<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                         ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES




Arbeidsmigranten in de Groene
Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

Datum                  20 februari 2024
Versie                 Eindrapport
Projectteam Decisio    Suzanne Steegman
                       Simone Vos                         In opdracht van
Projectteam Companen   Bram Klouwen
                       Iris Voncken
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Samenvatting

                    Naar
               inhoudsopgave

                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Samenvatting
Aanleiding, vraagstelling en aanpak                                                              provincie Gelderland en het landelijk niveau tussen 2010 en 2021. De sectoren waarin de
Aanleiding                                                                                       meeste arbeidsmigranten werkzaam zijn binnen de Groene Metropoolregio zijn handel en
                                                                                                 logistiek, industrie en zakelijke dienstverlening (zoals schoonmaak). Daarnaast zien we dat
De gemeenten in de Groene Metropoolregio (GMR) zoeken samenwerking met elkaar rond
                                                                                                 binnen de sector landbouw, bosbouw en visserij een relatief groot deel van de
het thema arbeidsmigratie. De huisvesting voor arbeidsmigranten lijkt namelijk geen
                                                                                                 werkgelegenheid wordt ingevuld door arbeidsmigranten (37 procent). Publieke
gelijke trend te houden met de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Groene                  dienstverlening en gezondheids- en welzijnszorg hebben een relatief laag deel
Metropoolregio. De regio probeert zicht te krijgen op de omvang en de aard van dit               arbeidsmigrant (1 procent). In de Groene Metropoolregio is er in deze sectoren beperkt
vraagstuk. Dit inzicht moet bijdragen aan een bredere beleving van de urgentie.                  sprake van seizoenspieken, kijkend naar het aantal werkende arbeidsmigranten per
Vraagstelling                                                                                    maand. Dit komt omdat er een steeds groter deel van de arbeidsmigranten ook buiten het
                                                                                                 hoogseizoen wordt ingezet.
In dit onderzoek wordt er eerst naar de economische kant van het vraagstuk gekeken
                                                                                                 Als we kijken naar de verschillende gemeenten binnen de GMR zien we dat Arnhem,
waarbij de volgende hoofdvraag wordt beantwoord: Hoeveel arbeidsmigranten werken in
                                                                                                 Nijmegen en Montferland de belangrijkste werkgemeenten voor arbeidsmigranten zijn. In
de Groene Metropoolregio? Daarbij wordt er een verdiepende slag geslagen door te kijken
                                                                                                 deze gemeenten tezamen werken tussen de 10.000 en 11.300 arbeidsmigranten, wat
naar de sectoren waarin arbeidsmigranten werken, op welke locaties, belangrijkste
                                                                                                 neerkomt op bijna twee derde van het totaal aantal binnen de GMR. Als het aantal banen
kenmerken en seizoenspieken. Daarna wordt er gekeken naar de woonsituatie in de
                                                                                                 per gemeente vergeleken wordt met het aantal arbeidsmigranten in deze gemeente
Groene Metropoolregio, waarbij de volgende, tweede hoofdvraag wordt beantwoord:                  springen Montferland (16%), Lingewaard (9%) en Overbetuwe (7%) eruit. De gemeenten
Hoeveel arbeidsmigranten wonen in de gemeenten van de Groene Metropoolregio? Hierbij             die binnen de Groene Metropoolregio de grootste groei in het aantal arbeidsmigranten
is er een verbijzondering naar verblijfsduur en registratie van migranten. Ook wordt er in dit   hebben meegemaakt tussen 2010 en 2021 zijn Berg en Dal (31%), in absolute aantallen
hoofdstuk gekeken naar de woonwerkbalans. Tot slot verdiepen we ons in de                        gaat dit echter om een klein aantal, Montferland (20%) en Lingewaard (13%).
huisvestingsbehoeften van de arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio.
                                                                                                 Voor een beeld van de toekomst hebben we een prognose opgesteld. Uit de
Aanpak                                                                                           prognosescenario’s blijkt voor de Groene Metropoolregio dat het aantal
                                                                                                 werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar
Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van de database van Decisio: de Monitor
                                                                                                 schatting 29.500 tot 33.500 arbeidsmigranten tot 2030. Dit gaat om een jaarlijkse groei
Internationals. Deze data is gebaseerd op CBS Microdata. De informatie uit de Monitor
                                                                                                 binnen een bandbreedte van 5 tot 7 procent. Vooral het cluster handel en logistiek lijkt
Internationals is aangevuld met PWE-data, bureaustudie, informatie uit een enquête onder
                                                                                                 hierin belangrijk om rekening mee te houden, als een van de sectoren waarin de vraag
gemeenten en interviews met uitzendbureaus.
                                                                                                 groeit.
                                                                                                 Woonsituatie
Resultaten
Economische situatie                                                                             In 2021 woonden 8.625 geregistreerde arbeidsmigranten In de Groene Metropoolregio. In
                                                                                                 2010 was dit nog 4.550, wat betekent dat er tussen 2010 en 2021 een gemiddelde
In 2021 werkten er in de GMR 17.900 arbeidsmigranten. Dit is bijna een verdubbeling ten
                                                                                                 jaarlijkse groei was van 6 procent. Vooral rondom Arnhem en Nijmegen zien we relatief
opzichte van het aantal in 2010, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 5 procent. De                                                                       ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
                                                                                                 veel geregistreerde arbeidsmigranten. Naast de geregistreerde arbeidsmigranten zijn er
ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in de GMR is ongeveer gelijk aan die van de
                                                                                                                                                                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>ruim 9.100 niet geregistreerde arbeidsmigranten. Het aantal geregistreerde en niet-          De huisvestingsbehoefte groeit tot 2030 met 11.700 tot 15.700 plekken. Hiervan zijn
geregistreerde arbeidsmigranten samen komt op een totaal van 17.800 arbeidsmigranten.        8.700 tot 11.700 plekken nodig voor migranten die korter dan drie jaar in Nederland
Van de 13.300 short- en mid-stay-verblijvende migranten is van ongeveer (slechts) 2.600      wonen (short- en mid-stay). Voor mensen die permanent in Nederland blijven (long-stay)
wooneenheden de huisvestingslocatie in beeld; van 11.000 mensen dus niet. Daarbij zijn       gaat het om 3.000 tot 4.100 reguliere woningen; deze reguliere woningen zijn onderdeel
er een beperkt aantal grootschalige huisvestingslocaties aanwezig in de regio.               van de reguliere woningbehoefte en dus de woondealafspraken. Als we naar de clusters
Binnen de Groene Metropoolregio zijn Arnhem en Nijmegen de belangrijkste                     kijken zien we een huisvestingsbehoefte van totaal 4.200-5.700 plekken voor het
woongemeenten (geregistreerd en niet-geregistreerd). In totaal wonen in deze gemeenten       logistieke cluster Knooppunt Nijmegen, 2.100-2.900 plekken voor het logistieke
                                                                                             knooppunt EMZ, 2.520-3.380 plekken voor het cluster rondom zakelijke dienstverlening in
10.600 arbeidsmigranten. Andere gemeenten waar veel arbeidsmigranten wonen zijn:
                                                                                             Arnhem, 900-1.200 plekken voor het agrarische cluster in Lingewaard en 650-850
Rheden, Zevenaar, Montferland en Lingewaard. Gemeenten met het minst aantal
                                                                                             plekken voor het logistieke en industriële cluster in Duiven.
wonende arbeidsmigranten zijn Rozendaal, Mook en Middelaar, Doesburg en Westervoort.
                                                                                             Naast de groei van huisvesting is ook voor de huidige in de regio werkzame
Kijkend naar de woonwerkbalans, dan zien we dat 61 procent van de geregistreerde
                                                                                             arbeidsmigranten betere huisvesting nodig. Voor liefst zo'n 11.000 arbeidsmigranten die
arbeidsmigranten woont en werkt in de Groene Metropoolregio. Arbeidsmigranten die in de      voor korte of middellange termijn in de regio verblijven is de huidige huisvestingssituatie
Groene Metropoolregio wonen maar buiten de regio werken, werken vooral in de                 niet in beeld. Het onttrekt zich aan de waarneming van de overheid. Dit heeft als risico dat
aangrenzende provincies als Noord-Brabant, Utrecht en Overijssel; maar ook in Noord-         de plekken waar zij wonen niet voldoen aan gangbare huisvestingsnormen en door
Holland. Andersom is er vooral inkomende pendel vanuit Duitsland. Er zijn circa 5.000        huisvesting in kamers in woonwijken verdringing van regulier woningzoekenden. Dat is
arbeidsmigranten die in Duitsland wonen, en werken in de Groene Metropoolregio. Op           ongewenst gelet op de bestaande druk op de woningmarkt en potentiële overlast door
kleinere schaal is er ook inkomende pendel uit de omliggende provincies.                     'overbewoning' in wijken. Dit vraagt derhalve ook voor de arbeidsmigranten die nu al in de
Huisvestingsbehoefte                                                                         regio werken meer en betere huisvestingsvoorzieningen. Dit kan worden gezien als een
                                                                                             bestaand tekort, waarvoor op zo kort mogelijke termijn geschikte huisvesting gerealiseerd
Slechts ongeveer 50% van de arbeidsmigranten die in de regio wonen, is ook geregistreerd     moet worden. en inzet is nodig om geschikte ontwikkellocaties, zoals groepsgebouwen,
als wonend in de regio. Voor het bepalen van de huisvestingsbehoefte kijken we niet alleen   parken met chalets en nieuwbouw te identificeren om te voorzien in de behoefte. Dan gaat
naar de geregistreerde arbeidsmigranten, maar ook naar de schatting van de mensen die        het dus om naar schatting 11.000 plekken om te verbeteren / toe te voegen. Daarnaast is
niet geregistreerd zijn. Het geschat aantal van ongeveer 17.800 arbeidsmigranten in de       betere registratie in de BRP en toepassing van instrumentarium uit de Wet goed
regio (geregistreerd en niet-geregistreerd) groeit naar verwachting naar 29.500 tot          verhuurderschap cruciaal om risico's van eventuele misstanden te voorkomen.
33.500 in 2030. Met deze ontwikkeling wordt de verwachte werkgelegenheidsontwikkeling        Bij het realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten is het belangrijk te realiseren dat
voor arbeidsmigranten in de regio gevolgd. Deze groei is in zekere mate onzeker en           arbeidsmigranten steeds langer blijven, waarmee ook de gewenste kwaliteit van
afhankelijk van de economische ontwikkeling en bijvoorbeeld verdere automatisering /         huisvesting toeneemt, met nadruk op de behoefte aan eigen woonplek en comfort.
robotisering waardoor werkgelegenheid wordt vervangen. De groei van de werkgelegenheid
voor arbeidsmigranten doen zich met name voor bij regionale werklocaties als knooppunt
Nijmegen en knooppunt EMZ. De afhankelijkheid van inzet van arbeidsmigranten is groot
en wordt nog groter. Dit vraagt dat in de regio meer passende huisvesting beschikbaar                                                                     ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
komt.
                                                                                                                                                                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Conclusies en perspectief
Voortdurende groei, maar weinig locaties en weinig zicht                                        gebieden. Deze accommodaties kunnen gerealiseerd worden door transformaties van
Uit het onderzoek blijkt dat arbeidsmigranten een steeds grotere en essentiële rol spelen in    voormalige kantoorpanden of specifieke voorzieningen nabij deze werklocaties. Het is daarom
                                                                                                van belang dat kansrijke locaties in kaart worden gebracht. Voor arbeidsmigranten die
de regionale economie. De huidige trend wijst op een voortdurende groei van de inzet van
                                                                                                werkzaam zijn in de agrarische sector en vaak bij het bedrijf zelf worden gehuisvest, kan
arbeidsmigranten. Bij ongewijzigd economisch beleid zet dit door, waarbij dit ook afhankelijk   overwogen worden nabij agrarische bedrijven specifieke (grootschalige) locaties voor
is van bijvoorbeeld trends als automatisering. Van de 17.800 woonachtige                        arbeidsmigranten te ontwikkelen. Dit draagt bij aan het zicht op de huisvesting.
arbeidsmigranten in de regio is van 11.000 arbeidsmigranten de exacte woonlocatie en
                                                                                                Registratiegraad verbeteren
de kwaliteit van de huisvesting onvoldoende inzichtelijk. Daarnaast zijn er weinig specifieke
(grootschalige) huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten in de regio. Dit brengt risico's     De registratie in de regio is momenteel 50%. Redenen voor een lage mutatiegraad
                                                                                                zijn kortdurend verblijf, de angst voor het verlies van opgebouwde (sociale) rechten, zoals
met zich mee, zoals uitbuiting, ongezonde en onveilige woonsituaties, en uiteindelijk
                                                                                                pensioen in het land van herkomst. Arbeidsmigranten kunnen ook door een locatie-eigenaar
bij slechte huisvesting een kwetsbare concurrentiepositie op de internationale arbeidsmarkt     gehinderd worden bij het inschrijven op specifieke locaties, zelfs als ze dat wel zouden willen.
en daarmee een negatieve invloed op het vestigingsklimaat. Een regionale aanpak is nodig        Een onvoldoende registratie leidt tot een gebrek aan inzicht in de aard en omvang van de
om van de nu al woonachtige ruim 11.000 arbeidsmigranten de huisvesting inzichtelijk te         huisvestingssituatie. Dit kan resulteren in huisvesting aan de randen van de woningmarkt en
krijgen, dan wel te verbeteren. Deze aanpak moet niet alleen gericht zijn op kwantiteit, maar   in onveilige of ongezonde woonsituaties, waardoor "verkeerde huisvesters" vrij spel krijgen.
ook op kwaliteit, zoals aangegeven door de normen van de Stichting Normering Flexwonen          De genoemde redenen benadrukken de noodzaak van een intensievere inspanning om een
                                                                                                striktere registratie in de Basisregistratie Personen (BRP) te bevorderen.
(SNF) of Commissie Roemer. Dit is cruciaal om zowel de economische belangen als de
leefomstandigheden van arbeidsmigranten in de hele regio te waarborgen.                         Wet goed verhuurderschap
Naast adequate huisvesting voor de huidige arbeidsmigranten in de regio, is ook toevoeging      Sinds 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht. Deze wet bevat
nodig voor nieuwe werknemers. Dan gaat het naar verwachting om 11.700 tot                       algemene regels voor goed verhuurderschap, zowel voor reguliere woningzoekenden als
15.700 plekken in de regio.                                                                     voor arbeidsmigranten. Gemeenten zijn tevens verplicht een meldpunt in te stellen
                                                                                                waar klachten kunnen worden gemeld over ongepast verhuurgedrag. Wat betreft
                                                                                                de voorschriften voor arbeidsmigranten is het de bedoeling dat tijdens
Potentiële oplossingsrichtingen
                                                                                                informatieverstrekking aan deze groep hun eigen taal of een gangbare taal wordt gebruikt, en
Mogelijke ontwikkellocaties                                                                     dat het opstellen van integrale contracten (werk en wonen) niet langer is toegestaan.
Er zullen grootschalige woningbouwlocaties bij moeten komen, als alternatief voor de            Daarnaast hebben gemeenten de mogelijkheid om een verhuurvergunning in te voeren voor
huidige mogelijk incourante huisvesting. Met andere woorden: eerst een alternatief bieden       woon- of verblijfsruimte, waarbij de laatste specifiek gericht is op verhuur aan
aan migranten voordat gemeenten handhavend optreden bij ongewenste situaties. Te                arbeidsmigranten. Het doel hiervan is de arbeidsmigrant te beschermen tegen verwaarloosde
denken is aan toevoeging van groepsgebouwen, zoals in Zevenaar, of parken met chalets,          huisvesting, ontoereikende voorzieningen, gebrek aan privacy of exorbitante huurprijzen.
zoals het woonpark in Lingewaard. Groepsgebouwen lijken het meest geschikt bij de               Tevens kan de gemeente sturen op naleving van normen of keurmerken zoals SNF of AKF.
regionale grootschalige werklocaties, zoals in de logistieke sector rondom stedelijke           Deze wet biedt daarmee mogelijkheden om de huisvesting van         arbeidsmigranten
                                                                                                                                                                 ECONOMISCH         teEN ADVIES
                                                                                                                                                                            ONDERZOEK
                                                                                                verbeteren. De regio kan actief bijdragen aan gezamenlijke implementatie van deze wet.
                                                                                                                                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave




                ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>HOOFDSTUK 1
 Inleiding

                Terug naar
              inhoudsopgave

                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Inleiding
Aanleiding                                                                                  2. Verder is er verdiepend inzicht gewenst in de huisvestingsbehoefte
De gemeenten in de Groene Metropoolregio zoeken samenwerking met elkaar rond het               van arbeidsmigranten (huidige mismatch en toekomstige mismatch).
thema arbeidsmigratie. De inzet van arbeidsmigranten is belangrijk voor de regionale
economie. In het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) is een aantal regionaal-            Aanpak
economische ontwikkelingen beschreven. Hieruit blijkt dat er binnen de werkmilieus          Decisio en Companen voerden een onderzoek uit naar de huisvesting van
van agrifood, logistiek en de (maak)industrieel rekening wordt gehouden met een             arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio. Daarvoor is gebruik gemaakt van data van
arbeidspotentieel van praktisch en middelbaar opgeleid personeel. Bij veel van de grote     de Decisio’s Monitor Internationals, zie daarvoor onderstaand tekstkader. De informatie uit
werklocaties binnen deze werkmilieus werken ook veel arbeidsmigranten. De huisvesting       de Monitor Internationals is aangevuld met bureaustudie, informatie uit een enquête
voor arbeidsmigranten lijkt geen gelijke trend te houden met de ontwikkeling van de         onder gemeenten en interviews met uitzendbureaus. Meer informatie over de gehanteerde
werkgelegenheid rond deze locaties. De regio probeert zicht te krijgen op de omvang en de   begrippen is terug te vinden in de bijlage. Het tekstkader op pagina 14 gaat in op hoe de
aard van dit vraagstuk. Dit inzicht moet bijdragen aan een bredere beleving van de          populatie arbeidsmigranten zich verhoudt tot de totale doelgroep internationale
urgentie.                                                                                   werknemers.
                                                                                            Cijfers arbeidsmigranten op basis van CBS Microdata
Vraagstelling                                                                               Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de databestanden op basis waarvan het
In dit onderzoek beantwoorden we de volgende vragen:                                        CBS haar statistieken opstelt (de zogenaamde ‘CBS Microdata’). Decisio heeft toegang tot CBS
Economie                                                                                    Microdata en gebruikt dit om de ‘Monitor internationale werknemers’ op te stellen op basis van
1. Hoeveel arbeidsmigranten werken in de Groene Metropoolregio?                             diverse uitgangspunten, waaronder:
    a) In welke sectoren en op welke locaties (zoals rond XXL-logistiek en de agrarische     De werknemer werkt in Nederland
       sector)?                                                                              De werknemer heeft de buitenlandse nationaliteit (oftewel: geen Nederlandse nationaliteit)
    b) In welke mate is de inzet van arbeidsmigranten in die sectoren seizoensgebonden?      De werknemer verdient een inkomen uit ‘actieve arbeid’. Oftewel, internationale werknemers zijn
    c) Wat is de woon-werkbalans tussen de regio met omliggende regio’s, met accenten per   niet in de monitor opgenomen wanneer zij bijvoorbeeld een uitkering ontvangen, of werkloos zijn.
       gemeente?
Wonen                                                                                       Binnen deze monitor zoomen we onder meer specifiek in op de arbeidsmigranten. Voor de monitor
1. Hoeveel arbeidsmigranten wonen in de gemeenten van de Groene Metropoolregio, met         koppelt Decisio binnen CBS Microdata arbeidscontract-informatie van arbeidsmigranten in
   een verbijzondering naar:
                                                                                            Nederland aan diverse persoonsgegevens. Op gemeenteniveau en (deels) op postcodeniveau geeft
    a) Verblijfsduur (short-, mid- en longstay) en daaraan gekoppeld de aard van de
                                                                                            de monitor vervolgens onder meer inzicht in het aantal arbeidsmigranten dat in een regio woont
        woonplekken
                                                                                            en/of werkt, in welke sector zij werkzaam zijn, hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn en
    b) Registratie van migranten
                                                                                            het land van herkomst.                                              ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
    c) Het land van herkomst
                                                                                                                                                                                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    HOOFDSTUK 2
Economische situatie

