<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                  WWW.LVKK .N L




              OP MAAT


EEN
                  L ANDELIJKE
                  VERENIGING
                        VOOR

HANDREIKING            KLEINE
                      KERNEN


VOOR
GEMEENTEN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave                  1. Inleiding
                                Het woord dorpshuis is in deze brochure de        behartigt de belangen en bundelt de kennis
                                verzamelnaam voor accommodaties die zich,         van 1500 dorpsorganisaties en 1850 bestu-
1. Inleiding               1   afhankelijk van de regio waar ze staan, Kultur-   ren van dorpshuizen. Sinds 2011 is ook het
  Wat is een dorpshuis?         hus, gemeenschapshuis, multifunctioneel           landelijke overleg van provinciale steunpun-
  Wat is het probleem?          centrum, buurthuis, dorpshuis of nog weer         ten van dorpshuizen onderdeel van de LVKK.
  Geld als oplossing?           anders noemen.
                                                                                    Wat vind je zoal in een dorpshuis?
2. Beleid op maat          3   Deze handreiking over dorpshuizenbeleid is          apotheek, bibliotheek, binnen- en buiten-
  Basispakket                   geschreven voor gemeenten met dorpshuizen           sport, bejaardensoos, buitenschoolse
                                binnen hun grenzen. Het gaat over de relatie        opvang, condoleances, cursussen, disco,
3. Profielen               4   tussen de gemeente en hun dorpshuizen.              dorpsraad, exposities, fanfare, film- en
  5 profielen                   Die relatie heeft door de jaren heen vorm           theateruitvoeringen, gezamenlijke
  Good practices                gekregen en is per gemeente verschillend.           maaltijden, gymnastiek voor ouderen,
                                De gezamenlijke provinciale steunpunten voor        huisarts, jeugdhonk, jeugdsoos, kaart-
4. Globale inhoudsopgave       dorpshuizen, waarvan de meeste verenigd             clubs, kinderactiviteiten, koersbal, koren,
   dorpshuizenbeleid        7   zijn in de Landelijke Vereniging voor Kleine        lezingen, peuterspeelzaal, speel-o-theek,
                                Kernen (LVKK), willen de gemeenten stimu-           stembureau, tandarts, toneelvereniging,
5. Beleid maken             8   leren de omgang met hun dorpshuizen tegen           uitvaartvereniging, vergaderingen,
                                het licht te houden. Daarom vindt u in deze         vrouwenvereniging, yoga en vele
6. Informatie en               brochure aanbevelingen voor een beleid op           andere activiteiten.
   ondersteuning            9   maat, passend in elke voorkomende situatie.
                                Deze handreiking zal zeker ook van pas komen      Wat is een dorpshuis?
                                bij gemeentelijke herindeling, als beleid van     Dorpshuizen hebben een sociaal-culturele
                                de verschillende fusiepartners moet worden        functie. Het zijn openbare ontmoetingsplaat-
                                omgezet in een nieuw gezamenlijk beleid.          sen voor de dorpsbewoners. Ze bieden onder-
                                Gemeenten die geen beleid voor dorpshuizen        dak aan het verenigingsleven. Ook dragen ze
                                hebben vinden in deze handreiking een basis-      bij aan de sociale cohesie in dorpen waar
                                pakket van afspraken. De LVKK vindt dat           ze soms nog de enig overgebleven voorzie-
                                dit overal een minimum hoort te zijn. Aan         ning zijn. Kenmerk van dorpshuizen is dat ze
                                gemeenten die al wel regelingen of beleid         multifunctioneel zijn, waardoor een breed
                                hebben leggen we een aantal vragen voor           scala aan functies en activiteiten mogelijk
                                waarmee de effectiviteit en de klantvriende-      is. Daarom worden dorpshuizen wel de
                                lijkheid ervan getoetst kunnen worden.            spiegel van de plattelandssamenleving ge-
                                Mocht u na het lezen van deze handreiking         noemd; functies komen en functies gaan, al
                                behoefte hebben aan een persoonlijk advies,       naar gelang de behoeften van de gebruikers
                                dan is dat in provincies met een steunpunt        en de actuele thema’s in de samenleving.
                                voor dorpshuizen mogelijk. Achterin de            Dorpshuizen worden bestuurd door vrijwilli-
                                brochure vindt u adresgegevens.                   gers. Meestal wordt gekozen voor de stichting
                                                                                  als rechtsvorm. De omzet van de bar en het
                                De LVKK                                           verhuren van ruimten zijn het fundament voor
                                De Landelijke Vereniging voor Kleine Ker-         de exploitatie. De draagkracht van de primaire
                                nen is het samenwerkingsverband van de            doelgroepen (verenigingen, ouderen,
                                Provinciale Verenigingen Kleine Kernen en         jongeren en initiatiefgroepen) maken een

