<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                            gemeente   Rheden |[j

                                                                            Ingekomen d.d.


                                                                                          1 6 FEB. 2017
Reactie op Voorontwerp bestemmingsplan
                                                 ijjmmer:
boerderijverplaatsing Ellecom - zaaknummer 555 ^Ihandelaar:
                                                                            Kopie aan:                      Afa:
Aan : College van B&W Gemeente Rheden

Reactie op zaaknummer 555568 - boerderijverplaatsing Ellecom




Ingediend zonder begeleidend schrijven, d.d. 15 februari 2       op particuliere titel. 3 pagina's.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Deze reactie behelst het onderdeel Archeologie en bestaat uit twee delen.

        A. Conservering en onderzoek bodemarchief
        B. Educatie en informatie over cultuurhistorie in relatie tot bodemarchief en landschap

Reacties haken in op de reactie op Notitie Zienswijze en Detailniveau


    A. Conservering en onderzoek bodemarchief

De opdrachtgever dient rekening te houden met het vooruitzicht dat door de voorgenomen
bouwwerkzaamheden wellicht een stuk uniek bodemarchief verloren gaat.

Cultuurhistorisch bezien begint de akker op locatie Eikenstraat-ongebouwd zijn bodemgeheimen prijs
te geven. Ook geomorfologisch is het pas sinds tien jaar goed op de kaart als relict van rivierduinen van
de (Oude) IJssel (onderzoek Makaske e.a., Alterra/WUR 2008). De akker bevindt zich op een restant
van een rivierduin van de voorloper van de huidige (Oude) IJssel. De rivier verlegde in de periode van
de 8e-9e eeuw zijn bedding naar wat wij tegenwoordig als de IJssel kennen.

De aanleg van twee hectare bouwvlak voor het voorgenomen nieuwe bedrijf betekent, dat dit
landschapselement als ensemble verloren gaat. Het archeologisch bodemarchief is nu méér dan een
archief: door de opeenvolgende onderzoeken van bureau RAAP, plus een gerichte Landesaufnahme,
zijn er bewonings- dan wel verblijfssporen gevonden uit drie tijdperken.

RAAP legde dit vast in het Inventariserend veldonderzoek proefsleuven *) (februari 2016, rapport
3148) en geeft een duidelijke interpretatie en advies. De resultaten uit het (beperkte)
bodemonderzoek geven genoeg aanleiding om de akker als 'ensemble' te beschermen. Dat geldt
bodemopbouw/geomorfologie, hydrologie door (historische) kwel, conserveringsstatus van
grondsporen in situ, als ook de verhevenheid als landschapselement.

Nieuwbouw van het melkveebedrijf betekent deels vergraving (fundamenten en mestkelders), deels
overdekken ('sealing') met erfverharding, en daarmee quasi een verlies van het bodemarchief ter
plekke. Mogelijke verstoringen zijn benoemd en berekend. RAAP adviseert om, bij besluit om te
bouwen, ca 4.800 m2 systematisch op te graven die door funderingssleuven en aanleg van
drijfmestkelders dieper dan 0,3 m -mv compleet verstoord zouden worden.

-vergraving voor fundamenten wagenschuur
-vergraving onder gehele opp. van de melkveestal
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>-vergraving onder gehele jongveestal
-(o.v.b.) vergraving van een strook naast de jongveestal voor aanleg van een wadi.

Het is noodzakelijk om met de volgende extra verstoringen rekening te houden, en waar nodig
proactief op te graven op deze plekken:

          sleuven voor buizen en kabels > 0,3m -mv; op het hogere deel van de akker ook op grotere
          dieptes
          grondwerk > 0,3 m voor aanleg van rijsilo's (diepte betonelementen, diepte van gotensysteem
          voor effluent); op het hogere deel van de akker ook op grotere dieptes

*) Vrij naar het rapport 3148: Er zijn aan de oppervlakte vuursteenfragmenten gevonden gedateerd als paleo- en neolithisch.
Op locatie is activiteit uit midden- tot late Ijzertijd aangetroffen (kuil met crematieresten) en activiteit, mogelijk bewoning in
late Middeleeuwen (kogelpotfragmenten, kuilen en sleuven). Nader onderzoek kan uitwijzen, of hier van enige mate van
historische bewoning of andere intensieve aanwezigheid sprake is. Er is een middeleeuwse waterput opgegraven, gemaakt
van een ton, en ijzerafzetingen in het profiel: beide wijzen mogelijk lokale waterwinning in door kwel uit de heuvelrug.




