<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>      Inhoudsopgave
1    Inleiding...................................................................................................................... 3
2    Jaarverslag .................................................................................................................. 7
  2.1      Inleiding ........................................................................................................................ 7
  2.2      Uitvoering programma’s ................................................................................................ 7
     2.2.1      Programma Omgevingsdienst algemeen ..................................................... 8
     2.2.2      Programma vergunningverlening bouw ...................................................... 12
     2.2.3      Programma vergunningverlening milieu ..................................................... 17
     2.2.4      Programma handhaving milieu .................................................................22
     2.2.5      Programma handhaving bouw, bodem en vuurwerk .....................................27
     2.2.6      Programma advies en overige taken.......................................................... 34
     2.2.7      Totaal overzicht programma’s 2016 .......................................................... 40
  2.3      Stelseltaken................................................................................................................. 41
  2.4      Complexe handhaving ODRA........................................................................................ 41
  2.5      Evaluatie samenwerking Gelderse Omgevingsdiensten ................................................. 41
3    Verplichte paragrafen ............................................................................................... 43
  3.1      Inleiding ...................................................................................................................... 43
  3.2      Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 43
     3.2.1      Bepaling weerstandscapaciteit ..................................................................43
     3.2.2      Inventarisatie risico’s ..............................................................................44
     3.2.3      Weerstandsvermogen .............................................................................45
     3.2.4      Kengetallen ........................................................................................... 46
  3.3      Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................... 46
  3.4      Financiering ................................................................................................................. 46
  3.5      Bedrijfsvoering ............................................................................................................ 48
     3.5.1      Dienstverleningsovereenkomsten .............................................................. 48
     3.5.2      Rapporteren .......................................................................................... 49
     3.5.3      Sociaal jaarverslag .................................................................................49
     3.5.4      ICT/Informatievoorziening/werkprocessen .................................................49
  3.6      Lokale heffingen .......................................................................................................... 50
  3.7      Verbonden partijen ..................................................................................................... 50
  3.8      Grondbeleid ................................................................................................................ 50
4    Jaarrekening ............................................................................................................. 51
  4.1      Overzicht van Baten en Lasten naar categorie 2016 ...................................................... 51
     4.1.1      Toelichting op overzicht baten en lasten naar categorie 2016 ........................ 53
  4.2      Overzicht van baten en lasten 2016 .............................................................................. 60
     4.2.1      Toelichting op overzicht van baten en lasten 2016 ......................................60
  4.3      Saldo van de financieringsfunctie ................................................................................. 60
  4.4      Overzicht algemene dekkingsmiddelen ........................................................................ 61
  4.5      Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................................... 61
  4.6      Overzicht incidentele baten en lasten per programma .................................................. 62
     4.6.1      Toelichting incidentele baten en lasten per programma ................................ 62
  4.7      Vennootschapsbelasting .............................................................................................. 62
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                         1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  4.8      Wet normering bezoldiging topfunctionarissen en publiek en semipublieke sector ....... 62
  4.9      Balans per 31-12-2016 ................................................................................................. 71
     4.9.1     Toelichting op de balans ..........................................................................74
  4.10     Schatkistbankieren ...................................................................................................... 80
  4.11     Verantwoording SISA “Subsidieregeling sanering verkeerslawaai .................................. 81
5    Ondertekening .......................................................................................................... 82
6    Controleverklaring .................................................................................................... 83
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  1    Inleiding
Voor u ligt het jaarverslag 2016 van Omgevingsdienst Regio Arnhem.
In dit document leggen wij verantwoording af over:
        -       de bestede incidenteel beschikbare middelen en;
        -       de bestede structurele middelen voor de uitvoering van de ingebrachte taken.
Naast de toelichting op de jaarrekening treft u toelichtingen aan op de resultaten van de
programma’s. Ook het Sociaal Jaarverslag 2016 is integraal onderdeel van dit jaarverslag
(bijlage 1). Omgevingsdienst Regio Arnhem blijft volop in beweging. Ook in 2016 volgden
ontwikkelingen binnen en buiten ODRA zich in soms hoog tempo op. Graag nemen we u in de
onderstaande inleiding en in de komende pagina’s mee terug in 2016.
Productendienstencatalogus (PDC)
Omgevingsdienst Regio Arnhem heeft in 2015 een start gemaakt met de transitie van input-
naar outputfinanciering. In 2016 heeft deze transitie een vervolg gekregen. De
productendienstencatalogus 2016 is in juli 2016 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Deze
catalogus bevat productkaarten die de partners van onze omgevingsdienst helderheid bieden,
zowel op inhoud van de uitvoering van de taken als op kosten. Op basis van ervaringen heeft
een doorontwikkeling van de productendienstencatalogus voor 2017 plaatsgevonden. De
catalogus voor 2017 is in december 2016 door het Algemeen Bestuur vastgesteld. De
kengetallen (productprijzen) zijn op basis van een steeds nauwkeuriger tijdschrijfmethodiek
voor 2017 door het Algemeen Bestuur vastgesteld (als onderdeel van de
productendienstencatalogus). De productendienstencatalogus van ODRA is een dynamisch
document.
Outputfinanciering
Deze productendienstencatalogus is de basis voor de werkprogramma’s 2017 die wij, samen
met de regisseur van uw organisatie, in 2016 hebben opgesteld. Strikte toepassing van het
systeem van outputfinanciering op basis van een productendienstencatalogus (PDC) betekent
voor de partner dat hij betaalt voor het geleverde product. Deze prijzen/tarieven zijn in de
PDC vastgelegd.
Het jaar 2017 is een proefjaar voor de outputfinanciering. ODRA rapporteert in 2017 zowel op
basis van input (ingebrachte formatie) als op basis van output. Er zal echter op basis van
input worden afgerekend.
Realisatie werkprogramma’s
In 2016 zijn veel van de geplande onderdelen van de werkprogramma’s van onze partners
gerealiseerd. Voor de meeste partners geldt ook dat de raming van vraaggestuurde
programma’s in 2016 is behaald. Bij een aantal partners bleef de vraag, bijvoorbeeld om
advies of vergunningen milieu, achter bij de raming. De bouwpartners van ODRA (Arnhem,
Lingewaard, Renkum en de provincie Gelderland) hebben ervaren dat de aanvragen
vergunningen bouw de raming in 2016 fors hebben overschreden. Om aan de toegenomen
vraag te voldoen, is hiervoor is naast de flexibele schil ook extra capaciteit ingezet.
Ontwikkeling ODRA
In de jaren 2014 en 2015 hebben de voorbereidingen en de implementatie van S4O (Suite for
Omgevingsdiensten; zaakgericht systeem) veel inzet en aandacht van de organisatie
gevraagd. In 2016 heeft ODRA dit project afgerond. Daarmee is een krachtig fundament voor
het zaakgericht werken (volgens de Gelderse zaaktypencatalogus) en het werken met
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>uniforme processen gebouwd.
Medewerkers hebben het werken met S4O steeds meer onder de knie gekregen. Hieraan
gerelateerd is er ook een flinke slag met betrekking tot het tijdschrijven gemaakt. De
tijdschrijfgegevens zijn van groot belang bij het bepalen van betrouwbare productprijzen
(kengetallen).
Gegevensbeheer
Goede, actuele en volledige inrichtingsgegevens zijn van groot belang voor de uitvoering van
werk door ODRA. Ook in 2016 is hard gewerkt om de inrichtingenbestanden voor de partners
van ODRA actueel en kwalitatief goed op orde te krijgen. De eisen van het project I-GO
binnen de Gelderse Omgevingsdiensten zijn hierin leidend geweest. De meest actuele
kernregistratiemilieuinrichtingen (KRMI) is, samen met de risico-analyse en de
handhavingsstrategie, de basis voor het bepalen van het aantal integrale controles voor de
werkprogramma’s 2017 geweest. Ook in 2017 wordt verder gewerkt aan het actueel houden
van de inrichtingenbestanden. Voor het project I-GO moeten van veel bedrijven nog
aanvullende gegevens worden verzameld.
Kwaliteit
Het leveren van kwaliteit blijft een belangrijk thema voor ODRA. Omgevingsdiensten zijn
immers vanuit de wens tot kwaliteitsverbetering (in combinatie met een efficiënte uitvoering
van taken) tot stand gekomen. De KPMG Kwaliteitscriteria 2.1 zijn leidraad. ODRA heeft zich
tot doel gesteld te voldoen aan de Kwaliteitscriteria 2.1 voor vergunningverlening, toezicht en
handhaving. Daarom is ook in 2016 volop geïnvesteerd in het verhogen van het kennisniveau
van onze medewerkers. Binnen het Gelders Stelsel zijn alle OD’s geaudit op voldoen aan de
kwaliteitscriteria. De resultaten van deze audit voor ODRA vindt u in de bijlage 2.1 en 2.2.
Opleiden is een continu proces. Ook voor de komende jaren is een opleidingsplan opgesteld.
Over de professionaliteit van onze organisatie en de ODRA-medewerkers leest u hierna onder
“Professionaliteit en duurzame inzetbaarheid” meer.
Planning en control cyclus
In 2016 is ODRA gestart met het werken met een organisatiebrede planning & control-cyclus
(P&C). De P&C cyclus 2017 voor het bestuurlijke traject is door het bestuur vastgesteld.
Professionaliteit en duurzame inzetbaarheid
Om de professionaliteit van organisatie en medewerkers verder te vergroten is ook in 2016 de
HR jaarcyclus doorlopen. Deze cyclus houdt in dat iedere ODRA-medewerker een jaargesprek
met zijn/haar leidinggevende heeft gehad. Daarbij zijn in een Individueel Werkplan (IWP)
afspraken vastgelegd over de te leveren prestaties (kwantitatief en kwalitatief). Ook concrete
bijdragen aan de ontwikkeling van de afdeling/organisatie en competentieontwikkeling komen
aan bod. Daarnaast heeft iedere ODRA-medewerker door middel van een persoonlijk
ontwikkelplan zijn/haar ambities in kaart gebracht. De beoordelingsgesprekken met
medewerkers over 2016 vinden uiterlijk maart 2017 plaats.
Bij het     professionaliseren van ODRA gelden de volgende uitgangspunten:
     <0000> ODRA is een permanent lerende organisatie;
     <0000> we leveren kwalitatief hoogwaardige producten en diensten;
     <0000> de medewerkers zijn taakvolwassen (dé professional);
     <0000> de medewerkers werken met plezier;
     <0000> de verantwoordelijkheid ligt laag in de organisatie;
     <0000> de klant staat centraal en;
     <0000> ODRA heeft meerwaarde voor de klant.
Duurzame inzetbaarheid is en blijft een belangrijk thema binnen ODRA.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>U leest hierover meer in het Sociaal Jaarverslag 2016 van ODRA (bijlage 1).
Ziekteverzuim
In 2015 had ODRA een ziekteverzuimpercentage van 5,53%. Dat was primair het gevolg van
enkele langdurige, niet bedrijfsgerelateerde ziektegevallen en ongevallen. In 2016 steeg het
gemiddeld ziekteverzuim van 5,53% naar 6,07%.
ODRA-breed is de gemiddelde duur van het verzuim in 2016 ten opzichte van 2015 flink
gestegen. De verzuimfrequentie daarentegen is flink gedaald. Vier medewerkers hebben een
ernstige en langdurige ziekte. In 2016 kreeg de organisatie met twee sterfgevallen te maken.
ODRA heeft zich ervoor ingezet de gevolgen daarvan voor de bedrijfsvoering zo goed mogelijk
op te vangen. Vanuit oogpunt van goed werkgeverschap is geïnvesteerd in adequate aandacht
en begeleiding.
Organisatiewijziging
De komende Omgevingswet vraagt nog meer integraliteit in uitvoering van werkzaamheden.
Samenwerking, flexibiliteit en wendbaarheid moeten optimaal zijn. In 2015 zijn daarom de
voorbereidingen voor een wijziging van de organisatiestructuur gestart. Op 1 april 2016 is
deze wijziging geëffectueerd. Vanaf die datum bestaat de organisatie uit 4 afdelingen en een
(kleine) stafafdeling. Voor de afdelingshoofden betekende dit meer sparring partner zijn en
minder ‘op de inhoud’ te opereren. Aan die verandering is op individueel niveau en met het
MT gewerkt. De medewerkers van ODRA zijn snel gewend geraakt aan de nieuwe organisatie.
In 2016 heeft de organisatie van drie afdelingshoofden (vast en interim) afscheid genomen.
Het MT bestond per 31 december 2016 uit 4 afdelingshoofden en de directeur (eveneens
afdelingshoofd staf).
Omgevingswet
Naar verwachting treedt in 2019 de Omgevingswet in werking. De impact van de
Omgevingswet voor gemeenten is groot. Van de gemeenten worden nieuwe, ingrijpende
keuzes verwacht, zoals het maken van omgevingsplannen. De Omgevingswet heeft ook
invloed op de werkprocessen en de producten van partners en ODRA. Daarom is in 2016 met
de partners afgesproken om een platform te vormen. Zo kunnen we kennis met elkaar delen,
elkaar versterken in het proces en uniforme werkafspraken maken.
Communicatie met partners
De regisseurs van de partners stellen het op prijs als zij tijdig worden geïnformeerd over
ontwikkelingen binnen ODRA. Zowel in het partneroverleg als tijdens de gesprekken met onze
accountmanagers hebben we in 2016 verder gewerkt aan een verbetering van de
informatievoorziening. De ODRA-accountmanagers waren ook in 2016 het eerste
aanspreekpunt voor partners om de resultaten, plannen, wederzijdse ambities en eventuele
knelpunten te bespreken. ODRA kijkt positief terug op de constructieve partneroverleggen in
2016.
Tot slot
ODRA heeft in 2016 verder gebouwd aan de organisatie. De basis is op orde en voldoende
krachtig om vol vertrouwen naar de toekomst te kijken. De komst van de Omgevingswet
vraagt de nodige wendbaarheid, daadkracht en flexibiliteit van onze organisatie. Daarop is
voorgesorteerd door per 1 april 2016 de nieuwe organisatiestructuur te implementeren.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>De medewerkers hebben gewerkt aan hun deskundigheid door het volgen en succesvol
afronden van opleidingen en trainingen. Daarmee is de robuustheid van ODRA in 2016
gegroeid.
De strategische inspanningsprojecten, voortvloeiend uit het strategisch plan 2016-2017,
kregen in 2016 tijd en aandacht van de medewerkers. We hebben ervaren dat de hoeveelheid
projecten, in combinatie met de reguliere werkzaamheden, veel werkdruk(beleving)
veroorzaakte. Daarom hebben we voor 2017 meer focus aangebracht. Dit neemt niet weg dat
ODRA een ambitieuze organisatie is en blijft. We willen graag vooruit, maar beseffen ook dat
‘stilstaan en reflecteren’ deel uitmaken van vooruitgang.
In 2016 hebben we tijd in het verbeteren van onze externe communicatie gestoken. Uniforme
werkprocessen vragen om uniforme briefteksten. Teksten die voor een ‘gemiddelde lezer’
leesbaar en begrijpelijk zijn. Met het opstellen van deze teksten is in 2015 een start gemaakt.
In 2016 is hieraan ODRA-breed verder gewerkt en heeft een gefaseerde uitrol
plaatsgevonden. Correspondentie blijft ook in 2017 een aandachtspunt. In 2016 hebben we
ook aan onze telefonische bereikbaarheid gewerkt. Verbeterplannen worden in 2017
uitgevoerd.
Vooruitblik
Het jaar 2017 kent een aantal belangrijke doelen. We werken verder aan de
professionalisering van onze organisatie. Samenwerking, werkplezier en verbondenheid zijn
daarbij van groot belang. Ook dit jaar zetten de ODRA-medewerkers hun deskundigheid en
professionaliteit in om werkprogramma’s te realiseren. Verder richten we onze pijlen op de
projecten Omgevingswet, Energie en Asbest. Daarnaast zetten we in 2017 volop in op de
verdere ontwikkeling van de werkprocessen, de P&C cyclus en informatiemanagement.
De werving en selectie van de nieuwe directeur voor ODRA zal in 2017 ook de nodige
aandacht en energie vragen.
Ben Robben, directeur Omgevingsdienst Regio Arnhem
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2      Jaarverslag
2.1    Inleiding
In 2016 is, via de partnerrapportages, verantwoording afgelegd over de gerealiseerde
productie en bestede uren binnen de werkprogramma’s. In dit hoofdstuk zijn de resultaten en
bestede uren over het jaar 2016 per programma in beeld gebracht en toegelicht.
De 6 programma's binnen de rapportage zijn:
-       Omgevingsdienst algemeen
-       Vergunningverlening milieu
-       Vergunningverlening bouw
-       Handhaving milieu
-       Handhaving bouw, bodem en vuurwerk
-       Advies en overige taken
Inputfinanciering
Ook in 2016 werkte ODRA op basis van inputfinanciering. Dit betekent dat het budget en de
formatie zijn ingebracht, die op de begroting van 2012 van de partners, ten behoeve van de
betreffende taken waren geraamd.
2.2    Uitvoering programma’s
In deze onderdeel van het jaarverslag leest u welke resultaten Omgevingsdienst Regio
Arnhem per programma heeft behaald. De cijfers betreffen de periode van januari tot en met
december 2016.
Programmabegroting 2016
Op grond van de financiële verordening ODRA (art. 3, lid 1) begroot ODRA op producten
ingedeeld naar programma’s: ‘de programmabegroting’. In 2016 waren dat 6 programma’s.
Volgens de Planning & Control cyclus ODRA is de programmabegroting 2016 in het eerste
kwartaal van 2015 opgesteld. Op basis van ervaringscijfers zijn de producten per programma
begroot.
Werkprogramma’s 2016
Op basis van de productendienstencatalogus 2016 zijn de werkprogramma’s in overleg met de
partners opgesteld. Uitgangspunten bij het programma handhaving milieu zijn de probleem-
en risicoanalyse en de handhavingsstrategie die in 2015 zijn vastgesteld.
Voldoen aan BBV
Om te voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording wordt in dit jaarverslag
verantwoording afgelegd over de realisatie van de productie ten opzichte van zowel de
programmabegroting 2016 als de werkprogramma’s 2016.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2.2.1 Programma Omgevingsdienst algemeen
Het programma ‘Omgevingsdienst algemeen’ is nieuw in de werkprogramma’s van 2016, die
zijn samengesteld op basis van de productendienstencatalogus 2016. In dit programma
worden onder meer abonnementen, helpdesk, gegevensbeheer, klachtbehandeling, beleids-
en bestuursondersteuning, projectleiding en ook onze juridische dienstverlening verantwoord.
Wat hebben we bereikt in 2016?
Doelstellingen binnen het programma Omgevingsdienst algemeen:
                               Doelstelling
   Productie                   We zetten ons in om het werkprogramma conform afspraak te
                               realiseren.
   Tijdigheid                  We zorgen ervoor dat zaken binnen de daarvoor afgesproken
                               termijnen worden afgehandeld.
   Kwaliteit                   We leveren kwaliteit en streven naar kwaliteitsverbetering.
   Klanttevredenheid           We streven naar tevreden klanten.
Binnen programma ‘Omgevingsdienst algemeen’ is er sprake van een grote verscheidenheid
aan producten, diensten en abonnementen. De realisatie van dit onderdeel van het
werkprogramma conform afspraak is uiteraard het doel. Daarbij moet wel de kanttekening
worden geplaatst dat veel producten sterk vraaggestuurd zijn. Met andere woorden: in de
uitvoeringspraktijk kunnen zich op basis van de actuele vraag/behoefte (grote) verschillen
voordoen ten opzichte van de planning/raming. Dit blijkt ook uit de outputcijfers voor 2016
(zie hierna). Voor veel producten is een hogere dan geraamde productie gerealiseerd.
Voor wat betreft de doelstelling ‘kwaliteit’ is in 2016 verder gewerkt aan het voldoen aan de
Kwaliteitscriteria 2.1. Ook is er geïnvesteerd in verdere stroomlijning van ODRA-
werkprocessen, gericht op het verder verbeteren van effectiviteit en efficiency. In 2017 zal
gestart worden met het uitvoeren van structureel klanttevredenheidsonderzoek.
Bij de bovenstaande doelstellingen zijn de volgende normen vastgesteld:
   Product                     Norm
   Toezicht (tijdigheid)       Ten minste 80% van de klachten is binnen twee weken behandeld.
Deze norm is door ODRA gerealiseerd.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Wat hebben we gerealiseerd?
