<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   1   BOUWSTENEN VISIE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  Colofon
  ©Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, februari 2024

  Opdrachtgever                   Gemeente Rheden
                                  Contactpersoon: Ingrid Kerkhoff

  Auteurs                         A. (Annemiek) Riefel
                                  M. (Martijn) Huijgen
                                  N. (Natasja) Sonderen
                                  R. (Rozemarijn) Pool

                                  Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd
                                  Mail: riefel@ruimteenvrijetijd.nl
                                  www.ruimteenvrijetijd.nl

  Foto’s                          Gemeente Rheden, Visit Veluwe.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                2      ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1.         Het belang van recreatie en toerisme voor Rheden ....................................................................................................... 5
     1.1       De R&T sector in beeld ..................................................................................................................................................... 5
2.         Leefstijlvinder ........................................................................................................................................................................19
     2.1       Aanbodanalyse ................................................................................................................................................................21
     2.2       Vraaganalyse .....................................................................................................................................................................23
     2.3       Vraag en aanbod ..............................................................................................................................................................25
     2.4       Conclusie ...........................................................................................................................................................................27
3.         Relevante trends en ontwikkelingen ................................................................................................................................29
     3.1       Algemeen ...........................................................................................................................................................................29
     3.2       Verblijfsrecreatie ..............................................................................................................................................................29
     3.3       Buitenrecreatie .................................................................................................................................................................30
     3.4       Dagrecreatie ......................................................................................................................................................................31
     3.5       Horeca ................................................................................................................................................................................31
4.         Beleidsmatige en organisatorische kaders .....................................................................................................................33
     4.1       Bestaand beleid en regionale context ........................................................................................................................33
     4.2       Verkennende gesprekken ..............................................................................................................................................40
5.         Identiteit en ontwikkelingen ..............................................................................................................................................43
     5.1       DNA en Identiteit ..............................................................................................................................................................43
     5.2       Relevante ontwikkelingen in Rheden..........................................................................................................................44
6.         Economische en maatschappelijke waarde recreatie en toerisme ..........................................................................46
     6.1       Economische waarde .....................................................................................................................................................46
     6.2       Maatschappelijke waarde ..............................................................................................................................................50
     6.3       Leefbaarheid .....................................................................................................................................................................53
7.         Bronnenlijst ............................................................................................................................................................................60




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                                                    3                                                             BOUWSTENEN VISIE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   4   BOUWSTENEN VISIE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>         In deze paragraaf geven we een overzicht van het dagrecreatieve, verblijfsrecreatieve en horeca aanbod
         in de gemeente Rheden.

1.1.1    Vestigingen R&T volgens LISA
         Allereerst kijken we naar het aantal vestigingen volgens het Werkgelegenheidsregister LISA om Rheden
         in de context van de regio te kunnen plaatsen.


            Het Werkgelegenheidsregister LISA maakt gebruik van de afbakeningen en definities uit De
            Landelijke R&T Standaard (2009). Zij hanteren een zeer brede afbakening van de sector en
            onderscheiden de volgende typen bedrijven in de landelijke vrijetijdssector:
            ▪ Logiesverstrekking
            ▪ Horeca
            ▪ Detail- en groothandel
            ▪ Vervoer
            ▪ Cultuur, recreatie en amusement
            ▪ Sport (waaronder de deelsector watersport)
            ▪ Overig (waaronder o.a. natuurbehoud, sauna’s solaria, baden, verhuur en lease van auto’s etc.)



         In 2022 zijn er 320 vestigingen in de R&T-sector in Rheden. Dit is 7,66% van het totaal aantal vestigingen
         in de gemeente. Als we dit aandeel vergelijken met het aandeel aan R&T Vestigingen in het COROP-
         gebied Arnhem-Nijmegen, waartoe Rheden behoort, zien we dat R&T in de gemeente Rheden een
         relatief groter aandeel heeft t.o.v. het COROP gebied (zie tabel 1.1).

         Tabel 1.1 Vestigingen R&T t.o.v. totaal aantal vestigingen in de gemeente vergeleken met het
         aandeel van R&T t.o.v. totaal aantal vestigingen in COROP Arnhem-Nijmegen
                                  2018          2019             2020              2021             2022

           Rheden R&T             260           270              290               290              320

           Rheden totaal
           aantal                 3.520         3.630            3.810             3.940            4.180
           vestigingen

           Aandeel R&T            7,39%         7,44%            7,61%             7,36%            7,66%

           Aandeel R&T
           COROP Arnhem-          5,47%         5,45%            5,44%             5,47%            5,41%
           Nijmegen
                                                                                                       Bron: LISA, 2023.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          5                 ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>            Zowel het totaal aantal vestigingen als het aantal R&T vestigingen in de gemeente Rheden stijgt. Tabel
            1.1 laat zien dat het aandeel R&T vestigingen sinds 2018 ongeveer gelijk is gebleven. Tabel 1.2 geeft de
            procentuele stijging weer van het aantal R&T vestigingen in de gemeente Rheden t.o.v. de procentuele
            stijging van R&T vestigingen in de COROP regio Arnhem-Nijmegen. Daarin zien we dat de procentuele
            groei van het aantal vestigingen in Rheden groter is dan in de gehele regio op 2020-2021 na waarin er
            geen verandering heeft plaatsgevonden in het aantal vestigingen.

            Tabel 1.2 Procentuele stijging R&T vestigingen Rheden t.o.v. COROP Arnhem-Nijmegen
                                                   2018 - 2019           2019 - 2020           2020 - 2021      2021 - 2022
             Stijging aantal
                                                             4%                    7%                  0%               10%
             vestigingen R&T Rheden
             Stijging aantal
             vestigingen R&T COROP                           3%                    5%                  3%                 6%
             Arnhem-Nijmegen
                                                                                                                Bron: LISA, 2023

1.1.2       Type bedrijven en spreiding aanbod
            Op basis van aangeleverde documenten door de gemeente Rheden en een online zoektocht naar
            toeristische bedrijven is er een aanbodlijst opgesteld. Hierover gaan de volgende analyses.


              Disclaimer
              De aanbodlijst is tot stand gekomen op basis van online informatie en gegevens verkregen via de
              gemeente. Mogelijk zijn niet alle voorzieningen online vindbaar. De lijst is dus niet uitputtend, maar
              het geeft wel een goede indruk van het aanbod.


            Afbakening en definities
            In de analyse is een afbakening gehanteerd die gebruik maakt van definities conform de Landelijke R&T
            Standaard. Tabel 1.3 geeft een overzicht van de definities die zijn gebruikt voor de verblijfsrecreatieve
            bedrijven in de gemeente Rheden.

            Tabel 1.3 Gebruikte definities verblijfsaccommodatie
             Categorie          Definitie1
                                Een Bed & Breakfast is kleinschalig, gevestigd in bestaande bebouwing,
             Bed & Breakfast    ondergeschikt aan de woonfunctie en wordt gerund door de hoofdbewoner als
                                nevenactiviteit. Een B&B heeft geen eigen kookgelegenheid.
                                Dit is een terrein met een aantal zomerhuisjes, stacaravans, (vakantie-)bungalows of
             Bungalowpark       (vakantie-) appartementen, die hoofdzakelijk voor verhuur door de exploitant of
                                beheerder van het complex beschikbaar zijn.
                                Een camping of kampeerterrein is een terrein of een deel van een terrein met
             Camping /          toeristische slaapplaatsen, waarop kan worden overnacht in tenten, toercaravans,
             kampeerterrein     kampeerauto's, tenthuisjes of trekkershutten. Een camping kan ook deels
                                bungalows bevatten, dit is dan secundair aan de camping.
                                Een hotel is een accommodatie met slaapplaatsen voor logiesverstrekking in
             Hotel              overwegend één- en tweepersoonskamers tegen boeking per nacht, waar
                                afzonderlijke maaltijden, kleine etenswaren en dranken kunnen worden verstrekt.
                                Losse vakantiewoningen zijn solitaire bungalows en/of huisjes die niet op een
             Vakantiewoningen
                                verblijfsrecreatie terrein zijn gelegen. Hieronder scharen we binnen dit onderzoek


1
    Bron: De definities zijn gebaseerd op landelijke definities, zoals o.a. gehanteerd door het CBS.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                   6                   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                  ook particuliere verhuur (Iemand die een ruimte in zijn woning of de volledige
                                  woning tijdelijk verhuurd als logiesaccommodatie, bijvoorbeeld via een platform
                                  zoals AirBnB of Expedia.)


         Het totale aanbod
         In totaal zijn er 33 verblijfsrecreatieve bedrijven, 10 dagrecreatieve bedrijven en 58 horecabedrijven in de
         gemeente (zie tabel 1.4). Enkele bedrijven vervullen meerdere functies waarvan één bedrijf zowel een
         dagrecreatieve als verblijfsrecreatieve én horecafunctie vervult.

         Tabel 1.4 Totaal overzicht vrijetijdssector Rheden
           Sector                                                  Aantal bedrijven

           Verblijfsrecreatie                                      33

           Dagrecreatie                                            10

           Horeca                                                  58

         Verblijfsrecreatie
         Tabel 1.5 geeft een overzicht van het verblijfsrecreatieve aanbod per logiestype in de gemeente Rheden.
         Het merendeel van het aanbod betreft kleinschalige accommodaties zoals B&B’s. Zij beschikken echter
         slechts over 2,9% van het totaal aantal bedden. De overgrote meerderheid van slaapplaatsen is te
         vinden op de campings in de regio, waarvan Ardoer Camping Jutberg in Laag-Soeren de grootste
         capaciteit heeft.

         In het onderstaande overzicht (tabel 1.5) gaat het uitsluitend om geregistreerde verblijfsrecreatieve
         voorzieningen. Daarnaast worden in de regio Arnhem-Nijmegen (inclusief Rheden en de Veluwezoom)
         ca. 1.020 huizen en kamers verhuurt via verhuurplatforms. In de buurt van Rheden zijn met name aan de
         andere kant van de IJssel (gemeente Zevenaar) veel AirBnB’s te vinden. Dit zijn vakantiehuisjes op
         Recreatiepark De Veerstal. Ook Ardoer Camping Jutberg verhuurd huisjes via AirBnB. Bovendien zijn er
         ook nog AirBnB’s te vinden in de kernen. Zo worden er huisjes verhuurt in Rheden, Ellecom en Dieren. In
         Laag-Soeren staat één AirBnB online. De meeste AirBnB’s zijn te vinden in Velp. In De Steeg worden
         momenteel geen huizen of kamers verhuurt via AirbnB’s (Airdna, 2023). Om overlap te voorkomen zijn
         Airbnb’s niet als aparte categorie meegenomen in het overzicht van het verblijfsrecreatieve aanbod.

         Tabel 1.5 Overzicht verblijfsrecreatieve aanbod (hoofdactiviteit) Rheden absoluut en naar
         capaciteit.
                                                            % van totaal        Aantal            % aandeel
           Type bedrijf               Aantal bedrijven
                                                            bedrijven           slaapplaatsen     slaapplaatsen

           B&B                        17                    51,5%               72                2,5%

           Bungalowpark               2                     6,1%                77                2,7%

           Camping                    4                     12,1%               2035              70,4%

           Hotel                      6                     18,2%               272               9,4%

           Jachthaven                 1                     3,0%                422               14,6%

           Vakantiewoning             3                     9,1%                12                0,4%

           N                          33                    100,0%              2890              100,0%


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                             7                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>         Als we ter vergelijking kijken naar de nabijgelegen gemeente Brummen zien we dat Brummen meer
         slaapplaatsen heeft (4.094 slaapplaatsen) door met name één grootschalig bungalowpark, maar dat het
         in aantallen bedrijven eenzelfde beeld geeft.

         Figuur 1.1 geeft inzicht in de spreiding van het verblijfsrecreatieve aanbod, zoals weergegeven in tabel
         1.5, in de gemeente. We zien dat het aanbod vrij gelijk verspreid is over de hele gemeente. De dichtheid
         van de verblijfsrecreatieve bedrijven lijkt het grootst in Velp en De Steeg.

         Figuur 1.1 Spreiding verblijfsrecreatieve aanbod gemeente Rheden.




         Dagrecreatie
         Vervolgens hebben we het dagrecreatieve aanbod in de gemeente Rheden in kaart gebracht. Deze
         hebben we uitgesplitst naar type aanbod. Een overzicht van het dagrecreatieve aanbod is te vinden in
         tabel 1.6.

         Tabel 1.6 Dagrecreatieve aanbod Rheden per type.
           Type bedrijf                      Aantal bedrijven                   % van totaal

           Cultuur en erfgoed                3                                  30%

           Dagattracties                     3                                  30%

           Sportief en outdoor               2                                  20%

           Zwembad                           2                                  20%

           N                                 10                                 100%

         Het dagrecreatieve aanbod in de gemeente Rheden lijkt zeer beperkt. In dit overzicht is echter de
         afbakening gehanteerd zoals deze is geformuleerd in het Vitaliteitsonderzoek Dagrecreatie en
         Verblijfsrecreatie in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (2022). Daarin zijn per categorie enkele
         voorwaarden gesteld aan bijvoorbeeld publieke functie, openstelling, betaalde entree en
         hoofdactiviteit. Tabel 1.7 geeft een overzicht van de bedrijven die zijn meegenomen in deze analyse.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          8               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>         Tabel 1.7 Overzicht dagrecreatieve bedrijven Rheden o.b.v. afbakening zoals gehanteerd in het
         Vitaliteitsonderzoek Dagrecreatie en Verblijfsrecreatie in de Groene Metropoolregio Arnhem-
         Nijmegen (2022).
           Naam bedrijf                                       Type bedrijf

           Biljoenbad                                         Zwembaden

           Openluchtzwembad Rheden                            Zwembaden

           De Spelerij                                        Dagattracties

           De Veluwse Poort                                   Dagattracties

           Gelders Geologisch Museum                          Cultuur en erfgoed

           Kasteel Middachten                                 Cultuur en erfgoed

           Landwinkel de Munnikenhof                          Sportief en outdoor

           Openluchttheater Pinkenberg                        Cultuur en erfgoed

           Veluwe Actief                                      Sportief en outdoor

           Wijngaard Hof te Dieren                            Dagattracties

         Figuur 1.2 geeft een overzicht van de spreiding van de bovenstaande dagrecreatieve bedrijven. Deze zijn
         gelijkmatig over de gemeente verdeeld.

         Figuur 1.2 Spreiding dagrecreatieve aanbod gemeente Rheden




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         9               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>         Overige dagrecreatie
         Routenetwerken vallen buiten de eerdergenoemde afbakening vanuit het vitaliteitsonderzoek, net als
         natuurgebieden. Deze vormen voor de gemeente echter een belangrijke dagrecreatieve voorziening.

         Fietsen
         Het fietsknooppuntennetwerk doorzeefd de gemeente en doet de meeste kernen aan (m.u.v. Dieren)
         zoals te zien is in figuur 1.3. De dikgedrukte groene lijn is de Landelijke Fietsroute 4 Midden-
         Nederlandroute die ook door de gemeente loopt. Verder bevinden zich in de gemeente drie
         overstappunten: Parkeerplaats de Plaghak, Parkeerplaats de Lappendeken en Veluwetransferium De
         Posbank (in figuur 1.3 met rode cirkels aangegeven).

         Figuur 1.3 Overzicht fietsroutes, knooppunten en overstappunten.




                                                                          Bron: Routedatabank, geraadpleegd juni 2023.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                       10               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>         Wandelen
         Ook het wandelnetwerk in de gemeente is zeer uitgebreid (zie figuur 1.4). Het knooppuntennetwerk
         beperkt zich echter grotendeels tot het natuurgebied en loopt nauwelijks door de kernen. Wel kent de
         gemeente twee ov-wandelroutes: één route die van Dieren naar Velp loopt en één die van Brummen via
         Laag-Soeren naar Dieren loopt (of visa versa). Daarnaast doen enkele streekpaden de gemeente aan en
         loopt de langeafstandsroute Maarten van Rossumpad door de gemeente.

         Figuur 1.4 Overzicht wandelroutes en knooppunten.




                                                                          Bron: Routedatabank, geraadpleegd juni 2023.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                       11               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>         Mountainbiken en gravelbiken
         De gemeente is daarnaast een startpunt voor een uitdagende MTB route van 49,9 km en een gravelroute
         van 36,6 km. Figuur 1.5 geeft deze routes weer op een kaart. De blauwe route is de MTB-route en de
         groene route is de gravelbikeroute. Daarnaast zijn er nog enkele uitdagende toevoegingen mogelijk
         (rode routes) en kunnen de volledige routes worden afgekort door middel van de turquoise routes. De
         routes lopen door het Nationaal Park Veluwezoom en doen meerdere gemeenten aan.

         Figuur 1.5 MTB en Gravelroute in de gemeente Rheden.




                                                                             Bron: mtb-nationaalparkveluwezoom.nl.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                      12               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>         Ruiteren
         Tot slot loopt er een 16 km lange ruiterroute door het Nationaal Park Veluwezoom; de Posbankroute.
         Deze begint bij Parkeerplaats de Bosrand in Rheden en loopt in een lus (zie figuur 1.6).

         Figuur 1.6 Ruiterroute de Posbank Route.




                                                                                                   Bron: Visitveluwe.nl.

         Horeca
         Als laatste hebben we het horeca-aanbod in de gemeente in kaart gebracht en deze uitgesplitst naar
         type bedrijf. Het merendeel van de horecabedrijven betreft restaurants (69%). Er zijn net zoveel cafés als
         lunchrooms in de gemeente (13,8%) en slechts enkele cafetaria’s (zie tabel 1.8).

