<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bestuursrapportage 2025
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inhoudsopgave .............................................................................................................3
Inleiding ........................................................................................................................4
Kaderbrief .....................................................................................................................7
Stand van bezuinigingen ............................................................................................10
Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................11
   1.1 Volksgezondheid...............................................................................................12
   1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................14
   1.3 Jeugd ................................................................................................................18
   Financiële afwijkingen programma 1 ......................................................................21
Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................24
   2.1 Cultuur ..............................................................................................................24
   2.2 Sport .................................................................................................................27
   2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................29
   2.4 Educatie ............................................................................................................34
   Financiële afwijkingen programma 2 ......................................................................36
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................39
   3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................40
   3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................45
   3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................47
   3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................50
   3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................63
   Financiële afwijkingen programma 3 ......................................................................69
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................74
   4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening ............................................................74
   4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................78
   Financiële afwijkingen programma 4 ......................................................................83
Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................86
   5.1 Algemene middelen ..........................................................................................86
   5.2 Lokale belastingen ............................................................................................87
   Financiële afwijkingen programma 5 ......................................................................88
Recapitulatie programma's .........................................................................................90
Investeringen ..............................................................................................................91
Bijlage Technische uitgangspunten begroting 2026 ..................................................93




                                                                                                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inleiding
Inleiding
In deze bestuursrapportage leest u over de eerste maanden van 2025, inclusief de
eerste financiële prognose (peildatum 1 april 2025). Deze rapportage is bedoeld om
de activiteiten en de financiën uit de begroting 2025 te volgen en indien nodig bij te
stellen.
De bestuursrapportage is een rapportage op afwijkingen. Dit wil zeggen dat we een
toelichting geven op die activiteiten waar de planning of het budget afwijkt, dreigt af
te wijken of waar sprake is van risico’s. Alle activiteiten die op koers liggen, lichten
we niet verder toe.
Net als vorig jaar wordt er in 2025 geen afzonderlijke Kadernota opgesteld, maar
wordt volstaan met een Kaderbrief die integraal onderdeel uitmaakt van de
Bestuursrapportage 2025. In de Kaderbrief 2026 wordt in beschouwende zin
ingegaan op de ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op het financieel
meerjarenperspectief. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar autonome
ontwikkelingen, voortzetting bestaand beleid en wensen / nieuw beleid. Daarnaast
wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de bijdrages van het rijk.
Leeswijzer
De opbouw van deze bestuursrapportage volgt de indeling in programma’s uit de
begroting.
Achtereenvolgens komen aan de orde:
1. 1e Financiële prognose 2025.
2. Kaderbrief
3. Stand van bezuinigingen
4. Programma’s en beleidsvelden.

1e prognose 2025

(* € 1.000)
                                                                              2025
Stand begroting 2025-2028                                                              25
Bijstellingen Prognose 2 2024                                                         -375
Bijstellingen n.a.v. jaarrekening 2024                                            -2.993


Mutaties 1e prognose
Autonome ontwikkelingen (prijsstijgingen etc)                                        2.946
Overige ontwikkelingen                                                                  0
Stand 2025-2028 1e prognose 2025                                                      -397




                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Financiële prognose
(in €)
Groslijst mutaties exploitatie                                        Lasten       Baten
Programma 1
Ondersteuningsteam                                                       70.000
Dorpendeal (2025 € 30.000; 2026 € 15.000)                                65.000       30.000
Subtotaal programma 1                                                   135.000       30.000


Programma 2
Subsidie hippische vereniging t.l.v. best.res. Lokale initiatieven       85.000
Aanpassing financiële verwerking zwembad Jaspers                       1.347.000
Bibliotheek                                                             100.000
Afschaffen LIV                                                                       -97.000
Algemene bijstand                                                       664.000      664.000
Wet inburgering                                                         430.000      430.000
Salarissen SW                                                           -200.000
Subtotaal programma 2                                                  2.426.000     997.000


Programma 3
Overheveling budget Terra aan best.res. Lokale initiatieven            1.000.000   1.000.000
Vervanging speelttoestellen t.l.v. best.res. Instandh.voorzieningen     307.000      307.000
Aanpassing financiële verwerking zwembad Jaspers                                   1.347.000
Subsidie Den Tappen                                                     200.000
ROVA bijdrage beheer openbare ruimte                                    105.000
Grondexploitatie spoorzone                                              165.000
Riolering                                                                60.000
Biodiversiteit en landschap                                             100.000       40.000
Onderzoek Duitse windmolens                                              65.000
Subsidie hippische vereniging t.l.v. best.res. Lokale initiatieven                    85.000
Dotatie voorziening riolering                                                      3.861.000
Subtotaal programma 3                                                  2.002.000   6.640.000


Programma 4
Natuurbrandbestrijding                                                  120.000      120.000
Arbo                                                                     68.000
Noodzakelijke formatie (structureel)                                    335.000
Noodzakelijke formatie (incidenteel)                                    190.000
Doorontwikkeling bedrijfsvoering                                        187.000      187.000
Dotatie voorziening riolering                                          3.861.000
Subtotaal programma 4                                                  4.761.000     307.000


Programma 5
Algemene uitkering septembercirculaire                                               515.000
Algemene uitkering decembercirculaire                                                701.000
Subtotaal programma 5                                                          0   1.216.000


Totaal                                                                 9.324.000   9.190.000




In bovenstaande tabel ziet u de ontwikkeling van ons financieel meerjaren
perspectief over de jaren 2025-2028 naar de stand van april 2025. In de tabel zijn de
mutaties boven € 50.000 opgenomen. Onderstaand worden deze, net als in de
programma's, kort toegelicht.

                                                                                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Programma 1:
Door een verhoging van de kosten van het ondersteuningsteam zijn de lasten met €
100.000 verhoogd. Van dit bedrag is voor € 30.000 dekking gevonden binnen
programma 1. Vanuit de Provincie ontvangen we in 2025 ook een deel van de
subsidie voor de Dorpendeal Meddo.
Programma 2:
De hippische vereniging heeft een aanvraag ingediend voor de vervanging van de
bodem van de buitenbak en het vervangen van het dak in de rijhal. Dit bedrag wordt
onttrokken aan de bestemmingsreserve lokale initiatieven. De mutatie op de reserve
wordt in programma 3 verwerkt.
De Raad heeft ingestemd met de renovatie van zwembad Jaspers. De financiële
vertaling krijgt vorm via deze bestuursrapportage. De mutatie op de reserve wordt in
programma 3 verwerkt.
Het Rijk heeft € 100.000 beschikbaar gesteld voor de bibliotheek in gemeenten met
minder dan 30.000 inwoners. Het doel van deze uitkering is om de
bibliotheekvestiging voldoende uren in de week open te kunnen houden, bereikbaar
te zijn voor alle inwoners en activiteiten aan te kunnen bieden die passen bij de
doelgroepen van de bibliotheek.
Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand
(BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd.
Het Rijk heeft de LIV met ingang van 2025 afgeschaft.
Voor 2025 hebben wij een voorschot van het Rijk ontvang voor de opvang
ontheemden Oekraïne.
Programma 3:
De wijziging Tempo Temporalis betreft een administratieve aanpassing n.a.v. het
besluit van de Raad. Op 27 maart 2025 heeft de raad besloten voor het jaar 2025
incidenteel € 307.000,- beschikbaar te stellen ten behoeve van het vervangen van
bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen. Hierbij is tevens besloten deze uitgave
te dekken via de reserve instandhouding voorzieningen. Zie ook paragraaf
onttrekkingen binnen dit programma.
Van de Provincie hebben we een subsidie ontvangen van € 50.000 voor het
uitvoeren van groenblauwe en fysieke maatregelen en het uitvoeren van fysieke
maatregelen die de biodiversiteit verhogen in het landelijk gebied van onze
gemeente. De voorwaarde is dat de gemeente hetzelfde bedrag als cofinanciering
inbrengt. Daarom wordt voorgesteld een budget van € 100.000 beschikbaar te
stellen.
De incidenteel hogere bijdrage aan de ROVA voor beheer openbare ruimte vloeit
voort uit diverse areaalmutaties.
Het nadeel van € 60.000 op riolering bestaat uit een incidentele bijraming van het
onderhoudsbudget riolering. Dit betreft het voorstel voor bijraming van het
onderhoudsbudget drainage (€ 35.000) en (her) plaatsen peilbuizen (€ 25.000).
Het nadelige resultaat op de grondexploitaties van € 183.000 (€ 6.415.000 hogere
lasten - € 6.232.000 hogere baten) wordt met name verklaard door het complex
Spoorzone, met in 2025 per saldo een incidenteel nadeel van € 164.000. In de
begroting 2025 was rekening gehouden met de verkoop van een perceel grond in de
Spoorzone aan Stichting Zorggroep Marga Klompé voor de bouw van een
zorgcentrum. De planontwikkeling door Marga Klompé is op dit moment nog niet
zover dat de grond dit jaar al wordt geleverd.
Aan de lastenkant zijn incidentele uitgaven verwerkt van € 65.000 voor afhandeling

                                                                                  6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>motie Windmolens Duitsland en de eenmalige subsidie bijdrage van € 200.000 aan
Stichting Buurthuis Den Tappen conform het raadsbesluit van 28 november 2024.
De uitgaven met betrekking tot de afhandeling motie Windmolens Duitsland zijn
gericht op onderzoek en lobby EU en juridische ondersteuning bij juridische
procedures en is conform het Collegebesluit 12 november 2024.
Programma 4
De baten zijn € 120.000 hoger door de uitkering van het rijk voor
natuurbrandbeheersing. De drie Gelderse veiligheidsregio’s en de provincie
Friesland hebben, namens de gemeenten, aanvragen ingediend bij het ministerie
van LVVN. Op basis van de ingediende aanvragen is het budget verdeeld.
Winterswijk ontvangt € 120.000.
Door uitbreiding van de ambtelijke organisatie op een aantal cruciale functies met 6,5
fte, grotendeels voor een half jaar, stijgen de lasten in totaal met € 344.500.
Daarnaast is € 190.000 benodigd voor de advisering op een aantal concrete thema's
te weten: visie wijkaanpak, kwaliteitsimpuls RO-processen en -dienstverlening en
advisering subsidieverlening, omgevingsvisie en begeleiding zwembad. De lasten
voor ARBO stijgen onder andere vanwege de continue beveiliging van het
gemeentehuis.
Nb. De mutaties in de onderstaande tabel betreffen alleen de mutaties die groter zijn
dan € 50.000,-.

Programma's en beleidsvelden
Deze rapportage is ingedeeld naar de vijf programma's uit de Programmabegroting
2025. De programma's zijn verdeeld in beleidsvelden. Deze zijn op hun beurt
vertaald naar concrete activiteiten.
De trends en ontwikkelen benoemen we per beleidsveld.
Per activiteit leest u de voortgang op de onderdelen kwaliteit, tijd en geld. Hierbij is
een toelichting opgenomen wanneer (één van de) onderdelen kwaliteit, tijd en geld
niet op "groen" staat of indien het bestuurlijk relevant is.
Financiële afwijkingen lichten we toe per programma. Bij de exploitatie (baten en
lasten) lichten we afwijkingen van € 50.000 of groter toe. Kleinere afwijkingen lichten
we toe indien nodig.