Output
                                                                     Aantal         Aantal
                                                                   producten    gerealiseerde
 Programma 0, Omgevingsdienst (algemeen)                            begroot       producten
 A.02.1 WOB verzoek behandelen                                                              12
 A.05.2 Klacht behandelen                                                1.128           1.593
 A.06.1 Bezwaar behandelen                                                   44             51
 A.06.2 Beroep behandelen                                                    29             33
 A.06.3 Zienswijze behandelen                                               189            147
 A.06.4 Voorlopige voorziening                                               12              8
 A.07.6 Beheer risicokaart                                                                   1
 H.01.1 Handhavingsverzoek behandelen                                        47             76
 H.01.2 Handhavingsbesluit nemen                                            194            147
 H.01.3 Last onder bestuursdwang uitvoeren                                   20              1
 H.01.4 Last onder dwangsom uitvoeren                                        37             58
 Totaal                                                                  1.700           2.127
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening B egro ting   B egro ting    Jaarrekening    Verschil
                                                                            2015        2016          2016            2016
                                                                                       primair   na 2e wijziging
 La s t e n
 A lgemeen                                               uren x tarief                                2.495.886       3.974.691    -1.478.805 nadelig
                                                        directe ko sten
 To taal Lasten                                                                                       2.495.886       3.974.691    -1.478.805 nadelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                                                       679.509           777.811       98.303 vo o rdelig
 Gemeente Do esburg                                                                                       12.568           12.568
 Gemeente Duiven                                                                                          30.108           30.108            1 vo o rdelig
 Gemeente Lingewaard                                                                                    586.444         586.444
 Gemeente Overbetuwe                                                                                     70.004           70.004
 Gemeente Renkum                                                                                        391.904          391.904
 Gemeente Rheden                                                                                        106.703          106.703
 Gemeente Rijnwaarden                                                                                    58.804           58.804
 Gemeente Ro zendaal                                                                                        5.415           5.415
 Gemeente Westervo o rt                                                                                   25.190           25.190
 Gemeente Zevenaar                                                                                        40.124           40.124
 P ro vincie Gelderland                                                                                  489.116          489.116
 Derden B o venregio nale Taken
 Derden Nijmegen
 Derden ISV-A rnhem
 Derden Externe Veiligheid
 Derden Overig                                                                                                              3.083        3.083 vo o rdelig
 Derden P ro jecten
 Derden meetdienst
 M RA
 Overige baten
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)
 Derden GUOV pro grammako sten
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)
 To taal B aten                                                                                       2.495.886       2.597.271        101.386 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                                                                -1.377.419    -1.377.419 nadelig
Toelichting:
Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                      10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>zijn toegerekend dan waarmee met het opstellen van de 2e wijziging rekening mee was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
De reguliere partnerbijdragen zijn gefactureerd. Daarnaast is aan gemeente Arnhem een
aanvullende factuur gestuurd in verband met extra uren in relatie tot de ingebrachte
bouwtaken. Daarnaast is er voor een bedrag van afgerond € 3.000 aan derden gefactureerd.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2.2.2 Programma vergunningverlening bouw
Voor de gemeenten Arnhem, Lingewaard, Renkum en provincie Gelderland verzorgt ODRA de
meldingen en vergunningverlening die te maken hebben met bouwtaken. Daarbij geven we
ook adviezen op het gebied van constructietechniek, de welstandstoets en monumentenzorg.
Bij planologische afwijkingen zoeken we afstemming met de partners. Voor gemeente
Lingewaard behandelen we ook de bezwaar- en beroepsprocedures.
Ons uitgangspunt is dat we de burger en ondernemer professioneel en effectief willen
ondersteunen bij de voorbereiding van zijn (bouw)plan ontwikkeling. Ter voorbereiding
leveren we advies over de te zetten stappen. Vervolgens beoordelen we de aanvragen op
juistheid en volledigheid. We zorgen ervoor dat deze aanvragen binnen de wettelijke
termijnen afgehandeld zijn, meldingen beoordelen we op juistheid en volledigheid.
Wat hebben we bereikt in 2016?
Speerpunten binnen het programma vergunningverlening bouw zijn:
   Product                   Speerpunt
   Vergunningverlening       De Omgevingsvergunning Bouw en alle daarmee samenhangende
                             taken die door de partner aan ons zijn overgedragen, worden
                             integraal behandeld en binnen de wettelijke termijnen voorzien van
                             een besluit.
   Ruimtelijke               Procedures voor een planologische afwijking worden zo efficiënt
   procedures                mogelijk en afgestemd met de partner afgehandeld.
   Meldingen                 Meldingen worden binnen 2 weken afgehandeld.
Prestatie indicatoren
Bij de bovenstaande speerpunten zijn de volgende prestatie indicatoren vastgesteld:
   Product                   Prestatie indicator
   Vergunningverlening       Bij minimaal 90 % van alle vergunningen zijn er geen inhoudelijke
   WABO                      gebreken aan beschikkingen bij bezwaar- en beroepsprocedures
                             Alle vergunningen worden binnen de fatale termijnen afgehandeld.
   Ruimtelijke               Minimaal 80 % van de ruimtelijke procedures kent geen essentiële
   procedures                inhoudelijke gebreken.
   Meldingen                 Van de meldingen wordt minimaal 90% binnen 2 weken afgehandeld
                             (excl. opschorting).
Prestatie indicatoren bereikt ja/nee?
   Product                   Gerealiseerd                             Toelichting
                             Ja/nee
   Vergunningverlening       Ja (binnen       De vergunningen zijn in het algemeen binnen de
   Wabo                      bandbreedte)     termijn afgehandeld.
   Ruimtelijke               Ja (binnen       Hoewel ruimtelijke procedures veel tijd kosten zijn
   procedures                bandbreedte)     deze in het algemeen tot een goed einde gebracht.
   Meldingen                 Ja               De meldingen zijn over het algemeen binnen de
                                              daarvoor gestelde termijnen afgehandeld.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                             12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Wat hebben we er voor gedaan?
We voeren de vergunningverlening uit met goed opgeleide medewerkers. Hun deskundigheid
is essentieel. De Kwaliteitscriteria 2.1 zijn geïmplementeerd binnen het programma. In 2016
werden de vereiste opleidingen en trainingen afgerond. Door voortdurende scholing zorgen
we dat het kennisniveau blijft voldoen aan de nieuwe (voortschrijdende wettelijke)
kwaliteitscriteria. Ook beschikken de medewerkers over de juiste competenties:
    <0000> resultaatgericht en kostenbewust;
    <0000> denken in kansen en oplossingen;
    <0000> lef tonen;
    <0000> proactief en naar buiten gericht;
    <0000> initiatiefrijk en;
    <0000> communicatief vaardig.
De competenties hebben we in 2016 verder ontwikkeld. We houden ze op het gewenste
niveau door sturing, coaching en intervisie.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Output
                                                                         Aantal         Aantal
                                                                       producten    gerealiseerde
 Programma 2 Vergunningverlening bouw                                   begroot       producten
   A.03.5 Beleids- bestuursondersteuning bouw
   E.03.1 Advies verstrekken bouw                                                38            248
   E.03.2 Advies verstrekken kabels en leidingen                                 25
   E.03.3 Advies verstrekken politiekeurmerk veilig wonen                                        1
   E.03.4 Advies verstrekken subsidie monument                                   28             19
   E.03.5 Advies verstrekken aanwijzen monument                                  37
   VB.01.1 Quick scan                                                            10              4
   VB.01.2 Vooroverleg                                                          171            166
   VB.02.1 Vergunningaanvraag regulier behandelen (klein)                       628            751
   VB.02.2 Vergunningaanvraag regulier behandelen (middel)                      229            298
   VB.02.3 Vergunningaanvraag regulier behandelen (groot)                        90             15
   VB.02.4 Vergunningaanvraag uitgebreid behandelen (middel)                     21             40
   VB.02.5 Vergunningaanvraag uitgebreid behandelen (groot)                      26              7
   VB.02.6 Vergunningaanvraag splitsing, onttrekking of leegstand               180             71
   VB.02.7 Intrekken vergunning                                                                  4
   VB.02.8 Ontheffingen en APV                                                   10             11
   VB.03.1 Melding behandelen sloop/asbest                                      585            850
   VB.03.2 Gebruiksmelding                                                      133            223
 Totaal                                                                      2.211           2.708
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening    B egro ting     B egro ting   Jaarrekening    Verschil
                                                                            2015           2016            2016           2016
                                                                                          primair     na 2e wijziging
 La s t e n
 Vergunningverlening bo uw                               uren x tarief      2.816.362      2.633.600        1.956.411     2.397.247     -440.836 nadelig
                                                        directe ko sten       797.069        945.000         173.000          128.143     44.857 vo o rdelig
 To taal Lasten                                                              3.613.431     3.578.600        2.129.411     2.525.389     -395.978 nadelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                            1.712.493      1.813.800       1.259.114      1.471.248      212.135 vo o rdelig
 Gemeente Do esburg                                                                                             2.295           2.295
 Gemeente Duiven
 Gemeente Lingewaard                                                           828.461        819.800       457.700         457.700
 Gemeente Overbetuwe                                                                                                           12.454      12.454 vo o rdelig
 Gemeente Renkum                                                                62.520                      237.303         237.303
 Gemeente Rheden                                                                                                                  383         383 vo o rdelig
 Gemeente Rijnwaarden
 Gemeente Ro zendaal
 Gemeente Westervo o rt                                                           2.490
 Gemeente Zevenaar
 P ro vincie Gelderland                                                          38.109                                       38.755      38.755 vo o rdelig
 Derden B o venregio nale Taken
 Derden Nijmegen
 Derden ISV-A rnhem
 Derden Externe Veiligheid
 Derden Overig                                                                  63.527                                        83.385      83.385 vo o rdelig
 Derden P ro jecten
 Derden meetdienst
 M RA
 Overige baten
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)                                  682.493        802.000          50.000          35.390      -14.610 nadelig
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)                                 114.576       143.000        123.000          92.753     -30.247 nadelig
 Derden GUOV pro grammako sten
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)
 To taal B aten                                                             3.504.668      3.578.600        2.129.411     2.431.665      302.254 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                        -108.763                                       -93.724     -93.724 nadelig
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
zijn toegerekend dan waarmee tijdens het opstellen van de 2e wijziging rekening was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
Door het aantrekken van de economie werden er in 2016 meer bouwaanvragen ingediend.
Dat heeft geresulteerd in een hogere productie dan geraamd en een hoger aantal bestede
uren voor met name gemeente Arnhem. De uren voor provincie Gelderland zijn gefactureerd
op basis van nacalculatie en zijn niet in de begroting opgenomen. De hogere kosten zijn voor
een groot deel gecompenseerd door hogere baten van gemeente Arnhem en provincie
Gelderland. Daarnaast werden er in 2016 binnen dit programma bouw gerelateerde
werkzaamheden voor andere omgevingsdiensten uitgevoerd.
Zowel de programmalasten als de programmabaten voor de gemeenten Arnhem en
Lingewaard zijn lager dan begroot.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.2.3 Programma vergunningverlening milieu
Voor alle aangesloten partners verzorgen we de vergunningverlening milieu.
Vergunningaanvragen en meldingen beoordelen we op juistheid en volledigheid. We zorgen
ervoor dat ze binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld.
Wabo-procedures behandelen we, zoveel mogelijk integraal. Daarbij is aansluiting op de
'loketten' van de partners.
Voor complexe milieuvergunningen en meldingen vragen we, in het kader van de afspraken
binnen het Gelders Stelsel, advies aan Omgevingsdienst Regio Nijmegen. De coördinatie en
proceduregang van deze zaken behandelen we intern. BRZO-inrichtingen worden volledig
door Omgevingsdienst regio Nijmegen zelf afgehandeld.
Wat willen hebben we bereikt?
Speerpunten binnen het programma vergunningverlening milieu zijn:
   Product                     Speerpunt
   Vergunningverlening         Vergunningaanvragen regulier worden binnen 4 weken beoordeeld
                               op volledigheid. Uitgebreide procedures worden binnen 8 weken
                               beoordeeld op volledigheid. De procedure wordt zoveel mogelijk
                               binnen de wettelijke termijn (uitgebreid: binnen termijn van orde)
                               afgehandeld.
   Meldingen                   Meldingen worden binnen vier weken beoordeeld op volledigheid.
                               Na ontvangst van aanvulling streven wij naar een afhandeling
                               binnen 8 weken.
   Maatwerkvoorschriften       Na aanvraag voor maatwerk wordt deze binnen 8 weken
                               opgesteld.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Prestatie indicatoren
Bij de bovenstaande speerpunten zijn de volgende prestatie indicatoren vastgesteld:
   Product                    Prestatie indicator
   Vergunningverlening        Minimaal 80 % van de definitieve Wabo-beschikkingen is binnen de
                              wettelijke termijn (termijn van orde) afgehandeld.
   Meldingen                  Minimaal 80 % van de meldingen is binnen 4 weken beoordeeld op
                              volledigheid.
   Juridisch                  Minimaal 80 % van de bezwaar- en beroepsprocedures wordt
                              binnen de wettelijke termijn afgehandeld.
Prestatie indicatoren bereikt ja/nee?
   Product                    Gerealiseerd     Toelichting
                              Ja/nee
   Vergunningverlening        Ja               Er is voldaan aan de streefwaarden.
   Meldingen                  Ja               Meldingen worden in het algemeen binnen vier
                                               weken beoordeeld op volledigheid.
   Juridisch                  Ja
Wat hebben we er voor gedaan?
In 2016 hebben we de opleidingstrajecten om te voldoen aan de Kwaliteitscriteria 2.1
nagenoeg afgerond. Het is noodzaak de kwaliteit op peil te houden. Hiervoor heeft ODRA een
verdeling van expertise-taken onder de verschillende vergunningverleners gemaakt. Hiermee
waarborgen we tenminste het gewenste kwaliteitsniveau. Door het aannemen en opleiden van
jonge(re) medewerkers waarborgen we het behoud van kennis.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Output
                                                                         Aantal         Aantal
                                                                       producten    gerealiseerde
 Programma 1 Vergunningverlening milieu                                 begroot       producten
   VM.01.1 Vooroverleg                                                           36             20
   VM.02.1 Vergunningaanvraag regulier behandelen                                27             34
   VM.02.2 Vergunningaanvraag uitgebreid behandelen                              20             27
   VM.02.3 Complexe milieuvergunningaanvraag behandelen                           9              1
   VM.02.4 Maatwerkvoorschriften regulier behandelen                             32             27
   VM.02.5 Maatwerkvoorschriften uitgebreid behandelen                           16             10
   VM.02.6 Intrekken vergunning                                                   9
   VM.03.1 Melding behandelen (toestemming)                                     370            395
 Totaal                                                                         519            514
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening    B egro ting     B egro ting    Jaarrekening    Verschil
                                                                            2015           2016            2016            2016
                                                                                          primair     na 2e wijziging
 La s t e n
 Vergunningverlening milieu                              uren x tarief        1.651.571    1.386.400        980.960         1.416.746    -435.787 nadelig
                                                        directe ko sten
 To taal Lasten                                                               1.651.571    1.386.400        980.960         1.416.746    -435.787 nadelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                              310.980        414.100       236.309          236.309
 Gemeente Do esburg                                                             26.320         17.200          16.983          20.946       3.963 vo o rdelig
 Gemeente Duiven                                                                 30.210        31.800         29.376           29.376
 Gemeente Lingewaard                                                           235.410       257.400         143.744          143.744
 Gemeente Overbetuwe                                                           157.990        101.400         111.002          111.002
 Gemeente Renkum                                                                40.990        27.400          38.480           38.480
 Gemeente Rheden                                                                 95.510       93.200          68.085           68.085
 Gemeente Rijnwaarden                                                           38.320        43.400          40.469           40.469
 Gemeente Ro zendaal                                                                769                          1.377           1.377
 Gemeente Westervo o rt                                                           5.810        13.800           9.792           9.792
 Gemeente Zevenaar                                                              85.650        69.800          84.609           84.609
 P ro vincie Gelderland                                                       278.250        316.900        200.736          200.736
 Derden B o venregio nale Taken
 Derden Nijmegen
 Derden ISV-A rnhem
 Derden Externe Veiligheid
 Derden Overig                                                                    8.897
 Derden P ro jecten
 Derden meetdienst
 M RA
 Overige baten
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)
 Derden GUOV pro grammako sten
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)
 To taal B aten                                                               1.315.106    1.386.400        980.960          984.922        3.963 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves                                                                                                          70.839      70.839 vo o rdelig
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                       -336.465                                       -360.985     -360.985 nadelig
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                         20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
zijn toegerekend dan waarmee tijdens het opstellen van de 2e wijziging rekening was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
Er zijn hogere lasten dan geraamd. Er zijn meer uren zijn gemaakt dan begroot (met name
voor provincie Gelderland). Vanwege deze extra uren is een bedrag van afgerond € 71.000
aan de reserve Provincietaken onttrokken. Deze reserve was ten laste van het resultaat in
2013 ingesteld omdat een aantal taken in 2013 niet was uitgevoerd. In 2016 is een gedeelte
van deze werkzaamheden alsnog uitgevoerd. Alle reguliere baten zijn gefactureerd. Daarnaast
zijn er baten vanwege een extra opdracht van gemeente Doesburg op dit programma
verantwoord.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>2.2.4 Programma handhaving milieu
Voor al onze partners voeren we het milieutoezicht bij bedrijven uit en behandelen we
eventuele klachten over bedrijven. Het toezichtprogramma, zoals opgenomen in de
werkprogramma’s, is leidend.
Onze inzet is erop gericht om het naleefgedrag van bedrijven te verbeteren. Daarmee zorgen
we voor een verbetering van de veiligheid en leefbaarheid. We toetsen de wettelijke
voorschriften, zijn oplossingsgericht en bij een overtreding volgen we de vastgestelde
sanctiestrategie.
Naast werkzaamheden voor onze ODRA partners voeren we ook toezicht uit bij complexe
bedrijven voor drie andere omgevingsdiensten (Omgevingsdienst Veluwe IJssel,
Omgevingsdienst Noord-Veluwe en Omgevingsdienst De Vallei). We zijn gespecialiseerd in de
uitvoering van toezicht bij complexe bedrijven binnen het Gelders Stelsel (zie paragraaf 2.4).
Wat hebben we bereikt?
Speerpunten binnen het programma handhaving milieu zijn:
   Product                    Speerpunt
   Toezicht                   De controles worden uitgevoerd in overeenstemming met het
                              werkprogramma.
   Toezicht                   Aan bedrijven wordt tijdig en duidelijk kenbaar gemaakt wat het
                              resultaat is van de controle.
   Klachten                   Klachten worden snel opgepakt en een klager wordt geïnformeerd
                              over voortgang en afhandeling van de klacht.
   Kwaliteit                  Kwaliteits- en efficiëntieverbetering zijn een continu onderdeel van
                              ons werkproces.
Prestatie indicatoren
Bij de bovenstaande speerpunten zijn de volgende prestatie indicatoren vastgesteld:
   Product                    Prestatie indicator
   Toezicht                   90-110% van het werkprogramma wordt uitgevoerd.
   Toezicht                   Bij 100% van de controles worden de resultaten aan het bedrijf
                              kenbaar gemaakt.
   Toezicht                   De kwaliteit van het toezicht wordt verbeterd door ten minste
                              90% van de controles te voorzien van een bezoekverslag.
   Klachten                   Ten minste 80% van de klachten is binnen twee weken behandeld.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                            22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>  Product        Prestatie indicator                        Gerealiseerd   Toelichting
                                                            Ja/nee
  Toezicht       90-110% uitgevoerd                         Ja (zie        -
                                                            outputtabel
                                                            hierna)
  Toezicht       100% terugkoppeling richting               Ja             100%, geborgd in
                 bedrijf                                                   S4O
  Toezicht       Tenminste 90% bezoekverslagen              Ja             100%, geborgd in
                                                                           S4O
  Klachten       80% klachten < 2 weken                     Nee            66% gerealiseerd
                 behandeld                                                 als het gaat om
                                                                           schriftelijke
                                                                           afhandeling. Een
                                                                           veel hoger
                                                                           percentage
                                                                           (nagenoeg 100%) is
                                                                           gerealiseerd als het
                                                                           gaat om het bellen
                                                                           met de klager.
Wat hebben we er voor gedaan?
We voeren toezicht en handhaving uit met goed opgeleide medewerkers. Hun deskundigheid
is essentieel. De Kwaliteitscriteria 2.1 zijn geïmplementeerd binnen het programma. In 2016
zijn de vereiste opleidingen en trainingen zo goed als afgerond. Door voortdurende scholing
zorgen we dat het kennisniveau blijft voldoen aan de nieuwe (voortschrijdende wettelijke)
kwaliteitscriteria.