         Tabel 1.8 Horeca aanbod gemeente Rheden.
           Type bedrijf                      Aantal bedrijven                    % van totaal

           Café                              8                                   13,8%

           Cafetaria                         2                                   3,4%

           Lunchroom                         8                                   13,8%

           Restaurant                        40                                  69,0%

           N                                 58                                  100,0%

         Figuur 1.7 geeft een overzicht van de spreiding van het horeca aanbod in de gemeente. Op basis van
         deze figuur kunnen we concluderen dat de dichtheid het grootst is in de kern Velp.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          13               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>         Figuur 1.7 Spreiding van het horeca aanbod in de gemeente Rheden.




1.1.3    Overnachtingen
         Een indicator voor de marktomvang betreft het aantal overnachtingen in een gemeente. Deze maatstaf
         zegt natuurlijk alleen iets over de verblijfsrecreatie en niets over de dagrecreatie. De
         overnachtingscijfers, zoals te zien in figuur 1.8, zijn berekend op basis van toeristenbelastinggegevens.
         Het aantal toeristische overnachtingen in de gemeente schommelde in het afgelopen decennium
         tussen de 119.000 en 136.000 overnachtingen.

         Deze cijfers zijn gebaseerd op de geheven toeristenbelasting. Forenzenbelasting en langverblijf (vaste
         gasten, jaarplaatsen en seizoensplaatsen) zijn hierin niet meegenomen.

         Figuur 1.8 Aantal overnachtingen in de gemeente Rheden op basis van toeristenbelasting.
           140000

           135000

           130000

           125000

           120000

           115000

           110000
                              2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023*

                                                             Bron: CBS, opbrengsten lokale heffingen per gemeente 2013 – 2023.



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         14                  ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>         Aantal overnachtingen op de Veluwe
         In 2022 verbleven er ca. 2,2 miljoen mensen uit binnen- en buitenland minstens één nacht op de
         Veluwe. Samen zorgden zij voor 7,4 miljoen overnachtingen (TVAN, 23 maart 2023). Van die 7,4 miljoen
         overnachtingen vonden er bijna 135.000 plaats in de gemeente Rheden. Dat is iets minder dan 2% van
         het totaal aantal overnachtingen op de Veluwe. Daarmee lijkt Rheden slechts een klein aandeel te
         hebben in het totaal aantal overnachtingen dat plaatsvindt in de regio.

         In de rapportage Kerncijfers Toerisme Veluwe (2017) zien we een vergelijkbaar beeld. In het overzicht
         van gerealiseerde opbrengsten uit de toeristen- en forenzenbelasting zien we dat Rheden inderdaad
         een laag aandeel heeft (2%). Al is dit aandeel vergelijkbaar met de gemeenten Arnhem (2%) en Renkum
         (3%). Het grootste aandeel opgebrachte toeristen- en forenzenbelasting op de Veluwe komt uit de
         gemeenten Barneveld (14%), Apeldoorn (13%) en Ede (12%). De buurgemeente Brummen ontvangt 5%
         van de totaal opgebrachte toeristen- en forenzenbelasting2.

         Bezoekersintensiteit en bezoekersdichtheid gemeente Rheden
         Tot slot kunnen we deze overnachtingen afzetten tegen het aantal inwoners en de totale oppervlakte
         van de gemeente Rheden om de bezoekersintensiteit en dichtheid te vergelijken.
         Dit hebben we gedaan in de inventarisatie van toeristische druk voor het rapport Waardevol Toerisme
         Gelderland in 2020. Figuur 1.9 laat de relatieve ranking van de bezoekersintensiteit zien (verhouding
         aantallen overnachtingen per inwoner). Figuur 1.10 laat de relatieve ranking van de bezoekersdichtheid
         zien (verhouding aantal overnachtingen per vierkante kilometer). In beide gevallen kleurt de gemeente
         Rheden de op één na lichtste kleur wat inhoudt dat de gemeente Rheden qua overnachtingen bij de
         20% gemeenten zit met zowel op één na laagste bezoekersdichtheid als bezoekersintensiteit (op basis
         van het aantal overnachtingen). Ook hieruit kunnen we concluderen dat het verblijfstoerisme in de
         gemeente Rheden beperkt is.




2
 In deze analyse van Kerncijfers Toerisme Veluwe is niet gekeken naar verschillen in de tarieven per gemeente, de
percentages zijn daarom indicatief.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                              15                 ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>         Figuur 1.9 Relatieve ranking van bezoekersintensiteit op gemeenteniveau, gebaseerd op het
         aantal overnachtingen per inwoner berekend via toeristenbelasting.




                                                Bron: Waardevol Toerisme Gelderland, Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd, 2020.

         Figuur 1.10 Relatieve ranking van bezoekersdichtheid op gemeenteniveau, gebaseerd op het
         aantal overnachtingen per vierkante kilometer berekend via toeristenbelasting.




                                                Bron: Waardevol Toerisme Gelderland, Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd, 2020.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                    16                    ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>1.1.4    Bezoekersaantallen
         Het is niet bekend hoeveel bezoekers de dagrecreatieve bedrijven in de gemeente Rheden jaarlijks
         ontvangen. Een grote nationale trekker voor dagbezoek in de gemeente Rheden is het Nationaal Park
         de Veluwezoom. Het Nationaal Park zorgt veruit voor de meeste daggasten en zal ook een belangrijke
         bezoekreden zijn voor de verblijfsgast. Jaarlijks bezoeken ca. 2,5 miljoen bezoekers dit natuurgebied.
         Met name in de weekenden kan het hier erg druk zijn, waar de piek ligt tussen 11:00 en 18:00 (bron:
         drukteradar, Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen). Onder deze 2,5 miljoen bezoekers vallen ook
         bewoners die een ommetje maken of de hond uitlaten.
         Ter vergelijking, het betaalde Nationaal Park De Hoge Veluwe ontvangt jaarlijks ca. 500.000 bezoekers.
         Over de andere Nationale Parken in Nederland zijn weinig recente cijfers bekend. De meest recente
         cijfers komen uit een NBTC NIPO onderzoek uit 2015. Toen ontving het NP Veluwezoom c.a. 1,5 miljoen
         bezoekers, wat toen ook al aanzienlijk was in vergelijking met andere natuurgebieden: het natuurgebied
         rondom Nunspeet ontving destijds ca. 785.000 bezoekers en de natuur rond Ugchelen en Hoenderlo
         728.000. In de andere provincies ontving Nationaal Park de Loonse en Drunense duinen ca. 1,2 miljoen
         bezoekers en Nationaal Park Dwingelderveld ca. 600.000 bezoekers.

1.1.5    Belangrijkste conclusies
         In dit deelhoofdstuk is de vrijetijdssector van de gemeente Rheden in beeld gebracht, waarin is gekeken
         naar het aantal vestigingen en type aanbod, overnachtingen en bezoekersaantallen. In deze paragraaf
         zetten we de belangrijkste conclusies op een rij:
         ▪ Als we naar de R&T sector in de breedste zin van het woord kijken zien we dat de sector een relatief
              groot aandeel aan vestigingen heeft in vergelijking met de rest van de regio.
         ▪ Rheden heeft een gemiddeld aanbod aan verblijfsrecreatie. De meeste slaapplaatsen zijn te vinden
              op de campings. Ardoer Camping Jutberg in Laag-Soeren heeft daarvan veruit de grootste
              capaciteit.
         ▪ Rheden heeft een groot aanbod aan dagrecreatie op het gebied van natuurbeleving en outdoor.
              Met name de ligging t.o.v. het Nationaal Park Veluwezoom en het uitgebreide routenetwerk voor
              wandelen, fietsen, mountainbiken, gravelbiken en ruiteren draagt hieraan bij.
         ▪ De gemeente Rheden kent dankzij het Nationaal Park Veluwezoom veel dagrecreatie. Het
              verblijfstoerisme is beperkt in de gemeente.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        17               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   18   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>         In dit onderzoek maken we gebruik van de Leefstijlvinder, ontwikkeld door Marketresponse in opdracht
         van acht provincies. De leefstijlen geven inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en
         toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. De leefstijlsegmentatie
         onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel.
         Dit zijn de volgende zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en
         Stijlzoekers. De Leefstijlvinder is het uitgangspunt voor de analyse van vraag en aanbod in dit
         onderzoek. De zeven Leefstijlen zijn hieronder weergegeven in figuur 2.1.

         Figuur 2.1 Model Leefstijlvinder, MarketResponse 2023.




           Harmoniezoekers
           Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. Ze omschrijven
           zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang aan
           geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit
           met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel
           belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.


           Verbindingszoekers
           Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige
           mensen die zichzelf omschrijven zichzelf als ‘gewoon’ en hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn
           gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan
           ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en
           gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal?



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        19                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>           Rustzoekers
           Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam,
           bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun
           gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen
           gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te
           zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.

           Inzichtzoekers
           Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf als
           evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen
           gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke
           waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/rust en ‘doe maar gewoon’. Maar
           ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk voor ze. Als ze niet op pad gaan naar culturele
           activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV
           te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’!

           Stijlzoekers
           Stijlzoekers zijn intelligent, zelfverzekerd en doelgericht. Ze hebben een sterk karakter, en
           omschrijven zichzelf ook wel als zakelijk, ondernemend en leidinggevend. Stijlzoekers zijn graag
           onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. En die
           waarderen dat de Stijlzoekers zeggen waar het op staat, ook als anderen het daar misschien niet mee
           eens zijn. Stijlzoekers gaan ervoor in het leven: zowel in hun werk, als in hun vrije tijd worden ze graag
           geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun
           tijd aan sporten en feesten. Gáán!

           Avontuurzoekers
           Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven
           ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en
           vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst
           creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan
           vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

           Plezierzoekers
           Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Ook omschrijven ze zichzelf als avontuurlijk, impulsief
           en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze
           hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden
           en kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in het leven
           op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                           20                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>         Om het leefstijlprofiel van Rheden te bepalen is een aanbodanalyse uitgevoerd. In deze analyse hebben
         we een groot deel van het verblijfsrecreatieve en horeca aanbod van een leefstijlkleuring voorzien. In
         2022 is daarnaast door Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd een vraag-aanbodanalyse uitgevoerd voor de
         Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Van enkele bedrijven was daarom al een leefstijlkleuring
         bekend. Er zijn 18 verblijfsrecreatieve en 19 horecabedrijven van een leefstijlkleuring voorzien. Dat is
         respectievelijk 55% en 33% van het totale aanbod in de gemeente. Daarnaast zijn 4 van de 10
         dagrecreatieve bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien, het gaat hierbij om De Spelerij, Wijngaard
         Hof te Dieren, Gelders Geologisch Museum en Landwinkel de Munnikenhof. 3

         In de onderstaande figuren wordt weergegeven hoe het aanbod in de gemeente Rheden verdeeld is
         over de zeven leefstijlen van de Leefstijlvinder. Figuren 2.2, 2.3 en 2.4 geven het aantal bedrijven per
         leefstijl weer. Let op: één bedrijf kan aantrekkelijk zijn voor meerdere leefstijlen.

         Figuur 2.2 Keuzemogelijkheden dagrecreatie.
                4,5      4
                     4
                   3,5                                                                                                   3
                     3
                   2,5                                                                     2              2
                     2
                   1,5                         1             1               1
                     1
                   0,5                                                                                                                 0
                     0




         Als volgt te lezen: 3 dagrecreatieve bedrijven in Rheden zijn (gedeeltelijk) aantrekkelijk voor de inzichtzoeker.


         Figuur 2.3 Keuzemogelijkheden verblijfsrecreatie.
                 20     18
                    18
                    16
                    14
                    12                                                                     9                            10
                    10                                                                                    8
                     8                                                                                                                 6
                     6
                     4                         2             2               2
                     2
                     0




         Als volgt te lezen: 9 verblijfsrecreatieve bedrijven in Rheden zijn (gedeeltelijk) aantrekkelijk voor de verbindingszoeker.




3
 Voor de dagrecreatie is een afbakening gehanteerd zoals deze is geformuleerd in het Vitaliteitsonderzoek Dagrecreatie en
Verblijfsrecreatie in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (2022), zoals eerder toegelicht in hoofdstuk 1.1.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                         21                     ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>         Figuur 2.4 Keuzemogelijkheden horeca.
                 20     19
                   18
                   16
                   14
                   12                                                                    10                              10
                   10
                    8                                                       6                                                      5
                    6                                        3                                          4
                    4                         2
                    2
                    0




         Als volgt te lezen: 10 horecabedrijven in Rheden zijn (gedeeltelijk) aantrekkelijk voor de verbindingszoeker.


         Wat valt op?
         ▪ In alle drie de deelsectoren hebben de inzichtzoeker en verbindingszoeker de meeste
             keuzemogelijkheden.
         ▪ Qua dagrecreatie is er geen aantrekkelijk aanbod voor de stijlzoeker.
         ▪ Qua verblijfsrecreatie hebben de avontuurzoeker, plezierzoeker en harmoniezoeker weinig
             keuzemogelijkheden.
         ▪ Het horeca aanbod is vrij divers. Wel hebben de verbindingszoeker en inzichtzoeker duidelijk meer
             keuzemogelijkheden voor aantrekkelijk aanbod dan de andere leefstijlen.

         Figuur 2.5 Verdeling leefstijlen dagrecreatie en verblijfsrecreatie (naar capaciteit), en horeca
         (absoluut) in de gemeente Rheden.
         *Dagrecreatie betreft slechts 4 bedrijven: De Spelerij, Wijngaard Hof te Dieren, Gelders Geologisch Museum en
         Landwinkel de Munnikenhof.


           Dagrecreatie*                      39%                       19%         10% 2%             30%

                    Verblijf    4%        21%                     32%                 16%           15%     5% 7%

                   Horeca        5% 7%         17%               20%        10%               30%             12%

                               0%             20%                40%              60%               80%            100%

             Avontuurzoeker               Plezierzoeker                 Harmoniezoeker               Verbindingszoeker
             Rustzoeker                   Inzichtzoeker                 Stijlzoeker
         Leeswijzer: de percentages dagrecreatie en verblijfsrecreatie zijn naar capaciteit (d.w.z. op basis van bezoekersaantallen en
         slaapplaatsen), horeca is het percentage van het totaal aantal bedrijven.


         Wat valt op?
         ▪ Dagrecreatie in de gemeente Rheden is met name aantrekkelijk voor de avontuurzoeker,
             inzichtzoeker en in mindere mate plezierzoeker.
         ▪ Het verblijfsrecreatieve aanbod is met name aantrekkelijk voor de harmoniezoeker en plezierzoeker
             en in mindere mate verbindingszoeker en rustzoeker.
         ▪ Het horeca-aanbod is met name aantrekkelijk voor de inzichtzoeker en in mindere mate
             verbindingszoeker en harmoniezoeker.


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                        22                     ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>         In deze paragraaf kijken we naar de vraag van de inwoners van Rheden in vergelijking met het
         Nederlands gemiddelde en de toerist die naar de Veluwe komt in vergelijking met de binnenlandse
         toerist.

2.2.1    De vraag van de inwoner
         We hebben het profiel van de inwoner van Rheden en omliggende gemeenten afgezet tegen het
         Nederlands gemiddelde. Inwoners zijn de belangrijkste recreant in een gebied, want zo’n 70% van de
         recreatieve activiteiten wordt binnen een straal van 20 kilometer vanaf het huisadres ondernomen.
         Daarom is het belangrijk om te weten wat het leefstijlprofiel van de inwoner van Rheden is, zodat hier
         op ingespeeld kan worden qua aanbod.

         Figuur 2.6 Verdeling leefstijlprofielen inwoners gemeente Rheden en omliggende gemeenten ten
         opzichte van Nederland, waarbij de leefstijl in procenten is weergegeven.


           Nederland        11%           18%           12%            13%             17%        13%             16%


            Brummen      4%       15%           15%           15%                19%           15%                18%


               Duiven    4%       15%           16%              15%              18%           14%               18%


            Doesburg      6%       16%            15%            14%                   21%         13%             15%


              Rheden       7%       15%          14%             14%               21%             15%             14%


                           Avontuurzoekers      Plezierzoekers          Harmoniezoekers      Verbindingszoekers
                           Rustzoekers          Inzichtzoekers          Stijlzoekers


         Wat valt op?
         ▪ Er zijn in Rheden en omgeving relatief minder plezierzoekers, avontuurzoekers en stijlzoekers dan
             gemiddeld in Nederland
         ▪ Zowel de gemeente Rheden als de omliggende gemeenten hebben relatief meer inwoners met een
             harmoniezoeker, verbindingszoeker, rustzoeker en inzichtzoeker profiel ten opzichte van het
             landelijk gemiddelde.

         Ook is het relevant om te zien of er nog grote verschillen zijn tussen de kernen in Rheden, zie figuur 2.7




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                            23                    ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>         Figuur 2.7 Verdeling leefstijlprofielen inwoners van de kernen in de gemeente Rheden ten
         opzichte van Nederland, waarbij de leefstijl in procenten is weergegeven.

             Spankeren      2%     14%               17%               18%               19%              14%               17%

           Laag-Soeren 3% 10%                  13%              18%               17%               18%                21%

                Ellecom      7%      12%        5%         14%            15%                 21%                     27%

               De Steeg       8%         12%         7%          19%                  21%                 16%               17%

                Rheden      5%       15%                  17%            16%                  21%               14%          13%

                  Dieren    4%       16%                  16%            16%                  22%               14%          12%

                    Velp      11%          14%             11%          11%             21%               17%               15%

             Nederland         11%             18%               12%          13%            17%           13%              16%


                           Avontuurzoekers           Plezierzoekers           Harmoniezoekers        Verbindingszoekers
                           Rustzoekers               Inzichtzoekers           Stijlzoekers


         Wat valt op?
         ▪ Alle kernen hebben gemiddeld minder avontuurzoekers en plezierzoekers dan het landelijk
             gemiddelde.
         ▪ In vergelijking met het landelijk gemiddelde zijn er gemiddeld meer stijlzoekers in Ellecom,
             Spankeren, Laag-Soeren en De Steeg. Vooral Ellecom heeft veel meer stijlzoekers in vergelijking met
             het landelijk gemiddelde.
         ▪ Behalve Ellecom hebben alle kernen een even groot of groter percentage rustzoekers in vergelijking
             met het Nederlands gemiddelde.
         ▪ Bijna alle kernen hebben in vergelijking meer verbindingszoekers dan gemiddeld.
         ▪ 4 van de 7 kernen hebben gemiddeld meer harmoniezoekers in vergelijking met Nederland.