Kaderbrief
Kaderbrief
Kaderbrief
Inleiding
Net als vorig jaar wordt er in 2025 geen afzonderlijke Kadernota opgesteld, maar
wordt volstaan met een Kaderbrief die integraal onderdeel uitmaakt van de
Bestuursrapportage 2025. De belangrijkste overweging hiervoor is dit jaar dat
normaal gesproken in de aanloop naar de verkiezingen geen (forse) intensivering
van (nieuw) beleid plaatsvindt. Vanuit dat uitgangspunt zou de Kaderbrief slechts een
verzameling van autonome ontwikkelingen betreffen. De Kaderbrief zou daarmee als
kader voor de opstelling van de begroting 2026 e.v. weinig extra houvast bieden.
In het proces van de Kaderbrief 2026 wordt inzichtelijk gemaakt welke
ontwikkelingen autonoom zijn, voortvloeien uit bestaand beleid of nieuw zijn. In deze
afweging wordt de begrotingscirculaire van de provincie betrokken. In deze
kaderbrief pakken we de essentie uit deze circulaire.
Uitgangssituatie

                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het begrotingssaldo (volgens de
vastgestelde Begroting 2025) weergegeven.
 Bedragen x € 1.000                                  2025   2026     2027      2028

 Begrotingssaldo meerjarenperspectief 2025-                 -        -         -
                                                     25
 2028                                                       3.535    4.192     4.521
September- en decembercirculaire
Het saldo van de begroting wordt beïnvloed door de september- en
decembercirculaire. Hoewel de circulaires in absolute zin leiden tot een voordeel, kan
niet worden gesteld dat deze middelen beschikbaar zijn voor nieuw beleid of
intensivering van beleid. De verhoging in de circulaires vloeit vooral voort uit een
hoger accres. Dit is in principe bedoeld voor de bekostiging van autonome
ontwikkelingen als areaaluitbreiding en loon- en prijsontwikkeling. In hoeverre de
hogere algemene uitkering daarmee ruimte biedt voor nieuwe ontwikkelingen kan
pas worden vastgesteld nadat de financiële vertaling van de autonome
ontwikkelingen inzichtelijk is.
Begrotingscirculaire provincie Gelderland
Jaarlijks stelt de provincie vanuit haar rol als toezichthouder gemeentefinanciën een
begrotingscirculaire op. Hierin geeft ze duidelijkheid over de manier waarop zij de
komende (meerjaren)begroting beoordelen en informeren zij over actuele
onderwerpen.
Het belangrijkste element is dat de provincie aangeeft eraan vast te houden dat de
begroting 2026 of de meerjarenraming uiterlijk in 2029 structureel en reëel moeten
sluiten. Dit is een bestendiging van het vigerende uitgangspunt. Hierbij geeft zij aan
dat het rëel en is toegestaan om onder voorwaarden meer reserves structureel in te
zetten of alvast in de begroting en meerjarenraming rekening te houden met de
uitkering van de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds.
Daarentegen is de provincie van mening dat nog geen rekening mag worden
gehouden met de verdere ‘ingroei’ van de herijking van het gemeentefonds. Voor de
gemeente Winterswijk, als voordeelgemeente, gaat het om een substantieel bedrag
dat nu niet meegenomen mag worden. De voorjaarsnota van het rijk was nog niet
bekend voordat de provincie de circulaire schreef. Daarover volgt later informatie.
Praktisch zal de mei-circulaire van het rijk duidelijkheid moeten geven.
Ten aanzien van de Eigen bijdrage Wet maatschappelijke ondersteuning en klimaat-
en energiebeleid geeft de provincie aan dat deze baten verwerkt mogen worden,
indien de hiermee samenhangende lasten ook worden verwerkt.
De circulaire behandelt meerdere actualiteiten. Het gaat dan om ontwikkelingen die
via andere kanalen al tot ons waren gekomen en niet leiden tot aanpassingen in
onze werkwijze of uitgangspunten.
Autonome ontwikkelingen
Met autonome ontwikkelingen worden bedoeld de financiële effecten van
ontwikkelingen die niet het gevolg zijn van een beleidsbeslissing. Hierbij moet
gedacht worden aan loon- en prijsontwikkelingen, autonome areaaluitbreiding en
uitwerking van aangegane contracten of verplichtingen. Voor de autonome
ontwikkelingen van de lasten en baten baseren we ons op eenzelfde systematiek als
voorgaande jaren. Op moment dat deze concrete informatie beschikbaar is, wordt
deze opgenomen in de uitgangspunten voor de begroting 2026.
Op basis van de beschikbare informatie, waarbij nog niet alle ontwikkelingen
financieel geduid zijn of kunnen worden, blijkt dat sprake is van substantiële

                                                                                       8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>autonome ontwikkelingen van tenminste € 3 miljoen. De nieuwe CAO vormt een
belangrijke component hierin. Daarnaast laten de verbonden partijen, voor zover nu
bekend, een toename van lasten zien van structureel € 1,4 miljoen.
Voortzetting bestaand beleid
Naast de min of meer vanzelfsprekende autonome ontwikkelingen doen zich
ontwikkelingen voor waar theoretisch wellicht sprake is van beleidskeuze, maar waar
praktisch gezien geen sprake van is. Dit geldt bijvoorbeeld voor het actualiseren van
het meerjarenonderhoudsplan gebouwen en de daarop gebaseerde dotatie aan de
voorziening en uit wetgeving voortvloeiende ontwikkelingen als informatieveiligheid
(NIS2). In dit kader kunnen ook ontwikkelingen worden betrokken waarvan de hoogte
van de lasten beïnvloedbaar is.
Het gaat dan om ontwikkelingen die voortvloeien uit beleid dat al in gang is gezet
en/of uit bestaand beleid voortvloeien. Voorbeelden zijn onderstaand opgenomen:
      Opstellen Omgevingsvisie
      Investeringen in de openbare ruimte (zoals bijvoorbeeld de verledding en
        hogere kosten voor het basisriool)
      Lobby voor en aanpak van de stikstofproblematiek
      IHP Onderwijshuisvesting
      Versaasing
      Kosten generatiepact
      Meerjarige tariefontwikkeling ROVA BBR (Beheer openbare ruimte)
      Visie sociaal domein (uitvoeringsprogramma)
      Uitvoeringsplan BOSS
      Mobiliteitsplan
      Basis op orde / bedrijfsvoeringsagenda
      Effecten inkoop SD
      Noodzakelijke formatie-uitbreiding (voorstel college 29/4/25)
      Powerful Ageing (collegebesluit)
      Beleidsplan armoedevrij Winterswijk
      Behoud coördinator cultuurpunt
Voor een groot deel van deze ontwikkelingen is een voorstel in ontwikkeling, zit het in
de bestuurlijke pijplijn en voor een deel is het onzeker of het financiële effect tijdig
beschikbaar is voor verwerking in de begroting. De financiële ruimte i.s.m. de
noodzaak bepalen uiteindelijk welke keuzes hierin gemaakt worden.
Ontwikkelingen opbrengsten
Aan de opbrengstenkant doen zich diverse ontwikkelingen voor. De belangrijkste
betreft de bijdrage van het rijk uit het gemeentefonds. De meicirculaire zal hierover
meer duidelijkheid moeten geven.
De raming van de kosten jeugdzorg: begin 2025 is het rapport van de commissie Van
Ark gepubliceerd. Hierin wordt geconstateerd dat de rijksmiddelen voor jeugdzorg
niet toereikend zijn voor gemeenten om de taak goed uit te voeren. Door de premier
is in de media uitgesproken dat het advies, naar de wens van de gemeenten/VNG,
wordt gevolgd. In de voorjaarsnota van het rijk is voor de jaren 2025-2027 een
hogere bijdrage opgenomen. In afwachting van de meicirculaire wordt vooralsnog
niet uitgegaan van een hogere bijdrage jeugdzorg. De voorjaarsnota van het rijk biedt
voor de 2025, 2026 en 2027 verlichting, maar voor 2028 e.v. zijn geen toezeggingen
gedaan.
De minister heeft bij brief de kamer dit jaar geïnformeerd over de verdere uitwerking
van herijking van het gemeentefonds. Voor de gemeente Winterswijk is dit als

                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>‘voordeelgemeente’ relevant. Op grond van de herijking mogen we structureel nog
een toename van de algemene uitkering met € 1,8 miljoen tegemoetzien. Dit
voordeel wordt gefaseerd via een suppletie vertaald. In de brief heeft de minister
aangekondigd dat met ingang van 2027 verdere invulling aan die suppletie wordt
gegeven. Dat zou betekenen dat de algemene uitkering van Winterswijk wordt
verhoogd met € 15 per inwoner in 2027, € 30 in 2028 en € 45 in 2029. De provincie
staat niet toe dat we hiermee nu (al) rekening houden.
Naast de rijksmiddelen worden eigen opbrengsten verkregen. Hierbij is de insteek
het optimaliseren van de kostendekkendheid leges en heffingen en de trendmatige
verhogingen belastingen, leges en heffingen.
Wensen / nieuw beleid
Op basis van de huidige inzichten hebben we nu en ook in de komende jaren geen
financiële ruimte voor voorstellen nieuw beleid. De verdere vertaling van de herijking
van het gemeentefonds en de nog te maken keuze over het benutten van het surplus
in de algemene reserve heeft invloed op het perspectief, maar zelfs dan nog is het de
vraag of er structureel ruimte is voor nieuw beleid. In het verleden mocht de
algemene reserve niet worden ingezet voor het dekken van structurele lasten. Onder
voorwaarden mag het deel van de algemene reserve dat boven de benodigde
weerstandscapaciteit ligt worden ingezet als structureel dekkingsmiddel.
Technische uitgangspunten begroting 2026
In de bijlage zijn de technische uitgangspunten voor de Begroting 2026 e.v.
opgenomen. Het gaat hierbij om de wijze waarop we loon- en prijsstijgingen en
bijvoorbeeld rente ramen. Daarnaast zijn kaders opgenomen voor de ramingen van
belastingen, leges en heffingen.


Stand van bezuinigingen
Stand van bezuinigingen
Onderstaande tabel bevat de stand van zaken van de bezuinigingsvoorstellen uit het
pakket aan maatregelen vanuit de meerjarenbegroting 2025-2028.
Toelichting indicatoren:
    Groen - is gerealiseerd
    Oranje - is ingeboekt maar nog onderhanden
    Rood - bestuurlijke heroverweging




                                                                                   10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>   Bezuinigingen - structureel                                       Programma     2025       2026       2027       2028       Indicator
 1 Standaard indicatie Hulp bij Huishouden verlagen naar 2 uur           1        100.000     225.000    400.000    400.000
 2 Verlagen uitgaven compliment mantelzorg                               1         40.000      40.000     40.000     40.000
 3 Huur De Post opzeggen                                                 1                0    98.000     98.000     98.000
 4 SPUK GALA inzetten voor bestaande preventie-activiteiten              1        153.628      92.074           0          0
 5 Stoppen met een aantal activiteiten rondom cultuurhistorie            2         70.000      70.000     70.000     70.000
 6 Geen nieuwbouw / renovatie maatschappelijke instellingen              2                0 1.049.000 1.049.000 1.049.000
 7 Historische paden afschaffen                                          2         10.000      10.000     10.000     10.000
 8 Afschaffen subsidie coördinator cultuurpunt                           2                0    22.500     22.500     22.500
 9 Subsidie lokale omroepen stoppen i.v.m. financiering vanuit het       2                0    18.250     18.250     18.250
   Rijk
10 Verlagen compensatie huur sportverenigingen                           2                0          0    82.070    123.000
11 Temporiseren uitvoering IHP, met uitzondering van school              2                0       pm         pm         pm
   'Buurtschappen' en de Esch
12 Schrappen krediet herinrichting markt                                 3                0    45.000     45.000     45.000
13 Krediet gebiedsontwikkeling Molenveld Driemarkweg schrappen           3          9.000       9.000      9.000      9.000
14 Openbare verlichting verledden temporiseren                           3        240.000     240.000    240.000    240.000
15 Verlagen beeldkwaliteit openbaar groen                                3        136.000     136.000    136.000    136.000
16 Verlagen ambitie ecologisch bermbeheer                                3        130.000     130.000    130.000    130.000
17 Schrappen van geraamde kredieten verkeersmaatregelen                  3         35.000      35.000     35.000     35.000
   binnenring centrum
18 Opgave duurzaamheid laten vervallen                                   3        123.500     123.500    123.500    123.500
19 Verhogen kostendekkendheid markt (leges)                              3         29.175      29.175     29.175     29.175
20 Wegomlegging Steengroeve niet voor rekening gemeente.                 3         38.000      38.000     38.000     38.000
21 Wegomlegging Steengroeve tbv Sibelco valt buiten perspectief          3                0          0    97.000     97.000
   van deze begroting
22 Verbouwen gemeentekantoor beperken tot ARBO-                          4         75.500      75.500     75.500     75.500
   aanpassingen en realiseren verhuizen de Post
23 Verhogen leges omgevingsplanactiviteit                                4        108.000     108.000    108.000    108.000
24 Bijdrage VNOG beperken o.b.v. verdeelsleutel                          4         50.000     100.000    100.000    100.000
25 Technische aanpassingen begroting                                    div.              0    49.000     73.000     73.000
   Totaal                                                                        1.347.803 2.742.999 3.028.995 3.069.925




Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk
Inleiding
Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd
In het programma 'Sociaal krachtig Winterswijk' geven we een toelichting op de
beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd.
Iedereen doet mee!
Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en
gezondheid. Dit doen we door om te kijken naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan
meedoen. Daarnaast worden uitdagingen samen opgepakt en versterken we de
sociale binding. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten
veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien.
Zorg voor wie het nodig heeft
We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie
kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die
van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor
ouderen zijn goede fysieke en sociale structuren belangrijk.

Beschikbare voorzieningen
We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO.
Daarnaast moet samenwerking tussen betrokken partijen leiden tot een beter

                                                                                                                                    11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod
voor de regio. Ook blijft Winterswijk zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang
van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van
Nederland.

1.1 Volksgezondheid
Ambitie
We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze
samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen
nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod,
waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd.
Relevante documenten:
    Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.
    Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’.
    Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de
      Achterhoek’.