Om efficiënter te kunnen gaan werken, werd onze werkwijze in 2016 zo veel mogelijk verder
geüniformeerd. Niet alleen voor de uitvoering van toezicht maar ook voor de afhandeling van
klachten en meldingen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Output
                                                                                  Aantal         Aantal
                                                                                producten    gerealiseerde
 Programma 3 Handhaving milieu                                                   begroot       producten
 A.03.4 Lokaal handhavingsoverleg
 E.01.1 Rapport beoordelen milieu                                                         63             21
 E.04.1 Advies en informatie verstrekken milieuhandhaving                                                39
 E.06.1 Ontwikkeling en afstemming LMA/afval                                                             21
 TM.01.1 Integrale controle categorie A1 en A2                                           134              9
 TM.01.2 Integrale controle categorie B1 en B2                                           879            880
 TM.01.3 Integrale controle categorie B3 t/m B6 en C1 t/m C3 (muv C3 agrarisch)          346            338
 TM.01.4 Integrale controle categorie agrarisch C en D                                    37             39
 TM.01.5 Integrale controle categorie C4 industrieel                                      49             78
 TM.01.6 Integrale controle categorie C5/C6/D4/D5/D6                                      45             99
 TM.02.1 Vervolgcontrole klein                                                             2             10
 TM.02.2 Vervolgcontrole middel                                                          301            387
 TM.02.3 Vervolgcontrole groot                                                            48             68
 TM.03.1 Aspectcontrole klein                                                            388            136
 TM.03.2 Aspectcontrole middel                                                           147            149
 TM.03.3 Aspectcontrole groot                                                              3             39
 TM.03.4 Aspectcontrole nav klacht                                                       145            152
 TM.04.1 Melden en registreren                                                                           19
 TM.04.2 Meten en registreren                                                                             1
 TM.04.3 Diepgaand administratief toezicht                                                                1
 TM.05.1 Beoordelen rapportageverplichting                                                              414
 TM.05.2 Beoordelen rapportageverplichting E-PRTR                                         37             58
 Totaal                                                                               2.624           2.958
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening   B egro ting     B egro ting   Jaarrekening   Verschil
                                                                            2015          2016            2016           2016
                                                                                         primair     na 2e wijziging
 La s t e n
 Handhaving milieu                                       uren x tarief      3.207.325     3.908.600       2.592.682      2.059.956     532.726 vo o rdelig
                                                        directe ko sten
 To taal Lasten                                                             3.207.325     3.908.600       2.592.682      2.059.956     532.726 vo o rdelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                             936.420       955.300          612.153        612.153
 Gemeente Do esburg                                                            31.790         41.000          28.152         28.152
 Gemeente Duiven                                                               111.590      105.500          55.692         55.692
 Gemeente Lingewaard                                                          505.670       534.200          391.221        391.221
 Gemeente Overbetuwe                                                          289.550       361.700         255.204        258.501       3.297 vo o rdelig
 Gemeente Renkum                                                              264.100       163.800         152.006        152.006
 Gemeente Rheden                                                               311.130      342.700         249.849        251.073        1.224 vo o rdelig
 Gemeente Rijnwaarden                                                         127.620        122.100          81.090         81.090
 Gemeente Ro zendaal                                                             5.166                         4.896          4.896
 Gemeente Westervo o rt                                                        52.240        47.700           21.879         21.879
 Gemeente Zevenaar                                                             151.160      163.900          112.455        112.455
 P ro vincie Gelderland                                                       551.240       742.300         205.785        244.767      38.982 vo o rdelig
 Derden B o venregio nale Taken                                               598.753       260.800         354.700        664.683     309.983 vo o rdelig
 Derden Nijmegen
 Derden ISV-A rnhem
 Derden Externe Veiligheid
 Derden Overig                                                                160.302        67.600          67.600         54.450      -13.150 nadelig
 Derden P ro jecten
 Derden meetdienst
 M RA
 Overige baten
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)
 Derden GUOV pro grammako sten
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)
 To taal B aten                                                             4.096.731     3.908.600       2.592.682      2.933.018     340.336 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                        889.406                                      873.062     873.062 vo o rdelig
Toelichting:
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                       25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
zijn toegerekend dan waarmee tijdens het opstellen van de 2e wijziging rekening was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
Er zijn lagere lasten omdat er minder uren op dit programma zijn verantwoord dan begroot.
Hogere baten voor een bedrag van afgerond € 340.000 vanwege een extra bijdrage
(€ 310.000) in het kader van VVGB. Daarnaast zijn er aanvullende opdrachten door partners
voor een bedrag van € 30.000 verstrekt.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>2.2.5 Programma handhaving bouw, bodem en vuurwerk
We verzorgen het toezicht en de handhaving bouw voor de volgende partners: provincie
Gelderland en de gemeenten Arnhem, Lingewaard en Renkum. Daarmee zien we erop toe dat
er veilig wordt gebouwd. Ook zien we erop toe dat bestaande panden veilig blijven en
gebruikt worden volgens het bestemmingsplan. We houden toezicht op kamerverhuur, maar
ook op de bescherming van monumenten. We zorgen ervoor dat bij sloop geen onnodige
verspreiding van stof, geluid of asbest plaatsvindt.
Voor bodem zien we toe op het beschermen en zo nodig herstellen van de bodemkwaliteit. We
controleren welke kwaliteit grond wordt gebruikt. Door de sanering van de bodem te
begeleiden en te toetsen, dragen we bij aan een schone bodem in heel Gelderland. Bij bouw-
en milieuactiviteiten beoordelen we vooraf de onderzoeken die de initiatiefnemers aanleveren.
We merken steeds meer dat partners onze deskundigheid vragen dan een aantal jaren
geleden.
We verlenen ontbrandingstoestemmingen voor vuurwerkevenementen in heel Gelderland.
Deze vergunningaanvragen handelen we binnen de gestelde termijnen af. We zien ook toe op
een juiste uitvoering van vergunde en gemelde vuurwerkevenementen. Hierbij bewaken we
dat de exploitanten de veiligheidsafstanden in acht nemen en geen onnodige hinder voor
omgeving en flora en fauna veroorzaken.
Wat hebben we bereikt?
Speerpunten binnen het programma handhaving bouw, bodem en vuurwerk zijn:
   Product                    Speerpunt
   Toezicht asbest            We zien toe op uitvoering conform de regels. De basis is een goed
                              inventarisatierapport zodat risico’s voor verspreiding van losse
                              vezels minimaal is. Bij overtreding treden we bestuursrechtelijk en
                              zo nodig strafrechtelijk op, waarbij we nauw samenwerken met de
                              inspectie sociale zaken en werkgelegenheid.
   Toezicht Besluit           We toetsen alle ingekomen meldingen waarbij grond wordt
   bodemkwaliteit             toegepast binnen de termijn. Op onduidelijke of incomplete
                              meldingen zien we extra scherp toe. We letten ook op niet gemelde
                              grondwerken, omdat juist daar grotere risico’s zijn op toepassing
                              van niet geschikte grond.
   Toezicht                   We houden toezicht op doelmatige en kosteneffectieve uitvoering
   bodemsanering              van bodemsaneringen, volgens wettelijke eisen.
   Uitvoeren controles        We zien toe op bouwen en gebruik conform
   Wabo bouw,                 woningwet/bouwbesluit. Kleine werken bezoeken we tijdens de
   bestaande voorraad         afronding. Grote werken bezoeken we meerdere malen.
   en bestemmingsplan
   Handhaving BAG             We inspecteren en rapporteren bestaande panden op voldoen aan
                              BAG-eisen. Ook geven we een advies voor het toekennen van
                              huisnummers.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Prestatie indicatoren
Bij de bovenstaande speerpunten zijn de volgende prestatie indicatoren vastgesteld:
   Product                    Prestatie indicator
   Toezicht asbest            Minimaal 1 controle per locatie.
   Toezicht Besluit           Het uitvoeren van milieutoezicht bij activiteiten die vallen onder het
   bodemkwaliteit             Besluit bodemkwaliteit en milieutoezicht bij bodemsanering. We
                              toetsen alle meldingen administratief en controleren ten minste
                              80 % van de werken in het veld.
   Toezicht                   We controleren minimaal 70 % van de Wbb saneringsgevallen. Elke
   bodemsanering              saneringslocatie die we bezoeken controleren we minimaal 1 maal.
                              Daarnaast beoordelen we 100 % van de ingediende
                              evaluatieverslagen.
   Uitvoeren controles        Elke vergunning controleren we minimaal 2 maal. De
   Wabo bouw,                 vergunningvrije werken controleren we in 70 % van de gevallen.
   bestaande voorraad
   en bestemmingsplan
   Toezicht vuurwerk          We controleren tweederde van alle evenementenlocaties.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                             28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Product            Prestatie indicator                   Gerealiseerd Toelichting
Toezicht           Minimaal 1 controle per locatie       Ja           De locaties die we
asbest                                                                controleren op basis
                                                                      van prioritering (dus
                                                                      de risicovolle
                                                                      saneringen) bezoeken
                                                                      we minimaal 1 maal.
Toezicht           We toetsen 100 % van de               Ja/Nee       Alle ingediende
Besluit            meldingen administratief. 80%                      meldingen zijn
bodemkwaliteit     van alle werken wordt                              getoetst en
                   vervolgens in het veld                             administratief
                   gecontroleerd.                                     afgehandeld. Door
                                                                      capaciteitstekort heeft
                                                                      toezicht in het veld
                                                                      echter in een
                                                                      minimale variant
                                                                      plaats gevonden.
Toezicht           70% van alle gevallen is              Nee          Door capaciteitstekort
bodemsanering      tenminste 1 maal                                   is gemiddeld 53%
                   gecontroleerd.                        Ja           gerealiseerd.
                   100% van de ingediende                             Alle ingediende
                   evaluatieverslagen (prov) is                       evaluaties zijn
                   getoetst.                                          getoetst.
Controles          Elke vergunning controleren           Deels        Vanwege druk op de
Bouw               we tenminste 1 maal.                               capaciteit en een
                                                                      bezuinigingsmaatregel
                                                                      hebben wij een
                                                                      achterstand
                                                                      opgelopen.
Toezicht           60% van alle locaties                 Ja           Controles voeren wij
vuurwerk           gecontroleerd.                                     uit volgens de criteria
                                                                      uit het provinciale
                                                                      toezichtsplan
                                                                      vuurwerk 2007. Het
                                                                      criterium voor
                                                                      minimaal te
                                                                      controleren locaties is
                                                                      60%. Het
                                                                      gerealiseerde
                                                                      percentage is 65,1%.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Wat hebben we er voor gedaan?
Vuurwerk: voorop staat een veilig gebruik van vuurwerk. Zowel rond de jaarwisseling als bij
evenementen door het jaar heen. Kern is een veilig gebruik van professioneel vuurwerk door
de bezigers en bescherming van toeschouwers.
Bodem: bodemverontreinigingen (percelen) betekenen mogelijk een risico voor de gebruiker.
Voorkomen van contact met de verontreiniging is daarom speerpunt. Zowel bij verontreiniging
in de bodem als bij het ontgraven en toepassen van grond in werken. Daartoe houden we
toezicht op bodemsaneringen en op werken met grond. Bodem kent ook het risico van niet-
ontplofte munitie (CE/OCE). De daarmee verbonden risico’s noodzaken in de regio Arnhem tot
voorzichtigheid bij graafwerkzaamheden.
Archeologie: in de bodem bevindt zich ook nog steeds een belangrijk deel van ons erfgoed.
We verzekeren ons van een degelijke toets vooraf op plaatsen die een hoge archeologische
verwachting kennen.
Output
                                                                         Aantal         Aantal
                                                                       producten    gerealiseerde
 Programma 4 Handhaving bouw bodem vuurwerk                             begroot       producten
 E.02.1 Advies verstrekken bodem                                                509            220
 E.02.2 Rapport beoordelen archeologie                                          180             20
 E.16.2 Advies verstrekken vuurwerk                                               5              1
 TB.01.1 Controle bouw (klein)                                                1487            1076
 TB.01.2 Controle bouw (gemiddeld)                                              805           1217
 TB.01.3 Controle bouw (groot)                                                  570            285
 TB.01.4 Controle kamerverhuur                                                   58             77
 TB.02.1 Controle uitvoeren evenement                                             3              1
 TB.03.1 Beoordelen rapportageverplichting                                                    1243
 TG.01.1 Melding behandelen bodemsanering                                                      976
 TG.01.2 Melding behandelen toepassen grond                                     293            278
 TG.01.3 Beoordelen rapportageverplichting                                                       4
 TG.02.1 Controle uitvoeren bodemsanering                                       470            234
 TG.02.2 Controle uitvoeren toepassen grond                                      50             26
 TG.02.3 Controle uitvoeren puinbrekers                                          26              6
 TV.01.1 Controle uitvoeren vuurwerk                                            220             96
 TV.01.2 Beoordelen rapportageverplichting                                                      39
 VG.01.1 Beoordelen saneringsevaluatie                                          290            368
 VV.01.1 Behandelen aanvraag ontbrandingstoestemming                             83             51
 VV.02.1 Melding behandelen vuurwerk                                            120            110
 Totaal                                                                      5.169           6.328
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Toelichting belangrijkste afwijkingen
TG.01.1 Melding behandelen bodemsanering: dit product is zowel bij de provincie als bij
Arnhem niet opgenomen geweest in de werkprogramma’s van 2016. Het is echter een vast
onderdeel is van het werkproces. De uren zijn echter (grotendeels) begroot onder het product
Controle uitvoeren bodemsanering (TG.02.1).
TG.02.1 Controle uitvoeren bodemsanering: vanwege capaciteitstekort bleef realisatie achter
op begroot.
TG.02.2 Controle toepassen grond: vanwege capaciteitstekort bleef realisatie achter op
begroot.
VG.01.1 Beoordeling saneringsevaluatie: dit product is vraaggestuurd. Wettelijk moet 100%
behandeld worden waarop een besluit wordt genomen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                     31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening   B egro ting     B egro ting   Jaarrekening   Verschil
                                                                            2015          2016            2016           2016
                                                                                         primair     na 2e wijziging
 La s t e n
 Handhaving bo uw, bo dem en                             uren x tarief      3.056.491     2.833.600   2.944.707,00       2.528.170      416.537 vo o rdelig
 vuurwerk                                               directe ko sten
 To taal Lasten                                                             3.056.491     2.833.600       2.944.707      2.528.170      416.537 vo o rdelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                           1.370.537      1.344.100      1.206.558       1.099.152    -107.406 nadelig
 Gemeente Do esburg                                                             6.440          6.300           4.973          4.973
 Gemeente Duiven                                                                8.350          7.300          16.677         16.677
 Gemeente Lingewaard                                                          590.160       584.500         468.333        468.333
 Gemeente Overbetuwe                                                           68.390         66.900         63.036          63.036
 Gemeente Renkum                                                                16.103         7.300        240.363        240.363
 Gemeente Rheden                                                               61.660         42.300         44.523          44.523
 Gemeente Rijnwaarden                                                          25.640         28.300          14.459         14.459
 Gemeente Ro zendaal                                                                                             612            612
 Gemeente Westervo o rt                                                         5.860          5.000           6.579          6.579
 Gemeente Zevenaar                                                             34.710         44.700         46.665          46.665
 P ro vincie Gelderland                                                       799.910       696.900         797.130         797.130
 Derden B o venregio nale Taken
 Derden Nijmegen                                                                                             34.800                     -34.800 nadelig
 Derden ISV-A rnhem
 Derden Externe Veiligheid
 Derden Overig
 Derden P ro jecten
 Derden meetdienst
 M RA
 Overige baten
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)
 Derden GUOV pro grammako sten
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)
 To taal B aten                                                             2.987.760     2.833.600       2.944.707      2.802.501     -142.206 nadelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                        -68.732                                       274.331     274.331 vo o rdelig
Toelichting:
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                       32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
zijn toegerekend dan waarmee tijdens het opstellen van de 2e wijziging rekening was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
Er is een voordelig resultaat op uren x tarief omdat er minder uren zijn besteed dan begroot.
Daartegenover staan lagere opbrengsten voor een bedrag van afgerond € 107.000 van
gemeente Arnhem omdat er in 2016 minder handhavingsuren dan begroot zijn gemaakt in
het kader van bouwtaken. Ook is een bedrag van afgerond € 35.000 niet aan gemeente
Nijmegen gefactureerd omdat de overdracht van de betreffende taak pas eind 2016 concreet
is gemaakt. De betreffende werkzaamheden zijn in 2016 ook niet uitgevoerd.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>2.2.6 Programma advies en overige taken
We voeren op contractbasis diverse specifieke (advies)werkzaamheden uit op het gebied van
o.a.:
    -   geluid: sanering (spoor)weglawaai, laag frequent geluid, trillinghinder, zonebeheer
        industrieterreinen, industrielawaai, besluiten hogere grenswaarden;
    -   externe veiligheid;
    -   (uitvoerings)beleid;
    -   programmering en verslaglegging;
    -   milieuadvisering i.r.t. ruimtelijke ordening en
    -   duurzaam bouwen.
Verder beschikt ODRA overeen geaccrediteerd Bureau Milieumetingen. Dit bureau voert
metingen uit op het gebied van emissie, immissie en geluid, brengt over de uitkomsten
(afhandelings)advies uit en verzorgt monsternemingen. In 2016 is ook gestart met uitvoering
van lichthindermetingen en advisering over de uitkomsten. Ook worden werkzaamheden
uitgevoerd voor de andere omgevingsdiensten in Gelderland, bijvoorbeeld emissiemetingen
bij VVGB-inrichtingen. Op basis van specifiek verstrekte opdrachten worden incidenteel ook
werkzaamheden voor omgevingsdiensten buiten Gelderland uitgevoerd.
Werkzaamheden op het gebied van externe veiligheid (GUOV) worden voor alle partners
verricht.
Wat hebben we bereikt?
Er wordt onderscheid gemaakt tussen speerpunten die voor alle partners gelden en
speerpunten die specifiek tussen één partner en ODRA zijn geformuleerd. Met name partner
provincie Gelderland heeft specifieke speerpunten en daaraan gekoppelde prestatie-
indicatoren ingebracht.
Speerpunten algemeen
Speerpunten binnen het programma advies en overige taken zijn:
   Product                      Speerpunt
   Adviezen                     Adviezen worden tijdig verstrekt, dus rekening houdend met
                                wettelijke termijnen en/of gemaakte afspraken partner - ODRA.
   Adviezen                     Adviezen voldoen aan de daaraan te stellen wettelijke
                                kwaliteitseisen en/of aan tussen partner en ODRA vastgelegde
                                kwaliteitseisen.
   Projecten                    Projecten worden uitgevoerd conform vooraf tussen partner en
                                ODRA vastgelegde projectcondities en resultaatbeschrijvingen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Toelichting speerpunten algemeen:
De tijdigheid van advisering is in 2016 ten opzichte van 2015 verbeterd. Vacatures,
ziekteverzuim en een hogere dan geraamde vraag naar bepaalde advisering (bijvoorbeeld
geluidadvisering) hebben in 2016 wel incidenteel tot termijnoverschrijdingen geleid. Voor
bepaalde specialismen is binnen ODRA maar een beperkt aantal deskundigen beschikbaar.
Dat kan continuïteitsproblemen veroorzaken.
ODRA heeft in 2016 gewerkt aan het opleiden van medewerkers om te kunnen voldoen aan
de Kwaliteitscriteria 2.1. Verder is ook op het gebied van advisering gewerkt aan het
verbeteren van werkprocessen.
In 2016 uitgevoerde projecten hebben specifiek betrekking op saneringsprojecten spoor- en
wegverkeerslawaai. Projecten zijn uitgevoerd voor gemeenten Arnhem en Renkum. Verder is
een aantal projecten uitgevoerd (en nog in uitvoering) in opdracht van Omgevingsdienst
Veluwe IJssel (OVIJ). Bij deze projecten worden de werkzaamheden gesubsidieerd door
Bureau Sanering Verkeerslawaai.
Speerpunten partner provincie Gelderland
Voor partner provincie Gelderland zijn de volgende speerpunten en daaraan gekoppelde
prestatie-indicatoren vastgelegd:
   Product                      Speerpunt
   Operationeel beleid
   Jaarverslag 2015             Het opstellen van het Jaarverslag Handhaving is een verplichting
                                in het kader van de BOR. Onderdeel van het Jaarverslag is het
                                overzicht van bedrijven waarover meer dan 20 klachten zijn
                                binnengekomen.
   Werkplan 2016                Het opstellen van een Werkplan voor handhaving is een
                                verplichting in het kader van de BOR. Voor de provincie en de
                                Gelderse Omgevingsdiensten is het van belang scherp te hebben
                                wat de prioriteiten en werkzaamheden voor 2016 zijn.
   Naleefgedrag                 KPI naleefgedrag monitoren.