                                                      1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>puur commerciële uitbating van dorpshuizen        Is geld de oplossing voor                           Goede redenen voor een
onmogelijk. Veel dorpshuizen in Nederland         het probleem?                                       dorpshuizenbeleid
draaien helemaal op vrijwilligers. Anderen        Geld is natuurlijk een belangrijk knelpunt,           Gemeente en dorpshuizen weten waar
hebben een beheerder in dienst of hebben          maar niet alles draait om de centen. Het              ze inhoudelijk en financieel aan toe zijn.
de horeca verpacht.                               antwoord op de klacht dat er geen aandacht            Gemeenten die de regie de afgelopen
                                                  en waardering is voor het werk van de dorps-          decennia door de privatisering van dorps-
Wat is het probleem?                              huisbesturen hoeft niet veel te kosten. En als        huizen zijn kwijtgeraakt, kunnen in een
Veel dorpshuizen zijn verouderd of de wen-        het over exploitatie gaat blijkt dat een aantal       dorpshuizenbeleid afspraken maken
sen van verenigingen en gebruikers zijn           dorpshuizen zichzelf hiermee redt. Zij doen           waarmee zij weer meer invloed krijgen.
veranderd, waardoor de accommodatie niet          geen beroep op hun gemeenten in de sfeer              Daar waar afspraken over communicatie
meer voldoet. Het komt ook voor dat de            van exploitatie. Er is zelfs een aantal dorps-        met dorpshuisbesturen zijn gemaakt
dorpshuisfunctie in de loop der jaren is ver-     huizen dat bij renovatie en groot onderhoud           zal een gemeente bijtijds op de hoogte
snipperd over aparte gebouwen, waardoor           geen beroep op de gemeente doet, ook al               zijn van problemen. Dan kunnen er
de kosten niet meer op te brengen zijn door       is dit soms omdat de gemeente hier geen               snel maatregelen worden genomen,
de dorpsgemeenschap. Door de verande-             verantwoordelijkheid voor zichzelf ziet.              wat meerkosten voorkomt en proble-
ringen in bevolkingssamenstelling en leef-                                                              men beheersbaar houdt.
stijlen kan leegstand ontstaan in bijvoorbeeld    In de regel kun je stellen dat dorpshuizen            Gelijkschakeling aan andere accom-
scholen, kerken en dorpshuizen. Daarnaast         gezien de doelstelling en de doelgroep                modaties doet geen recht aan dorpshui-
gebeurt het regelmatig dat het verenigings-       niet voldoende kunnen reserveren voor                 zen. Ze zijn bijzonder door de combi-
leven geen onderdak meer heeft omdat de           grote uitgaven als verbouw, renovatie of              natie van een brede sociaal-culturele
plaatselijke zaalhouder of de kastelein van het   calamiteiten. De LVKK vindt dat hier een rol          functie, de toegankelijkheid voor alle
dorpscafé de deuren sluit. Al deze ontwikke-      voor gemeenten is weggelegd.                          inwoners en het feit dat ze door vrij-
lingen komen op het bordje terecht van het                                                              willigers worden bestuurd.
bestuur van het dorpshuis. Om adequaat te
kunnen inspelen op al deze maatschappelijke
veranderingen is samenwerking in het dorp           Wie betaalt er voor dorpshuizen?
en met de gemeente meer dan ooit nodig.             De eerste dorpshuizen stammen van het begin van de 19e eeuw. Ze werden opgericht als
                                                    particuliere initiatieven van burgers die zich inzetten voor de arbeidende klasse. Scholing
In contacten van dorpshuisbesturen met              werd ingezet als middel om de kloof tussen de klassen te dichten. Na de Tweede Wereld-
provinciale steunpunten klinkt soms tevreden-       oorlog was er meer behoefte aan gebouwen die een open huis zijn waar zowel het
heid over de rol die een gemeente voor              traditionele verenigingsleven als nieuwere vormen van vrijetijdsbesteding mogelijk zijn.
dorpshuizen speelt. Maar er is ook kritiek.         Het Ministerie van Maatschappelijk Werk komt in 1957 met een regeling voor gebouwen die
Geluiden als ‘de lokale overheid doet niets’,       alleen ruimte(n) aanbieden. Het is een subsidieregeling voor de (eerste) bouw- en inrich-
‘er is een gebrek aan belangstelling voor           tingskosten. Hiervan maakten veel dorpshuizen gebruik. De bevolking van kleine kernen
wat wij doen’, en ‘de gemeente geeft met            vult tekorten bij nieuw- en verbouw vaak aan in de vorm van giften en zelfwerkzaamheid.
de ene hand maar pakt het met de andere             In de exploitatiekosten krijgen de dorpshuizen geen rijkssubsidie. De meeste provinciale - en
hand weer terug’ zijn regelmatig gehoord.           gemeentebesturen sloten zich bij de rijkssubsidieregeling aan en kwamen met eigen
                                                    subsidies met vaak dezelfde voorwaarden. Deze regelingen hadden tot gevolg dat het
Samenvattend komt het neer op de harten-            aantal dorpshuizen flink groeide. Vanaf 1972 kwamen dorpshuizen amper nog voor de
kreet dat dorpshuisbesturen serieus genomen         rijksregeling in aanmerking. De subsidies van gemeenten werden na 1972 nog wel
willen worden en erkenning willen voor de           verstrekt, maar de criteria voor toekenning konden per gemeente sterk verschillen.
functie die zij vervullen. Anderzijds is het        Die lappendeken van regelingen en beleid is er anno 2013 nog steeds. Er is wel een
van belang dat dorpshuisbesturen serieus            nieuwe tendens: veel provincies trekken zich gedeeltelijk of helemaal terug uit het socia-
moeite doen hierover met de gemeente in             le domein, wat gevolgen heeft voor dorpshuizen en sommige provinciale steunpun-
contact te komen en te blijven.                     ten. En ook gemeenten die moeten bezuinigen slaan de dorpshuizen vaak niet over.

