijmegen en de gemeente
Wijchen. Het doel van deze GR is het bevorderen van de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in de regio
Nijmegen door middel van het gezamenlijk ontwikkelen en exploiteren van een kwalitatief hoogwaardig
intergemeentelijk bedrijventerrein op de locatie Bijsterhuizen op grondgebied van Nijmegen en Wijchen. Alle voor
uitgifte bedoelde terreinen zijn inmiddels verkocht en geleverd.


De GR is geheel extern gefinancierd (via de gemeente Wijchen). De grondexploitatie heeft een positief financieel
resultaat.



                                                       157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>De gemeente Nijmegen levert geen financiële bijdrage aan de GR. De GR draait een grondexploitatie met een
positief financieel resultaat. Tussentijdse winstuitkeringen zijn afhankelijk gemaakt van het resultaat en worden
tussen de twee gemeenten verdeeld. Nijmegen brengt de winstuitkeringen worden in Nijmegen ten gunste van de
saldireserve gebracht. De GR verwacht geen financiële risico’s die het batig saldo in gevaar brengen.
Actualiteiten en risico's
Door de gemeenteraden, colleges en burgemeesters van Wijchen en Nijmegen is eind 2022 besloten
tot opheffing van de regeling per 31 december 2022. Door het algemeen bestuur van de GR
is eind 2022 een liquidatieplan vastgesteld dat ambtelijk ten uitvoer wordt gebracht.
Naar verwachting zal aan het eind van het liquidatieproces ca. 7 ton euro resteren ter
verdeling tussen Nijmegen en Wijchen.

GR Park Lingezegen
Openbaar en gemeentelijk belang
Openbaar belang
Park Lingezegen is voor de bewoners van Nijmegen, en in het bijzonder Nijmegen Noord, nu al van groot belang
gezien de toenemende verstedelijkingsdruk op het gebied tussen Arnhem en Nijmegen. Vanuit de nieuwe GR Park
Lingezegen blijven wij hun belangen waarborgen (recreatie, natuur en stadslandbouw). In 2020 is de zogenaamde
basisuitrusting van het park gereed gekomen; dat wil zeggen de inrichting (wandel- en fietsinfrastructuur en
parkjes) is klaar en wordt door de parkorganisatie beheerd. Staatsbosbeheer onderhoudt het natuurgebied
Waterrijk. Vanaf nu zal de parkorganisatie zich gaan richten op doorontwikkeling van het parkgebied door kleine
projecten uit te voeren die de recreatie en de stadslandbouw verder versterken

Gemeentelijk belang
Het bevorderen van leefbaarheid, leefmilieu en vestigingsklimaat van Nijmegen, en in de Waalsprong in het
bijzonder, waarbij Park Lingezegen voorziet in een uitloopgebied voor de bewoners van Nijmegen Noord, samen
met De Waaijer, het Rivierpark en de natuur in de overige uiterwaarden langs de Waal. Met name het gebied De
Woerdt (met het Spiegelbos) wordt steeds drukker gebruikt. De bestaande voorzieningen zijn daarvoor nog steeds
goed op orde. Wel is een loopverbinding gewenst tussen Sprokkelbos en Spiegelbos. Dit wordt onderzocht.
Het zorgen dat de verstedelijking tussen Rijn en Waal een groene contramal en buffer heeft en behoudt, wat
onderdeel uitmaakt van het zogenaamde Groenblauwe Raamwerk van de Groene Metropoolregio.
Het zorgen voor een doorontwikkeling van het parkgebied voor recreatie, natuur en stadslandbouw.
Actualiteiten en risico's
We verwachten de komende jaren geen grote risico’s.
De organisatie Park Lingezegen heeft een stabiele financieringsstructuur opgezet. Elk jaar betaalt Nijmegen ca.
€280.000 aan beheergeld net als de andere drie gemeenten. Vanwege aanscherping van de financiële regels van de
provincie kan het zijn dat we dit beheergeld moeten ophogen. Dit wordt nog bestuurlijk uitgezocht.

GR Mileusamenwerking en Afval verwerking RvN (MARN)
Openbaar en gemeentelijk belang
De gemeente Nijmegen maakt samen met zeven regiogemeenten deel uit van de gemeenschappelijke regeling
MARN. De MARN is aandeelhouder van Afvalenergiecentrale ARN B.V. te Weurt en behartigt de belangen van de
regiogemeenten in ARN. De andere aandeelhouder is Remondis. De ARN verbrandt het huishoudelijk restafval uit
de regio verbrand met energieterugwinning en het organisch afval (GFT) verwerkt tot compost en biogas. Ook
verwerkt ARN sinds 2021 luiers en incontinentiemateriaal milieuvriendelijk die Dar gescheiden inzamelt.
Daarmee geven gemeenten uit de regio Nijmegen invulling aan het publieke belang om zorg te dragen voor
continuïteit en een milieu-hygiënische verwerking van huishoudelijk afval. Daarnaast vormt MARN een platform
voor regionale projecten op het gebied van afval en milieu. Door de regionalisering van de DAR en de komst van de
ODRN is de rol van de MARN op het gebied van afval- en milieuprojecten afgenomen.
Actualiteiten en risico's



                                                       158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 159 ======================================================================

<pre>Energietransitie
De MARN bezit 51% van de aandelen van ARN en het bedrijf Remondis 49%. MARN onderkent het belang van ARN
BV als strategische partner in de ontwikkeling van de energietransitie in de regio Nijmegen. Dit moet de komende
jaren in samenwerking met Remondis en ARN vorm en inhoud gaan krijgen. Daartoe is ook een werkgroep MARN+
opgezet.

Afval-aanleveringsovereenkomst
Naast aandeelhouder is de MARN ook klant van ARN bv en heeft zij een afval-aanleveringsovereenkomst met ARN.
In het licht van bovenstaande keuze is deze overeenkomst onder dezelfde condities voor de periode 2021-2025
voortgezet. In 2025 komt het opzeggen of verlengen van de aanleveringskomst wederom aan de orde.

GR Veiligheidsregio-Zuid
Openbaar en gemeentelijk belang
De veiligheidsregio is verantwoordelijk voor crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening (GHOR),
brandweerzorg en ambulancezorg. Door het voorkomen en bestrijden van incidenten, rampen en zware
ongevallen bevordert de VRGZ de fysieke, regionale veiligheid. De wettelijke grondslag van bovengenoemde taken
ligt in de Wet op de veiligheidsregio's, de Wet publieke gezondheid en de Wet ambulancezorgvoorzieningen. Voor
de ambulancezorg geldt dat de verantwoordelijkheid voor de instandhouding van de organisatie en het
waarborgen van een adequaat niveau van ambulancezorg een verantwoordelijkheid van de gemeenten is, maar
de bekostiging een taak van de Nederlandse Zorgautoriteit.
Actualiteiten en risico's
De VRGZ houdt in haar programmabegroting 2024 en het nog vast te stellen Regionale beleidsplan 2024-2027 en
meerjarenprogramma zoveel mogelijk rekening met de nu al voorzienbare ontwikkelingen die op haar afkomen.
Deze komen voort uit het Regionaal Risicoprofiel van 2024. Het gaat om ontwikkelingen op het gebied van data en
technologie, sociaalmaatschappelijke ontwikkelingen, (geo)politieke ontwikkelingen en klimaatveranderingen.
Over het algemeen is te stellen dat het risico en de impact van rampen en crisis toeneemt. Afgelopen jaren waren
de COVID-19 crisis en de oorlog in Oekraïne hier duidelijke voorbeelden van met een grote impact op de
Veiligheidsregio. Deze rampen en crisis worden steeds vaker bovenregionaal en onvoorspelbaarder door
bijvoorbeeld de technologische component.
Financieel gezien is er ook impact van de prijsstijgingen en inflatie, zoals ook blijkt uit de gewijzigde begroting
2024.

GR Basisregeling Regio Nijmegen in Nijmegen
Openbaar en gemeentelijk belang
In artikel 4 van deze regeling staat dat de regeling tot doel heeft gemeenschappelijke belangen met een regionaal
c.q. intergemeentelijk karakter van de deelnemende gemeenten te behartigen, teneinde een evenwichtige
ontwikkeling in het Regiobeleid te bevorderen. De regeling fungeert als platform voor de voltallige colleges, maar
“slaapt”.
Actualiteiten en risico's
Er zijn geen ontwikkelingen.

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Nijmegen
Openbaar en gemeentelijk belang
Het samenwerkingsverband heeft tot hoofddoel de belangen van deelnemende gemeenten te behartigen met
betrekking tot het tot stand brengen, ontwikkelen en in standhouden van een kwalitatief hoogwaardig,
herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken doelgroepenvervoer gemeenschappelijk. De beleidstaak blijft bij
de individuele gemeenten. In 2016 is de Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen
(BVO DRAN) opgericht en belast met de inrichting van (onder andere) haar financiële (administratieve) organisatie,
het financieel beleid en het financieel beheer.
Actualiteiten en risico's




                                                      159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 159 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 160 ======================================================================

<pre>In 2020 zijn de huidige contracten ingegaan. Deze hebben een initiële periode van vier jaar. Dat betekent dat de
huidige contracten in 2024 aflopen. Op dit moment voeren we gesprekken met de gecontracteerde vervoerders of
wij en zij willen verlengen. De kans bestaat dat de BVO Dran of een van de gecontracteerde vervoerders niet willen
verlengen. In dat geval moeten we delen (ingedeeld in percelen) van het vervoer opnieuw aanbesteden. Dit is
geen verrassing maar kan wel een kostenverhoging mee brengen omdat de huidige prijzen inmiddels hoger liggen
dan in 2020.

Vanaf 2024 zullen we ook de transitieplannen naar een emissieloos doelgroepenvervoer verder uitrollen.
Hier zullen extra kosten voor de vervoerders aan verbonden zijn maar ook voor de gemeente.
Bij een toenemende vraag naar vervoer zullen de kosten voor de deelnemende gemeenten ook stijgen. De
verwachte stijging in vraag naar Wmo zal dus ook doorwerken in het doelgroepen vervoer. Als gemeente proberen
we door veranderend beleid deze stijgende vraag te remmen.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Gelderland-Zuid
Openbaar en gemeentelijk belang
De GGD Gelderland-Zuid draagt zorg voor het uitvoeren van alle wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid,
Wmo en Jeugdwet. Deze taken bekostigen we via een gemeentelijke bijdrage per inwoner. Naast de wettelijke
taken voert de GGD Gelderland-Zuid ook andere taken op het gebied van Maatschappelijke opvang, Toezicht, Wet
verplichte GGZ en Jeugd uit.
Actualiteiten en risico's
Veilig Thuis (VT)
In juni 2023 heeft het kabinet de Hervormingagenda Jeugd vastgesteld met de koers voor de periode 2023-2028.
Ter uitvoering van de agenda wordt in het najaar 2023 wetgeving voorbereid. In verband met het demissionaire
kabinet en de verkiezingen is het onzeker of dit wetsvoorstel in behandeling wordt genomen. Dat geldt ook voor
de ambitie om de jeugdbeschermingsketen financieel houdbaar te maken.
In het kader van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming is in 2023 een Toekomsttuin gestart in stadsdeel
Dukenburg. VT neemt deel aan deze Toekomsttuin en dit loopt door in 2024.

Nadat in het voorjaar de werkvoorraad bij VT in het voorjaar 2023 flink was gestegen, zijn maatregelen genomen
om de werkvoorraad beheersbaar te houden. Onder meer door aangescherpte afspraken met de buurtteams en
de inzet van generalisten is de piek in werkvoorraad, dus ook de wachttijden, afgenomen.
Wij blijven hierover intensief in gesprek met de GGD.

Begrotingssystematiek VT
Vanaf 2024 werkt VT met een nieuwe begrotingssystematiek; op basis van een besluit van het AB 15 maart 2023
wordt een formatiebegroting opgesteld op basis van de formatie van de afgelopen 3 jaar. Vanaf 2024 kan VT
specifiek voor het product VT van het jaarresultaat een reserve vormen (tot maximaal 5% van de VT-omzet) om
schommelingen in de formatiekosten op te vangen.

Indexering
De begroting voor 2024 houdt rekening met indexering van de uniforme inwonersbijdrage voor 2024 met 5,32%.
Dit leidt tot een structurele uitzetting van € 1.461.329 (aandeel Nijmegen € 584.426).

Loonkostenontwikkeling en prijsstijgingen
In verband met uitzonderlijke loonkostenontwikkeling (9,92%) in 2023 wordt afgeweken van de afspraak, dat pas
in het eerstvolgende jaar op basis van nacalculatie het budget voor loonkosten structureel wordt aangepast. In
2023 is middels een begrotingswijziging extra budget beschikbaar gesteld om de onvoorziene cao-ontwikkeling te
kunnen bekostigen (aandeel Nijmegen € 563.777). De prijsstijging voor materiële kosten in het jaar 2023 heeft de
GGD opgevangen binnen haar reserve.




                                                      160
</pre>

====================================================================== Einde pagina 160 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 161 ======================================================================

<pre>Algemene reserve
De algemene reserve van de GGD is na de toevoeging van het positieve resultaat 2022 gestegen met € 524.000
gestegen tot € 2.200.000. De begroting 2024 sloot met een negatief resultaat en er zullen een aantal tegenvallers
uit 2023 moet worden opgevangen. We verwachten dat de Algemene Reserve voldoende op niveau blijft, omdat de
overeengekomen streefwaarde (als aandeel van de omzet) lager uitvalt, omdat de omzet van de GGD in 2023
aanzienlijk lager was dan in 2022 (de omzet was toen 40% hoger in verband met de corona-uitgaven voor test- en
vaccinatielocaties).

Data- en informatiegestuurd werken
Na twee jaar incidentele financiering heeft het AB ingestemd met een structurele uitzetting van de begroting met €
175.275 (aandeel Nijmegen € 55.208). Met deze middelen kan de GGD zijn kerntaak van de Publieke
Gezondheidszorg informatiegestuurd werken invulling geven. Vanaf 2023 is veel informatie te vinden op
www.gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl

Organisatieontwikkeling GGD
Op basis van het rapport Versterken van de Organisatie is een organisatieontwikkeling gestart om de aansturing
van de organisatie te versterken en toekomstbestendig te maken. Na een nadere onderbouwing heeft het AB in
september ingestemd met de structurele uitzetting van € 330.000.

Bijzondere Zorg
Het aantal trajecten bij het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) is ook in 2023 hoog gebleven. Er is in samenwerking
met de deelnemende gemeenten een project gestart in samenwerking met de ketenpartners om de groei van het
aantal meldingen bij het Meldpunt Bijzondere Zorg om te buigen. Voor 2024 is nog een tekort geraamd van €
312.800 op het product Bijzondere Zorg. Dit tekort wordt voor 2024 nog eenmaal ten laste gebracht van de reserve
Beschermd Wonen van centrumgemeente Nijmegen.

Meerjarenstrategie 2024-2027
In 2023 is de GGD gestart met het proces van de herijking van de meerjarenstrategie 2020-2023.
De geactualiseerde meerjarenstrategie zal in voorjaar 2024 worden vastgesteld door het AB.

Nieuwbouw GGD
Na vertraging door een rechtszaak over de verwerving van het parkeerterrein ligt de voorbereiding van de
nieuwbouw aan de Prof. Bellefroidstraat weer op schema. Na de definitieve aanbesteding en de verwerking van
de BDB indexering stijgen de meerkosten tot € 479.264. In 2021 is de begroting reeds structureel met € 95.475
opgehoogd. De overige meerkosten zijn van toepassing vanaf het moment dat het gebouw is opgeleverd (vanaf de
begroting 2025).

IZA/GALA
Naar aanleiding van het landelijk Integraal Zorg Akkoord en het Gezond en Actief leven-akkoord hebben de
deelnemende gemeenten een regiobeeld opgesteld voor het Rijk van Nijmegen. Samen met de GGD (o.m.
gezondheidsmakelaars) werkt de gemeente aan de Iza/Gala-doelen.

Euregio Rijn-Waal
Openbaar en gemeentelijk belang
De Euregio Rijn-Waal streeft naar versterking van de grensoverschrijdende samenwerking en ontwikkeling en het
verkleinen van (politieke) verschillen. Aandachtsgebieden zijn belastingen, onderwijs, efficiënte inzet van
reddingsdiensten en natuurbescherming, het stimuleren van sociale contacten tussen Duitsers en Nederlanders in
de grensregio, het geven van advies aan burgers en organisaties in Nederlands-Duitse aangelegenheden en het
vertegenwoordigen van de belangen van de grensregio’s en hun bewoners op nationaal en Europees niveau (zie
ook art. 3 van de Statuten Euregio Rijn-Waal).




                                                      161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 161 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 162 ======================================================================

<pre>De Euregio speelt samen met betrokken partners zoals het Comité van Toezicht van Interreg Deutschland
Nederland een met name beleidsadviserende rol bij de intake en afhandeling van Europese subsidie-aanvragen en
projectsubsidies.

Ten behoeve van het Nijmeegse belang bevordert de Euregio:
     de grensoverschrijdende samenwerking en de Europese integratie in brede zin;
     de toegang tot subsidieregelingen waarmee ook in het belang van Nijmeegse burgers, bedrijven en
        organisaties is gediend;
     het innovatief vermogen in de grensregio.

Dat doet men onder andere door het faciliteren van een (bestuurlijk) netwerk in het grensgebied, een lobby
richting Duitse en Nederlandse ministeries, de Europese Commissie en andere Europese stakeholders met als doel
gezamenlijk te werken aan het wegnemen van belemmeringen in het grensgebied.

Actualiteiten en risico's
In 2020 is de meerjarige strategische agenda vastgesteld. Deze kent een looptijd van 5 jaar.

Daarin staan vier thema’s centraal:
    1. Economie en klimaat
    2. Arbeidsmarkt en onderwijs
    3. Leefbaarheid
    4. Euregionale identiteit

In 2022 zijn de kaders voor de nieuwe Interreg-programma’s vastgesteld met als doel grensbelemmeringen tussen
Nederland en Duitsland te verkleinen. Dat betekent dat in 2024 lokale maatschappelijke organisaties, bedrijven,
kennisinstellingen, maar ook de lokale overheden, samen met Duitse partners aanvragen kunnen doen voor de
(co)financiering van projecten die een bijdrage leveren aan die thema's.

Privaatrechtelijke organisaties

Indigo B.V.
Openbaar en gemeentelijk belang
De gemeentelijke ambitie is om in 2045 energieneutraal te zijn en de stad aardgasvrij te verwarmen. Bij een
warmtenet –nutsvoorziening- wordt het gebruik van fossiele brandstoffen en de uitstoot van CO2 tegengegaan.
Om deze nutsvoorziening mogelijk te maken is in 2012 Indigo B.V. opgericht met als doelstelling het realiseren, in
stand houden en exploiteren van een warmte-infrabedrijf. Indigo B.V. is een dochter van Alliander waarin de
gemeente een minderheidsdeelneming van 5 % heeft. De gemeente heeft in de besluitvorming op strategische
onderdelen van Indigo B.V. een stemverhouding van 50% - 50% met Alliander, zodat de invloed groot is met een
klein risico. Indigo B.V. heeft de transportleiding tussen de ARN en het concessiegebied Waalsprong en Waalfront
gerealiseerd. Indigo B.V. kan in de toekomst ook ingezet worden bij andere warmtenet projecten.
Actualiteiten en risico's
In de concessie Waalsprong en Waalfront zijn de afgelopen jaren de geprognotiseerde woningaansluitingen niet
gehaald, in 2022 wel. In dit jaar zijn er zelfs meer huizen aangesloten op het warmtenet dan was voorspeld. De
verwachting is nog steeds dat het aantal afgesproken aansluitingen voor het einde van de looptijd behaald wordt.
De vertraging in de woningaansluitingen heeft negatieve financiële gevolgen op de business case van Indigo. Deze
kunnen nog steeds worden opgevangen, gebruikmakend van de achtergestelde lening van de provincie
Gelderland. In de recentste businesscase rekent met de actuele GREX-planning. Deze geeft aan dat we aan onze
verplichtingen van de achtergestelde lening gaan voldoen. Indigo B.V. loopt de normale bedrijfsvoeringrisico’s als
warmte-infra&exploitatie-bedrijf. Indigo stuurt daartoe strak op de kosten van de bedrijfsvoering. De
bedrijfsvoering kent afgelopen jaar kostenstijgingen door onder andere hogere elektriciteitskosten. Deze




                                                       162
</pre>

====================================================================== Einde pagina 162 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 163 ======================================================================

<pre>prijsstijgingen vormen geen bedreiging, maar vragen om nadere beschouwing en beheersing van deze risico’s wat
Indigo B.V. actief oppakt.
De Wet Collectieve Warmtevoorziening (WCW) is op komst waarbij in meerderheid publieke warmtebedrijven
worden voorgeschreven bij nieuwe of afgelopen concessies) Voor het warmteconcessiegebied
Waalsprong/Waalfront blijft Vattenfall de concessie uitvoeren (einde looptijd 2042). Vattenfall verzorgt momenteel
als enige warmtebedrijf op de Indigoleiding de operationele bedrijfsvoering. Om andere partijen met warmte over
de Indigo-leiding toe te kunnen laten, moeten afspraken en investeringen worden gemaakt over de operationele
bedrijfsvoering van de Indigo leiding. Dit werkt Indigo B.V. het komende jaar uit.
In het kader van de voorbereiding van de aanleg van een toekomstig collectief warmtenet in Dukenburg wordt
onderzocht op welke manier Indigo B.V. een rol kan spelen in het toekomstig warmtenet en publiek integraal
warmtebedrijf.
Er wordt onderzocht of Indigo B.V. ook een rol kan spelen bij de verdere doorkoppeling van het warmtenet in
andere delen van Nijmegen als TPN-West en Stationsgebied. Op bedrijventerrein TPN-West vragen bedrijven in de
directe nabijheid van de Indigo leiding naar de mogelijkheden om warmte te ontvangen.

DAR NV
Openbaar en gemeentelijk belang
Openbaar belang
De Dar is een overheidsgedomineerde N.V. die voor de 7 deelnemende regiogemeenten de huishoudelijke
afvalinzameling verzorgt. Voor Nijmegen voert Dar daarnaast ook de stadsreiniging, ongediertebestrijding,
beheer openbaar groen en gladheidsbestrijding uit. Waar mogelijk zet Dar daarbij mensen in met een afstand tot
de arbeidsmarkt.

Gemeentelijk belang
Als gemeente zijn we aandeelhouder van Dar. Het aandeel van Nijmegen bedraagt 73,9%. Daarnaast zijn we klant
van Dar. Jaarlijks sluiten Dar en gemeente Nijmegen (en andere gemeenten in de regio) een dienst-
verleningsovereenkomst (DVO) voor de invulling van de uitvoerende taken. Het gegeven dat alle regiogemeenten
zowel aandeelhouder als klant van Dar zijn bevordert een efficiënte regionale inzameling en verwerking van alle
huishoudelijke afvalstromen.
Actualiteiten en risico's
Afvalscheiding en hergebruik
Dar stelt zich tot doel samen met de gemeenten minimaal de landelijke doelstellingen te realiseren op het gebied
van afvalscheiding en recycling. Met de gescheiden inzameling en verwerking van luiers en incontinentie-
materiaal hebben we hierin een volgende stap gezet. We zien goede resultaten en gaan hiermee door.
Om verdere stappen te kunnen zetten naar een circulaire economie ontwikkelen we samen met Dar een nieuw
afvalbeleidsplan. Naast het principe van “de vervuiler betaalt” zetten we daarbij in op een verbetering van het
serviceniveau voor bewoners om herbruikbare afvalstromen te kunnen scheiden én een verlaging van het
serviceniveau op restafval. Met name bij bestaande en nieuw te ontwikkelen hoogbouw is er nog de nodige
milieuwinst te behalen.

Beheer openbare ruimte
Naast de afval- en reinigingstaken verricht Dar ook de integrale uitvoering van een groot deel van het beheer van
de openbare ruimte. Dus ook van het groen en het onderhoud aan de wegen. We stimuleren DAR om steeds verder
te groeien in de integrale dienstverlening.

Fysieke belasting beladers
De landelijke aandacht voor de fysieke belastbaarheid van beladers neemt toe en zal op enig moment vorm
krijgen in striktere regelgeving. Dat kan op termijn consequenties hebben voor de wijze waarop huishoudelijke
afvalstromen worden ingezameld en/of het kostenniveau van de inzameling.




                                                      163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 163 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 164 ======================================================================

<pre>Biodiversiteit in het groenbeheer
De aandacht voor biodiversiteit neemt sterk toe. Dit heeft consequenties voor de uitvoering van het groenbeheer
door Dar. Zo zal er bijvoorbeeld minder vaak en minder intensief worden gemaaid en ook de
snoeiwerkzaamheden zullen anders worden georganiseerd.

Herinrichting Dar-terrein
Door de groei in activiteiten voldoet het huidige terrein van Dar niet meer. Daarom zal het terrein grondig moeten
worden heringericht. Dat zal in de komende jaren zijn beslag moeten krijgen. In dat traject worden meteen een
aantal verduurzamingsmaatregelen meegenomen.

Waalfront BV
Openbaar en gemeentelijk belang
Realisatie van het stadsdeel Waalfront door deelname in het risicodragend uitvoeren van de grondexploitatie voor
het plangebied door middel van verwerven, bouw- en woonrijp maken van gronden en panden, het realiseren van
binnenwijkse voorzieningen, het uitgeven van bouwrijpe kavels en gronden voor de realisatie van woningen en
bijbehorende voorzieningen.

De vennootschap OBW Beheer BV is opgericht om als beherend vennoot deel te nemen in de commanditaire
vennootschap Ontwikkelingsbedrijf Waalfront CV (OBW CV). De vennootschap neemt voor 2% deel in de CV. De
overige deelnemers in de CV zijn Waalfront BV (100% eigendom Gemeente Nijmegen) en BPD Ontwikkeling BV,
ieder voor 49%.

De beherend vennoot stuurt de ontwikkelingen en activiteiten binnen Waalfont CV aan. De BV blijft contractueel in
stand gedurende de hele realisatieperiode van het Waalfront en de levensduur van Waalsprong CV. Vooralsnog is
de looptijd van de gebiedsontwikkeling tot en met 2029.
Actualiteiten en risico's
De grex 2023 prognosticeert een tekort van circa € 28,6 miljoen op netto contante waarde. Het totale
gemeentelijke risicobedrag (GREX risico + gemeentelijke risico’s) bedraagt € 5,0 miljoen. De grex 2023 is in de
aandeelhoudersvergadering vastgesteld en is aangeboden aan de gemeenteraad voor wensen en bedenkingen.
De deelgebieden Handelskade en Batavia zijn afgerond. Het park Fort Kraijenhoff is opgeleverd net als de
woningen van het deelgebied Dijkkwartier Oost. In 2023 wordt de aansluiting Laan van Oost Indië op de
Weurtseweg afgerond en is gestart met de restauratie van het te behouden deel van het Honigcomplex.
Wanneer de marktsituatie het toelaat, zal in 2024 gestart worden met de bouw van de parkeergarage in het
Waalkwartier (terrein voormalig slachthuis), volgend daarop zal gestart worden met de bouw van de woningen en
de inrichting van de Waalhaven.
De grex 2024 Waalfront wordt eind 2023/begin 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd voor wensen en
bedenkingen.

