<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Actieplan Vaccineren
in Gelderland-Midden
     Datum: maart 2020
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding

Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) is in 1957 gestart en beschermt inmiddels effectief tegen 12
ernstige infectieziekten. Dit zijn ziekten die kunnen leiden tot vroegtijdig overlijden of tot blijvende
ziektelast. Van de infectieziekten die zijn opgenomen in het programma is aangetoond dat vaccineren
leidt tot het voorkomen van de ziekte of ten minste tot een milder verloop. Het RVP is daarmee een
uiterst belangrijk onderdeel van de publieke gezondheidszorg.
De regie op het RVP is sinds 2019 belegd bij de gemeenten. Dit staat vermeld in de Wet publieke
gezondheid (Wpg). De uitvoering van het RVP wordt verzorgd door de afdelingen
jeugdgezondheidszorg (JGZ) en infectieziektebestrijding (IZB) van GGD Gelderland-Midden.
De vaccinatie leidt in de eerste plaats tot individuele bescherming, maar door het ontstaan van
groepsimmuniteit hebben ook niet-gevaccineerde personen er baat bij . Vanwege leeftijd, ziekten of
(geloofs)overtuiging is vaccineren niet voor iedereen een optie of een vanzelfsprekendheid. Hierdoor
daalt de vaccinatiegraad en komt de groepsimmuniteit in gevaar. D e overheid maakt zich dan ook
zorgen. In juni 2019 berichtte het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) dat de
vaccinatiegraad zich in 2018 lijkt te stabiliseren. Dit wordt in januari 2020 opnieuw bevestigd. De
lokale verschillen zijn aanzienlijk maar in enkele gemeenten en/of wijken in de regio Gelderland-
Midden ligt de vaccinatiegraad echter onder het benodigde percentage om groepsimmuniteit te
realiseren. Dit is een belangrijke reden voor het tot stand komen van dit gezamenlijk actieplan.
Vanuit de landelijke overheid worden momenteel maatregelen genomen om de vaccinatiegraad te
verhogen. Gemeenten spelen echter een cruciale rol om de vaccinatiegraad te verhogen op lokaal
niveau. Om gemeenten te ondersteunen in het voeren van hun regierol en aan te sluiten bij de
regionale en lokale behoeften, is dit actieplan opgesteld door de ambtelijke werkgroep ‘Vormgeving
van de gemeentelijke regie op het RVP’. Hierin werken de 15 gemeenten en de GGD samen aan een
regionaal plan van aanpak. Belangrijk in dit actieplan is de mogelijkheid om dit lokaal te vertalen in
gewenste interventies.
In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de overkoepelende visie op het RVP in Gelderland-Midden.
Hoofdstuk 2 gaat in op de invulling van de regierol door gemeenten. In hoofdstuk 3 komen de
regionale en gemeentelijke vaccinatiecijfers en de doelgroepen in de regio aan bod. In hoofdstuk 4 ten
slotte, vindt u een overzicht van het regionale aanbod en lokale interventiemogelijkheden.




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Visie op het RVP in Gelderland-Midden


Op landelijk niveau worden belangrijke maatregelen genomen om de vaccinatiegraad in Nederland te
verhogen. Dit betreft het vormen van een landelijke vaccinatie alliantie, het ontwikkelen van doelgroep
specifiek communicatiemateriaal, het actief tegengaan van desinformatie en het doen van onderzoek.
Meer informatie hieromtrent is te vinden in de brieven van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer 1.
In regio Gelderland Midden wordt als volgt aangesloten op de landelijke ontwikkelingen. De ambtelijke
werkgroep ‘Vormgeving van de gemeentelijke regie op het RVP’ stelde in overleg met GGD
Gelderland-Midden voor om een regionale visie te formuleren op het RVP, met daarin ruimte om
lokale accenten te leggen of initiatieven te ontplooien. De ambitie is voor de hele regio de WHO-
normen te behalen, al is duidelijk dat dit streven voor de ene gemeente haalbaarder is dan voor de
andere. De overkoepelende visie voor Gelderland-Midden luidt als volgt:


Gemeenten, GGD Gelderland-Midden en ketenpartners werken gezamenlijk aan het verhogen van de
vaccinatiebereidheid en de vaccinatiegraad in regio Gelderland-Midden om zo de kans op uitbraken
van infectieziekten te verkleinen.


Om dit te bereiken zetten we in op de volgende pijlers:
    1.   Vergroten van de toegankelijkheid
    2.   Inzicht en handelingsperspectief;
    3.   Doelgroepenbeleid;
    4.   Uitnodigende communicatie;
    5.   Samenwerking in de keten;


Pijler 1: Vergroten van de toegankelijkheid

Regio Gelderland-Midden zet in op het vergroten van de toegankelijkheid. Met ingang van 2020
kunnen kinderen en jongeren vaker per jaar en met betere spreiding over de regio hun vaccinaties
krijgen. Vaccinaties voor 0- tot 4-jarigen zijn onverminderd op het consultatiebureau beschikbaar.
Groepsvaccinaties voor 4- tot 18-jarigen worden vaker en in alle gemeenten georganiseerd. Maar ook
het aantal vaccinatiespreekuren voor individuele consulten worden uitgebreid.
Pijler 2: Inzicht en handelingsperspectief
GGD Gelderland-Midden ondersteunt de gemeenten in het onderzoeken van hun lokale
vaccinatiedemografie en adviseert hierin. Ten minste 1x per jaar vindt een gesprek plaats tussen
gemeenten en GGD Gelderland-Midden over de vaccinatiecijfers en de ontwikkelingen hierin. Op
grond daarvan kan het lokale interventie-aanbod aangepast worden. Dit biedt de gemeenten
handelingsperspectief. Daarbij vervult GGD Gelderland-Midden vanuit haar taak in de
infectieziektebestrijding een ondersteunende rol in de monitoring van uitbraken en de advisering bij
ziektegevallen.
Pijler 3: Doelgroepenbeleid
Sommige doelgroepen worden niet of in mindere mate bereikt met het reguliere programma. Te
denken valt aan mensen die vanuit principiële overtuigingen hun kinderen niet willen inenten, maar
ook aan mensen voor wie de vaccinaties vanwege andere redenen niet makkelijk bereikbaar zijn.
Daarbij valt te denken aan zaken als taalachterstanden die de communicatie lastiger maken, maar ook