                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. Beleid op maat
Wat is een dorpshuizenbeleid?
Dorpshuizenbeleid is er in soorten en
maten. Van heel beperkt tot veelomvat-
tend. En natuurlijk, het dorpshuis is meer
dan stenen en geen doel op zichzelf.
Het dorpshuis is een belangrijk middel
voor activiteiten en voorzieningen, kortom
voor vitale gemeenschappen. In de visie
van de LVKK bestaat het hart van elk
dorpshuizenbeleid uit een basispakket
met een aantal componenten:


Basispakket                                      benoemen en te erkennen, geeft een            De Wmo is er nu op gericht dat deze initia-
 Een beschrijving van de sociaal-               gemeente het werk van dorpshuisbesturen       tieven van zelfsturende gemeenschappen
 culturele functie die dorpshuizen voor          status en opent het de weg naar samen-        de ruimte en faciliteiten krijgen. Daarbij dient
 de gemeenschap hebben en de waarde              werking.                                      voorkomen te worden dat er, net zoals in
 die de gemeente daaraan hecht.                                                                het verleden, weer allerlei aparte voorzie-
Dorpshuizen maken ontmoeting van                  Een beschrijving van de rol van het         ningen en accommodaties voor verschillende
bewoners mogelijk en bieden onderdak aan          dorpshuis in het kader van de Wmo.           doelgroepen ontstaan. Het dorpshuis is bij
verenigingen en organisaties. Soms is een        Met de Wet maatschappelijke ondersteuning     uitstek geschikt voor de integrale activiteiten
dorpshuis de enige accommodatie waar             (Wmo) hebben de gemeenten een regierol        en een multifunctioneel gebruik. Daarom is
dergelijke activiteiten mogelijk zijn. Daarmee   in het benutten en verbinden van de kracht    het dorpshuis voor gemeenten de aange-
dragen dorpshuizen bij aan het culturele         in de samenleving, opdat mensen zolang        wezen partner om initiatieven op het terrein
klimaat, de leefbaarheid en de sociale           mogelijk kunnen deelnemen op tal van          van maatschappelijke ondersteuning te
cohesie van kleine kernen. Besturen van          terreinen. Dorpshuizen zijn daarbij een       realiseren. Veel besturen van dorpshuizen
dorpshuizen doen hun vrijwillige bestuurlijke    belangrijke partner, vooral als het gaat om   kunnen wel een steuntje in de rug gebrui-
werk met het oog op die effecten.                participatie in het domein van de leefom-     ken in de dialoog met de Wmo-initiatieven
Het is een oprechte behoefte om prettig          geving. Dorpshuizen zijn gericht op de        en vervolgens bij eventuele aanpassing van
met elkaar samen te willen leven in een          ontwikkeling van de gemeenschap en het        de accommodatie (zie ook good practice
dorp dat ruimte biedt aan ontmoeting,            erbij halen en erbij houden van inwoners.     Wmo).
ontspanning en cultuur.                          Van oudsher maken ouderen veel gebruik
Dorpshuisbesturen die hiervoor van de            van dorpshuizen. Dit zal de komende jaren      A
                                                                                                 fspraken over geregeld overleg met
gemeente geen waardering krijgen ervaren         alleen maar toenemen door de demografi-        de dorpshuisbesturen.
dit als een gemis. Door de functie van           sche ontwikkeling van vergrijzing.            Als er raakvlakken zijn tussen gemeente
dorpshuizen in een dorpshuizenbeleid te                                                        en dorpshuizen, zoals in de twee eerdere
                                                 Maar door de vermaatschappelijking en de      punten beschreven, is dat een reden voor
                                                 invoering van de Wmo dienen zich ook          een goede samenwerking en communicatie.
                                                 nieuwe groepen gebruikers aan. De afgelo-     Bijvoorbeeld om gemaakte afspraken te
                                                 pen jaren worden dorpshuizen steeds meer      evalueren en om nieuwe plannen te maken.
                                                 benaderd door nieuwe dorpsinitiatieven        Dorpshuisbesturen verwachten een dergelijke
                                                 die zich richten op de kwetsbare dorpsge-     actieve opstelling van hun gemeente. Er is
                                                 noten. Het gaat dan onder andere om het       behoefte aan informatie uit de eerste hand
                                                 opzetten van eetpunten, dagvoorzieningen,     en overdracht van kennis. Overleg op politiek
                                                 klussendiensten, dorpswinkels en vervoers-    niveau kan op diverse manieren, bijvoorbeeld
                                                 projecten. Veelal ontstaan deze bewoners-     doordat het college of de portefeuillehouder
                                                 initiatieven los van de instellingen van de   het dorpshuis bezoeken. De dorpshuizen
                                                 jeugdzorg, de psychiatrie en de ouderen-      kunnen ook veel van elkaar leren en elkaar
                                                 zorg. Betrokken dorpsgenoten werken dit       inspireren. Een gemeentelijk platform van
                                                 soort plannen uit opdat kwetsbare dorps-      dorpshuizen kan daarin een functie vervullen
                                                 genoten zolang mogelijk deel blijven van      en tevens dienen als een aanspreekpunt
                                                 de eigen dorpsgemeenschap. Zorgcoöpe-         voor de gemeente.
                                                 raties zijn hier voorbeelden van.

                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> A
  anwijzen van een contactambtenaar
 of gebiedsmanager voor dorpshuizen.
                                                                                                                                     PROFIEL 5
Door een medewerker van de gemeente
aan te wijzen als eerste aanspreekpunt voor
de dorpshuizen wordt voorkomen dat vrijwil-
ligers namens dorpshuizen de weg kwijtraken
                                                                                                                         PROFIEL 4
op het gemeentehuis. Deze contactambtenaar
of gebiedsmanager kan ook behulpzaam zijn
bij het tot stand brengen van contacten
tussen de verschillende afdelingen binnen de          BASISPAKKET
                                                                                                             PROFIEL 3

gemeente en de dorpshuizen. In de ont-
wikkeling van grote investeringsplannen kan
deze contactambtenaar een adviesfunctie
naar het bestuur van het dorpshuis vervullen.                                                    PROFIEL 2




In hoofdstuk 3 zijn gemeenten op grond
van hun omgang met dorpshuizen in vijf
                                                                                     PROFIEL 1
genummerde profielen ingedeeld. De pro-
fielen hebben een trapsgewijze opbouw.
Het begint bij een gemeente die geen
relatie met dorpshuizen wil en eindigt bij
een gemeente met een dorpshuizenbeleid.
Het door ons aanbevolen basispakket kan op        Het basispakket hebben wij links apart gezet en is bedoeld als basis van alle vijf de
diverse manieren worden gecombineerd.             profielen. Gemeenten in profiel 1 en 2 zitten kwalitatief beneden de streep, profiel 3
In de illustratie is dit weergegeven.             is neutraal en gemeenten in de profielen 4 en 5 doen het wat ons betreft het best.