2.2.2    De vraag van de toerist
         De volgende paragraaf kijkt naar de vraag van de toerist die naar het gebied komt. Het is belangrijk om
         te weten welke toerist naar Rheden komt, zodat hier op ingespeeld kan worden qua aanbod. Er zijn
         helaas geen specifieke gegevens op het niveau van Rheden beschikbaar, dus we hebben gebruik
         gemaakt van provinciale en regionale cijfers.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                    24                    ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>         Figuur 2.8 Leefstijlprofiel van de verblijfsgasten op de Veluwe ten opzichte van het profiel van de
         gemiddelde verblijfsgast in de provincie Gelderland en Nederland.
         In dit geval zijn alleen de toeristische vakanties meegenomen en niet de vakanties op vaste standplaatsen,
         zoals een jaarplaats. De cijfers voor Nederland zijn op basis van de binnenlandse toerist.



                Nederland         11%       15%          13%         13%           19%            14%           15%



                Gelderland        12%       13%         12%         16%              20%            14%          13%



                    Veluwe        11%      13%          13%         14%             23%             13%         14%


                         Avontuurzoekers          Plezierzoekers          Harmoniezoekers       Verbindingszoekers
                         Rustzoekers              Inzichtzoekers          Stijlzoekers


          Wat valt op?
          ▪ De verschillen tussen Nederland, Gelderland en de Veluwe zijn over het algemeen niet zo groot,
              vaak is het verschil +1% of -1%.
          ▪ Gelderland wordt gemiddeld minder vaak bezocht door plezierzoekers en stijlzoekers. Wel wordt
              Gelderland gemiddeld meer bezocht door verbindingszoekers in vergelijking met het landelijk
              gemiddelde.
          ▪ In vergelijking met het landelijk gemiddelde overnachten meer rustzoekers en minder
              plezierzoekers op de Veluwe.
          ▪ Gelderland wordt meer door verbindingszoekers bezocht dan de Veluwe, maar minder door
              rustzoekers.




         In de vorige paragrafen hebben we de vraag en het aanbod van de verschillende deelsectoren in Rheden
         in beeld gebracht. In deze paragraaf zetten we de vraag van de verblijfsgast 4 en inwoner af tegen het
         aanbod. In onderstaande figuren zetten we vraag en aanbod tegen elkaar af op index. Dat betekent: een
         score boven de 100 duidt op relatief veel voorzieningen ten opzichte van de vraag, een score onder de
         100 duidt op relatief weinig voorzieningen ten opzichte van de vraag5.




4
  Helaas is er geen informatie beschikbaar over het leefstijlprofiel van de verblijfsgast die in de gemeente Rheden overnacht.
Er is alleen informatie beschikbaar over het gemiddelde leefstijlprofiel van de verblijfsgast op de Veluwe en de provincie
Gelderland. Aangezien verblijfsgasten meestal geen rekening houden met de grenzen van een gemeente: iemand die in
Rheden in een hotel verblijft zal wellicht ook Doesburg bezoeken en iemand die in Brummen verblijft zal waarschijnlijk ook
een bezoek brengen aan de Posbank, is het behulpzaam om deze analyse te vergelijken met de regionale analyse die is
uitgevoerd in 2022 voor de Groene Metropoolregio. Daarbij is gebruik gemaakt van het gemiddelde leefstijlprofiel van de
verblijfsgast in Gelderland. Daarom maken we in deze analyse voor de verblijfsrecreatie beide vergelijkingen.
5
  Het gaat hier om een kwalitatieve analyse, waarbij we de leefstijlverdeling van de vraagzijde afzetten tegen de
leefstijlverdeling van het aanbod. Het is belangrijk om te beseffen dat een ondervertegenwoordigd aanbod niet automatisch
betekent dat er ook marktruimte is voor het betreffende segment, dit heeft ook te maken met het kwantitatieve aanbod (is er
nog marktruimte voor bijvoorbeeld nieuwe bedden). Die analyse hebben we voor dit onderzoek niet uitgevoerd.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                25                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>         Figuur 2.9 Vraag en aanbod leefstijlen verblijfsrecreatie Rheden en verblijfsgast van de Veluwe en
         Gelderland tegen elkaar afgezet op index (100= in evenwicht).
            300

            250
                                                                                                Avontuurzoekers

            200                                                                                 Plezierzoekers
                                                                                                Harmoniezoekers
            150
                                                                                                Verbindingzoekers

            100                                                                                 Rustzoekers
                                                                                                Inzichtzoekers
             50
                                                                                                Stijlzoekers

              0
                                  Veluwe                        Gelderland


         Wat valt op?
         ▪ Er is beperkt verblijfsrecreatie aanbod in Rheden voor de avontuurzoeker, inzichtzoeker, stijlzoeker
             en in mindere mate rustzoeker.
         ▪ Voor de harmoniezoeker en plezierzoeker is er relatief veel aanbod.
         ▪ Als we deze conclusies vergelijken met de resultaten uit de vraag en aanbodanalyse voor de Groene
             Metropoolregio komt dit grotendeels overeen. De regio kent ook relatief weinig aanbod voor de
             stijlzoeker en avontuurzoeker, evenals de inzichtzoeker. Regionaal lijkt het aanbod voor de
             rustzoeker in evenwicht met de vraag. Een belangrijk verschil is dat er regionaal relatief weinig
             aanbod te vinden is voor de plezierzoeker (in Rheden is veel aanbod voor de plezierzoeker) en dat
             er veel aanbod is voor de verbindingszoeker ten opzichte van de vraag (in Rheden is het aanbod in
             balans met de vraag).

         Figuur 2.10 Vraag en aanbod leefstijlen horeca ten opzichte van het leefstijlprofiel van de
         gemiddelde verblijfsgast in Gelderland en inwoner van de gemeente Rheden tegen elkaar afgezet
         op index (100= in evenwicht).
             250


             200                                                              Avontuurzoekers
                                                                              Plezierzoekers
             150                                                              Harmoniezoekers
                                                                              Verbindingzoekers
             100
                                                                              Rustzoekers

               50                                                             Inzichtzoekers
                                                                              Stijlzoekers
                  0
                      Verblijfsgast op de Veluwe      Inwoner




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        26              ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>         Wat valt op?
         ▪ Als we het horeca aanbod afzetten tegen het leefstijlprofiel van de gemiddelde verblijfsgast op de
             Veluwe en het leefstijlprofiel van inwoners van de gemeente Rheden zien we dat er voor de
             inzichtzoeker, verbindingszoeker en harmoniezoeker relatief veel aanbod is ten opzichte van de
             vraag.
         ▪ Voor de rustzoeker, plezierzoeker en avontuurzoeker is er relatief weinig aanbod ten opzichte van
             de vraag.
         ▪ Voor de stijlzoeker lijkt het aanbod nagenoeg in evenwicht te zijn met de vraag.




         Hieronder zetten we de belangrijkste conclusies op een rij.

         Aanbodanalyse
         Het aanbod in de gemeente Rheden wordt met name gekleurd door de Inzichtzoeker. Deze doelgroep
         heeft de meeste keuzemogelijkheden in de gemeente in zowel dagrecreatie, verblijfsrecreatie als
         horeca. Belangrijke kanttekening bij de verblijfsrecreatie is wel dat Ardoer camping De Jutberg veruit de
         grootste beddencapaciteit heeft van de gemeente. Dit heeft invloed op de kleuring van het
         verblijfsrecreatieve aanbod in de gemeente. De inzichtzoeker heeft de meeste keuzemogelijkheden
         (want veel kleinschalige verblijfsaccommodaties zijn aantrekkelijk voor deze doelgroep), maar de
         beddencapaciteit is met 5% van het totaal aantal bedden in de gemeente Rheden heel erg beperkt.

         Vraaganalyse
         Zowel de vraag van de inwoners als de vraag van de toerist verschilt niet veel met het landelijk
         gemiddelde. De meest dominante leefstijl voor zowel de inwoners als de toeristen is de rustzoeker. Ook
         tussen het profiel van de inwoners in de kernen van Rheden zijn er geen grote verschillen
         waarneembaar. Alleen de kern Ellecom lijkt af te wijken van de rest van Rheden en het landelijk
         gemiddelde. Hier is de stijlzoeker het meest dominant.

         Vraag en aanbod
         Qua verblijfsrecreatie lijken er kansen te liggen voor de avontuurzoeker, stijlzoeker en inzichtzoeker. Als
         we naar de regio kijken lijken er ook nog kansen te liggen voor de plezierzoeker aangezien regionaal de
         vraag groter is dan het aanbod.
         Met betrekking tot het horeca aanbod zien we kansen voor de avontuurzoeker, rustzoeker en
         plezierzoeker. Voor deze drie profielen is de vraag van zowel de inwoner als de verblijfsgast in de
         provincie en regio groter dan het beschikbare aanbod.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          27                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   28   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>          ▪    Toename van het aantal huishoudens. Nederland zal naar verwachting 9 miljoen huishoudens
               tellen in 2038. Deze groei zal voornamelijk komen door de groei van de eenpersoonshuishoudens
               naar 3,5 miljoen (NRIT, 2022). In Rheden zal tussen 2020 en 2035 het aantal huishoudens gaan
               stijgen met 2,62%. Na 2035 zal de groei afvlakken, maar groeit het aantal huishoudens nog wel met
               0,34% tot 2050 (CBS, 2022).
          ▪    Er wordt veel gebruik gemaakt van sociale media door bedrijven en consumenten. Nederland telde
               begin 2023 in totaal 14,1 miljoen sociale mediagebruikers, een stijging van 3% ten opzichte van
               vorig jaar. WhatsApp is qua gebruikers het grootste social media platform in Nederland, gevolgd
               door Youtube, Facebook en Instagram. TikTok en Snapchat groeide het sterkste respectievelijk met
               34% en 21%. Er was een flinke daling in het aantal twittergebruikers (-13%). Een groot deel van de
               Nederlandse bedrijven (80%) speelt hierop in door te communiceren via social media.
          ▪    Meer online aankopen van kaartjes. Online kaartjes kopen voor de bioscoop, een concert of een
               cultureel evenement groeide sterk van 9% in 2021, toen er volop beperkingen waren door de
               coronacrisis, tot 34% in 2022. Ook het kopen van kaartjes voor een sportevenement of -wedstrijd
               nam toe van 2% in 2021 tot 9% in 2022. Daarnaast gebruikt 90% van de Nederlanders de
               smartphone voor internettoegang. Het wordt normaler om online kaartjes voor iets aan te schaffen
               (NRIT, 2022).
          ▪    Kansen vergrijzing. In Nederland en Europa neemt de vergrijzing steeds meer toe. Deze vergrijzing
               zorgt voor kansen in de vrijetijdssector. De ouderen geven liever geld uit aan weekendjes weg en
               vakanties dan aan retailers. Voor aanstaande ouderen (nu 56-66 jaar) staan vakanties en
               weekendjes weg met stip op nummer 1 met 42% van hen die daar meer tijd aan wil besteden (NRIT,
               2022).




          ▪    Toename inkomend toerisme. Het internationaal toerisme naar Nederland is in 2022 hersteld tot
               79% van het niveau van 2019 (pré-corona). Steeds meer buitenlandse gasten kiezen voor Nederland
               als bestemming voor een korte of lange vakantie. De belangrijkste herkomstlanden qua volume zijn
               Duitsland (Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen), België (Vlaanderen) en het Verenigd Koninkrijk;
               China en in iets mindere mate Amerika zijn belangrijke groeimarkten. Het inkomend toerisme in
               Nederland is een groeimarkt en het NBTC verwacht dat deze groei de komende jaren verder
               doorzet (NRIT, 2022).
          ▪    Nederlanders geven meer geld uit aan vakantie. In 2021 groeide de Nederlandse economie weer
               met 4,8% na een krimp van 3,7% in 2020. Eénderde van de vakantiegangers zegt dit jaar meer geld
               dan voorheen aan de vakantie uit te willen geven. Een meerderheid (58%) zegt evenveel uit te
               geven als voor de coronapandemie. Slechts 9% houdt de hand op de knip en bezuinigt door korter
               op vakantie te gaan. Een kwart geeft tussen de 1.000 en 2.000 euro uit aan de vakantie. Gevolgd
               door een vijfde die tussen de 2.000 en 3.000 euro verwacht uit te geven. Tussen de 500 en 1000 euro
               wordt uitgegeven door 17% van de Nederlandse vakantiegangers (NRIT, 2022).

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          29               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>          ▪    Meer verhuur en schaalvergroting. Het aantal campings en slaapplaatsen bij campings neemt af,
               zowel landelijk als op de Veluwe. Bij bungalowparken neemt de totale capaciteit aan slaapplaatsen
               toe, terwijl het aantal accommodaties afneemt. Dit betekent dat de capaciteit pér bedrijf toeneemt;
               er is sprake van schaalvergroting. Deze landelijke trend – van omzetting en transformatie (meer
               capaciteit in vakantiewoningen en verhuuraccommodaties) en een afname van kampeerplaatsen –
               zien we ook op de Veluwe (CBS, 2020). Kampeerterreinen bieden steeds vaker
               verhuuraccommodaties aan, zoals stacaravans, chalets, glamping tenten en trekkershutten. Dit
               zorgt voor een kwaliteitsimpuls van het ‘traditionele’ kampeeraanbod en verlenging van het
               toeristische seizoen.
          ▪    Toename aantal luxe accommodaties en bijzondere vormen van verblijfsrecreatie. Zo kwamen er
               meer hotels met vier (+266 hotels) en vijf sterren (+55 hotels) bij. Deze groei ging ten koste van
               hotels met 1 of 2 sterren (-81 hotels). (NRIT, 2022). Daarnaast zien we op de Veluwe ook meer
               bijzondere verhuurobjecten, zoals een holle boomstam-hut op Camping de Pampel, een drakenei
               op Camping ’t Schinkel en de tiny houses op Droompark Beekbergen.
          ▪    Kleine meerderheid houdt rekening met duurzaamheid tijdens het kiezen van een vakantie. De
               meeste Nederlanders (78%) zegt rekening te houden in hun dagelijks leven met
               klimaatverandering. Bij 55% van de Nederlanders is de intentie er om rekening te houden met
               klimaatverandering als zij een vakantiebestemming kiezen. Dit is lager dan het Europees
               gemiddelde (67%). In werkelijkheid is dit anders. Zo willen de meeste jongeren nog steeds met het
               vliegtuig op vakantie (57%) of naar een verre bestemming (33%). De 30-64-jarigeren en 65-plussers
               willen dit minder (NRIT, 2022).




          ▪    Behoefte aan uitstaan neemt toe. Het ‘uit-staan’ en tijd hebben om tot rust te komen in deze
               hectische maatschappij wordt steeds belangrijker. Hierbinnen zien we onder andere een groei van
               natuurbeleving waarbij men onthaast door te fietsen en te wandelen in de natuur. Daarnaast
               onderneemt zo’n 87% van de Nederlanders buitenrecreatieve activiteiten. Dit aandeel is de
               afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. Binnen het segment buitenrecreatie zijn wandelen en
               fietsen erg populair (Bron: Waardevol Toerisme Gelderland, Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, 2020).
          ▪    Buitenrecreatie vs druk op de buitenruimte. Het binnenlands toerisme zal naar verwachting
               groeien, wat kan leiden tot een toenemende druk. In stedelijke gebieden kan een grotere druk
               worden verwacht, mede door de groei van de horeca. Ook in niet-stedelijke gebieden kunnen we
               een toenemende druk verwachten in de natuurgebieden, omdat men meer behoefte heeft aan
               onthaasten en ontspannen in de natuur. De toenemende toeristische druk betekent niet direct een
               toenemende mate van negatieve effecten. Het kan ook kansen opleveren. (Bron: Waardevol
               Toerisme Gelderland, Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, 2020).
          ▪    Wandelen neemt toe. Steeds meer mensen wandelen. De meest voorkomende wandelmotieven
               zijn ontspanning (68%), fit en gezond worden of blijven (62%), natuurbeleving (56%) en er even
               tussenuit (55%) (NRIT, 2022).




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          30               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>          ▪    Meest ondernomen dagrecreatie activiteiten. Tijdens een vakantie in Nederland zijn de meest
               ondernomen dagrecreatie activiteiten het bezoeken van een natuurgebied (57%) of stad/dorp
               (48%), het maken van een wandeltocht (45%), winkelen (45%), het maken van een stadswandeling
               (42%), naar het strand of een plas gaan (39%) en het maken van een fietstocht (38%). Een kwart van
               de Nederlanders wil een museum, attractiepark of dierentuin bezoeken. Jongeren (18-34 jaar)
               willen vaker naar een strand of plas (48%), dierentuin of attractiepark (32%) en een actief uitje
               ondernemen (25%). In de leeftijdsgroep van 35 tot 50 jaar is waterrecreatie (38%) populair. Ook
               staat het attractiepark (36%) en een actief uitje (26%) hoger op het wensenlijstje. Bij de jonge
               senioren (51-64 jaar) is het bezoeken van een natuurgebied (65%) en stad/dorp (57%) populair.
               Verder is bij hen een fietstocht (49%) duidelijk in trek. Dat is ook het geval bij Nederlanders van 65
               jaar of ouder die daarnaast meer musea bezoeken (NRIT, 2022).
          ▪    Toeristen laten zich sturen naar minder drukke locaties. Toeristen laten zich daadwerkelijk
               verleiden tot het bezoeken van locaties waar het minder druk is blijkt uit onderzoek en ervaringen
               van DMO’s. Het bezoek aan minder bekende hotspots leidt niet tot een slechtere vakantie-ervaring
               (NRIT, 2022).
          ▪    Maatwerk en authenticiteit. Twee trends die we vaak gecombineerd terugzien in de sector. De
               consument wil een uniek en persoonlijk product én de interesse in de lokale cultuur en producten
               uit de streek is populair. Bovendien wil de consument zélf kunnen kiezen. Het verband tussen de
               locatie en een activiteit, horecagelegenheid, evenement of verblijfsaccommodatie is relevant: is het
               typisch ‘van hier’, is het verbonden met de streek, is het authentiek.