1Brieven aan de Tweede Kamer: www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering. Identificatienummers 2018D55337 en
2020D03263

Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                        3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>aan kinderen die niet in een groepssetting geprikt kunnen worden (gedragsproblematiek, lichamelijke
handicaps, sociale angsten, etc). Ook speelt sociale druk in sommige gemeenschappen een grote rol.
Het inzetten van doelgroep specifieke interventies is daarvoor een mogelijk oplossing. Dit kan op
zowel regionaal als lokaal niveau plaatsvinden.

Pilots in de regio
We beginnen met kleinschalige pilots om specifieke doelgroepen te bereiken. Met welke doelgroepen
en welke pilots we starten bepalen we samen. Na monitoring en evaluatie kunnen de gemeenten
ervoor kiezen om het aanbod op te nemen in de standaard aanpak in de regio, of het aanbod op te
nemen in de lokale maatwerkproducten.
Pijler 4: Uitnodigende communicatie
De communicatie over het RVP en de mogelijkheden om te vaccineren is duidelijk en toegankelijk. In
de communicatie wordt vaccineren als de norm gepresenteerd. GGD Gelderland-Midden ondersteunt
de communicatie op regionaal niveau en stelt hiertoe communicatiemateriaal beschikbaar dat de
komende jaren kan worden ingezet. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de landelijke
campagnes en materialen vanuit het RIVM en VWS.
Ook ondersteunt GGD Gelderland-Midden gemeenten en ketenpartners in het formuleren en
uitdragen van de boodschap dat vaccineren een uitstekend middel is om ernstige infectieziekten te
elimineren en daarom de norm is.
Pijler 5: Samenwerking in de keten:
Ketenpartners worden actief verzocht de regionale en lokale doelstellingen te ondersteunen en waar
mogelijk hieraan bij te dragen. Samenwerking wordt gezocht met ten minste het onderwijs, de
kinderopvang en de eerstelijnszorg; huisartsen en verloskundig zorgverleners. Het versterken van
professionals (binnen en buiten de jeugdgezondheidszorg) in hun kennis over het RVP en
gespreksvoering is onderdeel van deze pijler.




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                            4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Invulling van de gemeentelijke regierol op het RVP

Met het vervallen van de financiële en wettelijke basis van het RVP door opheffing van de AWBZ,
heeft het kabinet besloten het RVP wettelijk te verankeren in de Wet Publieke Gezondheid (Wpg). In
de wetswijziging is besloten de uitvoering van het RVP (het toedienen van de vaccinaties en
bijbehorende werkzaamheden zoals het verzorgen van de communicatie en voorlichting over het RVP
op lokaal niveau) onder bestuurlijke verantwoordelijkheid van de gemeente te laten vallen om de
huidige samenhang tussen de uitvoering van het RVP en de JGZ te borgen2. Deze bestuurlijke
verantwoordelijkheid is op 1 januari 2019 in werking getreden.
De beleidsvrijheid die gemeenten hebben in de uitvoering van het RVP is beperkt, doordat dit
grotendeels is vastgelegd in de Wpg. De beproefde uitvoeringsstructuur blijft tevens ongewijzigd. Het
RIVM blijft verantwoordelijk voor inhoud, coördinatie en registratie van het RVP. Toch benoemt VNG
in haar handreiking enkele taken die gemeenten in hun regierol kunnen oppakken.
    a.   Afsluiten van overeenkomsten met uitvoeringsorganisaties
    b.   Financiering van het RVP
    c.   Monitoring van de uitvoering van het RVP
    d.   Samenwerking in de keten


Ad. a. Afsluiten van overeenkomsten met uitvoeringsorganisaties
Gemeenten dienen voor de uitvoering van de Wpg een overeenkomst aan te gaan met een JGZ-
aanbieder voor het uitvoeren van het RVP en met een GGD voor de taken die infectieziektebestrijding
(IZB) in deze heeft. In sommige gemeenten is er onderscheid tussen deze aanbieders. In regio
Gelderland-Midden hebben gemeenten te maken met één partij voor de JGZ 0-4, JGZ 4-18 en IZB, te
weten GGD Gelderland-Midden. In Gelderland Midden is het RVP onderdeel van de
gemeenschappelijke regeling.
Ad. b. Financiering van het RVP
Op basis van een kostenonderzoek dat uitgevoerd is in opdracht van het ministerie van VWS zijn de
landelijke middelen voor uitvoering van het RVP per 1 januari 2019 overgeheveld naar het
gemeentefonds. De verdeelsleutel voor de bekostiging van het RVP vindt plaats op basis van het
aantal 0- tot 18-jarigen in een gemeente en wordt gecommuniceerd via de jaarlijkse
septembercirculaire. De gelden zijn niet geoormerkt overgeheveld naar het gemeentefonds. Gezien
het maatschappelijke belang van een hoge vaccinatiegraad luidt het pleidooi deze middelen ook in de
toekomst uitsluitend voor het RVP te blijven inzetten.
Voor de periode 2019-2020 is in de gemeenschappelijke regeling van regio Gelderland-Midden
overeengekomen de middelen die toegevoegd zijn aan het gemeentefonds ten behoeve van het RVP,
één op één in te zetten voor het RVP (Besluit DB/AB oktober 2018). Continuering van deze afspraak
is randvoorwaardelijk voor een goede uitvoering van het RVP. De financiering van het RVP met
ingang van 2021 zal worden meegenomen in de bredere kerntaken discussie.
Ad. c. Monitoring van de uitvoering van het RVP
De gemeente is verantwoordelijk voor het toezien op uitvoering van het RVP conform de meest
recente richtlijnen. Hiertoe legt GGD Gelderland-Midden als uitvoeringspartij verantwoording af in haar
jaarverslag.