Doelstellingen
Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve
activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal
preventieakkoord is onze leidraad.
Activiteiten
Deelname regionaal preventie akkoord
We zijn sinds 2020 aangesloten bij het regionale preventieakkoord 'Gezondheid en
Geluk voorop in de Achterhoek' (2020-2030). Speerpunten zijn:
bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik
bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op
orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de
aandacht brengen van onze inwoners.

Kwaliteit (toelichting)
 Sinds januari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend
door gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS. Zij zetten
gezamenlijk in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Het
GALA beoogt preventie op een hoger plan te tillen, zodat onze inwoners gezonder
blijven en zorgkosten beheersbaar blijven. Het GALA zet breed in; het lokale
preventieakkoord maakt deel uit van het GALA en vervalt als afzonderlijk
beleidsdocument. Winterswijk onderschrijft de doelen van het GALA en het overgrote
deel van de huidige preventie-inzet sluit hierop aan. Onze speerpunten zijn:
veerkracht en weerbaarheid 0-100, leefstijl 0-100 en opvoeding.
In 2025 werken we nog steeds aan het GALA met behulp van de subsidie. Deze
vragen we aan bij het ministerie van VWS voor 2023-2026. Een deel van de GALA-
middelen wordt ook ingezet voor regionale coördinatie op de ketenaanpakken:
Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen, Valpreventie, Kansrijke start en Welzijn
op recept. We zijn in 2025 volop bezig met het vormgeven van de lokale
ketenaanpakken Obesitas kinderen, Obesitas volwassenen en Valpreventie, met
ondersteuning van de GGD NOG.
GALA hangt samen met het Integraal Zorgakkoord (IZA), vanuit die gelden zetten we
in de Achterhoek regionaal in op preventie. In het Regioplan Achterhoek stellen de

                                                                                  12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Achterhoekse zorgpartijen, gemeenten, zorgverzekeraar Menzis en andere
maatschappelijke organisaties vast wat de belangrijkste opgaven zijn op basis van
de uitgangspunten in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Regionale samenwerking en
gezamenlijke aanpak zijn nodig om de zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief
hoog te houden.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
GALA loopt van 2023 tot en met 2026.

Tijd (indicator)

Uitvoeren projectplan in het kader van het GALA (gezond en actief leven akkoord)
We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit
programma focust op preventie en gezondheid via sport en beweging, gezondheid
en het versterken van de sociale basis. Gemeenten, de GGD, zorgverzekeraars en
het ministerie maken onderdeel uit van het akkoord.

Kwaliteit (toelichting)
Momenteel wordt uitvoering gegeven aan het projectplan in het kader van GALA
2023 tot en met 2026. Dit plan wordt gefinancierd door de Specifieke Uitkering GALA
(SPUK GALA). Omdat de bestaande preventieve activiteiten in Winterswijk een
goede aansluiting hebben bij de doelen van het GALA, wordt een groot deel van de
bestaande preventieve activiteiten hiermee gefinancierd. De resterende middelen
worden ingezet op nieuwe initiatieven voor o.a. valpreventie.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het uitvoeringsplan GALA bestaat uit verschillende onderdelen. Deze lopen tot
2026.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We sturen op behoud van zorgaanbod en voorzieningen.
Activiteiten
Lobby voor het behoud van het SKB
Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod van Winterswijk en de regio. Daarom zetten
we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden.

Kwaliteit (toelichting)
Wij zetten, middels lobby en het gebruik van politieke lijnen richting Den Haag en
andere betrokken partijen, in op het behoud van het SKB als een volwaardig
ziekenhuis. De regionale rol/functie en het belang van het behoud van het SKB
blijven we onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en de kwaliteit van zorg
voor inwoners in de Oost-Achterhoek voor de toekomst te borgen.

Kwaliteit (indicator)
                                                                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
Dit is een continu proces.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven? (Bron: CBS)
    Demping van de stijging van het aantal chronisch zieken. (Bron: CBS)

Risico's
    De invloed van de gemeente op het behoud van voorzieningen zoals het SKB,
       is veelal beperkt tot lobby.
    Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning
Ambitie
We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur, waarbij zorgplicht, een
dekkend zorglandschap en een minimale sociale basis uitgangspunten zijn.
Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die
stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking.
Relevante documenten:
     Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’.
     Integrale Verordening sociaal domein.
     Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein).
     Beoordelingskader Wonen met zorg.

Doelstellingen
We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en
streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners.
Activiteiten
Realisatie overgang beschermd wonen
Voor Opvang en Bescherming verschuiven er taken van centrumgemeente
Doetinchem naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk
voor de cliënten beschermd wonen. Hiermee wordt de beweging van beschermd
wonen naar een beschermd thuis en dus een inclusieve samenleving, verder
vormgegeven.

Kwaliteit (toelichting)
De overgang van taken en budgetten van centrumgemeente naar lokale gemeenten
is weer uitgesteld. Nu tot 2026. De decentralisatie is een volgende stap in de
beweging van beschermd wonen naar een beschermd thuis. Concreet betekent dit
besluit dat alle gemeenten vanaf 2026 voor nieuwe cliënten de middelen voor
beschermd wonen ontvangen op basis van een objectief verdeel- en ingroeimodel.
In aanloop naar de invoering van het woonplaatsbeginsel per 2026, voeren de
Achterhoekse gemeenten al wel zelf de toegang uit voor beschermd wonen. Dit doen
we in samenwerking met de centrumgemeente Doetinchem. Het doel is om zoveel
mogelijk in te kunnen zetten op beschermd thuis.


                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Inwoners met GGZ-problematiek blijven steeds langer thuis wonen, soms zonder
passende ondersteuning (zorgmijders). De complexiteit van problematiek op het
gebied van Veiligheid en Zorg in relatie tot de Wet verplichte ggz neemt hierdoor
toe.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De decentralisatie is uitgesteld tot 2026. De planning wordt aangepast aan de
besluitvorming van het Rijk. Het onderwerp lijkt echter vooralsnog stil te liggen.
Invoering per 2026 is derhalve onwaarschijnlijk. Thans wordt daarom het "regionaal
convenant Opvang en Bescherming 2022-2026", met daarin de samenwerkings- en
financiële afspraken met de centrumgemeente over de lokale toegang) op dit
moment geëvalueerd en aangepast.

Tijd (indicator)

Arbeidsmatige dagbesteding is een algemene voorziening
Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor
cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet
hebben bereikt.

Kwaliteit (toelichting)
Het bestuur van Fijnder heeft besloten te stoppen met het aanbieden van
arbeidsmatige dagbesteding als algemene voorziening op grond van de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Uit de evaluatie is namelijk gebleken de
inwoner meer gebaat is bij een op maat gemaakt traject, omdat inwoners verschillen
in interesse en behoeften hebben.
Wel blijft het mogelijk om onze inwoners een maatwerkvoorziening aan te bieden. In
gesprek met de inwoner zal het traject op basis van de huidige dienstverlening en
infrastructuur van Fijnder worden vormgegeven. De kosten komen dan (blijvend) ten
laste van de Wmo.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Deze activiteit is stopgezet met ingang van oktober 2024.

Tijd (indicator)

Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen
Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om
langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen
leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van
eenzaamheid.

Kwaliteit (toelichting)
De beweging naar algemene voorzieningen is een belangrijk aspect van het sociaal
domein, waarbij we streven naar toegankelijke en passende ondersteuning voor
onze inwoners. In onze visie hebben we dit ook zo opgenomen en we werken dit

                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>nader uit in de uitvoeringsagenda. In 2025 onderzoeken we hoe we het aanbod van
inloopvoorzieningen kunnen verbreden, zodat we nog meer een verschuiving van
maatwerk naar algemeen kunnen realiseren.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De beweging en doorontwikkeling is een continu proces.

Tijd (indicator)

Actualiseren van de visie voor het sociaal domein
We werken aan een visie voor het sociaal domein. Daarna volgt de visie op de
positionering en werkwijze van de lokale toegang tot het sociaal domein (onder
andere De Post).

Kwaliteit (toelichting)
Het sociaal domein is geëvalueerd. Daarna is een nieuwe, geactualiseerde visie
opgesteld. Voor het zomerreces wordt de uitvoeringsagenda vastgesteld. De
actualisatie van de visie van De Post en de toegang wordt hierin meegenomen. Het
voorstel is om de uitvoering en samenwerking af te stemmen op dat wat voor het
behalen van onze doelen (zoals die in de nieuwe visie worden vastgesteld) het
meest optimaal is.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De visie sociaal domein is in januari 2025 door de raad vastgesteld. Inmiddels is
gestart met het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Dit wordt voor het
zomerreces afgerond.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Zorgkosten beheersbaar houden
Activiteiten
Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo
We ontwikkelen een monitoringssysteem voor Wmo- en jeugdhulp. Zo werken we
aan een 'real time dashboard' om een beter inzicht te krijgen in de ontwikkeling van
de kosten van indicaties.

Kwaliteit (toelichting)
Regionaal zijn afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten
van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus
kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Het eerste concept van de monitor is
gepresenteerd. Voor de gezamenlijke evaluatie tussen cliënt, zorgaanbieder en
gemeente is een pilot gestart.



                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De monitor wordt in 2025 verder uitgebouwd naar alle gemeenten en
zorgaanbieders. De monitor zal rond de zomer gereed zijn.

Tijd (indicator)

Instroom tweedelijns Wmo beperken
Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo), onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen. De
standaardindicatie voor hulp bij huishouden is twee uur.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025 zetten we de reeds ingezette daling van het gemiddelde aantal uren
huishoudelijke hulp aan de hand van het normenkader voort. Daarnaast willen we,
daar waar mogelijk, meer inzetten op het versterken van het fysieke vermogen van
de inwoner, waardoor minder ondersteuning nodig is. Dit gaan we doen door een
beweeginterventie in te zetten vanuit de Wmo, in plaats van overnemende
ondersteuning. Deze interventie richt zich specifiek op het fysieke functioneren van
de inwoner, waardoor de zelfredzaamheid, onafhankelijkheid en sociale contacten
toenemen. In april is de eerste groep gestart met deze beweeginterventie. De
effecten van deze interventie worden komende tijd gemonitord.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het verlagen van het gemiddelde aantal ingezette uren is een continu proces. De
beweeginterventie is in het eerste kwartaal 2025 geïmplementeerd en de eerste
groep is gestart.

Tijd (indicator)

We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten
Samen met andere partijen werken we aan een transformatie van de zorg.

Kwaliteit (toelichting)
Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek
hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe
worden gestimuleerd. In de nieuwe inkoop is dit eveneens een belangrijk onderwerp.
Ook nu zijn we met aanbieders in gesprek over innovatie en tranformatie. Hiermee
gaan we de transformatie een impuls geven.
In onze nieuwe visie sociaal domein die uitgevoerd gaat worden vanaf 2025, is
innovatie van de zorg eveneens een belangrijk onderwerp.
Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook
aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg.

Kwaliteit (indicator)


                                                                                       17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
Dit is een voortdurend proces.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Het aantal geïndiceerde uren voor hulp bij huishouden daalt.
    Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding
       ontvangt in het kader van de Wmo.

Risico's
Voor zorgvernieuwing en het beïnvloeden van de in- en doorstroom zijn we mede
afhankelijk van (keten)partners.

1.3 Jeugd
Ambitie
Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in
Winterswijk kunnen opgroeien.
Relevante documenten:
    Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’.
    Integrale Verordening sociaal domein.
    Samen aan het stuur (integrale samenwerking sociaal domein).

Doelstellingen
Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in
geïndiceerde voorzieningen
Activiteiten
Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijnszorg neemt af
We treffen een aantal maatregelen om de instroom in de jeugdzorg te beperken.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025 werken we aan verschillende mogelijkheden om de instroom in de jeugdhulp
te verminderen, door het verkorten van zorgtrajecten en een snellere uitstroom waar
dat verantwoord is. Waar mogelijk zoeken we oplossingen in het preventieve veld en
maken we geen gebruik van geïndiceerde zorg. We zetten in op het inrichten van
een lokale regietafel waar partners samen naar de beste oplossing voor de jeugdige
zoeken.
Daarnaast hebben gemeenten, naar aanleiding van de Hervormingsagenda Jeugd,
de taak om zelf ook zwaardere en langdurige hulp te gaan bieden. Daarom
onderzoeken we welke vormen van jeugdhulp we zelf kunnen bieden en wat dat van
onze organisatie vraagt. Dit sluit aan bij de uitvoeringsagenda van de visie Wij
Winterswijk en wordt uitgewerkt in een projectplan.
Samen met maatschappelijke organisaties bieden we jongeren in 2025 programma’s
aan om hun mentale veerkracht te vergroten zodat ze weerbaarder worden. Dit wordt
groepsgericht aangeboden zodat ze ook elkaar te kunnen stimuleren en versterken.
Het functioneren van het echtscheidingsloket is inmiddels onder de loep genomen,
mede omdat complexe echtscheidingen een belangrijke oorzaak zijn van
problematiek bij jeugdigen. In circa 70% van de jeugdbeschermingszaken speelt een
complexe echtscheiding een rol. Het echtscheidingsloket kan zowel door de ouders

                                                                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>als door de kinderen van gescheiden ouders benaderd worden. We streven ernaar
het echtscheidingsloket meer bekendheid en een actievere rol te geven.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het beperken van de instroom in de jeugdhulp vraagt meerdere jaren.