          ▪    Gezond genieten. De laatste jaren is aandacht voor gezondheid en voeding in de samenleving
               onverminderd toegenomen. Bepaalde groepen consumenten zijn zich steeds meer bewust van de
               effecten van voeding en vertalen dit door in hun bestellingen bij (en keuze voor) horecabedrijven.
               Gezonde horeca-concepten zijn ook groeiende. Denk aan saladebars, sappen- en smoothiezaken.
               (Koninklijke Horeca Nederland, Rabobank trendanalyse, 2020).
          ▪    De horecasector heeft concurrentie uit andere sectoren. Tijdens de coronapandemie zijn
               bestedingen aan eten en drinken verschoven van de horeca naar supermarkten, speciaalzaken en
               online boodschappen- en bezorgdiensten. Een deel van deze verschuiving zal blijvend zijn. Dit
               merken vooral de cateraars en (bedrijfs)kantines. Voor restaurants is de impact van de nieuwe
               concurrenten naar verwachting minder groot. Mensen willen toch de beleving van uit eten gaan en
               zijn - tot op zekere hoogte - ook bereid daar geld aan uit te geven. De voorwaarde is wel dat
               restaurants zich voldoende weten te onderscheiden en inzetten op beleving (NRIT, 2022).




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                           31                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   32   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>         Een aantal lokale en regionale ontwikkelingen en kaders zijn relevant voor dit toekomstbeeld op
         recreatie en toerisme. Hieronder hebben we degene die het meest relevant zijn kort samengevat.

4.1.1     Lokaal beleid en context

         Omgevingsvisie buitengebied Rheden, 2019
         In de omgevingsvisie buitengebied Rheden staan de volgende hoofdlijnen centraal:
         ▪ Een sterke maatschappelijke samenhang tussen het gebied en de mensen die er leven, wonen,
              recreëren en werken.
         ▪ Een sterke beleefbare samenhang op de overgangen tussen hoog en laag (ecologische,
              cultuurhistorische en toeristisch-recreatieve samenhang).
         ▪ Goede en duurzame samenhang tussen gebruik, fysieke kenmerken en kwaliteiten van het gebied
              (bijvoorbeeld robuuste natuur, natuur inclusieve landbouw, beheerste recreatiestromen, meer
              aandacht voor beweging, duurzaam vervoer, benutten van natuurlijke grondwaterstromen en
              duurzame energie).
         ▪ Vitale functionele samenhang (bijvoorbeeld landbouwproductie met zoveel mogelijk lokale afzet,
              meer toeristisch-recreatieve arrangementen tussen verschillende plekken, voorzieningen en
              bedrijven en meer verbanden tussen de dorpen en het buitengebied).
         ▪ Beleefbare samenhang in de tijd tussen verleden, heden en toekomst.
         ▪ Samenhang met de ‘buitenwereld’ moet een wederkerige samenhang worden: “Wij zijn een geliefd
              bezoekersdoel en willen dat ook blijven. We willen de verantwoordelijkheden voor een duurzame
              relatie niet alleen bij onze eigen bewoners maar ook bij onze bezoekers leggen. Dit kan zich
              bijvoorbeeld uiten in beperkingen van de toegankelijkheid”.
         ▪ Sterkere informatiesamenhang dan nu tussen de fysieke omgeving en de virtuele omgeving van
              data en informatie over en van ons gebied.

          Binnen recreatie en toerisme gaan de meeste vragen voor de toekomst over o.a.:
          ▪ Effecten van R&T op de leefomgeving (de drukte in het hoogseizoen, spreiding in tijd en ruimte)
          ▪ Meer behoefte aan ruimte voor ontwikkeling vanuit ondernemers.
          ▪ Uitdaging om iets gebiedsdekkends te organiseren door de vele verschillende grondeigenaren.
          ▪ De vraag of er wel voldoende geëxperimenteerd en geïnnoveerd wordt door de toeristisch-
              recreatieve sector en of men daar ook genoeg ruimte voor krijgt.

         Verbindend verleden erfgoednota Rheden 2017-2021
         In de erfgoednota wordt Rheden gepositioneerd als buitenplaats van Nederland: “Rheden maakt deel
         uit van het gebied langs de Veluwezoom dat inmiddels bekendheid heeft gekregen als de
         landgoederenzone Gelders Arcadië. Dit gebied is wat betreft het grote aantal landgoederen en
         buitenplaatsen te vergelijken met een zone als de Stichtse Lustwarande. De gemeente telde van oudsher
         36 landgoederen en historische buitenplaatsen waarvan tegenwoordig nog achttien als zodanig
         herkenbaar zijn. In oppervlakte gemeten is Rheden de tweede groene erfgoedgemeente van Nederland.”


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        33               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>         De visie wordt als volgt samengevat: ”Verbindend verleden: in ons verleden zoeken wij de basis voor onze
         toekomst”. Deze visie is uitgewerkt in 3 thema’s:
         ▪ Behoud en ontwikkeling: duurzaam in stand houden van erfgoed dat mee kan groeien met de tijd.
         ▪ Kennis vermeerderen en delen: verbindend verleden.
         ▪ Beleving en promotie: beleef het verleden.
         Voor dit laatste thema wordt benoemd dat Erfgoed een betere bijdrage kan leveren aan het onder de
         aandacht brengen van de unieke kwaliteiten van de gemeente zodat deze door een breder publiek
         beleefd kunnen worden. Met name evenementen waar erfgoed een centrale rol in speelt worden als
         kans benoemt. Wel wordt de volgende kanttekening geplaatst: “Beleving en promotie volgen op behoud
         en ontwikkeling en het vermeerderen en delen van kennis. Pas als erfgoed er goed onderhouden bijstaat
         en -ligt en er voldoende kennis over aanwezig is, kunnen we er aan werken om het erfgoed over het
         voetlicht te brengen en kan het als economische drager en motor functioneren.”

         Economische Bloei, visie en uitvoeringsprogramma Gemeente Rheden, juli 2022
         In 2022 heeft de gemeente Rheden een nieuwe economische visie met actieprogramma opgesteld.
         Daarin wordt o.a. de ambitie genoemd om kansen in toerisme en recreatie te verzilveren. Onder deze
         ambitie zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:

          ▪    We willen een sterke branding van het aanbod en de kwaliteiten van de gemeente Rheden.
          ▪    We willen kansen verzilveren voor meer werkgelegenheid op het gebied van recreatie en toerisme, in
               aansluiting op de beroepsbevolking en in evenwicht met de (groene) leefomgeving.
          ▪    We willen initiatieven en ondernemers aan elkaar verbinden.

         Er wordt o.a. het volgende streefbeeld geschetst:
         “[…] We laten ons inspireren door het verleden toen onze gemeente al dé plek was om te recreëren. willen
         terug naar onze wortels en het toeristisch-recreatieve klimaat uit oude tijden laten herleven. […] Het rijke
         cultuurhistorische erfgoed -in brede zin- van de gemeente en de regio gaan we beter inzetten als één
         van de dragers voor onze economie, waarbij we in de communicatie ook de verbinding met
         Gemeente Rheden 450 jaar goed kunnen leggen. Daarom willen we gastvrij zijn voor bezoekers aan
         onze gemeente, hen meer richting geven aan hun bezoek en er samen voor zorgen dat het ook leidt
         tot meer bestedingen in de gemeente Rheden. […] Duurzame groei van het toerisme is ook goed
         mogelijk, door te zorgen voor een betere spreiding van de bezoekers over de hele gemeente. Dit
         vermindert de druk op de natuur rondom de Posbank, zonder het gebied op slot te hoeven zetten. […]
         Branding van het aanbod binnen de gemeente, in combinatie met meer beleving en levendigheid in
         de dorpskernen, kan zorgen voor onderling samenhang tussen het aanbod, die nu nog grotendeels
         ontbreekt. Er liggen kansen voor de ontwikkeling van aanbod gericht op meerdaags-toerisme.”

         Masterplan Welkom Veluwezoom, mei 2022
         Het Masterplan Welkom Veluwezoom uit mei 2022 is de uitwerking van het principeplan waarover door
         de gemeenteraad van Rheden en de gemeenteraad van Rozendaal in februari 2022 een besluit is
         genomen. De essentie van het principeplan is als volgt geformuleerd: “het terugbrengen van
         de balans tussen recreatie en natuur. Het gaat om het verwelkomen van bezoekers op de Veluwezoom,
         zonder dat dit overlast veroorzaakt aan natuur en aan de inwoners van Rheden en Rozendaal”.

         In het Masterplan zijn actielijnen opgesteld rond zes thema’s:
         ▪ Natuur: bescherming, beleving en ontwikkeling
         ▪ Ontvangstlocatie: bezoekerscentrum en herstelplan Heuven
         ▪ Station en omgeving: inrichting en verbinding bezoekerscentrum

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                           34                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>          ▪    Regionale spreiding bezoekersstromen en ondersteuning lokale economie
          ▪    Minder en veiliger verkeer in de natuur
          ▪    Optimalisatie gebruik parkeerplaatsen

         Daarnaast wordt het volgende streefbeeld geschetst:
         “De Veluwezoom is ook in 2030 bijzonder populair in Nederland. Mensen komen speciaal voor het unieke
         landschap, de natuur en het erfgoed die beter beleefbaar zijn. […] Het heidegebied boven op de Posbank
         is stiller geworden nu de meeste auto’s en motoren beneden blijven. Wandelaars belopen vele
         paden en fietsers komen in groten getale: wielrenners, recreatieve fietsers en MTB-ers hebben elk hun
         eigen route. […] De toeloop is groter geworden op de flanken van de Veluwezoom: Landgoed Heuven en
         Beekhuizen en ook de Carolinahoeve worden door meer mensen gevonden. Aantrekkelijke
         parkeerplaatsen bieden mensen een plekje en heldere informatiesystemen zorgen voor goede spreiding
         van verkeer. […] Opvallend is de toename van bezoekers vanuit station Rheden, sinds dit een NS-
         buitenpoort werd waar bezoekers gastvrij onthaald worden. Gedurende de hele week stappen sportieve)
         bezoekers hier direct het Nationaal Park Veluwezoom binnen vanuit de trein en ook de bus. […] Vanuit
         Station Rheden Posbank kunnen mensen kiezen uit diverse Veluweroutes die ook fraai verbonden zijn met
         het IJsseldal. […] Veel van deze bezoekers passeren minstens één keer landgoed Heuven met het
         bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Dit is een veelzijdige en aantrekkelijke ontvangstlocatie
         geworden. […] Door subtiele ingrepen in het landschap lijkt het landgoed Heuven trouwens ook groter
         geworden. De flanken van de stuwwal tot aan de rivier zijn zichtbaarder geworden. Betere doorkijkjes,
         aantrekkelijkere routes en recreatieve levendigheid in het dorp leiden ertoe dat meer Rhedenaren zich
         inwoner voelen van de Veluwezoom. […] Maar de Veluwezoom reikt verder dan Rheden. Er vindt actieve
         spreiding plaats naar Rozendaal, Velp, Dieren, Brummen, Eerbeek, Laag-Soeren en Arnhem Noord. Een
         handige website en diverse apps leiden bezoekers naar plekken die passen bij hun wensen, zoals een
         startplek voor MTB-ers. Hiervoor bestaat er een goede samenwerking tussen ondernemers, overheden en
         marketingorganisaties in de zuidoostflank van de Veluwe.

         Structuurvisie Dieren, maart 2019
         In de structuurvisie wordt Dieren als volgt omschreven: “Dieren heeft zich in het verleden in relatief korte
         tijd ontwikkeld van een bescheiden agrarisch dorp tot een centrum van nijverheid met opvallend veel
         ambachtelijke bedrijfjes, handwerklieden, winkels, zakenmensen en industrie. Wij willen deze historische
         identiteit beter zichtbaar maken en denken dat dit ook vandaag de dag nog volop kansen biedt..”
         […]
         “Dieren beschikt in dat opzicht over een aantal bijzondere omgevingskwaliteiten, de ‘Dierense parels’,
         waarmee het zich kan profileren. Wij streven ernaar de bekendheid en beleefbaarheid van deze parels te
         vergroten.”
         […]
         “Evenementen kunnen een positieve bijdrage leveren aan de ‘Dierense trots’ en de samenhang in het
         dorp vergroten. Evenementen zorgen voor beleving en leveren ook in economisch opzicht veel
         op.”

         De volgende acties m.b.t. recreatie en toerisme worden specifiek benoemd:
         ▪ Dierense parels op de kaart zetten
             Door middel van de website ‘Rheden op de kaart’ de zichtbaarheid en naamsbekendheid van de
             Dierense parels vergroten. Dit is opgezet door vrijwilligers en de wens is om een nieuwe versie van
             de website te ontwikkelen waarin de toegankelijkheid voor bezoekers meer aandacht krijgt. Het is
             echter onduidelijk of dit gaat lukken.



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          35                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>          ▪    NS-wandelroute langs Dierense parels
               Inventariseren of de populaire NS-wandelroute enigszins verlegd kan worden om zo meer van het
               dorp te ervaren alvorens de wandelaar het dorp uit loopt. Hoewel dit naar verwachting
               organisatorisch een uitdaging zal zijn liggen hier wel kansen.

         Structuurvisie kleine kernen, voorjaar 2016
         De structuurvisie kleine kernen geeft richting aan de strategie, het beleid en de plannen voor De Steeg,
         Ellecom, Spankeren en Laag-Soeren. In de structuurvisie zijn verschillende ambities opgenomen,
         waaronder een ambitie over recreatie en toerisme. Hierin staat:

         “Wij willen de beleefbaarheid van onder meer het landschap, de cultuurhistorie, het water en de natuur
         vergroten. “[…]. In de uiterwaarden zijn recreatie en toerisme hoofdzakelijk gekoppeld aan het open,
         agrarische en waterrijke landschap en op de Veluwe aan bos- en natuurgebieden. In het overgangsgebied
         staan de dorpen en landgoederen centraal. Het bezoeken van evenementen is in trek, verhoogt de
         belevingswaarde en levert in economisch opzicht veel op. Wij willen hierop inspelen door evenementen en
         andere activiteiten aan te trekken, die goed aansluiten op de unieke kenmerken van onze gemeente, zoals
         de landgoederen, kastelen en buitenplaatsen, de Veluwse natuur, het buitengebied en de culturele sector.”

         Structuurvisie Rheden, 2014
         In de Structuurvisie Rheden uit 2014 wordt het volgende beeld geschetst van Rheden in 2030:
         “In 2030 is Rheden een dorp waar rustig wonen, werken en leven in een prettige en veilige
         leefomgeving nog hoog in het vaandel staan. De gemeente geeft in haar beleid, regelgeving en
         bestemmingsplannen voldoende ruimte en heeft de juiste randvoorwaarden geschapen, zodat
         bewoners en organisaties hun kansen kunnen pakken. […] Zo zijn er aantrekkelijke evenementen en
         daghoreca op het dorpsplein, overigens niet alleen voor toeristen maar zeker ook voor de Rhedenaren zelf.
         Langs de belangrijkste routes van het dorp zijn diverse bed & breakfast-voorzieningen te vinden in een
         gemengd gebied met wonen, kleinschalige bedrijvigheid en voorzieningen op buurtniveau. De vele
         toeristische en recreatieve hoogtepunten in de directe omgeving van Rheden, waaronder de Posbank,
         uiterwaarden, het Rivierklimaatpark IJsselpoort en Rhederlaag zijn optimaal met elkaar verbonden. De
         Groenestraat en een -al dan niet vaste- verbinding voor fietsers en wandelaars tussen Rheden en
         Rhederlaag zijn hierin belangrijke schakels. […] In de Groenestraat bevinden zich de winkels, die zich
         ondanks de toename van internetverkopen, hebben weten staande te houden door zich
         te onderscheiden in service en kwaliteit. Aan het dorpsplein bevindt zich (dag)horeca. Regelmatig vinden
         hier evenementen plaats, zoals (seizoens)markten met streekproducten. Het centrum van Rheden nodigt
         uit om even te stoppen voor of na een bezoek aan een van de toeristische
         hoogtepunten in de omgeving. […] Aan de zuidflank van Rheden bevindt zich een groene buffer tussen de
         A348 en het dorp. Dit parkachtige gebied is vrij toegankelijk voor bewoners en recreanten. […] Daarnaast
         zijn er allerlei andere recreatiemogelijkheden, zoals paden voor wandelaars, hardlopers en fietsers, en is
         er een skatebaan, kanovijver, strandje en ruimte voor (sportieve) evenementen zoals het
         jaarlijkse kinderkamp Rhevak. Ook de kinderboerderij is onderdeel van het park en, bij voldoende
         behoefte, is er ruimte voor volks- en moestuintjes. Naast het openluchtzwembad biedt De Hangmat
         passende faciliteiten voor diverse sporters. […]Aan de westzijde van Rheden sluit het park naadloos aan
         op het landelijk gebied van Worth Rheden. Hier gaan de voetpaden over in struinpaden, die aansluiten op
         de paden in het buitengebied en Rheden zodoende op een natuurlijke wijze verbinden met haar groene
         omgeving.