2Handreiking Uitvoering van het RVP door gemeenten in samenhang met afspraken over de Jeugdgezondheidszorg,
Vereniging Nederlandse Gemeenten, 17 Oktober 2017.



Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor het monitoren van de behaalde vaccinatiegraad. De
gemeenten hebben een sturende rol als het gaat om het inzetten van aanvullende maatregelen in de
uitvoering. Om gemeenten hierin te ondersteunen stelt GGD Gelderland-Midden jaarlijks nieuwe
cijfers ter beschikking. Op vraag van de gemeenten buigt zij zich momenteel ook over cijfers op
woonplaats en wijkniveau. Naast deze cijfermatige analyse adviseert GGD Gelderland-Midden over
mogelijke interventies om de vaccinatiebereidheid lokaal te verbeteren. Advisering op basis van
monitoring vindt lokaal plaats aan de betreffende portefeuillehouder en ambtenaren. De regionale
monitoring- en adviesfunctie wordt via de reguliere overlegstructuren Publieke Gezondheid
vormgegeven.
Ad. d. Samenwerking in de keten
Om de vaccinatiegraad te verhogen, stimuleert VWS om samenwerking te zoeken met andere
partijen in de keten. Te denken valt met name aan het onderwijs, de kinderopvang, huisartsen en de
keten voor verloskundige zorg. Om dit te bewerkstelligen is het een optie om een lokale of regionale
vaccinatiealliantie te starten of het onderwerp ‘vaccineren’ te agenderen binnen bestaande
netwerkstructuren. Vooralsnog is er door de gemeenten voor deze laatste optie gekozen.
Als laatste dient opgemerkt te worden dat ondanks de vele initiatieven die gemeenten en hun RVP-
uitvoeringsorganisaties kunnen ontplooien, de uiteindelijke vaccinatiebereidheid bepaald wordt door
ouders en jeugdigen zelf. Dit actieplan dient dan ook als input om de vaccinatiebereidheid te
beïnvloeden en om een geïnformeerde keuze mogelijk te maken. Vraagstukken rond verdergaande
maatregelen zoals het verplicht stellen van vaccineren in de kinderopvang, vallen buiten de scope van
dit actieplan en zijn een verantwoordelijkheid van de landelijke overheid.
Verder met vaccineren
De staatssecretaris kondigt in zijn brief aan de Kamer: ‘Voortgang Verder met Vaccineren’ van 29
januari 20203 aan dat hij een verkenning wil uitvoeren naar de organisatie en bestendigheid van het
vaccinatiestelsel. Welke gevolgen dit heeft voor de regierol van de gemeenten en/of de huidige
uitvoeringspraktijk zal moeten blijken.
Duidelijk is dat ook na 2020 het RVP zich zal blijven ontwikkelen. Op de agenda voor de
gezondheidsraad staan dit jaar de waterpokken en influenza, volgend jaar hepatitis A en B en
meningokokken B en voor 2022 de BCG (tuberculose) voor kinderen. De vraag die speelt, is of deze
vaccins aan het RVP moeten worden toegevoegd. Daarbij is de wens om ouders nu al meer informatie
te geven over de mogelijkheden voor extra vaccinaties tegen eigen vergoeding. In 2021 wordt het
huidige vaccinatieschema geëvalueerd , waarna naar alle waarschijnlijkheid ook verschuivingen en
inhaalcampagnes plaats zullen vinden.




3   Brief aan de Tweede Kamer: www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering. Identificatienummer 2020D03263

Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>3. Vaccinatiegraad en risicogroepen in Gelderland-Midden

De vaccinatiegraad


Elke gemeente ontving in 2019 een rapportage met daarin de vaccinatiegraad van alle RVP-
vaccinaties. Alle gemeente-specifieke informatie is daarin na te lezen. Deze informatie wordt jaarlijks
ververst.
De benodigde vaccinatiegraad voor een adequate groepsbescherming wordt per infectieziekte
internationaal vastgesteld door de WHO (World Health Organization) en is afhankelijk van de
besmettelijkheid van de ziekte. De WHO-norm ligt voor de BMR en DKTP op 90%. In Nederland
streven we naar een vaccinatiegraad van 95% bij de BMR en DKTP. Dat hebben we hier als
uitgangspunt genomen. De vaccinatiegraad daalt sinds 2013 met ongeveer een half procent per jaar.
In onderstaande figuren is de vaccinatiegraad per gemeente in Gelderland-Midden te zien, evenals
een vergelijking met landelijk en de regio.

              %                        DKTP basisimmuun 2 jr
             100
              95
              90
              85
              80
              75
              70
              65
              60
              55
              50




                                                    95% norm



            Figuur 1: Basisimmuniteit DKTP, 2-jarigen (verslagjaar 2019)


                                       BMR basisimmuun 2 jr
             100
              95
              90
              85
              80
              75
              70
              65
              60
              55
              50




                                                    95% norm

            Figuur 2: Basisimmuniteit BMR, 2-jarigen (verslagjaar 2019)



Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                Voor zowel de BMR als de DKTP geldt dat de vaccinatiegraad van 2-jarigen op of onder
                de 95%-norm ligt. De vaccinatiegraad is vooral in de gemeenten Barneveld, Ede en
                Scherpenzeel laag. Dit is bekend en onder de aandacht. Ook in de gemeente Arnhem
                blijft de vaccinatiegraad licht achter en is dit een punt van aandacht.