                         Terug naar
                       inhoudsopgave

                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> Economische situatie
 Dit hoofdstuk beschrijft eerst de werkgelegenheidsstructuur in de Groene Metropoolregio        Er is voor gekozen om in dit onderzoek data uit 2021 te gebruiken, in plaats van een
 Arnhem-Nijmegen (GMR). Daarna gaan we in op de populatie arbeidsmigranten die in de            recenter jaar, omdat het dan mogelijk is om deze data te vergelijken met de CBS Microdata.
 GMR werkt. We kijken daarbij naar de (ontwikkeling in) aantallen, belangrijkste kenmerken,     De CBS Microdata is namelijk beschikbaar tot 2021.
 seizoenspieken en de verwachte ontwikkeling van de doelgroep tot 2030.
                                                                                                Arnhem en Nijmegen verzorgen ruim helft aantal banen in de regio
 Twee op vijf banen GMR in de gezondheids- en welzijnszorg en handel en logistiek               Tabel 2 geeft het aantal banen per gemeente weer. Hieruit blijkt dat de gemeenten Arnhem
 De werkgelegenheid in de GMR bestaat in 2021 in totaal uit bijna 400.000 banen. De             en Nijmegen meer dan de helft van het totaal aantal banen verzorgen binnen de regio. In elk
 meeste banen zijn in de sectoren gezondheids- en welzijnszorg (22%), handel en logistiek       van deze gemeenten gaat het om meer dan 100.000 banen.
 (21%) en publieke dienstverlening (16%). Dit zijn tevens ook de grootste groeisectoren in de
 regio, met 15%, 13% en 10% groei respectievelijk sinds 2010. Samen zijn deze drie              Andere belangrijke gemeenten voor de regionale werkgelegenheid zijn Overbetuwe, Wijchen,
 sectoren goed voor bijna 60 procent van de werkgelegenheid in de regio. Als we kijken naar     Duiven en Rheden. Elk van deze gemeenten telt ongeveer 5% van het totaal aantal banen in
 de landelijke werkgelegenheid per sector komen dezelfde sectoren naar voren. In 2021 is in     de regio.
 Nederland de sector met de grootste werkgelegenheid handel en logistiek (19%), gevolgd
 door gezondheids-en welzijnszorg (16%) en zakelijke dienstverlening (15%)1.
                                                                                                Tabel 2 Werkgelegenheid: Aantal banen per gemeente in de Groene Metropoolregio, 2021
Tabel 1 Werkgelegenheid: Aantal banen per sector in de Groene Metropoolregio, 2021              Gemeente        Aantal banen      Aandeel     Gemeente            Aantal banen Aandeel
Sector                                   Aantal banen       Aandeel sector op totaal            Arnhem          110.840           28%         Berg en Dal         13.790        3%
Gezondheids- en welzijnszorg                        86.740                              22%
                                                                                                Nijmegen        105.360           27%         Renkum              11.830        3%
Handel en logistiek                                 84.020                              21%
Publieke dienstverlening                            62.950                              16%     Overbetuwe      22.050            6%          Beuningen           8.730         2%
Zakelijke dienstverlening                           53.230                              13%     Wijchen         18.640            5%          Druten              7.570         2%
Industrie                                           40.310                              10%     Duiven          17.730            4%          Heumen              4.960         1%
Uitzendbureaus en detachering                       21.370                               5%
                                                                                                Rheden          17.710            4%          Doesburg            3.780         1%
Bouwnijverheid                                      16.900                               4%
                                                                                                Zevenaar        17.460            4%          Westervoort         2.890         1%
Horeca                                              16.860                               4%
Cultuur, sport en recreatie                           9.850                              2%     Montferland     15.880            4%          Mook en Middelaar   2.070         1%
Landbouw, bosbouw en visserij                         4.300                              1%     Lingewaard      14.860            4%          Rozendaal           380           0%
Totaal                                             396.530                             100%     Bron: PWE-Gelderland (2022)
                                                                                                Bron: LISA Regionale vestigingenregisters (2022)
Bron: PWE-Gelderland (2022)                                                                     1Bron: CBS Statline (2023)
                                                                                                                                                             ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
Bron: LISA Regionale vestigingenregisters (2022)
                                                                                                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>17.920 werkende arbeidsmigranten in de GMR                                                  Vestiging van uitzendbureau en werklocatie
Van de ruim 396.500 banen in de regio, werden in 2021 circa 17.900 ingevuld                 In de CBS Microdata is de werklocatie van werknemers (zoals arbeidsmigranten) geregistreerd als
door arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2021 is het aantal in regio werkzame
                                                                                            het adres van de werkgever. Voor arbeidsmigranten, die vaak via een uitzendbureau werken, komt
arbeidsmigranten bijna verdubbeld: een gemiddelde jaarlijkse groei van 5 procent. Er is
een duidelijke link met de economische conjunctuur: in jaren van sterke economische         het voor dat het werkadres van arbeidsmigranten elders is gelegen aangezien zij door het
groei, groeide ook het aantal arbeidsmigranten sterk. In 2020 neemt het aantal              uitzendbureau tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Echter, dit
arbeidsmigranten af door de coronacrisis. In vrijwel alle sectoren daalde het aantal        daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Dit kan een licht vertekend
arbeidsmigranten na de eerste lockdown in maart 2020. In sommige sectoren was               beeld (onderschatting of overschatting) opleveren van het aantal arbeidsmigranten per
deze dip van korte duur (zoals de logistieke sector), in andere sectoren (bijvoorbeeld de   werkgemeente. Via gesprekken met in de Groene Metropoolregio gevestigde uitzenders hebben we
export) heeft het langer geduurd2. In elk geval was er sprake van een tijdelijke daling:
                                                                                            het aantal verder aangescherpt. Deze correctie is verwerkt in de cijfers.
2021 laat een herstel zien, waarbij het aantal weer bijna op het niveau van voor covid-
19 ligt.
                                                                                            Figuur 1 Ontwikkeling aantal werkzame arbeidsmigranten Groene Metropoolregio, 2010 – 2021

De ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio is              25.000
ongeveer gelijk aan die van de provincie Gelderland en het landelijk niveau tussen                                                                                             20.330
2010 en 2021 (zie ook Figuur 2 op pagina 10). De gemiddelde jaarlijkse groei van het        20.000
                                                                                                                                                                     19.650
                                                                                                                                                                                                 17.920
aantal arbeidsmigranten tussen 2010 en 2021 ligt op provinciaal niveau (Gelderland)
op 7 procent, op landelijk niveau 6 procent en in de Groene Metropoolregio ligt deze op
5 procent.                                                                                  15.000                                                          12.750
                                                                                                             10.990 10.500                          10.990                              14.440