   Kwaliteitscriteria           Voldoen aan de kwaliteitscriteria.
   Milieumetingen
   Emissiemetingen              Uitvoering regulier meetprogramma 2016.
                                Uitvoering project Stookinstallaties.
                                Uitvoering project 4e tranche Activiteitenbesluit.
   Geluidmetingen               Uitvoering regulier meetprogramma en metingen in
                                klachtsituaties.
   Advisering                   Ondersteuning vergunningverlening en toezicht/handhaving.
   Luchtkwaliteitsmetingen      Metingen langs wegen van fijn stof, zwarte rook en NO2.
   Monsternemingen              Reguliere monsternemingen indirecte lozingen o.b.v. regulier
                                meetprogramma provincie Gelderland / project indirecte
                                lozingen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                          35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Prestatie indicatoren
Bij de bovenstaande speerpunten zijn de volgende prestatie indicatoren voor milieumetingen
vastgesteld:
   Product                                      Gerealiseerd      Toelichting
                                                Ja/nee
   90 % van uitgevoerde milieumetingen          Ja                Score 100%. KPI is gerealiseerd.
   vindt plaats conform de van
   toepassing zijnde werkvoorschriften
   90 % van de concept-rapporten                Nee               Score 74%. KPI is niet gerealiseerd.
   milieumetingen is binnen een termijn                           Een KPI van 90% is niet realistisch.
   van twee weken na binnenkomst van                              Door de voortgang in de uitvoering
   de analyseresultaten beschikbaar                               van metingen staat deze KPI altijd
                                                                  onder druk en is een score van 90%
                                                                  niet haalbaar.
   90% van het jaarplan milieumetingen          Nee               Score 75%. KPI is niet gerealiseerd.
   wordt uitgevoerd                                               Mede als gevolg van een vacature
                                                                  die per 1 juni 2016 pas is ingevuld
                                                                  en de uren die ingezet zijn op het
                                                                  project Natuurbeschermingswet en
                                                                  het project Enose.
   90% van de definitieve rapporten             Nee               Bureau Milieumetingen heeft in
   milieumetingen wordt binnen een                                aanvraag en afhandeling aan
   termijn van drie weken na                                      opdrachtgevers opgenomen om het
   verschijnen door handhaving                                    bureau binnen 3 weken na
   verzonden aan de inrichtinghouder                              verschijning rapport een afschrift te
                                                                  sturen. Bij circa de helft van de
                                                                  rapporten verstuurd door
                                                                  handhaving ontvangen we een kopie
                                                                  van de brief. Daarmee is niet te
                                                                  bepalen, of aan de KPI is voldaan.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                 36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Wat hebben we er voor gedaan?
We hebben de werkzaamheden die vallen binnen het programma advies en overige taken uit
met goed opgeleide en gedreven medewerkers uitgevoerd. De Kwaliteitscriteria 2.1 zijn daar
waar relevant (o.a. externe veiligheid, geluid, lucht) geïmplementeerd binnen het programma.
In 2016 zijn de in dat verband vereiste opleidingen en trainingen goeddeels afgerond. Daar
waar de Kwaliteitscriteria 2.1. voor bepaalde advies- en overige taken niet van toepassing zijn
streeft ODRA eveneens naar hoge kwaliteit van dienstverlening op basis van duurzame
inzetbaarheid van medewerkers.
Output
                                                                          Aantal         Aantal
                                                                        producten    gerealiseerde
 Programma 5 Advies                                                      begroot       producten
 E.07.2 Advies verstrekken geluid                                                                33
 E.08.1 Controle meting geluid                                                    14             14
 E.08.2 Onderzoek LFG en trillingen                                                2             17
 E.08.3 Referentie meting geluid                                                  10              1
 E.09.1 Advies verstrekken lichthinder                                                            2
 E.10.3 Rapport beoordelen lucht complex                                          28             30
 E.10.4 Rapport beoordelen lucht eenvoudig                                        73             51
 E.11.1 Monsterneming afvalwater                                                  12              7
 E.12.1 Onderzoek en advies lucht klein                                                           7
 E.12.2 Onderzoek en advies lucht middel                                          44             20
 E.12.3 Onderzoek en advies lucht groot                                                           6
 E.12.4 Onderzoek en advies meten en registreren                                  19             12
 E.12.5 Luchtkwaliteitsmeting langs wegen                                                         3
 E.13.3 Advies verstrekken subsidie woningisolatie                                               74
 E.14.2 Advies verstrekken omgevingsveiligheid                                                   66
 E.15.1 Advies verstrekken milieuzonering                                                       128
 Totaal                                                                          202            471
NB. In deze tabel is alleen het resultaat van geleverde producten (en dus niet het resultaat
van verleende diensten en abonnementen) weergegeven.
De hiervoor gepresenteerde cijfers zijn voor wat betreft de levering door Bureau
Milieumetingen beïnvloed door een vacature binnen dat team en uitvoering van omvangrijke
werkzaamheden voor projecten in opdracht van provincie Gelderland. Verder is gegeven dat
de levering van een aantal producten (sterk) vraaggestuurd is. In de praktijk kan hierdoor de
realisatie afwijken van hetgeen geraamd is (bijvoorbeeld product referentie meting geluid,
advies verstrekken geluid).
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                            37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Wat heeft het gekost?
                                                                        Jaarrekening     B egro ting      B egro ting      Jaarrekening     Verschil
                                                                            2015            2016             2016              2016
                                                                                           primair      na 2e wijziging
 La s t e n
 A dvies en o verige taken                               uren x tarief       1.761.476      1.307.800         1.467.056         1.217.965      249.090 vo o rdelig
                                                        directe ko sten        770.413        257.500           343.800           566.188     -222.388 nadelig
 To taal Lasten                                                             2.531.890       1.565.300          1.810.856        1.784.153       26.702 vo o rdelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                             232.340         152.600             152.159          152.159
 Gemeente Do esburg                                                                1.850         2.000              1.530            1.530
 Gemeente Duiven                                                                 -6.650         -1.000               1.148            1.148
 Gemeente Lingewaard                                                            152.100        116.100            93.560           93.560
 Gemeente Overbetuwe                                                              11.270       -3.200               5.355            5.883          528 vo o rdelig
 Gemeente Renkum                                                                 14.960          -1.100           25.245           25.245
 Gemeente Rheden                                                                 13.000          3.200             12.240           12.240
 Gemeente Rijnwaarden                                                             11.520         8.900              7.880            7.880
 Gemeente Ro zendaal                                                                 586
 Gemeente Westervo o rt                                                                                             3.060            3.060
 Gemeente Zevenaar                                                               13.580          6.600               1.148            1.148
 P ro vincie Gelderland                                                       656.670         671.000           590.733           615.596       24.863 vo o rdelig
 Derden B o venregio nale Taken
 Derden Nijmegen
 Derden ISV-A rnhem                                                            138.040
 Derden Externe Veiligheid                                                     134.557                            121.400         134.564         13.164 vo o rdelig
 Derden Overig                                                                  30.445        140.400           232.600            84.039      -148.561 nadelig
 Derden P ro jecten                                                           503.433                                            224.320       224.320 vo o rdelig
 Derden meetdienst                                                               13.346
 M RA                                                                                          98.200
 Overige baten                                                                 125.780         114.100            114.000        283.582       169.582 vo o rdelig
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)                       206.000         206.000           206.000           301.679       95.679 vo o rdelig
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)
 Derden GUOV pro grammako sten                                                                                     15.000                       -15.000 nadelig
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)                                                                    105.000           140.441       35.441 vo o rdelig
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)                                                                        71.300          24.050       -47.251 nadelig
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)                           247.200          51.500              51.500           51.500
 To taal B aten                                                             2.500.027       1.565.300          1.810.856       2.163.620       352.765 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves                                                           175.614                                          365.524       365.524 vo o rdelig
 To evo eging reserves
 Saldo                                                                          143.751                                           744.991      744.991 vo o rdelig
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                                38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Toelichting:
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
Bij het opstellen van de meerjarenprogrammabegroting 2016-2019 was er sprake van 5
programma’s. In de loop van 2017 bleek dat het noodzakelijk was om een programma
Algemeen toe te voegen. Deze is bij de 2e begrotingswijziging 2016 aan de begroting
toegevoegd. Uiteindelijk bleek dat er met name veel meer juridische uren aan dit programma
zijn toegerekend dan waarmee tijdens het opstellen van de 2e wijziging rekening was
gehouden. Dit verklaart veelal de grote afwijkingen voor de lasten van “uren x tarief” op alle
programma’s.
Er is een voordelig saldo op uren x tarief voor een bedrag van afgerond € 249.000 en een
nadelig resultaat op de directe kosten van afgerond € 222.000.
De directe kosten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Kosten ORM: € 24.000
Kosten overige projecten: € 170.000
Kosten RVMK: € 76.000
Kosten Meetdienst: € 297.000
De baten op dit programma laten een voordelig saldo van afgerond € 353.000 ten opzichte
van de begroting zien.
In dit programma wordt de onttrekking aan de volgende reserves verantwoord.
Reserve IKB (vakantiegeld juni 2016 tot en met december 2016)             € 250.000
Reserve Opleidingsplan                                                    € 99.000
Reserve Externe Veiligheid                                                € 17.000
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>2.2.7 Totaal overzicht programma’s 2016
                                                                           Jaarrekening     B egro ting      B egro ting   Jaarrekening       Verschil
                                                                               2015            2016             2016           2016
                                                                                              primair      na 2e wijziging
 La s t e n
 TOTA A L                                                    uren x tarief     12.493.226     12.070.000       12.437.700       13.594.774      -1.157.074 nadelig
                                                           directe ko sten      1.567.482       1.202.500         516.800            694.331       -177.531 nadelig
 To taal Lasten                                                                14.060.708     13.272.500       12.954.500        14.289.105    -1.334.605 nadelig
 B aten
 Gemeente A rnhem                                                               4.562.770      4.679.900        4.145.800         4.348.831        203.031 vo o rdelig
 Gemeente Do esburg                                                                 66.400         66.500          66.500             70.463          3.963 vo o rdelig
 Gemeente Duiven                                                                   143.500        143.600         133.000             133.001              1 vo o rdelig
 Gemeente Lingewaard                                                              2.311.801     2.312.000        2.141.000         2.141.000
 Gemeente Overbetuwe                                                              527.200         526.800         504.600           520.879          16.279 vo o rdelig
 Gemeente Renkum                                                                  398.673         197.400       1.085.300         1.085.300
 Gemeente Rheden                                                                   481.300        481.400         481.400           483.007            1.607 vo o rdelig
 Gemeente Rijnwaarden                                                              203.100        202.700         202.700           202.700
 Gemeente Ro zendaal                                                                  6.520                         12.300             12.300
 Gemeente Westervo o rt                                                             66.400         66.500          66.500             66.500
 Gemeente Zevenaar                                                                 285.100        285.000         285.000           285.000
 P ro vincie Gelderland                                                         2.324.179       2.427.100       2.283.500         2.386.100        102.600 vo o rdelig
 Derden B o venregio nale Taken                                                   598.753         260.800         354.700           664.683       309.983 vo o rdelig
 Derden Nijmegen                                                                                                   34.800                          -34.800 nadelig
 Derden ISV-A rnhem                                                                138.040
 Derden Externe Veiligheid                                                         134.557                         121.400           134.564          13.164 vo o rdelig
 Derden Overig                                                                     263.172        208.000         300.200           224.957        -75.243 nadelig
 Derden P ro jecten                                                               503.433                                           224.320       224.320 vo o rdelig
 Derden meetdienst                                                                   13.346
 M RA                                                                                              98.200
 Overige baten                                                                     125.780         114.100         114.000          283.582        169.582 vo o rdelig
 P ro vincie Gelderland pro grammako sten (M eetdienst)                           206.000         206.000         206.000            301.679        95.679 vo o rdelig
 Gemeente A rnhem pro grammako sten (WA B O)                                      682.493         802.000          50.000             35.390         -14.610 nadelig
 Gemeente Lingewaard pro grammako sten (WA B O)                                     114.576       143.000         123.000             92.753       -30.247 nadelig
 Derden GUOV pro grammako sten                                                                                      15.000                          -15.000 nadelig
 Derden RVM K pro grammako sten (zie bijlage)                                                                     105.000             140.441        35.441 vo o rdelig
 Derden ORM pro grammako sten (zie bijlage)                                                                         71.300            24.050        -47.251 nadelig
 Gemeente A rnhem , bijdrage frictieko sten
 B aten Incidenteel pro grammako sten (zie bijlage)                               247.200          51.500           51.500             51.500
 To taal B aten                                                                14.404.293     13.272.500       12.954.500        13.912.997       958.497 vo o rdelig
 M ut a t ie s re s e rv e s
 Onttrekking reserves
 To evo eging reserves
 V e nno o t s c ha ps be la s t ing
 B edrag van de heffing vo o r de venno o tschapsbelasting
 Het gerealiseerde to taal saldo van baten en lasten                                519.198                              0          -376.108      -376.108 nadelig
 M utatie reserves
 Onttrekking reserves                                                               175.614                                         436.363       436.363 vo o rdelig
 Het gerealiseerde resultaat                                                        519.198                              0            60.255        60.255 vo o rdelig
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                                                                    40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Toelichting:
In het totaaloverzicht programma’s is het totaal van de programma’s weergegeven.
Het totaal van dit overzicht sluit aan bij de totalen die genoemd zijn in het overzicht van
Baten en Lasten van paragraaf 4.1.
Voor de bedragen die genoemd zijn bij “derden RVMK” en “derden ORM” gelden specifieke
verrekeningsleutels. Overzichten van de bijdragen per deelnemer zijn als bijlagen
toegevoegd. Ook zijn voor de bijdragen “primair proces, “programmakosten” en “Incidenteel”
per partner bijlagen opgenomen.
De cijfers die in de kolom jaarrekening 2015 zijn opgenomen wijken vanwege een andere
rubricering af zoals die in de jaarrekening 2015 zijn opgenomen. De reden hiervoor is om de
inzichtelijkheid te verhogen. Het totaalsaldo van het programma wijkt echter niet af van het
saldo dat in de jaarrekening 2015 is opgenomen.
2.3    Stelseltaken
Binnen het stelsel van Gelderse Omgevingsdiensten is afgesproken dat iedere
omgevingsdienst een zogenaamde stelseltaak uitvoert. Dit houdt verband met efficiency en
robuustheid (voldoen aan kwaliteitscriteria). ODRA staat opgesteld voor complexe
handhaving. De budgetten voor deze stelseltaken zijn door de partners ingebracht bij de
regionale omgevingsdienst. De uitvoerende omgevingsdienst brengt de kosten voor het
uitvoeren van de stelseltaak in rekening bij de andere omgevingsdiensten. De kosten van de
stelseltaken die ODRA uitvoert, worden in rekening gebracht bij de andere Gelderse
Omgevingsdiensten. Hieronder leest u een toelichting op de stelseltaak van ODRA.
2.4    Complexe handhaving ODRA
Omgevingsdienst Regio Arnhem voert de stelseltaak met betrekking tot toezicht en
handhaving bij complexe bedrijven uit. In elke regio van één van de zeven Gelderse
Omgevingsdiensten zijn bedrijven gevestigd die vallen onder de categorie "complexe
bedrijven". Voor deze bedrijven geldt de afspraak dat ze worden gecontroleerd door
toezichthouders die voldoen aan de Kwaliteitscriteria 2.1 voor het onderdeel "complex". Drie
omgevingsdiensten hebben onvoldoende complexe bedrijven (van een bepaalde categorie) in
hun gebied liggen. Voor die categorie bedrijven voert ODRA - als stelsteltaak - het toezicht bij
die bedrijven uit, zodat aan de kwaliteitscriteria wordt voldaan. Bij deze stelseltaak hoort ook
het diepgaande administratieve toezicht, het specialisme melden en het registreren van
afvalstoffen. Indien nodig worden door de ODRA medewerkers ook projecten bij complexe
bedrijven uitgevoerd.
In 2016 heeft ODRA net als eerdere jaren toezicht uitgevoerd bij complexe bedrijven bij drie
omgevingsdiensten in de Vallei, Noord-Veluwe en de regio Veluwe IJssel.
2.5    Evaluatie samenwerking Gelderse Omgevingsdiensten
In 2016 is de samenwerking binnen de Gelderse Omgevingsdiensten geëvalueerd. De
evaluatie is door een extern bureau uitgevoerd. Het doel van de evaluatie was het inzicht
krijgen in het functioneren van het Gelders Stelsel en het benoemen van ontwikkelpunten.
Provincie en gemeenten hebben een bijdrage aan deze evaluatie geleverd. Uit de evaluatie
bleek dat het stelsel de afgelopen jaren zijn meerwaarde heeft bewezen. De Gelderse
Omgevingsdiensten hebben recht van bestaan. Ze zijn voldoende adaptief en stabiel
gebleken. Uit de evaluatie bleek eveneens dat de Gelderse Omgevingsdiensten in staat zijn in
te spelen op en zich aan te passen aan de (nieuwe) eisen en behoeften van partners binnen
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                          41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>en buiten het stelsel. Voor de ‘highlights’ van het stelsel verwijzen we u naar de bijlage 3,
‘Highlights Gelderse Omgevingsdiensten’. In bijlage 4 vindt u de eindrapportage
projectportfolio 2016 van de Gelderse Omgevingsdiensten.
Wilt u meer weten over de stelselactiviteiten van de Gelderse Omgevingsdiensten in 2016?
Lees dan het document ‘Eindrapportage projectportfolio 2016’. U vindt dit document in de
bijlage.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>3       Verplichte paragrafen
3.1    Inleiding
In deze paragrafen wordt ingegaan op het beleid met betrekking tot de beheersmatige
aspecten van de organisatie. In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) staat
aangegeven dat in de begroting ten minste de volgende paragrafen opgenomen moeten zijn:
-       Weerstandsvermogen en risicobeheersing
-       Onderhoud kapitaalgoederen
-       Financiering
-       Bedrijfsvoering
-       Lokale heffingen
-       Verbonden partijen
-       Grondbeleid
De paragrafen “lokale heffingen”, “verbonden partijen” en “grondbeleid” zijn niet op
Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) van toepassing. De overige paragrafen staan
hieronder.
3.2    Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate ODRA in staat is financiële tegenvallers op
te vangen. Bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening dienen de voorzienbare en
kwantificeerbare risico’s zo goed mogelijk in beeld te worden gebracht.
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing dient ten minste te worden
opgenomen:
- inventarisatie van de weerstandscapaciteit
- inventarisatie van de risico’s
- inventarisatie van het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s
3.2.1 Bepaling weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten,
die onverwachts en substantieel zijn, op te kunnen vangen. Tot de aanwezige
weerstandscapaciteit van de omgevingsdienst kunnen slechts twee posten worden gerekend:
-       Reserves
-       Post onvoorzien
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>In onderstaande tabel is de opbouw van het weerstandsvermogen per 01-01-2016 en per 31-
12-2016 weergegeven.
                                                       1-1-2016                   31-12-2016
                                     (excl. bestemming             (excl. bestemming
                                     rekeningresultaat 2015)       rekeningresultaat 2016)
 Algemene Reserve                                        500.000                       500.000
 Bestemmingsreserves
 - Provincietaken                                        162.613                        91.774
 - Bureau Milieumetingen                                 186.925                       202.650
 - Opleidingsplan                                         98.546                             0
 - MRA Externe Veiligheid                                 16.978                             0
 Onvoorzien (niet gebruikt in 2016)                       59.500                        59.500
 Totaal                                               1.024.562                       853.924
Na uitnutting van de weerstandscapaciteit is de omgevingsdienst op de bijdrage van de
deelnemers aangewezen.
De gekwantificeerde risico’s dienen op de weerstandscapaciteit in mindering te worden
gebracht.
3.2.2 Inventarisatie risico’s
In 2015 heeft een uitgebreide risico-analyse plaatsgevonden. Hiervoor hebben de directeur,
afdelingshoofden en de controller van ODRA input geleverd. Ten behoeve van de jaarstukken
2016 is bekeken of de risico’s zich hebben voorgedaan en is gekeken of er aan deze lijst
nieuwe risico’s toegevoegd moesten worden.
De voornaamste risico’s waren/zijn:
Risico’s taak-uitvoering
Hieronder wordt verstaan het risico van aansprakelijkstelling bij de reguliere taakuitvoering,
risico dat gedelegeerde bevoegdheden onduidelijk zijn en niet helder zijn vastgelegd.
Dit risico heeft zich in 2016 niet voorgedaan.
Efficiency-taakstelling
ODRA moet hetzelfde werk verzetten met minder capaciteit.