                Voor de HPV-vaccinatiegraad is geen WHO-norm en ook (nog) geen Nederlandse
                streefnorm. In Nederland lag de vaccinatiegraad lange tijd onder de 50%. In 2018 steeg
                het percentage 12-jarige meisjes dat zich liet vaccineren tot 59% en afgelopen jaar
                vaccineerde zelfs 72% van het cohort dat werd opgeroepen zich tegen HPV. Ook in de
                regio Gelderland-Midden is een hogere opkomst te zien. We verwachten dan ook dat
                verslagjaar 2020 en 2021 deze trend zullen bevestigen. Dit sluit aan bij de landelijke
                beweging ‘Nederland HPV-kanker vrij’, die in 2020 formeel van start gaat4.


                                                              HPV
                  100
                   90
                   80
                   70
                   60
                   50
                   40
                   30
                   20
                   10
                    0




                Figuur 3: HPV-vaccinatiegraad 14-jarige meisjes (verslagjaar 2019)

                De deelname van jongeren aan de vaccinatiecampagne tegen de meningokokken was
                groot. Gelderland-Midden haalde zelfs het landelijk gemiddelde. Hoewel ook hier de
                deelname in de gemeenten Barneveld, Scherpenzeel en Ede licht achterbleef, is dit
                verschil duidelijk minder groot dan bij de overige vaccinaties.




                Figuur 4: MenACWY opkomst 2019

4
    Kamerbrief Voortgang Verder met Vaccineren – 29 januari 2020.

Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Risicogroepen in Gelderland-Midden
Om de vaccinatiegraad te verhogen, is het van belang om de risicogroepen in beeld te hebben. Een
achtergrondkenmerk als etniciteit is niet uitgesproken bepalend. Wél bepalend is de
vaccinatiebereidheid, of de vaccinatieacceptatie. En als het daarom gaat, zijn er op basis van
overtuigingen vier belangrijke groepen te onderscheiden:
      -   De bevindelijk gereformeerden
      -   De antroposofen
      -   De kritische prikkers en de twijfelaars
      -   De antivaxxers

Bij deze groepen zijn verschillende argumenten doorslaggevend in het nemen van de
vaccinatiebeslissing. Ten minste de volgende zaken spelen een rol in de beslissing:

         Risicoperceptie5
         Verwachtte effect
         Algemene vaccinatie overtuigingen
         Mening van anderen
         Ervaren autonomie
         Geanticipeerde spijt
         Onzekerheid besluitvorming
         Organisatorische barrières
         Morele norm
         Ervaringen
         Informatie
         Vertrouwen


Bevindelijk gereformeerden
In een aantal gemeenten in de regio Gelderland-Midden wonen relatief veel belijdende christenen.
Binnen deze geloofsgemeenschappen overheerst de overtuiging dat vaccineren op Bijbelse gronden
is toegestaan. Toch is er een deel, met name vanuit de bevindelijk gereformeerde gezindte, dat
vaccineren ziet als strijdig met het geloof. Voor deze groep is medische informatie niet
doorslaggevend in hun besluit. Vooral de heersende overtuiging binnen hun gemeenschap en de
theologische uitleg van hun kerkgenootschap zijn leidend. In onderstaande tabel wordt zichtbaar dat in
het maken van keuzen voor vaccineren slechts 21% van de bevindelijk gereformeerden aangeeft zich
hierin (mede) te laten leiden door medische informatie.

Tabel 3.1 Bevindelijk gereformeerden – behoeften aan informatie ten aanzien van vaccineren6.
    Informatiebehoeften                        N=606                               %

    Medische informatie                        128                                 21

    Religieuze informatie                      321                                 53

    Peer group meningen                        366                                 60

5
  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28760616" \o "Vaccine.", 2017 Sep 5;35(37):4840-4850. doi:
10.1016/j.vaccine.2017.07.061. Epub 2017 Jul 29.The benefit of the doubt or doubts over benefits? A systematic literature
review of perceived risks of vaccines in European populations.
6Ruijs et al. Information on vaccination: meeting the needs of unvaccinated youngsters in the Netherlands.Eur J Public Health
2011;21:344-346


Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>In de praktijk zien we echter dat er bij een uitbraak, zoals de mazelen epidemie in 2013/2014, meer
om medische informatie gevraagd wordt. Ook zagen we bij de kinkhoestverhoging in 2018 in
Barneveld, dat meer ouders hun kinderen lieten vaccineren.

Antroposofen7
Er bestaan misverstanden over de antroposofische standpunten rond vaccineren. Antroposofen zijn
niet per definitie tegen vaccineren, maar kijken hier wel op een heel eigen wijze tegen aan. Ze geloven
dat gezond leven, gezonde voeding en een veilige omgeving het immuunsysteem versterken. Daarbij
zien ze kinderziekten als noodzakelijk om de (persoonlijke) ontwikkeling van kind te bevorderen.
Goede begeleiding door ouders bij het doormaken van deze ziekten is essentieel. Antroposofen
maken onderscheid tussen nut en noodzaak van de verschillende vaccins. Ze zijn dan ook sterk
voorstander van monovalente vaccins en de vrijheid om delen van het vaccinatieprogramma te volgen
en te variëren met leeftijden. Daarnaast hebben antroposofen een andere risicoperceptie van
veiligheid, bijwerkingen en effectiviteit van de vaccins.
Veel mensen voelen zich aangetrokken tot de benaderingswijze en werkwijze van de antroposofische
consultatiebureaus. Dit gedachtengoed wordt daarmee steeds meer gemeengoed en spreekt vooral
de kritische prikkers erg aan. GGD Gelderland Midden zal in 2020 proactief contact zoeken met de
antroposofische consultatiebureaus.