Leisurelands
Openbaar en gemeentelijk belang
Openbaar belang
Het in stand houden, optimaliseren en laagdrempelig toegankelijk houden van openbare recreatieplassen.

Gemeentelijk belang
Het in stand houden, optimaliseren en laagdrempelig toegankelijk houden van openbare recreatieplassen.
De gemeente Nijmegen is voor 16,74% aandeelhouder van Leisurelands. De gemeente Nijmegen verstrekt geen
subsidie aan deze verbonden partij en er is geen sprake van dividenduitkering.
Actualiteiten en risico's
Op dit moment speelt er veel rondom de mogelijke toename van evenementen in en om de Berendonck




                                                      164
</pre>

====================================================================== Einde pagina 164 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 165 ======================================================================

<pre>Hoewel dit onder de verantwoordelijkheid valt van de gemeente Wijchen, levert navraag bij Leisurelands op dat
het aantal van 30 evenementen een eigen leven is gaan leiden. Het klinkt natuurlijk erg veel maar met het plan dat
voorligt wil Leisurelands, overeenkomstig de door de gemeenteraad van Wijchen vastgestelde ontwikkelvisie
2020-2030, de evenementen zoals die plaatsvinden op Berendonck plus 1 extra Emporium-dag planologisch
borgen. Tevens wordt in 2024 de oplevering van een hotel aan de Berendonck verwacht.
Beide aspecten blijven we volgen en de gemeente NIjmegen zal via de jaarlijkse Algemene Aandeelhouders
Vergadering, brengen we onze zienswijze in.

NV Bank Nederlandse Gemeenten
Openbaar en gemeentelijk belang
BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt
duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.
Actualiteiten en risico's
Over 2022 realiseerde BNG Bank een nettowinst na belastingen van EUR 300 miljoen (2021: EUR 236 miljoen).
De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de
ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst
voor komende jaren kan de bank daarom niet maken.
Als aandeelhouder is de gemeente niet verantwoordelijk voor eventuele verliezen. Het enige risico dat wordt
gelopen bedraagt de omvang van de oorspronkelijke aankoop van het aandelenbelang.

BV Land over de Waal
Openbaar en gemeentelijk belang
Oorspronkelijk was deze verbonden partij de commanditaire vennoot van de CV GEM Waalsprong Beheer B.V. Op
10 november 2015 heeft het college besloten de GEM Waalsprong te ontbinden. De activiteiten zijn overgegaan
naar de gemeente Nijmegen.
Land over de Waal BV - de gemeente is enig aandeelhouder - is destijds niet ontbonden omdat deze mogelijk in de
toekomst voor andere activiteiten kan worden gebruikt. Het in stand houden is voordeliger dan het opnieuw laten
oprichten van een nieuwe BV.
Actualiteiten en risico's
Deze BV houden wij aan om snel in te kunnen spelen op toekomstige planontwikkelingen.

Ontwikkelingsbedrijf Waalfront Beheer BV
Openbaar en gemeentelijk belang
Realisatie van het stadsdeel Waalfront door deelname in het risicodragend uitvoeren van de grondexploitatie voor
het plangebied door middel van verwerven, bouw- en woonrijp maken van gronden en panden, het realiseren van
binnenwijkse voorzieningen, het uitgeven van bouwrijpe kavels en gronden voor de realisatie van woningen en
bijbehorende voorzieningen.

De vennootschap OBW Beheer BV is opgericht om als beherend vennoot deel te nemen in de commanditaire
vennootschap Ontwikkelingsbedrijf Waalfront CV (OBW CV). De vennootschap neemt voor 2% deel in de CV. De
overige deelnemers in de CV zijn Waalfront BV (100% eigendom Gemeente Nijmegen) en BPD Ontwikkeling BV,
ieder voor 49%.

De beherend vennoot stuurt de ontwikkelingen en activiteiten binnen Waalfont CV aan. De BV blijft contractueel in
stand gedurende de hele realisatieperiode van het Waalfront en de levensduur van Waalsprong CV. Vooralsnog is
de looptijd van de gebiedsontwikkeling tot en met 2029.
Actualiteiten en risico's
De grex 2023 prognosticeert een tekort van circa € 28,6 miljoen op netto contante waarde. Het totale
gemeentelijke risicobedrag (GREX risico + gemeentelijke risico’s) bedraagt € 5,0 miljoen. De grex 2023 is in de
aandeelhoudersvergadering vastgesteld en is aangeboden aan de gemeenteraad voor wensen en bedenkingen.




                                                      165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 165 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 166 ======================================================================

<pre>De deelgebieden Handelskade en Batavia zijn afgerond. Het park Fort Kraijenhoff is opgeleverd net als de
woningen van het deelgebied Dijkkwartier Oost. In 2023 wordt de aansluiting Laan van Oost Indië op de
Weurtseweg afgerond en is gestart met de restauratie van het te behouden deel van het Honigcomplex.
Wanneer de marktsituatie het toelaat, zal in 2024 gestart worden met de bouw van de parkeergarage in het
Waalkwartier (terrein voormalig slachthuis), volgend daarop zal gestart worden met de bouw van de woningen en
de inrichting van de Waalhaven.
De grex 2024 Waalfront wordt eind 2023/begin 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd voor wensen en
bedenkingen.

Stichtingen

Economic Board
Openbaar en gemeentelijk belang
Stichting The Economic Board is een triplehelix-samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven in
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, met Foodvalley. The Economic Board zet zich op diverse manieren
in voor de economische groei van de regio en de profilering van de regionale sterkten in onder andere Den Haag,
Duitsland en Brussel. De focus ligt daarbij op de speersectoren Food, Health&High Tech, Energy en de cross-overs
daartussen. Binnen deze sectoren liggen grote kansen voor innovatie, meer bedrijvigheid en werkgelegenheid.
Daarnaast werkt The Economic Board aan een aantal randvoorwaardelijke clusters die essentieel zijn voor het
versterken en laten bloeien van de speerpuntsectoren, zoals Slimme Duurzaamheid en Human
Capital/Arbeidsmarkt.
Actualiteiten en risico's
The Economic Board wordt met een inwonersbijdrage vanuit de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen
ondersteund, waarbij de Groene Metropoolregio namens de gemeenten subsidie verstrekt. The Economic Board
zal met haar activiteiten een belangrijke bijdrage blijven leveren aan o.a. de opgave ‘Productieve Regio’. Wij zien
op dit moment geen risico’s.

RVN@
Openbaar en gemeentelijk belang
Stichting RVN@ is een bottom-up beweging die innovatie, sociale en economische groei in het Rijk van Nijmegen
actief stimuleert. Ondernemers, overheid, organisaties, investeerders en kennisinstellingen/studenten werken
over gemeentelijke en sectorale grenzen heen samen om nieuwe en bestaande initiatieven met elkaar te
verbinden en door te ontwikkelen. De focus hierbij ligt op het MKB.
Actualiteiten en risico's
Het meerjarenplan RvN@ 2020-2022 is uitgewerkt naar een Groeistrategie 2022-2026 . Hierin worden de
mogelijkheden voor een lange termijn financiering van RvN@ als een triple helix organisatie (overheid, onderwijs,
ondernemers) op een rij gezet. We ondersteunen RvN@ ook in 2023 financieel en doen volop mee. Wij zien op dit
moment geen risico’s.




                                                       166
</pre>

====================================================================== Einde pagina 166 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 167 ======================================================================

<pre>Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding
Voor het onderhoud van kapitaalgoederen begroten wij jaarlijks een substantieel bedrag. Deze paragraaf geeft
meer inzicht in de omvang en besteding daarvan. We onderscheiden drie categorieën kapitaalgoederen van de
gemeente, te weten openbare ruimte, gebouwen en onderwijshuisvesting. In deze paragraaf gaan we in op het
beleidskader en de financiële vertaling voor de begroting.


Openbare ruimte
Tot de kapitaalgoederen in de openbare ruimte rekenen we de wegen, de civiele kunstwerken (bruggen, tunnels
en viaducten), de openbare verlichting, de verkeersregelinstallaties, de riolering, het water en het groen en spelen.
Voor het onderhoud van deze kapitaalgoederen begroten we in Nijmegen bij de programma’s Openbare ruimte en
Bereikbaarheid in totaal circa € 41 miljoen per jaar. Onderhoud bestaat uit dagelijks onderhoud, groot
onderhoud, technische vervanging en renovatie. De budgetten voor het onderhoud in de openbare ruimte zijn
gedeeltelijk exploitatiebudgetten en gedeeltelijk investeringen.

Nota kapitaalgoederen
Conform het Besluit Begroting en Verantwoording moeten Gemeenten eens in de vier jaar een integrale nota over
het onderhoud van de kapitaalgoederen opstellen en door de gemeenteraad laten vaststellen.
Het doel van deze nota is grip en sturing te bieden op de vervangingsbehoefte en investeringen van de
kapitaalgoederen in de openbare ruimte. E.e.a. op basis van de kwaliteit van de buitenruimte, de actuele
onderhoudstoestand, aanwezige onderhoudsachterstanden, en middelen welke nodig zijn voor het onderhoud.
De nota is daarmee ook de verantwoording naar bevoegd gezag.
Vooruitlopend op de nota 2024-2028, zijn in het Coalitieakkoord hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld;
Voor 2024 is € 3miljoen beschikbaar, voor 2025 € 5 miljoen voor 2026 € 3 miljoen en voor 2027 € 4 miljoen.
Per beheergroep zoals wegen, openbare verlichtingen, spelen e.d. maken we een beheerplan waarbij we dagelijks
onderhoud, groot onderhoud en vervangingen onderscheiden. De nota kapitaalgoederen geeft een doorkijk naar
de benodigde investeringen op zowel korte als lange termijn. De doorkijk van de nota maakt het mogelijk om
andere ambities zoals klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit en overige grote opgaven in de wijken beter
op elkaar af te stemmen. Technisch beheer maakt daarbij plaats voor ambitie-gestuurd beheer.

Op dit moment worden de benodigde investeringen en onderhoudsbudgetten in beeld gebracht. De huidige
budgetten zijn nu ontoereikend om de aanwezige achterstanden weg te nemen en het huidige onderhoudsniveau
te kunnen borgen. Gelet op de huidige bezuinigingen en de zeer beperkte investeringsruimte voor de komende
jaren, zullen daarom aanvullende risicoscenario’s worden opgesteld alvorens de nota aan de Raad zal worden
voorgelegd.

Onderhoudsplannen
Onder de programma's Openbare ruimte en Bereikbaarheid zijn verwijzingen opgenomen naar actuele
documenten over onderhoud openbare ruimte.

Beleidskader
Eind 2023 liep de duur van de beleidsnota ‘Geef ze de (openbare) ruimte' af. Deze beleidsnota bevatte de kaders
waarin we een antwoord gaven op de maatschappelijke en economische ontwikkelingen: actief burgerschap,
kostenbewustzijn, duurzaamheid en een terugtredende overheid. Deze onderwerpen zijn nog steeds actueel in
onze werkwijze. Voor de kapitaalgoederen zijn vooral de ontwikkelingen kostenbewustzijn en duurzaamheid van
toepassing. Met gedifferentieerd en risico-gestuurd beheer sturen we op het niveau waaraan de kapitaalgoederen
minimaal moeten voldoen. Om meer differentiatie mogelijk te maken, werken we met ‘wijkbudgetten’. Op die
manier krijgen bewoners meer inspraak in het beheer en de inrichting van hun eigen woonomgeving. Risico-
gestuurd beheer is gericht op optimale inzet van onze middelen. Daarvoor moeten we keuzes maken. Dat doen we
door bij de te nemen onderhoudsmaatregelen steeds een afweging te maken tussen kosten, mogelijke risico’s en



                                                       167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 167 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 168 ======================================================================

<pre>gewenste prestaties.
We zoeken voor een nieuw beleidskader aansluiting bij de Omgevingsvisie.

Grote opgaven fysieke domein
Voor 2024 en verder stellen we in samenwerking met Stadsontwikkeling een gezamenlijke planning op voor de
grote opgaven binnen het fysieke domein, met name op de gebieden van de energietransitie, klimaatadaptatie,
vernieuwingsgolf, woningbouw en de mobiliteitsopgaven. We stemmen werkzaamheden zo veel als mogelijk op
elkaar af, om op die manier kosten te besparen en overlast voor de inwoners te verminderen.

Financieel
De woningdichtheid van Nijmegen groeit de komende jaren en hierdoor verandert ook de openbare ruimte. Dit
leidt tot een toename van de beheerkosten. Voor iedere opgeleverde woning nemen we daarvoor een bedrag op in
de begroting. In 2024 leidt de areaaluitbreiding tot een structurele stijging van het onderhoudsbudget met
 € 490.000-

Wegen en civiele kunstwerken
Beleidskader
Wegen vormt daarbij als “leading asset” het belangrijkste beheeronderdeel bij de vervangingen in de openbare
ruimte waarbij andere beheeronderdelen zoals o.a. openbare verlichting en groen “meeliften”. Eind 2023 zal een
nieuwe meerjaren- en lange termijnplanning worden opgesteld. Daarbij wordt ook het achterstallige onderhoud
nader in beeld gebracht. Herstel hiervan is echter zeer beperkt mogelijk vanuit de huidige budgetten. Verder
herstel is afhankelijke van beschikbaar exploitatiebudget en aanvullende investeringen in de komende decennia.

Financieel
Het onderhoud van wegen en civiele kunstwerken begroten we in het programma Bereikbaarheid. In 2024 geven
wij circa € 4,7 miljoen aan wegonderhoud en € 1,7 miljoen aan civiele kunstwerken uit. Daarnaast besteden we €
1,6 miljoen aan verkeersregelinstallaties en -voorzieningen. In het UPOR is opgenomen welke grote wegen we het
komend jaar gaan aanpakken.

Openbare verlichting
Beleidskader
Voor openbare verlichting hanteren we als beleidskader 'Zicht op Nijmeegs licht'. We gaan door met de structurele
vervanging per gebied van het oude kabelnet, armaturen en bijbehorende masten. Net als bij het
beheeronderdeel wegen is echter sprake van een aanzienlijke achterstand. Het huidige tempo waarbij we jaarlijks
8-10 kilometer kabelnet vervangen is ontoereikend om de achterstand weg te nemen. Ook het vervangen van de
masten en het vervangen van armaturen plaatsen we LED-verlichting vraagt de nodige aandacht.

Voor het onderhoud van de openbare verlichting heeft de gemeente Nijmegen in 2018 een tienjarig
onderhoudscontract voor de OVL afgesloten met een marktpartij. Deze heeft daarmee de opdracht gekregen om
voor een vast bedrag van in totaal € 15 mln. het OVL-areaal maximaal te verduurzamen, in een zo goed mogelijke
conditie te brengen en tien jaar te onderhouden. Het onderhoud richt zich met name op (on)veiligheid,
onderhoudbaarheid en functionaliteit van de installatie. Het contract voorziet in de basis niet in de
vervangingsopgave.

Financieel
In 2024 geven we circa € 6,1 miljoen uit aan openbare verlichting. We begroten structureel € 2 ton per jaar voor het
oplossen van storingen in het ondergronds kabelnet.




                                                       168
</pre>

====================================================================== Einde pagina 168 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 169 ======================================================================

<pre>Infrastructuur voor de gemeentelijke watertaken
Beleidskader
Het Gemeentelijk Rioleringsplan Nijmegen (GRP) 2017-2023 is het beleidskader voor onze taken op het gebied van
afvalwater, hemelwater, oppervlaktewater en grondwater. In 2024 wordt een nieuw plan opgesteld. Vanuit dit GRP
werken we verder aan ons integraal beleid voor de uitvoering en duurzame ontwikkeling van onze gemeentelijke
watertaken. De hoofddoelen van onze wettelijke gemeentelijke watertaken zijn het beschermen van de
volksgezondheid, bijdragen aan een leefbare woonomgeving en beschermen van het milieu. We streven naar
doelmatig beheer en duurzame ontwikkeling van de infrastructuur voor onze watertaken. We gaan aan de slag
met de opstelling van een nieuw GRP/watertakenplan dat past binnen het op te tellen Omgevingsplan.

Financieel
De exploitatiebegroting voor de watertaken is onderdeel van het programma Openbare Ruimte. In 2024 besteden
wij € 11,6 miljoen aan aanleg, onderhoud, vernieuwing en planvorming van infrastructuur en voorzieningen voor
de uitvoering van onze watertaken. De lasten worden gedekt uit de rioolheffing. Sinds 2015 bekostigen we ook de
kosten voor rente en afschrijving voor de uitbreidingsinvesteringen in de Waalsprong uit de rioolheffing.

Groen
Beleidskader
'Het ‘Bomenplan Nijmegen’ (2021), de ‘Uitvoeringsagenda Bomen 2021 – 2025, het ‘Handboek Stadsbomen’ 2009
(deze alleen nog voor wat betreft criteria en voorschriften kapvergunning en hoofdboomstructuur), 'De Groene
Draad, kansen voor het Nijmeegse groen' (2007), de 'Bosbeheervisie' (2000), de Natuur(monumenten)visie Rijk van
Nijmegen 2020-2038 ( Heumensoord) vormen ons uitgangspunt. Met deze plannen hebben we kaders voor de
ruimtelijke ontwikkelingen en ecologische kwaliteit van groen, natuur en landschap. Daarmee ontwikkelen en
bewaken we de groene elementen en de hoofdgroenstructuur van de stad. De klimaatverandering heeft een groot
nadelig effect op het huidige bomenbestand. De lange droge periodes zorgen er voor dat er veel bomen per jaar
doodgaan die we moeten verwijderen en waarvoor we moeten herplanten. Dit is een aandachtspunt in de in
ontwikkeling zijnde klimaatadaptatiestrategie.

Voor de planning van de werkzaamheden hanteren we het groenstructuurplan. Daarin hebben we de
werkzaamheden om de groenstructuur in stand te houden en waar mogelijk te versterken opgenomen.
Voor het groenstructuurplan zetten we in 2024 de reguliere budgetten in. Er is een beperkt budget beschikbaar
voor vervangingsonderhoud.

Financieel
We zetten in 2024 de reguliere budgetten voor het onderhouden van de bomen in. We besteden circa € 10,1
miljoen aan groenonderhoud. Er is een beperkt budget beschikbaar voor vervangingsonderhoud. We geven
prioriteit aan nieuwe bomen met hoge kwaliteit in versteende wijken en gebieden in de bestaande stad. We zorgen
voor een verbetering van de groeiplaatsen en benutten kansen om het ecologisch beheer verder te verbeteren.

Spelen
Om het spelen, bewegen en ontmoeten (overeenkomstig de Omgevingsvisie) te stimuleren, hebben we de ambitie
om per wijk 1 of 2 groene, sociale knooppunten inrichten. Dit zijn plekken om te spelen, te bewegen en te
ontmoeten voor mensen van 0 tot 100 jaar.
Daarnaast hebben we buurtspeelplekken en groene ontmoetingsplekken waar spelen voor de allerjongsten
mogelijk is. De belangrijkste uitgangspunten hierbij zijn:
 Een groen sociaal knooppunt maakt Samenspelen mogelijk: 100 % welkom, 70% toegankelijk, 50%
    bespeelbaar.
 Natuurlijk spelen: dit betekent meer (speel-)groen en minder toestellen. Bij nieuwe plekken of bij
    herinrichting onderzoeken we of de locatie als een meer natuurlijke (speel)plek kan worden ingericht.




                                                     169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 169 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 170 ======================================================================

<pre>   We integreren spelen en ontmoeten in de openbare ruimte. De uitdaging is om op een slimme manier gebruik
    te maken van de openbare ruimte waarin kinderen worden gestimuleerd om samen te spelen en waarin
    ouderen elkaar kunnen ontmoeten.
   We betrekken bewoners waaronder met name kinderen bij de in te richten speelplekken.

Net als bij de beheeronderdelen wegen en openbare verlichting is bij spelen sprake van een aanzienlijke
vervangingsopgave en daarmee investeringsbehoefte. De aanleg van nieuwe groene sociale knooppunten en
vervanging van de huidige speelvoorzieningen is daarmee sterk afhankelijk van de beschikbare investeringsruimte
in de komende jaren.

Financieel
In overleg met bewoners maken we de speelplekken groener om natuurlijk te spelen. Bij de herinrichting houden
we zoveel mogelijk rekening met kinderen met een beperking. We streven er ook naar dat de speelplekken goede
ontmoetingsplekken zijn voor oudere bewoners zodat jong en oud elkaar kunnen ontmoeten. Voor het onderhoud
aan recreatieve sportvoorzieningen, speeltuinen en speelplekken is in totaal € 1,4 miljoen. beschikbaar.


Gebouwen
Beleidskader
Het planmatig en storingsonderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt sinds 1 januari 2016 uitgevoerd door
onze regie-partner Heyday. Het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt uitgevoerd op basis van
meer-jaren onderhoudsplannen. Bij alle panden wordt daarbij het wettelijk -, periodiek-, storings- en
gebrekenonderhoud uitgevoerd om de functionaliteit en veiligheid te borgen.
De plannen worden aan de hand van her-inspecties jaarlijks geactualiseerd. De uit te voeren
onderhoudswerkzaamheden worden jaarlijks middels een collegevoorstel aan het College voorgelegd.
Wij toetsen de performance van onze regie-partner op klanttevredenheid en onderhoudsstaat van de gebouwen.
De opdracht aan de onderhoudspartij is om panden te onderhouden op conditieniveau 3 van de NEN 2767
(Nederlands Normalisatie‐instituut) voor gebouwen. Dat wil zeggen op een “sober- en doelmatig niveau”,
zodat de gebruiker in het pand kan blijven doen waar het voor bedoeld is.

Uw Raad heeft middelen beschikbaar gesteld om de gebouwen structureel te onderhouden. Voor grote
vervangingen wordt separaat budget bij u aangevraagd.
Het jaarlijkse onderhoud vertoont in absolute zin, als gevolg van werkelijk uit te voeren onderhoud,
grote fluctuaties.
Middels de Reserve Onderhoud kent de feitelijke belasting van de begroting toch een stabiel beeld; wij egaliseren
de lasten van het onderhoud naar een gemiddelde over een periode van 10 jaren.

We kunnen met het nu toegekende budget de gemeentelijke gebouwen in stand houden. De gestegen bouw- en
onderhoudskosten zijn op korte termijn nog geen knelpunt (de gemeentelijke indexering is op dit moment
voldoende), maar het effect voor op de (middel)lange termijn is nog niet goed te overzien.

bedragen * € 1 miljoen                                            2024         2025          2026         2027
Gebouwen                                                           8,8           8,8          8,8           8,8
Sportaccommodaties                                                 0,9           0,9          0,9           0,9
Totaal                                                             9,7           9,7          9,7           9,7


We storten het in de begroting beschikbare onderhoudsbudget in de Reserve Onderhoud gebouwen.
De storting in de Reserve Onderhoud bedraagt de komende jaren € 8,8 miljoen per jaar.
Naast Heyday hebben we nog een aantal andere externe partijen die o.a. het onderhoud doen
van opvanglocaties.

Realisatie investeringen


                                                      170
</pre>

====================================================================== Einde pagina 170 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 171 ======================================================================

<pre>Naast het reguliere technisch onderhoud zijn er een aantal investeringen gedaan in onze gemeentelijke panden.
Hieronder lichten wij aan uw Raad de belangrijkste toe.



Diverse wettelijke aanpassingen aan gebouwen
Het jaarlijkse bulkkrediet Gemeentelijke Accommodaties van € 1.000.000 wordt besteed aan noodzakelijke
aanpassingen en verbeteringen aan gemeentelijke gebouwen in het kader van veiligheid, verhuurbaarheid en
nieuwe wetgeving. De belangrijkste voor het komende jaar zijn aanpassingen in het kader van veiligheid,
brandveiligheid, legionella en specifieke projecten zoals verbeteren van het binnenklimaat, kleedkamers en
gemeenschappelijke ruimten in onze sport- en wijkaccommodaties.

Investeringen in duurzaamheid, asbest en cultuurhistorie
In de komende jaren wordt wederom geïnvesteerd in initiatieven op het gebied van duurzaamheid en
klimaat. Door het uitvoeren van de duurzaamheids- en klimaatvoorzieningen, met name het aanbrengen van
LED verlichting, isolatie en energiemanagement, maken we de gebouwen duurzamer en neemt
het energieverbruik af. Daardoor wordt invulling gegeven aan de wettelijke eisen ten opzichte van energie-labels
enerzijds en duurzaamheidsambities van de gemeente anderzijds.


Onderwijshuisvesting
Beleidskader
Op 19 december 2007 heeft de Raad een besluit genomen over de doordecentralisatie (DDC) van
onderwijshuisvestingsmiddelen. Met dit besluit is de zorg voor onderwijshuisvesting met alle bijbehorende
middelen en verantwoordelijkheden, onder voorwaarden, voor onbepaalde tijd overgedragen aan de
schoolbesturen. De gemeente en schoolbesturen hebben de ambitie vastgesteld om alle doorgedecentraliseerde
schoollocaties te vernieuwen binnen een periode van 40 jaar. Vernieuwing vindt plaats door nieuwbouw op een
nieuwe of bestaande locatie of door renovatie. We meten de ambitie met een indicator die de jaarlijkse
vernieuwing weergeeft en we houden het verloop daarvan bij in de monitor doordecentralisatie
onderwijshuisvesting.
We streven ernaar om in principe alle voorzieningen voor onderwijshuisvesting door te decentraliseren, omdat
investering en exploitatie dan in een hand ligt.
De tussentijdse evaluatie heeft aangetoond dat de afgesproken ambities niet meer haalbaar zijn. In 2023 zijn met
de schoolbesturen nieuwe afspraken in een addendum en een nieuw convenant prestatieafspraken gemaakt. Dit
zorgt voor meer “regelruimte” door minder strenge spreidingseisen in het Primair Onderwijs en verzachting van
het ambitieniveau (van resultaat naar inspanningsverplichting). Tevens is afgesproken is dat we samen met de
schoolbesturen blijven inzetten op de landelijke lobby voor meer budget in het gemeentefonds.

Per eind 2022 was 57% van het totaal aan actuele vierkante meters bruto vloeroppervlakte van DDC-scholen
vernieuwd. In het kader van de regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) is in 2023 zowel qua
binnenklimaat als qua (isolatie van de) gebouwenschil een impuls gegeven aan de basisscholen De Luithorst, De
Wingerd, De Sterredans en Klein Heyendaal. In het kader van SUVIS lopen na 2023 nog op 3 scholen trajecten voor
het verbeteren van het binnenklimaat. Daarmee is per eind 2023 in totaal 61% van het totaal aan actuele
vierkante meters bruto vloeroppervlak van DDC scholen vernieuwd. In 2024 geven we een vervolg aan de
nieuwbouw voor de basisschool Prins Claus en wordt een nieuw gebouwdeel voor leerlingen van De Monnikskap
bij het Kandinsky College locatie Malderburchtstraat gerealiseerd.
Met name in de bestaande stad zijn vrijwel alle voorzieningen doorgedecentraliseerd. In 2023 is de
onderwijshuisvesting van 92,8% van alle leerlingen doorgedecentraliseerd. Het algemene streven is om voor alle
leerlingen uiteindelijk uit te komen op 100%. Uitzondering hierop zijn basisschool Kleurrijk en basisschool Petrus
Canisius, locatie St. Stevenskerkhof. Hier zijn alleen de leerlingen doorgedecentraliseerd en niet de huisvesting,
die in eigendom van de gemeente is. De gebouwen zijn in eigendom van de gemeente en de scholen huren het
schooldeel van het gebouw. Deze scholen zijn gevestigd in respectievelijk het voorzieningenhart ’t Hert in het
Willemskwartier en het City-complex in het stadscentrum.