Dit risico heeft zich in 2016 voorgedaan vanwege de efficiency taakstelling en is opgevangen
door de flexibele schil te verkleinen.
ICT
Risico's als gevolg van het gebruik van verschillende (workflow)systemen
Eind 2015 is ODRA geheel over op het workflowsysteem S4O. Ook in 2016 zijn nog wel
kinderziektes en afstemmingsproblemen met partners.
Informatie-huishouding
Gegevens zijn nog niet optimaal vindbaar, processen m.b.t. informatieverwerking etc. zijn
nog niet sluitend.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                          44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Ultimo 2016 is er nog een aantal openstaande punten.
Invoering vennootschapsbelasting
Gevolgen van de invoering van vennootschapsbelasting voor ODRA.
In 2016 zijn door de omgevingsdiensten afspraken gemaakt met de Belastingdienst, waardoor
het risico op het verschuldigd zijn van vennootschapsbelasting zich in 2016 niet heeft voor
gedaan.
Outputfinanciering
Het risico van outputfinanciering is dat de vraag af kan wijken van de begroting. Hierover zijn
in december 2016 in het Algemeen Bestuur afspraken gemaakt. Daardoor zal het genoemde
risico zeer beperkt zijn.
Dit risico is niet opgetreden in 2016. In 2016 was nog sprake van inputfinanciering.
Externe ontwikkelingen m.b.t. bouwen
Risico's indien privatisering wordt doorgevoerd en taken uitgevoerd kunnen gaan worden door
private partijen en/of wanneer er als gevolg van de bouwcrisis minder werk is.
Dit risico heeft zich in 2016 niet voorgedaan.
Aanbesteden ipv quasi-inbesteden
Werkzaamheden mogen niet meer dan een bepaald deel van de omzet bedragen, wil er nog
sprake zijn van quasi-aanbesteden bij haar deelnemers.
Dit risico heeft zich in 2016 niet voorgedaan.
Mismatch aanwezige en benodigde capaciteit
Als gevolg van verschil in soort opdrachten en beschikbare mankracht, niet mee kunnen
komen met de noodzakelijke ontwikkeling naar ondernemende ambtenaar of bij
schoksgewijze opdrachtverstrekking.
Dit risico heeft zich in 2016 niet voorgedaan.
Terugtreden deelnemers
Risico dat een partner besluit taken (gedeeltelijk) niet meer door ODRA te laten uitvoeren.
Dit risico heeft zich in 2016 niet voorgedaan.
Onderhanden werk
Uren die niet gefactureerd kunnen worden.
Dit risico heeft zich in 2016 voorgedaan. Niet alle gerealiseerde uren voor partners pasten
binnen de inputfinanciering.
3.2.3 Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de
benodigde weerstandscapaciteit. Dit bedraagt 2,1 (€ 853.924 / € 401.125). Dit is ruim
voldoende.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>3.2.4 Kengetallen
 Jaarverslag 2016                                             Verloop van de kengetallen
 Kengetallen:                                                 Verslag 2015      Begroting 2016 Verslag 2016
 netto schuldquote                                                     -17,2%             9,5%         -11,2%
 netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen          -17,2%             9,5%         -11,2%
 solvabiliteitsrisico                                                   29,2%            29,2%          20,1%
 structurele exploitatieruimte                                           4,7%             4,7%           1,0%
 grondexploitatie                                                        n.v.t.           n.v.t.         n.v.t.
 belastingcapaciteit                                                     n.v.t.           n.v.t.         n.v.t.
Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een
verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. Doel van deze
kengetallen is inzicht te verschaffen of de begroting structureel en duurzaam in evenwicht is.
De netto schuld quote en de netto schuld quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
geven inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen.
Aangezien de ODRA geen vaste schulden heeft en wel eigen middelen via het
schatkistbankieren komt er een negatief percentage uit.
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de ODRA in staat is aan haar financiële
verplichtingen te voldoen. Het percentage is relatief laag. Dit komt met name door een hoog
bedrag aan kortlopende passiva. De ODRA houdt dit percentage nauwlettend in de gaten.
Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het
onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Een percentage van 1% lijkt
klein, maar kan als positief worden aangemerkt.
3.3     Onderhoud kapitaalgoederen
De kapitaalgoederen van ODRA betreffen auto’s en apparatuur.
Hierbij gelden de volgende afschrijvingstermijnen:
      Categorie                          Subcategorie                       afschrijvingstermijn
      Vervoermiddelen:
                                         Personenauto’s                     5 jaar
                                         Materieelvoertuigen                10 jaar
                                         (Meetdienst)
      Machines, apparaten en
      installaties:
                                         Hardware                           4 jaar
                                         Apparaten                          5 tot 10 jaar
      Overige materiële vaste
      activa
                                         Inventaris                         5 jaar
3.4     Financiering
De financieringsparagraaf in de begroting is, in samenhang met de financiële verordening,
een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen,
beheersen en controleren van de financieringsfunctie. In het treasurystatuut zijn de
doelstellingen van de treasuryfunctie geformuleerd en geconcretiseerd naar de verschillende
deelgebieden van treasury, namelijk risicobeheer, financiën en kasbeheer. Ook zijn de
organisatorische randvoorwaarden weergegeven. Het Algemeen Bestuur heeft eind 2016 een
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                        46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>geactualiseerd treasurystatuut vastgesteld. De wijzigingen betreffen onder meer het opnemen
van het in 2014 ingevoerde schatkistbankieren en het schrappen van bepalingen die niet
relevant zijn voor ODRA.
Het financieringsvraagstuk van ODRA is van beperkte omvang. Dit heeft vooral te maken met
het feit dat de meeste bedrijfsvoeringsonderdelen worden afgenomen van gemeente Arnhem.
Het grootste deel van de begroting bestaat uit personeelslasten of daaraan gerelateerde
kosten. De financieringsrisico’s zijn daarom slechts beperkt.
Algemene ontwikkelingen
De treasuryfunctie is gebaseerd op de Wet Fido. Een belangrijk element is het verkrijgen van
meer zicht op de ontwikkeling van de financieringspositie, zowel op korte als op lange termijn.
Dit betreft dan met name het in beeld brengen van de behoefte aan financieringsmiddelen,
gerelateerd aan de investeringsplanning en de inzet van vrijvallende dan wel beschikbaar
komende financieringsmiddelen.
Schatkistbankieren is eind 2013 in werking getreden. Decentrale overheden dienen vanaf
december 2013 banktegoeden, die een vooraf bepaalde drempelwaarde te boven gaan, af te
storten naar een rekening-courant bij het Ministerie van Financiën. Voor ODRA bedraagt de
drempelwaarde € 1,75 miljoen.
Renterisicobeheer
Algemene uitgangspunten met betrekking tot het renterisicobeheer zijn:
•       geen overschrijding van de renterisiconorm conform de Wet Fido;
•       nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande financiële positie en
de liquiditeitsplanning;
•       de rentetypische looptijd en het renteniveau van de betreffende lening/uitzetting
wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele rentestand en de rentevisie.
Kasgeldlimiet
Met de kasgeldlimiet is in de wet Fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de
organisatie haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag
financieren. Deze norm bedraagt 8,2% van het begrotingstotaal aan lasten voor bestemming,
dus met uitzondering van de stortingen in de reserves.
De liquide middelen betreffen rekening-courant tegoeden. Deposito’s komen voort uit de
financiering van het lopende bedrijf en de bestemmingsreserves. De huidige financiële positie
geeft geen aanleiding om op de korte termijn maatregelen voor te stellen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Renterisiconorm
Het renterisico op de lange financiering wordt wettelijk begrensd door de renterisiconorm. Als
lange financiering wordt volgens de wet Fido aangemerkt: alle financieringsvormen met een
rentetypische looptijd groter dan één jaar. Het renterisico wordt gedefinieerd als het minimum
van de netto nieuw aangetrokken schuld en de betaalde aflossingen, vermeerderd met het
saldo van de contractuele renteherzieningen op de opgenomen en uitgezette geldleningen.
Het renterisico op de lange termijn wordt beperkt tot de in wet genoemde 20% van de restant
hoofdsom van de rentetypische langlopende leningen. Achterliggende reden voor het gebruik
van de renterisiconorm is de spreiding van het renterisico over de jaren.
Ultimo 2016 heeft ODRA geen leningen.
Relatiebeheer
Het betalingsverkeer is geconcentreerd bij de Bank Nederlandse Gemeenten.
3.5    Bedrijfsvoering
Omgevingsdienst Regio Arnhem staat voor een efficiënte en kwalitatief goede uitvoering van
overgedragen taken door de partners. Samenwerking, vertrouwen, professionaliteit en
flexibiliteit zijn hierbij van groot belang. ODRA voert deze werkzaamheden uit ter verbetering
van de fysieke leefomgeving in Gelderland.
Dit doet ODRA door:
-        een efficiënte, kwalitatief goede en prijsbewuste uitvoering van taken op het gebied
         van vergunningen, toezicht en handhaving (VTH);
-         te werken vanuit gezamenlijk vertrouwen tussen partners en ODRA;
-         medewerkers de ruimte te geven voor ontwikkeling en ondernemerschap.
Medewerkers vormen het kapitaal van ODRA. Onze kernwaarden die wij belangrijk vinden om
succesvol te zijn naar de klanten zijn:
•         Betrokkenheid
•         Durf
•         Innovatie
•         Integriteit
•         Kwaliteit
•         Ondernemerschap
•         Verantwoordelijkheid
3.5.1 Dienstverleningsovereenkomsten
De aan ODRA deelnemende partners zijn onze opdrachtgevers en partners. ODRA legt de aard
en omvang van werkzaamheden (werkprogramma's) die opdrachtgevers aan ons overdragen
vast in dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). Daarin nemen we ook de randvoorwaarden
op, waarbinnen ODRA deze werkzaamheden uitvoert. De werkprogramma’s passen we
jaarlijks, samen met de partners aan. De DVO enkel als daar aanleiding toe is.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>3.5.2 Rapporteren
ODRA rapporteert per programma op productniveau aan haar partners. De rapportage kent
qua structuur dezelfde opbouw als de werkprogramma’s die ODRA met haar partners
afspreekt. De partnerrapportage is in 2017 nog een overzicht van de geleverde prestaties en
bestede uren. In 2017 maakt ODRA de overstap naar een outputbegroting. De focus in de
rapportage verschuift daarmee van bestede uren naar geleverde producten. Vanaf 2017
rapporteert ODRA alleen nog de geleverde productie. De rapportages worden per 4 maanden
opgesteld.
3.5.3 Sociaal jaarverslag
In bijlage 1 van dit jaarverslag vindt u het sociaal jaarverslag 2016 van ODRA. Hierin leest u
onder meer over onze robuustheid (Kwaliteitscriteria 2.1.), het ziekteverzuim en duurzame
inzetbaarheid.
Hieronder een aantal belangrijke feiten uit 2016:
<0000>        de implementatie organisatieontwikkeling met de aanstelling van 2 nieuwe
              afdelingshoofden;
<0000>        het invulling geven aan de participatiewet en doelgroepenbeleid Gelders Stelsel;
<0000>        het inzetten van de talentscan van alle medewerkers als instrument van strategische
              personeelsplanning;
<0000>        het werven en laten instromen van 3 jongeren onder 27 jaar in 2016 en 2017;
<0000>        de professionalisering van ODRA naar robuustheid op de VTH-Kwaliteitscriteria 2.1
              heeft tot resultaat dat de organisatie op 14 van de 21 VTH deskundigheidsgebieden
              robuust is.
Vooruitblik
In 2017 blijven de professionalisering van mensen en werkprocessen belangrijke thema’s.
Ook zal er meer focus zijn op:
       <0000>  het resultaat- en doelgericht sturen en werken;
       <0000>  het realiseren van betere samenwerking tussen afdelingen en vakdisciplines;
       <0000>  het verder ontwikkelen van de teamkwaliteit en;
       <0000>  het versterken van de organisatieloyaliteit.
Het aspect ‘duurzame inzetbaarheid’ bij medewerkers wordt benaderd vanuit het perspectief
van aantrekkelijk werkgeverschap ‘en vanuit het perspectief kansen en mogelijkheden. De
kwaliteit van individuele medewerkers versterkt de kwaliteit van de verschillende teams en
afdelingen als geheel. Daarnaast wordt geïnvesteerd in strategische personeelsplanning en
bijbehorende instrumenten om ook in de toekomst te kunnen voorzien in een goed kwalitatief
en kwantitatief personeelsbestand.
3.5.4 ICT/Informatievoorziening/werkprocessen
Het project ROADmap en de implementatie van S4O (Suite for Omgevingsdiensten) heeft veel
inzet en aandacht gevraagd. In 2016 is het project afgerond. ODRA heeft nu een
samenhangende structuur waarin ze geautomatiseerd de procesmatige afhandeling van zaken
die ODRA voor haar klanten uitvoert. Werkprocessen zijn het systeem opgenomen die borgen
dat medewerkers juist en controleerbaar de zaaktypen volgens de afgesproken Gelderse
zaaktypencatalogus uitvoeren. De productie is gekoppeld aan registraties voor bestede tijd,
geleverde producten en financiële doorvertaling. Tenslotte is ook ingebouwd dat de stukken
volgens een vaste procedure conform eisen van de Archiefwet worden samengesteld om aan
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                             49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>de partners over te dragen. We realiseren ons dat we hiermee een complexe informatie en
processystematiek hebben gemaakt.
Na deze opstartfase werkt ODRA nu aan een transitie naar de beheersfase. Om verbeteringen
structureel vorm te geven en goed in te bedden stelde ODRA een scrumteam in. We willen
daarmee vereenvoudiging en efficiëncy bereiken.
Het zaaksysteem (S4O) en het zaakgericht werken betekenden voor de ODRA-medewerkers
een periode van gewenning. Ook voor de partners betekende S4O een verandering. In deze
verandering heeft ODRA hen meegenomen. De zogenoemde stekkerafspraken zijn hierin
leidend. Daarnaast zijn voor individuele partners desgewenst tijdelijke oplossingen vastgelegd
(workarounds) en partnerspecifieke afspraken gemaakt.
Een belangrijk punt van aandacht is nu nog de digitale uitwisseling met partners van archief
(waardige) stukken. In 2017 hopen we hierin met alle partners afspraken te maken.
ODRA maakt voor ICT gebruik van faciliteiten en diensten van gastheer gemeente Arnhem.
De gastheer draagt zorg voor architectuur, hardware en software. ODRA heeft de
verantwoordelijkheid voor het functioneel beheer van applicaties.
3.6    Lokale heffingen
n.v.t.
3.7    Verbonden partijen
n.v.t.
3.8    Grondbeleid
n.v.t.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>4       Jaarrekening
4.1     Overzicht van Baten en Lasten naar categorie 2016
                                      Rekening    Begroting     Begroting    Rekening     Verschil
                                        2015        2016         2016 na       2016
                                                   Primitief   2e wijziging
 Exploitatie
Salariskosten                          7.447.249   7.393.100     7.885.400     8.121.229   -235.829  nadelig
Inhuur personeel                       2.279.469   1.895.900     1.516.500     2.411.354   -894.854  nadelig
Opleidingskosten                         315.492     185.800       188.000       289.047   -101.047  nadelig
Algemene Personeelskosten                495.186     439.400       440.600       405.066     35.534  voordelig
Overige Uitgaven                          56.770       46.850       79.300        57.082     22.218  voordelig
Huisvesting (gastheer)                   649.027     661.400       661.400       632.606     28.794  voordelig
Ondersteunende taken (gastheer)          180.880     178.800       178.800       197.492    -18.692  nadelig
ICT (gastheer)                           881.867     837.100       837.100       948.465   -111.365  nadelig
ICT (overig)                             121.738     175.250       275.000       344.253    -69.253  nadelig
Wagenpark                                 20.377       42.500       42.500        22.232     20.268  voordelig
Accountant en financieel advies           78.613       17.500       22.500       116.652    -94.152  nadelig
Onvoorzien                                      0      59.500       60.800             0     60.800  voordelig
Bijdrage Bovenregionale Taken            168.526     213.000       213.000       162.092     50.908 voordelig
Dotatie/onttrekking aan voorzieningen   -119.127      -76.100      -68.200      -112.797     44.597 voordelig
Dotaties aan reserves
Doorbelasting aan projecten              -82.842                                 -69.826     69.826 voordelig
Lasten Exploitatie                    12.493.226  12.070.000    12.332.700    13.524.948 -1.192.248 nadelig
Baten Partners                         11.373.573 11.388.900    11.407.600 11.735.079,64    327.480  voordelig
Derden Overig                             263.172    208.000       300.200       224.957    -75.243  nadelig
Derden Nijmegen                                 0      34.800       34.800             0    -34.800  nadelig
Derden ISV-Arnhem                          73.311            0            0            0           0
Derden Externe Veiligheid                 134.557            0     121.400       134.564     13.164  voordelig
Derden RVMK                                     0            0            0            0           0
Derden Bovenregionale Taken               598.753    226.000       354.700       664.683    309.983  voordelig
Overige Inkomsten                         208.621    114.100       114.000       283.582    169.582  voordelig
Bijdrage frictiekosten                          0            0            0            0           0
Onttrekking aan reserves                  175.614            0            0      436.363    436.363  voordelig
MRA                                                    98.200             0            0           0
Baten Exploitatie                     12.827.600  12.070.000    12.332.700    13.479.229  1.146.529 voordelig
Saldo exploitatie                        334.374             0            0      -45.720    -45.720 nadelig
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                          51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                      Rekening   Begroting     Begroting   Rekening     Verschil
                                        2015       2016         2016 na      2016
                                                  Primitief   2e wijziging
 Programmabudgetten
Lasten Provincie Milieumetingen          206.991    206.000       206.000      296.820    -90.820 nadelig
Baten Provincie Milieumetingen           222.716    206.000       206.000      301.679     95.679 voordelig
Saldo Provincie Milieumetingen            15.725            0            0       4.859      4.859 voordelig
Lasten ISV-geluid Arnhem                  64.729            0                        0           0
Baten ISV-geluid Arnhem                   64.729            0                        0           0
Saldo ISV-geluid Arnhem                        0            0            0           0           0
Lasten WABO Arnhem                       682.493    802.000        50.000       35.390     14.610 voordelig
Baten WABO Arnhem                        682.493    802.000        50.000       35.390    -14.610 nadelig
Saldo WABO Arnhem                              0            0            0           0           0
Lasten WABO Lingewaard                   114.576    143.000       123.000       92.753     30.247 voordelig
Baten WABO Lingewaard                    114.576    143.000       123.000       92.753    -30.247 nadelig
Saldo WABO Lingewaard                          0            0            0           0           0
Lasten Externe Veiligheid                                   0      15.000            0     15.000 voordelig
Baten Externe Veiligheid                                    0      15.000            0    -15.000 nadelig
Saldo Externe Veiligheid                       0            0            0           0           0
Lasten RVMK                                                 0     105.000       90.825     14.175 voordelig
Baten RVMK                                                  0     105.000      140.441     35.441 voordelig
Saldo RVMK                                     0            0            0      49.616     49.616 voordelig
Lasten ORM                                                         71.300       24.050     47.251 voordelig
Baten ORM                                                          71.300       24.050    -47.251 nadelig
Saldo ORM                                      0            0            0           0           0
Lasten Overige projecten                 441.608            0                  224.320   -224.320 nadelig
Baten Overige projecten                  441.608                               224.320    224.320 voordelig
Saldo Overige projecten                        0            0            0           0           0
Lasten programma totaal                1.510.397  1.151.000       570.300      764.157   -193.857 nadelig
Baten programma totaal                 1.526.122  1.151.000       570.300      818.632    248.332 voordelig
Saldo Programma's                         15.725            0            0      54.475     54.475 voordelig
Lasten Incidenteel                        78.102      51.500       51.500            0     51.500 voordelig
Baten Incidenteel                        247.200      51.500       51.500       51.500           0
Saldo incidenteel                        169.099            0            0      51.500     51.500 voordelig
Totaal Lasten                        14.081.724  13.272.500    12.954.500   14.289.105 -1.334.605 nadelig
Totaal Baten                         14.600.922  13.272.500    12.954.500   14.349.361  1.394.861 voordelig
Totaal saldo van Baten en Lasten     519.197,51             0            0      60.255     60.255 voordelig
Grondslagen voor de exploitatieberekening
Besluit begroting en verantwoording (BBV)
De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten en de Financiële verordening Omgevingsdienst Regio Arnhem 2012.