Kritische prikkers en ‘twijfelaars’
De kritische prikkers worden, zoals beschreven, aangesproken door het antroposofisch
gedachtengoed. Binnen deze groep zien de professionals op de consultatiebureaus veel ouders die
vragen om een aangepast vaccinatieschema. Omdat zij niet tijdens de reguliere momenten laten
vaccineren, betekent dit dat zij zelf moeten bewaken wanneer er weer een vaccinatie moet worden
gehaald.
De twijfelaars twijfelen om verschillende redenen. Deze kunnen religieus van aard zijn, maar ook
medisch, bijvoorbeeld twijfels over de effecten op de gezondheid van hun kinderen door eventuele
bijwerkingen van de vaccinaties of de samenstelling van het vaccin. Ook kan het zijn dat ouders en/of
jongeren simpelweg niet genoeg kennis hebben over nut en noodzaak van vaccineren en daarom
geen gehoor geven aan de oproepen.

Anti-vaxxers8
In het afgelopen decennium is de antivaxx-beweging steeds prominenter aanwezig in het
maatschappelijk debat. Aanhangers van deze beweging baseren zich op een aantal pseudo-
wetenschappelijke en feitelijk onjuiste publicaties die een relatie tussen vaccinaties en autisme of nare
bijwerkingen suggereren of vraagtekens zetten bij de effectiviteit van vaccinaties. De opkomst van
deze beweging hangt samen met een veranderend beeld van de overheid. Daar waar de overheid
heel lang als betrouwbaar werd gezien, en als een autoriteit, zien we nu een verschuiving.. Anti-
vaxxers stellen de intenties van de overheid vaker ter discussie, vinden dat de overheid burgerrechten
schendt en houden er samenzweringstheorieën op na die de ronde doen op sociale media. Onder de
mensen die tegenvaccineren zijn, zien we veel ouders die hun kinderen met alternatieve middelen
zeggen te beschermen tegen ziekten of die vinden dat kinderen weerstand op moeten bouwen door
ze bloot te stellen aan infectieziekten als mazelen, rode hond en de bof.




7Harmsen IA, et al Adv Prev Med. 2012; https://doi.org/10.1155/2012/175694Duffel E. J Epidemiol Community Health. 2001;
55: 685-86.
8   Dunning-Kruger effect: Knowing less, but presuming more (M. Motta,Soc Sc Med 2018)


Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>4. Werken aan de vaccinatiegraad in Gelderland Midden

Zoals in de inleiding benoemd bestaat het actieplan van regio Gelderland-Midden in het aanpakken
van de vaccinatiebereidheid en de vaccinatiegraad uit een vijftal pijlers.
    1.   Vergroten van de toegankelijkheid
    2.   Inzicht en handelingsperspectief;
    3.   Doelgroepenbeleid;
    4.   Uitnodigende communicatie;
    5.   Samenwerking in de keten;


In dit hoofdstuk wordt uiteen gezet wat in Gelderland-Midden georganiseerd wordt aan basis en
maatwerk ten behoeve van het RVP en welke producten optioneel ontwikkeld kunnen worden in het
kader van dit actieplan. Het maken van keuzen hierin is onderdeel van de gemeentelijke regierol.


Pijler 1 Vergroten van de toegankelijkheid
De JGZ is verantwoordelijk voor de uitvoering van het RVP, ook als het om nieuwe
vaccinatiecampagnes gaat. De uitvoering vindt plaats via verschillende kanalen die met elkaar de
toegankelijkheid van vaccinaties zo optimaal mogelijk moet maken, binnen de financiële kaders.


Basis aanbod


Het consultatiebureau
Op het consultatiebureau worden alle vaccinaties gegeven die nodig zijn voor basisimmuniteit. Enkele
vaccinaties dienen in de schoolgaande leeftijd herhaald te worden vanwege de werkingsduur van het
vaccin.
Het standaardschema op het consultatiebureau ziet er als volgt uit:

 Tijdstip                     Prik 1                                            Prik 2

 Zwangerschap                 DKT

 6 - 9 weken                  DKTP-Hib-HepB (als moeder geen DKT gehad heeft)   Rota (8% risicokinderen)

                                                                                Pneumokokken
 3 maanden                    DKTP-Hib-HepB
                                                                                Rota (8% risicokinderen)

 4 maanden                    DKTP-Hib-HepB                                     Pneumokokken

 11 maanden                   DKTP-Hib-HepB                                     Pneumokokken

 14 maanden                   BMR                                               MenACWY

 3 jaar, 9 maanden            DKTP



De vaccinaties worden op het consultatiebureau gegeven tijdens de reguliere contactmomenten
waarop ook de groei en ontwikkeling van het kind gemonitord wordt. Omdat het op deze wijze
georganiseerd wordt, is de vaccinatiegraad in deze leeftijdsgroep hoger dan bij kinderen op
schoolgaande leeftijd.



Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Vaccinatieconsult
Op de consultatiebureaus is ook ruimte voor een vaccinatieconsult als er twijfel bestaat over het wel of
niet vaccineren of als er een wens is voor een aangepast schema. Dit wordt actief aangeboden tijdens
het huisbezoek van de JGZ met 2 weken, als de verpleegkundige vermoedt dat er twijfel bestaat.
Bij de reguliere gezondheidsonderzoeken in het basis- en voortgezet onderwijs wordt ook gevraagd
naar de vaccinatiestatus van het kind of de jongere. Daarbij wordt sinds 2019 tevens gevraagd of men
prijs stelt op een extra gesprek over vaccineren. Dit kan worden gepland bij de eigen jeugdarts als er
vragen over meerdere onderwerpen zijn, of op het vaccinatiespreekuur.

Massavaccinaties voor 4- tot 18-jarigen
In de schoolgaande leeftijd worden kinderen en jongeren uitgenodigd om een prik te komen halen
voor DTP en BMR, HPV en Meningokokken ACWY.