Tijd (indicator)

Opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag
De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een
oplossing voor de groep kinderen tussen de acht en twaalf jaar met een zorgvraag.
Er is een pilot geweest voor buitenschoolse opvang (bso) voor alle kinderen met en
zonder zorgvraag.

Kwaliteit (toelichting)
De inclusieve buitenschoolse opvang (bso) is een voorliggende voorziening waar ook
kinderen met een zorgvraag terecht kunnen voor opvang. De inclusieve bso is in de
Hervormingsagenda Jeugd opgenomen als goed voorbeeld van een voorliggende
voorziening waarmee kosten op tweedelijns zorg bespaard kunnen worden. Om de
kwaliteit te borgen wordt ambtelijk gewerkt aan een voorstel voor een
subsidieregeling voor de inclusieve bso.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De subsidieregeling wordt voor het zomerreces aan het college aangeboden ter
vaststelling.

Tijd (indicator)

Hervormingsagenda Jeugd
Het doel van de Hervormingsagenda Jeugd is om de kwaliteit en effectiviteit van de
jeugdzorg te verbeteren en de kosten te beheersen. Hiervoor zetten we in op
preventie en stevige lokale teams.

Kwaliteit (toelichting)
In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat de Jeugdwet wordt ingeperkt.
Jeugdhulp moet beschikbaar zijn voor jeugdigen met zware, complexe problematiek.
Lichte problematiek moet dan worden opgelost in het voorliggende veld en door
middel van preventie. Deze opdracht is verwerkt in de visie Wij Winterswijk en is
geconcretiseerd in de uitvoeringsagenda van de visie. We zijn in het voorjaar gestart
door te onderzoeken hoe we de sociale basis en de gemeentelijke toegang tot
ondersteuning kunnen versterken. Daarnaast onderzoeken we welke hulp we zelf
kunnen bieden en welke organisatie daar bijpast.

Kwaliteit (indicator)


                                                                                  19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd vraagt meerdere jaren.


Tijd (indicator)

Doelstellingen
Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met
de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met
onze zorgaanbieders.
Activiteiten
Monitoren resultaten nieuwe inkoop jeugd
We evalueren en monitoren de inkoop van Wmo- en jeugdhulp.

Kwaliteit (toelichting)
Regionaal zijn er afspraken gemaakt over de wijze van monitoring van de resultaten
van onze transformatiedoelen, en de manier waarop wij hiervan een lerende cyclus
kunnen maken. Op deze manier doen we meer recht aan onze gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor Wmo- en jeugdhulp. Het eerste concept van de monitor is
gepresenteerd. Voor de gezamenlijke evaluatie tussen cliënt, zorgaanbieder en
gemeente is een pilot gestart.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 wordt de pilot verder uitgebouwd naar alle gemeenten en
zorgaanbieders. De monitor zal rond de zomer van 2025 gereed zijn.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen
Activiteiten
Inzet Preventie Platform Jeugd
Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het
gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie. Het PPJ ontwikkelt
preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's, zoals kind en
armoede, kind en scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en
veerkracht.


Kwaliteit (toelichting)
In april 2023 is een onderzoek gestart naar het functioneren van het Preventie
Platform Jeugd (PPJ). Dit omdat het PPJ ooit als pilot is gestart en we kritisch
moeten (blijven) kijken of het PPJ op de huidige manier doorgaat of dat
aanpassingen gewenst zijn.
Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Daaruit bleek dat de doelen voor het effectief
inzetten van jeugdpreventie voor een groot deel worden bereikt. Op het onderdeel

                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>'bereik' (deelname) zijn er nog aandachtspunten: de zichtbaarheid en
laagdrempeligheid behoeft verbetering. Ook in de uitvoering en samenwerking met
professionals liggen nog verbeterpunten, met name in de samenwerking met het
onderwijs.
Naar aanleiding van de aandachtspunten is er op hoofdlijnen een nieuwe structuur
vastgesteld. Inmiddels hebben de vier deelnemende gemeenten een overeenkomst
ondertekend waarin onder meer de nieuwe structuur is vastgelegd. Zo wordt de
functie van projectleider vervangen door een coördinator. Deze krijgt de taak om de
kwaliteit en effectiviteit te monitoren en te optimaliseren. Ook moet de coördinator de
zichtbaarheid vergroten zodat meer jeugd wordt bereikt. Daarnaast zijn de
werkgroepen afgeschaft omdat we ons minder willen richten op het ontwikkelen van
nieuw aanbod maar meer op de bestaande preventie; we willen deze zo dicht
mogelijk bij de jeugd brengen (scholen).

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 staat de nieuwe structuur.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Beheersbaar krijgen van de instroom voor geïndiceerde jeugdhulp.

Risico's
    We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor de kwaliteit, innovatie en
       in-, door- en uitstroom.
    We hebben een beperkte invloed op de doorverwijzing naar geïndiceerde zorg
       door externe doorverwijzers, zoals huisartsen.
    Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

Financiële afwijkingen programma 1
Baten en Lasten
Bedragen x €1.000




                                                                                     21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Exploitatie                Begroting 2025    Mutaties             Mutaties       Stand voor         Mutaties         Prognose 1
                                            Prognose 2       Jaarrekening 2024   Prognose 1        Prognose 1           2025
                                               2024                                 2025              2025
Baten
1.1 Volksgezondheid
7.1 Volksgezondheid                   342                0                145             487                   14            501
1.2 Maatschappelijke
ondersteuning
6.1 Samenkracht en                 13.877                0                  0          13.877                   26         13.902
burgerparticipatie
6.21 Toegang en                         0                0                 50                 50                30                80
eerstelijnsvoorzieningen
WMO
6.60 Hulpmiddelen en                    8                0                  0                  8                 0                 8
diensten (WMO)
6.714 Overige                         243                0                  0             243                    0            243
maatwerkarrangementen
(WMO)
Totaal 1.2                         14.128                0                 50          14.178                   56         14.233
Maatschappelijke
ondersteuning
Totaal Baten                       14.469                0                195          14.664                   70         14.734
Lasten
1.1 Volksgezondheid
7.1 Volksgezondheid                 1.869                0                145           2.014                   20          2.033
1.2 Maatschappelijke
ondersteuning
6.1 Samenkracht en                 15.236                0                121          15.357                   82         15.439
burgerparticipatie
6.21 Toegang en                       576                0                 50             626                   70            696
eerstelijnsvoorzieningen
WMO
6.23 Toegang en                     1.223                0                  0           1.223               -25             1.198
eerstelijnsvoorzieningen
Integraal
6.60 Hulpmiddelen en                1.121                0                  0           1.121                    0          1.121
diensten (WMO)
6.712 Begeleiding                       5                0                  0                  5                 0                 5
(WMO)
6.714 Overige                       7.956                0                  0           7.956                    0          7.956
maatwerkarrangementen
(WMO)
6.791 PGB WMO                         270                0                  0             270                    0            270
6.811 Beschermd wonen                  47                0                  0                 47                 0                47
(WMO)
6.91 Coördinatie en                   857                0                  0             857                    0            857
beleid WMO
Totaal 1.2                         27.291                0                171          27.462               127            27.590
Maatschappelijke
ondersteuning
1.3 Jeugd
6.22 Toegang en                       411                0                  0             411               100               511
eerstelijnsvoorzieningen
Jeugd
6.751 Jeugdhulp                       355                0                  0             355                   13            368
ambulant lokaal
6.752 Jeugdhulp                     4.555                0                  0           4.555               -13             4.541
ambulant regionaal
6.762 Jeugdhulp met                 4.870                0                  0           4.870                    0          4.870
verblijf regionaal
6.763 Jeugdhulp met                   126                0                  0             126                    0            126
verblijf landelijk
6.792 PGB Jeugd                        88                0                  0                 88                 0                88
6.821                                 583                0                  0             583                    0            583
Jeugdbescherming
6.822 Jeugdreclassering                55                0                  0                 55                 0                55


                                                                                                                              22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Exploitatie              Begroting 2025    Mutaties             Mutaties       Stand voor        Mutaties         Prognose 1
                                          Prognose 2       Jaarrekening 2024   Prognose 1       Prognose 1           2025
                                             2024                                 2025             2025
6.92 Coördinatie en                 766                0                  0             766                   0            766
beleid Jeugd
Totaal 1.3 Jeugd                 11.808                0                  0          11.808              100            11.908
Totaal Lasten                    40.968                0                316          41.284              247            41.531
Onttrekkingen
1.2 Maatschappelijke
ondersteuning
6.1 Samenkracht en                    0                0                  0                 0                 0                 0
burgerparticipatie
6.811 Beschermd wonen                 0                0                  0                 0                89                89
(WMO)
Totaal 1.2                            0                0                  0                 0                89                89
Maatschappelijke
ondersteuning
Gerealiseerd resultaat          -26.499                0               -121         -26.620              -88           -26.708


Volksgezondheid
Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest.

Maatschappelijke ondersteuning
De verhoging van de baten met € 56.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
                                                           € 30.000
             Hogere baten Dorpendeal
                                                           V
              Meddo

             Hogere baten Onderwijsroute                  € 25.000 V
Vanuit de Provincie ontvangen we in 2025 ook een deel van de subsidie voor de
Dorpendeal Meddo.
Het Rijk heeft voor 2025 een bedrag beschikbaar gesteld van € 25.000 voor de
Onderwijsroute. Het betreft hier een specifieke uitkering (SPUK).
De verhoging van de lasten met € 127.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
                                                              € 25.000
             Hogere lasten Onderwijsroute
                                                              N

             Hogere lasten Dorpendeal
                                                              € 65.000 N
              Meddo

             Hogere lasten Mantelzorgers                     € 35.000 N
Voor de Onderwijsroute hebben we ook in 2025 een SPUK ontvangen. Uitgangspunt
bij een SPUK is dat de inkomsten en uitgaven budgetneutraal in de begroting worden
opgenomen.
De subsidie voor de Dorpendeal Meddo wordt ook in 2025 voor een deel uitbetaald.
Voor het beschikbaar stellen van het mantelzorgcompliment aan het eind van het
jaar is een aanvullend budget nodig. Dekking is gevonden binnen de binnen het
budget Peuteropvang.

Jeugd
Door een verhoging van de kosten van het ondersteuningsteam zijn de lasten met €
100.000 verhoogd.

                                                                                                                           23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Van dit bedrag is voor € 30.000 dekking gevonden binnen programma 1.
In dit budget worden de personele lasten van het ondersteuningsteam doorbelast.
Het budget is de afgelopen jaren niet geïndexeerd terwijl de lonen wel fors zijn
verhoogd als gevolg van de CAO-ontwikkelingen.

Onttrekkingen en toevoegingen reserves
Er heeft een onttrekking van € 89.000 plaatsgevonden voor de inzet van een
consulent, die zich o.a. bezig gaat houden met de aanvragen Beschermd wonen.


Programma 2 Meedoen in Winterswijk
Inleiding
Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen met sport, cultuur,
onderwijs en werk.
Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om
meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid.
De kracht van sport, cultuur en verenigingen
Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor
welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal
domein.
Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur
heeft sport een positieve invloed op de persoonlijke ontwikkeling. Wij waarderen dat
en dragen hieraan bij.
Bestaanszekerheid
Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving, draagt in hoge
mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede. We ondersteunen de weg
naar een reguliere baan, rekening houdend met de kwetsbaarheid en
ontwikkelkansen.
Onderwijs voor iedereen
Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs
is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur
Ambitie
Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Het is een belangrijke factor voor
het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij
aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager
van onze toeristische en daarmee ook economische sector. We willen cultuur
behouden en waar mogelijk versterken.
Relevante documenten:
    Cultuurnota
    Museumvisie
    Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’
    Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’
    Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’
    Kerkenvisie Oost Achterhoek




                                                                                    24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Doelstellingen
Instandhouding en versterking culturele infrastructuur
Activiteiten
Cultuurnota 2024 (in begroting onder activiteit 'toekomstvisie voorzieningen')
We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden en
versterken. Voorbeelden zijn de bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut
voor kunst & cultuur Boogie Woogie en het amateurverenigingsleven. Ze vormen
onze huidige lokale, culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke,
sociale en economische waarde.
Om onze voorzieningen in stand te kunnen houden, is passende huisvesting
noodzakelijk. De komende jaren is naar verwachting onvoldoende geld beschikbaar
voor grote investeringen in nieuwbouw. Daarom is geld gereserveerd voor
noodzakelijke reparaties en renovaties aan de panden van onder andere Boogie
Woogie en theater de Storm.