Baten worden verantwoord in het jaar dat zij gerealiseerd zijn. Lasten worden verantwoord in
het jaar waarin deze voorzienbaar zijn.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Exploitatieresultaat
ODRA mag een Algemene Reserve vormen van maximaal 5% van de jaarlijkse
exploitatielasten of € 500.000 en wel de laagste van deze twee. Daarnaast kan het Algemeen
Bestuur besluiten tot het instellen van bestemmingsreserves. Mocht er na het verrekenen van
het exploitatieresultaat 2016 met de Algemene Reserve en/of bestemmingsreserves nog een
saldo resteren, dan wordt dit op basis van de gemeenschappelijke regeling op basis van
stemverhouding afgerekend. Het boekjaar 2016 van ODRA wordt met een positief resultaat
afgesloten.
Baten en lasten
De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Alle baten
en lasten die betrekking hebben op het boekjaar en ten tijde van het opstellen van de
jaarrekening bekend waren, zijn in het betreffende jaar verwerkt.
Opbrengsten
Onder de opbrengsten wordt verstaan: de bijdragen van de deelnemende gemeenten en de
provincie, de bijdrage van overige partners, subsidies en overige inkomsten voor diensten die
toegerekend kunnen worden aan het verslagjaar. Zij worden verantwoord in het jaar waarin
de diensten zijn verricht. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin ze
voorzienbaar zijn. Winsten worden slechts genomen wanneer ze zijn gerealiseerd.
4.1.1 Toelichting op overzicht baten en lasten naar categorie 2016
Algemeen
1e begrotingswijziging 2016
    1. Provincie Gelderland heeft bij brief d.d. 12 mei 2015 een zienswijze ingediend over de
        ontwerp-programmabegroting 2016 omdat een deel van de bevoegdheden van de
        VTH-taken met ingang van 1 januari 2014 over was gedragen van de provincie naar
        gemeenten. Dit betekende dat de vastgestelde bijdrage voor provincie Gelderland voor
        2016 € 144.000 te hoog was vastgesteld. De juiste bijdrage is in deze
        begrotingswijziging verwerkt. Budgettair heeft deze wijziging echter geen
        consequenties omdat het bedrag van € 144.000 kan worden gefactureerd bij de
        andere Gelderse Omgevingsdiensten.
    2. Per 1 oktober 2015 draagt gemeente Renkum alle bouwtaken over aan ODRA. Met
        deze overdacht komt feitelijk 8,49 fte van gemeente Renkum over. Ten opzichte van
        de vastgestelde begroting 2016 zal de bijdrage van Renkum afgerond € 888.000
        stijgen.
    3. Verwacht wordt dat begin 2016 nog meer bouwtaken door partners naar ODRA
        worden overgedragen. Hiermee is 1,48 fte gemoeid. Totdat de besluitvorming hierover
        is afgerond wordt de extra bijdrage ad € 156.000 die hiervoor wordt verwacht op
        derden overig geraamd.
    4. Per 1 januari 2016 zal de MRA worden geliquideerd en zullen de taken van de MRA
        worden geïncorporeerd bij de ODRA.
        - De bijdrage van de MRA ad € 98.000 die was begroot voor de werkzaamheden in
             het kader van Externe Veiligheid in 2016 zal uit de begroting worden geschrapt.
             Daartegenover staat een toename van inkomsten (GUOV-subsidie) van afgerond
             € 136.000. Hiervan zal afgerond € 121.000 worden omgezet in formatie. € 15.000
             zal worden omgezet als programmabudget.
        - Jaarlijks werd ten behoeve van RVMK een bedrag van € 105.000 door MRA
             gefactureerd aan alle partners van ODRA met uitzondering van provincie
             Gelderland en met een toevoeging van gemeente Montferland.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                        53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>             Een en ander werd gefactureerd op basis van inwoneraantallen. De
             werkzaamheden in het kader van RVMK werden echter uitgevoerd door ODRA.
             Door de liquidatie van MRA zal ODRA in het vervolg aan alle aan de RVMK
             deelnemende partijen het voor RVMK benodigde bedrag van in totaal € 105.000 op
             basis van inwoneraantallen in rekening brengen. De baten en lasten zijn als
             programmabudget in de gewijzigde begroting 2016 opgenomen.
    5.  Ten behoeve van de door gemeente Arnhem ingebrachte bouwtaken is vanaf de start
        van ODRA een vacatureruimte van 5 fte aangehouden. Jaarlijks werden de
        salariskosten die met deze vacatureruimte waren gemoeid verrekend met gemeente
        Arnhem. Door de overkomst van bouwtaken van onder andere gemeente Renkum is
        het mogelijk om de vacatureruimte (na de ingeboekte efficiencyslag van 5%1 nog 4,75
        fte) niet meer in de begroting van ODRA op te nemen zonder dat dit consequenties
        heeft voor het uurtarief. De bijdrage van gemeente Arnhem zal ten opzichte van de
        vastgestelde begroting 2016 met afgerond € 501.000 dalen. Daarnaast bezuinigt
        Arnhem op bouw gerelateerde taken (in formatie) voor een bedrag van € 134.000. Op
        dit moment is het nog niet te zeggen of de betreffende formatie op een andere wijze
        kan worden ingezet. Er kunnen dus frictiekosten ontstaan. Om frictiekosten te
        voorkomen wordt deze formatieve bezuiniging daarom incidenteel van het ingebrachte
        programmabudget afgeraamd. Bij het opstellen van het werkprogramma 2016 wordt
        bekeken of dit structureel kan worden opgelost.
    6.  we dat incidenteel oplossen met programmabudget en dat we bij het opstellen van het
        werkprogramma 2016 zullen zien hoe we dat oplossen.
    7.  Evenals bij gemeente Arnhem is ook voor gemeente Lingewaard vacatureruimte
        aangehouden voor de ingebrachte bouwtaken van 0,7 fte die jaarlijks op basis van
        bespaarde salariskosten werd verrekend. Na verrekening met de 5% ingeboekte
        efficiencyslag resteert hiervan 0,67 fte die niet meer in rekening wordt gebracht bij
        gemeente Lingewaard. Onlangs is in overleg besloten om 1 fte ten behoeve van
        microplanologie niet meer door ODRA uit te laten voeren. Na de ingeboekte
        efficiencyslag van 5% resteert per saldo een formatie van 0,95 fte die niet meer in
        rekening zal worden gebracht bij gemeente Lingewaard. Ook deze verlaging van het
        aantal fte met in totaal 1,62 fte heeft geen consequenties voor het uurtarief.
    8.  Tot deze begrotingswijziging werd een groot deel van de ICT-kosten uit de
        programmabudgetten van Arnhem en Lingewaard betaald omdat met name voor deze
        partners ICT-systemen in de lucht werden gehouden. Voor de andere partners werd
        via het principe “verlengde kabels” gewerkt. Nu ODRA een eigen ICT-systeem S4O
        heeft dat voor elke partner wordt gebruikt is gezocht naar de mogelijkheid om de
        kosten van dit systeem in het uurtarief te verwerken.
        Omdat de overhead van ODRA niet is gewijzigd geeft een toename van het aantal fte
        bij een gelijkblijvend uurtarief van € 76,50 financiële ruimte. Deze ruimte is
        toegevoegd aan het budget ICT (overig) en komt daarmee op een bedrag van
        € 275.000 per jaar. De verwachting is dat de jaarlijkse kosten van onderhoud aan het
        programma S4O en andere eigen ICT gerelateerde kosten zoals de vervanging van I-
        pads, licenties en dergelijke uit dit budget bekostigd kunnen worden. Voor gemeente
        Arnhem betekent dit dat het programmabudget van € 802.000, waaruit de ICT-kosten
        ten behoeve van gemeente Arnhem werd betaald, verlaagd kan worden met
        € 134.000. Hiermee wordt de onder punt 5 genoemde bezuiniging van € 134.000
        gerealiseerd.
        Voor gemeente Lingewaard betekent de verhoging van het ICT-budget dat de
        licentiekosten Squit niet meer uit het ter beschikking gestelde programmabudget ad
        € 143.000 betaald hoeven te worden.
1
  Feitelijk is meer dan 8% bezuinigd wegens het aanhouden van de 0-lijn ten opzichte
van de begroting 2015
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Bovenstaande wijzigingen hebben vooral een verhoging van het budget salariskosten
(toename van het aantal fte door de overkomst van bouwtaken van Renkum) en een afname
van de kosten van inhuur derden (minder fte wegens afname vacatureruimte bouwtaken van
Arnhem en Lingewaard) tot gevolg. Ook is het budget ICT-overig gestegen. Per saldo is er
een toename van het aantal fte ten opzichte van de vastgestelde begroting 2016 te zien van
2,49 fte.
Naast de wijzigingen in de budgetten van salariskosten, inhuur personeel en ICT (overig) zijn
er diverse kleine aanpassingen in de begroting verwerkt zonder dat deze consequenties
hebben voor het uurtarief. Voor die partners waar geen wijzigingen hebben plaatsgevonden
zijn de bijdragen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2016 ongewijzigd.
2e begrotingswijziging 2016
    1. Met ingang van 1 januari 2016 zijn provincies bevoegd gezag voor wat betreft BRZO
        bedrijven geworden. De gemeenten Arnhem, Overbetuwe en Duiven, waarin BRZO-
        bedrijven gevestigd zijn, betaalden voorheen hun bijdrage voor deze BRZO bedrijven
        aan ODRA. De werkelijke taak werd uitgevoerd door Omgevingsdienst Regio Nijmegen
        die ODRA hiervoor een factuur stuurde. Nu het bevoegd gezag bij provincie Gelderland
        ligt is besloten dat vanaf 2016 zonder tussenkomst van ODRA provincie Gelderland
        BRZO met ODRN regelt zowel inhoudelijk als financieel. De bijdragen voor gemeenten
        Arnhem, Overbetuwe en Duiven zijn in deze begrotingswijziging daarom verlaagd.
    2. In de begroting 2016 is een bedrag voor ISV-Arnhem opgenomen voor een bedrag
        van € 90.800. Dit bleek achteraf onterecht te zijn omdat deze taak onder door Arnhem
        ingebrachte bouwtaken viel. De begroting is voor dit onderdeel gewijzigd.
    3. Gemeente Rozendaal heeft bij de start van ODRA in 2013 geen taken ingebracht. Wel
        neemt gemeente Rozendaal enkele producten van ODRA voor in totaal afgerond
        € 12.300. Hiervoor is in 2016 ook een werkprogramma opgesteld.
    4. Het saldo van bovenstaande punten 1 tot en met 3 ad € 144.000 is opgenomen onder
        het kopje “Derden Overig”. De verwachting is dat in totaal ongeveer € 300.000 aan
        opdrachten van derden door ODRA zal worden ontvangen.
    5. Gemeente Arnhem heeft bij de start van ODRA ongeveer € 1.000.000 aan middelen
        (programmabudget) ingebracht ten behoeve van WABO-brede taken. De afgelopen
        jaren is het budget verlaagd naar € 668.000. Andere analyse heeft uitgewezen dat het
        meer praktisch is als gemeente Arnhem een groot deel van de facturen die ten laste
        van dit budget worden geboekt zelf betaald. Het budget wordt daarom in deze
        begrotingswijziging verlaagd naar € 50.000.
    6. Gemeente Lingewaard heeft een budget ingebracht van € 143.000
        (programmabudget) ten behoeve van WABO-brede taken. Een gedeelte van de
        ingebrachte WABO-brede taken wordt weer door gemeente Lingewaard zelf
        uitgevoerd. Een gedeelte van het aan deze werkzaamheden gerelateerd
        programmabudget van € 20.000 vloeit daarom ook terug naar gemeente Lingewaard.
    7. Op 14 oktober jl. is er een vergadering geweest van het Algemeen Bestuur. Na deze
        vergadering hebben de aanwezige leden een besluit genomen over de financiering van
        met name de vakberaden van de voormalige MRA, nu de “Overlegstructuur Regionale
        Milieusamenwerking” (ORM). Besloten is dat de inkomsten en uitgaven van de ORM
        voor een bedrag van in totaal € 71.300 (bijdrage wordt verdeeld op basis van het
        aantal inwoners per deelnemende gemeente) in de begroting van ODRA wordt
        opgenomen en dat ODRA de administratie voor haar rekening neemt. Het bedrag van
        € 71.300 is in deze begrotingswijziging opgenomen. Voor- en nadelen op deze
        begrotingspost worden alleen verrekend met de deelnemende partners.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                       55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Lasten
Salariskosten
De totale formatie van ODRA mocht (na de 2e begrotingswijziging 2016) in 2016 134,37 fte
bedragen. De totale geraamde loonsom bedroeg € 9.401.900 waarvan € 1.516.500 is
geraamd op inhuur derden vanwege het aanhouden van een flexibele schil. De werkelijke
loonsom in 2016 voor de formatie in dienst van ODRA bedroeg afgerond € 8.121.000. Dit is
€ 236.000 hoger dan geraamd. In verband met de invoering van het IKB (Individueel Keuze
Budget ) per 1 januari 2017 is ten laste van het resultaat 2015 in 2016 een reserve van
€ 250.000 ingesteld ter dekking van het opgebouwde vakantiegeld over de maanden juni t/m
december 2016. In 2016 is deze reserve vrijgevallen en “omgezet” in een te betalen bedrag
voor het opgebouwde vakantiegeld van juni t/m december 2016. Het te betalen vakantiegeld
voor een bedrag van € 245.000 is verantwoord onder de post salariskosten. Het restant ad
€ 5.000 is ten gunste van de exploitatie 2016 geboekt.
Inhuur derden
Ongeveer 16% (€ 1.516.500) van de totale loonsom is geraamd op inhuur derden. Een
bedrag van afgerond € 2.411.000 is in 2016 aan inhuur van personeel besteed. Een
overschrijding van € 895.000. Naast de inzet voor ICT-gerelateerd onderwerpen zoals de
invoering van S4O was ook inzet benodigd voor vervanging van (langdurig) ziek personeel en
de toenemende vraag voor bouwgerelateerde producten.
Opleidingskosten
Het totale budget voor opleidingskosten bedroeg in 2016 € 188.000. Dit is 2% van de totale
loonsom (eigen personeel en inhuur derden). In 2016 is er voor afgerond € 289.000 aan
opleidingskosten uitgegeven. Dit is € 101.000 meer dan begroot. De dekking van deze hogere
kosten heeft plaatsgevonden door de vrijval van het restant van de reserve opleidingsplan ad
€ 99.000.
Algemene personeelskosten
Het bedrag dat voor reis- en verblijfkosten, telefonie, verzekeringen etc. in 2016 is
uitgegeven is afgerond € 405.000. Dit is € 36.000 lager dan de raming van € 441.000.
Overige uitgaven
Voor diverse overige uitgaven zoals portikosten, contributies en lidmaatschappen is in 2016
afgerond € 57.000 uitgegeven. Dit is € 22.000 lager dan de raming van € 79.000.
Huisvesting (gastheer)
De kosten van huisvesting die gastheer gemeente Arnhem bij ODRA over 2016 in rekening
heeft gebracht zijn € 29.000 lager dan de raming van € 661.000.
Ondersteunende taken (gastheer)
De kosten voor ondersteunende taken zoals de personeels-en salarisadministratie, de
financiële administratie en de standaardfaciliteiten in het kader van ICT, die gastheer
gemeente Arnhem voor ODRA uitvoert, bedroegen in 2016 € 197.000. Dit is € 19.000 hoger
dan geraamd.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                       56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>ICT (gastheer)
De ICT-kosten die gastheer gemeente Arnhem in 2016 in rekening heeft gebracht bedroegen
€ 111.000 meer dan de raming van € 837.000. Dit komt met name doordat licentiekosten
(bijvoorbeeld voor Microsoft) hoger uitvielen dan geraamd.
ICT (overig)
De kosten van ICT die direct door ODRA aan derden wordt betaald bedroegen in 2016
afgerond € 344.000. Dit is € 69.000 meer dan begroot. Ook bij dit onderdeel vielen de
licentiekosten hoger uit dan begroot.
Wagenpark
De kosten voor het wagenpark bedragen afgerond € 22.000. Dit is € 21.000 lager dan
begroot.
Accountant en financieel advies
Op deze post is een bedrag van € 22.500 begroot. Op deze post verantwoorden we de kosten
van de accountant (€ 32.000) en de overige advieskosten (€ 84.000) die de bedrijfsvoering
van ODRA raken. Dit heeft in 2016 een overschrijding van € 94.000 tot gevolg.
Onvoorzien
Van de post onvoorzien van € 60.800 is in 2016 geen gebruik gemaakt.
Bijdrage Bovenregionale Taken
De bijdrage aan bovenregionale taken valt afgerond € 51.000 lager uit dan geraamd met
name vanwege lagere kosten voor de stelseltaak P&O en BSBm.
Dotatie/onttrekking aan voorzieningen
In 2014 is een aantal voorzieningen ingesteld ter dekking van harmonisatiekosten, reiskosten
en opgebouwd stuwmeerverlof van voormalig personeel van provincie Gelderland. Voor 2016
was een onttrekking voorzien van € 68.200 ten behoeve van de dekking van
harmonisatiekosten en reiskosten. In 2016 is een bedrag van € 113.000 aan de voorzieningen
onttrokken met name door een niet in de raming opgenomen onttrekking van het de
voorziening stuwmeerverlof. Daarnaast is gebleken dat vanwege het vertrek van een aantal
medewerkers de voorziening Harmonisatiekosten Provincie Gelderland te hoog was om de
toekomstige harmonisatiekosten te dekken. Een bedrag van € 25.000 is daarom extra
vrijgevallen.
Doorbelasting aan projecten
ODRA voert een aantal projecten uit voor derden (o.a. ten behoeve van maatregelen in het
kader van geluidsanering). Deze projecten zijn niet in de begroting meegenomen. De baten
van afgerond € 70.000 worden evenals vorige jaren in mindering gebracht op de kosten.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Baten
Baten partners
De baten van de partners van ODRA waren in 2016 begroot op afgerond € 11.408.000. In
totaal is een bedrag van afgerond € 11.736.000 gefactureerd. Dit is afgerond € 327.000
hoger dan geraamd. Dit komt omdat met name voor gemeente Arnhem (€ 203.000),
provincie Gelderland (€ 103.000) en gemeente Overbetuwe (€ 16.000) meer (aanvullende)
werkzaamheden zijn verricht in het kader van bouwtaken. Daarnaast zijn er door diverse
partners nog kleinere aanvullende opdrachten aan ODRA verstrekt.
Derden overig
Deze baten van afgerond € 225.000 hebben betrekking op werkzaamheden die buiten de
DVO’s voor derden worden gedaan. De opbrengsten zijn € 75.000 lager dan geraamd.
Derden Nijmegen
Deze baten van afgerond € 35.000 voor werkzaamheden ten behoeve van bodem zijn in 2016
niet gefactureerd omdat de overdracht van de taken nog niet was geregeld. Eind 2016 is er
overeenstemming bereikt over het uitvoeren van deze taak met ingang van 2017.
Derden Externe Veiligheid
De opbrengsten, gebaseerd op het te verwachten subsidiebedrag, van afgerond € 135.000
zijn € 14.000 hoger dan de begroting van € 121.000. Hier staat echter een lagere opbrengst
tegenover van €15.000 bij de programmalasten.
Derden bovenregionale taken
ODRA voert een aantal complexe handhavingstaken uit voor omgevingsdiensten OVIJ, ODDV
en ODNV. Daarnaast is, evenals in 2015, een bedrag van afgerond € 310.000 extra
ontvangen. Deze ontvangst heeft te maken met de overdracht van VVGB-taken die in 2014
heeft plaatsgevonden.
Overige Inkomsten
Deze inkomsten hebben met name betrekking op de uitkering van WAO- en ziekengelden en
de bijdragen van partners ten behoeve van de compensatie van harmonisatie- en reiskosten
in het kader van het Gelders Sociaal Plan en zijn afgerond € 170.000 hoger dan begroot.
Onttrekking aan reserves
In de begroting 2016 waren er geen onttrekkingen aan reserves opgenomen. In 2016 zijn de
volgende bedragen aan reserves onttrokken.
€ 17.000 aan de reserve Externe Veiligheid
        Deze reserve was ter dekking van extra kosten in 2015 ingesteld. Het restant van
        afgerond € 17.000 is in 2016 vrijgevallen.
€ 99.000 aan de reserve Opleidingsplan
        Ter dekking van een gedeelte van de kosten van het opleidingsplan was een reserve
        ingesteld. In 2015 is een bedrag aan deze reserve onttrokken. Het restant van
        € 99.000 is ter dekking van de hogere opleidingskosten in 2016 ingezet om de hoger
        opleidingskosten te dekken.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>€ 250.000 aan de reserve Vakantiegeld 2016/IKB
        Ten laste van het resultaat 2015 is een reserve ingesteld van €250.000 ter dekking
        van de lasten van vakantiegeld dat in de periode van juni 2016 t/m december 2016 is
        opgebouwd. Dit bedrag is in 2016 vrijgevallen en is als nog te betalen bedrag op de
        balans opgenomen.