 Tijdstip                                                            Prik 1               Prik 2

 9 jaar                                                              DTP                  BMR

 Meisjes van 12 jaar (vanaf 2021 ook jongens en bij 9 jaar)          HPV1                 HPV2

 14 jaar                                                             MenACWY



Deze prikken worden in iedere gemeente op centrale plaatsen gegeven. Ten minste 2-jaarlijks voert
GGD Gelderland-Midden in elke gemeente een vaccinatiesessie uit. Het aantal sessies is in 2020
opgehoogd tot 32 per jaar, verspreid over de regio. Kinderen die niet in de gelegenheid zijn te komen
op de dag dat ze zijn uitgenodigd, kunnen terecht bij één van de andere sessies.

Vaccinatiespreekuren
Speciaal voor nieuwe inwoners van Nederland (statushouders, expats en immigranten) vinden er
vaccinatiespreekuren plaats. Vanaf 2020 worden deze op 6 plaatsen in de regio en op verschillende
dagen aangeboden. Tijdens deze vaccinatiespreekuren is er ook ruimte voor kinderen die vanwege
lichamelijke of gedragsbeperkingen niet geprikt kunnen worden tijdens een massasessie. Tevens is in
deze spreekuren ruimte voor vaccinatieconsulten waarbij ouders of jongeren in gesprek gaan met de
jeugdarts over hun vragen of twijfels of wanneer ze een aangepast schema willen. Sinds 2019 worden
alle jongeren van 16/17 jaar die nog geen basisimmuniteit hebben voor BMR/DTP, hiervoor actief
uitgenodigd.

Telefonisch spreekuur
Ouders en jongeren kunnen naar de JGZ bellen met hun vragen over vaccineren. Vanaf 2020 is er
meerdere dagen per week een telefonisch spreekuur waarin de jeugdarts hen terug belt en hun
vragen met hen bespreekt.
Asielzoekerszorg
Op de asielzoekerscentra in de regio wordt in het kader van de Publieke Gezondheidszorg
Asielzoekers ook uitvoering gegeven aan het RVP. Deze kinderen hebben vaak in hun land van
herkomst al vaccinaties ontvangen. De jeugdarts stelt een vaccinatieschema op maat op. Ook
zwangere vrouwen kunnen op hun woonlocatie de DKT-vaccinatie ontvangen.

Verhoging van de vaccinatiegraad via Reizigersvaccinaties
De groepsimmuniteit in de regio wordt mede bepaald door de vaccinatiegraad onder volwassenen.
Niet alle vaccins bieden levenslange bescherming en ook niet alle volwassenen zijn als kind
gevaccineerd. Vaak komen mensen vaccinaties halen op basis van reisadviezen. Bij het reizigers
consult wordt dan de gehele vaccinatiestatus besproken en de benodigde vaccinaties aangeboden.
Hierdoor kan de algehele vaccinatiestatus op peil worden gebracht. Dit versterkt de groepsimmuniteit.


Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                            12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Ook worden soms vaccinaties op maat gegeven. Een voorbeeld is een zuigeling die met ouders op
reis gaat naar een land waar mazelen heerst. In dat geval wordt een kind vervroegd gevaccineerd.
Vervroegde vaccinaties worden onder voorwaarden aan kinderen verstrekt vanuit het RVP. Maar er
zijn ook andere vaccinaties die voor specifieke doelgroepen gegeven worden en die zelf bekostigd
moeten worden. Enkele zorgverzekeraars hebben deze vaccinaties opgenomen in hun pakket.
In 2020 verkent GGD Gelderland-Midden de mogelijkheden om de samenwerking tussen
infectieziektenbestrijding, reizigersvaccinaties en de jeugdgezondheidszorg verder te versterken ten
behoeve van de inzet op het RVP.


Optioneel regionaal of lokaal te ontwikkelen aanbod


Vaccineren op locatie, thuis of bij de huisarts
In 2019 kwamen er in het kader van de Meningokokken ACWY-campagne verzoeken voor vaccinaties
binnen van twee instellingen in de regio die gesloten jeugdzorg bieden. GGD Gelderland-Midden
heeft daar op locatie gevaccineerd. Momenteel loopt er een onderzoek naar de vaccinatiegraad en
behoefte van kinderen en jeugdigen in intramurale instellingen. Er wordt onderzocht of vaccineren op
locatie een rol kan spelen in het verhogen van de vaccinatiegraad in de regio. In 2020 wordt hierover
een advies uitgebracht worden naar de gemeenten.
In de kamerbrief ‘Verder met Vaccineren’ van januari 2020 wordt verder aangegeven dat het mogelijk
moet zijn om vaccinaties vanuit het RVP bij specifieke doelgroepen thuis te verstrekken of door de
eigen huisarts te laten geven. De JGZ moet hier dan wel de vaccins voor overdragen. GGD
Gelderland-Midden onderzoekt in 2020 onderzoeken of dit mogelijkheden biedt in het bereiken van
doelgroepen die nu lastig te bereiken zijn.

Vaccineren op scholen
Uit het rapport ‘maatregelen om de vaccinatiegraad in Nederland te verhogen’ van december 2019,
bleek dat de toegankelijkheid van de vaccinaties een bepalende rol heeft in de vaccinatiegraad. De
toegankelijkheid is door GGD Gelderland-Midden in 2020 al verhoogd door extra massavaccinaties en
vaccinatiespreekuren te organiseren door de regio. Het vaccineren op VO scholen is een andere
positieve maatregel die het rapport noemt. GGD Gelderland-Midden zal in 2020 onderzoeken of er in
2021 een pilot georganiseerd kan worden. De jaarplanning voor 2020 is al rond. Doordat inwoners uit
de gemeenten over de gemeentegrenzen heen naar school gaan en er veel VO scholen zijn, vraagt
een dergelijke pilot gedegen voorbereiding.