Kwaliteit (toelichting)
Samen met o.a. culturele organisaties en verenigingen wordt gewerkt aan de
uitvoeringsagenda van de cultuurnota. Op dit moment ligt de focus op het realiseren
van een Convenant Amateurkunst waarin vanuit gedeelde visie en
verantwoordelijkheid afspraken worden gemaakt over versteviging van amateurkunst
.
De aanvraag van Theater de Storm voor een beroep op de bestemmingsreserve
Instandhouding Voorzieningen wordt in de raad van mei 2025 behandeld. Boogie
Woogie heeft nog geen formele aanvraag ingediend.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Conform planning.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed
Activiteiten
Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen'
We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit.

Kwaliteit (toelichting)
Implementatie Omgevingswet en Verdrag van Faro (wettelijke taken)
Ons cultureel erfgoed speelt een belangrijke rol bij de ruimtelijke transities. Zo
kunnen leegstaande monumenten zoals boerderijen en kerken een rol spelen bij het
vinden van ruimte voor wonen en nieuwe activiteiten. Tegelijkertijd kunnen ze dienen
als drager voor gebiedsontwikkelingen. We benutten het verleden en sluiten bij
ruimtelijke ontwikkeling aan bij de kenmerken en identiteit van gebieden.
Gebiedsbiografieën die worden opgesteld vanuit het project ‘De verhalenfabriek’
geven hier handvatten voor. In de gebiedsbiografieën wordt gekeken naar erfgoed in
de breedste zin van het woord, zoals archeologie, aardkundige waarden en


                                                                                      25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>landschap. Dit wordt in de komende jaren uitgerold voor het hele grondgebied van
Winterswijk.
Actualisering beleidsnota Erfgoed Oost Achterhoek
De Omgevingswet en het Verdrag van Faro zijn belangrijke ontwikkelingen die we in
de actualisatie van het erfgoedbeleid Oost Achterhoek een plek geven. Dit doen we
samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre. In de actualisering haken we ook
aan bij de nieuwe beleidsvisie van de provincie Gelderland.
Ondertussen voeren we het huidige beleid uit met onder meer de
keukentafelgesprekken voor het verduurzamen van monumenten en de
onderhoudssubsidieregeling voor gemeentelijke monumenten. Ook hebben we het
volgende deel in de erfgoedreeks uitgegeven.
Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek
We blijven actief deelnemen aan het regionale Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek.
In 2025 wordt een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. Het budget voor
de volgende pact periode zal geïndexeerd worden.
Daarnaast werken we regionaal aan een breder akkoord voor erfgoed en cultuur.
Hier maakt het pact onderdeel van uit.
Tot slot starten we met een samenwerkingsproject met 10 gemeenten in de regio om
aandacht te besteden aan de transformatie van erven in het buitengebied. Dit doen
we samen met partners als de Regio Achterhoek, LTO, Provincie en Rijksdienst.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek
In 2025 wordt een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Lokaal toereikend media-aanbod
Activiteiten
Vorming streekomroep
Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep ‘RTV
Slingeland’. Vanuit het rijk is er het voornemen om per 2027 enkel nog te werken met
streekomroepen per regio, in plaats van een lokale publieke omroep per gemeente.
Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep zal komen voor 9
Achterhoekse gemeenten. Alle lokale publieke omroepen zullen moeten fuseren tot
een streekomroep.

Kwaliteit (toelichting)
Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale omroepen gaat de
komende jaren fors op de schop. Dat heeft ook gevolgen voor de gemeente
Winterswijk en RTV Slingeland. Zo verdwijnt de wettelijke zorgplicht (en verplichte
financiering) door gemeenten. Ook krijgen gemeenten te maken met een
streekomroep in plaats van een lokale omroep. Hiermee beoogt het Rijk een grote
kwaliteitsimpuls te kunnen geven aan de lokale omroepen met veel meer aandacht
voor de journalistieke taak van media.
Ter voorbereiding hierop is RTV Slingeland een (tijdelijke vorm) van samenwerking
aangegaan met Regio8, in aanloop naar de vorming van een streekomroep voor de

                                                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Achterhoek. Over de definitieve samenwerkingsvorm worden afspraken gemaakt met
de andere gemeenten in de regio.
De Achterhoekse gemeenten hebben gezamenlijk een reactie op de
internetconsultatie gegeven in februari 2025. Daarnaast hebben de gemeenten
Aalten, Oost-Gelre en Winterswijk in maart 2025 een aanvraag ingediend met het
verzoek om de streek ‘Achterhoek’ op te splitsen in twee streekomroepen. We zijn in
afwachting van de uitkomsten van dit verzoek. De uitkomsten bepalen de benodigde
vervolgstappen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De wetgeving is met 1 jaar uitgesteld en gaat nu in per 1-1-2028

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand.
    De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald.

Risico's
    Het aantal bezoekers blijft achter als gevolg van economische ontwikkelingen.
    Het 'vermarkten' van archeologische en aardkundige waarden lukt
       onvoldoende door gebrek aan capaciteit. Denk bijvoorbeeld aan de afname
       van het aantal vrijwilligers.
    Bij monumenten wordt het bij onderhoud en restauratie steeds moeilijker om
       aan vakmensen en materialen te komen. Hierdoor lopen subsidieaanvragen
       nog wel eens langer door. Of er zijn aanvullende kosten, doordat er extra
       schade ontstaat door te lang wachten op herstel.

2.2 Sport
Ambitie
Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk
aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn
tot meer bewegen.
Relevante documenten:
     Sportnota
     Lokaal sportakkoord
     Regionaal sportakkoord

Doelstellingen
Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging
Activiteiten
Uitvoeren activiteiten Achterhoek in beweging en lokaal sportakkoord
Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en
bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende
leefomgeving.
Het lokale sportakkoord 'Samen actief in Winterswijk' voeren we samen met onze
sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit.
                                                                                   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (toelichting)
Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde
leefstijl onder de inwoners. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de
ambities vastgelegd en in 2025 wordt ingezet op de thema's: inclusie en diversiteit,
vaardig in bewegen, vitaal en veilig sportklimaat, maatschappelijke waarde van
topsport en sport en preventie.
We zetten ons samen in op de ambities in ons lokale sportakkoord 'Samen Actief in
Winterswijk'. Lokaal wordt intensiever intern (sociaal domein, gezondheid,
sport/cultuur, onderwijs, openbare ruimte) de verbinding gemaakt. Sport wordt benut
als preventiemiddel voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. In 2025
worden programma's en activiteiten georganiseerd voor onze inwoners. Ook is er in
2025 de mogelijkheid om als initiatiefnemer subsidie aan te vragen voor een project
dat betrekking heeft op één van de thema's van het sportakkoord, en inwoners
stimuleert om in beweging te komen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 wordt er gewerkt aan de ambities

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar
Activiteiten
We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen
We werken aan een nieuw, eenvoudiger financieringssysteem voor
sportverenigingen.

Kwaliteit (toelichting)
We werken aan een nieuw, eerlijk en eenvoudiger financieringssysteem voor
sportverenigingen. Samen met sportverenigingen wordt er breed gekeken naar
bezuinigingsmogelijkheden. Er zijn gesprekken met verenigingen en deze input wordt
meegenomen. Daarbij wordt rekening gehouden met het brede sportaanbod (binnen
en buiten) dat Winterswijk rijk is, met al haar verschillende verenigingen, groot en
klein. Belangrijk uitgangspunt is dat de toegankelijkheid voor de breedtesport goed
blijft.
Op 2 november 2023 heeft de gemeenteraad het amendement aangenomen, met de
opdracht om vanaf 2026 gedurende drie jaar een bedrag van € 41.000 te besparen
op de uitgaven voor sport. In totaal moet er dan vanaf 2028 structureel € 123.000
worden bezuinigd. Er is akkoord gekomen op het voorstel om de bezuiniging één jaar
later in te laten gaan. In 2027 bezuinigen we € 82.000 en vanaf 2028 bedraagt de
bezuiniging structureel € 123.000 per jaar.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)



                                                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>De planning is om in het derde kwartaal van 2025 een besluit te nemen over de
bezuinigingen op sport en een eerlijk financieringssysteem, zodat sportverenigingen
er tijdig op kunnen anticiperen.

Tijd (indicator)

We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie
Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners.
Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk
behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen
en willen behouden.

Kwaliteit (toelichting)
In de raad van februari heeft de raad besloten budget beschikbaar te stellen voor een
grondige renovatie van zwembad Jaspers.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De renovatie zal in 2025 plaatsvinden.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024. (Bron:
       Waarstaatjegemeente.nl)
    Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit.

Risico's
De risico's zijn zo divers dat ze in elk project of in elke activiteit apart worden
afgewogen.

2.3 Inkomen en participatie
Ambitie
Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen
en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk.
Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we
bouwen mee aan een maatschappij waarin iedereen dezelfde kansen heeft. We
dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers.

Relevante documenten:
    Integrale Verordening sociaal domein
    Samen aan het stuur
    Beleidskader 2018–2022 Sociaal Domein ‘Meedoen in Winterswijk’
    Beleidsnotitie Wet inburgering 2022




                                                                                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Doelstellingen
Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren
Activiteiten
Monitoring nieuwe wet inburgering
De gemeente Winterswijk heeft het inburgeringsproces binnen de wettelijke kaders
ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025 blijft het de taak van de gemeente om de Wet inburgering 2021 uit te voeren
en te monitoren.

De monitoring vindt plaats op de volgende onderdelen:
    Brede intake: klanttevredenheid.
    Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP): klanttevredenheid.
    Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP): draagt deze bij aan toeleiding
     naar de arbeidsmarkt?
    Financieel ontzorgen: is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het
     financiële problemen?
    Financiële zelfredzaamheid: leren nieuwkomers voldoende om financieel
     zelfredzaam te zijn/worden?
    Participatieverklaringstraject (PVT): draagt het programma voldoende bij aan
     participeren in Nederland of dienen thema's en/of de groepssamenstelling
     aangepast te worden?
    Maatschappelijke begeleiding: zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak?
    Inburgeringstraject taalaanbieders: subregionaal op inhoud en regionaal op
     contractniveau.
    Participatieaanbod: is er voldoende aanbod, leidt het aanbod naar
     (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij?

Consulenten inburgering moeten veel extra inzet verrichten op individuele casussen.
Dit heeft te maken met het verzuim van inburgeraars om diverse redenen waaronder
stress, psychische problemen, cultuurverschillen en nieuwe leefomgeving met weinig
vangnet.
Door een goede samenwerking tussen consulenten, maatschappelijk begeleiders en
sociaal werker is hier volop aandacht voor.

Afgelopen periode is gebleken dat een groot deel van de jonge inburgeraars die de
Onderwijsroute MBO volgen de examens niet halen binnen het ingekochte
inburgeringstraject. Samen met Graafschap College en de regio gemeenten wordt
gekeken naar nieuw aanbod voorafgaand aan het ingekochte inburgeringstraject.
Aanbod dat zich meer richt op stressreductie, activatie, groepsvorming, de
Nederlandse cultuur en het Nederlandse onderwijssysteem.

De doorstroom van statushouders uit de HAR/tussenvoorziening naar reguliere
woningen verloopt moeizaam. Hierdoor blijven statushouders langer dan verwacht op
deze locatie wat onvrede met zich meebrengt. Zorg dragen voor
verwachtingsmanagement is van belang.

Het blijft een uitdaging om duale trajecten aan te bieden, waarbij inburgeraars naast

                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>onderwijs ook (parttime) werken. Er worden netwerkbijeenkomsten en speeddates
georganiseerd om werkgevers te stimuleren inburgeraars in dienst te nemen. De
verplichte (wisselende) inburgeringslesdagen en de taalachterstand bemoeilijken
deze duale trajecten.
We starten met de pilot Snelle Start Asielzoekers.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Monitoring vindt in heel 2025 plaats. Ieder kwartaal wordt de balans opgemaakt en
worden de processen indien nodig bijgestuurd.

Tijd (indicator)

Opvang Oekraïners
Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne.