                                                      171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 171 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 172 ======================================================================

<pre>Drie schoolbesturen in de bestaande stad, de Stichting Simonscholen, Aloysius en de Stichting Speciaal Onderwijs
Tarcisius zijn niet doorgedecentraliseerd. Wij zijn met deze schoolbesturen in gesprek om, in combinatie met
nieuwbouw, ook door te decentraliseren. In Nijmegen Noord zijn de basisscholen De Oversteek en Het Talent niet
doorgedecentraliseerd. Beide zijn gehuisvest in een voorzieningenhart.
Financieel
De totale begroting van het taakveld Onderwijshuisvesting bedraagt in 2024 € 19,4 miljoen. Hiervan is € 17,8
miljoen voor doorgedecentraliseerde scholen en € 1,4 miljoen voor niet-doorgedecentraliseerde scholen. De
uitvoeringskosten voor het taakveld Onderwijshuisvesting bedragen € 0,2 miljoen per jaar.




                                                     172
</pre>

====================================================================== Einde pagina 172 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 173 ======================================================================

<pre>Grondbeleid
Beleid
Het grondbeleid neemt fysiek ruimtelijke projecten in ontwikkeling en voert deze uit. Hierbij is een relatie met
andere taakvelden binnen de gemeentelijke begroting.

De beoogde maatschappelijke effecten van dit grondbeleid zijn:
 Een groter aanbod van woningen voor de doelgroepen die daar het meeste behoefte aan hebben. Dit doen we
    door de productie van bouwrijpe grond en de ontwikkeling van stedenbouwkundige plannen. Dit is conform
    de Uitvoeringsagenda wonen.
   Fysieke ruimte maken voor de realisatie van culturele en maatschappelijke voorzieningen, scholen, kantoren,
    bedrijfshuisvesting en andere werkgelegenheidslocaties.
   De realisatie van structuurbepalende, stedelijke ontwikkelingsprojecten zoals de Waalsprong, transformatie
    Stationsgebied, Kanaalzone-Zuid, Vlaams kwartier, Valkhofkwartier en Waalfront, deze zijn bepalend voor de
    lange termijn ontwikkeling van de stad.

De manier waarop we ons grondbeleid uitvoeren is uitgebreid omschreven in de Nota Grondbeleid 2018
Deze is in maart 2018 door uw gemeenteraad vastgesteld. In deze kadernota gaan we niet alleen uit van
faciliterend grondbeleid, waarbij we gebruik maken van ’publieke’ instrumenten, maar kiezen we ook voor een
actieve, ontwikkelende en daarmee risicodragende rol van de gemeente. Dit kan zelfstandig of via samenwerking
met marktpartijen en deelnemingen in publiek-private samenwerkingen (PPS) zoals Waalfront, of via een
gemeenschappelijke regeling met andere overheden. In de actieve rol verwerven we gronden, ontwikkelen we
plannen en maken we terreinen bouwrijp en verkopen deze. Deze nota wordt nu geactualiseerd, in verband met
een aantal ontwikkelingen. Door het Didamarrest van de Hoge Raad moeten de regels over de verkoopmethoden
van gemeentelijk vastgoed en gronden iets worden aangepast. Ook de nieuwe Omgevingswet maakt dat de
teksten moeten worden aangepast. Bij deze actualisatie nemen we ook de opmerkingen/aanbevelingen van de
auditcommissie mee, die zijn uitgebracht naar aanleiding van de Stadsrekening 2021 en de Stadsrekening 2022.

Projecten worden door de afdeling Stadsontwikkeling voorbereid, uitgevoerd en financieel afgewikkeld
De planexploitaties van deze projecten die altijd een doorlooptijd van meerdere jaren kennen, leggen we als
document ter vaststelling aan uw gemeenteraad voor. Bij veel van deze projecten speelt grondbeleid een
belangrijke rol.

De planexploitaties worden jaarlijks opgenomen in de Voortgangsrapportage Grote Projecten (VGP)
De VGP wordt aan het begin van het kalenderjaar ter vaststelling aan uw gemeenteraad aangeboden, waarbij de
peildatum 1 oktober van het daaraan voorafgaande jaar is. De planning is dat het VGP door uw gemeenteraad
wordt vastgesteld vóór de stadsrekening. De ontwikkeling van de boekwaarde tussen 1 oktober en 1 januari wordt
ook bij de stadsrekening gerapporteerd. Een tussenmelding van het VGP in de vorm van mogelijk verwachte,
grotere afwijkingen vindt dan plaats in het kader van de begroting. Dan rapporteren we ook over de ontwikkeling
van de risico's in het taakveld planexploitaties binnen het programma Stedelijke ontwikkeling en Wonen en het
voor dit taakveld benodigd weerstandsvermogen. Aan deze P&C cyclus voegen wij een nieuw product toe, een
tussentijdse voortgangsrapportage voor de vier grote gebiedsontwikkelingen (Waalsprong, Waalfront,
Stationsomgeving en Winkelsteeg). In de geactualiseerde nota grondbeleid wordt aangegeven hoe de producten
binnen het taakveld planexploitaties opgenomen worden in de P&C cyclus. Bovenliggend doel is uw
gemeenteraad beter in staat te stellen om actiever te kunnen sturen op de grote gebiedsontwikkelingen en de
verschillende producten een logische plek te geven in de P&C cyclus.

Tussentijds grotere afwijkingen in de planexploitaties worden gemeld bij de stadsbegroting
Dan wordt ook gerapporteerd over de ontwikkeling van de risico’s bij de planexploitaties en het benodigde
weerstandsvermogen.




                                                       173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 173 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 174 ======================================================================

<pre>Ontwikkelingen
Na een daling van de huizenprijzen het afgelopen jaar lijken in het tweede kwartaal van 2023 de huizenprijzen
weer licht te stijgen. De krapte op de woningmarkt is nog groter geworden. Ook de bouw- en grondkosten zijn in
2023 verder gestegen, onder andere door de oorlog in Oekraïne. Hoe de economie en vastgoedmarkt zich de
komende periode gaan ontwikkelen is onduidelijk, dit volgen we nauwlettend.

We herijken de parameters voor de planexploitaties op basis van recente onderzoeken
Een extern bureau heeft een analyse gemaakt van de huidige economische situatie. Deze analyse beschrijft wat de
verwachtingen zijn voor de komende periode, zowel voor de economie als voor de grond- en vastgoedmarkt. Op
basis hiervan worden de rekenparameters voor de planexploitaties herijkt. De nieuwe parameters zijn gebaseerd
op een verkenning van de economische ontwikkelingen en afgestemd met onze accountant. Belangrijke bronnen
zijn het CPB (centraal economisch planbureau) DNB, CBS & Kadaster, Rabobank en andere specifiek markt
gerelateerde bronnen. De nu voorgestelde parameters zijn opgesteld met de kennis van vandaag en zijn een zo
goed mogelijke inschatting.

De verwachting is dat de grondkosten over heel 2023 iets meer stijgen dan de 3% waarmee in de herziening per 1-
1-2023 rekening is gehouden. Daarnaast worden voor 2024 en verder nieuwe parameters vastgesteld, met name
de bijgestelde parameter opbrengstenstijging neemt af.
Deze beide effecten zorgen samen voor een verwacht aanzienlijk extra tekort op de planexploitaties.

Per 1 januari 2024 is de invoering van de nieuwe Omgevingswet gepland. We verwerken de wijzigingen die
voortvloeien uit de Omgevingswet in de werkprocessen.


Reserves en risicobeoordeling
We analyseren de risico’s van planexploitaties
Medio 2023 waren er ruim 30 planexploitaties en gebiedsexploitaties in uitvoering. Daarnaast zijn er
planexploitaties in ontwikkeling (de PIO's). Als deze haalbaar en uitvoerbaar blijken, leggen we deze voor aan uw
gemeenteraad of leiden deze tot overeenkomsten die het college afsluit. Om de risico’s van deze exploitaties af te
dekken, analyseren we deze. Hierbij schatten we de kans in dat een risico optreedt en wat het effect kan zijn. Per
project bekijken we de risico’s zoals kostenstijgingen, hogere verwervingsprijzen, opbrengstverlaging (markt) en
bijsturingsmogelijkheden. Dit leggen we naast een beoordeling van de totale projectenportefeuille. Wat
vervolgens aan gekwantificeerde financiële risico’s overblijft, moet kunnen worden afgedekt in het
weerstandsvermogen van de gemeente Nijmegen in de vorm van de Saldireserve.

De risico’s binnen de lopende planexploitaties worden periodiek tegen het licht gehouden
Hierbij zijn aanvullende maatregelen en beheersmaatregelen opgenomen, die er voor moeten zorgen dat de
lopende planexploitaties de komende jaren adequaat en onder beheersbare condities kunnen worden uitgevoerd.
Dit heeft ook consequenties voor het weerstandsvermogen.

We zetten deze risico’s in de tijd
Bij de behandeling van de Kadernota risicomanagement, weerstandsvermogen en financiële kengetallen is een
belangrijke verandering ten opzichte van de vorige kadernota vermeld: het weergeven van risico’s verbonden aan
grondexploitaties in de tijd, rekening houdend met het tijdstip waarop een risico zich kan voordoen.
De spelregels voor dit in de tijd zetten van risico’s van de grondexploitaties zijn in de Kadernota
risicomanagement, weerstandsvermogen en financiële kengetallen van maart 2016 vastgelegd. Voor een verdere
toelichting van de risico’s van de grondexploitaties zie de paragraaf Weerstandsvermogen.


Voor winst‐ en verliesneming binnen de afdeling Stadsontwikkeling hanteren we het voorzichtigheidsbeginsel
Dat wil zeggen: bij te verwachten verliezen treffen we direct een voorziening. Een verwachte winst nemen we pas
aan het eind van een project, wanneer de winst is gerealiseerd. Over tussentijdse winstneming heeft de commissie



                                                      174
</pre>

====================================================================== Einde pagina 174 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 175 ======================================================================

<pre>BBV in december 2017 een uitspraak gedaan over de wijze van berekening. De door hen voorgeschreven
berekening kan leiden tot een eerdere winstneming dan onze eigen, op het voorzichtigheidsprincipe gebaseerde,
methodiek. Op basis van deze voorgeschreven berekeningsmethode en rekening houdend met een
risicobeoordeling wordt bepaald of tussentijdse winstneming mogelijk is.

Wijzigingen gemeld bij het Koersdocument
Faciliterende ontwikkeling Lincoln-Smitweld locatie
Het perceel van de Lincoln-Smitweld locatie maakt tot op heden onderdeel uit van de grondexploitatie
Winkelsteeg. De gemeente heeft met Lincoln-Smitweld onderhandeld over de verwerving van de locatie door de
gemeente, maar is niet tot overeenstemming gekomen. Een ontwikkelcombinatie heeft vervolgens afspraken met
Lincoln-Smitweld over verwerving van de locatie gemaakt en is ook in gesprek getreden met de gemeente om dit
gebied door hen tot ontwikkeling te brengen. Het college stelt voor om te besluiten om voor deze locatie in te
zetten op een faciliterende rol, een anterieure overeenkomst te sluiten met de beoogde ontwikkelcombinatie en
de financiële effecten te betrekken in de Begroting 2024-2027. Daarna, indien de gemeenteraad hier mee instemt,
verwerken we het effect in de grondexploitatie Winkelsteeg G650-G660 bij de Voortgang rapportage Grote
projecten (VGP) 2024.

In overleg met de ontwikkelcombinatie is gebleken dat het
mogelijk is circa 1.100 woningen extra te realiseren vergeleken
met het woningbouwprogramma zoals dit in de
grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 8 maart 2023) van de
gemeente op deze locatie was voorzien. Dit extra programma is
mogelijk binnen de Ontwikkelvisie Winkelsteeg 2035 en tevens
binnen het bestemmingsplan, dat 27 september door de raad
is behandeld.

Naar verwachting kan, na besluitvorming door de
gemeenteraad bij de Stadsbegroting 2024 over dit onderwerp,
in Q4 2023 een anterieure overeenkomst gesloten worden
tussen gemeente Nijmegen en de ontwikkelcombinatie waarin
afspraken worden gemaakt over:
    -    Het te realiseren woningbouwprogramma en de
         verdeling van woningtypes;
    -    Het te realiseren niet-woningbouwprogramma;
    -    Verkoop van de strook grond langs de Nieuwe Dukenburgseweg door de gemeente aan de
         ontwikkelcombinatie;
    -    Realisatie voor eigen rekening en risico van de openbare ruimte door de ontwikkelcombinatie en levering
         van gerealiseerde openbare ruimte om niet door de ontwikkelcombinatie aan de gemeente;
    -    Een bijdrage van de ontwikkelcombinatie voor de realisatie van bovenwijkse investeringen, zoals de
         realisatie van onderdoorgangen en het aanpassen van de wegen;
    -    Organisatie- en procesafspraken over de wijze waarop de gemeente in de verdere uitwerking plannen
         kan toetsen zowel in de stedenbouwkundige uitwerking als kwaliteit van de openbare ruimte.

In totaal kan de ontwikkelcombinatie daarmee circa 2.400 woningen en 27.000 m² bvo niet-woningbouw
realiseren.

De gemeenteraad heeft op 10 juni 2020 een voorkeursrecht als bedoeld in artikel 5 van de Wvg gevestigd op een
groot deel van de gronden in Winkelsteeg, waaronder begrepen de Lincoln-Smitweld gronden. Gemeente
Nijmegen zal na ondertekening van de anterieure overeenkomst ontheffing verlenen om overdracht van de
gronden aan de ontwikkelcombinatie mogelijk te maken en vervolgens het voorkeursrecht intrekken.




                                                      175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 175 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 176 ======================================================================

<pre>Financiële effecten
De locatie van Lincoln-Smitweld kende binnen de gemeentelijke grondexploitatie een negatief plansaldo. Het niet,
conform de vigerende grondexploitatie, tot ontwikkeling brengen van deze gronden leidt tot een vrijval van
verliesvoorziening van circa € 7 miljoen en een verlaging van het risicoprofiel van circa € 11 miljoen. Daarnaast
hoeft de gemeente een deel van de investeringen op riolering en realisatie hoofdgroenstructuur niet zelf uit te
voeren en ontvangt zij nog een anterieure bijdrage voor bovenplanse investeringen. De effecten daarvan zullen in
de begroting 2025 worden verwerkt.

Overwegingen
Het voordeel van het door de ontwikkelcombinatie tot ontwikkeling brengen van dit gebied is dat de vigerende
gemeentelijke grondexploitatie verbetert en het risicoprofiel afneemt. Daarnaast geldt dat de woningbouwopgave
de komende jaren in Winkelsteeg aanzienlijk is. Doordat een derde (de ontwikkelcombinatie) zich gecommitteerd
heeft aan dit gebied en ook tempo met de realisatie zal willen maken, ontstaat er naast de gemeente extra
menskracht en inzet om de woningbouwproductie hoog te kunnen houden.

Potentieel nadeel van het faciliterend tot ontwikkeling brengen van het gebied is dat de gemeente minder ‘aan
het stuur’ zit. Met de kaders van het bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan, de afspraken in de anterieure
overeenkomst en inzet op samenwerking, kan naar verwachting voldoende op kwaliteit door de gemeente
gestuurd worden. Daarbij speelt tevens mee dat één van de participanten in de ontwikkelcombinatie een
landelijke pensioenfondsbelegger is, die langjarig in het gebied huurwoningen zal bezitten en daarmee ook op de
langere termijn baat heeft bij een kwalitatief goed ingericht en ontwikkeld gebied.

Indien de gemeente zelf het gebied met extra woningen tot ontwikkeling zou willen brengen, zou dit een positief
effect hebben gehad op de planexploitatie (mits er tot verwervingsafspraken zou zijn gekomen). Maar dan zouden
de risico’s (vooral op de extra te verwachten grondopbrengsten) ook aanzienlijk toenemen. Het tot ontwikkeling
brengen van het gebied door een derde, naast de ontwikkeling die de gemeente zelf ter hand neemt, zorgt naar
verwachting tot een snellere woningbouwproductie, dan dat de gemeente zelf het gehele gebied tot ontwikkeling
zou moeten brengen.




                                                     176
</pre>

====================================================================== Einde pagina 176 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 177 ======================================================================

<pre>Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Beleid
Deze paragraaf is een uitwerking van de kadernota Risicomanagement, weerstandsvermogen en financiële
kengetallen. De kadernota schrijft voor hoe we ons risicomanagement vormgeven en geeft aan welk
weerstandsvermogen wij als comfortabel beschouwen.


Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen maakt het mogelijk incidentele financiële tegenvallers op te vangen zonder direct
ingrepen in de begroting te hoeven doen. Bij structurele financiële tegenvallers moet het weerstandsvermogen het
mogelijk maken om de eerste klap op te vangen. Zo krijgen we de tijd om een zorgvuldige afweging te maken over
hoe we de financiële gevolgen een plek kunnen geven. Het weerstandsvermogen moet ons dus beschermen tegen
het doen van ongewenste ingrepen in ons beleid.
Het gewenste niveau van het weerstandsvermogen is een vrije weerstandscapaciteit die gelijk is aan het
risicoprofiel. Dus de gewenste verhouding tussen beschikbare vrije weerstandscapaciteit en risicoprofiel = 1. Bij
deze verhouding betrekken we het element "tijd". Voor de weerstandscapaciteit hanteren we een absolute
ondergrens van € 25 miljoen. Dit komt ongeveer overeen met € 150 per inwoner. Wanneer onze
weerstandscapaciteit onder dit niveau komt, krijgt herstel hiervan absolute prioriteit.
Wanneer de vrije weerstandscapaciteit boven het risicoprofiel uitkomt, zowel op korte als op lange termijn, kan
uw raad beslissen om deze middelen in te zetten. In Nijmegen beschouwen we de saldireserve als het
weerstandsvermogen.

In de onderstaande grafiek ziet u de ontwikkeling van de saldireserve ten opzichte van het risicoprofiel. In de
grafiek is de lijn opgenomen 'Saldireserve incl. reservering Winkelsteeg'. Deze lijn is opgenomen om de
ontwikkeling van het weerstandsvermogen te laten zien wanneer de kapitaallasten van toekomstige investeringen
in de Winkelsteeg die nog niet in het investeringsplan zijn opgenomen ten laste van de saldireserve worden
gebracht.




Uit de grafiek is af te lezen dat de verhouding tussen de ontwikkeling van de saldireserve en de risico's niet onder
de 1 komt.




                                                        177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 177 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 178 ======================================================================

<pre>Risico's
Als gemeente hebben we te maken hebben een onzekere toekomst en moeten we ons voorbereiden op schaarste
van geld en menskracht. Ook is de inschatting dat mede door het sombere economisch perspectief het
onwaarschijnlijk is dat het kabinet meer middelen aan het gemeentefonds zou toevoegen.

Planexploitatierisico's
Na een daling van de huizenprijzen eind 2022 en begin 2023 lijken de huizenprijzen in het tweede kwartaal van
2023 weer licht te stijgen. De krapte op de woningmarkt is nog groter geworden. Ook de prijzen van de bouw- en
grondkosten zijn in 2023 verder gestegen, onder andere door de oorlog in Oekraïne. Hoe de economie en
vastgoedmarkt zich de komende periode gaan ontwikkelen is onduidelijk. Dit volgen we nauwlettend .De
parameters waarmee we de planexploitaties doorrekenen zijn opgesteld met de kennis van vandaag en zijn een zo
goed mogelijke inschatting. Deze parameters worden gebruikt bij het opstellen van de VGP 2024, de impact van de
parameters wordt verwerkt in de Stadsrekening 2023.

Verdisconteren risico’s uitgezet in de tijd
De risico’s van de gebiedsontwikkelingen worden gepresenteerd op netto contante waarde. Dit is de waarde nu
van risico’s in de toekomst. Om de huidige waarde te berekenen wordt gebruik gemaakt van een
disconteringsvoet (rente), deze is 2%. Dit is hetzelfde percentage dat gebruikt wordt voor het netto contant
maken van het eindresultaat van de planexploitaties. Het rekenen met een disconteringsvoet speelt bij de risico’s
Waalsprong, Winkelsteeg en Stationsgebied. De risico’s worden hierdoor verhoogd met respectievelijk € 0,6
miljoen, € 8,5 miljoen en € 3,4 miljoen.

Winkelsteeg Kanaalzone
Het risicoprofiel van Winkelsteeg Kanaalzone bedraagt € 69,6 miljoen bij het voorgeschreven
zekerheidspercentage van 80%. Dit is € 2,4 miljoen lager dan bij de vaststelling van de Stadsrekening 2022. In de
vorige alinea is aangeven dat door het oprenten de risico’s stijgen met € 8,5 miljoen. Daarnaast stel het college
voor om de locatie Lincoln Smitweld facilitair te ontwikkelen. Hierdoor daalt het risico met € 11 miljoen. Ook kan
hierdoor de verliesvoorziening verlaagd worden met € 7 miljoen.

Stationsgebied
Voor de risicoanalyse is, net als bij de planexploitatie Winkelsteeg Kanaalzone, met ondersteuning van het externe
bureau Brinkgroep een Monte Carlo risico analyse opgesteld. Hierbij zijn zo reëel mogelijk de financiële risico’s in
beeld gebracht en geprijsd. Vervolgens wordt door middel van de Monte Carlo systematiek op basis van 25.000
simulaties de bandbreedte van het projectresultaat bepaald. Op deze wijze is getracht het financiële beeld solide
te houden ook voor de toekomst.
Het totale risicoprofiel bedraagt € 28,5 mln. Dit betreft het risicoprofiel van de planexploitaties van de
gebiedsexploitatie. In de Stadsrekening 2022 werd rekening gehouden met een risicoprofiel van € 45,2 mln. Door
het verdisconteren van de risico’s neemt het risicoprofiel met € 3,4 miljoen toe (zie alinea 'verdisconteren risico's
uitgezet in de tijd). Door de bijstelling van de risico’s die samenhangen met investeringsonderdelen nemen de
risico’s met € 20 miljoen af. miljoen). Dit wordt ook beschreven in Bijlage 2: Sturingsmogelijkheden verbeteren
resultaat en verminderen risico’s grondexploitaties van het Koersdocument.




                                                       178
</pre>

====================================================================== Einde pagina 178 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 179 ======================================================================

<pre>Project                                    Begroting 2023       Stadsrekening 2022
Waalsprong                                         28.800                    28.400
Stationsgebied                                     28.600                    45.200
Waalfront                                           5.000                     5.000
Winkelsteeg Kanaalzone                             69.600                    72.000
Onderwijshuisvesting                                1.900                     1.900
Nyma Mercuriuspark                                  1.200                     1.200
Overige projecten                                   2.200                     2.200
Subtotaal                                        137.300                    155.900
dempingsfactor                                       10%                       10%
Totaal                                           123.570                    140.310


Het totale risicoprofiel van de grondexploitaties is daarmee gedaald ten opzichte van de Stadsrekening 2022, van
€ 155,9 miljoen naar € 137,3 miljoen. Ten opzichte van de Stadsrekening 2022 is het risico Winkelsteeg Kanaalzone
afgenomen naar € 69,6 miljoen. Het risico Stationsgebied is afgenomen en is nu € 28,6 miljoen. Het risico
Waalfront is licht toegenomen. Mutaties vinden hun oorzaak in planinhoudelijke wijzigingen, een uitname van
risico’s op investeringen en civieltechnische kosten en vertragingsrisico’s en de huidige onzekere markt.

Onderstaand een overzicht van de risico’s op de investeringen.
Project                                                   Begroting 2023      Stadsrekening 2022
Valkhofpark                                                          275                    275
Kop Burchtstraat
Kelfkensbos                                                          375                    375
De Hulsen                                                            912                    912
Stationsgebied                                                     20.000
Winkelsteeg Kanaalzone                                              3.800                  3.800
Investeringsprojecten                                              25.362                  5.362


Onderstaand een overzicht van de risico's in de tijd. We merken nog op dat we bij het uitzetten in de tijd,
overeenkomstig de afspraken bij de kadernota 2016, de dempingsfactor van 10% achterwege laten.
Hieronder geven we de risico's voor de jaren 2023 tot en met 2027 in afzonderlijke kolommen weer. De risico's van
2028 tot einde looptijd staan in de laatste kolom. Voor Waalsprong geldt als laatste jaar 2033 en voor Waalfront is
het laatste risicobedrag in 2028. Voor het Stationsgebied is dat 2030. Voor de planexploitatie
Winkelsteeg/Kanaalzone is de inschatting dat deze tot 2042 gaan lopen.

Project                    totaal risico           2023           2024          2025        2026      2027   latere jaren
Waalsprong                       28.800          32.700              0           -900        -200      900         -3.700
Stationsgebied                   28.600           6.600          3.400         2.500       1.000     3.500         11.600
Waalfront                         5.100           2.000            900            900         500      400            400
Winkelsteeg Kanaalzone           69.600           3.500          4.900         5.200       7.300     5.500         43.200
Onderwijshuisvesting              1.800             800            600            300         100        0              0
Nyma Mercuriuspark                1.200             700            400            100           0        0              0
Overige projecten                 2.200             800            800            300         200      100              0
Totaal                         137.300           47.100         11.000         8.400       8.900    10.400        51.500


Programmarisico's
Wij hebben de risico-inventarisatie in ons risicomanagementsysteem geactualiseerd. Deze inventarisatie heeft
1.260 geïdentificeerde risico's opgeleverd die voldoen aan de afgesproken criteria:
      risico’s met grote financiële gevolgen,
      waarvoor de oorzaken niet door de gemeente kunnen worden beïnvloed, of waarvoor de gemeente nog
         niet in staat is geweest om passende beheersingsmaatregelen te treffen om de kans of het gevolg van het
         risico terug te dringen.




                                                             179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 179 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 180 ======================================================================

<pre>Risico’s die al zijn afgedekt door maatregelen laten we buiten beschouwing. Het deel van financiële risico’s dat is
afgedekt door verzekeringen laten we ook buiten beschouwing.