Op landelijk en provinciaal niveau daalde, net als in de Groene Metropoolregio, het
                                                                                                      10.120
                                                                                                                              8.590 8.700 9.170
                                                                                                                                                                                               + 5%
                                                                                            10.000
aantal arbeidsmigranten tussen 2012 en 2013. Na 2015 is er alleen nog een stijging                                                                                                          per jaar
te zien in het aantal arbeidsmigranten, met name in 2017 en 2018. Deze stijging is het
sterkst in Gelderland en de Groene Metropoolregio. Daarnaast is er bij alle drie de           5.000
niveaus een tijdelijke daling te zien in 2020 vanwege de coronacrisis. Deze dip is het
sterkst voor de Groene Metropoolregio. In de jaren hierna is er een beperkter herstel in
                                                                                                  -
de Groene Metropoolregio in vergelijking met Gelderland of het landelijk niveau. Deze                  2010    2011   2012    2013    2014   2015    2016    2017       2018   2019     2020     2021
verschillen zijn echter marginaal.
                                                                                            Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata
                                                                                            2Bron:eerdere onderzoeken naar huisvesting arbeidsmigranten Decisio en Companen
                                                                                                                                                           ECONOMISCH  ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Figuur 2 Indexatie ontwikkeling aantal arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio, Gelderland             Hoewel Polen nog steeds een belangrijk herkomstland is, is het voor uitzenders
en heel Nederland, 2010 – 2021. Basisjaar 2010 = 100                                                        steeds moeilijker om arbeidsmigranten te werven als gevolg van een sterke
                                                                                                            economische groei in Polen in de afgelopen jaren. Daarom wordt voor de werving
                                                                                                            vaak uitgeweken naar andere MOE-landen. Bovendien is te zien dat in 2010 een
250                                                                                          + 7%           groot deel van de arbeidsmigranten uit Duitsland afkomstig was (27 procent) en dat
                                                                                            per jaar        dit percentage afnam naar 4 procent in 2021.
200
                                                                                             + 6%      ▪   Geslacht: de man-vrouwverhouding van arbeidsmigranten binnen de Groene
                                                                                            per jaar       Metropoolregio is 66 tegenover 34 procent. Het aandeel vrouwen is gestegen sinds
150                                                                                                        2010. De man-vrouwverhouding was 70 tegenover 30 procent in 2010.
                                                                                             + 5%      ▪   Bedrijfssector: 60 procent van de arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio is
                                                                                            per jaar       werkzaam via een uitzendbureau. Uit gesprekken met deze uitzendbureaus komt naar
100
                                                                                                           voren dat de meeste van deze uitzenders hun werknemers voornamelijk uitzenden in
                                                                                                           de logistiek, vleessector en bouw. Als dit mee wordt genomen in de data zien we dat 1
 50                                                                                                        op de 3 banen van alle arbeidsmigranten in de logistiek is. Daarnaast zijn er relatief
                                                                                                           veel arbeidsmigranten die werken in de industrie, zakelijke dienstverlening, landbouw
  0
                                                                                                           en horeca. In de hieropvolgende sheets gaan we dieper in op het beeld binnen de
      2010    2011   2012    2013   2014   2015    2016   2017    2018   2019    2020     2021             regio.
                                                                                                       ▪   Inkomen: driekwart van de arbeidsmigranten verdient een inkomen tussen de 20 en
              Gelderland         Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen        Landelijk
                                                                                                           30 duizend euro per jaar. Dat ligt onder het Nederlandse modale inkomen van 40
Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata                                                           duizend euro per jaar1. Nog eens 17 procent verdient een inkomen tussen de 30 en
                                                                                                           40 duizend euro. Door de inflatie neemt het gemiddelde inkomen toe ten opzichte van
                                                                                                           2010.
Belangrijkste kenmerken doelgroep arbeidsmigranten
In de bijlage zijn gegevens te vinden over de kenmerken van de groep arbeidsmigranten in
de Groene Metropoolregio. In deze paragraaf geven we een opsomming van de
belangrijkste kenmerken:
▪ Herkomst: circa twee derde van arbeidsmigranten is afkomstig uit Polen en Roemenië.
    Met name het aandeel arbeidsmigranten afkomstig uit Roemenië is in de afgelopen
    jaren toegenomen, tot 30 procent van de gehele populatie arbeidsmigranten. Dit valt
    op, omdat er in 2010 nog geen Roemenen in de Groene Metropoolregio werkten.
                                                                                                                                                                   ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                Figuur 4: Werkgelegenheid: Het aandeel banen die ingevuld worden door arbeidsmigranten, per sector,
 Werkgelegenheid per sector
                                                                                                2021
 De sectoren waarin de meeste arbeidsmigranten binnen de Groene Metropoolregio                                  37%
                                                                                                        40%
 werken, zijn handel en logistiek, industrie en zakelijke dienstverlening (zie ook Tabel 4).
 Voor de handel en logistiek geldt dat dit vooral geclusterd is op twee tot drie locaties in            35%
 de regio (zie pagina 14). Arbeidsmigranten die werkzaam zijn in de zakelijke                           30%
 dienstverlening werken vooral in Arnhem en omgeving. Voor de arbeidsmigranten                          25%
 werkzaam in andere sectoren geldt dat deze meer verspreid zijn over de GMR.
                                                                                                        20%
                                                                                                        15%
 Daarnaast is er in figuur 4 te zien dat binnen de sector landbouw, bosbouw en visserij                                    9%       8%
                                                                                                        10%                                   7%
 een relatief groot deel van de werkgelegenheid wordt ingevuld door arbeidsmigranten                                                                    5%       4%        3%
 (37 procent). Dat is dus ruim 1 op de 3 banen. Publieke dienstverlening en                              5%                                                                          1%       1%
 gezondheids- en welzijnszorg hebben een relatief laag aandeel arbeidsmigranten. Hier                    0%
 wordt maar 1 procent van de werkgelegenheid ingevuld door een arbeidsmigrant.

Tabel 4 Werkgelegenheid: Aantal arbeidsmigranten per sector in de Groene Metropoolregio, 2021

Sector                                                    Indicatieve inzet arbeidsmigranten
Handel en logistiek                                                              6.000-7.400
Industrie                                                                        2.600-3.200
                                                                                                Bron: PWE-Gelderland (2022), Decisio (2023) en Companen (2023)
Zakelijke dienstverlening                                                        1.900-2.400
Landbouw, bosbouw en visserij                                                    1.400-1.800
Horeca                                                                           1.400-1.700
Gezondheids- en welzijnszorg                                                       800-1.000
                                                                                                                   De meeste arbeidsmigranten werken in de handel
Publieke dienstverlening                                                             700-900                       en logistiek, industrie en zakelijke dienstverlening
Bouwnijverheid                                                                       700-900
Cultuur, sport en recreatie                                                          200-300
Bron: PWE-Gelderland (2022), Decisio (2023) en Companen (2023)
                                                                                                                                                                  ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Beperkt sprake van seizoenspieken in de Groene Metropoolregio
In de Groene Metropoolregio is er beperkt sprake van seizoenspieken als we kijken naar
                                                                                              Het aantal arbeidsmigranten dat in de GMR werkt is door het
het aantal werkende arbeidsmigranten per maand (zie ook Figuur 5). Dit komt omdat er
een relatief laag aandeel arbeidsmigranten in seizoensgebonden sectoren werken zoals
                                                                                                       jaar heen stabiel: er is beperkt  sprake van
landbouw, bosbouw en visserij (zie Tabel 4 op pagina 13). Daarnaast geldt dat voor de
seizoensgebonden sectoren zoals landbouw een steeds groter deel van de                                                      seizoenspieken
arbeidsmigranten ook buiten het hoogseizoen wordt ingezet. Het gehele jaar worden
gewassen geoogst, zoals in de gemeente Lingewaard. Hierdoor blijft het aantal
arbeidsmigranten door het jaar heen stabieler. Vanuit gesprekken met uitzenders en
gemeenten wordt bevestigd dat arbeidsmigranten steeds vaker voor langere periode
gedurende het jaar in Nederland blijven.                                                     Figuur 5 Seizoenspieken: Aantal arbeidsmigranten werkzaam in de Groene Metropoolregio per maand
                                                                                             voor de jaren 2019 en 2021

                                                                                              18.000

                                                                                              16.000
Hoe verhoudt de groep arbeidsmigranten zich tot de totale groep internationale werknemers?    14.000
Binnen de totale groep internationale werknemers maken we                                     12.000
 onderscheid tussen internationale kenniswerkers en
                                                                                              10.000
arbeidsmigranten. In figuur 3 is weergegeven hoe de
                                                                 23%                           8.000
groep arbeidsmigranten zich verhoudt tot de groep
kenniswerkers in de Groene Metropoolregio in 2021. Van                                         6.000
de in totaal 23,315 internationale werknemers in de                                            4.000
Groene Metropoolregio in 2021, is 77 procent
                                                                                               2.000
arbeidsmigrant (17.920) en 23 procent kenniswerker
(5.395). In 2010 was het percentage arbeidsmigranten                                               0
                                                                                 77%                     jan   feb    mrt    apr    mei       jun   jul    aug   sep   okt    nov    dec
70 procent en het percentage kenniswerkers 30 procent.
Verreweg het grootste deel van de internationale werknemers is                                                                            2019      2021

dus arbeidsmigrant, en dit aandeel neemt ook in omvang toe.                                   Bron: PWE-Gelderland (2022) en Decisio (2023)
                                                                                                                                                             ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Figuur 3 Aantal werkzame arbeidsmigranten per gemeente in de Groene Metropoolregio, 2021