3. Profielen
Wij gaan ervan uit dat uw gemeente in een         de vrijwilligersverzekering en mogelijk pro-        Valt uw gemeente binnen dit profiel en heeft
van de onderstaande profielen past. Het valt      blemen rond paracommercie. Bij al die               u bij nader inzien behoefte aan een vastere
er waarschijnlijk niet naadloos mee samen.        contacten kan de gemeente er rekening mee           relatie met de dorpshuizen? Met de vier
De werkelijkheid is rijker geschakeerd dan        houden dat dorpshuisbesturen uit vrijwilligers      onderdelen van het basispakket zet u in
wij in een brochure kunnen schetsen. Maar         bestaan. Wilt u daar als gemeente rekening          één keer een grote stap.
toch zult u zich in een van de profielen het      mee houden, let dan op deze knelpunten:
meest herkennen.                                   Onbekendheid met wet- en regelgeving.             PROFIEL 2:
                                                   Ingewikkeld taalgebruik.                          Gemeente heeft geen relatie met
In elk profiel vindt u aandachtspunten, vragen     Onbegrijpelijke formulieren.                      dorpshuizen, maar wel incidenteel
van dorpshuisbesturen en good practices waar                                                          overleg als daar aanleiding voor is
u uw voordeel mee kunt doen. Wij nodigen          Van dorpshuisbesturen hoorden wij:
u daarom uit om alle profielen te lezen.           Graag een actieve rol bij de herziening           Bedoeld worden gemeenten die geen beleid
                                                   van de drankvergunning.                            en geen subsidieverordeningen voor dorps-
PROFIEL 1:                                         Formulieren drankvergunning                       huizen hebben, maar er wel voor openstaan
Gemeente wil geen relatie met                      toespitsen op dorpshuizen.                         dat dorpshuisbesturen de gemeente in voor-
dorpshuizen, anders dan het                        De 12-dagen regeling omzetten van een             komende gevallen om steun vragen.
verstrekken van vergunningen e.d.                  aanvraag naar een melding (dorpshuizen             De redenen waarom men steun vraagt zijn
                                                   mogen twaalf maal per kalenderjaar een             divers. Denk aan problemen op het gebied
Sommige gemeenten hebben geen relatie              ontheffing van de geluidsnormen aanvragen).        van exploitatie, beheer en onderhoud.
met dorpshuizen. De relatie met de dorps-          Een eenduidig beleid van de gemeente,             Maar dorpshuisbesturen kloppen natuurlijk
huizen is gelijk aan iedere andere instelling      want veel wet- en regelgeving is al zo vol         ook aan voor renovatie en verbouw.
waarvoor de gemeente niet verantwoordelijk         tegenstrijdigheden.
is. Desondanks zijn er toch contacten, bijvoor-    We zijn heel tevreden over de vrijwilligers-
beeld over het aanvragen van vergunningen,         verzekering die de gemeente ons heeft
over gemeentelijke lasten, geluidsoverlast,        aangeboden.

                                                                         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Van dorpshuisbesturen hoorden wij:                  houd leert de praktijk dat gemeenten in dit      Soms wordt daar aan toegevoegd dat men
 Onze gemeente subsidieert niet direct.            profiel toch vaak te hulp schieten. Vervelend    het dorpshuisbestuur niet meer terug wil zien.
 Ze hebben ons wel indirect geholpen door           aan dergelijke verzoeken is dat ze, bij gebrek   Maar dat blijkt na een aantal jaren niet vol te
 de bibliotheek in het dorpshuis onder te           aan geregelde communicatie, onverwacht en        houden als het dorpshuis opnieuw aanklopt.
 brengen.                                           laat komen. Onverwacht wil zeggen dat er         Is het in zo’n situatie niet beter om wel een
 De gemeente heeft geholpen door mee               door de gemeente niet voor is gereserveerd       relatie met het dorpshuis te onderhouden?
 te denken en te werken met een grote               en laat betekent dat de schade vaak groter is    Blijkbaar zijn er terugkerende problemen
 verbouwing.                                        dan wanneer er in een vroeg stadium maat-        die om een oplossing vragen. Gemeente
 Bij knelpunten proberen wij bij de gemeente       regelen waren genomen. Denk aan ingrijpen        en dorpshuisbestuur kunnen mogelijk tijd
 aan te kloppen, maar de gemeente doet              bij omzetdaling of een lekkend dak.              en geld besparen door goede afspraken te
 niets. We redden onszelf, de exploitatie is                                                         maken. Gemeenten krijgen daarmee meer
 sluitend. Als de gemeente een subsidie-            Ondanks dat er geen beleid is waarop dorps-      greep op de kosten en daarmee op de
 beleid zou hebben zouden we daar wel               huizen zich kunnen beroepen schrikken            continuïteit van de dorpshuisvoorziening.
 gebruik van maken.                                 gemeenten er vaak voor terug dorpshuizen         Er zijn twee manieren om dorpshuizen die
                                                    ten onder te laten gaan. Dat is logisch. Het     geen eigendom van de gemeente zijn te
In dit profiel zien we, net als het vorige,         is ook niet niks zo’n belangrijke voorziening    ondersteunen: door een exploitatiesubsidie
weinig voordelen. Niet voor de dorpshuizen          te moeten sluiten. Gemeenten bieden dus          en door een ondersteuning bij groot onder-
maar ook niet voor gemeenten. Als een dorps-        toch hulp, maar onder voorwaarden. Bijvoor-      houd. Over de exploitatiesubsidie leest u
huisbestuur bij de gemeente aanklopt met            beeld dat de bedrijfsvoering wordt aangepast,    meer bij profiel 3, over groot onderhoud in
een exploitatietekort of achterstallig onder-       of dat de ondersteuning echt eenmalig is.        het kader hieronder.