Kwaliteit (toelichting)
Er worden in de gemeentelijke opvanglocatie maximaal 175 Oekraïense ontheemden
opgevangen. Daarnaast wordt bij particulieren nog een aantal ontheemden
opgevangen. De situatie is van een crisis situatie meer een structurele situatie
geworden en dat maakt dat we de opvang voor langere tijd moeten organiseren.
Er is een huurovereenkomst afgesloten van 3 jaar met optie tot verlenging van 2 jaar
met Marga Klompé. Deze is ingegaan per 1-9-2024. Vanaf 1 januari 2025 heeft de
gemeente zelf de diensten receptie, schoonmaak en locatiemanagement ingeregeld.
Op dit moment loopt er een Europese aanbesteding voor beveiliging. Deze zal eind
april 2025 zijn afgerond.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De opvanglocatie is voor langere tijd beschikbaar, op dit moment maximaal 5 jaar.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden
Activiteiten
Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze
Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening waarmee veel kosten
(bijzondere bijstand) zijn gemoeid. We onderzoeken op welke wijze we beter invloed
kunnen uitoefenen op het al dan niet onder bewind stellen van inwoners.

Kwaliteit (toelichting)
Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening. Vanaf 2021 bestaat de
mogelijkheid voor gemeenten gebruik te maken van het 'Adviesrecht gemeenten bij
schuldenbewind', waarbij we als gemeente de rechter mogen adviseren of een
inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind, of dat volstaan kan
worden met een lichtere vorm van ondersteuning. Wij onderzoeken op welke wijze

                                                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>wij van dit adviesrecht gebruik kunnen maken en welke procedures en
samenwerkingen met de rechtbanken en bewindvoerders dienen te worden opgezet.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit vraagstuk dient met meerdere gemeenten te worden opgepakt en onderzocht. Dit
wordt regionaal besproken en afgestemd.

Tijd (indicator)

Meedoenregeling voor volwassenen
In 2023 zijn we gestart met de meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van
die regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van €
150, waarmee ze kunnen deelnemen aan de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm
van deelname aan cultuur of sport.

Kwaliteit (toelichting)
Het bereik van de doelgroep liet in 2023 te wensen over. In 2024 is nader onderzocht
hoe de doelgroep beter bereikt kan worden. De resultaten van dit onderzoek zijn in
het vierde kwartaal van 2024 bekend en worden in 2025 verder uitgewerkt.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Uitwerking van de maatregelen volgen in het beleidsplan armoede.


Tijd (indicator)

Meedoenregeling kinderen
In het kader van het gemeentelijk minimabeleid is er een aantal meedoenregelingen
voor kinderen.

Kwaliteit (toelichting)
De kindregelingen zijn geëvalueerd in 2023. Er is onderzocht of ze nog voldoende
bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van
kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden.
Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen. Binnen de
bestaande kaders zijn in het nieuwe beleid andere accenten gelegd, zodat de
regelingen beter aansluiten bij de hedendaagse praktijk van opgroeiende kinderen.
De belangrijkste accenten zijn:
     Een computer/laptop per middelbare scholier in plaats van per huishouden.
     De budgetten voor schoolkosten en sociaal-culturele kosten worden
       samengevoegd, zodat er meer keuzemogelijkheden zijn voor ouders en
       kinderen. Ook wordt er een splitsing gemaakt in deze budgetten voor de
       leeftijden 0 tot 4 jaar, 4 tot 12 jaar en 12 tot 18 jaar. Zodat de hoogte van
       de budgetten 'meegroeien' met de leeftijd van de kinderen.

Kwaliteit (indicator)

                                                                                  32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
Dit is een continu proces. Wij vinden het belangrijk dat meer kinderen mee kunnen
doen.

Tijd (indicator)

Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk
We stellen in samenwerking met de gemeenschap en belanghebbende partijen,
waaronder het Platform Armoedevrij Winterswijk, een plan op ter realisatie van de
doelstelling Winterswijk Armoedevrij.

Kwaliteit (toelichting)
Tijdens de begrotingsbehandeling van eind 2023 is het amendement Beleidsplan
Armoedevrij Winterswijk aangenomen. Naar aanleiding hiervan dient een concreet
plan opgesteld te worden ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij
2040. Het plan dient als leidraad voor de acties en interventies die bijdragen aan het
bereiken van de armoedevrije status in 2040. Het beleidsplan wordt vastgesteld door
de raad.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In samenspraak met onze maatschappelijke partners, Fijnder en medewerkers van
De Post is gewerkt aan een Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk. Het beleidsplan
wordt in het 2e kwartaal aan de raad ter besluitvorming aangeboden.


Tijd (indicator)

Doelstellingen
We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding
Activiteiten
Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden
We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand. Werkleerbedrijf
Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in, zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk)
werk, arbeidsmatige dagbesteding en vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een
loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een jobcoach ingezet.

Kwaliteit (toelichting)
Naar verwachting blijft de instroom in 2025 en de jaren daarna hoog. Voor de
bestandsontwikkeling van het uitkeringsvolume wordt vooralsnog rekening gehouden
met een mogelijke bestandsstijging van 1,41%. De ambitie blijft om het bestand niet
te laten stijgen, maar een stijging die beperkt blijft tot 1,41% wordt door het dagelijks
bestuur van Fijnder als reëel en ambitieus beschouwd.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)

                                                                                         33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Het beheersen van het bestandsvolume van bijstandsgerechtigden is een continu
proces.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022.
    We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen.

Risico's
    De economie verslechtert, waardoor er meer mensen een beroep doen op
       een bijstandsuitkering.
    Door de hoge inflatie komen er steeds meer mensen met problematische
       schulden.
    De financiële compensatieregeling van het Rijk voor de opvang van
       Oekraïense vluchtelingen wordt niet verlengd, terwijl we nog wel Oekraïners
       opvangen.

2.4 Educatie
Ambitie
Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en
verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en
groene schoolpleinen.
Relevante documenten:
     Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037.
     Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie.

Doelstellingen
Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal huisvestingsplan
Activiteiten
Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen
Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal
Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We starten met de school in het Woold. De
ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door tot na de
begrotingsperiode van 2024-2027.

Kwaliteit (toelichting)
Ook bij de begroting voor 2025 wordt voorgesteld de uitvoering van het IHP
grotendeels te temporiseren, totdat het financieel perspectief van de gemeente is
verbeterd. De realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het
buurtschapsonderwijs (Woold) is wel conform het IHP voortgezet.

Op basis van de keuze van SOPOW (Kotten, Miste-Corle en Woold) en Altena (De
Esch) om niet te gaan voor een gezamenlijke locatie, is het oorspronkelijke budget
gesplitst. Altena heeft gekozen voor renovatie op de bestaande locatie. De
normbedragen blijven daarbij uiteraard gelden, evenals de oorspronkelijke planning.
Met IKC Zuid-West (De Schakel, Julianaschool, de Korenburg, SWW en ZoZijn) en 't
Kempken is en wordt verder gewerkt aan voorbereidende werkzaamheden, zoals
                                                                                     34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>inhoudelijke samenwerking en locatiekeuzes.

In verband met de risico's van het vooruitschuiven van projecten, worden de meest
noodzakelijke investeringen gedekt uit de bestemmingsreserve instandhouding
voorzieningen. Denk daarbij aan calamiteiten of echt noodzakelijke verbetering van
het binnenklimaat van scholen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Loopt conform planning.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We bevorderen kansen gelijkheid
Activiteiten
Aanpak laaggeletterdheid
De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen.

Kwaliteit (toelichting)
In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij
basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen een passend
leertraject volgen. Het verbeteren van de basisvaardigheden (taal, rekenen en
werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere
arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid.

De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de
doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Onze
inzet blijft gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Voor 2025 actualiseren we het huidige regioplan. Het plan gaat ‘Regioplan aanpak
Basisvaardigheden’ heten, waar we als regio uitvoering aan blijven geven.

Tijd (indicator)

Inzet NPO middelen
We verstrekken middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor de
ontwikkeling van het onderwijs, en om achterstanden in het onderwijs weg te werken.

Kwaliteit (toelichting)
In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn we vanaf september
2022 gestart met de volgende activiteiten, die worden voortgezet in 2025:
     Het versterken van het leesaanbod op alle scholen door middel van lessen en
       workshops vanuit de bibliotheek.



                                                                                   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>        Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel
         van cultuureducatie. Dit aanbod is er voor de drie middelbare scholen in
         Winterswijk en is afgestemd op de behoefte vanuit de scholen.
        De buitenruimtes bij de middelbare scholen worden verbeterd, zodat er
         mogelijkheden zijn voor sport, cultuur en educatie.
        Middelbare scholen kunnen jaarlijks gebruikmaken van voorstellingen van een
         theatergezelschap dat voorstellingen met een boodschap ontwikkelt. Dit kan
         een maatschappelijk thema zijn dat aansluit bij de beleveniswereld van de
         leerlingen.
        Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in
         Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod, onder begeleiding van een
         consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug
         te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden.
        Als gemeente ontvangen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op
         versterking van de bibliotheek. Dit komt doordat we in Winterswijk 'hoog
         scoren' op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een
         cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPO-
         middelen breidt de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de
         komende jaren uit. Het programma bij de bibliotheek is gestart in 2024.
        In lijn met motie Woordgat dichten gaan we samen met de bibliotheek aan de
         slag om tot een invulling te komen als de gelden beschikbaar komen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De middelen zijn tijdelijk en moeten in kalenderjaar 2025 volledig besteed zijn.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten
       opzichte van 2024.
    De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de
       eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan.

Risico's
    Integraal Huisvestingsplan: stijgende bouwkosten.

Financiële afwijkingen programma 2
Baten en Lasten
Bedragen x €1.000




                                                                                   36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Exploitatie             Begroting 2025       Mutaties         Mutaties       Stand voor            Mutaties    Prognose 1 2025
                                         Prognose 2 2024 Jaarrekening 2024   Prognose 1        Prognose 1 2025
                                                                                2025
Baten
2.1 Cultuur
5.5 Cultureel erfgoed               77                 0                 0                77                 0             77
5.6 Media                           29                 0                75            104                    0            104
Totaal 2.1 Cultuur                 106                 0                75            181                    0            181
2.2 Sport
5.1 Sportbeleid en                 189                 0              112             302                    7            309
activering
5.2                                638                 0                 0            638                    0            638
Sportaccommodaties
Totaal 2.2 Sport                   828                 0              112             940                    7            947
2.3 Inkomen en
participatie
6.3                              9.723                 0                 0          9.723                 664           10.387
Inkomensregelingen
6.4 WSW en beschut               1.155                 0              363           1.518                3.236           4.754
werk
6.5                                  0                 0              465             465                    0            465
Arbeidsparticipatie
Totaal 2.3 Inkomen              10.877                 0              828          11.705                3.901          15.606
en participatie
2.4 Educatie
4.3 Onderwijsbeleid              1.100                 0              550           1.651                    0           1.651
en leerlingzaken
Totaal Baten                    12.911                 0             1.565         14.477                3.908          18.384
Lasten
2.1 Cultuur
5.3                              1.778                 0                 0          1.778                    5           1.783
Cultuurpresentatie,
cultuurproductie en
cultuurparticipatie
5.4 Musea                          218                 0                 0            218                    0            218
5.5 Cultureel erfgoed              533                 0                49            582                  -33            548
5.6 Media                          554                 0                75            628                 100             728
Totaal 2.1 Cultuur               3.082                 0              124           3.206                  72            3.278
2.2 Sport
5.1 Sportbeleid en               1.040                 0              112           1.152                1.439           2.591
activering
5.2                              2.977                 0                 0          2.977                  15            2.992
Sportaccommodaties
Totaal 2.2 Sport                 4.016                 0              112           4.129                1.454           5.583
2.3 Inkomen en
participatie
6.3                             18.013                50                 0         18.063                 664           18.727
Inkomensregelingen
6.4 WSW en beschut               6.301                 0              363           6.663                3.133           9.797
werk
6.5                                785                 0              465           1.250                    0           1.250
Arbeidsparticipatie
Totaal 2.3 Inkomen              25.099                50              828          25.976                3.798          29.774
en participatie
2.4 Educatie
4.2                              1.589                 0                22          1.611                    0           1.611
Onderwijshuisvesting
4.3 Onderwijsbeleid              2.239                 0              550           2.789                  -35           2.754
en leerlingzaken
Totaal 2.4 Educatie              3.828                 0              572           4.400                  -35           4.365
Totaal Lasten                   36.025                50             1.636         37.712                5.288          43.000
Gerealiseerd                   -23.114               -50               -71        -23.235               -1.381         -24.616
resultaat


                                                                                                                           37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Cultuur
Het Rijk heeft € 100.000 beschikbaar gesteld voor de bibliotheek in gemeenten met
minder dan 30.000 inwoners. Het doel van deze uitkering is om de
bibliotheekvestiging voldoende uren in de week open te kunnen houden, bereikbaar
te zijn voor alle inwoners en activiteiten aan te kunnen bieden die passen bij de
doelgroepen van de bibliotheek. Hiermee is het verschil van € 72.000 aan de
lastenkant grotendeels verklaard.