         De structuurvisie Rheden is al wat ouder en enkele ambities zijn al gerealiseerd zoals project Zuidflank
         in 2023 met een recreatief pad, dorpspark De Laak, natuurspeeltuin, kunstwerken een pumptrack en


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         36                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>         een buurttuin door samenwerking van gemeenten en inwoners. De ambitie om de
         overnachtingsmogelijkheden te verruimen met kleinschalige verblijfsaccommodatie is nog steeds een
         wens.

         Gebiedspaspoort Buitengebied Laag-Soeren 2020
         Het gebiedspaspoort Buitengebied Laag-Soeren gaat over het voormalige kuuroord dat van oudsher
         vele recreanten en bezoekers trekt. Tegenwoordig ontvangt het vele wandelaars, fietsers, ruiters,
         campinggasten en natuurliefhebbers. Expliciet staat benoemd dat in het buitengebied van Laag-Soeren
         geen behoefte is aan grote drukte aangezien de rust en de natuur het unique selling point vormen. Wel
         is de volgende opgave ontwikkeld voor Recreatie & Toerisme: “Kleinschalig toerisme gericht op beleving
         van cultuurhistorie en landschap faciliteren”.

         Hieronder vallen de volgende deelopgaven:
         ▪ “Waarborg de balans tussen toerisme en natuur.”
         ▪ “Er moeten voorzieningen getroffen worden voor het toerisme […] die passen binnen het karakter van
             het gebied.“
         ▪ “Het is beter om het toerisme te richten op recreanten en niet op grootschalig verblijfstoerisme.”
         ▪ “Paarden horen bij het gebied, maak hiervoor recreatieve ontwikkelingen mogelijk.”
         ▪ “Houdt accommodaties voor verblijfstoerisme kleinschalig.“

         Structuurvisie Velp, 2017
         In de structuurvisie wordt de visie “Volledig Velp” gepresenteerd waarin het volgende gezegd wordt over
         recreatie en toerisme in Velp:
         “Velp profiteert te weinig van het toerisme op de Veluwe. Er zijn weinig verblijfsmogelijkheden in Velp, er
         zijn bijvoorbeeld geen hotels. Velp wordt te weinig gepromoot als het gaat om recreatie. Hoe zorg je ervoor
         dat de toerist/recreant Velp gaat zien in combinatie met de Veluwe? Hoe oogst je uit de omgeving? De
         Veluwe en de Posbank trekken veel bezoekers, maar die bezoekers worden nu nog te weinig verleid om ook
         naar Velp te gaan. […] Toerisme en recreatie zien wij vooral als een kans om een breder draagvlak voor
         voorzieningen te krijgen die je ook als bewoner wilt gebruiken. Denk hierbij aan een extra restaurant, een
         extra fietsroute, een extra sportief evenement, een extra persoon waarmee je op een terrasje kunt kletsen
         of een extra klant in de winkel.
         Wij willen Velp ontwikkelen tot een dorp met een vakantiesfeer. Als je er woont is dat een van de
         woonkwaliteiten, als je er op bezoek komt ben je er even uit. Als je in de regio op vakantie bent ga je ook
         naar Velp en ja, Velp is een uitvalsbasis voor een bezoek aan de regio.

         Hier worden de volgende relevante ambities in benoemd welke nog niet gerealiseerd zijn en eventueel
         verder verkend zouden kunnen worden:
         ▪ Verbeteren van de verbinding van het dorp met zijn landelijke gebied.
         ▪ Verblijfskwaliteit in de openbare ruimte moet omhoog. “Hierbij is niet alleen het burgerperspectief
              bepalend (wat wil de buurt), maar ook het perspectief van de toerist/recreant: waar zou je willen
              verblijven, hoe kan het beter en is het interessant?”
         ▪ Iconische projecten: Om een vakantiegevoel in Velp te creëren zijn plekken, objecten of gebieden
              nodig waar mensen zichzelf zouden fotograferen als ze op vakantie of een dagje uit zijn.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          37               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4.1.2     Regionaal beleid en context

         Gelders Arcadië Karakteristieken en ambities Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen 2016
         De visie Gelders Arcadië is een bovengemeentelijke samenwerking tussen Arnhem, Renkum, Rheden,
         Rozendaal en Wageningen. “Met deze visie wordt ingezet op het behoud en de versterking van de
         landgoederenzone als geheel alsmede de bouwstenen ervan, de ruimtelijk identiteitsdragers”.
         “De visie in hoofdlijnen richt zich op behoud van de herkenbaarheid van Gelders Arcadië en de benutting
         van kansen tot versterking van de herkenbaarheid met focus op de volgende aspecten: A. De Rijke
         Collectie, B. De Gradiënt, C. Structuren, D. Stadhouderlijk landschap”

         Binnen deze aspecten worden de volgende relevante ambities genoemd:
         ▪ Vergroten van zichtbaarheid en beleefbaarheid van zowel individuele buitenplaatsen en
             landgoederen als ensembles van landgoederen inclusief de historische objecten, structuren en
             landschappen. Deze versterken als ruimtelijke identiteitsdragers.
         ▪ Inzetten op herkenbaarheid van historische structuren en elementen in stedelijk gebied en kansen
             benutten tot versterking van de herkenbaarheid (inspiratiebron bij nieuwe ruimtelijke
             ontwikkelingen).
         ▪ Vergroten van de beleefbaarheid van de gradiënt (zichtlijnen, panorama’s, sprengenbeken, reliëf)
             en het arcadische landschap in de drie zones stuwal-plateau, overgangszone, rivierzone.
                 ▪ Historische zichtlijnen en panorama’s waarborgen en zo nodig herstellen.
                 ▪ Uitzichten (belvederes) meer als attractie profileren.
                 ▪ Vergroten van de beleefbaarheid van de rivieren.

         Belevingsgebieden IJsselvallei – Inventarisatie stamkapitaal 2022
         Dit document is een inventarisatie van toeristisch-recreatieve belevingsgebieden in de IJsselvallei.

         Over het huidige recreatieve aanbod wordt onder andere het volgende gezegd:
         ▪ Er is een lage concentratie horeca te vinden in de delta van de IJssel, het gebied rondom Nijbroek
             en het gebied ten zuiden van de IJssel rondom Doesburg.
         ▪ Buiten het stedelijk aanbod en het aanbod gelieerd aan de Veluwe, kent het gebied weinig grote
             publiekstrekkers, met Thermen Busloo en Rhederlaag als belangrijkste uitzonderingen.
         ▪ Aan de Gelderse kant ligt de focus sterk op de Veluwe en vormt het gebied tussen de flanken van de
             Veluwe en de IJssel een minder ontwikkelt gebied. Zeker in het zuiden, waar de afstanden tussen
             de Veluwe en IJssel zeer klein zijn, oriënteert de toeristisch-recreatieve sector zich overwegend op
             de Veluwe.

          De volgende twee relevante ontwikkelgebieden worden benoemd:
          ▪ Doesburg en de Oude IJssel
              Vanuit de oude Hanzestad is de omgeving rijk aan IJssel-verhalen. Het Veluwemassief is goed
              zichtbaar en tussen Rheden en Dieren ligt Middachten en de Lamme IJssel als interessante
              bezienswaardigheden. Het Zwarte Schaar en - vooral - de Oude IJssel heeft veel potentie.
          ▪ Rivierklimaatpark IJsselpoort
              Van Westervoort waar de IJssel zich afsplitst van de Nederrijn tot en met Rhederlaag ontstaat een
              gevarieerd rivierengebied met meervoudig ruimtegebruik, natuur, landbouw, waterhuishouding, en
              veel toegevoegde waarde voor recreatie.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         38                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>         Er wordt geconcludeerd dat op 5 niveaus; Rivierparken, IJsseltransferia, Bezoekerscentra langs de IJssel,
         Schakels toeristisch-recreatieve netwerk en knooppunten, het van belang is om de beleefbaarheid te
         verbeteren. Beleving en storytelling dienen meer aandacht te krijgen. Daarnaast wordt geadviseerd om
         samenwerkingen te verkennen tussen alle relevante overheden (de gemeenten, de veiligheidsregio’s, de
         provincies, de waterschappen, de Rijksoverheid en diens uitvoeringsorganisaties zoals Staatsbosbeheer
         en Rijkswaterstaat), drinkwaterbedrijven, boeren, natuurorganisaties, kennisinstellingen, particuliere
         bedrijven, musea, landgoederen, lokaal historische verenigingen en anderen.

         Waardevol toerisme provincie Gelderland 2020
         Dit document is een inventarisatie van hoe het gedachtengoed van waardevol toerisme in de praktijk
         vormgegeven kan worden, op welke manier het thema speelt en hoe er al aan wordt gewerkt door de
         verschillende regio’s in de provincie Gelderland.

         In de analyse komt onder andere naar voren dat in de regio’s Arnhem-Nijmegen (waar Rheden onder
         valt) en Veluwe (aangrenzend) de leefbaarheid gebaat is bij het managen van de toeristische druk (op
         sommige plekken of tijdstippen) door deze te verminderen (bijv. door te spreiden in tijd of ruimte).

         Vervlochten Regio – Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen 2022
         In dit rapport worden kansen beschreven voor versterking van natuur, landschap, water en erfgoed in de
         Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.
         De belangrijkste ambitie van de regio Arnhem-Nijmegen is om een groene groeiregio te zijn. De regio is
         aantrekkelijk door unieke waarden op het gebied van natuur, landschap, cultuurhistorie en water. Deze
         unieke waarden wil de regio behouden, versterken en uitbreiden.

         Voor de Veluwezoom worden de volgende ambities en kansen benoemd:
         ▪ “Behoud van de ruimtelijke kwaliteit en het versterken van de samenhang van Gelders Arcadië. De
             hoofddragers van het recreatieve netwerk zijn de doorgaande routes langs de rivieren. Voor de
             spreiding van de recreatieve druk wordt ingezet op verbindingen met de natuurgebieden aan ‘de
             overkant’; het Middengebied en de Liemers. De NS-stations zijn mogelijke ontwikkellocaties voor
             recreatieve poorten. Deze poorten vormen startpunten van recreatieve routes en dragen bij aan een
             betere recreatieve spreiding.“
         ▪ “Natuur inclusieve landschappen […]Kansrijk is een integrale aanpak van de dijkversterkingen samen
             met natuurontwikkeling en de ontwikkeling van een recreatief netwerk (‘gastvrije dijken’).”

4.1.3    Belangrijkste conclusies
         In dit deelhoofdstuk zijn een aantal lokale en regionale beleidsdocumenten samengevat. In deze
         paragraaf zetten we de belangrijkste conclusies aan de hand van een aantal thema’s op een rij:

          ▪    Leefbaarheid
               Het gebied waar Rheden zich in bevindt wordt in gewoond, gewerkt en gerecreëerd. In meerdere
               stukken komt naar voren dat een duurzame ontwikkeling en balans tussen de leefbaarheid van de
               inwoners (zowel mens als dier) en recreatie en toerisme, het uitgangspunt moet zijn.

          ▪    Natuurlijke waarde
               Met de Veluwezoom in het noordwesten en de IJssel in het zuidoosten kent Rheden een zeer divers
               natuurlijk pallet. Deze natuurlijke waarde is één van de kernkwaliteiten van Rheden en zorgt ook
               voor een groot aantal bezoekers aan de gemeente, met de Veluwezoom als grote trekker en de
               IJssel als potentieel ontwikkelgebied. Het behoudt en de bescherming van deze natuur wordt bijna


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         39               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>               overal onderstreept als belangrijk uitgangspunt. Dit zal ook in de visie een randvoorwaarde moeten
               zijn.

          ▪    Natuur- en cultuurbeleving
               Zowel de IJssel als de landgoederen en buitenplaatsen van Gelders Arcadië worden als potentiële
               ontwikkelgebieden benoemd om door middel van het toevoegen van beleving en storytelling deze
               gebieden recreatief aantrekkelijker te maken. Enerzijds brengt dit financiële middelen om deze
               natuur- en cultuurhistorie te beschermen en behouden, anderzijds wordt dit ook als kans gezien
               om de druk op de Veluwezoom te verlichten.

          ▪    Kleinschaligheid
               De kleinschaligheid van de dorpen en kernen wordt als kenmerkend gezien voor de gemeente.
               Deze kernwaarde moet volgens de verschillende beleidsstukken bewaakt worden door in te zetten
               op passende dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen. Hierbij kan worden gedacht aan
               kleinschalige B&B’s, in plaats van grote vakantieparken en een bezoekerscentrum of een museum
               in plaats van een attractiepark, om enkele voorbeelden te noemen.

          ▪    Identiteit
               Elke kern binnen de gemeente Rheden heeft een eigen identiteit. Deze identiteit moet in acht
               genomen worden bij de ontwikkeling van recreatie en toerisme. Dieren wordt bijvoorbeeld gezien
               als een dorp met een bijzondere geschiedenis in de nijverheid en ambachten waarbinnen veel
               recreatieve potentie ligt. Er kan meer worden gedaan met het nijverheids-/ambachtenverleden om
               een bezoek aan Dieren aantrekkelijker te maken. Rheden wordt vaak als vertrekpunt gezien voor de
               Veluwezoom en kent een rustige sfeer in de dorpskern. Velp is een villa dorp met een uitzonderlijk
               glooiende ligging. Velp is daarnaast een dorp met een grotere ambitie om recreatie en toerisme op
               een duurzame manier te laten groeien en ontwikkelen. Laag-Soeren is een vakantiebestemming
               voor rust en natuurbeleving met, in tegenstelling tot Velp, een nóg sterkere nadruk op
               kleinschaligheid. Zo heeft elke kern een ander karakter en een eigen verhaal.

          ▪    Duurzaamheid
               Zowel binnen als buiten de sector wordt gesproken over het verduurzamen van de voorzieningen in
               de gemeente en op regionaal niveau. Voor recreatie en toerisme is dit ook een belangrijk
               uitgangspunt waarvoor aandacht moet zijn in de visie.




         Voor het opstellen van een gedragen visie, is het van belang een zo compleet mogelijk beeld te krijgen
         van de gemeente en de ontwikkelingen in de regio. Daarom zijn er verkennende gesprekken gevoerd
         met relevante stakeholders en partners, van binnen en buiten de gemeente. Hieronder geven we de
         belangrijkste aandachtspunten weer die tijdens deze gesprekken naar boven kwamen:

         Algemeen
         De Veluwezoom, en met name de Posbank, is de belangrijkste toeristische trekpleister voor de
         gemeente. Het maakt de gemeente zeer aantrekkelijk voor natuurminnende wandelaars of fietsers.
         Daarnaast beschikt de gemeente over een aantal landgoederen en kastelen en is Rheden mooi gelegen
         aan de IJssel. De landgoederen en uiterwaarden zijn aantrekkelijk, maar op dit moment beperkt
         beleefbaar.



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         40               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>         Het overige aanbod wordt als ‘verschraald’ ervaren; er is relatief weinig horeca en er zijn relatief weinig
         overnachtingsmogelijkheden, ook voor de zakelijk markt. De kernen, op Velp na, worden over het
         algemeen niet als aantrekkelijk ervaren; mede te wijten aan het beperkt beleefbare aanbod.

         Wel worden er veel kansen gezien in het ontwikkelen van de beleefbaarheid van de uiterwaarde. Een
         voorbeeld hiervan is een concept dat op dit moment wordt ontwikkeld door o.a. Veluwe op 1: Het derde
         waterverhaal. Het derde waterverhaal gaat het verhaal vertellen over hoe Nederland samenleeft met de
         rivieren. Hier liggen kansen om de gemeente Rheden te het verbinden aan de omliggende gemeenten,
         zoals Doesburg en Zutphen.

         Leefbaarheid
         Op het gebied van leefbaarheid en spreiding van het toerisme kwamen een aantal punten naar voren:
             ▪ Ondernemers profiteren beperkt van de bezoekers aan de natuur. Fiets- en wandelroutes lopen
                 niet door de kernen en de bezoekers worden niet voldoende verleid om de kernen te bezoeken.
             ▪ De natuur rondom de Posbank wordt over het algemeen als (te) druk ervaren; hier is spreiding
                 van de bezoekers nodig. Dit kan door:
                      o Het stimuleren van het gebruik van duurzame vormen van mobiliteit, denk hierbij aan
                          het verbeteren van de OV-verbindingen of het beschikbaar stellen van (elektrische)
                          huurfietsen.
                      o Het aantrekkelijker maken en het beter profileren van het overige aanbod in de
                          gemeente, door meer voorzieningen te ontwikkelen, het meer beleefbaar maken van
                          wat er al is en door marketing en promotie inspanningen hier op te richten.
                      o Het aanpassen van fiets- en wandelroutes: laat ondernemers meeprofiteren van de
                          bezoekers
             ▪ Met de verstedelijkingsopgave die eraan komt (er zijn plannen om duizenden woningen bij te
                 bouwen in de regio), neemt de druk op de kwetsbare natuur toe. Voldoende ruimte behouden
                 en creëren voor recreatie voor eigen inwoners (en bezoekers) moet als integrale opgave mee
                 worden genomen in de ruimtelijk opgaven.