  Good practice: Ondersteuning van                  jaren onderhoudsplannen uitbesteden aan          De voordelen op een rijtje:
  groot onderhoud                                   een architectenbureau of het zelf uitvoeren.      Er ontstaat geen achterstallig onder-
  Uitgangspunt van een dergelijk beleid is          Aantrekkelijker is het om een woningcorporatie    houd en er zijn dus geen extra kosten.
  dat het dorpshuisbestuur verantwoordelijk         te vinden die dit als onderdeel van de maat-      Door niet in de sfeer van exploitatie
  is voor de exploitatie en het dagelijks onder-    schappelijke taak wil verzorgen. Er zijn voor-    maar van onderhoud te ondersteunen
  houd van het dorpshuis en dat de gemeen-          beelden van gemeenten waar dit zo werkt.          zullen er minder problemen met
  te een bijdrage levert aan het groot onder-       De gemeente spreekt met de dorpshuisbe-           paracommercie zijn.
  houd. Door de verantwoordelijkheid voor           sturen een percentage van de kosten af die        Een deel van de kosten kan mogelijk
  de exploitatie bij het dorpshuis te laten sluit   zij van het geplande groot onderhoud voor         door een woningcorporatie worden
  zo’n beleid aan op de Wet maatschappe-            hun rekening neemt. Het dorpshuisbestuur          bijgedragen.
  lijke ondersteuning, die als uitgangspunt         staat voor het overige deel.                      Ondersteuning van groot onderhoud is
  heeft dat burgers in eerste instantie zelf        Dit beleid kan worden uitgebreid met een          mogelijk bij alle beheervormen
  verantwoordelijk zijn voor hun welzijn.           regeling voor renovatie en verbouw en zelfs       (dorpshuis wordt door vrijwilligers
                                                    voor nieuwbouw.                                   gerund, er is een beheerder in dienst
  Een voorbeeld van hoe de regeling werkt:                                                            of het wordt verpacht)
  periodiek, meestal om de tien jaar, wordt         Dorpshuizenbeleid voor geprivatiseerde            De gemeente verlicht het werk van de
  er een meer jaren onderhoudsplan gemaakt          dorpshuizen gebaseerd op groot onder-             niet altijd deskundige vrijwilligers in de
  dat om de twee jaar wordt bijgesteld.             houd blijkt in de praktijk een goede              dorpshuisbesturen door een technisch
  De ervaring leert dat dorpshuisbestuurders        invulling te zijn. Als dorpshuizen huren van      veeleisende taak bij ze weg te halen.
  hiermee een zware taak uit handen wordt           de gemeente of een woningcorporatie               Door bij te dragen aan groot onder-
  genomen, want niet in alle besturen zit           dan is deze regeling niet van toepassing,         houd hoeft het dorpshuisbestuur min-
  voldoende kennis om het onderhoud goed            want het groot onderhoud is dan voor de           der te reserveren, wat de druk op de
  in te schatten. Gemeenten kunnen dit meer         verhuurder.                                       exploitatie verlicht.


                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>PROFIEL 3:                                                                                          PROFIEL 4:
Gemeente heeft een of meer subsidie-                   Is het nodig jaarlijks opnieuw te laten     Gemeente heeft een accommodatiebeleid
verordeningen voor dorpshuizen, bijvoor-               aanvragen?                                   waar dorpshuizen een onderdeel van zijn.
beeld voor exploitatie of activiteiten.                Als de gemeente niet het dorpshuis-
                                                       bestuur subsidieert maar de gebruikers,      In deze gemeenten is er accommodatie-
Dorpshuizen zijn bij deze gemeenten in beeld.          wordt daarbij dan rekening gehouden          beleid waar dorpshuizen onderdeel van
Impliciet is er waardering voor hun activiteiten       met de continuïteit van het dorpshuis?       zijn. We mogen er van uitgaan dat een
en het is de gemeente wat waard om die te                                                           aantal voor dorpshuizen belangrijke zaken
continueren. Er zijn grofweg twee soorten sub-        Van dorpshuisbesturen hoorden wij:            hierin is geregeld. Door de diversiteit die
sidies: die voor de exploitatie en die voor activi-    De gemeente stelt eisen aan de hoogte       dit beleid kan hebben zou het te ver voeren
teiten. Sommige dorpshuizen krijgen beide.             van de verhuurprijzen. Omdat de              er hier verder op in te gaan. We beperken
                                                       gemeente niet alle verenigingen wil          ons tot enkele aandachtspunten voor
Aandachtspunten voor gemeenten:                        subsidiëren moeten wij de prijzen laag       dorpshuizen waar gemeenten binnen
 De elementen van het basispakket dat wij             houden. Dat vinden wij niet billijk.         een accommodatiebeleid rekening mee
 voorstellen (sociaal-culturele functie, rol in        De afhandeling van subsidies is ingewik-    kunnen houden:
 de Wmo, communicatie en contactambte-                 keld. ‘Je moet een halve accountant zijn’.    De elementen van het “basispakket” dat
 naar) komen in dit subsidiebeleid voor.               Wij zouden graag willen dat de gemeente      wij voorstellen komen waarschijnlijk niet
 Zijn aanvraagprocedures niet nodeloos                scholing van vrijwilligers subsidieert.       in het accommodatiebeleid voor.
 ingewikkeld?                                          Wat de gemeente ons aan subsidie geeft       Door de schaal kan een gemeentelijk
 Worden de regelingen en de aanvraag-                 betalen we weer terug aan gemeentelijke       accommodatiebeleid meer bureaucratische
 procedure met de gebruikers geëvalueerd?              lasten.                                       regels met zich meebrengen.
 Staan subsidiebedragen in verhouding tot             Kunnen de gemeentelijke lasten niet          Mogelijk zijn dorpshuisbestuurders onder de
 het werk dat aanvrager ervoor moet doen?              kwijtgescholden worden?                       in het beleid genoemde accommodaties
                                                                                                     de enige vrijwilligers. Het gevaar ze als
                                                                                                     professionals te benaderen ligt daarom
                                                                                                     op de loer, meer dan in andere vormen
                                                                                                     van dorpshuizenbeleid.