Bron: Companen (2023) en Decisio (2023)                                                    ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Tabel 3 Werkgelegenheid: Aandeel arbeidsmigranten per gemeente in de Groene Metropoolregio, 2021
                                                                                                                  Arnhem, Nijmegen en Montferland belangrijkste werkgemeenten voor
                                                Banen ingevuld door                                               arbeidsmigranten
                                                  Arbeidsmigranten              Aandeel              Jaarlijkse   Binnen de Groene Metropoolregio zijn Arnhem, Nijmegen en Montferland
                         Aantal banen                    (indicatief)   arbeidsmigranten      groei 2010-2021     de belangrijkste werkgemeenten voor arbeidsmigranten. Opgeteld
Arnhem                        110.840                3.910 – 4.360                    4%                   5%     werken binnen deze gemeenten tussen de 9.990 en 11.300
Berg en Dal                    13.790                    260 – 380                    2%                  31%     arbeidsmigranten; goed voor bijna twee derde op het totaal aantal
                                                                                                                  binnen de Groene Metropoolregio. De cijfers over het aantal
Beuningen                        8.730                   360 – 440                    5%                   -4%    arbeidsmigranten verschillen nogal per gemeente. In een gemeente als
Doesburg                         3.780                          nihil                 0%                   -2%    Doesburg zien we dat het aantal werkzame arbeidsmigranten nihil is.
                                                                                                                  Met de haven en een transportbedrijf is enige inzet van
Druten                           7.570                      60 - 160                  1%                   8%
                                                                                                                  arbeidsmigranten ook in deze stad te verwachten. Dit blijkt niet uit de
Duiven                         17.730                  840 – 1.080                    5%                   3%     cijfers. Dit komt bijvoorbeeld door inzet van chauffeurs via buitenlandse
Heumen                           4.960                    160 - 190                   4%                   -7%    uitzendbureaus.
Lingewaard                     14.860                1.090 – 1.610                    9%                  13%     De gemeenten waar het aantal arbeidsmigranten het sterkst groeide
                                                                                                                  tussen 2010 en 2021 zijn Berg en Dal (31%), Montferland (20%) en
Montferland                    15.880                2.380 – 2.740                   16%                  20%     Lingewaard (13%).
Mook en Middelaar                2.070                    130 - 160                   7%                   8%
Nijmegen                      105.360                3.700 – 4.200                    4%                   5%     Ten opzichte van het aantal banen, werken in Montferland (16%),
                                                                                                                  Lingewaard (9%) en Overbetuwe (7%) relatief veel arbeidsmigranten (zie
Overbetuwe                     22.050                1.460 – 1.650                    7%                   -6%
                                                                                                                  ook Tabel 3). In Montferland kan dit verklaard worden door het
Renkum                         11.830                     140 - 280                   2%                   -2%    aanwezige logistieke cluster. In Lingewaard werken migranten in
Rheden                         17.710                     440 - 560                   3%                   7%     de kassen en in Overbetuwe in Park15. Dit sluit aan bij de aanwezige
                                                                                                                  werkgelegenheidsclusters binnen de GMR: het logistieke cluster
Rozendaal                          380                          nihil                 0%                   0%     knooppunt EMZ Emmerich (D), Montferland en Zevenaar (3.000-3.400
Westervoort                      2.890                    100 - 120                   4%                   -7%    banen) en het logistiek cluster Nijmegen en omgeving (5.880-6.670
Wijchen                        18.640                     720 - 820                   4%                   2%     banen).
                                                                                                                  Ook rond Arnhem zijn er veel banen voor arbeidsmigranten (4.100
Zevenaar                       17.460                    620 – 700                    4%                   -9%
                                                                                                                  banen voornamelijk in zakelijke dienstverlening; schoonmaak) en
Totaal                        396.530             15.700 – 19.500                     4%                   4%     bij Duiven (950 banen vooral in logistiek en industrie).
Bron: PWE-Gelderland (2022) en Decisio (2023)                                                                                                                ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Prognose tot 2030
Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten             De prognose is een indicatieve raming die zo beleidsarm mogelijk is: het gaat uit van een
in de Groene Metropoolregio zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling             ‘natuurlijke’ economische groei op de lange termijn, die aansluit bij de regionale ramingen
tot 2030. In onderstaand kader geven we een korte toelichting op de methodiek.                     van het CPB/PBL. Factoren die hier niet in meegenomen zijn, maar wel meespelen zijn
                                                                                                   onder andere vestiging of vertrek van bedrijven of organisaties, net als het wel of juist niet
Achtergrond prognose                                                                               faciliteren van huisvesting. Als we puur kijken naar de vraag naar arbeidsmigranten, dan
                                                                                                   neemt deze toe tot 2030. Dat betekent dat ook het huisvestingsvraagstuk de komende
De prognose is gebaseerd op bestaande regionale prognoses van het aantal werkzame personen
                                                                                                   jaren zal blijven spelen.
(bron: WLO-scenario’s van CPB/PBL) en de beroepsbevolking zonder migratieachtergrond (bron:
CBS). Door deze prognoses aan elkaar te ‘matchen’ ontstaat het verschil tussen het aantal
werkzame personen in 2030 en het aantal personen (zonder migratieachtergrond) dat daarvoor                    Prognose: aantal arbeidsmigranten neemt naar
beschikbaar is. Het verschil tussen het aantal werkzame personen en de beroepsbevolking zonder
migratieachtergrond geeft een indicatie van het aantal internationale werknemers dat nodig is om
                                                                                                             verwachting toe met 5 tot 7 procent per jaar
aan de toekomstige vraag naar werknemers te voldoen. Deze benadering houdt rekening met
demografische factoren als vergrijzing, maar ook van verstedelijkingstrends en economische         Figuur 6 Prognose verwachte ontwikkeling aantal werkende arbeidsmigranten Groene Metropoolregio
ontwikkeling.
                                                                                                   40.000
                                                                                                                                                                                            33.500
                                                                                                   35.000
Prognose: 29.500 tot 33.500 arbeidsmigranten in 2030
                                                                                                   30.000
Uit de prognosescenario’s blijkt voor de Groene Metropoolregio dat het aantal werkende
                                                                                                   25.000                                                                                   29.500
arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting
                                                                                                                                                         17.920
29.500 tot 33.500 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een                    20.000
bandbreedte van 5 tot 7 procent.                                                                   15.000
                                                                                                   10.000
In welke sectoren de vraag naar arbeidsmigranten het sterkst zal groeien, is afhankelijk            5.000 10.125
van verschillende economische en sociaaldemografische ontwikkelingen. Als we echter
kijken naar de sectorale baanontwikkeling in de afgelopen jaren, dan groeide het aantal                  -
banen vooral in de handel en logistiek, gezondheids- en welzijnszorg en publieke
dienstverlening. Met name de handel en logistiek is een van de regionale clusters waarin
de Groene Metropoolregio veel arbeidsmigranten werkzaam zijn. In totaal wordt 8 procent                       Werkelijke ontwikkeling    Trendscenario      Scenario 'laag'     Scenario 'hoog'
van deze banen ingevuld door een arbeidsmigrant. Als de banengroei zich op dezelfde
manier doorzet, dan zal dit ook een belangrijk cluster zijn waarin de vraag naar                   Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata               ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
arbeidsmigranten toeneemt.                                                                                                                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> HOOFDSTUK 3
Woonsituatie

                 Terug naar
               inhoudsopgave

                               18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Woonsituatie
Dit hoofdstuk geeft eerst een beschrijving over het totaal aantal wonende arbeidsmigranten in
de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Daarna wordt ingegaan op het aantal
BRP-geregistreerde arbeidsmigranten om vervolgens te kijken naar het aantal niet-
geregistreerde arbeidsmigranten in de GMR. We eindigen dit hoofdstuk met gegevens over
bekende en onbekende huisvesting en de woon-werkrelaties binnen en buiten de GMR.                              8.625
                                                                                                    geregistreerde arbeidsmigranten
Geregistreerde en niet-geregistreerde arbeidsmigranten
Het totaal aantal wonende arbeidsmigranten bestaat uit twee groepen: geregistreerde en niet-
geregistreerde arbeidsmigranten. De geregistreerde groep bestaat uit personen die formeel
zijn ingeschreven bij de gemeente, dat wil zeggen dat ze zijn opgenomen in de Basisregistratie                  9.140
Personen (BRP). Daartegenover staat een niet-geregistreerde groep, die niet formeel is
opgenomen in de BRP en daardoor buiten het officiële zicht blijft.
                                                                                                  niet-geregistreerde arbeidsmigranten

Geregistreerde arbeidsmigranten zijn goed in beeld. Deze zien we terug in Decisio’s database.
Bij niet-geregistreerde arbeidsmigranten is het lastiger om nauwkeurige cijfers en diepgaand
inzicht te verkrijgen in hun aantal en behoeften. Dit hoofdstuk belicht hoe beide aantallen tot
stand komen.
                                                                                                               17.800
Over de grens: 5.000 woonachtige arbeidsmigranten                                                          arbeidsmigranten
Naast de arbeidsmigranten die op dit moment in de regio wonen, zijn er ook arbeidsmigranten
die in de regio werken maar hier geen huisvesting kunnen vinden. Deze arbeidsmigranten
wonen vaak in Duitsland, vlak over de grens. Op basis van inschatting van de Euregio blijkt dat
er +/- 15.000 arbeidsmigranten in Duitsland wonen en in Nederland werken. Deze
arbeidsmigranten werken voornamelijk in de drie grootste grensregio’s: Overijssel, Groene
Metropoolregio en Limburg. Over het algemeen is het zicht op deze groep beperkt. We gaan uit
van een evenredige verdeling over de 3 regio’s, wat betekent dat er gemiddeld 5.000 mensen
over de grens wonen en in de Groene Metropoolregio werken.

                                                                                                                    ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                               19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>8.625 BRP-geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten                                                                 Figuur 7 Aantal BRP-geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio,
Uit BRP-registraties blijkt dat het aantal woonachtige geregistreerde arbeidsmigranten in                             2010-2021
de Groene Metropoolregio is gestegen van 4.550 in 2010 naar 8.625 in 2021 (Figuur 7).                                 10000
                                                                                                                                                                                                                    8625
De gemiddelde groei per jaar was 6 procent. Deze groei is iets lager dan de groei in de                                9000                                                                           8065   8070
provincie Gelderland of de rest van Nederland (Figuur 8). Zowel landelijk, provinciaal                                 8000                                                                    7185
(Gelderland) als de GMR) is een constante stijging te zien van het aantal woonachtige                                  7000                                                             6445
                                                                                                                                                                        5550    5840
arbeidsmigranten. Deze trend wijkt af van die van het aantal werkzame arbeidsmigranten                                 6000                              5045    5155
(Figuur 2). Zo is de dip als gevolg van COVID-19 minder zichtbaar. Dit heeft te maken met                                        4550    4660    4515
                                                                                                                       5000
het feit dat voornamelijk long-stay arbeidsmigranten geregistreerd staan. Deze groep is                                4000
minder gevoelig voor een ‘externe shock’ als COVID-19.
                                                                                                                       3000
Daarnaast stijgt in de Groene Metropoolregio het aantal woonachtige arbeidsmigranten                                   2000
sterker vergeleken met de gemiddelde groei van het aantal werkzame arbeidsmigranten.                                   1000
Het aantal werkzame arbeidsmigranten blijft echter significant hoger dan het aantal BRP-
                                                                                                                            0
woonachtige arbeidsmigranten. De lage registratie van woonachtige arbeidsmigranten                                               2010    2011    2012    2013    2014   2015     2016   2017   2018   2019   2020   2021
komt vooral door migranten die korter dan een jaar blijven (60 procent), waarvan zelfs een
                                                                                                                      Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata
deel kort dan 4 maanden. Voor die laatste groep is registratie niet verplicht .