         Rol van de gemeente
         De gemeente kan hierbij een leidende rol spelen, door de visie van de gemeente op de bezoekers en
         recreatie voor de eigen inwoners helder te positioneren. Daarnaast kan de gemeente, waar dat nodig
         wordt geacht, actief ondernemers uitnodigen voor het ontwikkelen van (verblijfsrecreatief) aanbod. Het
         is van belang dat de gemeente ook aandacht heeft voor de woningbouwopgave, door de te ontwikkelen
         recreatieruimte aantrekkelijk en toegankelijk te maken voor (toekomstige) inwoners van de regio.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                           41                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   42   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>         Rheden is een groene gemeente met een rijke natuur- en cultuurhistorie. Het DNA en de identiteit van
         de gemeente is te omschrijven in vier kenmerkende thema’s

         Veluwezoom
         De Veluwezoom is het meest kenmerkende voor de gemeente Rheden. Een groot deel van Nationaal
         Park de Veluwezoom valt binnen de gemeente Rheden. Jaarlijks komen miljoenen mensen naar de
         Veluwezoom om een wandeling of fietstocht te maken, het bezoekerscentrum te bezoeken, een hapje te
         eten bij bijvoorbeeld Paviljoen de Posbank of De Carolinahoeve of van de prachtige vergezichten over
         het glooiende landschap te genieten. Ook wordt er op vele manieren gesport op de Veluwezoom. Zo ligt
         er een uitgebreid MTB en gravelbikenetwerk, lopen er ruiterpaden en wordt het gebied al hardlopend of
         met de racefiets aangedaan. De Veluwezoom is een aantrekkelijke bestemming voor veel doelgroepen
         met uiteenlopende motieven.

         Villa’s, kastelen, landgoederen en buitenplaatsen
         De gemeente Rheden wordt gekenmerkt door vele villa’s, kastelen, landgoederen en buitenplaatsen,
         waaronder de kastelen Biljoen en Middachten. Dit komt voort uit de prachtige ligging, waardoor vele
         buitenverblijven van stedelingen hier gebouwd werden. De meeste kastelen, landgoederen en
         buitenplaatsen zijn particulier eigendom. De landhuizen of kastelen worden vaak bewoond en worden
         daarom slechts beperkt opgesteld. Het landgoed (de bossen, landerijen en soms de tuin) is in de meeste
         gevallen voor het grootste deel (vrij) toegankelijk.

         Uiterwaarden van de IJssel
         De rivier de IJssel vormt de zuidoostelijke begrenzing van de gemeente. De IJssel heeft een belangrijke
         rol gespeeld in de handel en als verdedigingslinie.

         Kleinschaligheid en gemoedelijkheid in de kernen
         De gemeente bestaat uit zeven dorpen: De Steeg, Dieren, Ellecom, Laag-Soeren, Rheden, Spankeren en
         Velp. Iedere kern heeft een eigen karakter. Hieronder noemen we de meest opvallende kenmerken van
         de kernen:

         ▪     In De Steeg ligt kasteel en landgoed Middachten, Landgoed Rhederoord en een groot aantal andere
               rijks- en gemeentelijke monumenten. Ook ligt in De Steeg de parkeerplaats De Lappendeken. Een
               startpunt voor verschillende gemarkeerde wandelroutes.
         ▪     Dieren staat bekend als bakermat van de Gazelle. Hier vindt men de Gazellefabriek en het
               bijbehorende Experience Center. Watersporters kunnen terecht op het Apeldoorns Kanaal en vanuit
               Dieren kan je met een pont (voor auto, fiets en wandelaar) over de IJssel. Daardoor heeft Dieren een
               goede verbinding met de Achterhoek. Ook heeft Dieren een intercity treinstation. Gezinnen kunnen
               in Dieren terecht in de Spelerij.
         ▪     Ellecom is één van de oudste nederzettingen op de Veluwe. De 18e-eeuwse Middachter Allee leidt
               van De Steeg naar Ellecom. Door de beukenbomen aan weerzijden van deze weg wordt deze straat
               in de zomer ook wel een groene tunnel genoemd. De aanleg van meerdere buitenplaatsen
               halverwege de 19e eeuw en het ontstaan van de vele pensions en vakantieverblijven langs de
               Zutphensestraatweg rond 1900 geven het dorp karakter.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          43               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>         ▪     Laag-Soeren was in de vorige eeuw bekend door kuuroord Bethesda. Men kwam destijds speciaal
               naar de gemeente Rheden, specifiek het kuuroord, om hun gezondheid te verbeteren.
               Tegenwoordig is het een wooncomplex, genaamd Landgoed Laag-Soeren. Laag-Soeren staat dan
               ook bekend om haar sprengen en beken. Daarnaast wordt er tegenwoordig vooral verbleven op
               Ardoer camping De Jutberg of Camping Boszicht.
         ▪     Rheden staat bekend als de ‘poort’ naar de Posbank en het Nationaal Park Veluwezoom. Het is één
               van de grotere kernen in de gemeente met meerdere winkels, restaurants en een treinstation op
               loopafstand van het bezoekerscentrum Veluwezoom en het centrum van Rheden. Ook kunnen
               bezoekers vanuit Rheden in de zomer met de veerdienst over de IJssel naar recreatiegebied
               Rhederlaag en De Liemers.
         ▪     Spankeren is van vroeger uit een agrarische nederzetting met eromheen Landgoed De Bockhorst,
               het Hof te Loo en de Gelderse Toren. De Spankerense Enk is een belangrijke archeologische
               vindplaats: ook in de prehistorie werd hier al gewoond en geboerd.
         ▪     Velp staat bekend om de vele buitenplaatsen, villa’s, statige architectuur, monumentale panden in
               een groene, glooiende omgeving. Het centrum is relatief groot in vergelijking met de rest van de
               gemeente. Landgoed en Kasteel Biljoen ligt in Velp. Het uitgebreide landgoed is samen met
               landgoed Beekhuizen, dat oorspronkelijk ook bij Biljoen hoorde, gewaardeerd wandel- en
               fietsgebied. Velp is goed bereikbaar met de trein door het gelijknamige treinstation.




         Er zijn enkele relevante ontwikkelingen met betrekking tot recreatie en toerisme die we in deze
         paragraaf apart benoemen.

          ▪    Station Rheden
               Na station Dieren krijgt Station Rheden ook een nieuw uiterlijk. De omgeving van het station gaat
               op de schop om plaats te maken voor een levendige kern waar wandelaars en fietsers kunnen
               genieten van passende winkels en horeca. Ook wordt er verkend om de naam van Station Rheden
               te veranderen naar Station Rheden Posbank om het gebruik van het openbaar vervoer naar de
               Veluwezoom te stimuleren.
          ▪    Nieuwe poort naar de Veluwezoom in Eerbeek
               De gemeente Brummen werkt samen met regionale partners om een toegangspoort te worden tot
               de Veluwe. Deze toegangspoort concentreert zich vooral op Eerbeek en het gebied rondom het
               spoor; het Elis Ligtleeplein. Dat plein moet een aantrekkelijke en recreatieve plek worden om een
               bezoek aan de Veluwezoom of IJsselvallei te starten.
          ▪    Financiering Recreatieve Infrastructuur (FRIS)
               Een goede en veilige recreatieve infrastructuur is belangrijk om de Veluwe voor bezoekers en
               inwoners aantrekkelijk te houden. Daarnaast is een aantrekkelijke en kwalitatief hoogwaardige
               recreatieve infrastructuur (daaronder worden onder andere paden en routes, maar ook
               parkeerplaatsen en publieke bouwwerken, zoals uitkijktorens en wildkijkhutten verstaan) een
               belangrijke voorwaarde in succesvol bezoekersmanagement.
               Door het toenemende gebruik van de recreatieve infrastructuur op de Veluwe lopen de kosten voor
               het beheer en onderhoud op en de vergoeding is op dit moment niet dekkend. Bovendien dragen
               dagbezoekers niet standaard bij aan de instandhouding van de recreatieve infrastructuur. In het
               project FRIS worden verschillende maatregelen verkend die een oplossing kunnen vormen voor dit
               probleem, waaronder betaald parkeren en vignetten.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         44               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD   45   ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>         Recreatie en toerisme dragen bij aan de lokale economie. Door de bestedingen van bezoekers komen er
         indirecte en directe inkomsten een gebied in. Ook leidt het bezoek van toeristen en recreanten tot
         werkgelegenheid. In deze paragraaf beschrijven we de economische waarde van recreatie en toerisme
         voor de gemeente Rheden.

         Dit brengen we in kaart aan de hand van:
         ▪ Werkgelegenheid
         ▪ Bestedingen
         ▪ Inkomsten (toeristen)belasting
         ▪ Profijt voor inwoners

6.1.1    Werkgelegenheid
         De economische waarde van R&T komt o.a. tot uitdrukking in werkgelegenheid. De toeristisch-
         recreatieve sector is een werkgelegenheidsmotor.

         Tabel 6.1 Totaal banen, banen in recreatie en toerisme en aandeel recreatie en toerisme banen op
         het totaal voor Rheden, de Veluwe, provincie Gelderland en gemiddeld in Nederland in 2018,
         2020 en 2022
                                          2018                    2020                           2022

           Totaal banen Rheden            18.190                  17.910                         17.830

           Totaal banen R&T Rheden        1.010                   990                            960

           Aandeel R&T Rheden             5,6%                    5,5%                           5,4%

           Totaal banen Veluwe            354.790                 363.630                        384.440

           Totaal banen R&T Veluwe        23.210                  22.270                         23.760

           Aandeel R&T Veluwe             6,5%                    6,1%                           6,2%

           Totaal banen Gelderland        1.011.140               1.041.000                      1.099.200

           Totaal banen R&T Gelderland    66.650                  64.910                         67.670

           Aandeel R&T Gelderland         6,6%                    6,2%                           6,2%

           Totaal banen Nederland         8.703.730               8.989.580                      9.369.760

           Totaal banen R&T Nederland     605.870                 610.520                        612.840

           Aandeel R&T Nederland          7,0%                    6,8%                           6,5%

                                                                   Bron: LISA, Werkgelegenheidsregister, 2018, 2021, 2022.


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                       46                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>            Hierbij zijn de totale banen het aantal fulltimers, parttimers en uitzendkrachten in alle sectoren. De R&T
            banen het aantal fulltimers, parttimers en uitzendkrachten in de sector recreatie en toerisme en het
            aandeel R&T banen is het percentage R&T banen van de totale banen.

            Op basis van bovenstaande tabel vallen de volgende punten op:
            ▪ Zowel gemiddeld in Nederland, als gemiddeld in de provincie Gelderland en op de Veluwe is het
                aandeel R&T banen op het totaal in 2022 lager dan in 2018. Het totale aantal banen is wel gestegen.
                Er zijn in verhouding dus minder R&T banen in deze gebieden.
            ▪ In de gemeente Rheden is het percentage R&T banen in 2022 lager dan in 2018, maar zijn ook het
                totaal aantal banen en R&T banen lager. De verhouding R&T banen is in Rheden dus redelijk gelijk
                gebleven.
            ▪ Het aantal R&T banen tussen 2020 en 2022 is in Rheden gedaald terwijl dit gemiddeld in Nederland,
                Gelderland en op de Veluwe is gestegen.
            ▪ Het aandeel banen in R&T op het totaal is in Rheden lager dan gemiddeld in Nederland, Gelderland
                en op de Veluwe.

            Daarnaast blijkt uit de visie Economie Rheden dat de werkgelegenheid in een aantal belangrijke
            sectoren voor de gemeente, zoals de zorg, toerisme en recreatie en de industrie, achter blijft bij de
            gemiddelde groei in Gelderland en de omliggende gemeenten. Deze achterliggende groei kan mogelijk
            verklaard worden door de ligging van de gemeente, tussen De Veluwezoom en De IJssel, waardoor er
            beperkte uitbreidingsruimte voor nieuwe bedrijventerreinen is. Door de beperkte
            ontwikkelingsmogelijkheden is er een extra stimulans om juist kwalitatief te ontwikkelingen binnen de
            bestaande gebouwde omgeving. Voor toerisme en recreatie leidt dit ook tot de vraag of de kansen wel
            voldoende worden benut. De afgelopen 10 jaar is de werkgelegenheid in de sector toerisme en recreatie
            gelijk gebleven, terwijl die in omliggende en vergelijkbare gemeenten flink gegroeid is. Tegelijkertijd zijn
            de bezoekersaantallen aan de gemeente wel gestegen. Dit komt alleen niet tot uiting in de
            werkgelegenheid en de brede welvaart.

            Maatschappelijke functie
            De toeristisch-recreatieve sector biedt zowel veel als gevarieerde werkgelegenheid voor de gehele
            breedte van de beroepsbevolking. Zo zorgt de vrijetijdssector voor een diversiteit aan banen voor
            praktisch en theoretisch opgeleiden en ook voor een diversiteit in functies (IT-ers, reisadviseurs,
            marketeers, koks, etc.).
            Uit de visie Economie van de gemeente Rheden blijkt dat er veel werkgelegenheid in de gemeente is
            voor theoretisch opgeleiden en weinig voor praktisch opgeleiden. De sector biedt dus bij uitstek een
            belangrijke werkplaats voor de praktisch opgeleiden en vervult daarmee een belangrijke
            maatschappelijke functie.

6.1.2       Bestedingen
            Tabel 6.2 laat een overzicht zien van de uitgaven van binnenlandse vakantiegangers in Nederland, de
            provincie Gelderland en regio Arnhem-Nijmegen, waar Rheden onderdeel van is, in 20206.

            Ondanks een daling van het aantal binnenlandse vakanties zijn de uitgaven in Gelderland en Nederland
            gestegen in 2020 t.o.v. 2019. In de regio Arnhem-Nijmegen werd gemiddeld per 1.000 binnenlandse
            vakanties meer uitgegeven in 2020 dan in de provincie Gelderland, maar juist minder dan in Nederland.



6
    Er is geen recentere data op regionaal of lokaal niveau beschikbaar.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                 47             ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>         Tabel 6.2 Binnenlandse vakanties, totale uitgaven binnenlandse vakanties en uitgaven per 1.000
         binnenlandse vakanties in Nederland, Gelderland en regio Arnhem-Nijmegen, voor de jaren 2019
         en 2020
                                           Nederland                  Gelderland                      Arnhem-Nijmegen
                                    2019           2020            2019              2020             2019              2020
              Binnenlandse
                                                                                                   Geen data
                vakanties          17.634         16.677           3.229             2.934                              577
                                                                                                  beschikbaar
                 (x1.000)
              Totale uitgaven
               binnenlandse                                                                        Geen data
                                  3.270.347      3.556.375        564.376          589.527                            117.073
                 vakanties                                                                        beschikbaar
                 (x€1.000)
              Uitgaven per
                  1.000                                                                            Geen data
                                  185.457         213.250         174.784          200.929                            202.899
              binnenlandse                                                                        beschikbaar
                vakanties
                                                                           Bron: Gelderse impactmonitor recreatie en toerisme, 2021

         Bestedingen daggasten
         Rheden heeft meer daggasten dan verblijfsgasten daarom is het ook relevant om te kijken wat
         daggasten gemiddeld besteden. Helaas zijn er geen gegevens op gemeenteniveau beschikbaar. In de
         provincie Gelderland geven daggasten gemiddeld € 3,5 miljard euro uit. Hieronder vallen bestedingen
         aan entreeprijzen, consumpties en in winkels. Een bezoeker die niet in de regio woont geeft gemiddeld
         € 19,- uit per dag en een inwoner gemiddeld € 14,-. (Kerncijfers – VisitVeluwe, 2023)

6.1.3    Inkomsten toeristenbelasting
         Door het innen van toeristenbelasting ontvangt de gemeente een bijdrage van de verblijfsgast. Deze
         inkomsten kunnen geïnvesteerd worden in voorzieningen, zoals wegen en groen waar de inwoner ook
         weer profijt van heeft. Het tarief van de toeristenbelasting in Rheden is:

          ▪      2021: €2,- per persoon per nacht
          ▪      2022: €2,03 per persoon per nacht
          ▪      2023: €2,09 per persoon per nacht

         Uit jaarstukken van de gemeente Rheden blijkt dat in 2022 de inkomsten uit toeristenbelasting €383.000
         euro bedroegen (dit is inclusief €90.000 uit 2020). In 2021 waren de inkomsten €172.000 vanwege de
         afname in overnachtingen door corona. De inkomsten in 2023 worden geschat op €283.000.

         In 2022 lag het landelijke tarief op €2,03 en is gelijk met dat van Rheden. In 2023 is het landelijke tarief
         gestegen met 6,3% naar €2,16. Rheden ligt daar onder met €2,09. Het gemiddelde tarief van Gelderland
         in 2023 was €1,73. In vergelijking met Rheden is het toeristenbelastingtarief lager in Gelderland. In
         Gelderland varieerde de toeristenbelasting in 2022 van €2,97 in Nijmegen tot €0.80 in Culemborg.
         Gemeente Rheden staat op de 8ste plek (van de 51) qua hoogste belastingtarief in de provincie
         Gelderland.

         Rheden ontvangt aanzienlijk meer daggasten dan verblijfsgasten, maar daggasten betalen geen
         toeristenbelasting. Daarmee dragen ze niet vast financieel bij aan het onderhoud van voorzieningen,
         ondanks intensief gebruik ervan.


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                              48                  ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>6.1.4    Profijt voor inwoners
         Naast bedrijven en de overheid kunnen inwoners van de gemeente Rheden er ook economisch op
         vooruitgaan door de aanwezigheid van recreanten en toeristen. Bijvoorbeeld door werk (een baan of
         bedrijf in de R&T sector), maar ook door de inkomsten uit nevenactiviteiten die te relateren zijn aan R&T,
         zoals het verhuren van een kamer via AirBnB.

         In 2022 hebben wij een inwonersonderzoek uitgevoerd op de Veluwe. Hierbij zijn ook de inwoners van
         de Veluwezoom (waar Rheden onderdeel van is) ondervraagt. Uit het inwonersonderzoek blijkt dat de
         inkomsten van 2% van de inwoners van de Veluwezoom (deels) te linken zijn aan toerisme. Op de
         Veluwe is dit gemiddeld 3%.
         Slechts 4% van de inwoners van de Veluwezoom denkt dat ze economisch profiteren van verdere groei
         van toerisme op de Veluwe (10% is hier neutraal in).