Vaccineren van 18- tot 26-jarigen
De staatssecretaris is voornemens om medio 2020 het ook voor volwassenen tussen de 18 en 26 jaar
mogelijk te maken om vaccinaties in te halen. Hoe hier door GGD Gelderland-Midden praktisch vorm
aan zal worden gegeven is nog in onderzoek.
Om burgers inzicht te geven in hun eigen vaccinatiestatus werkt het RIVM in opdracht van VWS aan
een burgerportaal. Een eerste pilot is geslaagd. De verdere uitrol hiervan wordt in 2020 verwacht.




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Pijler 2 Inzicht en handelingsperspectief


Basis aanbod
Monitoren en bewaken van de vaccinatiegraad
Het RIVM monitort de vaccinatiegraad van het RVP. De rapportage met landelijke, regionale en
gemeentelijke cijfers wordt ieder jaar in juni door het RIVM gepubliceerd. Deskundigen op het gebied
van IZB, JGZ en epidemiologie analyseren de ontwikkeling van de vaccinatiegraad per gemeente en
brengen mogelijke risico’s en maatregelen in beeld. Deze analyse is de basis voor de advisering aan
de individuele gemeenten. In 2019 is aan alle gemeenten een eerste rapportage uitgebracht over de
vaccinatiegraad in hun gemeente. In 2020 zal de rapportage waar mogelijk ook op dorpskern of
wijkniveau worden verstrekt. Gezamenlijke duiding door gemeenten, GGD en ketenpartners is hierin
van belang.

Ingrijpen en adviseren bij uitbraken en meldingen van infectieziekten
Met uitzondering van HPV (vaccinatie tegen baarmoederhalskanker) zijn alle ziekten waartegen in het
RVP wordt gevaccineerd meldingsplichtig volgens de Wpg. Bij lokale uitbraken onder kinderen en
vooral als het scholen of kinderopvang betreft, wordt er samengewerkt tussen JGZ en IZB. In een
multidisciplinair crisisteam of outbreakmanagementteam komen expertises samen. De arts IZB
adviseert richting gemeenten en betrokkenen over aard en omvang van het risico en de noodzaak tot
het treffen van maatregelen. De arts JGZ adviseert over (on)mogelijkheden om via het RVP
verspreiding in te dammen en het gezondheidsrisico te verkleinen.


Pijler 3 Doelgroepenbeleid


Basis aanbod


Motiverend gesprek
Zoals hiervoor beschreven zijn er verschillende risicogroepen die verschillende benaderingen nodig
hebben. Voor elk van hen is het van belang dat er zo laagdrempelig mogelijk gevaccineerd kan
worden, als zij besluiten om dit te doen. Ook is het van belang dat professionals open staan voor het
gesprek. Als er sprake is van
desinformatie of misinformatie kan dit in
                                                ‘A one-size-fits-all aanpak bestaat niet!’
een verhelderend gesprek aan de orde
                                                 World Health Organisation
komen.
Een belangrijke interventie die op maat
wordt ingezet is de brochure ‘Vaccinatie:
Voorzienigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid’ van de Nederlandse Patiëntenvereniging (NVP).
Hierin worden verschillende theologische zienswijzen geschetst, maar ook een overzicht gegeven van
de historische achtergronden. 80% van de ondervraagden geeft aan de brochure gelezen te hebben.
40% geeft ook aan dat het hen geholpen heeft in het verduidelijken van hun mening. Toch verandert
men de eerder gemaakte keuze zelden. Deels kan dit te maken hebben met sociale druk. Het
aanbieden van vaccinatiemogelijkheden buiten het zicht van de gemeenschap is mogelijk een
effectieve interventie.
De jeugdartsen en verpleegkundigen en de medewerkers van infectieziektenbestrijding en
reizigersadvisering zijn geschoold in motiverende gespreksvoering. Ook het voeren van het goede
gesprek over vaccineren komt terug op hun scholingsagenda. Vanuit VWS wordt in 2020 een


Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>aanvullende training voor professionals beschikbaar gesteld. Deze zal worden opgenomen in het
scholingscurriculum van GGD Gelderland-Midden.


Maatwerk aanbod


Vaccinatieconsult voor alle ouders met 4 weken
Standaard wordt in de hele regio het vaccinatieconsult aangeboden aan mensen die bij het
huisbezoek twijfel uiten of vragen hebben over het RVP. Het is mogelijk om dit extra in te kopen zodat
er voor alle ouders bij het 4 weken-consult ook een vaccinatieconsult ingepland wordt. In Barneveld
vond hiermee een pilot plaats. De eerste resultaten worden medio 2020 verwacht.
Optioneel regionaal of lokaal te ontwikkelen aanbod


Vaccineren aan huis / andere locatie als antwoord op sociale druk
Uit gesprekken met ouders uit de reformatorische gezindte en huisartsen in de regio blijkt dat veel
ouders de sociale druk vanuit hun omgeving als een belemmerende factor zien om hun kinderen te
vaccineren. Het is aan te bevelen om via een pilot te onderzoeken of er behoefte is aan
vaccinatiemogelijkheden aan huis dan wel op een alternatieve locatie. Ook de staatssecretaris
benoemt dit als mogelijkheid om specifieke doelgroepen te bereiken.

RVP inbedden in centering pregnancy
Uit Amerikaans onderzoek bleek dat gesprekken over vaccineren in de zwangerschap één van de
weinige factoren is die invloed heeft op de vaccinatiegraad. Vanaf december 2019 is hier structureel
ruimte voor gekomen via de kinkhoestvaccinatie aan zwangere moeders. Het gesprek hierover kan
uitgebreid worden door hiervoor ook ruimte te maken binnen de centering pregnancy initiatieven die er
al zijn in de regio.