Bij een zekerheidspercentage van 80% komt uit de Monte Carlo-simulaties, uitgevoerd in het
risicomanagementsysteem, een risicoprofiel van € 15,7 miljoen. Hierbij houden we rekening met
beheersmaatregelen. Dat is hoger dan bij de Stadsrekening 2022, toen we bij 80% op € 15,3 miljoen uitkwamen. Bij
de Stadsrekening 2023 voeren we weer een actualisatie uit van alle risico’s.
Hieronder staat de top 10 met de belangrijkste risico’s, met in de eerste kolom een korte omschrijving van het
risico en daarnaast het maximale bedrag dat het risico als nadeel in de begroting tot gevolg kan hebben en een
inschatting van de kans dat het risico optreedt

Risico’s gemeentelijke activiteiten exclusief planexploitatierisico's                              Max. netto    Netto   Invloed
                                                                                                   gevolg x €1    Kans       (%)
                                                                                                      miljoen       %
Jeugdzorg - In de afgelopen jaren is er meer uitgegeven aan ambulante jeugdhulp, jGGZ en                  €3,2    70%    11,99%
andere specialistische, regionaal ingekochte jeugdzorg dan we beschikbaar hadden aan
middelen, aangezien dit een open einde regeling is. Ondanks dat er interventies zijn
geëffectueerd en dat er stevig ingezet wordt op transformatie zijn uitschieters qua kosten
mogelijk die niet binnen de begroting kunnen worden opgevangen.
De openstelling van de Wet langdurige zorg (wlz) per 1 januari 2021 heeft geleid tot een grotere          € 10    25%     9,70%
feitelijke uitstroom van de WMO naar de Wlz dan verwacht. Hierdoor strookt de financiële
uitnamen die hieraan was gekoppeld niet meer met de werkelijke uitgaven van VWS. In het
bestuurlijk overleg met VWS en de betrokken stakeholders is gesproken over een noodzaak tot
het inzetten van financiële maatregelen tenzij er inspanningen worden geleverd om de
instroom naar de Wlz af te laten nemen.
Om het "gat" tussen de daadwerkelijke uitgaven aan Bescherm Wonen en het macrobudget te
dichten kan VWS overgaan tot een tariefswijziging wat de integratie-uitkering Bescherm Wonen
zal verlagen.
Gemeentefonds. De ruimte onder het plafond van het Btw-compensatiefonds valt lager uit dan                 €3     50%     8,22%
wij geraamd hebben.
Financieel - Maatregelen uit de hervormingsagenda worden betwist door de commissie van                     €2     90%     7,73%
wijzen. Zolang er geen overeenstemming is over de landelijke hervormingsagenda kan het
gevolg zijn dat besparingen niet realistisch zijn en niet worden behaald. De onderhandelingen
tussen VNG en Rijksoverheid over de Hervormingsagenda Jeugd zijn in het voorjaar 2022
stopgezet vanwege de extra bezuiniging die in het Regeerakkoord op de Jeugdwet is
opgenomen van € 0,5 miljard. Inmiddels is duidelijk dat de rijksoverheid zelf de
verantwoordelijkheid neemt om deze taakstelling te realiseren. VNG en Rijksoverheid hebben
afgesproken om het proces van de hervormingsagenda weer op te pakken en toe te werken
naar een afronding in november 2022. Onderhandelingen lopen nog steeds en naar
verwachting komt er meer duidelijkheid in het 1e kwartaal 2023. De uitkomst hiervan kan dus
impact hebben op de maatregelen die we in Nijmegen hebben doorvertaald in de begroting.
Financieel - Vanaf 2026 wordt de Wmo weer inkomensafhankelijk. De Rijksbijdrage aan de                     €2     50%     6,40%
gemeente wordt verlaagd, maar het risico bestaat dat het effect van de herinvoering niet tot
een grote uitstroom zal leiden en de inkomsten aan eigen bijdragen de afroming van de
Rijksbijdrage niet zal compenseren.
Financieel - Invoering van deze taak zonder een financieel akkoord tussen VNG en BZK.                      €3     25%     4,50%
MGR Rijk van Nijmegen. In de begroting 2024-2027 van de MGR worden diverse risico's                        €2     30%     3,04%
benoemd op het gebied van beleid en uitvoering. Omdat de MGR geen weerstandsvermogen
aanhoudt, dienen de risico's opgenomen te worden in de begroting en jaarrekening van de
deelnemende gemeenten. Voor een volledige opsomming van de risico's van de MGR is de
begroting 2024-2027 van de MGR te raadplegen. Het totale bedrag aan risico's van de MGR
genoemd in de begroting bedraagt € 3.624.000. Het aandeel van de gemeente Nijmegen hierin
bedraagt € 2.000.000. De verdeling van het risicobedrag over de deelnemende gemeenten
gebeurt op basis van de verdeelsleutel "inwoneraantal".
Wmo Vervoer. Vóór Corona nam de vraag naar vraagafhankelijk vervoer (VAV) jaarlijks fors toe.              €1     80%     2,59%
Tijdens Corona is er aanzienlijk minder gebruik gemaakt van het vervoer en zal naar
verwachting nu weer gaan toenemen. In 2023 monitoren we de verdere ontwikkeling van de




                                                                180
</pre>

====================================================================== Einde pagina 180 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 181 ======================================================================

<pre>Risico’s gemeentelijke activiteiten exclusief planexploitatierisico's                            Max. netto    Netto   Invloed
                                                                                                 gevolg x €1    Kans       (%)
                                                                                                    miljoen       %
vraag. De vraag naar VAV kunnen we naar verwachting in 2024 nog opvangen binnen de
begroting. Vanaf 2025 wordt dit vermoedelijk een probleem.
BTW Sport De gemeente kan via een subsidieaanvraag Specifieke Uitkering Sport (SPUK) de                 €1,2    50%     2,34%
aan derden te betalen btw claimen. Het uitkeringsplafond bedraagt landelijk € 184 miljoen. Het
uitkeringspercentage voor 2022 bedroeg 73,63%.
Wmo HM.- Noodzaak tot inkopen van hulpmiddelen en onderdelen via andere leveranciers. Dit               €0,5    90%     2,11%
kan leiden tot een kostenverhogend effect. Het is lastig om een goede financiële inschatting
hiervan te maken.


Onder ‘kans’ schatten we hoe groot de kans is dat het risico zich voordoet. Bij invloed geven we aan wat het
aandeel is op het totale risico. De cijfers in deze twee kolommen kunnen niet zomaar vermenigvuldigd worden. Op
basis van de geschatte kans en het financiële risico na toepassen van beheersmaatregelen, voert het
risicomanagementsysteem Naris een statistische analyse uit. Op grond daarvan kunnen wij met een redelijke
mate van zekerheid beoordelen of ons weerstandsvermogen toereikend is om deze risico’s op te kunnen vangen.

Gemeentefonds
Een belangrijke inkomstenpost voor de gemeente is de gemeentefondsuitkering vanuit het rijk. Deze uitkering is
gebaseerd op een aantal parameters, zoals bijvoorbeeld de inwoneraantallen en oppervlakte van gemeenten,
maar ook op de rijksuitgaven (de "trap op-trap af systematiek") en de ruimte onder het BCF
(Btw CompensatieFonds).
Ieder jaar blijkt dat de definitieve vaststelling van de gemeentefondsuitkering afwijkt van de verwachting. Deze
afwijking kan zowel positief als negatief zijn. Bij ieder Planning en Control (P&C) document herijken we het bedrag
van de uitkering en passen we de begroting aan.

Extra middelen voor gemeenten voor jeugdhulp 2024
De Hervormingsagenda Jeugd is op 20 juni 2023 definitief vastgesteld, ondertekend en aangeboden aan de
Tweede Kamer en Eerste Kamer. In de meicirculaire 2023 is voor jeugdzorg (landelijk) voor 2024 € 1,45 miljard en
voor 2025 € 954 miljoen beschikbaar gesteld. Vanaf 2026 zijn de middelen jeugdzorg nog niet toegevoegd aan het
gemeentefonds en heeft de gemeente een stelpost opgenomen.

Ruimte onder het BCF-plafond
Het BCF (Btw Compensatie Fonds) en het gemeentefonds zijn communicerende vaten. Dat wil zeggen dat het
bedrag dat in het BCF overblijft nadat alle aanspraken zijn verrekend, wordt toegevoegd aan het gemeentefonds.
Tot 2019 werd dit bedrag opgenomen in de meicirculaire en toegevoegd aan de begrote uitkering gemeentefonds
van het rijk. Vanaf 2019 wordt dit bedrag niet meer geraamd, maar alleen nog uitgekeerd op realisatiebasis. In de
begroting hebben wij een raming opgenomen voor de ruimte onder het BCF plafond geraamd overeenkomstig het
standpunt van de provincie, het ministerie van Binnenlandse zaken en de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Het
risico bestaat dat die ruimte niet geheel tot uitkering komt, evenals dat wij een risico lopen op afwijkingen tussen
realiteit en aannames van de overige parameters.




Vennootschapsbelasting (landelijk verschil van mening tussen de Belastingdienst en de gemeenten)
Met ingang van 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig. Wij hebben onderzoek gedaan naar de
verplichtingen die hiermee samenhangen. Op de eerste plaats moesten we beoordelen of de gemeente door de
'ondernemerspoort' komt. Daarvoor is bepalend of gemeentelijke activiteiten mogelijkerwijs winst met zich
meebrengen. De conclusie is dat de parkeervoorzieningen, de vastgoedtak en de grondexploitaties niet
winstgevend zijn. Over reclameactiviteiten heeft de Belastingdienst het standpunt dat daarmee een onderneming
wordt gedreven. De gemeente Nijmegen, en ook andere gemeenten, delen dit standpunt niet. Op 30 augustus



                                                              181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 181 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 182 ======================================================================

<pre>2022 kwam de rechtbank Gelderland tot het oordeel dat het door gemeente Nijmegen ingestelde beroep gegrond
is. Op 14 december 2022 hebben we bericht gekregen van de rechtbank dat de belastingdienst in hoger beroep
gaat tegen deze uitspraak. Als de belastingdienst in het hoger beroep als nog in het gelijk gesteld wordt zullen we
vanaf 2016 vennootschapsbelasting moeten betalen over deze inkomsten.


Saldireserve
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de saldireserve opgenomen. De voorgestelde mutaties op de
saldireserve in deze Stadsbegroting zijn in onderstaande tabel opgenomen en worden onder de tabel toegelicht.

bedragen * € 1 miljoen                                                                   2023    2024    2025    2026    2027
beginstand                                                                               114,1    99,6   106,7   122,6   124,7

Structurele mutaties
Structurele toevoegingen saldireserve                                     SB 2024          1,8     4,9     4,9     1,1     2,0
Exploitatie KKG                                                                           -0,1     0,0
Bespaarde rente reserve                                                                    1,5     2,6     2,7     2,9     3,0

Incidentele mutaties
Planexploitaties (op basis VGP 2023)                                                      23,8    -1,9    -2,4    -2,4    -2,0
Levensduur verlengd onderhoud activeren                                                    2,4     2,1     1,7     1,3     0,9
vestigingsklimaat health & high tech                                      SB 2020         -0,3
Toevoeging jaarsaldi 2021 - 2023                                          SB 2021          0,4     0,1
Evenwichte verdeling SB 2022 - 2025                                       SB 2022         -2,1    -0,9
Jaarsaldi SB 2023 - 2026; 2023,2024 en 2025                               SB 2023        -10,7    10,4    18,1
Aanpak energiecrisis                                                      BW-01852
Jaarsaldi SB 2024 - 2027; 2024,2025 en 2026                               SB 2024                 -7,3    -7,8    -0,8

Budgetoverhevelingen                                                                     -27,0    -2,8    -1,2

Claims en verwachtingen
Warmtenet 2.0                                                                             -1,0
beschikbaar sociale huur en middeldure huur                               coalitieakk.    -1,5
Claim op voorheen reserve beschermd wonen                                 BW-01747        -3,0
Verwacht resultaat op basis 1e Voortgangsmonitor                          1e VM 2023      -1,2
Vrijval verliesvoorziening Lincoln Smitweld                               SB 2024          7,0
Verwacht effect bijstelling parameters (tussen € 0 en € -9 milj.)                         -4,5

Stand ultimo                                                                             99,6    106,7   122,6   124,7   128,5


Structurele mutaties
Deze stadsbegroting wordt voorgesteld om de structurele toevoeging aan de saldireserve vanaf 2027 met
€ 0,9 miljoen te verhogen.

Jaarsaldi SB 2024 - 2027: 2024, 2025 en 2026
Het college kiest ervoor om de eerste jaren geen ingrijpende ombuigingen te doen. Daardoor kan er minder
gespaard worden in de saldireserve dan eerder gedacht.



Vrijval verliesvoorziening Lincoln Smitweld
In het Koersdocument 2024 zijn sturingsmogelijkheden opgenomen voor het verbeteren van het resultaat en het
verminderen van risico's in de grondexploitaties. In deze Stadsbegroting wordt voorgesteld dat de gemeente de
locatie Lincoln Smitweld niet actief maar faciliterend ontwikkelt. Dit betekent dat het risico vermindert en dat een
deel van de verliesvoorziening Winkelsteeg kan vrijvallen. In de eerstvolgende VGP zal dit doorgerekend worden.
Voor deze begroting wordt van een vrijval van € 7 miljoen uitgegaan.




                                                                    182
</pre>

====================================================================== Einde pagina 182 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 183 ======================================================================

<pre>Kengetallen
In de kadernota Weerstandsvermogen en risicobeheersing benoemen we de in de Stadsrekening en
Stadsbegroting op te nemen kengetallen. Om goed inzicht te bieden, clusteren we de financiële kengetallen naar
zes (financiële) gebieden. Deze financiële gebieden kennen een nauwe samenhang met de voorgeschreven
paragrafen en de algemene financiële toelichting op de begroting c.q. jaarrekening.
Hierna volgen de financiële gebieden en kengetallen. Bij de (financiële) gebieden geven we ook aan in welk
onderdeel van begroting en jaarverslag we dieper ingaan op het onderwerp. Bij de waardering van de kengetallen
hebben wij ons over het algemeen gebaseerd op de beoordelingsmatrix van de provincie. Bij het
weerstandsvermogen hebben we de Nijmeegse 1-op-1 norm aangehouden. Bij een eventuele visualisering
hanteren we de kleuren groen (voor goed), oranje (voor neutraal) en rood (voor risicovol).
In de oorspronkelijke gedachte van de vernieuwing van de BBV normeren de raad en het college intern de
kengetallen. De cijfers in de kolom 'begroting 2023' zijn de cijfers uit de stadsbegroting van vorig jaar.

Structurele exploitatieruimte
                                                    rekening    begroting
                                                        2022        2023       2024        2025        2026        2027
Meerjarig sluitend                                                                ja
Structurele exploitatieruimte                           4,4%        1,5%       1,3%        1,9%       -0,1%       -0,1%
Struc. exploitatieruimte laatste jaar MJB                                                                         -0,1%


Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen
lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.
Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen
structurele en incidentele lasten. Op het moment dat tegenover structurele lasten incidentele baten staan,
ontstaat er op enig moment een probleem in de begroting. Dit kengetal laat zien of dit het geval is. Wanneer de
structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten dan is het kengetal groter dan 0. Een kengetal dat kleiner is
dan 0 kan duiden op een potentieel probleem.
Het wettelijk voorgeschreven kengetal heeft betrekking op het eerste jaar van de meerjarenbegroting. Het eerste
jaar is echter vaak niet erg representatief, het laatste jaar geeft dit inzicht veel beter. Dat is ook de reden dat de
provincie een extra kengetal heeft opgenomen waarin het kengetal wordt berekend vanuit de laatste jaarschijf
van de meerjarenbegroting: structurele exploitatieruimte laatste jaar in begroting. In 2026 en 2027 is de
structurele exploitatieruimte nadelig.

Weerstandsvermogen
                                             rekening 2022 begroting 2023       2024        2025       2026        2027
Weerstandsvermogen versus risicoprofiel                1,8             3,7       1,4         1,5         1,4         1,3


Er zijn geen wettelijk voorgeschreven kengetallen voor risico’s en weerstandsvermogen. Achterliggende reden
hiervoor is dat gemeenten verschillend met deze begrippen omgaan.
Binnen de gemeente Nijmegen hebben juist het weerstandsvermogen en de risico’s een prominente plek in de
financiële sturing. Dit is ook de reden dat het kengetal ‘weerstandsvermogen versus risicoprofiel’ is opgenomen.
Onder het weerstandsvermogen verstaan wij alleen de saldireserve. De vastgestelde norm is een 1-op-1
verhouding tussen weerstandsvermogen en risicoprofiel. Wanneer de verhouding groter dan 1 wordt, is het
kengetal groen. Dit is in alle begrotingsjaren het geval.

Grondexploitaties
                                                    rekening    begroting
                                                        2022        2023        2024        2025       2026        2027
Kengetal grondexploitatie BBV                            0,17        0,20        0,26        0,20       0,13        0,09


Voor de grondexploitatie is één kengetal voorgeschreven: kengetal grondexploitaties BBV. Dit kengetal laat zien
hoe groot de grondpositie (= boekwaarde van alle gronden) is ten opzichte van de baten in de



                                                         183
</pre>

====================================================================== Einde pagina 183 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 184 ======================================================================

<pre>programmabegroting. Hiermee ontstaat vooral een vergelijkingsgetal met andere gemeenten. Een hoge
boekwaarde betekent dat er nog veel gronden bouwrijp gemaakt en verkocht moeten worden. De afgelopen crisis
heeft ons geleerd dat daar grote risico’s aan verbonden zijn. Wanneer de boekwaarde van de grondexploitaties
hoger dan 35% van onze omzet wordt, achten wij dit risicovol. Hierin volgen we de normering van de provincie.

Schulden
                                                    rekening    begroting
                                                        2022        2023      2024       2025       2026        2027
Netto schuldquote                                          53          68        70         74         77          70
Netto schuldquote exclusief uitgeleend geld                48          64        69         73         76          69
Solvabiliteit                                            18%         18%       15%        15%        15%         16%


Voor de schuldpositie bestaan drie voorgeschreven kengetallen. Twee daarvan relateren de schulden aan de
omvang van de begroting: 'de netto schuldquote'. De derde geeft een verhoudingsgetal tussen het eigen en
vreemd vermogen: 'de solvabiliteit'.
De achtergrond van de netto schuldquote is dat de schuld de exploitatie belast met rente. Hoe hoger de schuld,
hoe meer rentelasten. Wanneer de rente gaat stijgen, drukken de rentelasten zwaarder op de exploitatie. Als
signaalwaarde voor de netto schuldquote wordt voor overheden in het algemeen 130% aangehouden. Komt de
schuld daarboven dan is de kans reëel dat bij rentestijging de betreffende overheid in een schuldenspiraal terecht
komt: er moet geleend worden om de rentelasten te kunnen betalen. Voor een goede interpretatie van deze
kengetallen is het nodig om te weten waarvoor geleend is. Het voorgeschreven kengetal netto schuldquote
gecorrigeerd met verstrekte leningen doet dit door rekening te houden met leningen die verstrekt zijn aan derden.
Het derde kengetal voor de schuldpositie is de solvabiliteit. Dit getal geeft de verhouding tussen het eigen en
vreemd vermogen aan.
De ontwikkeling van de schuldquote wordt in belangrijke mate beïnvloed door de ontwikkeling van de
grondexploitaties, investeringen en de ontwikkeling van het eigen vermogen (saldireserve).

Lokale lasten
                                                    rekening    begroting
                                                        2022        2023      2024       2025       2026        2027
Lokale lasten (inwoners)                                 127          107      125
OZB tarief bedrijven                                     165          190      205
huurders                                                  11            9        9


Voor de lokale lasten is er één kengetal voorgeschreven: ‘Lokale lasten inwoners’. Het betreft hier de OZB,
rioolheffing en afvalstoffenheffing die een eigenaar/gebruiker van een woning in Nijmegen gemiddeld betaalt ten
opzichte van het landelijk gemiddelde van het voorgaande jaar.
De financiële achtergrond van dit kengetal is dat wanneer er laag wordt gescoord ten opzichte van het
gemiddelde, er ruimte is om de lokale lasten te verhogen. Er is ruimte in de lokale lasten om eventueel financieel
'onheil' op te vangen.
Om een volledig beeld van de lokale lastendruk te schetsen, zijn er twee andere kengetallen opgenomen: een
kengetal 'OZB-tarief bedrijven' en de ‘lokale lasten huurders’. Het kengetal 'OZB-tarief bedrijven' geeft de hoogte
van het gecombineerde OZB-tarief aan. Dit is de optelling van het eigenaren- en gebruikersdeel, ten opzichte van
het gemiddelde in Nederland van vorig jaar. Het kengetal ‘lokale lasten huurders’ geeft aan hoeveel een
inwoner/huurder in Nijmegen betaalt ten opzichte van het gemiddelde van vorig jaar in Nederland.

Onderhoudsbudgetten
                                              rekening 2022 begroting 2023    2024       2025       2026        2027
toereikendheid onderhoudsbudgetten                        v             v        v          v           v             v


Het niet op orde zijn van het onderhoud kan leiden tot achterstallig onderhoud. Achterstallig onderhoud is een
situatie waarbij er extra schade is ontstaan vanwege onvoldoende onderhoud en er in enig jaar een fors beroep



                                                         184
</pre>

====================================================================== Einde pagina 184 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 185 ======================================================================

<pre>moet worden gedaan op financiële middelen om de schade te herstellen. Het kengetal toereikende
onderhoudsbudgetten geeft aan in hoeverre de begrote middelen voor onderhoud toereikend zijn voor het
regulier onderhoud en daarmee achterstallig onderhoud kan worden voorkomen. Het kengetal is voldoende
wanneer in de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen geen sprake is van achterstallig onderhoud.




                                                  185
</pre>

====================================================================== Einde pagina 185 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 186 ======================================================================

<pre>Financiering
Beleid
De gemeente Nijmegen betaalt haar activiteiten, naast de inzet van eigen middelen, grotendeels met geleend
geld. De rente die we hierover betalen, brengen we zowel intern als extern in rekening. Intern belasten we de
rentekosten door aan de planexploitaties en investeringen en extern brengen we rente in rekening als we geld
uitlenen. Het saldo dat hierbij ontstaat, is het financieringsresultaat.

Financieringsbeleid
Ons beleid omtrent financiering is vastgelegd in de Financiële verordening en in het Financieringsstatuut.
De belangrijkste doelen van ons financieringsbeleid zijn:
 voorzien in de financieringsbehoefte van de gemeente Nijmegen op korte en lange termijn;
 vanuit onze publieke taak, waar nodig, instellingen helpen bij hun financiering;
 risico’s beheersen en beperken bij het aangaan of het verstrekken van een lening;
 leningen aantrekken tegen zo laag mogelijke (rente)kosten;
 voldoen aan wet- en regelgeving, waaronder de Wet Fido (Wet Financiering decentrale overheden).

Deze doelen streven we na door:
Voor de langere termijn leningen af te sluiten met een looptijd van 1 tot 20 jaar
Het overgrote deel sluiten wij af bij – of via- de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten). Deze sectorbank kan door
een hoge kredietwaardigheid goedkoop lenen en geeft dit voordeel door aan gemeenten. Daarnaast trekken we
via tussenpersonen, zogenaamde brokers, geld aan op de Europese kapitaalmarkt. Hierbij moet gedacht worden
aan andere overheden, pensioenfondsen of verzekeraars die geld uitlenen.

Te variëren met looptijden van de leningen om risico’s te beperken
Leningen lossen we meestal pas aan het einde van de looptijd af. Vaak hebben we dan een nieuwe lening nodig.
De rente kan op dat moment hoog zijn. Dit is onwenselijk als er veel leningen tegelijkertijd vervallen. Daarom
kiezen we de looptijden zodanig dat elk jaar een vergelijkbaar bedrag vervalt. Hiermee voldoen we ruimschoots
aan de wettelijke renterisiconorm die dit maximeert (zie tabel Renterisiconorm aan het slot van deze paragraaf).

Goedkope leningen aan te gaan met een looptijd van enkele weken
We houden dagelijks bij wat onze geldbehoefte is. Afhankelijk van ons banksaldo gaan we één keer per week
leningen aan die we binnen enkele weken weer terugbetalen. Om rentekosten te besparen zetten we hier
maximaal op in. De wettelijke kasgeldlimiet maximeert de omvang van deze korte geldleningen. Dit om
problemen te voorkomen als de rente snel toeneemt. Met onze begrotingsomvang bedraagt de kasgeldlimiet in
2024 €78 miljoen (8,5% van 926 miljoen).

Bij het verstrekken van een lening of garantie zoveel mogelijk zekerheden te stellen
De gemeente is geen bank. Een instelling is zelf verantwoordelijk voor de dagelijkse bedrijfsvoering, inclusief
financiering. Wij geven er de voorkeur aan dat instellingen zelf lenen zonder onze tussenkomst. Alleen als een
instelling geen lening kan krijgen overwegen wij onder voorwaarden een rol te spelen. Ook dan willen we zo min
mogelijk financieel risico lopen. Hierbij maken we een afweging tussen het financieel risico en het
maatschappelijk belang.

Voor leningen die we verstrekken geld te lenen met dezelfde omvang en looptijd
Als we een lening verstrekken van meer dan vijf miljoen euro lenen we hier zelf ook voor. Om renterisico te
voorkomen wordt dan voor hetzelfde bedrag en dezelfde looptijd geleend. De rente die we vragen leiden we af van
de rente die we zelf moeten betalen. Voor provisiekosten en het risico dat we lopen hanteren we een opslag.




                                                       186
</pre>

====================================================================== Einde pagina 186 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 187 ======================================================================

<pre>Geen risicovolle financiële producten af te sluiten
De gemeente Nijmegen is zeer terughoudend op het gebied van derivaten, omdat hier doorgaans grote risico’s
mee gemoeid zijn. We maken al geruime tijd geen gebruik van derivaten (zoals renteopties).


Hoeveel lenen we waarvoor?
Financieringsbehoefte
De behoefte aan financiering ontstaat hoofdzakelijk door:
 investeringen in materiële vaste activa;
 grondexploitaties in eigen beheer;
 leningen aan derden.

Investeren in materiële vaste activa kost geld; dit betreft bijvoorbeeld onze gebouwen die een belangrijke waarde
vertegenwoordigen. Bij grondexploitaties gaan de kosten voor de baten uit. Zolang dit betekent dat gemaakte
kosten nog niet zijn terugverdiend door verkopen, moeten we deze voorfinancieren. Als we aan derden leningen
verstrekken, lenen we dit geld doorgaans eerst zelf. Naast de langlopende leningen (opgenomen gelden) hebben
we continu kasgeldleningen lopen die door de korte looptijd goedkoper zijn. Deze leningen leveren ons zelfs rente
op. Hierna volgt een overzicht met een raming van enkele belangrijke balansposten per jaareinde 2024.

                          Financieringsbehoefte (activa)                       Financieringsmiddelen (passiva)
bedragen x € 1 miljoen                      31-12-2023                                             31-12-2023

Materiële vaste activa                              600 Eigen vermogen                                    140
                                                        Verliesvoorzieningen                              145
Grondexploitaties                                   288Langlopende leningen
                                                        - bestaand                                        276
                                                        - nieuw                                           217

Verstrekte geldleningen                              14Kortlopende leningen                               110


Uit deze cijfers blijkt dat we in 2024 een behoorlijk contingent nieuwe langlopende leningen denken aan te
trekken. Dit heeft een tweetal redenen. Allereerst verwachten we een behoorlijke stijging van investeringen in
2024. Als deze ook daadwerkelijk volgens planning worden uitgevoerd, moeten we hiervoor extra geld aantrekken.
Ten tweede moeten we een aantal bestaande leningen die aflopen, opnieuw afsluiten. Daar staat tegenover dat
we verwachten door goedlopende grondexploitaties eerder gemaakte kosten terug te verdienen. De benodigde
voorfinanciering van grondexploitaties gaat daarom dalen. Wij verwachten dat de schuldpositie van Nijmegen
hierdoor uiteindelijk afneemt.