                                                                                                                      Figuur 8 Indexatie aantal BRP-geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten in de Groene
                                                                                                                      Metropoolregio, Gelderland en heel Nederland, 2010 – 2021. Basisjaar 2010 = 100
                                                                                                                      250
Woonadres arbeidsmigrant vaak onbekend: registratiegraad
                                                                                                                      200
Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Dat kan
meerdere redenen hebben. Bijvoorbeeld doordat de arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan              150
vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of
het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil               100
inschrijven vanwege de angst voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde
                                                                                                                       50
arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal
arbeidsmigranten. Dit beeld wordt bevestigd door gemeenten in de regio. Ook geven zij aan dat inschrijving van          0
arbeidsmigranten niet altijd consequent gebeurd.                                                                                2010    2011    2012    2013    2014    2015    2016    2017   2018   2019   2020   2021

                                                                                                                                                          Gelderland           GMR       Landelijk
                                                                                                                      Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata                       ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                                                           20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Figuur 9 Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten per gemeente in de Groene Metropoolregio, 2021   Spreiding binnen de regio en binnen gemeenten
                                                                                                     Binnen de regio vallen een paar gebieden op wat betreft het aantal
                                                                                                     geregistreerde arbeidsmigranten. Vooral rondom Arnhem en Nijmegen zien we
                                                                                                     verschillende gebieden die donkerder van kleur zijn. De landelijke gebieden zijn
                                                                                                     lichter gekleurd, wat aangeeft dat hier weinig of geen arbeidsmigranten
                                                                                                     geregistreerd staan.
                                                                                                     De meeste arbeidsmigranten staan ingeschreven in de volgende gebieden:

                                                                                                     Gemeente                              Gebied
                                                                                                     Montferland                           's-Heerenberg
                                                                                                     Arnhem                                Arnhemse Broek
                                                                                                                                           Presikhaaf
                                                                                                                                           Malburgen
                                                                                                     Nijmegen                              Dukenburg
                                                                                                                                           Lindenholt
                                                                                                     Wijchen                               Zuiderdreef
                                                                                                     Druten                                Druten
                                                                                                     Duiven                                Bedrijventerrein
                                                                                                                                           Buitengebied
                                                                                                                                           Duiven-Noord




Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata
                                                                                                                                                        ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                 17.800 woonachtige arbeidsmigranten
                           in de Groene Metropoolregio
Inclusief niet-geregistreerden: 17.800 woonachtige arbeidsmigranten                   Figuur 10 Aantal geregistreerde en niet-geregistreerde arbeidsmigranten in de GMR in 2021
Niet-geregistreerde arbeidsmigranten staan niet in registers, waardoor het
moeilijker is om hier een duidelijk beeld van te krijgen. Het zicht op het
aantal woonachtige arbeidsmigranten per gemeente varieert, zo blijkt
uit de vragenlijst die is uitgezet onder gemeenten. Sommige gemeenten
hebben er goed zicht op, andere gemeenten hanteren de cijfers van een
vorig onderzoek. Bovendien zijn er ook meerdere gemeenten die geen
inschatting kunnen maken van het aantal arbeidsmigranten.
Voor alle gemeenten schatten we op basis van de verkregen informatie een
registratiegraad. De landelijke registratiegraad ligt rond de 50%. Voor de
gemeenten die hebben aangegeven dat er een klein deel van het totaal
aantal arbeidsmigranten zich registreert, stellen we dit percentage bij naar
beneden. Voor de gemeenten die aangaven dat er in hun gemeente een
groter deel van de arbeidsmigranten zich registreert, stellen we dit
percentage bij naar boven. Registratiegraden variëren tussen de 40% en
75%. Zo komen we tot 17.800 wonende arbeidsmigranten in de regio .

Verblijfsduur
Van de geregistreerde arbeidsmigranten in de regio woont ongeveer 92%
langer dan 6 maanden in de regio. Circa 52% procent woont er langer dan
drie jaar. Bij niet-geregistreerden verblijft het grootste deel kortdurend in
de regio. Dit leidt tot de taxatie dat 55% van de arbeidsmigranten korter dan
6 maanden, 20% tussen de 6 maanden en 3 jaar en 25% langer dan
3 jaar in de regio woont.

Tabel 8 Verdeling short-, mid- en long-stay inclusief niet-geregistreerden
Short stay (< 6 maanden)     Mid stay (6 maanden tot 3 jaar)   Long stay (> 3 jaar)

55%                          20%                               25%
Bron: Decisio (2023) met bewerking Companen (2023)                                    Bron: Companen en Decisio (2023)
                                                                                                                                                                 ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Tabel 5 Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten, registratiegraad en schatting wonende arbeidsmigranten per gemeente in de
Groene Metropoolregio, 2021                                                                                                          Woonsituatie per gemeente
                                                                                                                                     Binnen de Groene Metropoolregio zijn Arnhem en Nijmegen
                                  BRP-registraties              Registratiegraad         Schatting wonende arbeidsmigranten          de belangrijkste woongemeenten voor arbeidsmigranten
                                                                                                                                     (zie ook Tabel 5). In totaal wonen in deze gemeenten
Arnhem                                       2.925                          50%                                           5.850      10.560 arbeidsmigranten; goed voor bijna 60 procent op
Berg en Dal                                    285                          75%                                             380      het totaal aantal binnen de Groene Metropoolregio. Deze
                                                                                                                                     uitkomsten zijn te verklaren door de omvang van deze
Beuningen                                      145                          40%                                             360
                                                                                                                                     gemeenten.
Doesburg                                        90                          40%                                             230
Druten                                         235                          60%                                             390      Andere gemeenten waar naar verwachting veel
Duiven                                         155                          40%                                             390      arbeidsmigranten wonen zijn: Rheden, Zevenaar,
                                                                                                                                     Montferland en Lingewaard.
Heumen                                         105                          40%                                             260
Lingewaard                                     275                          40%                                             690      Gemeenten met het minst aantal wonende
Montferland                                    345                          40%                                             860      arbeidsmigranten zijn Rozendaal, Mook en Middelaar,
                                                                                                                                     Doesburg en Westervoort. Wanneer we dit vergelijken met
Mook en Middelaar                               45                          50%                                                 90
                                                                                                                                     Tabel 2 en 3, zien we dat deze gemeenten ook het minst
Nijmegen                                     2.350                          50%                                           4.700      aantal banen en werkende arbeidsmigranten hebben
Overbetuwe                                     270                          60%                                             450      vergeleken met de rest van de regio.
Renkum                                         190                          60%                                             320
Rheden                                         425                          40%                                           1.060
Rozendaal                                      nihil                                                                        Nihil
Westervoort                                    110                          40%                                             280
Wijchen                                        285                          60%                                             480
Zevenaar                                       390                          40%                                             980
Totaal                                       8.625                                                                       17.800
                                                                                                                                                                 ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata en Companen (2023)
                                                                                                                                                                                               23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Tabel 6 Bekend aantal plekken in verschillende type huisvesting voor arbeidsmigranten per
                                                                                                                                                                                                                   Bekende en onbekende huisvesting
gemeente in de Groene Metropoolregio, 2023
                                                                                                                                                                                                                   De exacte woonsituatie van deze 17.800 arbeidsmigranten is heel beperkt in beeld. In de




                                                                                                                                locaties (bijv. campus of
                    In reguliere woningen in



                                               In reguliere woningen in
                                                                                                                                                                                                                   enquête is aan gemeenten ook gevraagd wat belangrijke woonlocaties zijn. Zo'n




                                                                                                      Op recreatieparken / in


                                                                                                                                Op specifiek bestemde



                                                                                                                                                            Bij boerderijen / in het
                                                                          In bedrijfsgebouwen /
                                                                          op bedrijventerreinen
                                                                                                                                                                                                                   4.350 migranten hebben zich permanent gevestigd. Van de overige 13.300 (short- en mid-stay-




                                                                                                      recreatiewoningen
                                                                                                                                                                                                                   verblijvende migranten, is van ongeveer (slechts) 2.600 wooneenheden de huisvestingslocatie




                                                                                                                                                                                       Overige locaties
                                               (onzelfstandig)
                                                                                                                                                                                                                   beeld; van 11.000 mensen dus niet! Veel locaties zijn dus onbekend en gemeenten hebben
                    een woonwijk



                                               een woonwijk




                                                                                                                                                            buitengebied
                    (zelfstandig)


                                                                                                                                                                                                                   geen zicht op de woonsituatie van deze mensen. Dit betekent een risico van niet passende




                                                                                                                                woonpark)
       Gemeente




                                                                                                                                                                                                                   huisvesting die niet voldoet aan gangbare normen.