Sport
De hogere lasten van € 1.454.000 zijn grotendeels als volgt te verklaren:
       hogere lasten zwembad Jaspers        € 1.347.000 N

       hogere lasten hippische vereniging   € 85.000 N
De Raad heeft ingestemd met de renovatie van zwembad Jaspers en deze te
bekostigen uit de daarvoor gevormde bestemmingsreserve instandhouding
voorzieningen.
De hippische vereniging heeft een aanvraag ingediend voor de vervanging van de
bodem van de buitenbak en het vervangen van het dak in de rijhal. Dit bedrag wordt
onttrokken aan de bestemmingsreserve lokale initiatieven.

Inkomen en participatie
Het voordeel aan de batenkant van € 3.901.000 wordt grotendeels als volgt
verklaard:
                                                  € 664.000
       Hogere baten Algemene Bijstand
                                                  V

       Hogere baten
                                                  € 429.000 V
        Inburgeringsvoorzieningen

       Lagere baten Lage inkomensvoordeel
                                                  € 97.000 N
        (LIV)

       Hogere baten opvang ontheemden
                                                  € 2.904.000 V
        Oekraïne
Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand
(BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd.
Het Rijk heeft de LIV met ingang van 2025 afgeschaft.
Voor 2025 hebben wij een voorschot van het Rijk ontvang voor de opvang
ontheemden Oekraïne.
Het nadeel aan de lastenkant van € 3.798.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
       Hogere lasten Algemene Bijstand            € 664.000 N

       Hogere lasten                              € 429.000
        Inburgeringsvoorzieningen                  N

       Lagere salarislasten Sw-medewerkers        € 200.000 V

                                                                                38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>       Hogere lasten opvang ontheemden
                                                    € 2.904.000 N
        Oekraïne
Het Rijk heeft de bedragen voor de specifieke uitkeringen (SPUK) Algemene Bijstand
(BUIG) en inburgeringsvoorzieningen voor 2025 verhoogd. Het uitgangspunt is dat bij
de SPUK's de inkomsten en uitgaven gelijke tred houden.
Door ontwikkelingen in de Sw-populatie is gebleken dat de lasten voor de salarissen
voor de Sw-medewerkers verlaagd kunnen worden.
Voor de opvang van de ontheemden Oekraïne heeft het Rijk een voorschot verstrekt
voor de kosten 2025. Zoals hierboven al aangegeven is het uitgangspunt bij een
SPUK dat de inkomsten en uitgaven gelijke tred houden.

Educatie
Er zijn geen mutaties > € 50.000 geweest.

Onttrekkingen en toevoegingen reserves
Er zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves geweest.



Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk
Inleiding
Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, gebiedsontwikkeling en wonen
Het programma Werkend Winterswijk gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op
alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig
en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden
de beleidsvelden besproken.
Openbare ruimte
Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities en de openbare ruimte. Een
gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale
cohesie zijn belangrijk. Ook biodiversiteit en de uitvoering van het visiedocument
BOSS (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten) is een belangrijk thema.
Klimaat, water en milieu
Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma
klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt.
Duurzaamheid en milieu
Het beleidsveld duurzaamheid en milieu gaat over het beschermen en behouden van
de huidige kwaliteiten op gebied van klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed
en natuurlijke voorraden.

Gebiedsontwikkeling en wonen
Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van
plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het
buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk. Het unieke karakter staat
onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak.
Daarnaast is een visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden
ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking
hebben op nieuwbouw of invulling van een gebied met een hooggewaardeerde
leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen

                                                                                    39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>(door)ontwikkeld en/of uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan de woningbouw op de
Rikker, aan de Narcisstraat, Kloetenseweg en de Ribeslocatie.
Economie en lobby
We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het
soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije
werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht
van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling.
Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. Daarnaast behouden we de
komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over
de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.

3.1 Openbare ruimte
Ambitie
Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit
te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van
biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede
infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we
samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of
dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle
leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid
vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of
automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen.
We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers.
We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de
gemeente voor vragen op alle domeinen.
Relevante documenten:
     Groenstructuurplan Winterswijk
     Omgevingsvisie buitengebied
     Beleidsvisie landschap en biodiversiteit

Doelstellingen
De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van
inwoners en stakeholders in een specifiek gebied
Activiteiten
Pilot wijkaanpak en wijkregie
De afgelopen periode is flink geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk en is
gewerkt aan een wijkanalyse. Op basis van de wijkanalyse stellen we een strategie
met doelstellingen op voor de verdere wijkaanpak in Winterswijk-Oost.

Kwaliteit (toelichting)
Een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en
sociale cohesie is belangrijk voor Winterswijk. Die gemeente maken we samen. De
betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of het dorp
vinden we daarin cruciaal. Inwoners hebben waardevolle kennis van hun directe
leefomgeving. Ze hebben daarom vaak goede ideeën over wat er nodig is in hun
eigen wijk, buurt en omgeving. We steunen daarom initiatieven van inwoners om hun
omgeving te verbeteren. In 2025 gaan we op dezelfde manier door met het werken
aan de wijkaanpak in Winterswijk-Oost, daarnaast onderzoeken we vanuit de nieuwe


                                                                                  40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>visie sociaal domein hoe we het wijkgericht werken kunnen verbreden en welke vorm
hierbij het beste past.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De planning voor het opstellen van een plan van aanpak voor de integrale
wijkaanpak staat onder druk door gebrek aan capaciteit. Hiervoor zal extra worden
ingehuurd, zodat alsnog een plan van aanpak binnen afzienbare tijd kan worden
gepresenteerd.
De planning voor het formuleren van doelstellingen voor Winterswijk-Oost is
eveneens niet behaald. Samen met de inwoners en relevante stakeholders wordt er
gewerkt aan korte en lange termijndoelstellingen voor verschillende thema's. Deze
trajecten, en met name het voldoende betrekken van inwoners, kosten veel tijd. Wel
worden goede stappen gezet. Deze investering in tijd en manier van werken levert
wel draagvlak en kwaliteit op.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer
Activiteiten
Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda
Het huidige gemeentelijke verkeersstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook
nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken
we aan een nieuw mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda.

Kwaliteit (toelichting)
Het doel is een actueel mobiliteitsprogramma op te leveren, met als onderdeel een
meerjarenuitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma krijgt een proactieve,
dynamische insteek met een grote nadruk op verkeersveiligheid. Als onderdeel van
het mobiliteitsprogramma is daarom parallel de risicoanalyse verkeersveiligheid
opgesteld, om daarmee aan te sluiten bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid
2030 van het Rijk.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De mobiliteitsvisie is inmiddels aan u aangeboden. Naar verwachting wordt het
mobiliteitsplan in het vierde kwartaal 2025 voorgelegd.

Tijd (indicator)

Herinrichting Groenloseweg
De Groenloseweg wordt heringericht naar een GOW30-weg, met meer bomen en
planten. Daarnaast worden er klimaatadaptieve voorzieningen aangelegd, zoals
waterpasserende bestrating en ruimte waar het regenwater de grond in kan zakken.

Kwaliteit (toelichting)

                                                                                 41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Op 28 maart 2024 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de herinrichting
van de Groenloseweg. Daarna is er een verkeersbesluit genomen. In 2024 is gestart
met de uitvoering van de herinrichting.
De Groenloseweg is op 11 april opengesteld voor alle verkeer, de resterende
werkzaamheden zullen eind april worden afgerond.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De civiele aannemer is op 9 september 2024 gestart met de uitvoering van de
herinrichting van de Groenloseweg. De Groenloseweg is op 11 april opengesteld
voor alle verkeer, de resterende werkzaamheden zullen eind april worden afgerond.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Het creëren van een gezond leefklimaat
Activiteiten
Dienstverleningsovereenkomst ROVA
We geven uitvoering aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met ROVA voor
het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Uitgangspunt is om het
merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren,
conform de standaardkwaliteitsniveaus van het Centrum voor Regelgeving en
Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW).

Kwaliteit (toelichting)
Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Winterswijk zijn de
standaardkwaliteitsniveaus van het CROW het uitgangspunt. Deze niveaus lopen
van CROW-A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot CROW-D (zeer laag
beeldkwaliteitsniveau). Tot voor kort was in nagenoeg de hele gemeente Winterswijk
niveau CROW-A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding
(uitgezonderd het centrum en de begraafplaatsen) geldt niveau CROW-B.
Echter, de kwaliteitsafspraken staan voortdurend onder druk. Door veranderende
weersomstandigheden (warm en vochtig), maar ook door financiële omstandigheden.
In 2025 wordt een bezuiniging in het onderhoud van de openbare ruimte
geeffectueerd. Dit betekent dat wij het kwaliteitsniveau van het openbaar groen
verlagen van CROW-A naar CROW-B. Dit gaat van toepassing zijn op het onkruidvrij
maken van beplanting, zomer- en randsnoei van heesters, wintersnoei van heesters,
onderhoud aan bosplantsoen, maaien van gazons en bladruimen in beplanting.
Het traject open begroting is in 2025 gecontinueerd. Een en ander met als doel om
de kosten voor de dienstverlening op het gebied van Beheer Buitenruimte (BBR) op
taakniveau inzichtelijk te krijgen. Wij hebben onder meer gesprekken gevoerd met
ROVA over de inrichting van de huidige dienstverleningsovereenkomst (DVO). In
2025 is dit proces hervat om met ingang van 2026 te werken op basis van een
herziene DVO.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)


                                                                               42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Het uitvoering geven aan de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) alsook de
monitoring van geldende kwaliteitsafspraken, is een continu en jaarrond proces.

Tijd (indicator)

Visiedocument BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen in de openbare
ruimte)
In 2022 is opdracht gegeven om een visie op spelen te ontwikkelen. Vanuit spelen
vindt de verbreding plaats naar jongeren, volwassenen en senioren. Dit gebeurt in de
vorm van een meer integrale benadering van bewegen, ontmoeten, spelen en
sporten (BOSS) in de openbare ruimte van de bebouwde kom van Winterswijk. De
visie is begonnen met speel- en beweegruimte voor kinderen, en van daaruit is
gewerkt aan een BOSS-vriendelijke ruimte voor iedereen.

Kwaliteit (toelichting)
In de april 2024 is het de visie op Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS)
vastgesteld door de raad. In het 4e kwartaal van 2024 is een uitvoeringsprogramma
opgesteld. Vanaf 2025 wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma. Er
is nog geen budget opgenomen in de begroting, omdat dit nog verder onderbouwd
moet worden in dit stadium.
Een van de onderdelen van het uitvoeringsprogramma is een vervangings- en
beheerplan voor gemeentelijke speeltoestellen. Deze is nog niet gereed. Voor het
jaar 2025 zal noodzakelijke vervanging en beheer plaatsvinden uit de
bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen.
Daarnaast heeft de raad in april 2024 de motie ‘Speeltuinen als middelpunt van de
wijk’ aangenomen om. Speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de
bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de
motie.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De uitvoeringsagenda zal een looptijd hebben van 2025 t/m 2028. De
uitvoeringsagenda is vastgesteld door het college. Voor 2025 is er een
vervangingskrediet voor speeltoestellen, sporttoestellen en valondergronden
beschikbaar gesteld. Voor 2026 t/m 2029 wordt budget beschikbaar gesteld middels
de begroting 2026. In 2025 zal met de vervanging worden gestart. De
speeltuinverenigingen zijn druk in de weer met de aanvragen voor
bestemmingsreserve lokale initiatieven.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk
Activiteiten
Parkeerroute Informatiesysteem
We werken door aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS).

Kwaliteit (toelichting)

                                                                                  43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers
van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats in het centrum
vinden. We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we
beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op
plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
 Er is in 2024 een parkeeronderzoek uitgevoerd en een parkeerstrategie opgesteld.
In 2025 vindt de Europese aanbesteding plaats. Dit om zoveel mogelijk aan te sluiten
op de strategie.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer.
Activiteiten
We hebben een dekkend netwerk laadinfra
De komende jaren willen we de groei van het aantal elektrische auto's faciliteren en
waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij door deelname aan de provinciale concessie
publieke laadinfrastructuur en door te experimenteren met innovatieve en
alternatieve laadoplossingen.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025:
    Werken wij op basis van een geactualiseerde 'Integrale visie op
      laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk' (2025).
    Blijft Vattenfall Incharge, na verlenging van de regionale concessie,
      verantwoordelijk voor plaatsing van reguliere publieke laadpalen.
    Gaan wij door met het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare
      ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen
      terrein te laden.
    Gaan wij minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend
      op de vraag, in de openbare ruimte plaatsen.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte loopt vertraging op. De
streeftermijn van achttien weken, van aanvraag tot realisatie van de openbare
laadpaal, wordt in de praktijk niet gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit alsook
materiële en personele tekorten bij aannemers, vertragen de voortgang ernstig. Een
uitdaging, omdat het aantal gerealiseerde laadpalen in de openbare ruimte in de
toekomst mogelijk uit de pas kan lopen ten opzichte van de prognoses van kennis-
en innovatiecentrum ElaadNL.

