<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Onderzoek voor onderbouwd beleid.




Webinar

Meta-analyse Energietransitie
12 september 2024



Femke van Wijk
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Ons onderzoek   RK onderzoek tot nu toe   Toekomstig onderzoek RK




                                                         3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Ons onderzoek


                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                             Gebouwde                                       Gemeentelijke
                              Energieopwek              Mobiliteit   Industrie   Landbouw
                                             omgeving                                        organisatie
Context
Ambities
Sturing

Uitvoeringsplannen

Uitvoering
Samenwerking & participatie
Monitoring & evaluatie
Rol van de raad
Doelbereik
Doeltreffendheid
Doelmatigheid




                                                                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>39 gemeenterapporten




9 provincierapporten




4 waterschaprapporten

                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>RK onderzoek tot nu toe


                          7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                     Veel gedaan, maar ook werk aan
                                     de winkel: communicatie,
     Uitdaging: vinden & aanwijzen   stimuleren, faciliteren. Advies bij
     van grond: regie & regionale    vergunningen, samenwerking.
     samenwerking. Draagvlak,
     financiële middelen,
     netcongestie, stikstof.

                                                                   Aantal   %

Verduurzamen eigen grond &             Gebouwde omgeving            46      88   Provincies & gemeenten
vastgoed, eigen hernieuwbare           Hernieuwbare opwek           43      83   Provincies, gemeenten & waterschappen
opwek. Uitdaging is financiën.
                                       Eigen organisatie            34      65   Provincies, gemeenten & waterschappen

Verschillen per gemeente,              Mobiliteit                    21     40   Provincies & gemeenten

ondersteuning door provincies,         Industrie                    13      25   Provincies & gemeenten
duurzaam OV.
                                       Landbouw                      6      12   Provincies & gemeenten


           EBP, maar komt weinig
           aan bod. Beperkte
           invloed (provincie).

                                     Meer opties dan
                                     gebruikt en
                                     bestudeerd.

                                                                                                                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Overkoepelende lessen


         1.   Stel concrete en realistische doelen

         2.   Ontwikkel een structurele monitoringssystematiek

         3.   Ontwikkel een protocol voor informatievoorziening aan de raad

         4.   Claim je rol als gemeenteraad

         5.   Informeer ook inwoners en andere stakeholders

         6.   Maak een handleiding voor participatie

         7.   Faciliteer waar mogelijk energiecoöperaties en bewonersinitiatieven

         8.   Verken mogelijkheden om samen te werken met private stakeholders




                                                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Toekomstig onderzoek
         Reflecties voor rekenkamers




                                       10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Transitie-onderzoek   Handelingsperspectief decentrale overheid




                                                                  11

                                                    Bron afbeelding: DRIFT
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Transitie-onderzoek

• Uitgangspunt is systeemdenken & besturing van het systeem van binnenuit.
• Langetermijndoelstellingen bieden kaders voor kortetermijnbeleid.
   – Doelstellingen/activiteiten voor korte termijn zijn flexibel: het systeem is in
      beweging.
   – Doelstellingen/activiteiten voor korte termijn zijn (idealiter) coherent.
   – Bepaal naast doelstellingen ook waarden: wat vinden systeemactoren belangrijk?
• Monitoring en evaluatie is van groot belang:
   – Hoe ziet het systeem eruit?
   – Welke activiteiten dragen bij aan doelstellingen?
   – Hoe speelt de overheid haar rol?
   – Wat is de huidige stand van zaken, wat zijn ontwikkelingen?
• Transitie is niet lineair, en geen geïsoleerd proces.


                                                                                   12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Maak dit eens concreet?
•   Langetermijndoelstellingen zijn vastgesteld in het (door gemeenten en waterschappen
    onderschreven) Klimaatakkoord en door provincies onderschreven Rijksdoelstellingen. Beleid voor de
    korte termijn bepaal je aan de hand van:
     – De huidige staat van de transitie: waar zit uitstoot, waar zit fossiel gebruik?
     – De kenmerken van het (lokale) systeem: overheden, inwoners, ondernemers, wet- en regelgeving,
        netwerken.
           •   Sentiment & draagvlak (ook politiek!).
           •   Financiële middelen.
           •   Afhankelijkheid van fossiel & eigen keuzemogelijkheden/beschikbare alternatieven.
           •   Kenmerken fysieke leefomgeving.
•   Transitie is niet lineair: (geo)politiek, financiën, mislukkingen, vertraging.
•   Transitie is niet geïsoleerd: beleid heeft invloed op diverse terreinen.
     –   ‘Echte prijzen’ en minima/afhankelijk van woningbouw.
     –   Emissievrije zone en invloed op leveren van goederen, bereikbaarheid & OV.
     –   Verduurzaming van woningen en hoger energielabel → meer WOZ.
     –   Inzet op toerisme en meer uitstoot.
     –   Netcongestie & nieuwe ondernemingen.
     –   Aardgasvrij & dure warmtenetten.
                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wat betekent dit voor onderzoek?