                                                                                                                                                                                                          Totaal
                                                                                                                                                                                                                   De bekende plekken zijn verdeeld over verschillende typen locaties. Van deze plekken zijn er
                                                                                                                                                                                                                   1.235 in grootschaliger (specifieke) voorzieningen voor arbeidsmigranten. Dat is 45% van het
                                                                                                                                                                                                                   totaal aantal bekende plekken. Deze liggen in de gemeenten Rheden, Zevenaar,
                                                                                                                                                                                                                   Overbetuwe, Berg en dal en Montferland. Gemeenten als Arnhem en Nijmegen, waar de meeste
Montferland                          30                           30                      80                        200                      300                                                     640           arbeidsmigranten wonen, hebben geen locaties in beeld. Wel zijn verschillende gemeenten
Rheden                              350                                                                                                      275                                                     625           bezig met nieuwe huisvestingslocaties, tabel 6 is dus een momentopname.
Wijchen                              20                       100                    100                                  10                                                   50                    280           Daarnaast blijkt uit de vragenlijst dat van de gemeenten die deze hebben ingevuld er 5
Zevenaar                                                                             400                                                                                                             400           gemeenten inzetten op beleidsontwikkeling rondom de inzet en huisvesting van
Berg en Dal                             10                     20                                                   200                                                                              230           arbeidsmigranten, 8 gemeenten al beleid ontwikkeld hebben en 3 gemeenten geen beleid
Overbetuwe                                                    185                                                                                                                                    185           hebben en niet bezig zijn met dit te ontwikkelen. Een overzicht hiervan staat in de bijlage.
Druten                                  20                     50                         50                                                                                   50                    170
                                                                                                                                                                                                                                    Lijst van grotere huisvestingslocaties inclusief het aantal plekken
Heumen                                                          5                                                                                                               5               20    30           Rheden            Velperhousing in Velp                                                                  275
Renkum                                                         20                                 5                                                                                                   25           Zevenaar          Voormalig Rabokantoor op bedrijventerrein Mercurion                                    185
Doesburg                                15                                                                                                                                                            15                             Voormalig Flynth adviseurs pand op bedrijventerrein Mercurion                           65
                                                                                                                                                                                                                                     Dorpstraat 72 Babberich                                                                 30
Lingewaard                                                                                                                                                                                             0                             Bijlandseweg 19 Tolkamer (Scheepswerf De Hoop)                                          30
Beuningen                                                                                                                                                                                              0                             Hotel Tolkamer                                                                          30
                                                                                                                                                                                                                                     Voltastraat 13-23                                                                       60
Duiven                                                                                                                                                                                                 0
                                                                                                                                                                                                                   Overbetuwe        Wageningsestraat 85 in Zetten                                                          100
Westervoort                                                                                                                                                                                            0           Berg en dal       Vakantieparken Groesbeek Noord                                                         200
Nijmegen                                                                                                                                                                                               0           Montferland       Hotel Eureka                                                                            50
                                                                                                                                                                                                                                     Hotel de Uitkijk                                                                        80
Arnhem                                                                                                                                                                                                 0                             Hotel ‘t Heuveltje                                                                     130
Totaal                             445                        410                   635                             410                      575                         105                    20 2.600           Totaal                                                                                                 1.235
                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES
Bron: Companen (2023), op basis van vragenlijst onder gemeenten (momentopname)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Woonwerkrelaties
61 procent arbeidsmigranten woont en werkt in de GMR        Figuur 11 Woon-werk relaties BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in de Groene Metropoolregio, 2021
Van de 8.625 BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in de
Groene Metropoolregio kunnen we de woonwerkrelaties
inzichtelijk maken, omdat we van deze groep zowel de
woon- als werklocatie weten. Circa 3 op de 5
arbeidsmigranten (61 procent) woont en werkt binnen de
Groene Metropoolregio. Dat is een vrij gangbare
woonwerkbalans.

Arbeidsmigranten die in de Groene Metropoolregio wonen
maar buiten de regio werken, werken vooral in de
aangrenzende provincies als Noord-Brabant, Utrecht en
Overijssel. Maar ook in een provincie als Noord-Holland.
Binnen de provincie Gelderland is er vooral een sterke
relatie met Apeldoorn: 2 procent van de arbeidsmigranten
werkt in Apeldoorn.

Andersom, als het gaat om arbeidsmigranten die elders
wonen en in de Groene Metropoolregio werken, valt vooral
de inkomende pendel vanuit Duitsland op. Er zijn circa
5.000 arbeidsmigranten die in Duitsland wonen, en werken
in de Groene Metropoolregio. Op kleinere schaal is er ook
inkomende pendel uit de omliggende provincies.




                                                            Bron: Decisio (2023), op basis van CBS Microdata


                                                                                                                                                      ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>    HOOFDSTUK 4
Huisvestingsopgave

                       Terug naar
                     inhoudsopgave

                                     26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Huisvestingsopgave
Inleiding                                                                                          Ontwikkelingen van belang voor de huisvesting van arbeidsmigranten
Het aantal arbeidsmigranten dat momenteel in de regio woont, schatten we op 17.800. Dit            In de regio zijn er duidelijke ontwikkelingen waarbij huisvesting voor arbeidsmigranten een
aantal groeit (gelet op de groei van de werkgelegenheid) richting 29.500 tot 33.500 in             cruciale rol speelt. Allereerst is er sprake van een groei in de werkgelegenheid binnen de
2030. Dit betekent een groeiende huisvestingsbehoefte van tussen 11.700 en 15.700                  regio. Hierbij het specifieke voorbeeld van Park15, waar een grote groei wordt verwacht op
plekken.                                                                                           korte termijn. Deze toename kan niet of onvoldoende opgevuld worden vanuit de
Tegelijkertijd woont waarschijnlijk nu al een groot deel van arbeidsmigranten niet passend         Nederlandse beroepsbevolking. Om die banen in te vullen zijn meer arbeidsmigranten
en conform gangbare normen van goede huisvesting (bijvoorbeeld de norm van de                      nodig, die allemaal behoefte hebben aan passende huisvesting. Hierdoor ontstaat daarom
Stichting Normering Flexwonen - SNF). Van de circa 13.300 short- en mid-stay                       een grotere huisvestingsbehoefte.
arbeidsmigranten zijn er 2.600 woonplekken bekend. Voor 11.000 arbeidsmigranten is er
geen zicht op de huisvestingslocatie. Deels zal dit zijn via kamergewijze verhuur in               Short-, mid- en long-stay faciliteiten
reguliere woningen, waardoor in een schaarse markt verdringing plaatsvindt van regulier            We maken voor de huisvestingsopgave ook onderscheid naar de verblijfsduur en
woningzoekenden. Bovendien kan dit leiden tot overlast vanwege niet passende                       hun daarmee samenhangende huisvestingsbehoefte. Bij kort verblijf (maximaal 6
woonsituaties.                                                                                     maanden) zien we naast nieuwkomers ook veel seizoensarbeid. De huisvestingsopgave is
Dit hoofdstuk gaat verder met een uitgebreidere uitwerking van deze onderdelen die van             vaak eerst gerelateerd aan het bedrijf waar zij werken. Commissie Roemer geeft daarbij
invloed zijn op de huisvestingsbehoefte en neemt deze mee in een eindtabel waarin de               aan dat het bij deze groep belangrijk is om de relatie tussen woon- en werkcontract los te
huisvestingsopgave in aantallen wordt weergegeven tot en met 2030.                                 koppelen, zodat uitbuiting van mensen voorkomen wordt. Eenvoudige voorzieningen
                                                                                                   volgens de SNF-norm zijn vaak passend.
                                                                                                   Bij middellang verblijf (6 maanden tot 3 jaar) neemt de behoefte aan een eigen woonplek
                                                                                                   en comfort in en om de woonplek toe. Bij lang of permanent verblijf (vanaf 3 jaar) is
Tabel 7 Inschatting totaal aantal wonende arbeidsmigranten
                                                                                                   de behoefte doorgaans gericht op een zelfstandige reguliere woning. Deze groep is
                         Registraties   Schatting niet-      Schatting aantal   Registratiegraad   daarmee niet anders dan andere groepen woningzoekenden in de regio.
                         2021           geregistreerden      arbeidsmigranten
 Groene Metropoolregio   8.625          9.140                17.800             +/- 50%            Over het algemeen is de behoefte bij short- en mid-stay verblijvende
                                                                                                   migranten gericht op plekken die minimaal aan de SNF-norm voldoen, liefst beter. Hoe
Bron: Decisio (2023) met bewerking Companen (2023)                                                 langer mensen blijven hoe meer er behoefte is aan een eigen plek; en dus niet met twee
                                                                                                   mensen op één kamer.




                                                                                                                                                                ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                            27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Passende woonvormen voor short- en mid-stay                                               Huisvestingsopgave
                                                                                          Op basis van het aantal werkende en het geschatte aantal
Groepsgebouwen: Deze gebouwen bestaan uit studio’s
                                                                                          wonende arbeidsmigranten in combinatie met de prognose tot 2030 komen we uit op een
waar arbeidsmigranten verblijven. Vaak met 1 of 2 mensen per kamer. Roemer vindt 2
ongewenst en geeft voorkeur aan 1 persoon per kamer.                                      totale toename van 11.700 tot 15.700 aantal woonplekken en woningen. De
                                                                                          bandbreedte betreft een scenario met lage of hoge economische groei.
Deze gebouwen hebben ontmoetingsruimten, sportvoorzieningen en liggen in de buurt
                                                                                          De verdeling in het aantal toe te voegen woonplekken en woningen op regionaal niveau is
van voorzieningen zoals een supermarkt. Deze gebouwen kunnen ontstaan
                                                                                          gemaakt op basis van de verdeling in verblijfsduur, ook wel short- mid-, en long-stay. Deze
door transformaties van voormalige kantoorpanden
of zorgcomplexen. Vanwege de aanwezigheid van de logistieke sector binnen de regio        is te zien in Tabel 9.
                                                                                          Het zelfde aantal toe te voegen woonplekken en woningen van 11.700 tot 15.700 wordt in
(cluster knooppunt EMZ, cluster knooppunt Nijmegen en omgeving, cluster rondom
                                                                                          Tabel 10 verdeeld op basis van tijdelijke en reguliere huisvesting, waarbij short- en midstay
Duiven), heeft deze woonvorm in grootschalige vorm de voorkeur.
                                                                                          als tijdelijk gezien worden, en longstay als regulier.