Rente
Renteontwikkeling
De geopolitieke omstandigheden blijven gespannen situaties opleveren en leiden tot een verslechterende
economie en ook een euro die verder onder druk komt te staan. Dit zal gevolgen hebben voor de lange termijn
rente. De rente is het eerste halfjaar van 2023 sterk gestegen en momenteel 3,5%. De ECB heeft de interbancaire
rente inmiddels een aantal keer verhoogd en verwachting is dat deze in 2024 binnen een bandbreedte van 3,5%-
4% uitkomt. Hier hebben we in deze begroting rekening mee gehouden door het verhogen van de lasten van het
aantrekken van alle herfinancieringen en nieuwe financiering in 2024 en verder.
Omslagrente
De rente en financieringskosten voor het aantrekken van leningen en het gebruik van ons eigen vermogen
berekenen wij door naar de taakvelden. Dit doen we met een verdeelsleutel die we de omslagrente noemen.
Afgelopen begrotingsjaren hebben we de omslagrente stapsgewijs verlaagd naar 0,8%. Dit werd ingegeven door
onze rentevisie voor lang geld, waarbij we zagen dat de tendens van lagere rentes zich voortzette. Ondanks de
rente stijgingen blijven we hiermee ook in 2023 nog binnen de wettelijke marges te blijven om zo de rekenrente




                                                           187
</pre>

====================================================================== Einde pagina 187 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 188 ======================================================================

<pre>meerjarig constant te kunnen houden. Volgens de nieuwe BBV-regels mag de begrote omslagrente slechts in
geringe mate afwijken van de daadwerkelijk door de gemeente Nijmegen betaalde rente.

Gezien de sterke rentestijgingen in 2023 en naar verwachting ook nog in 2024 in combinatie met de aan te trekken
nieuwe financiering voor herfinancieringen en nieuwe investeringen zullen wij de renteomslag vanaf 2024 moeten
verhogen om de kosten zo nauwkeurig mogelijk aan de investeringen toe te kunnen rekenen.

                                                                         2024               2025                    2026                2027
     Omslagrente:
     - Inzet van reserves en voorzieningen                                      <- - - - - - - - - 1,60 % - - - - - - - - - >
     - Doorberekening aan investeringen                                         <- - - - - - - - - 1,60 % - - - - - - - - - >
     - Rekenrente voor planexploitaties                                         <- - - - - - - - - 1,60 % - - - - - - - - - >
     Langlopende leningen                                            3,5%             3,5%                  3,5%                    3,5%
     Kortlopende leningen                                            3,0%            2,75%                 2,75%                    2,75%


Financieringsresultaat
In het ´Overzicht algemene dekkingsmiddelen´ is het onderstaande resultaat gepresenteerd vanuit de
financieringsfunctie.

    Bedragen x € 1 miljoen                                            2024                2025                     2026                 2027
    Stadsbegroting 2024                                                 1,2                 0,3                     -0,4                    -0,1


Het (positieve) financieringsresultaat van Nijmegen in 2024 en 2025 ontstaat omdat we per saldo meer
doorbelasten aan programma's dan dat we aan werkelijke rentelasten hebben en bestaat uit het treasuryresultaat
en de toerekening van rente aan het eigen vermogen.

Renteschema 2024
Met ingang van de begroting 2018 is de navolgende tabel door het BBV voorgeschreven (Notitie rente 2017).
De voorgeschreven tabel laat voor 2024 zien waaruit het begrote renteresultaat bestaat op het taakveld Treasury.
Dit nadelig treasury-resultaat van afgerond € 1,2 mln. wordt berekend uit het verschil tussen de saldi van de
werkelijk aan de taakvelden toegerekende rente (renteomslag) en de geraamde toe te rekenen rente aan
taakvelden.

Renteschema rentetoerekening begroting 2024                                                                           bedragen in € 1.000


a.                De externe rentelasten over de korte en lange financiering                                                            9.194
b.                De externe rentebaten                                                                                    -/-              375
                  Totaal door te rekenen externe rente                                                                                  8.819


c.                Rente doorberekend aan de grondexploitatie                                 -/-                       1.718
                  Rente projectfinanciering doorberekend aan de taakvelden                   -/-                                0
                  Aan taakvelden toe te rekenen externe rente                                                                   +      -1.718


d1.               Rente over het eigen vermogen                                                                        2.464
d2.               Rente over voorzieningen                                                                                      0
                  Saldo door te rekenen overig                                                                                  +       2.464


                  De geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente                                                                       9.565


e                 Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)                                                -/-          8.397


f                 Renteresultaat op taakveld treasury                                                               nadelig             1.168




                                                                  188
</pre>

====================================================================== Einde pagina 188 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 189 ======================================================================

<pre>Het gepresenteerde financieringsresultaat van €1,2 miljoen voordelig omvat het treasury-resultaat, zoals
aangegeven in het renteschema. Daarnaast bestaat het financieringsresultaat uit de bespaarde rente en worden
de bankkosten hierop in mindering gebracht.


Tabel renterisiconorm

Stap; bedragen x €1.000   Variabelen Renterisico(norm)            2024         2025        2026         2027
[1]                       Renteherzieningen                       2.082          -3
[2]                       Aflossingen                            75.259      32.066       51.695       41.732
[3]                       Renterisico [1+2]                      77.341      32.063       51.695       41.732
[4]                       Renterisiconorm                       185.200     185.200      185.200      185.200
[5a]=[4>3]                Ruimte onder renterisiconorm          107.859     153.137      133.505      143.468
Berekening                Begrotingstotaal jaar 2022
[4a]                      Begrotingstotaal                      926.000     926.000      926.000      926.000
[4b]                      Percentage regeling                       20           20          20           20
[4]=[4a]x[4b]/100         Renterisiconorm                       164.400     164.400      164.400      164.400


Bij ons financieringsbeleid hebben we aangegeven dat we aflossingen meerjarig spreiden om het risico van een
hogere rente bij een nieuwe lening te beperken. Uit bovenstaande voorgeschreven tabel blijkt dat we maximaal
€ 77 miljoen renterisico [3] lopen, terwijl de norm [4] ruimte geeft tot € 185 miljoen. Deze renterisiconorm is
afgeleid van het begrotingstotaal.




                                                         189
</pre>

====================================================================== Einde pagina 189 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 190 ======================================================================

<pre>Openbaarheidsparagraaf
De Wet open overheid (verder Woo) beoogt een transparanter en actief openbaar makende overheid te bereiken,
om zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het
bestuur en de economische ontwikkeling beter te dienen.
Vanwege de grote impact, wordt de invoering van de Woo opgepakt in de Opgave Open Nijmegen. We zijn
voortvarend met de implementatie aan de slag gegaan. In deze paragraaf rapporten wij u over de voortgang.
Eenmalig bevat deze openbaarheidsparagraaf informatie aan de hand van een aantal indicatoren[noot 1]. In de
toekomst zal deze informatie in de Stadsrekening worden opgenomen.

Actieve openbaarmakingsplicht
De Woo verplicht voor bepaalde categorieën van informatie dat deze uit eigen beweging openbaar worden
gemaakt. Dit is nu nog niet verplicht. We volgen hierbij de implementatiestrategie van de minister van BZK.

De implementatiestrategie bestaat eruit dat allereerst in samenwerking met het ministerie BZK, de VNG en
verschillende overheidsorganisaties wordt nagegaan hoe uitvoering kan worden gegeven aan de wet. Zodra
daarvoor een landelijk gedragen uitwerking bestaat, volgt een testfase. Overheidsinstanties gaan aan de slag met
het actief openbaar maken van een bepaalde categorie aan de hand van deze uitwerking. Mogelijk vindt op basis
van de ervaringen een aanpassing plaats van de uitwerking. Zodra 80% van de overheidsinstanties in staat is om
de betreffende categorie actief openbaar te maken, zal dit onderdeel van de Woo in werking treden en volgt
daaruit de wettelijke plicht. De uitwerking zal worden opgenomen in een ministeriële regeling.

Op overheid.nl zal een verwijsindex worden opgenomen waarin alle bestuursorganen een verwijzing moeten
opnemen naar de actief openbaar gemaakte informatie.[noot 2]

In het volgende overzicht staan de informatiecategorieën genummerd weergegeven met erachter het artikel, lid
en onderdeel uit de Woo. De derde kolom ‘wat’ bevat een korte omschrijving. De vierde kolom ‘Reeds openbaar’
meldt of de informatie al openbaar wordt gemaakt en zo ja, op welke site.

Overzicht openbaar maken uit eigen beweging [noot 3]
  Informatiecategorie        Art.     Wat                                                          Reeds openbaar
                             3.3
  1 Wet- en regelgeving      1a       Wetten en andere algemeen verbindende voorschriften.         Overheid.nl
                             1b       Overige besluiten van algemene strekking.                    Overheid.nl
                             1c       Ontwerpen van wetten, andere algemeen verbindende            Deels op overheid.nl
                                      voorschriften en overige besluiten van algemene strekking
                                      waarover extern advies is gevraagd, met inbegrip van de
                                      adviesaanvraag.
  2 Organisatiegegevens      1d       Inzicht in de organisatie en werkwijze, waaronder taken en   Nijmegen.nl
                                      bevoegdheden van de organisatieonderdelen.
                             1e       Bereikbaarheid van het bestuursorgaan en zijn                Nijmegen.nl
                                      organisatieonderdelen en de wijze waarop een verzoek om
                                      informatie kan worden ingediend.
  3 Raadsstukken             2a       Bij gemeenteraad ter behandeling ingekomen stukken,          Nijmegen.bestuurlijke-
                                      tenzij deze gaan over individuele gevallen.                  informatie.nl
                             2c       Vergaderstukken en verslagen van de gemeenteraad en          Nijmegen.bestuurlijke-
                                      haar commissies.                                             informatie.nl
  4 Bestuursstukken          2d       Agenda’s en besluitenlijsten van vergaderingen van college   Deels op
                                      van burgemeester en wethouders                               Nijmegen.bestuurlijke-
                                                                                                   informatie.nl
  5 Adviezen van             2e       Adviezen van adviescolleges of –commissies alsmede           Deels, eigen website’s van
  adviescolleges                      andere externe partijen over ontwerpen van wet- en           adviescommissies
                                      regelgeving en over andere onderwerpen uitgezonderd
                                      adviezen die betrekking hebben op individuele gevallen.




                                                        190
</pre>

====================================================================== Einde pagina 190 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 191 ======================================================================

<pre>  Informatiecategorie           Art.   Wat                                                          Reeds openbaar
                                3.3
  6 Convenanten                 2f     Convenanten, overeenkomsten, verbintenissen en                Deels op
                                       soortgelijke afspraken van een bestuursorgaan met een        Nijmegen.bestuurlijke-
                                       andere partij.                                               informatie.nl
  7 Jaarplannen en -verslagen   2g     Jaarplannen en jaarverslagen van bestuursorganen inzake       Deels op Nijmegen.nl
                                       de voorgenomen uitvoering van de taak of de
                                       verantwoording van die uitvoering.
  8 Woo verzoeken               2i     De inhoud van schriftelijke verzoeken om op grond van de     Woogle.wooverheid.nl
                                       Woo, de beslissing op dat verzoek en de daarbij verstrekte
                                       informatie.
  9 Onderzoeken                 2j     Op verzoek van een bestuursorgaan ambtelijk of extern         Deels (rapporten van de
                                       opgestelde onderzoeksrapporten die geen onderdeel            rekenkamer)
                                       vormen van de uitvoering van de taak van het
                                       bestuursorgaan, die voornamelijk uit feitelijk materiaal
                                       bestaan en die betrekking hebben op de wijze van
                                       functioneren van de eigen organisatie en de voorbereiding,
                                       of de evaluatie van beleid.
  10 Beschikkingen              2k     Beschikkingen die invloed kunnen hebben op belangen van      Deels op overheid.nl
                                       derden
  11 Klachten                   2l     Schriftelijke oordelen in klachtprocedures                   nee


Veel informatie wordt actief openbaar gemaakt. Ten opzichte van de vorige openbaarmakingsparagraaf in de
Stadsrekening 2022, stellen we vast dat we in meer categorieën actief documenten openbaar maken. Het is de
vraag of we hierin compleet zijn. Op dit moment wordt door het Ministerie BZK en de VNG onderzocht wat de
reikwijdte is van de verschillende categorieën. De wet is niet op alle onderdelen duidelijk. Inmiddels is bekend dat
de actieve informatieplicht verder wordt uitgewerkt in een ministeriële regeling. Kortom, dit onderdeel van de
Woo is nog volop in ontwikkeling.

Passieve openbaarmakingsplicht
Voor het behandelen van verzoeken om openbaarmaking, zogenaamde Woo verzoeken, werken wij volgens een
bepaalde werkwijze. In 2024 zullen wij werken volgens het nieuwe proces zoals dat in 2023 is geïntroduceerd.

De Woo schrijft voor dat ieder bestuursorgaan een of meer contactpersonen heeft om vragen van burgers te
beantwoorden over de beschikbaarheid van publieke informatie. De contactpersoon helpt bij het vinden van de
informatie die de burger zoekt en legt daarvoor contact met medewerkers die de gevraagde informatie kunnen
verschaffen. Per 1 mei jl. heeft de gemeenteraad, het college, alsmede de burgemeester, een contactpersoon (een
functie die door meerdere ambtenaren kan worden bekleed) benoemd.
We constateren dat de contactpersoon zeer goed door onze inwoners wordt gevonden. Iedere dag komt er wel een
vraag binnen. De vragen hebben vaak betrekking op het proces (hoe kan ik een Woo verzoek indienen, wanneer
krijg ik de stukken etc.). Maar ook inwoners die contact zoeken omdat ze elders in de organisatie niet op juiste
manier of niet tijdig geholpen zijn. Ze willen dat je hen helpt om alsnog verder te komen en gebruiken de
contactpersoon als een bemiddelaar.

Voortgangs- en verantwoordingsinformatie
Met ingang van 2023 is aan de hand van een aantal indicatoren informatie verzameld over de Woo verzoeken.
Dit levert het volgende beeld op.

Aantal
Jaartal                                                                          Aantal Woo verzoeken
2022                                                                                     135
2023 (tot 14-6-2023)                                                                     176


Behandelstatus
    Aantal ontvangen             Behandeld        Nog in behandeling        Ingetrokken                   Doorgezonden
           176                      124                   30                     21                             1



                                                         191
</pre>

====================================================================== Einde pagina 191 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 192 ======================================================================

<pre>Aan welk bestuursorgaan is het verzoek gericht
    Aantal ontvangen           Gericht aan college    Gericht aan         Gericht aan raad            Gericht aan college,
                                                     burgemeester                                         raad en bgm
             176                      166                  1                     8                             1


Welk besluit is genomen
  Van het aantal     Documenten    Documenten deels   Documenten           Openbaar-         Documenten           Doc. niet
   behandelde      geheel openbaar openbaar gemaakt openbaar gemaakt      making geheel         zijn al           aanwezig
    verzoeken         gemaakt                       aan verzoeker (art.    geweigerd          openbaar
                                                         5.5 Woo)
       124                 3              33                72                  -                1                   15


In 33 Woo dossiers is de gevraagde informatie gedeeltelijk openbaar gemaakt. Dit heeft meestal te maken met het
weigeren van persoonsgegevens. In twee gevallen is tevens informatie geweigerd vanwege het economische en
financiële belang van de gemeente. En in één geval vanwege persoonlijke beleidsopvattingen.
Tegen 6 beslissingen is bezwaar gemaakt.

Tijdig beslist
     Van het aantal behandelde verzoeken               Tijdig beslist                           Te laat beslist
                      124                                    95                                       29
In 3 Woo dossiers is de termijn verdaagd.

Op welk programma had het verzoek betrekking
Programma                                                                                    Aantal ontvangen verzoeken
Bestuur en organisatie                                                                                    9
Veiligheid                                                                                                4
Economie en toerisme
Welzijn, wijkontwikkeling en zorg                                                                          5
Werk en inkomen                                                                                            3
Onderwijs
Bereikbaarheid                                                                                            102
Wonen en stedelijke ontwikkeling                                                                           43
Openbare ruimte                                                                                            7
Cultuur en cultureel erfgoed
sport
Financiën                                                                                                  3
Thema duurzaamheid
Thema participatie


Daarnaast valt het volgende valt op.
Van het aantal ontvangen Woo verzoeken is circa 7% afkomstig van één inwoner. Dat was in 2022 nog 26%. Deze
verzoeken zijn vaak meer gericht op het voeren van een discussie over gemaakte beleidskeuzes of een gevoerd
proces. En in mindere mate om openbaarmaking van documenten voor een ieder.
Overigens heeft één Woo verzoeker zijn verzoek in 18 losse verzoeken opgesplitst. Dit vertekent het beeld.

Analyse
Wij ontvangen veel verzoeken (57 %) die zien op het verstrekken van camerabeelden in verband met een
verkeersovertreding. Het gaat hierbij om het rijden in de geslotenverklaringen Waalkade, Tweede Walstraat en
Griftdijk. Gezien het groot aantal verzoeken, hebben we onderzocht of het proces kan worden vereenvoudigd. De
Woo biedt hiervoor een mogelijkheid omdat het niet gaat om openbaarmaking voor een ieder. De beelden
worden via een vereenvoudigde procedure verstrekt aan de eigenaar van het vervoermiddel. Verzoekers hoeven
daardoor minder lang op het document te wachten.

Er is géén informatiecategorie aan te wijzen die we actief openbaar zouden kunnen maken om meer Woo
verzoeken te voorkomen.




                                                          192
</pre>

====================================================================== Einde pagina 192 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 193 ======================================================================

<pre>Overigens heeft de rekenkamer [noot 4]aanbevolen ook informatie te verzamelen over het wel of niet inwoner zijn
van de gemeente Nijmegen. Het is echter niet mogelijk om dit na te gaan omdat deze informatie niet nodig is om
een verzoek te behandelen.
Kosten
Het Rijk levert een financiële bijdrage in zowel de incidentele als de structurele kosten. Deze middelen zijn
opgenomen in de begroting van het programma Bestuur en Organisatie. Naar het zich laat aanzien zijn deze
middelen toereikend om de meerkosten te dekken.

Integratie-, decentralisatie-, suppletie-uitkeringen en taakmutaties                    2026   2027
                                                                         2024   2025
bedragen * € 1.000
Wet Open Overheid structureel                                             188    225     225    225

Wet Open Overheid incidenteel                                             147    153     145    145


De incidentele middelen zijn nodig om de invoering van de Woo op een goede manier te kunnen laten
plaatsvinden en aan de wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. Deze kosten betreffen onder meer de
kosten voor projectleiding, aansluiting op het platform voor actieve openbaarmaking van overheidsinformatie en
aanpassing van de werkprocessen in verband met de actieve en passieve openbaarmaking van documenten. Deze
middelen blijven gedurende de periode 2024-2027 beschikbaar voor invoering van de Woo. De structurele kosten
betreffen de kosten voor beheer en onderhoud van de systemen, variabele kosten voor het openbaar maken van
documenten en eventuele kosten voor de aan te wijzen contactpersonen per bestuursorgaan.

noot 1  Dit hebben wij toegezegd in de brief van 7 februari 2023 “Reactie op de rekenkamerbrief uitvoering
       Wob - vooruitblik uitvoering Woo d.d. 27 september 2022”.
noot 2 De voorloper hiervan was de ontwikkeling van PLOOI. Dit is stopgezet.
noot 3 Bij het vullen van onderstaand overzicht is gebruik gemaakt van bijlage 4 van het Bijlagenboek bij de
       Rekenkamerbrief ‘Uitvoering Wob – vooruitblik uitvoering Woo’, d.d. 27 september 2022. Het
       overzicht van de rekenkamer is aangevuld met na afsluiting van het onderzoek openbaar gemaakte
       informatie.
noot 4   Aandachtspunt 7 7 van bijlage 2 van het Bijlagenboek bij de Rekenkamerbrief ‘Uitvoering Wob –
         vooruitblik uitvoering Woo’, d.d. 27 september 2022.




                                                            193
</pre>

====================================================================== Einde pagina 193 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 194 ======================================================================

<pre>194
</pre>

====================================================================== Einde pagina 194 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 195 ======================================================================

<pre>Financiële begroting
Baten en lasten




                       195
</pre>

====================================================================== Einde pagina 195 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 196 ======================================================================

<pre>Overzicht van baten en lasten

Bedragen * € 1mln                      Rekening 2022            Begroting 2023            Begroting 2024             Begroting 2025           Begroting 2026           Begroting 2027
Programma                            Baat     Last Saldo      Baat     Last Saldo       Baat     Last Saldo       Baat     Last Saldo       Baat    Last Saldo       Baat     Last Saldo
Bestuur en organisatie                12,0    75,7   -63,7      8,0     78,6   -70,6      7,6    83,2    -75,6      7,6    80,6   -72,9       7,6   79,9    -72,3      7,6     79,4   -71,8
Veiligheid                             0,8    23,9   -23,1      0,5     24,1   -23,6      0,5    25,8    -25,2      0,4    25,3   -24,9       0,4   25,3    -24,9      0,4     25,3   -24,9
Economie en toerisme                   1,6     8,4    -6,8      2,1      9,8    -7,7      1,7     7,7     -5,9      1,7     7,5     -5,8      1,7     7,8    -6,1      1,7      8,3    -6,5
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg     37,3   263,5 -226,2      63,9   318,4 -254,6       20,4   282,7 -262,3       15,7   274,9 -259,2       14,8  262,3 -247,5       14,4   260,1 -245,7
Werk en Inkomen                     105,9    205,1   -99,2   110,6    211,7 -101,1     108,2    198,1    -89,9   108,2    195,2   -87,0    108,2   193,3    -85,2   108,2    192,9    -84,7
Onderwijs                             10,4    33,9   -23,5     10,5     38,8   -28,3      8,3    38,0    -29,7      7,9    37,5   -29,5       7,9   38,4    -30,5      7,9     38,4   -30,4
Bereikbaarheid                        24,5    52,8   -28,3     24,6     55,8   -31,2     26,1    59,8    -33,7     26,1    58,4   -32,4      28,4   62,2    -33,8     28,5     62,8   -34,3
Wonen en stedelijke ontwikkeling      83,7   189,7 -106,1    161,9    150,2     11,7     96,7   115,0    -18,3     91,0   111,7   -20,7      86,2  107,0    -20,9     86,2   108,5    -22,3
Openbare ruimte                       24,1    48,0   -23,9     25,5     63,2   -37,6     26,8    64,2    -37,4     25,4    64,5   -39,0      25,6   58,0    -32,4     25,7     57,1   -31,4
Cultuur en Cultureel Erfgoed           5,7    33,6   -27,9      5,0     40,4   -35,4      5,4    38,2    -32,9      5,4    39,1   -33,7       5,4   39,8    -34,5      5,4     40,2   -34,9
Sport                                  6,9    19,0   -12,1      8,3     26,0   -17,7      8,7    27,2    -18,5      7,8    24,8   -16,9       7,8   25,0    -17,2      7,8     27,1   -19,4
Financiën                           654,4     71,4 583,0     660,7      64,7 596,0     667,7     38,3    629,4   691,0     69,0   622,0    674,9    69,7 605,2      692,4      86,0 606,4
Beginsaldo                          967,4 1.025,1    -57,7 1.081,7 1.081,7       0,0   978,2 978,2         0,0   988,4 988,4         0,0   969,0 969,0        0,0   986,3 986,3         0,0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 196 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 197 ======================================================================

<pre>Taakvelden
Omschrijving taakveld; bedragen * € 1 miljoen         2024         2025        2026        2027
0.1 Bestuur                                             -7,3   N    -7,3   N    -7,3   N    -7,3   N
0.2 Burgerzaken                                         -4,5   N    -4,5   N    -4,5   N    -4,5   N
0.4 Overhead                                           -63,8   N   -61,1   N   -60,5   N   -60,0   N
1.1 Crisisbeheersing en brandweer                      -17,7   N   -17,6   N   -17,6   N   -17,6   N
1.2 Openbare orde en veiligheid                         -7,5   N    -7,3   N    -7,3   N    -7,3   N
2.1 Verkeer en vervoer                                 -42,9   N   -41,2   N   -42,4   N   -43,1   N
2.2 Parkeren                                           -11,4   N   -11,8   N   -14,4   N   -14,4   N
2.4 Economische Havens en waterwegen                    -0,2   N    -0,2   N    -0,2   N    -0,2   N
2.5 Openbaar vervoer                                    -0,5   N    -0,5   N    -0,5   N    -0,4   N
3.1 Economische ontwikkeling                            -4,8   N    -4,7   N    -5,0   N    -5,4   N
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur                      -0,6   N    -0,6   N    -0,6   N    -0,6   N
3.3 Bedrijfsloket                                        0,3   V     0,3   V     0,3   V     0,3   V
3.4 Economische promotie                                -0,8   N    -0,8   N    -0,8   N    -0,8   N
4.2 Onderwijshuisvesting                               -19,2   N   -19,0   N   -20,2   N   -20,2   N
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzk.                   -10,5   N   -10,5   N   -10,2   N   -10,2   N
5.1 Sportbeleid en activering                           -5,1   N    -5,3   N    -5,8   N    -6,8   N
5.2 Sportaccommodaties                                 -13,3   N   -11,7   N   -11,4   N   -12,5   N
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod.                   -17,2   N   -18,0   N   -18,1   N   -18,3   N
5.4 Musea                                               -6,0   N    -5,8   N    -5,8   N    -5,8   N
5.5 Cultureel erfgoed                                   -2,7   N    -3,0   N    -3,1   N    -3,3   N
5.6 Media                                               -7,0   N    -7,0   N    -7,5   N    -7,5   N
5.7 Openbaar groen en recreatie                        -17,3   N   -17,4   N   -17,4   N   -17,4   N
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie                  -41,8   N   -40,1   N   -39,3   N   -39,2   N
6.3 Inkomens regelingen                                -44,2   N   -43,5   N   -42,9   N   -42,9   N
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen                -29,7   N   -29,7   N   -29,7   N   -29,7   N
6.4 WSW en beschut werk                                -25,3   N   -24,1   N   -22,8   N   -21,8   N
6.5 Arbeidsparticipatie                                -20,4   N   -19,4   N   -19,4   N   -20,0   N
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)                         -9,0   N    -8,8   N    -8,1   N    -8,1   N
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)                    -19,2   N   -19,5   N   -18,3   N   -18,3   N
6.71B Begeleiding (WMO)                                -11,9   N   -12,0   N   -11,1   N   -11,1   N
6.71C Dagbesteding (WMO)                                -1,9   N    -1,9   N    -1,9   N    -1,9   N
6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO)               -0,2   N    -0,2   N    -0,2   N    -0,2   N
6.72A Jeugdhulp begeleiding                            -12,0   N   -12,0   N   -12,0   N   -12,0   N
6.72B Jeugdhulp behandeling                             -8,3   N    -1,3   N     4,9   V     5,7   V
6.72C Jeugdhulp dagbesteding                            -6,2   N    -6,2   N    -6,2   N    -6,2   N
6.73A Pleegzorg                                         -2,4   N    -2,4   N    -2,4   N    -2,4   N
6.73B Gezinsgericht                                     -0,3   N    -0,3   N    -0,3   N    -0,3   N
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig                    -15,4   N   -15,4   N   -15,4   N   -15,4   N
6.74A Jeugdhulp behandel GGZ zond verblijf              -9,9   N    -9,9   N    -9,9   N    -9,9   N
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf                 -2,8   N    -2,8   N    -2,8   N    -2,8   N
6.74C Gesloten plaatsing                                -1,1   N    -1,1   N    -1,1   N    -1,1   N
6.81A Beschermd wonen (WMO)                            -42,8   N   -52,4   N   -51,7   N   -51,0   N
6.81B Maatschapp- en vrouwenopvang (WMO)               -30,0   N   -26,2   N   -25,4   N   -25,2   N
6.82A Jeugdbescherming                                  -6,7   N    -6,4   N    -6,2   N    -6,2   N
6.82B Jeugdreclassering                                 -0,6   N    -0,6   N    -0,6   N    -0,6   N
7.1 Volksgezondheid                                    -10,1   N   -10,1   N    -9,8   N    -9,8   N
7.2 Riolering                                            5,1   V     5,1   V     5,1   V     5,1   V
7.3 Afval                                               -8,1   N    -8,1   N    -8,0   N    -8,0   N
7.4 Milieubeheer                                       -16,9   N   -18,4   N   -12,0   N   -11,1   N
7.5 Begraafplaatsen                                     -0,0   N    -0,1   N    -0,1   N    -0,1   N
8.1 Ruimtelijke ordening                                -3,7   N    -3,8   N    -3,0   N    -3,0   N
8.2 Grondexploitatie                                    -7,7   N    -9,2   N   -10,3   N   -11,6   N
8.3 Wonen en bouwen                                     -7,0   N    -7,6   N    -7,6   N    -7,6   N
0.5 Treasury                                             2,1   V     1,1   V     0,4   V     0,8   V
0.10 Mutaties reserves                                  -7,2   N   -15,2   N    -1,3   N    -3,4   N
0.61 OZB woningen                                       55,2   V    55,7   V    56,8   V    57,8   V
0.62 OZB niet-woningen                                  48,0   V    48,9   V    49,7   V    50,6   V
0.63 Parkeerbelasting                                   21,3   V    21,3   V    23,7   V    23,8   V