6.1.5    Conclusie economische waarde
         Hieronder hebben we de belangrijkste conclusies weergegeven:
         ▪ In de gemeente Rheden werken gemiddeld minder mensen in de vrijetijdssector in vergelijking met
             het landelijk, provinciaal en regionaal gemiddelde. En de R&T sector in Rheden groeit qua
             werkgelegenheid minder hard dan gemiddeld in Gelderland.
         ▪ De bestedingen van bezoekers leiden direct en indirect tot inkomsten voor inwoners en bedrijven.
             De bestedingen tijdens binnenlandse vakanties zijn gestegen in 2020 t.o.v. 2019. In de regio
             Arnhem-Nijmegen zijn de bestedingen per 1.000 bezoekers zelfs hoger dan in heel Gelderland.
         ▪ Rheden int meer toeristenbelasting per nacht per persoon dan gemiddeld in Gelderland. Rheden
             ontvangt meer daggasten dan verblijfsgasten. Daggasten betalen geen toeristenbelasting en
             dragen daarmee niet ‘standaard’ bij aan het onderhoud en beheer van (recreatieve) voorzieningen.
         ▪ Inwoners kunnen zelf ook profiteren recreatie en toerisme. Naast dat ze werkzaam kunnen zijn in de
             sector kan het zijn dat ze inkomsten genereren door nevenfuncties, zoals het verhuren van een
             kamer of woning op AirBnB. Hier is echter geen data over beschikbaar. Uit het inwonersonderzoek
             blijkt dat veel respondenten aangeven dat hun inkomsten niet te linken zijn aan toerisme en er ook
             niet op vooruit zouden gaan als deze sector groeit.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         49                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>         De toeristisch-recreatieve sector heeft ook invloed op de leefomgeving. Recreatie en toerisme draagt bij
         aan het creëren en instandhouden van voorzieningen en daarmee ook aan de leefbaarheid van een
         bepaald gebied. Ook maken recreanten en toeristen gebruik van voorzieningen.

         De maatschappelijke waarde van recreatie en toerisme brengen we in beeld aan de hand van:
         ▪ Dichtheid en nabijheid van voorzieningen
         ▪ Bijdrage vitaliteit leefomgeving

6.2.1    Dichtheid en nabijheid van voorzieningen
         De aanwezigheid en diversiteit van toeristisch- recreatieve voorzieningen hebben een positief effect op
         de lokale leefomgeving.

         Voorzieningen
         Het CBS registreert het aantal voorzieningen in verschillende branches in Nederland, waaronder
         ‘cultuur, sport en recreatie’ en ‘horeca’. Op basis hiervan hebben we de dichtheid van het aantal
         voorzieningen in 2022 per 1.000 inwoners berekend, zie onderstaande tabel. Hierbij wordt een
         vergelijking gemaakt tussen Nederland, Gelderland, de Veluwe en gemeente Rheden.

         Tabel 6.3 Dichtheid toeristisch-recreatieve voorzieningen voor Nederland, Gelderland, Veluwe en
         Rheden, per 1.000 inwoners in 2022
                                           Nederland          Gelderland             Veluwe           Rheden
                      Horeca                   4,3                3,8                  3,8               3,3
            Cultuur, sport en recreatie        7,1                6,0                  4,9               6,1
                                                                               Bron: CBS, 2022

         Rheden heeft per 1.000 inwoners minder horecavoorzieningen dan gemiddeld in Nederland, Gelderland
         en op de Veluwe. Ook zijn er minder voorzieningen voor cultuur, sport en recreatie in Rheden dan
         gemiddeld in Nederland, maar meer in vergelijking met Gelderland en de Veluwe. Qua toeristisch-
         recreatieve voorzieningen is er mogelijk nog ruimte om te ontwikkelen.

         Daarnaast wordt de nabijheid van voorzieningen voor inwoners geregistreerd door het CBS voor een
         aantal categorieën die we kunnen relateren aan recreatie en toerisme. Hoe dichterbij de voorzieningen
         zijn des te hoger het dagelijkse gemak en daarmee de kwaliteit van leven en het welzijn van inwoners is.

         Tabel 6.4 Nabijheid horeca voorzieningen voor Nederland, Gelderland, Veluwe en Rheden in 2021
          Gemiddelde afstand tot
                                      Nederland        Gelderland       Veluwe           Rheden
          horeca (in km’s)
          Cafés en dergelijke         1,3              1,5              1,5              1,1
          Cafetaria's en dergelijke   0,8              0,9              0,9              0,6
          Restaurants                 0,8              1,0              1,0              0,6
          Hotels en dergelijke        2,5              3,0              2,6              1,5
                                                                               Bron: CBS, 2022

         Hieruit kunnen we concluderen dat over het algemeen de horecavoorzieningen voor inwoners van de
         gemeente Rheden dichtbij zijn. Met name de cafetaria’s en restaurants zijn goed bereikbaar. Maar er is in



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         50                 ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>         de gemeente Rheden wel een beperkter aanbod aan horeca in vergelijking met Nederland, Gelderland
         en de Veluwe.

         Tabel 6.5 Nabijheid toeristisch-recreatieve voorzieningen voor Nederland, Gelderland, Veluwe en
         Rheden in 2021
          Gemiddelde afstand in km tot
                                            Nederland       Gelderland      Veluwe          Rheden
          recreatieve voorzieningen
          Zwembad                           3,2             3,5             3,6             4,4
          Museum                            4,1             3,7             3,2             3,7
          Poppodium (excl. festivals)       10,1            13,5            8,3             10,8
          Bioscoop                          6,5             7,3             7,8             6,5
          Saunafaciliteiten                 7,6             8,3             7,9             5,9
          Attractie                         5,2             5,9             4,7             6,6
                                                                               Bron: CBS, 2022

         Het meest opvallende is dat de inwoners verder moeten reizen voor het zwembad en een attractie dan
         inwoners van Nederland, Gelderland en Veluwe. Daarentegen zijn saunafaciliteiten in vergelijking veel
         meer nabij.

         Detailhandel
         Er bestaat een correlatie tussen het aantal bezoekers en de dichtheid van supermarkten. Populaire
         toeristische regio’s in Nederland hebben de hoogste supermarkdichtheid, waaronder de
         Waddeneilanden en gemeenten aan de Zeeuwse kust.

         Uit onderstaande tabel kan worden gehaald dat de inwoners van Rheden zich gemiddeld dichter bij een
         grote supermarkt of ander verkooppunt van dagelijkse levensmiddelen en warenhuizen bevinden dan
         de gemiddelde inwoner van Nederland, Gelderland en de Veluwe. De nabijheid zorgt voor meer
         dagelijks gemak, verbetering van de kwaliteit van leven en het welzijn van de inwoners.

         Tabel 6.6 Nabijheid supermarkt en dagelijkse voorzieningen voor Nederland, Gelderland, Veluwe
         en Rheden in 2021
          Gemiddelde afstand tot
                                                    Nederland Gelderland     Veluwe        Rheden
          detailhandel
          Grote supermarkten
          (verkooppunt van dagelijkse artikelen met 0,9       1,0            1,0           0,8
           minimale oppervlakte van 150 m2)
           Dagelijkse levensmiddelen                      0,8        0,9               0,9          0,6
           Warenhuis
           (Winkels waar 50 of meer personen werkzaam
           zijn, en waar de verkochte producten behoren   2,6        2,7               2,4          1,8
           tot acht of meer branches, elke branche een
           omzetaandeel heeft van meer dan 5 procent en
           niet meer dan 50 procent)

                                                                                                      Bron: CBS, 2022




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                 51         ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>         Mobiliteitsvoorzieningen
         Tot slot wordt ook de nabijheid van mobiliteitsvoorzieningen voor inwoners geregistreerd door het CBS.
         Deze voorzieningen zijn belangrijk voor inwoners en worden gebruikt door toeristen en recreanten.

         Tabel 6.7 Nabijheid mobiliteitsvoorzieningen in km’s voor Nederland, Gelderland, Veluwe en
         Rheden in 2021
          Gemiddelde afstand tot vervoer       Nederland      Gelderland    Veluwe         Rheden
          Hoofdverkeersweg                     1,8            1,6           1,7            0,8
          Treinstations                        5,1            3,9           3,8            1,3
          (belangrijke) Overstapstations
           (spoorwegstation met als belangrijke functie
                                                          10,7        13,8           11,6                 9,9
           dat reizigers kunnen overstappen tussen
           verschillende treinen)

                                                                                            Bron: CBS, 2022

          Rheden is goed bereikbaar met zowel de trein als via een hoofdverkeersweg.

          Daarnaast zijn er ook nog verschillende veerponten in het gebied. Zo zijn er twee veerdiensten in
          Rheden. Eén van de veerdiensten brengt je van Rheden naar Lathum. Deze vaart van 1 april tot 1
          oktober en is alleen toegankelijk voor mensen te voet, met de fiets of bromfiets. Daarnaast is er ook nog
          een veerpont tussen Dieren en Olburgen. Deze vaart het hele jaar door en is toegankelijk voor mensen te
          voet, fietsers, bromfietsers, scooters, auto’s en busjes. Deze brengt je over de IJssel.

6.2.2    Conclusie maatschappelijke waarde
         Op basis van de bovenstaande indicatoren kan het volgende geconcludeerd worden:

         De horeca-, mobiliteits- en detailhandel voorzieningen zijn gemiddeld dichterbij in de gemeente Rheden
         dan gemiddeld in Nederland, Gelderland en op de Veluwe. Sommige toeristisch-recreatieve
         voorzieningen (zoals een zwembad en attracties) liggen wat verder weg.
         Ook heeft Rheden per 1.000 inwoners minder horecavoorzieningen in vergelijking met het landelijk,
         provinciaal en regionaal gemiddelde.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                                  52          ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>         Recreatie en toerisme heeft invloed op de leefbaarheid van een gebied. Inwoners zien vaak dat er
         vanwege recreatie en toerisme ontwikkelingen plaatsvinden in hun woonplaats waar zij zelf ook
         voordeel uit halen, maar ze kunnen ook overlast ervaren van bezoekers.

         In de volgende paragraaf kijken wij naar de impact van recreatie en toerisme op de leefbaarheid. Dit
         doen we door te putten uit het inwonersonderzoek op de Veluwe en de dorpsgesprekken die zijn
         gevoerd in de zomer van 2023.

         In 2022 heeft Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd een inwonersonderzoek uitgevoerd op de Veluwe waarbij
         ook inwoners van Rheden zijn bevraagd. In totaal hebben 1.209 respondenten deelgenomen, waarvan
         303 woonachtig op de Veluwezoom. In de vergelijkingen maken we gebruik van de gebiedsaanduiding
         Veluwezoom omdat Rheden hieronder valt samen met de gemeenten Arnhem, Renkum en Rozendaal.
         Daarnaast heeft de gemeente Rheden in het kader van de Omgevingsvisie in de zomer van 2023
         dorpsgesprekken gevoerd met inwoners uit alle kernen.

6.3.1    Inzichten uit inwonersonderzoek
         In 2022 is er een inwonersonderzoek uitgevoerd over toerisme onder inwoners op de Veluwe 7 . De
         enquête is ingevuld door inwoners van de Veluwezoom gemeenten (de gemeenten Arnhem, Renkum,
         Rheden en Rozendaal).
         Uit de enquête blijkt dat de inwoners van de Veluwezoom gematigd positief zijn over toerisme. Ook
         vinden meer inwoners dat de voordelen van toerisme opwegen tegen de nadelen dan andersom.

         De belangrijkste benoemde positieve punten die inwoners zien als gevolg van toerisme:
         ▪ Bezoekers zorgen voor een belangrijke bijdrage aan de lokale economie en werkgelegenheid.
         ▪ Bezoekers dragen bij aan de aanwezigheid van winkels, horeca en recreatieve mogelijkheden.
         ▪ Bezoekers dragen bij aan de leefbaarheid.

         De belangrijkste negatieve effecten die inwoners zeggen te ervaren als gevolg van toerisme:
         ▪ Bezoekers dragen bij aan schade aan de natuur en achteruitgang van de openbare ruimte (zoals
             publieke voorzieningen).
         ▪ Bezoekers veroorzaken problemen rondom mobiliteit (fileproblemen, parkeerproblemen etc.).
         ▪ Door bezoekers is het (erg) druk op bepaalde momenten en plekken.

         De meeste inwoners vinden daarnaast dat de leefbaarheid niet wordt verminderd door recreatie en
         toerisme. Wel zijn de inwoners van de Veluwezoom hier minder positief over dan inwoners van de
         Veluwe. Ook zijn de inwoners kritisch over het aanmoedigen van toerisme op de Veluwezoom. Zo’n 37%
         van de respondenten vindt dat toerisme niet verder aangemoedigd mag worden, dit aandeel is gelijk
         aan het aantal inwoners dat hier neutraal tegenover staat. Hierbij verwacht bijna de helft van de
         inwoners dat een verdere bezoekersgroei zal leiden tot wrijving. Opvallend is ook dat inwoners van de
         Veluwezoom over het algemeen negatiever kijken naar toerisme dan de gemiddelde inwoner op de
         gehele Veluwe.




7
 Het inwonersonderzoek is uitgevoerd nadat de samenleving weer ‘van het slot ging’, na de coronaepidemie. Het is niet uit te
sluiten dat de maatregelen die golden tijdens de coronaepidemie van invloed zijn op het onderzoek.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                              53                 ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>6.3.2    Input Dorpsgesprekken
         In het kader van de Omgevingsvisie heeft de gemeente Rheden dorpsgesprekken gevoerd in alle kernen.
         Tijdens de dorpsgesprekken konden inwoners in gesprek over hoe zij de toekomst van hun dorp voor
         zich zien. De inwoners konden zich van te voren opgeven, maar ook op de avond zelf inlopen.
         Tijdens de dorpsgesprekken konden inwoners over verschillende thema’s meedenken, zoals wonen,
         verkeer, natuur, duurzaamheid, klimaatsverandering, energie en recreatie en toerisme.
         Op de thema-posters konden inwoners stickers plakken bij onderwerpen waar zij het mee eens waren.
         Stellingen waren onder andere:
         ▪ “De Veluwezoom en Veluwe is er vooral voor…” met opties “de mens (recreatie)”, “neutraal” en
              “natuur en dier”.
         ▪ “Hebben we toeristen nodig om onze winkels en restaurants op te houden?” met opties “heel veel”,
              ‘neutraal”, “helemaal niet”.
         ▪ “Landgoederen en monumenten…” met opties “behouden en conserveren we, waardoor minder
              toegankelijk”, “neutraal” en “gebruiken we voor toerisme, als verdienmodel”.

         Daarnaast waren er vragen die inwoners konden beantwoorden. Per kern hebben we hieronder de
         meest relevante input opgenomen.

         Laag-Soeren
         In Laag-Soeren hadden 20 mensen zich opgegeven. De inwoners van Laag-Soeren beschrijven de kern
         als kleinschalig, vredig en rustig, waarbij de natuur en het groen centraal staat.

         Houding van de inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners van Laag-Soeren geven aan dat ze de rustzoeker zouden willen aantrekken. Ze vinden dat
         agrarische bedrijven mogen bijverdienen met kleinschalige R&T activiteiten, zoals een zorgboerderij. Ze
         willen daarnaast ook liever hun boodschappen doen bij de boer/landswinkel dan bij de grote
         supermarkt. De meeste inwoners vinden dat de toeristen nodig zijn om de winkels en restaurants open
         te houden in de kern. Een groot deel van de inwoners is voor het weren van gemotoriseerde voertuigen
         naar de natuurgebieden. Ze zijn redelijk verdeeld over of de natuur geconserveerd moet worden of
         gebruikt moet worden als verdienmodel voor toerisme. Wel zouden de inwoners graag zien dat de
         landgoederen en monumenten gebruikt worden voor toerisme als verdienmodel. Daarnaast geven de
         inwoners aan dat ze bepaalde recreatieve en toeristische voorzieningen missen in de kern, waaronder:

          ▪    Horecamogelijkheden. Hierbij geven ze als optie dat er mogelijk wat aan het begin van de
               Badhuislaan kan worden ontwikkeld.
          ▪    Winkelmogelijkheden. Er zijn veel winkelpanden leeg waar zij graag kleine kwalitatieve winkels
               willen zien.
          ▪    Verder geven de inwoners aan graag een pluk-/bloementuin te zien waar het oude voetbalveld was.
          ▪    Ook het verbreden van de fietspaden voor zowel scholieren als recreanten zouden ze graag willen.

         De inwoners van Laag-Soeren ervaren ook door recreatie en toerisme. Met name van afval, grote
         groepen fietsers of mountainbikers, de ruiters die het wandelpad gebruiken en verkeer.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        54                ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>         De Steeg
         Voor de dorpsgesprekken in De Steeg hadden 28 mensen zich opgegeven. Door de vrije inloop en de
         online enquête hebben nog meer mensen geparticipeerd. De inwoners van de kern beschrijven De
         Steeg als mooi zoals het is; klein met cultuur en historie.