€ 71.000 aan de reserve Provincietaken
        Ten laste van het resultaat 2013 is een reserve ingesteld ten behoeve van
        werkzaamheden die in 2013 niet voor provincie Gelderland zijn uitgevoerd. In 2016 is
        een aantal werkzaamheden uitgevoerd die niet in het werkprogramma 2016 van
        provincie Gelderland was opgenomen. Ten behoeve van deze werkzaamheden is in
        2016 een bedrag van afgerond € 71.000 aan de reserve onttrokken.
Programma’s
Van de partners gemeente Arnhem, gemeente Lingewaard en provincie Gelderland zijn
programmabudgetten overgekomen ten behoeve van specifieke taken.
WABO- Arnhem en Lingewaard
De baten en lasten van de overgekomen budgetten van de gemeenten Lingewaard en Arnhem
zijn lager dan begroot. Voor gemeente Arnhem zijn de baten en lasten afgerond € 15.000
lager en voor de gemeente Lingewaard afgerond € 30.000.
Bureau Milieumetingen
Het saldo van de programmakosten milieumetingen is afgerond € 5.000 positief. Evenals in de
afgelopen jaren wordt voorgesteld om dit batig saldo in de reserve Bureau Milieumetingen te
storten om toekomstige uitgaven te kunnen bekostigen.
Externe Veiligheid
Bij het opstellen van de begroting 2016 werd er van uitgegaan dat er naast de formatieve
lasten (uren x tarief) ook een budget ter dekking van overige kosten benodigd was. Er zijn
echter geen overige kosten in 2016 gemaakt.
RVMK
Ten behoeve van de Regionale Verkeers Milieu Kaart worden er door ODRA werkzaamheden
verricht die bij alle partners exclusief provincie Gelderland en inclusief gemeente Montferland
op basis van een bijdrage per inwoner in rekening wordt gebracht. Deze taak was voorheen
ondergebracht bij MRA. In 2016 is de MRA geliquideerd. Op het onderdeel RVMK bestond een
reserve RVMK ter dekking van toekomstige kosten van afgerond € 35.000 en heeft een hoger
baten voor dit bedrag bij ODRA als gevolg. Daarnaast zijn er minder kosten gemaakt dan
begroot voor een bedrag van afgerond € 14.000. Voorgesteld zal worden om evenals bij MRA
het batige saldo van afgerond € 50.000 te reserveren voor toekomstige kosten ten behoeve
van RVMK.
ORM
In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 14 oktober 2016 is besloten dat ODRA de
uitgaven en inkomsten van de Overlegstructuur Regionale Milieusamenwerking (ORM) in haar
begroting zal opnemen voor een bedrag van afgerond € 71.000. In 2016 is een bedrag van
afgerond € 24.000 aan baten en lasten verantwoord.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Overige projecten
Evenals in vorige jaren zijn in 2016 werken uitgevoerd voor projecten van derden. Het betreft
o.a. werkzaamheden ten behoeve van met name gevelmaatregelen BSV. In 2016 gaat het om
een bedrag van afgerond € 224.000
4.2        Overzicht van baten en lasten 2016
                                                     Rekening     Begroting      Begroting     Rekening      Verschil
                                                       2015         2016         2016 na         2016
                                                                   Primitief    2e wijziging
Algemeen                                 Lasten                 0             0     2.495.886      3.974.691   -1.478.805 nadelig
                                         Baten                  0             0     2.495.886      2.597.271      101.386 voordelig
                                         Saldo                  0             0              0    -1.377.419   -1.377.419 nadelig
Vergunningverlening Bouw                 Lasten         3.613.431     3.578.600     2.129.411      2.525.389     -395.978 nadelig
                                         Baten          3.504.668     3.578.600     2.129.411      2.431.665      302.254 voordelig
                                         Saldo           -108.763             0              0       -93.724      -93.724 nadelig
Vergunningverlening Milieu               Lasten         1.651.571     1.386.400        980.960     1.416.746     -435.787 nadelig
                                         Baten          1.315.106     1.386.400        980.960       984.922        3.963 voordelig
                                         Saldo           -336.465             0              0      -431.824     -431.824 nadelig
Handhaving Milieu                        Lasten         3.207.325     3.908.600     2.592.682      2.059.956      532.726 voordelig
                                         Baten          4.096.731     3.908.600     2.592.682      2.933.018      340.336 voordelig
                                         Saldo            889.406             0              0       873.062      873.062 voordelig
Handhaving Bouw, Bodem en Vuurwerk Lasten               3.056.491     2.833.600     2.944.707      2.528.170      416.537 voordelig
                                         Baten          2.987.760     2.833.600     2.944.707      2.802.501     -142.206 nadelig
                                         Saldo            -68.732             0              0       274.331      274.331 voordelig
Advies en Overige Taken                  Lasten         2.531.890     1.565.300     1.810.856      1.784.153       26.702 voordelig
                                         Baten          2.500.027     1.565.300     1.810.856      2.163.620      352.765 voordelig
                                         Saldo            -31.863             0              0       379.467      379.467 voordelig
Bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting                          0              0             0            0
Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten        343.584             0              0      -376.108     -376.108 nadelig
Onttrekking reserves                                      175.614                                    436.363      436.363 voordelig
Het gerealiseerde resultaat                               519.198             0              0        60.255       60.255 voordelig
4.2.1 Toelichting op overzicht van baten en lasten 2016
Voor een toelichting op het overzicht van baten en lasten 2016 wordt verwezen naar de
paragrafen 2.2 tot en met 2.3.6 in het jaarverslag en paragraaf 4.1.1 van de jaarrekening.
4.3        Saldo van de financieringsfunctie
Het saldo van de financieringsfunctie bestaat uit de ontvangen rentebaten over de
uitzettingen, alsmede de betaalde rentelasten over de aangegane leningen en over de
aangetrokken middelen in rekening-courant. Zowel de raming als de realisatie van de
financieringsfunctie is minder dan € 1.000.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                               60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>4.4      Overzicht algemene dekkingsmiddelen
 Omschrijving                               Begroting voor wijziging      Begroting na wijziging                Realisatie 2016
                                           Baten    Lasten Saldo       Baten      Lasten Saldo       Baten    Lasten Saldo
                                                                                                                        x € 1.000
 Lokale heffingen                                 0        0        0          0        0         0        0          0          0
 Algemene uitkeringen                             0        0        0          0        0         0        0          0          0
 Dividend                                         0        0        0          0        0         0        0          0          0
 Saldo van de financieringsfunctie                0        0        0          0        0         0        0          0          0
 Overige algemene
 dekkingsmiddelen                           11.389         0 11.389 11.408              0 11.408 11.735               0    11.735
 Totaal overige algemene
 dekkingsmiddelen                          11.389         0 11.389 11.408               0 11.408 11.735              0    11.735
De overige algemene dekkingsmiddelen bestaan uit baten partners. Deze baten waren in
2016 begroot op afgerond € 11.408.000. In totaal is een bedrag aan afgerond € 11.735.000
gefactureerd. Dit is € 327.000 hoger dan begroot omdat aan diverse partners aanvullende
facturen zijn verstuurd voor met name bouwgerelateerde producten.
4.5      Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Omschrijving                                           Begroting voor wijziging Begroting na wijziging   Realisatie 2016
Reservemutaties                                        Baten Lasten Saldo        Baten Lasten Saldo      Baten Lasten Saldo
x € 1.000
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves:
BR Provincietaken                                            0       0         0      0       0        0       71        0      71
BR Bureau Milieumetingen                                     0       0         0              0        0        0       16     -16
BR Opleidingsplan                                            0       0         0      0       0        0       99        0      99
BR MRA Externe Veiligheid                                    0       0         0      0       0        0       17               17
BR Individueel Keuzebudget                                   0       0         0                       0     250      250        0
Totaal toevoegingen en onttrekkingen aan reserves            0       0         0      0       0        0     436      266      170
Aan de reserve Provincietaken is in 2016 afgerond € 71.000 onttrokken.
Aan de reserves Opleidingsplan en Externe Veiligheid is in totaal afgerond € 116.000
onttrokken. Tegenover de onttrekking aan de reserve Opleidingsplan stonden hogere kosten
van opleidingen dan geraamd voor een bedrag van € 101.000.
Het restant van de reserve Externe Veiligheid van afgerond € 17.000 die ingesteld was van
meerkosten in 2015 is in 2016 vrijgevallen.
Ten laste van het resultaat 2015 is conform besluit van het Algemeen Bestuur een bedrag van
afgerond € 16.000 aan de reserve Bureau Milieumetingen toegevoegd.
Er waren in het begrotingsjaar 2016 geen structurele toevoegingen en/of onttrekkingen
geraamd.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                           61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>4.6         Overzicht incidentele baten en lasten per programma
                           Algemeen Vergunningverlening Vergunningverlening Handhaving  Handhaving  Advies en
                                          Bouw                Milieu          Milieu   Bouw, bodem Overige Taken
                                                                                       en vuurwerk
 Incidentele lasten
 Projecten                                                                                                  224.320
 Incidenteel
 RVMK
 Totaal incidentele lasten                                                                                  224.320
 Incidentele baten
 Projecten                                                                                                  224.320
 Incidenteel                                                                                                 51.500
 RVMK                                                                                                        35.441
 Totaal incidentele baten                                                                                   311.261
4.6.1 Toelichting incidentele baten en lasten per programma
Projecten
ODRA krijgt incidentele opdrachten om projecten uit te voeren. Deze projecten waaronder
gevelmaatregelen/BSV, worden verantwoord onder het programma advies en overige taken.
De baten en lasten bedragen in 2016 afgerond € 224.000.
Incidenteel
ODRA heeft in 2016 een bedrag ontvangen van € 51.500 om incidentele kosten in de eerste
jaren van de opstartfase te kunnen bekostigen. Er zijn geen lasten op deze post in 2016
uitgegeven.
RVMK
Nadat de liquidatie van de MRA in 2016 was afgerond is het saldo van de reserve RVMK van
afgerond € 35.000 overgeheveld naar ODRA. Voorgesteld zal worden om deze middelen aan
een reserve te doteren om toekomstige uitgaven ten behoeve van RVMK te dekken.
4.7         Vennootschapsbelasting
In 2016 zijn door de omgevingsdiensten afspraken gemaakt met de Belastingdienst, waardoor
ODRA geen vennootschapsbelasting verschuldigd is in 2016.
4.8         Wet normering bezoldiging topfunctionarissen en publiek en semipublieke
            sector
Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de
volgende op de Omgevingsdienst Regio Arnhem van toepassing zijnde regelgeving: Het
algemene WNT-maximum.
Het bezoldigingsmaximum in 2016 voor de ODRA is €179.000.
Dit geldt naar rato van de duur en/of omvang van het dienstverband.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                            62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>     1. Bezoldiging topfunctionarissen
1a. Leidinggevende topfunctionarissen
 Bedragen x € 1                                                                            J.B.H. Robben
                                               2015          2015 Nieuwe    verschil oud-
                                                                                                2016
                                           Jaarrekening       berekening     nieuw 2015
 Functie(s)                                                                                Directeur
 Duur dienstverband                         1/1 - 31/12       1/1 - 31/12    1/1 - 31/12     1/1 - 31/12
 Omvang dienstverband (in fte)                   1                 1              1               1
 Gewezen topfunctionaris?                       nee               nee            nee             nee
 Echte of fictieve dienstbetrekking?             Ja                Ja             Ja              Ja
 Individueel WNT-maximum                         178.000           178.000        178.000         179.000
 Bezoldiging
 Beloning                                      94.285,00          99.418,72       5.133,72          98.541
 Belastbare onkostenvergoedingen                                     402,30         402,30               0
 Beloningen betaalbaar op termijn              17.328,00          13.872,78      -3.455,22          14.291
 Subtotaal
 -/- Onverschuldigd betaald bedrag                                                                       0
 Totaal bezoldiging                          111.613,00        113.693,80        2.080,80         112.832
 Gegevens 2015
 Duur dienstverband in 2015                                                                  1/1 - 31/12
 Omvang dienstverband 2015 (in fte)                                                               1
 Bezoldiging 2015
 Beloning                                                                                           99.419
 Belastbare onkostenvergoedingen                                                                       402
 Beloningen betaalbaar op termijn                                                                   13.873
 Totaal bezoldiging 2015                                                                          113.694
 Individueel WNT-maximum 2015                                                                      178.000
De vermelde bedragen onder 2015 wijken af in verband met een achteraf geconstateerde
onjuiste berekening. De bedragen voor wat betreft de beloning, belastbare
onkostenvergoedingen en beloningen betaalbaar op termijn zijn in 2015 op een onjuiste wijze
berekend. Hertoetsing van de gecorrigeerde cijfers aan de destijds van toepassing zijnde
normen leidt echter niet tot onverschuldigde betalingen.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>1b. Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking:
                                                         W. Ruwhof
bedragen x € 1                           A. Mink                      H. Nijland W. Ruwhof
Functie(s)                                   DB              DB         DB lid     DB lid
                                          voorzitter      voorzitter
Duur dienstverband in 2016                1/1 – 29/3     7/10 – 31/12 1/1 – 12/9 1/1 – 7/10
Omvang dienstverband (in fte)                 0                0          0          0
Gewezen topfunctionaris?                     nee             Nee         nee        nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?          nee             Nee         nee        nee
Individueel WNT-maximum                     6.456           6.236      12.471     13.694
Bezoldiging
Beloning                                      0                0          0          0
Belastbare onkostenvergoedingen               0                0          0          0
Beloningen betaalbaar op termijn              0                0          0          0
Subtotaal                                     0                0          0          0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag             0                0          0          0
Totaal bezoldiging                            0                0          0          0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015                1/1-31/12          Nvt      1/1-31/12  1/1-31/12
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                      0                0          0          0
Belastbare onkostenvergoedingen               0                0          0          0
Beloningen betaalbaar op termijn              0                0          0          0
Totaal bezoldiging 2015                       0                0          0          0
Individueel WNT-maximum 2015                26.700             0        17.800     17.800
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                       64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                              T.      M. Scheffer
bedragen x € 1                           G. Ritsema                               T.Janssen
                                                         Spaargaren
Functie(s)                                  DB lid          DB lid      DB lid      DB lid
Duur dienstverband in 2016               8/7 – 31/12       14/10 –     1/1-31/12  1/1 - 31/12
                                                            31/12
Omvang dienstverband (in fte)                  0               0           0           0
Gewezen topfunctionaris?                     nee             nee          Nee         nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?          nee             nee          Nee         nee
Individueel WNT-maximum                     12.911          3.815       17.900      17.900
Bezoldiging
Beloning                                       0               0           0           0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0           0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0           0
Subtotaal                                      0               0           0           0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag              0               0           0           0
Totaal bezoldiging                             0               0           0           0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015                    nvt            nvt       4/9-31/12   1/1-31/12
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                       0               0           0           0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0           0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0           0
Totaal bezoldiging 2015                        0               0           0           0
Individueel WNT-maximum 2015                   0               0         5.755      17.800
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>1c. Toezichthoudende topfunctionarissen:
                                                                                      T.J.
bedragen x € 1                           W. Ruwhof     W. Ruwhof      G. Ritsema
                                                                                  Spaargaren
Functie(s)                                   AB           AB lid         AB lid     AB lid
                                         voorzitter
Duur dienstverband in 2016               8/7 - 31/12     1/1 - 8/7    8/7 - 31/12 20/9- 31/12
Omvang dienstverband (in fte)                 0              0             0           0
Gewezen topfunctionaris?                     nee           nee            nee         nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?          nee           nee            nee         nee
Individueel WNT-maximum                    12.911         9.243         12.911      4.989
Bezoldiging
Beloning                                      0              0             0           0
Belastbare onkostenvergoedingen               0              0             0           0
Beloningen betaalbaar op termijn              0              0             0           0
Subtotaal                                     0              0             0           0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag             0              0             0           0
Totaal bezoldiging                            0              0             0           0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015                1/1-31/12     1/1-31/12         Nvt         nvt
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                      0              0             0           0
Belastbare onkostenvergoedingen               0              0             0           0
Beloningen betaalbaar op termijn              0              0             0           0
Totaal bezoldiging 2015                       0              0             0           0
Individueel WNT-maximum 2015               26.700         17.800           0           0
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                     G. van
bedragen x € 1                           T. Janssen        B. Ross     N. Olland
                                                                                    Gorkum
Functie(s)                                   AB lid         AB lid       AB lid      AB lid
Duur dienstverband in 2016                1/1 - 31/12    1/1 - 31/12  1/1 - 31/12 1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (in fte)                  0               0           0            0
Gewezen topfunctionaris?                      nee            nee          nee         nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?           nee            nee          nee         nee
Individueel WNT-maximum                     17.900         17.900       17.900      17.900
Bezoldiging
Beloning                                       0               0           0            0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0            0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0            0
Subtotaal                                      0               0           0            0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag              0               0           0            0
Totaal bezoldiging                             0               0           0            0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015                 1/1-31/12      1/1-31/12    1/1-31/12   1/1-31/12
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                       0               0           0            0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0            0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0            0
Totaal bezoldiging 2015                        0               0           0            0
Individueel WNT-maximum 2015                17.800          17.800      17.800       17.800
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                              H.      T. van der
bedragen x € 1                           P. Putman                                M. Scheffer
                                                         Breunissen      Werf
Functie(s)                                  AB lid          AB lid      AB lid      AB lid
Duur dienstverband in 2016               1/1 - 31/12     1/1 - 31/12  1/1 - 31/12 1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (in fte)                  0               0           0           0
Gewezen topfunctionaris?                     nee             nee          nee         nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?          nee             nee          nee         nee
Individueel WNT-maximum                     17.900         17.900       17.900      17.900
Bezoldiging
Beloning                                       0               0           0           0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0           0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0           0
Subtotaal                                      0               0           0           0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag              0               0           0           0
Totaal bezoldiging                            0                0           0           0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015               1/1 - 31/12     1/1 - 31/12  1/1 - 31/12 4/9 - 31/12
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                       0               0           0           0
Belastbare onkostenvergoedingen                0               0           0           0
Beloningen betaalbaar op termijn               0               0           0           0
Totaal bezoldiging 2015                       0                0           0           0
Individueel WNT-maximum 2015                17.800          17.800      17.800       5.755
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>bedragen x € 1                            A.   Mink         F. Jansen
Functie(s)                             AB voorzitter           AB lid
Duur dienstverband in 2016               1/1 – 29/3         1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (in fte)                 0                   0
Gewezen topfunctionaris?                     Nee                nee
Echte of fictieve dienstbetrekking?          Nee                nee
Individueel WNT-maximum                     6.456             17.900
Bezoldiging
Beloning                                      0                   0
Belastbare onkostenvergoedingen               0                   0
Beloningen betaalbaar op termijn              0                   0
Subtotaal                                     0                   0
-/- Onverschuldigd betaald bedrag             0                   0
Totaal bezoldiging                            0                   0
Gegevens 2015
Duur dienstverband in 2015               1/1 - 31/12         1/1-31/12
Omvang dienstverband 2015 (in fte)
Bezoldiging 2015
Beloning                                      0                   0
Belastbare onkostenvergoedingen               0                   0
Beloningen betaalbaar op termijn              0                   0
Totaal bezoldiging 2015                       0                   0
Individueel WNT-maximum 2015               26.700             17.800
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017   69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 70</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>4.9     Balans per 31-12-2016
 Activa                                                                   31-12-2015  31-12-2016
                                                                                      x € 1.000,=
 Vaste Activa
 Materiële vaste activa                                                           71           86
 Materiele vaste activa met economisch nut                                         71           86
 Financiële vaste activa                                                            9            5
 Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer           9            5
 Totaal vaste Activa                                                              80           91
 Vlottende activa
 Voorraden                                                                          9            0
 Onderhanden Werk                                                                   9            0
 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar                 4.857        3.179
 Rekening Courantverhouding Rijk                                               4.000          436
 Vorderingen op publiekrechtelijke lichamen                                      855        2.736
 Overige vorderingen                                                                2            8
 Liquide middelen                                                                131          949
 Kassaldi                                                                           0            0
 Banksaldi                                                                       131          949
 Overlopende activa                                                               11           30
 Vooruitbetaalde bedragen                                                          11           30
 Totaal vlottende activa                                                       5.008        4.158
 Totaal generaal                                                               5.088        4.249
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre> Passiva                                                                        31-12-2015  31-12-2016
                                                                                            x € 1.000,=
 Vaste Passiva
 Eigen Vermogen                                                                      1.484          855
 Algemene Reserve                                                                       500          500
 Bestemmingsreserves:                                                                   465          294
 Provincietaken                                                                         163           92
 Bureau Milieumetingen                                                                  187          203
 Opleidingsplan                                                                          99            0
 MRA Externe Veiligheid                                                                  17            0
 Resultaat Boekjaar                                                                     519           60
 Voorzieningen                                                                       1.060          785
 Harmonisatietoelage Prov. Gelderland                                                   826          756
 Stuwmeer verlof Prov. Gelderland                                                        41           21
 Reiskosten woon-werkverk. Prov. Gelderland                                              25            8
 Stuwmeer verlof Gemeente Arnhem                                                          6            0
 RVU 62+                                                                                163            0
 Totaal vaste passiva                                                                2.545        1.640
 Vlottende Passiva
 Kortlopende schulden                                                                1.187        1.253
 Overige schulden aan publiekrechtelijke lichamen                                     1.005        1.082
 Overige schulden                                                                       182          170
 Overlopende passiva                                                                 1.357        1.357
 Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend
 begrotingsjaar tot betaling komen                                                      555          586
 de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen
 voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen
 ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren;                                   307          310
 Overige vooruitontvangen bedragen                                                      495          461
 Totaal vlottende passiva                                                            2.543        2.609
 Totaal generaal                                                                     5.088        4.249
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                 72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Grondslagen voor waardering
Besluit Begroting en Verantwoording
De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording
provincies en gemeenten (BBV) en de Financiële verordening Omgevingsdienst Regio Arnhem
2016.