                                                197
</pre>

====================================================================== Einde pagina 197 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 198 ======================================================================

<pre>Omschrijving taakveld; bedragen * € 1 miljoen                                  2024                 2025                2026                  2027
0.64 Belastingen overig                                                           0,7    V            0,7     V           0,7       V           0,7      V
0.7 Algemene uitk. en overige uitk.                                             527,3    V          552,2     V         526,8       V         539,0      V
0.8 Overige baten en lasten                                                       3,8    V          -21,0     N         -27,6       N         -38,7      N
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)                                                 -0,1    N           -0,1     N          -0,1       N          -0,1      N
0.3 Beheer overige gebouwen en grond                                             -0,4    N           -0,4     N          -0,4       N          -0,4      N
Totaal                                                                            0,0                 0,0                 0,0                   0,0


Resultaat voor en na bestemming

V = Voordeel / N =
                        2024                        2025                          2026                                      2027
Nadeel
Bedragen x € 1 mln      Lasten Baten Saldo          Lasten Baten       Saldo      Lasten Baten              Saldo           Lasten          Baten       Saldo
Saldo voor
                          953,3    960,5    7,2 V     958,9    974,0     15,1 V     953,7          955,0       1,3      V      970,3          973,7           3,4   V
bestemming
Storting reserves          24,8       0    24,8 N      29,5        0     29,5 N         15,2            0     15,2 N               15,9             0        15,9 N
Onttrekking reserves           0    17,6   17,6 V          0    14,4     14,4 V              0      13,9      13,9      V               0      12,6          12,6   V
Totaal                    978,1    978,1     0        988,4    988,4       0        968,9          968,9          0            986,3          986,3             0


Stelposten
Stelposten nemen we op om het begrotingsbeeld te corrigeren voor allerlei effecten. De stelposten zijn
opgenomen in het taakveld 0.8 Overige baten en lasten. In onderstaande tabel zijn de verschillende stelposten
opgenomen. Onder de tabel worden de regels toegelicht.

bedragen * € 1.000                                                        2024                2025                2026                  2027


Gemeentefonds:
WMO beschermd wonen                                                      4.335               4.333                4.334                 4.334
Reservering prijscompensatie                                                             -15.792              -25.226               -36.621
Aanvullende middelen jeugd                                                                                        3.749                 2.785
Res. volume zorg                                                                             -1.500            -3.000                -4.500
Verdere invoering verdeelmodellen                                                                                 2.700                 5.400
Volume accres conform Voorjaarsnota Rijk                                                                                                1.700


Andere stelposten:
Kostenontwikkeling sociaal domein                                                                300                  600                   600
Areaal bestaande stad                                                                            -500          -1.360                -2.060
Kapitaallasten                                                            -183               -1.775            -3.293                -4.218
Materiële indexering doorwerking 2024 naar 2025 en verder                                    -5.757            -5.757                -5.757


Totaal                                                                   4.151           -20.691              -27.253              -38.337



Toelichting onderdelen gemeentefonds op stelpost
WMO beschermd wonen
Een deel van de middelen voor WMO beschermd wonen wordt in het gemeentefonds uitgekeerd via een integratie
uitkering. In geval van een integratie uitkering wordt de prijscompensatie 2024 niet nu toegekend maar pas in
2024. De kosten die samenhangen met deze onderdelen worden al wel geïndexeerd in de begroting, conform de
gemeentelijke uitgangspunten. Omdat de lasten in prijzen 2024 opgenomen zijn en de inkomsten in prijzen 2023
ontstaat er nu een onterecht verschil. Dit verschil verdwijnt volgend jaar met de meicirculaire, dan wordt namelijk
de prijscompensatie toegekend. Vooruitlopend op de toekenning van de prijscompensatie in 2024 corrigeren we
dit verschil met een stelpost.




                                                                   198
</pre>

====================================================================== Einde pagina 198 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 199 ======================================================================

<pre>Reservering prijscompensatie
Een deel van het gemeentefonds in de latere jaren is bedoeld om prijsstijgingen op te vangen. Dat deel wordt
gereserveerd op stelpost.

Aanvullende middelen jeugd
De aanvullende middelen voor jeugd zijn vanaf 2026 nog niet toegevoegd aan het gemeentefonds. De provincies
hebben gezamenlijk een richtlijn opgesteld hoeveel gemeenten hiervan in de begroting mogen opnemen. Voor
Nijmegen gaat dit om de in de tabel opgenomen bedragen.

Reservering volumegroei
In 2019 is afgesproken om in de begroting middelen te reserveren om toekomstige volumestijgingen in het
zorgdomein op te vangen. Volumestijgingen moeten vanaf 2020 worden opvangen uit het accres van de algemene
uitkering. Voor elke jaartranche houden we rekening met een volumestijging van € 1,5 miljoen. In de
Stadsbegroting 2023 begroting is deze reservering niet gemaakt voor 2026 en later. Dit vanwege de terugval van
het gemeentefonds (het ravijn). Deze begroting is dit hersteld.

Verdere invoering verdeelmodellen
In de begroting wordt er vanuit gegaan dat het nieuwe verdeelmodel dat vanaf 2023 wordt gebruikt voor het
verdelen van het gemeentefonds naar gemeenten verder wordt doorgevoerd. Hierover moet nog een besluit
worden genomen. Voor het financieel effect wordt uitgegaan van het ingroeipad van € 15 per inwoner per jaar. Dit
sluit aan bij het ingroeipad dat is gebruikt voor 2024 en 2025.

Volume accres conform Voorjaarsnota rijk
In de Voorjaarsnota heeft het rijk een voorzet gedaan voor het 'compenseren' van gemeente voor volume effecten.
Met volume effecten wordt de financiële groei bedoeld die niet wordt veroorzaakt door prijseffecten. Het rijk heeft
in de Voorjaarsnota bedacht m dit te koppelen aan de volume ontwikkeling van het bbp van de 8 achterliggende
jaren. Indicatief heeft het rijk voor deze volume ontwikkeling € 150 miljoen opgenomen voor 2027 in de
voorjaarsnota. Dit bedrag is niet opgenomen in de meicirculaire van het gemeentefonds. Daarom wordt dit
opgenomen als stelpost.

Toelichting overige stelposten
Kostenontwikkeling sociaal domein
In het coalitieakkoord zijn verwachte besparing opgenomen door in te zetten op preventie. Dit gaat om een
besparing van € 300.000 in 2025 en € 600.000 in 2026. Deze zijn nog op stelpost opgenomen.

Areaal bestaande stad
In de Stadsbegroting 2013 is afgesproken dat voor elke woning die erbij komt het budget voor onderhoud
Openbare Ruimte met € 400 stijgt. De toename voor het volgend begrotingsjaar is structureel verwerkt. De
toename in de begrotingsjaren daarna worden op stelpost gehouden tot het betreffende begrotingsjaar is
aangebroken.

Kapitaallasten
In onze begroting gaan we uit van een vast niveau van kapitaallasten. Dit niveau wordt vergeleken met de
kapitaallasten die we verwachten vanuit de reeds gerealiseerde investeringen en de toekomstige investeringen
die opgenomen zijn in het investeringsplan. Het verschil tussen deze twee zetten we op stelpost. Daarnaast zijn de
kapitaallasten van de nieuwe investeringen die in deze begroting worden voorgesteld hieronder geboekt.
In het voorjaar weten we definitief wat het verschil is tussen de begrote kapitaallasten en de werkelijke
kapitaallasten voor dat jaar. Dit wordt dan gemeld in de Voortgangsmonitor.




                                                      199
</pre>

====================================================================== Einde pagina 199 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 200 ======================================================================

<pre>Materiële indexering doorwerking 2024 naar 2025 en verder
In een aantal programma’s wordt rekening gehouden met stijgende energiekosten in 2024. Voor 2025 en later
jaren kan nu nog geen goede raming worden afgegeven. De geraamde meerkosten in 2024 reserveren we daarom
voor 2025 en verder op stelpost.


Incidentele baten en lasten

bedragen * € 1.000                                                 Programma                    2024       2025     2026    2027

Incidentele lasten
Verschuiving: programma Beveiliging IRVN           SB 2023         Bestuur en Organisatie          73
Actieprog.Eco. Visie en Impuls Lokale Economie     SB 2023         Economie en Toerisme          -650       -300
Regenboogagenda                                    SB 2023         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -100       -100
Tijdelijke inzet Attentiewijken                    SB 2023         Welzijn, Wijkontw. Zorg        -93        -46
Woonzorg jong volwassenen met complexe
problematiek (6.81)                                SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -250
Projectleider Bibob (6.81)                         SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg        -90
6.81 Geëscaleerde zorg 18+                         SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg
·     Borging zorgaanpak straatsekswerkers         SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg        -92
·    inc. bijdrage autonome ontw.bijzondere zorg   SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -139
·     Meerkosten subsidie Droombankje              SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg        -50        -50
·     Overloop crisisopvang GrandCare              SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -100       -100
Gezonde leefomgeving                               SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -100       -150
Gezondheidsverschillen stadsbrede inzet            SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -100       -100
Gezondheidsverschillen stadsdeel gericht           SB 2024         Welzijn, Wijkontw. Zorg       -100       -100
Suites voor Sociaal Domein                         SB 2024         Werk en Inkomen             -1.300       -542
Onderhoudsniveau hoofdwegen op niveau houden       SB 2024         Bereikbaarheid              -1.250
Gedragsmaatregelen Versnelling
mobiliteitstransitie                               SB 2024         Bereikbaarheid                -400       -400     -400
gebiedsvisie Energieweg                            SB 2024         Wonen en Sted.Ontw.                       -80
woningbouw Vlaamse Gas/Tweede Walstraat            SB 2024         Wonen en Sted. Ontw.         -1200
woonfonds                                          SB 2024         Wonen en Sted. Ontw.           600
Implementatie omgevingswet                         SB 2023         Wonen en Sted.Ontw.           -800       -800
Insourcen BRIKS taken                              SB 2024         Wonen en Sted.Ontw.           -550
Subsidieregeling doe-het-zelvers en gratis
maatwerkadvies                                     SB 2023         Openbare ruimte              -1.700    -1.700
Warmtenet                                          SB 2023         Openbare ruimte              -5.000    -6.000   -1.000
Datakwaliteit Openbare Ruimte                      SB 2024         Openbare ruimte                 -80      -185
inzet reguliere formatie klimaatmiddelen (rijk)    SB 2024         Openbare ruimte                 500       500
80 jaar vrijheid                                   SB 2024         Cultuur en cult. erfgoed       -300      -200
WOZ-bezwaren                                       SB 2024         Financien                      -128      -128
Impl. nieuw Financieel Informatie Systeem          SB 2024         Financien                      -141
totaal Incidentele lasten                                                                     -13.540    -10.481   -1.400     0

Baten
Verkoop panden                                     SB 2023         Wonen en Sted, Ontw.         1.000

Totaal incidentele baten en lasten                                                            -12.540    -10.481   -1.400     0




                                                             200
</pre>

====================================================================== Einde pagina 200 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 201 ======================================================================

<pre>Structureel begrotingssaldo
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van het structureel begrotingssaldo.
In de paragraaf weerstandsvermogen is het kengetal structurele exploitatieruimte opgenomen. Dit kengetal is
gebaseerd op dit structurele begrotingssaldo.

bedragen * € 1 miljoen                                                                      2024        2025     2026        2027


Saldo van baten en lasten voor bestemming                                          A             7,3     15,2     1,4         3,4
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ("-" is per saldo toevoeging)           B             -7,3   -15,2     -1,4        -3,4
Begrotingssaldo na bestemming                                                  C = A+B           0,0      0,0     0,0         0,0


Incidentele mutaties
- Incidentele baten en lasten                                                      D         -12,5      -10,5     -1,4        0,0
- incidentele reserve mutaties                                                     E             0,1     -8,0     2,2         1,5


Structureel begrotingssaldo                                                   C-D-E          12,4       18,5     -0,8        -1,5




Algemene dekkingsmiddelen
Overzicht algemene dekkingsmiddelen

  bedragen * 1 miljoen          Realisatie 2022   Begroot 2023             2024          2025           2026        2027
Dividenden                                 4,7             0,9               0,9           0,9             0,9        0,9
Financieringsfunctie                       0,1             2,0               1,2           0,3            -0,4       -0,1
Gemeentefonds                            510,8           484,4             527,3         552,2          526,8      539,0
Hondenbelasting                            1,2             0,0               0,0           0,0             0,0        0,0
OZB                                       91,4            99,2             107,3         108,9          110,9      112,8
Precario                                   0,6             0,6               0,6           0,6             0,6        0,6
Toeristenbelasting                         0,6             0,9               0,9           0,9             0,9        0,9
Totaal                                   609,5           588,0             638,1         663,7          639,6      654,1


Het rijk raamt, anders dan de gemeentelijke begroting, in lopende prijzen. Dat betekent dat in de verschillende
jaren al prijzen worden gebruikt van dat jaar. Van het gemeentefonds wordt daarom een deel op gereserveerd/op
stelpost gezet om de toekomstige prijsontwikkeling op te vangen.
Voor een goede vergelijking van de ontwikkeling van het gemeentefonds is het belangrijk om hier rekening mee te
houden. In onderstaande tabel is daarom het gemeentefonds opgenomen met de correctie voor prijsontwikkeling.

bedragen * € 1 miljoen                                                        2024         2025          2026       2027
Gemeentefonds                                                                 527,3        552,2         526,8      539,0
Correctie voor toekomstige prijsontwikkeling                                               -15,8         -25,2       -36,6
Gemeentefonds tegen huidige prijsniveau                                      527.3         536,4        501,6       502,4


Gemeentefonds
Ontwikkelingen en begrippen
Ontwikkelingen
Structurele toevoeging vanaf 2027
Vooruitlopend op een nieuwe financieringssytsematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026
eenmalig (landelijk) € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel
toegevoegd. In de VNG ledenbrief van 17 mei 2023 is aangegeven dat gemeenten vanaf 2026 structureel € 3 miljard
minder beschikbaar hebben voor het uitvoeren van gemeentelijke taken. Dit miljard is dus een gedeeltelijke
reparatie van het ravijn.




                                                                 201
</pre>

====================================================================== Einde pagina 201 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 202 ======================================================================

<pre>Nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027
Het uitgangspunt is dat het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 geïndexeerd wordt op basis
van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Hiervoor is in de voorjaarsnota 2023 een (landelijk)
budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028. In de meicirculaire 2023 is de nieuwe
financieringssystematiek nog niet verwerkt.

Hervormingsagenda Jeugd
Het rijk en de VNG hebben op 18 april van dit jaar een principeakkoord bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd.
In de meicirculaire 2023 wordt voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord over
de Hervormingsagenda, (landelijk) voor 2024 € 1,45 miljard en voor 2025 € 954 miljoen beschikbaar gesteld.
Onderdeel van het akkoord is een verzachting van de eerder opgenomen besparingsreeks op jeugdzorg in 2024 en
2025. Vanaf 2026 zijn middelen jeugdzorg nog niet toegevoegd aan het gemeentefonds en is er een stelpost
opgenomen.

Begrippen
Gemeentefonds
Het rijk stelt via het Gemeentefonds middelen beschikbaar om de gemeentelijke taken uit te voeren. Via circulaires
verschaft het rijk ons informatie over de actualiteiten binnen het fonds. In deze begroting is het gemeentefonds
bijgewerkt tot en met de meicirculaire 2023. Gebruikelijk is dat wij het meerjarige effect van de
septembercirculaire bij de Eerste voortgangsmonitor verwerken.
Het gemeentefonds bestaat uit drie soorten uitkeringen: de Algemene uitkering, de Decentralisatie‐uitkeringen en
de Integratie-uitkeringen. De uitkeringen hebben met elkaar gemeen dat gemeenten zich voor de besteding van
de middelen niet hoeven te verantwoorden bij het Rijk.

Algemene uitkering
Deze uitkering is via de Financiële verhoudingswet gekoppeld aan bepaalde uitgaven in de Rijksbegroting. Stijgen
die uitgaven dan stijgt de uitkering en dalen de uitgaven dan daalt de uitkering. Deze systematiek wordt de
trap‐op‐trap‐af methode genoemd. Het Rijk verdeelt vervolgens de uitkering over alle Nederlandse gemeenten via
een aantal maatstaven. Dit zijn statistische gegevens zoals aantal inwoners, bijstandsontvangers en oppervlakte
land. Door vermenigvuldiging van de aantallen(q) met een bedrag per eenheid (p) wordt voor iedere gemeente de
bijdrage berekend. Het surplus of het tekort aan middelen wordt via de uitkeringsfactor over alle gemeenten
verdeeld. Onze uitkering wordt dus niet alleen beïnvloed door lokale veranderingen maar ook door
ontwikkelingen in andere gemeenten. In onze meerjarenbegroting volgen wij de belangrijkste landelijke volume
ontwikkelingen zoals die jaarlijks in de meicirculaire zijn opgenomen. Wijzigingen in bijvoorbeeld wettelijke taken
of regeringsbeleid kunnen tot verhoging of verlaging van de uitkering leiden. Deze wijzigingen worden
taakmutaties genoemd. Deze taakmutaties worden door het Rijk gekoppeld aan specifieke taken.

Accres
Vanaf 2018 is de basis voor het accres (toe-of afname) van het gemeentefonds gewijzigd. Tot dan toe werd het
gemeentefonds gebaseerd op de NGRU (Netto Gecorrigeerde Rijks Uitgaven). De basis voor het gemeentefonds is
sinds 2018 breder omdat de rijks uitgaven in de sociale zekerheid en zorg meetellen. De normeringssystematiek
blijft aldus gelden maar het accres heeft voortaan de ARU (Accres Relevante Uitgaven) als basis. De gedachte
hierachter is dat de accresontwikkeling zo stabieler wordt.

Decentralisatie-uitkeringen (DU’s)
Dit zijn uitkeringen voor specifieke onderwerpen zoals maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Soms zijn de
uitkeringen eenmalig of beperkt in duur. Ook kan het zijn dat niet elke gemeente ervoor in aanmerking komt, denk
hierbij bijvoorbeeld aan LHBT-emancipatiebeleid. Elke DU heeft zijn eigen verdeelsystematiek. Hierboven hebben
wij al gemeld dat wij voor de besteding van deze uitkeringen geen verantwoording aan het Rijk hoeven af te
leggen. Wel zien wij geregeld dat er tussen de gemeenten en het Rijk outcome‐doelen worden afgesproken.

Integratie-uitkeringen (IU’s)
Een integratie-uitkering is vergelijkbaar met een decentralisatie-uitkering. Wel zijn er verschillen. Een integratie-



                                                         202
</pre>

====================================================================== Einde pagina 202 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 203 ======================================================================

<pre>uitkering wordt uitgekeerd aan alle gemeenten. Daarnaast staat het vast dat de integratie-uitkering op termijn
wordt overgeheveld naar de algemene uitkering. Een integratie-uitkering wordt vooral gebruikt om grote
herverdeeleffecten op te vangen.

Sociaal domein
IU voogdij/18+ is volledig overgeheveld naar de algemene uitkering en de IU participatie is gedeeltelijk
overgeheveld naar de algemene uitkering. De IU beschermd wonen blijft nog bestaan.



Omvang
Bedragen x €1                                                                          2024         2025         2026         2027
WOZ niet-woningen eigenaren                                                       -9.620.155   -9.989.009 -10.116.182 -10.245.004
WOZ niet-woningen gebruikers                                                      -7.139.677   -7.413.425   -7.507.808   -7.603.413
Waarde woningen eigenaren                                                        -22.032.216 -22.736.178 -22.977.396 -23.221.228
Bijstandsontvangers                                                              35.764.109    36.362.447   37.127.471   37.953.042
Inwoners                                                                         68.880.662    69.161.264   69.648.211   69.759.063
Huishoudens met laag inkomen boven drempel                                       72.513.074    69.240.513   62.952.356   63.459.278
Inwoners met een migratieachtergrond                                             10.836.461    11.114.722   11.403.291   11.680.362
Eenpersoonshuishoudens                                                            8.926.303     9.200.902    8.887.255    8.983.227
Loonkostensubsidie                                                                1.630.884     1.856.438    1.975.259    2.108.250
Inwoners: jongeren jonger dan 18 jaar (vanaf uitkeringsjaar 2019)                16.599.030    15.894.846   14.803.261   14.813.982
Doelgroepenregister gemeentelijke doelgroep                                       1.737.271     1.865.304    2.009.634    2.175.720
Inwoners 75+ met drempel                                                          2.385.346     2.512.096    2.477.955    2.551.346
Laag opleidingsniveau met drempel                                                 2.574.787     2.625.486    2.504.600    2.505.380
Lokale centrumfunctie (max 20km)                                                  2.235.618     2.251.915    2.265.654    2.276.788
Regionale centrumfunctie (max 60km)                                              55.355.329    54.771.965   52.232.502   52.489.189
Landelijke centrumfunctie                                                        15.382.155    15.494.285   15.588.814   15.665.423
Leerlingen VO                                                                     4.065.406     4.017.369    3.960.015    3.905.916
Leerlingen (V)SO                                                                  2.834.780     2.865.088    2.895.350    2.925.196
Onderwijsachterstand                                                              1.324.766     1.322.017    1.319.268    1.316.519
Bedrijfsvestigingen                                                               3.176.648     3.355.242    3.516.019    3.697.743
Historische woningen in bewoonde kernen                                           1.139.346     1.139.346    1.139.346    1.139.346
Historische woningen in bewoonde oorden 1930                                        684.605      684.605      684.605      684.605
Oppervlak historische kernen basisbedrag                                            674.909      674.909      674.909      674.909
Kernen                                                                              343.515      344.863      341.659      341.664
Kernen met 500 of meer adressen                                                      75.167       75.167       75.167       75.167
Oeverlengte * bodemfactor gemeente                                                   55.295       55.295       55.295       55.295
Oeverlengte * bodemfactor gemeente * dichtheidsfactor                               735.278      735.278      735.278      735.278
Omgevingsadressendichtheid (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016)             18.855.219    19.727.942   20.603.724   20.749.486
Oppervlakte bebouwing buitengebied * bodemfactor buitengebied                       142.851      143.170      143.454      143.830
Oppervlakte bebouwing woonkernen * bodemfactor woonkernen                         7.890.268     7.971.030    8.051.159    8.134.246
Oppervlakte bebouwing buitengebied                                                  380.621      381.471      380.531      381.527
Oppervlakte bebouwing woonkern                                                    5.003.436     5.054.515    5.097.659    5.148.904
Oppervlakte binnenwater                                                              64.942       64.942       64.942       64.942
Oppervlakte land                                                                    204.672      204.672      204.672      204.672
Oppervlakte land * bodemfactor gemeente                                             134.979      134.979      134.979      134.979
Woonruimten (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016)                             1.061.811     1.084.429    1.092.099    1.099.825
Woonruimten (vanaf UJR 2016, miv septembercirc. 2016) * bodemfactor
woonkernen                                                                        4.764.216     4.865.698    4.900.113    4.934.779
Vast bedrag                                                                         980.358      980.358      980.358      980.358
Uitkeringsfactor                                                                138.018.575 164.018.480 147.621.332 158.217.107
56g Suppletie-uitkering nieuw verdeelstelsel 2023                                -25.355.376 -22.694.991 -22.694.991 -22.694.991
Subtotaal algemene uitkering                                                    423.285.266 449.419.444 425.251.817 438.402.702
Decentralisatie provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving
(DU)                                                                                410.545      410.545      410.545      410.545




                                                                203
</pre>

====================================================================== Einde pagina 203 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 204 ======================================================================

<pre>Bedragen x €1                                                                            2024          2025          2026          2027
Beeldende kunst en vormgeving (DU)                                                     150.000      150.000        150.000      150.000
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)                                              10.151.944     10.151.944    10.151.944    10.151.944
Vrouwenopvang (DU)                                                                 5.960.918      5.960.918     5.437.540      5.437.540
Jeugd (DU)                                                                             605.273      605.273        605.273      605.273
Veiligheidshuizen (DU)                                                                 218.680      218.680        218.680      218.680
Voorschoolse voorziening peuters (DU)                                                  306.752      306.752        306.752      306.752
Armoedebestrijding kinderen (DU)                                                   1.018.746      1.018.746     1.018.746      1.018.746
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)                                                      76.213       76.213         76.213       76.213
Versterking arbeidsmarktregio’s (DU)                                                   398.593      398.593        398.593      398.593
Aanpak laaggeletterdheid (DU)                                                          171.086
Experiment gesloten coffeeshopketen (DU)                                               196.250
Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU)                                           34.000
Uitstapprogramma prostituees (DU)                                                      178.595      178.595        178.595      178.595
Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag (DU)                284.028      284.028        284.028      284.028
Extra capaciteit BOAs (DU)                                                              61.327       61.327         61.327       61.327
Wet kwaliteitsborging bouw (DU)                                                         87.254       87.254         86.596
Beschermd Wonen (IU)                                                              57.962.030     57.983.581    58.006.110    58.006.110
Participatie (IU)                                                                 22.559.233     21.684.731    21.001.579    20.109.795
BTW compensatiefonds                                                               3.180.000      3.180.000     3.180.000      3.180.000
Totaal gemeentefonds                                                            527.296.733 552.176.624 526.824.338 538.996.843
Stelpost volume groei                                                                             -1.500.000   -3.000.000    -4.500.000
Stelpost middelen jeugdzorg                                                                                     3.749.000      2.785.000
Verdere invoering verdeelmodellen                                                                               2.700.000      5.400.000
Volume accres conform Voorjaarsnota Rijk                                                                                       1.700.000
Stelpost prijscompensatie                                                                        -15.791.639 -25.225.962 -36.620.962



Taakmutaties
Onderstaand zijn mutaties van het gemeentefonds weergegeven met een voorstel voor overheveling naar een
programma.