Parken met chalets: Deze parken liggen vaak in het buitengebied en zijn bedoeld voor      • Voor de short- en midstay arbeidsmigranten is een toevoeging van in totaal 8.700 tot
arbeidsmigranten (woonpark Lingewaard). Net als groepsgebouwen                              11.700 plekken nodig, naast het eventueel opwaarderen van bestaande plekken die
bevatten deze parken ontmoetingsruimten, sportvoorzieningen en winkels. Dit lijkt een       onvoldoende in beeld zijn (afgerond 11.000 plekken in de hele regio).
meer passende woonvorm rondom de agrarische bedrijvigheid (cluster Lingewaard).
                                                                                                 • Voor shortstay arbeidsmigranten, de groep arbeidsmigranten die in totaal groeit
Verhuur van wooneenheden: Dit zijn woningen die (particulier)                                      met 6.500 tot 8.700 arbeidsmigranten tot 2030, is in sommige gevallen een
verhuurd worden aan arbeidsmigranten. Deze vorm zorgt vaak extra druk op de                        gedeelde kamer een optie. We gaan in de huisvestingsopgave uit van
woningmarkt aangezien deze woningen aan de voorraad worden onttrokken en er                        woonplekken. Het aantal toe te voegen kamers kan dus lager liggen.
verdringing van regulier woningzoekende ontstaat. Ook leidt dit tot overlast wegens
de hoeveelheid mensen per woning en de daardoor hogere parkeerdruk.                       • Voor long-stay arbeidsmigranten gaat het voor de hele regio om een toevoeging van in
                                                                                            totaal 3.000 – 4.100 reguliere woningen. Deze zijn overigens al (deels) opgenomen in
                                                                                            de woondealafspraken.
Huisvesting long-stay
Wat betreft de huisvesting voor long-stay betekent het dat deze mensen in                 Tabel 11 biedt een overzicht van de huisvestingsbehoefte tot en met 2030 voor alle
de reguliere woningmarkt terechtkomen. Hierbij kan gedacht worden aan zowel huur als      gemeenten in de regio, gebaseerd op zowel een laag als hoog economisch scenario. Deze
koop. Gelet op het inkomen van deze groep en de stijgende koopprijzen, kunnen we          behoefte is verder onderverdeeld naar woonplekken en woningen voor short-, mid- en
ervan uitgaan dat een groeiend deel van long-stay-migranten een woning in het             longstay arbeidsmigranten. De clusters Knooppunt Nijmegen en omgeving, Knooppunt
huursegment zal zoeken; zowel sociale huur als middenhuur. Dit betreft de meerderheid     EMZ (Emmerich (D), Montferland en Zevenaar), Arnhem, Duiven en Lingewaard zijn
van de huisvestingsvraag. We zien echter ook migranten die een koopwoning vinden, en      specifiek belicht met behulp van een kader.
die bijvoorbeeld financieren door (gedeeltelijke) verhuur aan migranten uit eigen land.                                                                ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                    28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Tabel 9 Huisvestingsopgave tot 2030, short-, mid- en long-stay, Groene Metropoolregio (afgerond)                       Tabel 11 Huisvestingsopgave tot 2030, short-, mid- en long-stay per gemeente (afgerond)

                                                  Toename                                 2030                         Gemeente                Shortstay             Midstay              Longstay               Totaal
                    Aantal 2021                 Laag              Hoog                Laag              Hoog           Nijmegen                1.460 – 1.960         590 – 790            590 – 800              2.640 – 3.540
 Shortstay                   9.800              6.500              8.700            16.300             18.500          Overbetuwe              480 – 640             210 – 280            360 – 480              1.040 – 1.390

 Midstay                     3.600              2.200              2.900              5.700              6.500         Wijchen                 200 – 280             110 – 150            200 – 270              510 – 690
                                                                                                                       Druten                  30 – 40               10 – 20              30 – 40                70 – 100
 Longstay                    4.400              3.000              4.100              7.500              8.500
                                                                                                                       Montferland             1.110 – 1.500         250 – 340            340 – 460              1.710 – 2.300
 Totaal                     17.800            11.700             15.700             29.500             33.500
                                                                                                                       Zevenaar                280 – 380             60 – 80              100 – 140              440 – 590
 Bron: Companen (2023)                                                                                                 Arnhem                  1.370 – 1.830         540 – 730            610 – 820              2.520 – 3.380
                                                                                                                       Duiven                  390 – 520             70 – 90              180 – 250              640 – 860
Tabel 10 Huisvestingsopgave tot 2030, tijdelijk en regulier, Groene Metropoolregio (afgerond) 3
                                                                                                                       Lingewaard              540 – 730             130 – 170            230 – 310              900 – 1210
                                                  Toename                                 2030                         Berg en Dal             70 – 90               60 – 90              80 – 110               210 – 290
                    Aantal 2021                 Laag              Hoog                Laag              Hoog           Beuningen               160 – 220             30 – 30              80 – 110               270 – 360
 Tijdelijk                13.400              8.700             11.700              22.000             25.000          Doesburg                0–0                   0–0                  0–0                    0–0
 Regulier                   4.400             3.000              4.100                7.500              8.500         Heumen                  70 – 100              20 – 20              30 – 40                120 – 160
                                                                                                                       Mook en middelaar 50 – 70                     0–0                  50 – 70                100 – 130
 Totaal                   17.800             11.700             15.700             29.500             33.500
                                                                                                                       Renkum                  60 – 70               30 – 40              60 – 80                140 – 190
 Bron: Companen (2023)
 3 Tabel 10 classificeert short- en midstay als tijdelijke huisvesting en beschouwt longstay als reguliere woningen.   Rheden                  200 – 280             60 – 90              60 – 90                330 – 450
                                                                                                                       Rozendaal               0–0                   0–0                  0–0                    0–0
                                                                                                                       Westervoort             40 – 60               10 – 10              20 – 30                70 – 100
                                                                                                                       Totaal                  6.500 – 8.700         2.200 – 2.900        3.000 – 4.100          11.700 – 15.700
                                                                                                                       Bron: Companen (2023)
                                                                                                                                                                                                 ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                                                                                 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre> BIJLAGE 1
Methodiek

               Terug naar
             inhoudsopgave

                             30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Bijlage: Methodiek
Methodiek                                                                                   Bronvermelding
Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de databestanden op basis            • CBS microdata: Monitor internationale werknemers
waarvan het CBS haar statistieken opstelt (de zogenaamde ‘CBS Microdata’). Decisio heeft    • PWE-Gelderland
toegang tot CBS Microdata en gebruikt dit om de ‘Monitor internationale werknemers’ op      • LISA, Regionale vestigingenregisters
te stellen. Binnen deze monitor zoomen we onder meer specifiek in op arbeidsmigranten.
Voor de monitor koppelt Decisio binnen CBS Microdata contract-informatie van                • Vragenlijst onder gemeenten: Vragenlijst arbeidsmigranten Groene Metropoolregio
arbeidsmigranten in Nederland aan verschillende persoonsgegevens. Op gemeenteniveau         • Gesprekken met verschillende uitzendbureaus binnen de regio
en (deels) op postcodeniveau geeft de monitor vervolgens onder meer inzicht in:             • Euregio
  Het aantal internationale werknemers dat in een regio woont en/of werkt                   • CBS Statline (opgehaald 18 december 2023):
  In welke sector zij werkzaam zijn en wat zij verdienen                                        https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/84164NED/table?ts=17028957
  Hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn                                              15062
  Waar ze vandaan komen, hoe oud ze zijn en hoe zij wonen
                                                                                            Gemeenten met beleid
De data is beschikbaar voor de periode 2010-2021, waardoor niet alleen de huidige           Overzicht van antwoorden op de vraag: Is er op dit moment beleid in uw gemeente ten
situatie maar ook de ontwikkeling in beeld gebracht wordt.                                  aanzien van de inzet en huisvesting van arbeidsmigranten?
                                                                                            Ja
Definitie: wie is een arbeidsmigrant?                                                       • Arnhem, Berg en Dal, Duiven, Lingewaard, Nijmegen, Overbetuwe, Rheden, Zevenaar
Een economisch-actieve internationale arbeidsmigrant is een persoon in loondienst bij een   Dit beleid is in ontwikkeling
in Nederland gevestigde organisatie waarvoor loonheffing is betaald aan de                  • Beuningen, Druten, Montferland, Westervoort, Wijchen
Belastingdienst. Daarnaast geldt dat deze persoon alleen een buitenlandse nationaliteit     Nee
heeft; oftewel deze persoon heeft niet de Nederlandse nationaliteit. In de monitor          • Doesburg, Heumen, Renkum
‘Internationale werknemers’ maken we onderscheid tussen internationale kenniswerkers
                                                                                            Geen antwoord
en arbeidsmigranten. Voor kenniswerkers wordt een minimale looneis gesteld voor twee
leeftijdsgroepen. Alle werknemers die niet aan deze eisen voldoen, worden gerekend tot de   • Mook en Middelaar, Rozendaal
groep arbeidsmigranten.




                                                                                                                                                ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

                                                                                                                                                                           31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>