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa met economisch nut zijn geactiveerd tegen de verkrijgingsprijs,
verminderd met de ontvangen subsidies die direct gerelateerd zijn aan het actief, de jaarlijkse
afschrijvingslasten en afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. Duurzame
waardeverminderingen worden onafhankelijke van het resultaat in aanmerking genomen.
Zoals is bepaald in de financiële verordening wordt er lineair afgeschreven op basis van de
economische levensduur.
Financiële vaste activa
De financiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen nominale waarde, verminderd met de
ontvangen subsidies die direct gerelateerd zijn aan het actief, de jaarlijkse afschrijvingslasten
en afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. Duurzame
waardeverminderingen worden onafhankelijke van het resultaat in aanmerking genomen.
Vlottende Activa
De vorderingen, overlopende activa en liquide middelen worden gewaardeerd tegen de
nominale waarde, verminderd met de noodzakelijk geachte voorzieningen.
Voorraden – Onderhanden werk
De “onderhanden werken” zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere
marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging
kunnen worden toegerekend.
Eigen Vermogen
Onder het Eigen Vermogen zijn opgenomen de Algemene Reserve, de bestemmingsreserves
en het saldo van de rekening van baten en lasten.
Voorzieningen
De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
Vlottende Passiva
De vlottende passiva en vooruit ontvangen bedragen hebben betrekking op een resterende
looptijd van minder dan een jaar en zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde.
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                           73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>4.9.1 Toelichting op de balans
Vaste activa
 Materiële vaste activa
 Specificatie Materiële vaste activa            31-12-2015 31-12-2016
                                                                 x € 1.000,=
 Investeringen met een economisch nut:
 Vervoermiddelen                                           47             65
 Machines, apparaten en installaties                       24             21
 Overige materiële vaste activa                              0
 Investeringen met een economisch nut,
 waarvoor ter bestrijding van de kosten
 heffing kan worden geheven                                  0              0
 Totaal                                                    71             86
Het onderstaande overzicht geeft het verloop weer van de materiële vaste activa gedurende
het jaar 2016:
 Verloopoverzicht van de materiële vaste activa
                                 Boek-                                                     Boek-
                                 waarde                                  Bijdragen         waarde
                                 1                   Des-                 van              31
                                 januari   Investe- invest- Afschrij- derden / Afwaar- decem-
 x € 1.000                       2016      ringen    eringen vingen      reserves deringen ber 2016
 Investeringen met
 economisch nut
 Vervoermiddelen                        47        27         0         9         0       0        65
 Machines, apparaten en
 installaties                           24         0         0         3         0       0        21
 Overige materiële vaste
 activa                                  0         0         0         0         0       0         0
 Totaal investeringen met
 economisch nut                         71        27         0        12         0       0        86
 Investeringen met
 economisch nut,
 waarvoor ter bestrijding
 van de kosten een
 heffing kan worden
 geheven
 nvt                                     0         0         0         0         0       0         0
 Investeringen in de
 openbare ruimte met
 een maatschappelijk nut
 nvt                                     0         0         0         0         0       0         0
 Totaal materiële vaste
 activa                                71        27         0         12         0       0        86
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                              74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre> Financiële vaste activa
 Specificatie Financiële vaste activa           31-12-2015 31-12-2016
                                                                 x € 1.000,=
 Regelingen werknemers (fiets)                               9              5
 Totaal                                                     9               5
 Vlottende Activa
 Specificatie Onderhanden Werk                                   31-12-2015 31-12-2016
                                                                              x € 1.000,=
 Beheer RVMK                                                                0            0
 Saneringsproject W. Druckerstraat                                          0            0
 Saneringsproject Vosselmanstraat                                           2            0
 Saneringsproject Deventerstraat                                            2            0
 Saneringsproject Anklaarseweg                                              1            0
 Saneringsproject Zutphenerstraat                                           1            0
 Saneringsproject Johannahoeve VBT                                          3            0
 BSV Uitv Gevelmtr schermw.SPK 2016                                         0            0
 Totaal                                                                     9            0
 Specificatie uitzettingen met een rentetypische
                                                                 31-12-2015 31-12-2016
 looptijd korter dan 1 jaar
                                                                              x € 1.000,=
 Min.v. Financiën                                                       4.000          436
 Debiteuren Publiekrechtelijk                                             855        2.736
 Overige vorderingen                                                        2            8
 Totaal                                                                4.857        3.179
 Specificatie Liquide Middelen                                   31-12-2015 31-12-2016
                                                                              x € 1.000,=
 Bank                                                                     131          949
 Totaal                                                                  131          949
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Vaste passiva
 Specificatie Eigen Vermogen                                               31-12-2015 31-12-2016
                                                                                        x € 1.000,=
 Algemene Reserve                                                                  500           500
 Resultaat voor bestemming                                                         519            60
 BR Provincietaken (t.b.v. werkzaamheden die in 2013 niet zijn uitgevoerd)         163            92
 BR Bureau Milieumetingen (ter dekking van toekomstige investeringen)              187           203
 BR Opleidingsplan                                                                   99             0
 BR MRA Externe Veiligheid                                                           17             0
 Totaal                                                                          1.484          855
 Specificatie Voorzieningen                                                31-12-2015 31-12-2016
                                                                                        x € 1.000,=
 Harmonisatietoelage Prov. Gelderland                                              826           756
 Stuwmeer verlof Prov. Gelderland                                                    41           21
 Reiskosten woon-werkverk. Prov. Gelderland                                          25             8
 Stuwmeer verlof Gemeente Arnhem                                                      6             0
 RVU 62+                                                                           163              0
 Totaal                                                                          1.060          785
Vlottende passiva
 Specificatie Overige schulden publiekr. Lichamen                           31-12-2015   31-12-2016
                                                                                         x € 1.000,=
 BTW                                                                               228           472
 Loonheffing                                                                       397           375
 Afdracht IP/OP/NP premies                                                          82            76
 Afdracht premie FPU                                                                14            12
 Diversen                                                                          284           147
 Totaal                                                                         1.005         1.082
 Specificatie Overige Schulden                                              31-12-2015   31-12-2016
                                                                                         x € 1.000,=
 Diversen                                                                          182           170
 Totaal                                                                           182           170
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                              76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre> Specificatie van de Europese en Nederlandse overheidslichamen
 ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een
 specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van
 volgende begrotingsjaren                                             31-12-2015 31-12-2016
                                                                                 x € 1.000,=
 Gevelisolatie ISV 3 Rheden                                                  112         104
 Uitvoeringsplan energiebesparing                                             62          62
 Saneringsproject Trans eo VBT                                                34          30
 Subsidie sanering verkeerslawaai (Arnhem) *                                  99            0
 project W. van Pontl. 1141, Arnhem                                            0         114
 Totaal                                                                     307         310
* Saldo op 31-12-2016 is -/- € 30.000. Dit wordt verantwoord onder de overlopende activa.
 Specificatie Overige vooruitontvangen bedragen                       31-12-2015 31-12-2016
                                                                                 x € 1.000,=
 Onderzoek General Electric                                                   20          20
 ISV-geluid gemeente Arnhem                                                  420         420
 BSV Aanv. Gevelmtr. Schermw. RL                                              14
 Project Automatisering Roxit                                                 42          16
 Spijkerkw.1129, Arnhem                                                        0            5
 Totaal                                                                     496         461
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                      77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre> Verloop voorschotbedragen specifieke uitkeringen
                                                                        Saldo 1                             Terug- Saldo 31
                                                                          januari    Ontvangen Vrijgevallen betaling december
x € 1.000                                                                  2016       bedragen   bedragen     en       2016
Subsidie sanering verkeerslawaai                                               112                        8         0     104
Subsidie energiebesparing                                                         62                                0       62
Subsidie sanering verkeerslawaai (Arnhem)                                         99         63        191          0      -30
Subsidie sanering verkeerslawaai (Trans)                                          34                      4         0       30
Subsidie sanering van Pontlaan                                                              116           3         0     114
 Totaal van EU, Rijk en provincies ontvangen voorschotbedrgen voor
 specifieke uitkeringen die dienen ter dekking van lasten van volgende
 begrotingsjaren                                                               307          179        205         0      280
De subsidie sanering verkeerslawaai (Arnhem) betreft een subsidieregeling die in de SiSa
wordt verantwoord. Het saldo van -/- € 30.000 voor dit project wordt verantwoord onder de
post overlopende activa.
Verloopstaten reserves en voorzieningen
Verloop reserves
 Omschrijving                                    Bestemming
                                    Stand per resultaat                                         Uitkering       Stand per
                                    1-1-2016 2015               Toevoeging Onttrekking deelnemers 31-12-2016
Algemene Reserve                         500.000                                                                      500.000
BR Provincietaken                        162.613                                       -70.839                         91.775
BR Individueel keuze budget                    0                     250.000         -250.000                                0
BR Bureau Milieumetingen                 186.925                       15.725                                         202.650
BR Opleidingsplan                         98.546                                       -98.546                               0
BR MRA Externe Veiligheid                 16.978                                       -16.978                               0
Geraliseerd resultaat 2015               519.198      -265.725                                       -253.472                0
 Totaal                               1.484.260       -265.725       265.725         -436.363        -253.472         794.425
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
Toelichting verloop reserves
Algemene Reserve
Geen mutaties in 2016.
Bestemmingsreserve Provincietaken
In 2013 is een aantal werkzaamheden voor provincie Gelderland niet uitgevoerd. Het
Algemeen Bestuur heeft bij de resultaatbestemming 2013 besloten tot het instellen van deze
bestemmingsreserve om kosten die met deze werkzaamheden zijn gemoeid te dekken.
In 2016 is afgerond € 71.000 onttrokken aan deze reserve.
Bestemmingsreserve Individueel Keuze Budget
Het Algemeen Bestuur heeft bij de resultaatbestemming 2015 besloten om een reserve IKB in
te stellen. Dit ter dekking van het vakantiegeld dat in de maanden juni tm december 2016 op
de balans moet worden verantwoord. Deze reserve is in 2016 vrijgevallen om het door
medewerkers opgebouwde vakantiegeld in de maanden juni t/m december 2016 te dekken.
Bestemmingsreserve Bureau Milieumetingen
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                                       78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Ten behoeve van dekking van toekomstige kosten van het Bureau Milieumetingen heeft het
Algemeen Bestuur in 2014 besloten om deze bestemmingsreserve in te stellen ten laste van
het resultaat 2013. In 2016 is door het Algemeen Bestuur besloten om het resultaat van
Bureau Milieumetingen over 2015 toe te voegen aan deze bestemmingsreserve.
Bestemmingsreserve Opleidingsplan
In 2015 is door het Algemeen Bestuur besloten om een gedeelte (€ 111.638) van het
resultaat over 2015 toe te voegen aan deze reserve. Met de 1e begrotingswijziging 2015 heeft
het Algemeen Bestuur ingestemd met een onttrekking aan deze reserve ter dekking van de
kosten van het opleidingsplan. Het opleidingsplan is niet geheel in 2015 uitgevoerd. Het
restant van de reserve van afgerond € 99.000 is in 2016 aan de reserve onttrokken vanwege
de hoger opleidingskosten voor een bedrag van € 101.000.
Bestemmingsreserve MRA Externe Veiligheid
In 2015 heeft het Algemeen Bestuur besloten een bestemmingsreserve ad € 60.000 in te
stellen ter dekking van een eventueel tekort op Externe Veiligheid. Het tekort op Externe
Veiligheid bedroeg in 2015 afgerond € 43.000. Dit bedrag is in 2015 aan deze reserve
onttrokken. Het restant van afgerond € 17.000 is in 2016 vrijgevallen.
Verloop voorzieningen
 Verloop van voorzieningen in 2016
 Omschrijving                                       Stand per                        Stand per
                                                    1-1-2016 Toevoeging Onttrekking 31-12-2016
 Harmonisatietoelage Prov.Gelderland                   826.329               70.083      756.246
 Stuwmeer verlof Prov.Gelderland                        41.229               20.442       20.787
 Reiskst woon-werkverk. Prov.Gelderl.                   24.509               16.673        7.836
 Stuwmeer verlof gemeente Arnhem                         5.599                5.599            0
 Boete RVU 62+                                         162.592              162.592            0
 Totaal voorzieningen                              1.060.258          0    275.389      784.869
Voorziening Harmonisatietoelage
In 2014 is provincie Gelderland is een bedrag van € 925.288 ontvangen ter afkoop van
harmonisatiekosten van voormalig personeel van provincie Gelderland dat nu in dienst is van
ODRA. Dat bedrag is in 2014 aan de betreffende voorziening toegevoegd. In 2016 is een
bedrag van € 45.083 aan deze voorziening onttrokken. Een aantal medewerkers heeft de
dienst verlaten. Als gevolg van dit vertrek is gebleken dat de hoogte van deze voorziening,
uitgaande van een inflatiecorrectie van 1,5%, € 25.000 te hoog was. Dit laatste bedrag is
eveneens ten gunste van het resultaat 2016 vrijgevallen.
Voorziening Stuwmeerverlof Prov. Gelderland
Enkele voormalig medewerkers van provincie Gelderland hadden een verlofstuwmeer
opgebouwd ter grootte van € 124.218. Dit bedrag is in 2014 ontvangen en aan de voorziening
toegevoegd. In 2016 is voor een bedrag van afgerond € 20.000 aan verlof afgebouwd. Dit
bedrag is aan de voorziening onttrokken.
Voorziening Reiskosten Woon-Werkverkeer Prov. Gelderland
Voormalig medewerkers van provincie Gelderland hadden recht op een reiskostenvergoeding
woon-werkverkeer. In het Gelders Sociaal Plan is afgesproken dat medewerkers dit recht tot
1-4-2017 behouden. Ter afkoop van deze vergoeding is van provincie Gelderland een bedrag
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                         79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>van € 70.738 ontvangen. Een bedrag van afgerond € 17.000 is aan deze voorziening
onttrokken ter dekking van de uitbetaalde kosten woon-werkverkeer. Het restant zal in 2017
aan de voorziening worden onttrokken.
Voorziening Stuwmeerverlof gemeente Arnhem
Van enkele voormalig medewerkers van gemeente Arnhem bedraagt het resterende
opgebouwde stuwmeerverlof per 31-12-2015 € 5.600. In 2016 is deze voorziening
afgebouwd.
Voorziening Boete RVU 62+
Per 1 december 2014 zijn 4 medewerkers met vervroegd pensioen gegaan. Het was te
verwachten dat de Belastingdienst met een naheffing van maximaal € 162.592 zou komen.
Dit bedrag is in 2014 aan de betreffende voorziening toegevoegd. In 2016 is het volledig
opgebouwde bedrag aan de Belastingdienst betaald.
Niet uit de balans blijkende verplichtingen
ODRA heeft de volgende niet uit de balans blijkende verplichtingen:
Huurovereenkomsten
Gehuurd Item              Gehuurd van              Startdatum       Einddatum               Waarde
                                                                                            resterend
                                                                                            contract
                                                                                            bedrag
Markt 23                  Prov. Gelderland         01-04-2013       31-03-2019              € 47.000
Diversen
Gastheerschap Gemeente Arnhem Stadhuis (gedeelte, incl. dienstverlening)
Gemeente Arnhem           01-04-2013       31-12-2017               € 1.800.000
Gebeurtenissen na balansdatum
Er zijn geen relevante gebeurtenissen na balansdatum.
4.10 Schatkistbankieren
Het drempelbedrag dat buiten het Schatkistbankieren mocht blijven bedroeg in 2016
€ 1.750.000.
                                                     Verslagjaar
 (1)                Drempelbedrag                              1.750
                                                        Kwartaal 1     Kwartaal 2  Kwartaal 3  Kwartaal 4
                   Som van de per dag buiten 's
                   Rijks schatkist aangehouden
 (5a)                                                         62.622     111.862      79.294       72.302
                   middelen (negatieve bedragen
                   tellen als nihil)
 (5b)              Dagen in het kwartaal                           91           91          92          92
                   Kwartaalcijfer op dagbasis buiten
 (2) - (5a) / (5b) 's Rijks schatkist aangehouden                688        1.229        862          786
                   middelen
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017                                   80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>4.11 Verantwoording SISA “Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
                                  SiSa bijlage verantwoordingsinformatie 2016 op grond van artikel 3 van de Regeling informatieverstrekking sisa - d.d. 10 januari 2017
 I&M  E3  Subsidieregeling         Hieronder per regel één            Besteding (jaar T) ten laste     Overige bestedingen (jaar T)        Besteding (jaar T) door            Correctie over besteding (jaar T-
          sanering verkeerslawaai beschikkingsnummer en in de van rijksmiddelen                                                            meerwerk dat o.b.v. art. 126       1)
                                   kolommen ernaast de                                                                                     Wet geluidshinder ten laste
          Subsidieregeling         verantwoordingsinformatie                                                                               van het Rijk komt
          sanering verkeerslawaai
          Provincies, gemeenten
          en gemeenschappelijke
          regelingen (Wgr)
                                                 Aard controle n.v.t.                  Aard controle R                   Aard controle R                    Aard controle R                       Aard controle R
                                          Indicatornummer: E3 / 01           Indicatornummer: E3 / 02          Indicatornummer: E3 / 03           Indicatornummer: E3 / 04             Indicatornummer: E3 / 05
                                1 IenM/BSK-2014/169607                € 180.892                        €0                                  € 7.002                            €0
                                   Kopie beschikkingsnummer           Kosten ProRail (jaar T) als      Cumulatieve bestedingen ten         Cumulatieve overige                Cumulatieve Kosten ProRail tot Eindverantwoording Ja/Nee
                                                                      bedoeld in artikel 25 lid 4 van  laste van rijksmiddelen tot en      bestedingen tot en met (jaar T) en met (jaar T) als bedoeld in
                                                                      deze regeling ten laste van      met (jaar T)                                                           artikel 25 lid 4 van deze regeling
                                                                      rijksmiddelen                                                        Deze indicator is bedoeld voor ten laste van rijksmiddelen
                                                                                                       Deze indicator is bedoeld voor de tussentijdse afstemming
                                                                                                       de tussentijdse afstemming          van de juistheid en volledigheid Deze indicator is bedoeld voor
                                                                                                       van de juistheid en volledigheid van de                                de tussentijdse afstemming van
                                                                                                       van de                              verantwoordingsinformatie          de juistheid en volledigheid van
                                                                                                       verantwoordingsinformatie                                              de verantwoordingsinformatie
                                                 Aard controle n.v.t.                  Aard controle R                Aard controle n.v.t.               Aard controle n.v.t.                   Aard controle n.v.t.           Aard controle n.v.t.
                                          Indicatornummer: E3 / 06           Indicatornummer: E3 / 07          Indicatornummer: E3 / 08           Indicatornummer: E3 / 09              Indicatornummer: E3 / 10        Indicatornummer: E3 / 11
                                1 IenM/BSK-2014/169607                €0                               € 332.882                           €0                                 €0                                     Ja
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>5     Ondertekening
Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van Omgevingsdienst Regio
Arnhem van 13 april 2017,
De voorzitter,                                          de secretaris,
Mevrouw W. Ruwhof                                       de heer ing. J.B.H. Robben
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>6       Controleverklaring
Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 84</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 85</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 86</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Jaarstukken 2016 vastgesteld door Algemeen Bestuur d.d. 13 april 2017 87</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>