         Houding van de inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners van De Steeg willen graag dat de cultuur en historie van de kern meer gepromoot wordt
         d.m.v. verhalen. Zo geven ze aan dat Landgoed Rhederoord, het postkantoor en de kerk erg
         bezienswaardig zijn. Daarnaast zien ze potentie voor het organiseren van activiteiten op Landgoed
         Middachten. Ze willen ook graag dat de landgoederen en monumenten door recreatie en toerisme
         worden gebruikt als verdienmodel. De inwoners willen graag inzetten op duurzaam toerisme. Waarbij
         toerisme in toom wordt gehouden en de natuur geconserveerd en minder toegankelijk wordt voor
         recreanten en toeristen. Daarnaast vinden de inwoners dat het gemotoriseerde verkeer naar de
         natuurgebieden moet worden geweerd. Zo willen ze graag dat bezoekers aan de rand van het gebied
         parkeren en overstappen op duurzaam transport.
         Tegelijkertijd vinden de inwoners dat agrarische bedrijven mogen bijverdienen, bijvoorbeeld met een
         camping, horeca of B&B. Dit mag eventueel zelfs op grootschalig niveau. De inwoners zien in dat ze
         toerisme nodig hebben voor het behouden van winkels en restaurants in de kern. Ze willen graag dat
         kleine lokale ondernemingen worden ondersteund. Daarnaast geven de inwoners aan dat ze bepaalde
         recreatieve en toeristische voorzieningen missen in de kern, waaronder:

          ▪    Ze geven aan dat het voormalig klooster, theetuin & klein Biljoen meer aandacht verdienen. Hierbij
               geven de inwoners aan dat het kloosterterrein mogelijk kan worden gebruik om woningen voor
               ouderen en jongeren te realiseren.
          ▪    De inwoners vinden dat er cafés ontbreken in de kern.
          ▪    Ze willen meer sportmogelijkheden in Parkhuis.
          ▪    Flexibele atelierruimtes.
          ▪    Groot losloopgebied voor honden.
          ▪    Een fietsbrug, bijvoorbeeld tussen Havikerwaard en Rhederlaag, zodat de IJssel meer toegakelijk
               wordt.

         Er wordt ook overlast ervaren met name door motoren (geluid), afval, mountainbikers en loslopende
         honden. Hierbij geven de inwoners aan dat vooral op de piekmomenten er geluidsoverlast wordt
         ervaren van de drukke wegen.

         Rheden
         Voor het dorpsgesprek in Rheden hebben 92 mensen zich opgegeven. De totale opkomst was hoger
         door de inloop. De inwoners van Rheden missen samenhang en gezelligheid in de kern. Het is
         voornamelijk een forensendorp. Zo vinden ze dat de ruimtelijke kwaliteit verbeterd moet worden en het
         dorp aantrekkelijker moet worden gemaakt voor jongeren. Daarnaast vinden de inwoners dat het
         agrarisch landschap versterkt moet worden met cultuur en historie op een kleinschalige manier.

         Houding van de inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners vinden dat het gastheerschap belangrijk is en willen graag dat de Gemeente wordt
         neergezet als de Groene Gemeente. De inwoners vinden de natuur belangrijk voor verduurzaming,
         verkoeling, biodiversiteit en R&T. Daarnaast zouden de inwoners van Rheden graag samen willen leven
         in een natuurinclusieve omgeving. Zo benoemen de inwoners liever een hek om de dorpen te zien dan
         om de natuurgebieden. Ook willen de inwoners dat het gemotoriseerde verkeer naar de


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          55               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>         natuurgebieden wordt geweerd. De inwoners willen dat het centrum een meer open en gastvrije
         uitstraling krijgt. Daarnaast vinden ze dat agrarische bedrijven mogen bijverdienen met grootschalige
         recreatie. De inwoners zijn zeer bereid boodschappen te doen bij de lokale boerderij.
         De pont wordt erg belangrijk gevonden. Inwoners zien graag dat de pont blijft en niet wordt vervangen
         door een brug. Ze willen toerisme gebruiken als verdienmodel voor landgoederen en monumenten. De
         inwoners zien toerisme als noodzakelijk om restaurants en winkels open te houden. Daarnaast geven de
         inwoners aan dat ze bepaalde recreatieve en toeristische voorzieningen missen in de kern, waaronder:

          ▪    Ze willen dat er meer recreatie wordt ontwikkeld zoals een wandelpad langs De Laak en een
               kanovijver.
          ▪    Het gebruik van oude gebouwen en leegstaande panden.
          ▪    Inwoners willen dat Rheden ‘hip’ wordt gemaakt met leuke winkels en horeca. Hierbij missen ze
               ook restaurants van goede kwaliteit en specialistische voedingszaken, zoals een visboer. Ze willen
               winkels met een divers aanbod die ook aantrekkelijk zijn voor de recreant.
          ▪    Er moet meer plek komen voor jongeren en betere voorzieningen voor de ouderen
          ▪    De inwoners geven aan dat ervoor gezorgd moet worden dat fietsers Rheden in gaan door leuke
               voorzieningen aan te bieden in het centrum.
          ▪    Meer opties voor waterrecreatie.
          ▪    Het verhuren van fietsen aan de rand van natuurgebieden.
          ▪    Vernieuwing van het zwembad.

         Inwoners van Rheden ervaren soms overlast door toeristen en recreanten. Hierbij geven ze aan dat ze
         vooral last hebben van de mountainbikers, wielrenners, loslopende honden, auto’s, motoren en de
         parkeerdrukte.

         Dieren
         Inwoners omschrijven de kern van Dieren als liggend in een mooie landelijke omgeving, maar saai en
         een forensendorp. De kern is toe aan een opknapbeurt.

         Houding van de inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners vinden dat toeristen voor reuring zorgen in de kern. Wel willen de inwoners dat er grenzen
         worden gesteld aan menselijk (verstorend) gedrag. Ze willen graag dat de Posbank open blijft voor
         recreanten zodat mensen niet elders de natuur gaan verstoren. Tegelijkertijd willen de bewoners dat de
         bezoekers worden gespreid door bijvoorbeeld het wandelen langs de IJssel populairder te maken. Er
         moet meer ingezet worden op duurzaam verkeer zoals het stimuleren van de fiets. Daarbij willen de
         inwoners dat het gemotoriseerd verkeer naar de natuurgebieden wordt geweerd, mits er alternatieve
         opties zijn. Grootschalige recreatie bij de boer mag, maar liever kleinschalig. Boodschappen willen ze
         doen bij de boerderij/landswinkels.
         De inwoners vinden dat het toeristisch overstappunt moet dienen als landingsplek. Ook willen de
         inwoners dat het intercitystation en de pont blijven. De landgoederen en monumenten mogen gebruikt
         worden als verdienmodel. Toerisme wordt gezien als een noodzaak om winkels en restaurants open te
         houden. Tegelijkertijd moet er evenwicht komen tussen de voorzieningen en het aantal toeristen.
         Daarnaast geven de inwoners aan dat ze bepaalde recreatieve en toeristische voorzieningen missen in
         de kern, waaronder:

          ▪    Het vergroenen van het Callunaplein en toevoegen van terrassen. Er moet meer sfeer komen door
               terrassen, winkels, filmhuis, theater, muziek o.i.d..



BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                          56               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>          ▪    Ontmoetingsplekken voor jong en oud creëren. Hierbij wordt een voorziening zoals zwembad,
               buurthuis en/of bioscoop gemist.
          ▪    Een pluk- of groentetuin.
          ▪    Waterrecreatie.
          ▪    Ook zien ze graag ruimere openingstijden van de winkels en horeca. Zo wordt er aangegeven dat de
               zondagochtendfietser nergens heen kan.

         Inwoners van Dieren ervaren soms overlast van bezoekers. Ze geven aan dat dit zich soms voordoet
         rondom de vakantieparken, maar ook door de aanwezigheid van motoren en wielrenners.

         Spankeren
         De opkomst in Spankeren lag op 29 personen plus inloop. De inwoners omschrijven Spankeren als
         rustig, gemoedelijk en aangenaam om te wonen. Ze vinden de muziektent, kerk en de doorkijkjes over
         de landerijen belangrijk.

         Houding van inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners willen dat het dorpse karakter wordt behouden. Ze willen graag dat duurzame mobiliteit
         gestimuleerd wordt. De leefbaarheid wordt belangrijk gevonden en kan verbeterd worden door
         implementatie van groen. De inwoners doen het liefst boodschappen bij de supermarkt in plaats van bij
         de lokale boer. Ze hebben geen duidelijke mening over of agrarische bedrijven bij mogen verdienen met
         recreatie.
         Ongeveer de helft van de inwoners zou de landgoederen en monumenten willen gebruiken voor
         toerisme als verdienmodel. De andere helft is hier neutraal in. Daarnaast wordt ook benoemd dat ze
         graag zien dat de lege en oude (monumentale) gebouwen gebruikt worden voor het realiseren van
         woningen en niet voor R&T. Ook zijn de inwoners van Spankeren er vrij neutraal in of zij toerisme nodig
         vinden voor het behoudt van restaurants en winkels. Daarnaast geven de inwoners aan dat ze bepaalde
         recreatieve en toeristische voorzieningen missen in de kern, waaronder:

          ▪    Ze willen graag een belevingstuin in Spankeren i.c.m. landbouw.
          ▪    Er liggen kansen voor recreatieve ontwikkelingen langs het kanaal. Hier kunnen o.a. horeca of
               winkels komen. Het liefst willen ze dit wel op kleinschalig niveau.
          ▪    De inwoners van Spankeren geven aan vaak boodschappen in Dieren te doen. Daar vinden ze het
               saai en sfeerloos en worden specialistische winkels gemist.
          ▪    Ook vinden de inwoners het leuk als Spankeren zelf wat winkels erbij krijgt.

         De inwoners van Spankeren ervaren soms ook overlast door bezoekers. Zo wordt er drukte en krapte
         ervaren door het verkeer, vooral op de Dorpsweg. Ook is er overlast door loslopende honden, fietsers en
         auto’s.

         Ellecom
         Voor de dorpsgesprekken in Ellecom hebben 24 inwoners zich ingeschreven. De inwoners beschrijven
         Ellecom als rustig, groen en gezellig.

         Houding van inwoners t.o.v. R&T
         Sommige inwoners vinden dat de Posbank wordt uitgemolken ten koste van natuur en dier. De natuur
         willen ze graag conserveren door deze minder toegankelijk te maken. Zelf geven inwoners aan de
         natuurgebieden over het algemeen te voet of met de fiets te bezoeken. Ze zijn dan ook voorstander van
         duurzaam verkeer. Maar er is twijfel of het verbieden van gemotoriseerd verkeer een goed idee is.


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        57               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>         De inwoners zouden graag boodschappen bij de boer willen doen. Ook vinden ze het goed als
         agrarische bedrijven bijverdienen met kleinschalige recreatie.
         De inwoners zijn redelijk neutraal als het gaat om of ze toerisme nodig hebben voor het behouden van
         de winkels en restaurants. Een derde van de inwoners geeft aan dat ze hier toerisme niet voor nodig
         hebben. Daarnaast geven de inwoners aan dat ze bepaalde recreatieve en toeristische voorzieningen
         missen in de kern, waaronder:

          ▪    De inwoners missen faciliteiten waar ze elkaar kunnen ontmoeten. Zo missen ze
               groepsaccommodaties, cafés en een buurthuis.
          ▪    Er liggen ontwikkelingskansen bij de turnhal.
          ▪    Ook zouden de inwoners het leuk vinden als er een wandelroute vanuit Ellecom zou komen.
               Bijvoorbeeld een route over de WOII.
          ▪    De inwoners van Ellecom doen boodschappen in Dieren. Ze vinden het Callunaplein verloederd,
               maar de parkeermogelijkheden zijn wel goed. Ze willen graag meer diversiteit in het winkelaanbod
               zien.

         Ook ervaren inwoners weleens overlast van bezoekers. Zo ervaren ze hinder van geparkeerde auto’s, te
         smalle trottoirs en door slecht onderhouden groen. Daarnaast is er soms een tekort aan
         parkeerplaatsen. De inwoners vragen zich af of er niet meer overlast ontstaat als gemotoriseerd verkeer
         naar de Posbank geweerd wordt. Over het algemeen wordt er in Ellecom steeds meer verkeer gezien
         wat voor overlast zorgt.

         Velp
         Voor de kern Velp hadden 24 mensen zich van te voren opgegeven voor het dorpsgesprek. Door inloop
         was de opkomst nog hoger. De inwoners van Velp beschrijven de kern als een natuurstadsdorp, een
         dorp in het groen met een groen hart. Daarnaast is er weinig samenhang in Velp. Het is meer een
         verzameling losse wijken. Velp wordt gezien als toeristische attractie.

         Houding van inwoners t.o.v. R&T
         De inwoners vinden dat er een balans moet komen tussen natuur en recreatie. Zo vinden ze dat er
         kleinschalige recreatieve ontwikkelingen in de dorpskern of bij agrarische bedrijven plaats mag vinden.
         Grootschalige ontwikkelingen van recreatieparken of horeca in de natuur zijn daarentegen niet welkom.
         Verder willen ze dat de promotie van de grootschalige recreatie stopt. Ook zijn ze voorstander van
         duurzaam verkeer waarbij gemotoriseerd verkeer naar de natuurgebieden wordt geweerd.
         De inwoners hebben last van sluipverkeer van de A12. Over het algemeen willen de inwoners
         verbetering van de leefomgeving d.m.v. minder energieverbruik, minder auto’s en meer groen.
         Er is een kleine meerderheid die aangeeft dat toerisme niet nodig is voor het behouden van restaurants
         en winkels in de kern. Wel geven de inwoners aan dat ze bepaalde recreatieve en toeristische
         voorzieningen missen in de kern, waaronder:

          ▪    Er liggen kansen voor Steenfabriekterrein De Groot.
          ▪    Er moet meer aandacht komen voor immaterieel erfgoed
          ▪    Activiteiten en ontmoetingsplekken voor alle leeftijden
          ▪    Restaurants en voorzieningen zoals een zalencentrum of bowlingbaan worden gemist. Wel wordt
               aangegeven dat Arnhem dichtbij ligt en dit ook biedt.
          ▪    In Velp-Noord worden voorzieningen voor jongeren en kinderen gemist.
          ▪    Ook staan er veel panden leeg (Velperbroek) wat een sociaal gemis is
          ▪    Kleine bedrijfjes worden ook gemist.


BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         58               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>         De inwoners van Velp ervaren ook overlast van bezoekers. Zo hebben ze last van jongeren, afval,
         hondenpoep, hardrijders, motoren en grote groepen zoals wielrenners.

6.3.3    Conclusie leefbaarheid
         Uit het inwonersonderzoek op de Veluwe blijkt dat de resultaten per subgebied ongeveer
         overeenkomen met het gemiddelde op de Veluwe. Wat opvalt is dat inwoners op de Veluwezoom
         negatiever tegenover toerisme staan dan de gemiddelde inwoner op de Veluwe.

         Sommige kernen zien toerisme als belangrijk voor het behouden van restaurants en winkels. Daarnaast
         geven alle kernen aan dat ze het belangrijk vinden dat de natuur geconserveerd wordt en dat
         gemotoriseerd verkeer naar de natuurgebieden geweerd wordt. Wel zijn inwoners bang dat dit voor
         meer parkeeroverlast gaat zorgen en vragen ze zich af hoe dit met duurzaam transport wordt
         ondervangen.

         In alle kernen noemen inwoners verbeterpunten. Hierbij geven ze vaak aan dat leegstaande
         (monumentale) panden worden onderbenut of dat bepaalde voorzieningen worden gemist, zoals
         ontmoetingsplekken en gespecialiseerde winkels.

         In alle kernen wordt weleens overlast ervaren door bezoekers, waarvan overlast door auto’s, motoren,
         wielrenners, mountainbikers, loslopende honden en afval het meest wordt genoemd.




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                        59               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>          ▪    AirDNA. (2023). Geraadpleegd op 13 juli 2023, van https://www.airdna.co/vacation-rental-
               data/app/nl/default/arnhem/overview
          ▪    CBS. (2022, 6 juli). Ontwikkeling van het aantal huishoudens - PBL/CBS Regionale bevolkings- en
               huishoudensprognose 2022–2050. Ontwikkeling van het aantal huishoudens - PBL/CBS Regionale
               bevolkings- en huishoudensprognose 2022–2050 | CBS. https://longreads.cbs.nl/regionale-
               prognose-2022/ontwikkeling-van-het-aantal-huishoudens/
          ▪    Document Rheden - jaarstukken 2021.pdf - iBabs RIS. (z.d.).
               https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/f9d6d400-ba9a-447a-8acc-
               48fbbe97ad5d?documentId=b0903ab0-1ce2-4713-b2e8-c3d9e7343492
          ▪    Document Rheden - jaarstukken 2022.pdf - iBabs RIS. (z.d.).
               https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/d45b7519-71eb-4074-87a7-
               53ae506a1d93?documentId=74a454e7-172d-4520-952a-fda88afc2308
          ▪    https://www.bungalowparkoverzicht.nl/nieuws/toeristenbelasting-2022/ Toeristenbelasting
          ▪    https://www.coelo.nl/online-atlas/online-atlas-gemeenten.php?starttab=5&subnr=2
               Toeristenbelasting
          ▪    Kerncijfers - VisitVeluwe. (2023, 24 juli). VisitVeluwe.
               https://www.toerismevan.nl/visitveluwe/kerncijfers/
          ▪    NBTC. (2023). Verwachting verblijfstoerisme in Nederland in 2023. In NBTC.
          ▪    NRIT. (2022). Trendrapport Toerisme, recreatie en vrije tijd. https://www.nrit.nl/trendrapport
          ▪    Provincie Gelderland. (2021). Gelderse impactmonitor: De gevolgen van COVID-19 voor Gelderland.
               https://media.gelderland.nl/Gelderse_Impactmonitor_COVID_19_Recreatie_en_Toerisme_bd1239
               e400.pdf
          ▪    Rheden. (2023, 12 april). Opvang vluchtelingen in Rheden. gemeente Rheden.
               https://www.rheden.nl/Inwoners/Hulp_voor_Oekra_ne/Opvang_vluchtelingen_in_Rheden




BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD                         60               ACHTERGRONDDOCUMENT R&T GEMEENTE RHEDEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>