                                                                                                    Van dorpshuisbesturen hoorden wij:
                                                                                                     Wij verwachten een actief en onder-
                                                                                                     steunend beleid van de gemeente.
                                                                                                     Wij worden overvraagd rondom begrotin-
                                                                                                     gen, beleidsplannen en meer jaren visies.
                                                                                                     Er wordt altijd overdag vergaderd, dus dan
  Good practice: Geld voor Wmo-taken                                                                 moeten wij steeds vrij nemen van ons
  De gemeente Skarsterlân in Fryslân heeft een unieke manier gevonden om dorps-                      werk om aanwezig te kunnen zijn. Kan
  huizen financieel te ondersteunen via Wmo- beleid. Toen dorpshuizen door de stijgende              daar rekening mee gehouden worden?
  gemeentelijke lasten in de problemen kwamen heeft men onderzocht of kwijtschelding
  mogelijk was. De gemeente Skarsterlân heeft een dorpshuizenbeleid dat is gebaseerd                Zoekt u meer informatie of voorbeelden
  op eigen verantwoordelijkheid. De dorpshuizen zijn daarom zelf verantwoordelijk voor              van dorpshuizenbeleid?
  de exploitatie. In de Wmo herkende men dat principe van eigen verantwoordelijkheid.               Kijk op www.dorpshuizen.nl/pageid=74 bij
  De gemeente heeft de dorpshuisbesturen voorgesteld om Wmo-taken op zich te nemen                  de bijlagen. Deze bijlagen vullen wij aan met
  met als tegenprestatie het betalen van de gemeentelijke lasten. Omdat de dorpshuizen              uw materiaal wanneer u het ons toestuurt.
  allemaal al Wmo-taken uitvoerden was dat gauw beslist. De dorpshuizen krijgen nog
  wel elk jaar een aanslag (omdat de WOZ-waarde nodig is voor het vaststellen van de                PROFIEL 5:
  waterschapslasten), maar ze hoeven die niet te betalen. Dat verrekent de gemeente.                Gemeente heeft een beleid gericht op
  Omdat het dorpshuis geen geld in handen krijgt is het geen subsidie.                              dorpshuizen.
  Met de dorpshuizen is een driejarige overeenkomst getekend. Daarin is afgesproken
  dat de dorpshuizen onderzoeken welke extra zorgtaken ze op zich kunnen nemen,                     Deze gemeenten hebben een beleid speciaal
  zoals bijvoorbeeld gezamenlijke maaltijden voor ouderen. Ieder dorp mag, in de trant              voor dorpshuizen. Wij hopen dat gemeente
  van de Wmo, een eigen invulling geven. Als het de sociale cohesie en de leefbaarheid              en de dorpshuizen daarin die zaken hebben
  van het platteland maar bevordert. Halverwege en aan het einde van de periode is                  geregeld die voor hen van belang zijn. Als ook
  geëvalueerd. Dat heeft geleid tot verlenging met een nieuwe periode. Meer informatie              het basispakket erin zit is dit volgens de LVKK
  op www.dorpshuizen.nl/pageid=74 zie bijlage Geld voor Wmo taken.                                  de ideale situatie.

                                                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Wat er in het dorpshuizenbeleid is geregeld     Dit is een bijkomend voordeel van dorps-          Zijn de procedures niet nodeloos ingewikkeld?
kan per gemeente behoorlijk verschillen.        huizenbeleid.                                     Worden inhoud en bruikbaarheid
Tegenwoordig is veel beleid maatwerk. Dat       Hieronder vindt u een globale inhoudsopgave       geëvalueerd?
geldt ook voor dorpshuizen. Geen dorpshuis      dorpshuizenbeleid. U kunt de inhoud van           Is er voldoende communicatie?
is gelijk aan een ander. Denk aan verschillen   uw beleid ermee vergelijken of het als ver-
in functie, beheervorm, exploitatie en eigen-   trekpunt gebruiken voor een nieuw op te          Van dorpshuisbesturen hoorden wij:
domssituatie. Binnen een gemeente hebben        zetten beleid. In beide gevallen is het van       Op papier is het een geweldig beleid, maar
verschillende dorpshuizen vaak hun eigen        belang om te letten op:                           de procedures zijn te bureaucratisch en
afspraken en regelingen met de gemeente.         Zijn of worden de dorpshuisbesturen er          de communicatie is niet goed.
Een dorpshuizenbeleid kan hier eenheid in        voldoende bij betrokken?                         Onze gemeente heeft het helemaal
brengen, wat de gemeente tijdwinst oplevert.     Is het beleid voor de vrijwilliger leesbaar?    goed voor elkaar!