Bedragen * € 1.000                                                  2024       2025     2026     2027 Voorstel programma
Meicirculaire 2023
Nieuw
Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag                      33     34        34      34 Bestuur en Organisatie
Verdeling struct. middelen Wet goed Verhuurderd.                          36     38        37      37 Wonen en Stedelijke Ontw.
Bestaand
Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO                            1.138    1.115    1.117 WWZ
Herinvoering eigen bijdrage WMO                                                        -2.598 -2.601 WWZ
Integraal zorgakkoord WMO: compensatie voor kosten                             1.308    1.282    1.284 Financiën
Voorschoolse educatie                                                     9      10        10      10 WWZ
Maatschappelijke opvang en OGGz (DU)                                  -44        -44      -44      -44 WWZ
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)                                    -64        -64      -64      -64 WWZ
Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU)               -765      -765      -765     -765 Verrekend
Sociaal domein
Beschermd Wonen (IU)                                                3.663      3.664    3.666    3.666 WWZ
Participatie (IU)                                                   1.210      1.154    1.112    1.020 Werk en Inkomen
Voogdij/18+ (IU)                                                   -1.649 -1.649 -1.649 -1.649 Verrekend
Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie (IU)                      118       133                   Werk en Inkomen
Decembercirculaire 2022
Bestaand
Wet Goed Verhuurderschap                                                  97    102       100     100 Wonen en Stedelijke Ontw.


Onderstaand is een toelichting opgenomen op nieuwe taakmutaties en taakmutaties met een omvang groter dan
€ 1 miljoen.


                                                            204
</pre>

====================================================================== Einde pagina 204 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 205 ======================================================================

<pre>Taakmutaties
Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag
Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden. Voor
Nijmegen is dit meerjarig tussen de € 30.000 en € 34.000.

Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap
In het landelijke coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide
verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. De structurele middelen worden
uitgekeerd via de algemene uitkering. Voor Nijmegen is dit meerjarig tussen de € 33.000 en € 38.000.

Eigen bijdrage Wmo (mutatie terugdraaien en herinvoeren tezamen)
Het kabinet neemt in 2025 volledig afscheid van het zogeheten abonnementstarief voor de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo). Sinds de invoering in 2020 lopen de kosten bij gemeenten hoog op door de laagdrempelige
voorzieningen op basis van de wet. In plaats van het abonnement met een bescheiden bijdrage, kiest het kabinet
vanaf 2026 voor herinvoering van de oude inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen, zoals
dagbesteding en huishoudelijke hulp. Voor Nijmegen heeft deze verandering per saldo in 2025 een positief effect
van € 1,1 miljoen en door de uitname uit het gemeentefonds per saldo voor de jaren 2026 en 2027 een negatief
effect van € 1,5 miljoen.

Integraal zorgakkoord Wmo: compensatie voor kosten
Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het
Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het
abonnementstarief Wmo. Voor Nijmegen is dit voor 2025 t/m 2027 circa € 1,3 miljoen. Dit valt vrij ten gunste van de
algemene middelen.



Reserves en voorzieningen
Inleiding
In dit deel wordt inzicht gegeven in de stand van de reserves en voorzieningen zoals die nu in de (begrotings-)
administratie is opgenomen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing laten we zien hoe de
risico's zich verhouden tot het weerstandsvermogen: de saldireserve. Daarbij houden we, naast de administratie,
ook rekening met verwachtingen en claims.
Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Structurele mutaties; bedragen * € 1.000        reserve                          2024        2025          2026        2027
Stortingen
Structurele toeveoging                          F022 Saldireserve               4.884       4.884        1.083         2.032
Bespaarde rente (opgenomen in begroting)        F022 Saldireserve               2.464       2.192        2.402         2.762
Onderhoud Vastgoed                              F059 Reserve onderhoud          8.785       8.753        8.753         8.753
Duurzaamheid Vastgoed                           F057 Res. Duurzaamheid            768         768           768         768
Onderhoud buitensport                           F060 Reserve POG buitensp         956         956           954         726
totaal stortingen                                                              17.857      17.553      13.960         15.041


Onttrekkingen
Reserve afschrijving                            F046 Res. afschrijving             61          61            61          61
Onderhoud Vastgoed                              F059 Reserve onderhoud          8.785       8.753        8.753         8.753
Duurzaamheid Vastgoed                           F057 Res. Duurzaamheid            530         508           502         496
Onderhoud buitensport                           F060 Reserve POG buitensp       1.125       1.125        1.123          895
totaal onttrekkingen                                                           10.500      10.447      10.439         10.205


Totaal structurele mutaties                                                     7.357       7.106       3.521          4.836




                                                       205
</pre>

====================================================================== Einde pagina 205 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 206 ======================================================================

<pre>Incidentele reservemutaties
Incidentele mutaties; bedragen * € 1.000    reserve                     2024     2025     2026     2027


Stortingen
Grondexploitaties                           F022 Saldireserve            537
Levensduur verlengend onderhoud activeren   F022 Saldireserve           2.058    1.663    1.275     896
Incidentele mutaties                        F022 Saldireserve           3.196   10.307
Reserve woonfonds                           F068 Reserve Woonfonds      1.200
totaal stortingen                                                       6.992   11.969   1.275      896


Onttrekkingen
Grondexploitaties                           F022 Saldireserve           2.425    2.437    2.411    2.035
Exploitatie KKG                             F022 Saldireserve             29
Budgetoverhevelingen                        F022 Saldireserve           2.761    1.175
Incidentele mutaties                        F022 Saldireserve            900               777
Reserve woonfonds                           F068 Reserve Woonfonds       600
Onderhoud buitensport                       F060 Reserve POG buitensp    400
Bodemsanering                               F061 Res.Dec-uitk bodemsa             312      312      312
totaal onttrekkingen                                                    7.115    3.924   3.499    2.347


Totaal incidentele mutaties                                              -124    8.045   -2.224   -1.451




                                                   206
</pre>

====================================================================== Einde pagina 206 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 207 ======================================================================

<pre>Overzicht reserves en voorzieningen
Overzicht reserves Stadsbegroting 2024 - 207

                                                2022                       2023                      2024                      2025                      2026                       2027
                                               Stand    Stort.   Onttr.   Stand   Stort.   Onttr.   Stand   Stort.   Onttr.   Stand   Stort.   Onttr.   Stand    Stort.   Onttr.   Stand


Saldireserve                       F022        114,1     32,1      42,4   103,8    13,1       6,1   110,8    19,0       3,6   126,2      4,8      3,2   127,8       5,7      2,0   131,4


1%-regeling Beeldende Kunst        F004          0,7                        0,7                       0,7                       0,7                       0,7                        0,7
Reserve Afschrijvingen             F046          0,6                0,1     0,6               0,1     0,5               0,1     0,4               0,1     0,4                0,1     0,3
Reserve parkeerbijdrage            F047          -0,1      0,1              0,0                       0,0                       0,0                       0,0                        0,0
Reserve Duurzaamheid               F057          1,5       0,8      0,5     1,8      0,8      0,5     2,0      0,8      0,5     2,3      0,8      0,5     2,5       0,8      0,5     2,8
Reserve onderhoud                  F059          2,3       7,8      7,8     2,3      8,8      8,8     2,3      8,8      8,8     2,3      8,8      8,8     2,3       8,8      8,8     2,3
Reserve POG buitensp               F060          2,3       0,7      0,5     2,5      1,0      1,5     1,9      1,0      1,1     1,8      1,0      1,1     1,6       0,7      0,9     1,4
Bodemsanering                      F061          1,2                0,9     0,3                       0,3               0,3     0,0               0,3     -0,3               0,3     -0,6
Res.Startersleningen               F063                             0,0     0,0               0,0     0,0               0,0     0,0               0,0     0,0                0,0     0,0
reserve Masterplan BUIG            F064
Res onderh Stadsbrug               F065          1,0                        1,0                       1,0                       1,0                       1,0                        1,0
Res. Rivierenpark                  F066          3,2                        3,2                       3,2                       3,2                       3,2                        3,2
Res. Dec. Circulaire               F067          1,8                1,2     0,5                       0,5                       0,5                       0,5                        0,5
Reserve Woonfonds                  F068                  10,0              10,0      1,2      0,6    10,6                      10,6                      10,6                       10,6
Opleidingsplan Publiekszaken       F069          0,7                        0,7                       0,7                       0,7                       0,7                        0,7
Res. Energiecrisis                 F070          4,9                4,0     0,9                       0,9                       0,9                       0,9                        0,9
Res. Aardgasvrij                   F071          4,3                        4,3                       4,3                       4,3                       4,3                        4,3


Totaal                                         138,5     51,4     57,3    132,6    24,8     17,6    139,8    29,5     14,4    155,0    15,2     13,9    156,3     15,9     12,6    159,6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 207 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 208 ======================================================================

<pre>Overzicht voorzieningen Stadsbegroting 2024 - 2027

bedragen * € 1.000                                      Rek. 2022                     2023                      2024                       2025                       2026                       2027
                                                                    Stort.   Onttr.   Stand   Stort.   Onttr.   Stand    Stort.   Onttr.   Stand    Stort.   Onttr.   Stand    Stort.   Onttr.   Stand
Voorzieningen voor verplichtingen verliezen en
risico's
Vrz. bezwaar en beroep heffingen                 V002         0,5                       0,5                       0,5                        0,5                        0,5                        0,5
Pensioeninhouding wethouders                     V036         5,2                       5,2                       5,2                        5,2                        5,2                        5,2
Vrzs Spaarverlof                                 V040         4,0                       4,0                       4,0                        4,0                        4,0                        4,0
Voorziening Waalfront                            V094        18,2               0,8    17,3               0,8    16,5                0,9    15,6               -0,2    15,9               -0,2    16,1


Egalisatievoorzieningen
Vrz Triavium                                     V085                  0,1      0,1              0,1      0,1               0,1      0,1               0,1      0,1               0,1      0,1
Voorziening GRP-nieuw                            V050         7,2      9,7     10,7     6,2      9,9     10,9     5,1       9,9     10,9     4,1       9,9     11,0     3,1     10,0      11,0     2,0
pensioen verplichtingen Stadsregio               V109         0,2                       0,2                       0,2                        0,2                        0,2                        0,2
Totaal excl. vrz. grondexploitaties                          35,3     9,9     11,7     33,5    10,0     11,9     31,6     10,0     11,9     29,7     10,1     10,9     28,9     10,1     10,9     28,1



Voorzieningen in mindering gebracht op
voorraden (grondexploitaties)
Voorziening tekort Waalsprong                    V020        38,0              -0,2    38,2              -0,2    38,3               -0,2    38,5               -0,2    38,7               -0,2    38,9
Voorziening tekort part planexpl.                V023         0,1               0,0     0,1               0,0     0,1                0,0     0,1                0,0     0,1                0,0     0,1
Voorziening Compaq terrein                       V084                  0,0      0,0     0,0      0,0      0,0     0,0       0,0      0,0     0,1       0,0      0,0     0,1       0,0      0,0     0,1
Vrz Onderwijshuisv                               V088        19,6              -0,4    20,0              -0,4    20,3               -0,4    20,7                       20,7                       20,7
Hezelpoort                                       V099                           0,0     0,0               2,0     -2,0                       -2,0                       -2,0                       -2,0
Dukenburg                                        V107         0,6                       0,6                       0,6                        0,6                        0,6                        0,6
Vrz Vossenlaan 40                                V110         0,4               0,0     0,4                       0,4                        0,4                        0,4                        0,4
Vrz Stationsgebied                               V111        12,4              -0,2    12,6              -0,2    12,8               -0,2    12,9               -0,2    13,1               -0,2    13,2
Vrz Winkelsteeg                                  V112        53,6               0,0    53,6               0,0    53,7                0,0    53,7                0,0    53,7                0,0    53,7
Prof Bellefroidstr                               V113         0,2                       0,2                       0,2                        0,2                        0,2                        0,2
Nyma / Mercuriuspark                             V114         2,1                       2,1                       2,1                        2,1                        2,1                        2,1
Kinderdorp Neerbosch                             V115         0,0                       0,0                       0,0                        0,0                        0,0                        0,0
Totaal vrz grondexploitaties                               126,9      0,0      -0,8   127,7     0,0       1,3   126,4      0,0      -0,7   127,2      0,0      -0,4   127,6      0,0      -0,4   127,9


Totaal voorzieningen                                       162,2      9,9     10,9    161,2    10,0     13,2    158,0     10,0     11,2    156,9     10,1     10,5    156,5     10,1     10,6    156,0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 208 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 209 ======================================================================

<pre>Subsidies
Subsidieplafonds
In de Nijmeegse Kaderverordening Subsidieverstrekking heeft uw Raad vastgelegd dat u op bepaalde
beleidsterreinen of onderdelen van beleidsterreinen subsidieplafonds kunt instellen. Deze plafonds geven uw
Raad een instrument in handen om kaders te bepalen voor de uitvoering van subsidiebesluiten door ons College.
Daarnaast kunnen ze op een aantal terreinen bijdragen aan een zorgvuldiger subsidiebeheer.
Hieronder hebben we op een rij gezet voor welke programma’s en/of subsidieregelingen we een subsidieplafond
instellen.

Programma                              Product / subsidieregeling                                    Bedragen x € 1
Cultuur en Cultureel Erfgoed           Programmaplafond                                                  24.900.000
                                       Meerjarige culturele programma's                                   1.671.000
                                       Eenjarige culturele subsidies                                       300.000
                                       Amateurs                                                            150.000
Economie en toerisme                   Ondernemersfonds                                                    563.220
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg      Programma plafond                                                 63.745.850
                                       Beleidsregels vrijwillig jeugdwerk                                  132.635
Werk en inkomen                        Beleidsregels subsidies migrantenorganisaties                         66.029
                                       Wijkontwikkeling                                                     572.859
                                       Schuldhulpverlening/preventie                                      1.717.242
Sport                                  Programma plafond                                                  2.414.243


Subsidieoverzicht
Programma taakveld, bedragen * 1000          2023         Noot              2024        2025     2026         2027
                                                                                                                  -
Bereikbaarheid                                 11                             12           -        -

Verkeer en vervoer                              11                            12           -        -             -
                                                                                                                   -
Bestuur en organisatie                           1                             1           -        -

Burgerzaken                                     -                              -           -        -             -
Overhead                                         1                              1          -        -             -
                                                                                                              24.46
Cultuur en Cultureel Erfgoed               29.009                       24.870         24.442   24.460
                                                                                                                   0
Cultuurpresentatie, cultuurproducten       17.985             1         14.207         14.212   14.229       14.229
Musea                                       3.451             2          3.677          3.245    3.245        3.245
Cultureel erfgoed                           1.145             3            147            147      147          147
Media                                       6.428             4          6.838          6.838    6.838        6.838
                                                                                                               1.71
Economie en toerisme                        3.386                           1.880       1.770    1.720
                                                                                                                   0
Economische ontwikkeling                     2.069            5              537         437      397           397
Fysieke bedrijfsinfrastructuur                 435                           463         463      463           463
Bedrijfsloket                                   20                            70          60       50            40
Economische promotie                           861                           810         810      810           810
                                                                                                              10.77
Onderwijs                                  12.921                       10.830         10.774   10.774
                                                                                                                   4
Onderwijshuisvesting                          130             6              -              -        -            -
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken         12.791             7         10.830         10.774   10.774       10.774
                                                                                                                 52
Openbare ruimte                             1.261                            791         525      525
                                                                                                                   5
Openbaar groen en recreatie                    133                            40          40       40            40
Riolering                                      100                             -           -        -             -
Milieubeheer                                 1.028            8              750         484      484           484
                                                                                                               1.87
Sport                                       2.283                           2.414       2.414    1.874
                                                                                                                   4



                                                        209
</pre>

====================================================================== Einde pagina 209 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 210 ======================================================================

<pre>Programma taakveld, bedragen * 1000          2023       Noot         2024         2025          2026        2027
Sportbeleid en activering                    2.233         9         2.376        2.376         1.836       1.836
Sportaccommodaties                              50                      39           38            38          38
                                                                                                                -
Veiligheid                                      18                      -            -             -

Openbare orde en veiligheid                     18                      -            -             -            -
                                                                                                            58.88
Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg           62.694                  63.733       60.281        59.286
                                                                                                                 7
Samenkracht en burgerparticipatie           28.613          10      27.695       27.707        27.259      26.867
Wijkteams                                      619                     652          652           652         652
Maatwerkvoorzieningen (WMO)                     78                      83           83            83          83
Maatwerkdienstverlening 18+                  2.189                   2.224          657           657         657
Maatwerkdienstverlening 18-                  1.325          11       1.934          852           852         852
Geëscaleerde zorg18+                        27.384          12      28.821       28.057        27.955      27.949
Volksgezondheid                              2.486          13       2.324        2.273         1.827       1.827
                                                                                                             3.97
Werk en Inkomen                              4.383                   4.044        3.979         3.979
                                                                                                                 9
Inkomens regelingen                          3.968          14       3.409        3.409         3.409       3.409
Begeleide participatie                          26                      28           28            28          28
 Arbeidsparticipatie                           389          15         607          542           542         542
                                                                                                               28
Wonen en stedelijke ontwikkeling               265                     285         285           285
                                                                                                                 5
Ruimtelijke ordening                            23                      25           25            25          25
Wonen en bouwen                                242                     260          260           260         260
Eindtotaal                                 116.232                 108.859      104.469       102.901     102.492


Toelichting bij het Overzicht subsidies in de begroting 2024 – 2027
Verschil begrotingsjaar 2024 t.o.v. begrotingsjaar 2023
Het totale subsidiebudget 2024 bedraagt € 108.859.000 Het totale subsidiebudget 2023 bedraagt € 116.232.000.
Het subsidiebudget 2024 is daarmee € 7.373.000 lager dan in 2023. De begrotingswijzigingen die hebben geleid tot
de belangrijkste verschillen (groter dan € 100.000 ) zijn hieronder weergegeven.

Toelichting verschillen begrotingsjaar 2024 t.o.v. 2023 per programma
Het overzicht biedt inzicht in de begrote subsidiebudgetten per programma voor de jaren 2024 t/m 2027. Tussen
de begrotingsjaren 2024 en 2023 zijn substantiële verschillen zichtbaar. Over het algemeen is er sprake van
incidentele begrotingswijzigingen vanuit College‐ of Raadsbesluiten met ofwel een éénmalig ofwel een meerjarig
variabel karakter.

De meest substantiële verschillen in het overzicht zijn in de kolom “noot” voorzien van een
nummer; deze corresponderen met de nummers in de toelichting onder het overzicht.

1.   Programma Cultuur en Cultureel erfgoed
     Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
     Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 3.778.000. In 2023 zijn er subsidies begroot voor het
     Actieplan Cultuur. In 2024 zijn er (nog) geen subsidies begroot.
2.   Programma Cultuur en Cultureel erfgoed
     Taakveld musea
     Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een toename van € 226.000. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt
     door de indexering van de subsidies.
3.   Programma Cultuur en Cultureel erfgoed
     Taakveld cultureel erfgoed
     Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 998.000.
     Oorzaken hiervoor zijn:
      in 2023 is een eenmalige subsidie verleend ad € 600.000,- de St Stevenskerk voor de
          verbouwingswerkzaamheden fase dak&glas en fase midden;


                                                      210
</pre>

====================================================================== Einde pagina 210 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 211 ======================================================================

<pre>        in 2023 staan a-structurele middelen geraamd in het kader van het erfgoedpact van € 398.000,- waarmee
         de versnelling in gang is gezet door middel van de erfgoedaanjager, het achterhalen van achterstanden
         bij monumenten en een ondersteuningsbijdrage voor Stichting De Gebroeders van Lymborgh.
4. Programma Cultuur en Cultureel erfgoed
    Taakveld media
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een toename van €410.000. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt
    door de indexering van het subsidiebudget van de OBGZ (bibliotheek).
5. Programma Economie en Toerisme
    Taakveld Economische ontwikkeling
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van €1.532.000.
    Het verschil wordt veroorzaakt door twee oorzaken: voor € 1 mln door de bijdrage Via-T en voor € 567.000
    door de subsidie CITC.
6. Programma onderwijs
    Taakveld onderwijshuisvesting
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 130.000.
    Deze afname wordt veroorzaakt door het incidenteel begroten van de Specifieke uitkering ventilatie in
    scholen (SUVIS) in 2023. Voor 2024 zijn nog geen uitgaven begroot.
7. Programma Onderwijs
    Taakveld Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 1.961.000. In 2023 zijn er subsidies begroot voor het
    Nationaal Programma Onderwijs. In 2024 zijn er (nog) geen subsidies begroot.
8. Programma Openbare ruimte
    Taakveld milieubeheer
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 278.000.
    Oorzaken hiervoor zijn: een a-structurele subsidie verleend aan Talis voor de Jerusalembuurt ad € 243.829,-
    in het kader van de eerste proeftuin aardgasvrij en de subsidie voor operatie Steenbreek, en delen van
    subsidies voor energietransitie openbaar vervoer en energietransitie bedrijfsterreinen welke eindigen in 2023.
9. Programma Sport
    Taakveld Sportbeleid en activering
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een toename van € 143.000.
    Het verschil wordt veroorzaakt door : indexatie.
10. Programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
    Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 900.000
    Oorzaken hiervoor zijn:
     De indexering van de subsidiebudgetten voor 2024 van 8 %, m.u.v. de SPUK middelen t.o.v. de eenmalige
         extra indexering van 2023 van 1,6% en fluctuaties in de SPUK middelen. Hierdoor is het budget in 2024
         t.o.v. 2023 € 1.800.000 hoger.
     De energiecrisismiddelen voor gesubsidieerde instellingen van € 2.600.000 waren alleen voor 2023
         beschikbaar
     Een a-structurele bijdrage in 2023 voor sterke sociale basis voor ouderen van het rijk (via een circulaire)
         van € 100.000
11. Programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
    Taakveld maatwerkdienstverlening 18-
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een toename van €600.000.
    De toename van het subsidiebudget voor maatwerkdienstverlening 18- in 2024 t.o.v. 2023 wordt verklaard
    door indexering en een a-structurele subsidie voor de pilot ‘zorg binnen onderwijs’. In 2023 is voor deze pilot
    een halfjaar verleend en in 2024 een heel jaar.
    In 2023 is een eenmalige subsidie voor de zorgpas verleend.
12. Programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
    Taakveld geëscaleerde zorg 18+


                                                      211
</pre>

====================================================================== Einde pagina 211 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 212 ======================================================================

<pre>    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een toename van €1.437.000. Dit houdt verband met enerzijds de relatief
    hoge indexering van de subsidiebudgetten en anderzijds met enkele a-structurele subsidies in 2023.
13. Programma Welzijn, wijkontwikkeling en zorg
    Taakveld volksgezondheid
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 160.000
    Oorzaken hiervoor zijn:
        Het wegvallen van de a-structurele middelen van het Landelijk Preventie Akkoord van € 185.000
        De afloop voor extra inzet op de JGZ voor Dukenburg/Hatert (van € 200.000 naar € 100.00)0
       De indexering van de subsidiebudgetten voor 2024 van 8 %, m.u.v. de SPUK middelen, de eenmalige extra
        indexering van 2023 van 1,6% en fluctuaties in de SPUK middelen
14. Programma Werk en Inkomen
    Taakveld inkomensregelingen
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van €559.000. Oorzaken hiervoor zijn
     Het niet meer verstrekken van ontbijttassen aan minimagezinnen met schoolgaande kinderen -/- €
        419.000.
     Geen subsidie meer voor Voedselbank voor het inrichten van een sociale supermarkt -/- € 80.000.
     Geen subsidieverstrekkingen meer vanuit het energienoodfonds -/- € 160.000.
     Subsidie voor het uitvoeren van de computerregeling door Stichting Leergeld is nog niet bekend -/- €
        170.000.
     In het SHV beleidsplan 2023-2026 is voor 2024 meer subsidie toegekend aan onder meer Bindkracht10 + €
        177.000.
     Restant bedraagt indexering van de subsidies + € 93.000.
15. Programma Werk en Inkomen
    Taakveld arbeidsparticipatie
    Ten opzichte van 2023 is er in 2024 een afname van € 218.000. Oorzaken hiervoor zijn
     De inzet van de tijdelijke provinciale middelen voor het Gelrepact zijn in de betreffende jaren verschillend
        in hoogte; in 2024 is er een afname in het begrote bedrag van € 51.000;
     De subsidie aan het WerkBedrijf voor IPS-trajecten stop na 2023. Hierdoor is er een afname van het
        begrote bedrag van € 125.000;
     Op de begrote post voor Maatwerkbanen is een technische wijziging doorgevoerd (van algemene
        kostensoort naar kostensoort subsidies). Daarnaast verwachten we in 2024 een toename van het aantal
        maatwerkbanen, waarmee in de begroting rekening is gehouden. De begroting neemt hierdoor in 2024
        toe met € 400.000.




                                                      212
</pre>

====================================================================== Einde pagina 212 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 213 ======================================================================

<pre>Balans en EMU saldo
Geprognosticeerde balans
In de jaarrekening staat de balans centraal: het overzicht van bezittingen en vermogen/schulden. In de begroting
ligt meer de nadruk op de verwachte kosten en opbrengsten, de programmabegroting. Met de vernieuwing van de
verslagregels is ook een geprognosticeerde balans voor de begroting voorgeschreven. Oftewel, wat is de
verwachte ontwikkeling van de bezittingen en schulden van de gemeente Nijmegen?

De balans hoeft in de begroting niet hetzelfde detailniveau te kennen als in de jaarrekening. Alleen het
eerstvolgende jaar is voorgeschreven. Om een goed beeld te krijgen, kiezen wij ervoor om wél een meerjarig beeld
te geven. De nadruk ligt op balansposten die een grote omvang hebben en/of meerjarig fluctueren. De
belangrijkste bronnen zijn de geplande investeringen in materiële vaste activa (gebouwen, infrastructuur en
riolering) en ruimtelijke ontwikkelingsplannen (zoals de Waalsprong en het Waalfront).
Dit geeft het volgende beeld:

                                                                  rek.      begr
bedragen * € 1 miljoen
                                                               ult ' 22   ult ' 23   ult ' 24   ult ' 25   ult ' 26   ult ' 27

Activa
Investeringen (vaste activa)                                       437        606        562        678        770        761
Leningen (financiele vaste activa)                                  43         39         18         14         12         10
Overige vaste activa                                                22         20         20         19         19         18
Grondexploitaties (voorraden)                                      156        195        254        202        129         90
overige voorraden                                                               0          0          0          0          0
Kortlopende vorderingen                             Fvla            81        121         80         80         80         80
Liquide middelen                                    Fvla             1          1          1          1          1          1
Overlopende activa                                  Fvla            23         15         23         23         23         23

Totaal activa                                                     762        996        959      1.017      1.033        982

Passiva
Eigen vermogen
- algemene reserve (saldireserve)                                  114        151        111        126        128        131
- bestemmingsreserves                                               24         26         29         29         28         28
Voorzieningen                                                       28         21         32         30         29         28
Schulden (langlopend en kortlopend)                 FP             509        725        701        746        761        708
Overlopende passiva                                 FP              87         74         87         87         87         87

Totaal passiva                                                    762        996        959      1.017      1.033        982
Fvla = Financiële vlottende activa
FP = Financiële passiva


EMU-saldo
Uit de balans kan ook het EMU-saldo worden afgeleid. Dit is het verschil tussen inkomsten en uitgaven op
kasbasis. Gemeenten zijn verplicht het baten- en lastenstelsel te hanteren. Het verschil tussen deze stelsels is het
toerekenen van kosten aan boekjaren. Zo worden de kosten van investeringen in het baten- lastenstelsel niet in
één keer genomen maar uitgesmeerd over de totale gebruiksduur. Ook gebruiken wij reserves waarin we ‘geld’
tijdelijk ‘parkeren’ en later alsnog benutten.
Omdat het overschrijden van het EMU-saldo als totale overheid (meer uitgeven dan dat er binnenkomt)
consequenties heeft, vindt men het belangrijk dat ook decentrale overheden sturen op het EMU-saldo. De landen
van de Europese Unie hebben afgesproken dat de totale overheid jaarlijks een tekort mag hebben van maximaal
3% van het bruto nationaal product. Dit EMU-saldo is het saldo van de gehele overheid in een land. Gemeenten
tellen dus ook mee.
In onderstaande tabel is het EMU-saldo bepaald op basis van de ontwikkeling van de financiële balansposten,
zijnde de financiële activa en passiva (vast of vlottend).