Contribution analysis: voorwaarde is een strakke ‘beleidstheorie’. Onderstaand fictief
voorbeeld voor duurzaamheidsleningen (dl).
               Input      Activiteiten      Output         Outcome           Impact
                            Opstellen                       Afname
             Financiële                   Verordening                         Minder
                          voorwaarden                    elektriciteits-
             middelen                         dl.                          uitstoot CO2       Blijf bij
                               dl.                          verbruik
                                                                                          beleidscontext!
                                          Huiseigenaar                       Minder
            Menskracht     Informeren                      Afname
                                          bewust van                         gebruik
            gemeente         over dl.                    gasverbruik
                                               dl.                           fossiel

             Betrokken                                      Meer
                                          Huiseigenaar
             inwoners/    Uitgeven dl.                    duurzame
                                             met dl.
              bedrijven                                  opw./verbr.


                SVn       Monitoren dl.                                     Systeemfactoren

                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                         Systeeminput: Verwarming
                                                                         lager, zuinigere apparatuur,
                                                                         meer elektrische auto’s,
                                                                         landelijke campagnes



  Output                        Intermediair outcomes                     Outcome
                                                        + Huizen met       Afname
Verordening      Passende
                                                            betere      elektriciteits-
    dl.        uitvoering dl.
                                                           isolatie        verbruik
                                                                                            Toename elektriciteit
Huiseigenaar    Onderlinge
               reclame voor                              +% zonne-         Afname
bewust van                           +% huizen
                    dl.                                 panelen etc.     gasverbruik
     dl.                               met
                                     duurzame
                +% eigenaar
Huiseigenaar                           tech                +% gas-          Meer
               dat duurzame
   met dl.                                               besparende       duurzame
                 tech kan
                                                        technologieën    opw./verbr.
                  betalen

                +% eigenaar
               dat duurzame
                  tech wil                                              Systeemeffecten: Beter energielabel →
                  betalen                                               hogere woningwaarde.


Relaties goed te onderzoeken                                            Relaties minder/niet goed
                                                                        te onderzoeken
                                                                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    Welke thema’s vragen nog om onderzoek?




•   Focus breder op afbouwen van ‘oude’ praktijken.   •   Herhalen van bestaande aanbevelingen.
•   Kies thema’s waar als decentrale overheid de      •   Onderzoek over ambities (klimaatakkoord, focus op
    grootste winst kan worden behaald.                    beleid en niet op doelstellingen).
•   Bouw voort op bestaand onderzoek.                 •   Thema’s die relevant zijn, maar weinig beïnvloedbaar
•   Mobiliteit.                                           (bijv. netcongestie).
•   Provincies & landbouw.
•   Relatie met Omgevingswet.
•   Wendbaarheid van decentrale overheden.




                                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>    Methoden en scope




•   Samenwerking provincie, waterschap, gemeente.      •   Voorkom multi-interpreteerbare kwantitatieve
•   Aansluiten bij landelijk.                              gegevens & visualisaties.
•   Integrale aanpak: maak duurzaamheid een thema in   •   Blindstaren op effectevaluaties: focus liever op
    alle onderzoeken.                                      vormgeving en uitvoering van beleid (volgende slide).
•   Reflecteer op rationale & rol van overheid.
•   Toewerken naar handleidingen.
•   Eigen analyse van hiaten in en kansen voor
    duurzaamheidsbeleid.
•   Gebruik vergelijkend onderzoek.
•   Enquêtes onder inwoners.
•   Creëer een dashboard.



                                                                                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Femke van Wijk (vanwijk@dialogic.nl)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>