Voorlichting in eigen taal en/of cultuur
Er zijn landelijk verschillende succesvolle initiatieven bekend van samenwerking tussen
jeugdgezondheidszorg en kerken of moskeeën om ouders te bereiken en met hen het gesprek aan te
gaan over het vaccineren van hun kinderen. Ook sleutelfiguren in de wijk kunnen een rol spelen in het
laagdrempelig aangaan van het gesprek. In Gelderland Midden is hier nog geen ervaring in opgedaan,
maar desgewenst kan dit in het maatwerk als pilot worden opgenomen.


Pijler 4 Uitnodigende communicatie


Basis aanbod


Mediacampagne
In 2020 zal GGD Gelderland-Midden haar website vernieuwen en daarin tevens de communicatie over
het RVP verbeteren. Er wordt dan ook gekeken naar mogelijkheden om regionaal dan wel lokaal extra
aandacht te vragen in de media en op social media voor de vaccinatiesessies. Hieruit zal een
standaard en een maatwerkaanbod volgen. Waar mogelijk wordt aangesloten op landelijk ontwikkelde
campagne- en voorlichtingsmaterialen. Vanuit VWS is hiervoor in 2020 extra budget beschikbaar
gesteld.




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                             15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Maatwerk aanbod


Voorlichting in de keten
Op verzoek kan voorlichting over vaccineren aan verschillende doelgroepen ingekocht worden. Naast
vragen vanuit gemeenten, komen er met regelmaat vragen van ketenpartners binnen. Te denken valt
aan kinderopvang, zwangerschapsgroepen of scholen.


Pijler 5 Samen werken aan de vaccinatiebereidheid in Gelderland-Midden


Gemeenten kunnen een rol spelen in het verhogen van de vaccinatiebereidheid van ouders en
jeugdigen door samen met andere maatschappelijke spelers dezelfde kernboodschap uit te dragen.
De wijze waarop ketenpartners hier vorm aan kunnen geven verschilt per type organisatie en hun
doelgroep. In de ambtelijke werkgroep ‘vormgeving van de gemeentelijke regie’ is de wens geuit om
dit lokaal invulling te geven in reeds bestaande overlegstructuren. Gemeenten kunnen in dit kader ook
kiezen voor het vormen van een lokale vaccinatiealliantie. De lokale ambitie van gemeenten is leidend
in het bepalen welke partijen worden betrokken en op welk niveau de samenwerking rondom het RVP
moet worden vormgegeven. Mogelijke ketenpartners zijn: ouders, onderwijs, kinderopvang,
geboortezorg, eerstelijns zorg, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, kerken en moskeeën en de regionale
en lokale pers.




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Overzicht van alle producten


De meeste producten die in de regio worden aangeboden hebben impact op meerdere pijlers in dit
actieplan. Hieronder volgt een overzicht van alle producten en hun impact.


Tabel 4.1         Overzicht van producten in het licht van de pijlers

 GGD Gelderland-Midden – RVP aanbod                          Pijlers




                                                                                                                                  Samenwerking
                                                                                                               Communicatie
                                                                                             Doelgroepen
                                                                 Toegang



                                                                               Inzicht
 Basis aanbod

 Vaccinaties op het consultatiebureau                        x                           x
 Vaccinatieconsult                                           x                           x                 x
 Vaccinatiespreekuren                                        x                           x
 Telefonisch spreekuur                                       x                                             x
 Asielzoekerszorg                                            x                           x
 Reizigersvaccinaties                                        x                                                                x
 Motiverend gesprek                                                                      x                 x
 Monitoren en bewaken van de vaccinatiegraad                               x                                                  x
 Ingrijpen en adviseren bij uitbraken van infectieziekten                  x                                                  x
 Mediacampagne                                                                           x                 x                  x
 Maatwerk aanbod
 Vaccinatieconsult voor alle ouders met 4 weken              x                           x                 x
 Voorlichting in de keten                                                                x                 x                  x

 Optioneel regionaal of lokaal te ontwikkelen
 Vaccineren op locatie, thuis of bij de huisarts             x                           x                                    x
 Vaccineren op scholen                                       x                           x
 Vaccineren 18-26 jarigen                                    x
 RVP inbedden in centering pregnancy                         x                           x                                    x
 Voorlichting in eigen taal en/of cultuur                                                x                 x                  x




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                                                                        17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Conclusie
In hoofdstuk 3 is gebleken dat de verschillen in vaccinatiegraad tussen gemeenten groot zijn. Het is
daarom van belang dat een gemeente de uitvoering van het RVP afstemt op de lokale noodzaak.
Ligt de vaccinatiegraad in een gemeente hoog, dan is het voldoende om te volstaan met het
basisaanbod dat in de regio is neergezet. Het is van belang dat de middelen die voor het RVP zijn
overgeheveld naar het gemeentefonds, structureel volledig worden ingezet ten behoeve van het RVP.
Dit maakt het mogelijk om de vaccinaties en het gesprek hierover zo toegankelijk en dichtbij mogelijk
aan te blijven bieden.
Heeft een gemeente een (te) lage vaccinatiegraad dan is het advies om extra mogelijkheden voor het
voeren van gesprekken over vaccineren te scheppen. Ook is het belangrijk dat gemeenten een
duidelijke boodschap blijven uitdragen waarin vaccineren de norm is. In dit actieplan zijn meerdere
mogelijkheden genoemd om het maatwerk uit te breiden of om nieuwe initiatieven middels een pilot te
onderzoeken.
Met dit actieplan werken gemeenten, GGD Gelderland-Midden en ketenpartners aan het verhogen
van de vaccinatiebereidheid en de vaccinatiegraad in regio Gelderland-Midden om zo de kans op
uitbraken van infectieziekten te verkleinen. Want vaccineren doe je samen!




Actieplan vaccineren in Gelderland-Midden                                                              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>