4. Globale inhoudsopgave dorpshuizenbeleid
Misschien overweegt u een (nieuwe)               Afspraken over financiering:
beleidsnota te schrijven over dorpshuizen-       - Subsidies (exploitatie, activiteiten).
beleid. Daar horen volgens ons een aantal        - Kosten van meer jaren onderhoudsplan.
elementen in thuis. Hieronder vindt u een        - Verdeling bijdragen gemeente en
overzicht van aandachtspunten.                     dorpshuizen aan kosten van groot
 Inleiding met overwegingen die hebben            onderhoud, renovatie en nieuwbouw.
 geleid tot het dorpshuizenbeleid.               - Subsidiëring van gemeentelijke lasten in
 Beschrijving van de sociaal culturele            ruil voor Wmo taken.                           Gemeentelijke herindeling
 functie die dorpshuizen voor de gemeen-         - Eventueel vrijmaken van kapitaalslasten       als kans
 schap hebben en de waarde die de                  (in het geval van een sanering).               Bij een gemeentelijke herindeling
 gemeente daaraan hecht (onderdeel               - Eventueel een bruidsschat (in het geval       moet uit het diverse (subsidie)beleid
 basispakket). Hierin kan een beschrijving         van sanering).                                 van de fusiepartners een nieuw
 van de activiteiten worden meegenomen.          Verzekering van de vrijwilligers.               samenhangend beleid worden
 Beschrijving van de rol van het dorpshuis      Hoe de communicatie tussen gemeente             opgesteld. Dat is hèt moment voor
 in het kader van de Wmo (onderdeel              en dorpshuizen is geregeld (onderdeel            dorpshuizenbeleid. Als afspraken,
 basispakket).                                   basispakket).                                    subsidieregelingen of beleid van de
 Beschrijving van de eigendomsverhou-           Aanwijzen van een contactambtenaar              oude gemeenten te sterk van elkaar
 ding(en). Deze kunnen binnen een                of gebiedsmanager voor dorpshuizen               verschillen kunnen saneringsmaat-
 gemeente verschillend zijn, waardoor er         (onderdeel basispakket).                         regelen in een dorpshuizenbeleid
 op onderdelen in het dorpshuizenbeleid          Looptijd en evaluatie.                          worden opgenomen. Omdat sanering
 uitzonderingen gemaakt moeten worden.                                                            tijd kost moeten er ook overgangs-
 Korte beschrijving van de dorpshuizen in      Eventueel aangevuld met:                          periodes afgesproken worden.
 de gemeente.                                    Afspraken over voorwaarden die de gemeente
 Organisatiestructuur dorpshuizen (sommi-       stelt aan de besturen, de beheervorm,            Vernieuwde Drank & horecawet
 ge gemeenten kennen een verband van             democratische inbreng van de gebruikers,         Op 1 januari 2013 is de gewijzigde
 dorpshuizen die een rol speelt in de            rol van de horeca binnen het dorpshuis, de       Drank en horecawet in werking
 verdeling van gemeentelijke bijdragen).         relatie met de commerciële horeca (para-         getreden. Een van de gevolgen van de
 Is de gemeente eigenaar:                       commercie, zie kadertje herziening Drank         nieuwe wet is dat er, bij het vaststellen
 - gebruikersovereenkomst.                       en horecawet), de algemene plaatselijke          van de beperkingen die een dorpshuis
 Is het dorpshuis eigenaar:                     verordening en dergelijke.                       als para commerciële rechtspersoon
 - Wie er (financieel) verantwoordelijk is      Relatie dorpshuizenbeleid en overig             krijgt opgelegd, naar de plaatselijke
   voor de exploitatie?                          gemeentelijk beleid.                             omstandigheden zal worden gekeken.
 - Wie er (financieel) verantwoordelijk is      Een toelichting op niet eerder genoemde         Als er geen reguliere horeca in het
   voor klein- en voor groot onderhoud?          onderdelen van gemeentelijk beleid, zoals        dorp aanwezig is of horeca die geen
 - Omschrijvingen: wat is klein en wat is       multifunctioneel bouwen, brede scholen, etc.     reëel alternatief biedt, is er geen sprake
   groot onderhoud.                              Afspraken over vergunningverlening.             van oneerlijke mededinging en is er
 Of de gemeente bijdraagt in de kosten van      Afspraken m.b.t. het duurzaam gebruik           geen reden om beperkingen aan de
 het opstellen van een onderhoudsplan, ver-      van de dorpshuizen.                              horecavergunning te verbinden.
 bouw, renovatie en eventueel nieuwbouw.

                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>5. Beleid maken
In diverse gemeenten in Nederland is
dorpshuizenbeleid ontwikkeld en door de
gemeenteraad vastgesteld. Als u nog aan
het begin van dat proces staat is het goed
om even tijd te nemen om te bedenken of
en hoe u als gemeente de dorpshuizen
daarbij betrekt. Er zijn verschillende moge-
lijkheden:


 De traditionele manier is de top-down
 benadering: het beleid wordt door ambte-
 naren geschreven op basis van bestaande
 informatie of desktop research. Daarna
 volgen een of meer inspraakronden, waarna     gaande van de behoefte en niet van de          huizen. Deze kan ideeën aandragen,
 de eindversie aan de politiek wordt voor-     bestaande voorraad accommodaties.              als klankbord dienen en voorbeelden van
 gelegd en vastgesteld. Gemeenten kunnen       Meer informatie in het aparte kader op         elders aandragen. Mogelijk ook helpen
 voor deze methode kiezen wanneer er           deze pagina.                                   bij het vormgeving van het proces en een
 complexe politieke keuzes gemaakt moeten                                                     rol als procesbegeleider vervullen. Niet
 worden, bijvoorbeeld na een gemeentelijke     Alle methoden laten zich combineren           alle provincies hebben echter een steun-
 herindeling en als het een scala aan accom-   met het inschakelen van een deskundige         punt. Zie het hoofdstuk Informatie en
 modaties betreft. Door de inspraak strak te   van een provinciaal steunpunt voor dorps-      ondersteuning verderop.
 regelen blijft het proces voor de gemeente,
 die in de eerste fase na een fusie toch al    Dorpshuis van de toekomst resultaat van accommodatieplan
 veel op zich af ziet komen, beheersbaar.      Dorpshuizen zijn van oudsher de plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar ideeën
 Nadelen van deze manier zijn dat mogelijk     geboren worden en initiatieven ontplooid worden. Het dorpshuis is de plek waar de
 goede ideeën van de dorpshuisbesturen         zelfsturende gemeenschap een gezicht krijgt. Het dorpshuis is allang niet meer alleen
 ongebruikt blijven en dat het lastiger zal    het thuishonk van de cultuurdragers zoals de fanfare, de zangvereniging en de ouderen-
 zijn om draagvlak onder de dorpshuis-         soos. Afhankelijk van de lokale omstandigheden worden combinaties gemaakt met
 besturen te vinden.                           sportverenigingen, basisschool, kinderopvang, zorgvoorzieningen, dorpswinkel en
                                               specifieke woningbouw.
 Een tussenvorm is dat gemeente en dorps-
 huisbesturen gezamenlijk aan tafel gaan en    Het dorpshuis van de toekomst is een resultaat van de visie die het dorp zelf ontwikkelt
 op basis van open gesprekken komen tot        op activiteiten en voorzieningen die nodig zijn voor een vitale gemeenschap. Dit proces
 een agenda en vervolgens een uitwerking.      van zelfsturing start altijd met een dialoog van bewoners, verenigingen, instellingen en
 Deze manier vraagt de bereidheid van          ondernemers over waar willen we naar toe en wat hebben we daarvoor nodig. De hiervoor
 beide partijen om er samen uit te komen.      benodigde ruimten worden opgenomen in een accommodatieplan. Voor de samenstelling
 Voordeel van deze methode is dat er bij       van een accommodatieplan zal te allen tijde ook buiten de muren van het dorpshuis
 het bereiken van een gezamenlijke uitkomst    gekeken worden. Daarom is dit niet alleen een taak van het dorpshuisbestuur. Een accom-
 breed draagvlak is.                           modatieplan beperkt zich ook niet tot de behoeften uit de eigen gemeenschap. Er zal ook
                                               nagegaan worden voor welke functies en behoeften afstemming kan plaatsvinden met
 Een derde manier is een bottom-up            de omliggende dorpen. Inwoners zijn immer niet alleen georiënteerd op het eigen dorp.
 werkwijze: zelfsturing vanuit de dorpsge-
 meenschappen. In de provincie Limburg         Een accommodatieplan gaat enerzijds uit van de huidige plus de toekomstige accommo-
 heeft dorpshuizensteunpunt Vereniging         datiewensen vanuit de gemeenschap en anderzijds van het totale bestaande aanbod
 Spirato (VKKL) hiervoor een werkwijze         van accommodaties zoals dorpshuis, basisschool, sportkantine, dorpscafé en ook steeds
 ontwikkeld die voortborduurt op de            meer de kerk. Het verschil tussen accommodatiewensen en het bestaande aanbod van
 ervaringen met dorpsontwikkelingsplannen      accommodaties vormt de kern voor een verbetering of nieuwbouw van een accommodatie.
 en de proeftuin Zelfsturing Limburg.          Afhankelijk van de lokale situatie kan een accommodatieplan zijn beslag krijgen in het
 Samengevat komt het er op neer dat            dorpshuis, maar ook bijvoorbeeld in de basisschool of in de kerk. In de Noord-Limburgse
 de dorpshuisbesturen een dorpsoverleg         gemeenten Peel & Maas en Venray wordt vanuit het gedachtegoed van zelfsturende
 starten dat voor hun kern zelfstandig een     gemeenschappen gewerkt met deze aanpak van accommodatieplannen. Meer informatie
 accommodatiebeleid maakt, daarbij uit-        op www.dorpshuizen.nl/pageid=74

                                                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>6. Informatie en ondersteuning                                                                  Colofon
Adressen
Heeft u als gemeente of dorpshuisbestuur interesse in het ontwikkelen van een dorpshuizen-      Dit is een uitgave van de
beleid en heeft u behoefte aan ondersteuning? Dat kan als er in uw provincie een steunpunt      Landelijke Vereniging voor
voor dorpshuizen is. Kijk hier beneden voor de websites.                                        Kleine Kernen, juni 2013.
Op www.dorpshuizen.nl/pageid=74 vindt u voorbeelden van dorpshuizenbeleid.
Ook uw beleid zetten wij er graag bij als u het stuurt naar vraagbaak@dorpshuizen.nl            Deze uitgave is gebaseerd op een
                                                                                                uitgave met dezelfde titel van de
                                                                                                stichting Platform Dorpshuizen
                                                                                                Noord-Holland, die mogelijk is
                                                                                                gemaakt door de provincie Noord-
                                                                                                Holland (2009).
                                                                     WWW.GRONINGERDORPEN.NL

                                                                                                Werkgroep LVKK:
                                                                                                Sjaak Sluiters, Pieter Knol,
                                                                          WWW.DOARPSWURK.NL
                                                                                                Koos Mirck en Jaap de Knegt


                                                                                                Werkgroep PDNH:
                                                                WWW.BOKD.NL/DORPSHUIZEN.ASPX    Ger Praamstra, Luc Overman en
                                                                                                Jaap de Knegt


                                                                                                Tekst:
                                                                                                Jaap de Knegt en Sjaak Sluiters

                                                                                 WWW.OVKK.NL
                                                                                                Vormgeving:
                                                                                                Studio Stevens, Westbeemster




                                                      WWW.FEDERATIE-DORPSHUIZEN-GELDERLAND.NL




                                                                                                Deze uitgave is mede tot stand
                                                                                 WWW.PDNH.NL
                                                                                                gekomen met steun van het
                                                                                                Oranje Fonds
                Platform voor samenwerking van
                gemeenschapshuizen in Noord-Brabant


                                                                                 WWW.THEFT.NL




Vereniging
Gemeenschapsaccomodaties
Limburg                                                                        WWW.SPIRATO.NL                    WWW.DORPSHUIZEN.NL



                                                                          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>