B. Educatie over cultuurhistorie in relatie tot bodemarchief en landschap

De gemeenteraad van Rheden dient bij haar besluitvorming ook het belang en het zichtbaar maken
van het historisch bodemarchief in combinatie met landschapskenmerken mee te wegen.

De gemeente Rheden is zeer gevarieerd door de rijkdom aan monumenten, die vanouds boekdelen
spreekt. Daarnaast is er het bodemarchief, dat in afgelopen jaren meer aandacht kreeg, onder andere
inde archeologische Verwachtingskaart (ca 2012). Er is in de gemeente geen oudheidkamer of publieke
archeologie collectie; ook besteden programma's voor erfgoed en erfgoededucatie daaraan geen
aandacht, voor zover bij inspreker bekend. Er zijn weinig informatieborden (ANWB,
Natuurmonumenten e.d.) die in openbare ruimte, in natuur- of cultuurgebruik, informatie geven aan
passanten en bezoekers. Dit ondanks dat er veel bekend is en ook te melden valt.

Er zijn weinig bekende, zichtbare, beschermde én gedocumenteerde aardmonumenten in de
gemeente.

Onder andere de gemeente Rheden zet in de laatste jaren toeristisch ondernemen in de oostelijke
Veluwezoom volop op de kaart. Hier doet zich een uitgesproken kans voor, om ook aandacht te geven
aan bodemarchief en de sporen van verblijf, bouwen, wonen, werken en begraven uit voorgaande
(pre)historische perioden. Waar complexen zijn opgegraven of anderszins bekend, dienen deze
zichtbaar te worden gemaakt. Dit kan door informatieborden; het opnemen in wandelinformatie (NS,
IVN, GLK); en door deze zichtbaar te maken in het landschap.

(Aanvullende) middelen om deze te realiseren kunnen worden gezocht door bedrijfs- of particuliere
sponsoren.

Dit geldt voor de (deels pre-)historische complexen:
-Elsweiden (Bronkhorstenstraat, Velp-Zuid, project 2008, RAAP)
-project Traverse/Hof te Dieren (project 2017, BAAC) **)
-perceel Eikenstr. ongeb. (mogelijk opgraving na 2017 ?)

**) Op moment van schrijven onderzoekt archeologiebedrijf BAAC bij de aanleg van de traverse
(verkeersaanbinding ter hoogte van Hof te Dieren) een grafveld uit de Ijzertijd met 50 a 100 crematiegraven
(Gelderlander en Regiobode Online, 14 februari). Dit complex bevindt zich hemelsbreed circa 1.200 m van de
Eikenstraat en zou historisch in verband kunnen staan met deze locatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Toevoeging: uit [ reactie op Notitie Zienswijze en Detailniveau,

    1.   pl8, 2.4.1. Archeologie

"Voor alle drie locaties is het gezien de ontwikkelingen noodzakelijk archeologisch onderzoek uit te
voeren."

         Reactie Terecht wordt de noodzaak hiervan aangehaald. Dit kan worden gecombineerd met
         toegenomen aandacht voor het nut van verhogingen in het landschap voor menselijke
         (tijdelijke) vestiging in perioden waarin de IJssel een ander verloop had, en ten opzichte van
         waterlopen vanaf de Veluwe (met name de omgeleide Ruiterbeek).

         In die zin is de recente vondstmelding uit april 2015 van wezenlijk belang om meegenomen te
         worden in het onderzoek op Eikenlaan ongenummerd. Zie dagblad Gelderlander 30 april 2015
         (online) en interview (01mei2015) met archeoloog Erik Schorn, woonachtig in Dieren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>