                                                         213
</pre>

====================================================================== Einde pagina 213 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 214 ======================================================================

<pre>                                                             rek.      begr
bedragen * € 1 miljoen
                                                          ult ' 22   ult ' 23   ult ' 24   ult ' 25   ult ' 26   ult ' 27
1. Financiële vaste activa                       Fva            43         -4        -20         -4         -2         -2
2. Financiële vlottende activa                   Fvla        -105         -32         33          0          0         -1
3. Financiële passiva                            FP           596        203         -11         45         15        -39
Emu saldo                                                     534        167           1         40         13        -41
Totale lasten programma's                                   1.025        991        978        988        969        986

Emu saldo als % van de lasten                                   1    16,8%        0,1%       4,1%       1,3%      -4,2%


Het EMU-saldo van de gemeente Nijmegen is de komende jaren positief. Dit betekent dat er meer geld wordt
uitgegeven dan er binnenkomt. In 2027 komt er meer geld binnen dan er uit gaat.




                                                    214
</pre>

====================================================================== Einde pagina 214 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 215 ======================================================================

<pre>Benchmark taakvelden
Uw raad heeft gevraagd om vergelijkingscijfers met andere gemeenten. Bij elk taakveld is een overzicht
opgenomen hoeveel Nijmegen per inwoner uitgeeft/ontvangt en hoeveel dit bij vergelijkbare gemeenten is. We
hebben hierbij de door de raad vastgestelde lijst van benchmarksteden gehanteerd: Arnhem, Eindhoven,
Enschede, Groningen, Leiden, Maastricht en Tilburg. De cijfers zijn afkomstig van het CBS en betreft de begroting
2023. Het is van belang te realiseren dat de vergelijking ‘slechts’ een jaarschijf betreft, waarin sprake kan zijn van
aanzienlijke incidentele lasten en of baten.
Deze vergelijking met de andere benchmarksteden geeft een eerste beeld van verschillen en overeenkomsten
tussen gemeenten. Er kunnen niet zonder meer conclusies aan verbonden worden, iedere gemeente heeft immers
een eigen profiel. De benchmarkvergelijking geeft indicaties van mogelijk interessante zoekrichtingen, maar geen
absolute graadmeter.

In het samenvattend overzicht hieronder zijn de taakvelden gegroepeerd naar de programma-indeling van
Nijmegen en is een totaaltelling per programma opgenomen.
In de kolom "NIJ" zijn de cijfers voor Nijmegen opgenomen, in de kolommen ARN t/m TIL de cijfers van de
benchmark gemeenten. Dit zijn respectievelijk Arnhem, Eindhoven, Enschede, Groningen, Leiden en Tilburg. In de
één na laatste kolom (gem.) is het gemiddelde opgenomen. De laatste kolom "verschil" geeft aan hoeveel
Nijmegen meer of minder uitgeeft/ontvangt per inwoner dan het gemiddelde van de vergelijkingsgemeenten.
Voor uitgaven zijn zwarte letters gebruikt, voor inkomsten zijn rode letters gebruikt.
Wanneer Nijmegen minder uitgeeft of meer ontvangt dan is een "V" toegevoegd; wanneer Nijmegen meer uitgeeft
of minder ontvangt dan is een "N" toegevoegd.

Uitgaven (in zwart) en inkomsten (in rood)
                                                NIJ   ARN     EIN   ENS    GRO     LEI   MAA     TIL   Gem.   Verschil
€ per inwoner
Bestuur en Organisatie                          373    518    491    485    572   624    517    476     526       153    V
0.1 Bestuur                                      38     41     60     48     34    55     62     36      48        10    V
0.2 Burgerzaken                                  24     27     28     24     30    41     21     27      28         4    V
0.4 Ondersteuning organisatie                   311    450    403    413    508   528    434    413     450       139    V


Veiligheid                                      133    137    149    116    118   119    161    131     133         0
1.1 Crisisbeheersing en brandweer                92     78     67     90     92    87     89     73      82        -10 N
1.2 Openbare orde en veiligheid                  41     59     82     26     26    32     72     58      51        10    V


Economie en Toerisme                             40     49     32     45     61    60     11    141      57        17    V
2.3 Recreatieve havens                            0      0      0      2      0     1      0       1      1         1    V
3.1 Economische ontwikkeling                     34     28     14     23     22    31     35     39      27         -7 N
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur                3      0      4      1     35     0      6     99      20        17    V
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen          1      6      1     10      8    16      5       4      7         8    V
3.4 Economische promotie                          4     15     13     11      4    12     35       2      1         -3 N


Welzijn, Wijkontwikkeling en Zorg             1.388 1.361 1.144 1.393 1.261 1.164 1.243 1.257 1.260              -128 N
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie           211    177    138    122     93    99    112    244     141        -70 N
6.2 Wijkteams                                   127    122    170     83    187   111    104     94     124         -3 N
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)                  45     69     46     43     42    42     22     61      46         1    V
6.71a Huishoudelijke hulp (Wmo)                  99    107     86    113     83   101    100    109     100         1    V
6.71b Begeleiding (Wmo)                          65    115     61    148     61    88    122    120     102        37    V
6.71c Dagbesteding (Wmo)                         30      9     18     40     24    27     11     21      21         -9 N
6.71d Overige maatwerkarrangementen (Wmo)         1     25      7     17      5    11     58       5     15        14    V
6.72a Jeugdzorg begeleiding                      11     51     22     28     87    41    102       4     48        37    V
6.72b Jeugdzorg behandeling                      93     64    100     50      8     3     67       3     42        -51 N
6.72c Jeugdhulp dagbesteding                     33      0      5     12     30    30      3     11      13        -20 N
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig            0     27    151    118      5    43     19    160      75        75    V
6.73a Pleegzorg                                  10      0      5     29     12     6      0     20      10         0
6.73b Gezinsgericht                               2    126      7     17      7     4      0       0     23        21    V



                                                        215
</pre>

====================================================================== Einde pagina 215 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 216 ======================================================================

<pre>Uitgaven (in zwart) en inkomsten (in rood)
                                               NIJ   ARN    EIN   ENS   GRO   LEI   MAA   TIL   Gem.   Verschil
€ per inwoner
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig             78     0      3    40    68    37     0    46     28        -50 N
6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf     61    61      1    60    79     1    38     2     35        -26 N
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf         15     0     24    37    17    56     7    21     23         8    V
6.74c Gesloten plaatsing                         4     0     12     9     5     4     0     8      5         1    V
6.81a Beschermd wonen (Wmo)                    280   203    137   208   301   267   184   217    217        -63 N
6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang
(Wmo)                                          132   121     68   129    89   120    91    47     95        -37 N
6.82a Jeugdbescherming                          34    39     22    33    14    17   125    17     38         4    V
6.82b Jeugdreclassering                          3     0      8     5     5     2    17     6      6         3    V
7.1 Volksgezondheid                             54    45     53    52    39    76    61    41     52         -2 N


Werk en Inkomen                                483   540    309   453   443   356   268   350    388       -95 N
6.3 Inkomensregelingen                         238   217     96   183   212   174    37   172    156        -82 N
6.4 Begeleide participatie                     139   203    144   170   110   168   185   119    157        18    V
6.5 Arbeidsparticipatie                        106   120     69   100   121    14    46    59     76        -30 N


Onderwijs                                      163   171    166   104   123   167    64   95     127       -36 N
4.1 Openbaar basisonderwijs                      2     0      0     0     0     0     0     6      1         -1 N
4.2 Onderwijshuisvesting                       116   112     94    70    67    91    41    38     73        -43 N
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken            45    59     72    34    56    76    23    51     53         8    V


Bereikbaarheid                                 189   162    133   114   168   236   109   146    153       -36 N
0.63 Parkeerbelasting                          110     0     67    26    43   136    76    54     57        53    V
2.1 Verkeer en vervoer                         221   212    162   124   183   259   177   176    185        -36 N
2.2 Parkeren                                    63    48     29    14    26   112     5    24     23        -40 N
2.4 Economische havens en waterw.               12     1      1     2     4     1     3     0      2        -10 N
2.5 Openbaar vervoer                             3     3      8     0     2     0     0     0      0         -3 N


Wonen en Stedelijke ontwikkeling                79    47    118    99   141   102    57   28      77         -2 N
8.1 Ruimtelijke Ordening                        20    24     79    32    99    48    53     2     48        28    V
8.2 Grondexploitatie                            30     6      8     2    14     3     0    73      8        -38 N
8.3 Wonen en bouwen                             29    29     31    65    28    57     4    43     37         8    V


Cultuur en Cultureel Erfgoed                   269   307    249   219   297   290   227   225    259       -10 N
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurprod.            91    94    140    95    86    71    89    67     92         1    V
5.4 Musea                                       29    35     22    14    84    38     4    34     33         4    V
5.5 Cultureel erfgoed                           19     6      7     0     5    39    12     3     10         -9 N
5.6 Media                                       37    61      2    19     0    34    50    34     29         -8 N
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recr.         93   111     78    91   122   108    72    87     96         3    V


Openbare ruimte                                107     5    29     25    40   54     84   36     -29      -136 N
7.2 Riolering                                   25    27      7    24    12    35    52    18     25         0
7.3 Afval                                       49    12      5    11    49    44    70    64     36        -85 N
7.4 Milieubeheer                                83    44     40     9    16    25    37    46     31        -52 N
7.5 Begraafplaatsen en crematoria                0     0      1     1     5     0     1     0      1         1    V


Sport                                           88   116    70     68    83   69     66   71      78       -10 N
5.1 Sportbeleid en activering                   29   117     22    11     7     9    21    14     29         0
5.2 Sportaccommodaties                          59     1     48    57    76    60    45    57     49        -10 N


Financiën                                     3.190 3.416 2.889 3.070 3.232 3.151 2.642 2.830 3.033        157    V
0.10 Mutaties reserves                           5   100     52    25    31    50    31    48     30        -35 N
0.11 Resultaat van de rekening van b/l           0     0      0     0     0     0    10     5      2         2    V
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden           1     3      7    22     3     2     1    22      7         6    V




                                                      216
</pre>

====================================================================== Einde pagina 216 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 217 ======================================================================

<pre>Uitgaven (in zwart) en inkomsten (in rood)
                                              NIJ    ARN      EIN     ENS    GRO     LEI   MAA      TIL    Gem.    Verschil
€ per inwoner
0.5 Treasury                                   16      26      19       9      13    33       1     121      31         -15 N
0.61 OZB woningen                             287     163     160     133     220   203     152     104     162        125    V
0.62 OZB niet-woningen                        248     175     183     184     202   279     163     117     186         62    V
0.64 Belastingen overig                         4       2      19       8       3    11      18      20      12          -8 N
0.7 Algemene uitkering en overige uitker.    2.702   2.988   2.458   2.727   2.847 2.578   2.567   2.588   2.679        23    V
0.8 Overige baten en lasten                    61      37       5       9      19     4     214     141      57          -4 N
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)                0       4       0       3       0     1       1       0       1          1    V




                                                       217
</pre>

====================================================================== Einde pagina 217 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 218 ======================================================================

<pre>Financiële spelregels
Structureel sluitende begroting
De meerjarenbegroting moet sluitend zijn.

Reële ramingen
Bij het begroten gaan we uit van reële ramingen. De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds
voor een begrotingsjaar baseren wij op de Meicirculaire van het voorafgaande jaar. Bij de begrotingsbehandeling
informeren wij de raad over de effecten uit de Septembercirculaire, zodat de raad deze uitkomsten mee kan
nemen in de afwegingen bij de Stadsbegroting.

Indexering
We hanteren het uitgangspunt dat de prijspeilaanpassing budgettair neutraal verloopt. De lastenuitzetting wordt
betaald uit de prijspeilaanpassing van het Gemeentefonds en het verhogen van gemeentelijke tarieven. Ieder jaar
verwerken we de prijsstijgingen in de begroting door de bedragen in de begroting te indexeren. We gebruiken
daarvoor de volgende indicatoren uit het Centraal Economisch Plan (CEP) van het Centraal Planbureau (CPB):

        de gemiddelde prijsmutatie van door de overheid aangekochte goederen en diensten;
        de gemiddelde salarisontwikkeling binnen de overheid;
        de ontwikkeling van sociale premies en pensioenbijdrage voor de werkgever en
        de Consumentenprijsindex (CPI) als maat voor de geldontwaarding, die wordt bepaald door
         kostenstijgingen en kostendalingen over alle sectoren van de economie.
Op basis van deze cijfers uit het CEP bepalen we indexeringspercentages voor de loonsom, voor de materiële
lasten, voor de subsidies en voor de gemeentelijke tarieven.
De indexeringspercentages van de loonsom en de materiële lasten bepalen we op basis van bovenstaande
objectieve indicatoren van het CEP. We houden daarbij rekening met de verwachte kostenontwikkeling van het
begrotingsjaar (t) en een eventuele nacalculatie over het voorafgaande jaar (t-1) van het CEP.
Voor het bepalen van het indexeringspercentage voor subsidies hanteren we standaard een mengpercentage. Dit
mengpercentage is gebaseerd op de index van materiële kosten en de index voor de loonsom in de verhouding
een derde – twee derde.

De gemeentelijke OZB-inkomsten waarop de tarieven zijn gebaseerd, laten we jaarlijks toenemen op basis van de
gemeentelijke kostenstijging. Ook hiervoor hanteren we het mengpercentage van een derde index materiële
kosten en twee derde index loonsom. De uitwerking van deze uitgangspunten vindt jaarlijks plaats bij de
vaststelling door de gemeenteraad van het financieel begrotingskader bij het Koersdocument.

Tegenvallers binnen programma’s opvangen
Nadelen worden in beginsel binnen het eigen programma opgevangen. Voordelen worden integraal afgewogen.
Uitkomst van deze weging kan zijn dat het voordeel wordt ingezet voor nieuw beleid binnen het programma
waarin het voordeel is ontstaan of voor knelpunten binnen dat programma. Als principe hanteren we dat leges
kostendekkend moeten zijn.

Integrale afweging
De 1e Voortgangsmonitor gaat in op de afwijkingen van het lopend boekjaar. Er is geen ruimte voor voorstellen
voor nieuw beleid in het lopend boekjaar, tenzij de risico’s voor de stad te groot zijn of omdat er op dat moment
aan externe verplichtingen voldaan moet worden die geen uitstel kunnen dulden.
Het Koersdocument faciliteert het debat over de inhoudelijke koers die de komende begrotingsperiode nodig of
wenselijk is. Bij de Stadsbegroting in het najaar vindt de integrale afweging en inpassing in de begroting plaats. Via
de 2e Voortgangsmonitor en Jaarrekening worden geen besluiten genomen over het uitvoeren van nieuw beleid.

Oud voor nieuw
In geval het college of de raad een voorstel doet om extra geld uit te geven op een ander moment dan bij de
integrale afweging, dan moet solide dekking worden aangewezen. Tenzij er sprake is van externe dekking, moet in
het voorstel aangegeven worden welk bestaand beleid moet worden geschrapt of verminderd. Een beroep op de



                                                        218
</pre>

====================================================================== Einde pagina 218 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 219 ======================================================================

<pre>saldireserve, een verwacht positief rekeningsaldo of een waarschijnlijk begrotingsoverschot is geen acceptabele
dekking.
De raad kan richtinggevende opdrachten geven aan het college om bij de voorbereiding van de begroting rekening
te houden met belangrijke wensen ten aanzien van beleidsprioriteiten en de financiële inpassing daarvan.

Investeringen
Bij de investeringen maken we onderscheid in specifieke investeringen, investeringen met eigen dekking en
bulkinvesteringen. Bij de planning van specifieke investeringen houden we rekening met een onderzoeksfase,
voorbereidingsfase en een realisatiefase. Bulkinvesteringen zijn jaarlijks terugkerende budgetten voor
bedrijfsinvesteringen, aanpassingen in gemeentelijke accommodaties en woonomgevingsverbeteringen.
Uitgangspunt voor het investeringsvolume is een constant kapitaallastenniveau in de exploitatie (programma’s)
en de jaarlijkse toevoegingen uit de areaalontwikkeling.

Reservepositie
De saldireserve is de algemene risicobuffer van de gemeente. Twee keer per jaar - bij jaarrekening en begroting -
wordt de noodzakelijke omvang van de saldireserve op basis van een actuele risico-inventarisatie en risicoweging
beoordeeld en zo nodig aangepast. Er is geen bovengrens van de saldireserve afgesproken.

Wijzigingen binnen financiële kaders
We hebben oog voor financiële risico’s en gaan behoedzaam om met financiële mee- en tegenvallers. Daarom
blijven wij ons inspannen om ons bestaande financiële beleid zorgvuldig na te leven. Dat houdt een
kostenbewuste houding en bijbehorend gedrag in. Daarmee ontstaat ook de mogelijkheid voor het college om
alle niet-geprognotiseerde voordelen expliciet te beoordelen, zodat wij de bewuste en integrale afweging kunnen
maken om deze voordelen ofwel in te zetten ter compensatie voor niet-voorziene nadelen, ofwel om ze in te
zetten voor (onvoorziene) knelpunten.
We gaan aan het einde van het jaar zeer behoedzaam om met voorstellen voor een tweede winstbestemming.
Dergelijke voorstellen horen in beginsel thuis bij de integrale afweging.
Als de financiële kaders door belangrijke gebeurtenissen of omstandigheden substantieel wijzigen (in acute
omvang of in zijn structurele doorwerking), dan maakt het college een afweging - of - en - zo ja, hoe de uitvoering
van het coalitieakkoord zijn vervolg kan krijgen en consulteert daarover de raad.

Rijksmiddelen sociaal domein
De rijksmiddelen die via de BUIG-uitkering worden ontvangen, beschouwen we als algemene middelen. De
financiële fluctuaties op deze uitkering zijn groot en nagenoeg niet te beïnvloeden door eigen beleid. Het
opvangen van deze fluctuaties in het eigen programma kan leiden tot ongewenste ingrepen in beleid dat niet
direct gerelateerd is aan het verstrekken van uitkeringen maar wel onderdeel uitmaakt van hetzelfde programma.




                                                       219
</pre>

====================================================================== Einde pagina 219 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 220 ======================================================================

<pre>Grondslagen en uitgangspunten
Inwoners en aantal woningen
In de begroting wordt gerekend met de ontwikkeling van de woningbouw en het aantal inwoners. Hiervoor
gebruiken we cijfers van Onderzoek en Statistiek en het programma Wonen. Deze aantallen worden onder meer
gebruikt voor de ramingen van de belastingopbrengsten. Voor de raming van het gemeentefonds gebruiken we de
uitgangspunten die het ministerie van Binnenlandse Zaken gebruikt in haar verdeelmodel.

Stadsbegroting 2024 - 2027                                     2023          2024      2025          2026       2027

Woningbouwproductie in jaar:
Bestaande stad                                                   650          350       500            600        500
Waalfront                                                        250          200       200            150        100
Waalsprong                                                       250          500       900            900        700
Totaal Woningbouwproductie                                     1.150        1.050     1.600          1.650     1.300
Verschil tov Stadsbegroting 2023 - 2027                                      -450       600            650     1.300*

Aantal inwoners per 1-1                                      182.500       183.700   185.100       186.300    187.500
Toename inwoners                                               1.200         1.400     1.200         1.200      1.200
*In de Stadsbegroting 2023-2026 was nog geen raming opgenomen voor 2027.


Rente
Voor de komende jaren krijgt Nijmegen te maken met aanzienlijk hogere rentelasten van €5 miljoen extra in 2024
tot oplopend €9 miljoen extra in 2027. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is de marktrente sterk
gestegen. Dat betekent dat wij voor elke nieuwe lening of herfinanciering niet 1% betalen (stand 2022) maar circa
3,5%. Voor leningen korter dan een jaar is dit verschil nog groter, namelijk van -0,5% naar 2,75%. Ten tweede
hebben wij een groot verlies moeten nemen bij de jaarrekening 2022. Dit gaat ten laste van ons eigen vermogen en
om het totaal aan activiteiten te kunnen blijven financieren, moeten wij hiervoor circa € 70 miljoen extra inlenen.
Ten derde en laatste is in het coalitieakkoord een omvangrijk investeringsplan vastgesteld voor de komende
jaren. Deze voorgenomen investeringen staan nu nog tegen een rekenrente van 0,8% begroot. Hiervoor moet de
financiering nog worden aangetrokken de komende jaren en dat zal tegen een verwachte marktrente van circa
3,5% gebeuren.
Bovenstaande maakt dat wij voorstellen de rekenrente te verhogen van 0,8% naar 1,6%. De rekenrente gebruiken
wij als sleutel om de begrote rentekosten op de investeringen door te boeken naar de verschillende taakvelden in
de stadsbegroting.

                                                                            2024      2025           2026       2027
Inzet van reserves en voorzieningen (rekenrente)                            1,6%
Doorberekening aan investeringen (rekenrente)                               1,6%
Langlopende leningen                                                       3,50%     4,00%          3,50%      3,50%
Kortlopende leningen                                                       2,75%     3,00%          2,75%      2,75%


Indexeringspercentages
Op grond van het centraal economisch plan (cep) van het centraalplan bureau (cpb) komen we tot de volgende
indexeringscijfers voor de komende Stadsbegroting:

 jaarschijf 2023                                                   Indexering 2024             (t.o.v 2023)
 loonsom                                                                              7,80%                   9,20%
 materieel                                                                            8,50%                   0,90%
 CPI (inflatie)                                                                       8,50%                   1,90%
 Gemengd (subsidies, verbonden partijen)                                              8,00%                   6,40%




                                                           220
</pre>

====================================================================== Einde pagina 220 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 221 ======================================================================

<pre>Vorig jaar zijn de jaren 2024 en later geïndexeerd op basis van het cep uit het voorjaar 2022. Jaarschijf 2023 is
bijgesteld op basis van de augustusraming van het cpb. Dit betekent dat de indexering 2024 ten opzichte van de
oude stand in 2024 anders is dan de indexering die in 2023 is gebruikt.
De indexeringspercentages zijn hoog, gemiddeld ongeveer 8%. De bedragen die met de indexeringen zijn gemoeid
zijn dan ook fors. Het gaat om een toevoeging van circa € 50 miljoen aan de begroting. Normaliter gaat het om € 10
tot € 15 miljoen.

Parameters grondexploitatie
De rekenparameters voor de planexploitaties worden jaarlijks vastgesteld. Voor het bepalen van de parameters
wordt extern advies ingewonnen. Deze voorgestelde parameters worden vervolgens door de accountant getoetst
op plausibiliteit.

De parameters zijn gebaseerd op een verkenning van de economische ontwikkelingen en afgestemd met onze
accountant Deloitte. Belangrijke bronnen zijn het CPB (centraal economisch planbureau) DNB, CBS & Kadaster,
NVM (Nederlandse Coöperatieve Vereniging van Makelaars en Taxateurs), ABN AMRO en andere specifieke markt-
gerelateerde bronnen.

Bij het opstellen van de parameters wordt een onderscheid gemaakt in planexploitaties met een lange looptijd en
planexploitaties met een korte looptijd (tot 5 jaar). Op dit moment zijn de projecten Waalsprong, Stationsgebied
en Winkelsteeg langlopende planexploitaties/gebiedsexploitaties. Binnen de verbonden partij Waalfront wordt
zoveel mogelijk aangesloten bij deze parameters, maar kan het bijvoorbeeld door specifieke financiering
noodzakelijk zijn om eigen afzonderlijke parameters te hanteren.

De voorgestelde parameters zijn als volgt:

Samenvatting parameters
                                                 2024         2025        2026         2027         2028      2029 ev
langlopende planexploitaties
Grondkosten                                      3,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Koopwoningen                                    -4,0%         -1,0%        1,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Huurwoningen                                     2,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Kantoren                                         0,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Bedrijfsruimte                                   2,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Winkelruimte                                     0,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
rekenrente                                       3,5%         3,0%         3,0%        3,0%         3,0%         3,0%


Samenvatting parameters
                                                 2024         2025        2026         2027         2028      2029 ev
kortlopende planexploitaties
Grondkosten                                      3,0%         2,0%         2,0%        2,0%         2,0%         2,0%
Koopwoningen                                     0,0%         0,0%         0,0%        0,0%         0,0%         0,0%
Huurwoningen                                     0,0%         0,0%         0,0%        0,0%         0,0%         0,0%
Kantoren                                         0,0%         0,0%         0,0%        0,0%         0,0%         0,0%
Bedrijfsruimte                                   0,0%         0,0%         0,0%        0,0%         0,0%         0,0%
Winkelruimte                                     0,0%         0,0%         0,0%        0,0%         0,0%         0,0%
rekenrente                                       3,5%         3,0%         3,0%        3,0%         3,0%         3,0%


Ten opzichte van de parameters die vorig jaar zijn gebruikt voor de doorrekening van de grondexploitaties dalen
de parameters voor de grondopbrengsten. Per saldo levert dit een verslechtering op van het resultaat van de
grondexploitaties. Aangezien de parameters niet de enige factor zijn die het totaal resultaat bepalen, is de
verwachting dat het effect op het resultaat bij de herziening zich beweegt tussen de € 0 en € 9 miljoen negatief. Bij
de herzieningen worden alle effecten en wijzigingen meegenomen.

Nieuwe taakvelden
De bestaande indeling in taakvelden bij de beleidsvelden WMO en Jeugd werd als te grofmazig ervaren. Daarom
hebben de ministeries BZK en VWS de vijf taakvelden voor individuele voorzieningen WMO en jeugd opgedeeld in



                                                        221
</pre>

====================================================================== Einde pagina 221 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 222 ======================================================================

<pre>negentien nieuwe taakvelden. We hebben deze onderverdeling in de Stadsbegroting verwerkt. Overigens zullen
we in de jaarrekening 2023 eveneens deze indeling volgen.
Daarnaast hebben we een aantal verschuivingen tussen taakvelden verwerkt en hebben twee taakvelden een
nieuwe naam gekregen.




                                                   222
</pre>

====================================================================== Einde pagina 222 =================================================================

<br><br>