Tijd (indicator)

                                                                                   44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Indicatoren
    We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De
       resultaten meten we door middel van de maandelijkse
       beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken
       over verbetermaatregelen.
    We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit.

Risico's
    Wijzigingen in de mate van groenonderhoud en bermbeheer leiden tot een
       ander straatbeeld. Hierover communiceren we met onze inwoners.
    De eenheidsprijzen zijn in beeld. Hieruit blijkt dat het totale budget voor
       beheer en onderhoud van de openbare ruimte niet toereikend is om aan
       gemaakte kwaliteitsafspraken te kunnen voldoen. Hierop is geanticipeerd in
       de begroting. Echter, het totale budget is onder meer onderhevig aan
       wijzigingen in areaal en materiaalkosten. Dit brengt een bepaalde onzekerheid
       met zich mee.

3.2 Klimaat, water en milieu
Ambitie
Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving.
We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden
gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we
transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en
veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en
hittestress.
Relevante documenten:
     Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028.
     Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september
        2022).
     Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030. (raadsbesluit
        februari 2024).
     Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015.
     Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018.

Doelstellingen
We voeren noodzakelijk projecten uit op het gebied van milieu
Activiteiten
Project sanering wegverkeerslawaai
Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen
geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen
aangemeld bij het Rijk om in aanmerking te komen voor geluidssanering. De
gemeente voert de sanering wegverkeerslawaai uit met subsidie van de
rijksoverheid.

Kwaliteit (toelichting)
Na vaststelling van het saneringsprogramma, in het 2e kwartaal van 2025, wordt
verdere uitvoering gegeven aan het programma. Nadat het definitieve plan is

                                                                                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>vastgesteld, worden de woningen beoordeeld. Hiervoor benaderen wij een bureau
om te bepalen wat het geluidniveau in de woning is en welke woningen daadwerkelijk
voor maatregelen in aanmerking komen.
Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van de binnenniveaus) hebben wij
subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau vragen wij
opnieuw subsidie aan voor de uitvoering van gevelmaatregelen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Nadat er besloten is om de snelheid op de Groenloseweg te verlagen naar 30
km/uur, is het concept-saneringsplan aangepast en ter beoordeling voorgelegd aan
BSV, het bureau dat namens het Rijk de subsidieregeling uitvoert. De opmerkingen
zijn verwerkt. In april nemen wij een besluit over het conceptplan en leggen wij het
ter inzage . Afhankelijk van eventuele reacties stellen wij het definitieve plan voor het
zomerreces vast.

Tijd (indicator)

Sanering stortplaats WAL
De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de
Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de
wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering
wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de
WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de
waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht.

Kwaliteit (toelichting)
Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering. De provincie voert
regie over de sanering. In september 2024 is de voorbereiding voor de sanering
gestart. De eerste fase van de sanering wordt in 2025 afgerond.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In september 2024 is de voorbereiding gestart. De eerste fase van de sanering,
inclusief het aanbrengen van de beplanting, wordt in 2025 afgerond.

Tijd (indicator)

Indicatoren
In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde
prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van
de buitenruimte, maar ook op het gebied van afvalinzameling. Deze rapportages
geven onder meer inzicht in:
     Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et
       cetera.
     De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner,
       verdeeld over de fracties restafval, gft, pmd en papier.


                                                                                      46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>      Het aantal klachten over afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0
       klachten per 1.000 aansluitingen.
      Verder monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals
       benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie die tot en met 2027
       wordt uitgevoerd.

Risico's
    Voor het behalen van de doelstellingen uit de klimaatagenda en de
       (zwerf)afvalinzameling is draagvlak en inzet nodig van inwoners. Met
       uitgebreide communicatie ontstaat hiervoor draagvlak en gaan inwoners hier
       ook zelf mee aan de slag.
    De komende periode zijn er prijsstijgingen van materialen en uren te
       verwachten. Hierop is geanticipeerd in de begroting, maar dit blijft onzeker en
       dus een risico.

3.3 Duurzaamheid en milieu
Ambitie
Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch
erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties.
Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat
we wel de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een
ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal,
energieneutraal en circulair.
Relevante documenten:
     Akkoord van Groenlo
     Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019
     RES 1.0

Doelstellingen
We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een
energieneutraal gebouwde omgeving in 2030
Activiteiten
Uitvoeren visie Warmtetransitie
In de Warmtetransitievisie staat beschreven hoe we gebouwen klaarmaken voor de
toekomst. Hiervoor wordt een plan van aanpak worden gemaakt. In Winterswijk
ontbreekt een bron voor grootschalige warmteopwekking die we kunnen inzetten
voor verwarming. Dit betekent dat we voor het grootste deel uitgaan van vervanging
van gasketels door warmtepompen op elektriciteit. We zetten ons ervoor in dat
zoveel mogelijk woningen transitiegereed worden gemaakt. We maken hiervoor
gebruik van rijkssubsidies in het kader van de aanpak van slechte energielabels. De
mogelijkheden voor waterstof ten behoeve van monumenten en de andere kansen
op dit gebied, houden we in de gaten.

Kwaliteit (toelichting)
We richten ons op het doelmatig inzetten van de subsidies voor het aanpakken van
woningen met slechte labels.

Kwaliteit (indicator)


                                                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
Het inzetten van de subsidie gaat via het Centrum Duurzaam Winterswijk. De
transitievisie pakken we op via het warmteprogramma. Dit moet gereed zijn in 2026.

Tijd (indicator)

Uitvoering RES 1.0
In de RES 1.0 is afgesproken dat het regionale bod bestaat uit grootschalige zon op
daken (0,35 TWh) en grootschalige opwek op land (1 TWh). Voor Winterswijk
betekent dit dat we aan beide werken. Over zon op bedrijfsdaken wordt elders
gerapporteerd. De plannen voor grootschalige opwek op land passen in ons
beleidskader zonneparken en zonnevelden. Het gaat hier op dit moment over de
realisatie van 120 ha voor Winterswijk. Ondertussen werken we in regionaal verband
aan de RES 2.0.

Kwaliteit (toelichting)
Samen met de RES-partners realiseren we de opwek die is afgesproken voor het
doel in 2030. Ook werken we aan de RES 2.0.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Samen met onze partners in de regio werken we aan de realisatie van de RES-
doelen.

Tijd (indicator)

Realiseren zonnepanelen op bedrijfsdaken
Ook in 2025 gaan we door met de plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken. Dit
gaat om bedrijven met een kleinzakelijke aansluiting. Samen met ondernemers kijken
we welke aandachtspunten er in hun situatie zijn. Dit gaat dan om de mogelijkheden
voor het dak, subsidies en leenmogelijkheden, offertevergelijkingen en andere
vraagstukken. Omdat er momenteel onzekerheden zijn over onderwerpen als
teruglevering, tarieven en netcapaciteit, is het des te belangrijker dat we
ondernemers helpen.

Kwaliteit (toelichting)
We willen goede rapportages naar aanleiding van de bedrijfsbezoeken. Dit gaat dan
onder meer om het gebruiksprofiel, de mogelijkheden voor het dak, subsidies en
leenmogelijkheden.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De uitvoering vindt in heel 2025 plaats.

Tijd (indicator)




                                                                                 48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk
Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het
gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie,
biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie, wordt duurzaamheid op een
laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het
centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum
Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket.

Kwaliteit (toelichting)
In het centrum ontvangen we gemiddeld ongeveer 120 bezoekers per maand. Via
het platform Duurzaam Winterswijk ontvangen we gemiddeld duizend digitale
bezoekers per maand.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De uitvoering vindt in heel 2025 plaats.

Tijd (indicator)

Evaluatie moratorium Windenergie
Op 29 juni 2017 is in de raad een moratorium op windturbines ingesteld.
Afgesproken is dat dit besluit vanaf 1 januari 2023 periodiek wordt geëvalueerd.

Kwaliteit (toelichting)

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De evaluatie is door de raad verzet naar 1 juli 2025. De raad heeft voor deze
evaluatie op 20 juni 2024 een plan van aanpak vastgesteld.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We willen duurzaamheid bereikbaar en betaalbaar maken voor iedereen
Activiteiten
Verduurzamen woningen als onderdeel bestrijden energiearmoede
We helpen inwoners om hun energierekening omlaag te brengen. Dit doen we door
onderstaande maatregelen:
- De aanpak met energieconciërges en energiebespaarmaatjes gaan we in 2024
continueren. Samen met andere organisaties helpen we inwoners met
energiearmoede om energie te besparen en hun woning te verduurzamen.
- We bieden ondersteuning via het Centrum Duurzaam Winterswijk.
- We ondersteunen door middel van subsidies en regelingen.

Kwaliteit (toelichting)
We zetten ons in voor een goede voortzetting van de aanpak van energiearmoede.

Kwaliteit (indicator)
                                                                                   49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Tijd (toelichting)
De uitvoering vindt in heel 2025 plaats.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Gemiddeld bezoeken 120 mensen per maand ons Centrum Duurzaam
       Winterswijk.
    Gemiddeld hebben we iedere maand duizend digitale bezoekers op ons
       Platform Duurzaam Winterswijk.

Risico's
Het behalen van de opwekdoelstellingen is sterk afhankelijk van technische factoren,
zoals de aansluitingsmogelijkheden op het elektriciteitsnet. Ook is het afhankelijk van
politieke keuzes rondom de opwek van duurzame energie.

3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen
Ambitie
We willen dat Winterswijk een aantrekkelijke plaats is om te wonen, te werken en te
recreëren. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk en verdient een
aanpak waarbij we de handen ineenslaan. In de buurtschappen streven we naar
behoud van leefbaarheid. In het centrum komen wonen en culturele functies samen,
waarbij ontmoeten, ontdekken en ontplooiing voorop staan. Nieuwe ontwikkelingen
krijgen de ruimte, met behoud van kwaliteit van de leefomgeving.
Relevante documenten:
     Woonvisie gemeente Winterswijk 2020-2025
     Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019-2025
     Structuurvisie kom Winterswijk 2010-2020
     Groenstructuurplan Winterswijk
     Omgevingsvisie buitengebied
     Beleidsvisie landschap en biodiversiteit
     Centrumvisie 2021

Doelstellingen
We bereiden de organisatie voor op de nieuwe wetten in de fysieke leefomgeving
Activiteiten
We werken volgens de Omgevingswet
De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Voor de
inwerkingtreding moet er een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn ingeregeld.
Verder bereiden we de organisatie voor op het werken volgens de wet, zowel op
juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening, participatie,
houding en gedrag.

Kwaliteit (toelichting)
We werken in 2025 door aan de voorbereiding op het werken volgens de wet, zowel
op juridisch en technisch gebied als op het gebied van dienstverlening,
doorlooptijden, participatie, houding en gedrag.

                                                                                    50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het vergt nog steeds de nodige tijd om de nieuwe wet eigen te maken. Op dit
moment zijn de minimale acties van de VNG grotendeels uitgevoerd. Vorig is jaar is
de werkgroep Omgevingsplan gestart. Inmiddels wordt door de werkgroep de 1e
wijziging van het Omgevingsplan voorbereid. Daarnaast wordt gebouwd aan een
basisplan. Op 1 januari 2032 moeten we de beschikking hebben over een nieuw
gebiedsdekkend Omgevingsplan.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We maken plannen en voeren deze uit voor specifieke vraagstukken zoals WOOOW,
Steengroeve en Ribeslocatie
Activiteiten
Gebiedsontwikkeling Steengroeve
We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom de Steengroeve. Onderdeel
hiervan is de ontwikkeling van het museaal concept Terra Temporalis.

Kwaliteit (toelichting)
Het ontwerpbestemmingsplan is in december 2023 ter inzage gelegd. Er zijn
zienswijzen op binnengekomen.
Door de nieuwe jurisprudentie over stikstof van eind 2024 en begin 2025 en de
reactie daarop van de provincie, is onduidelijkheid ontstaan over de haalbaarheid en
de planning. Als de door de provincie aangekondigde zonering doorgaat, hangt het
van de maatregelen binnen die zone af wat de consequenties zijn voor de
gebiedsontwikkeling. Met name voor Sibelco, het bedrijf dat de groeve exploiteert.
Ook voor Terra Temporalis, de stichting die het Steengroevemuseum wil realiseren,
is onzekerheid ontstaan.
Tegelijkertijd heeft de stichting inmiddels in afstemming met de provincie de weg
ingeslagen naar een fasering in tweeën:
    1. realisatie van de educatieve functies.
    2. realisatie van het museum.
De stichting heeft ook de eerste toezegging voor een subsidie inmiddels binnen. Een
van de voorwaarden is dat de planologische procedure snel helderheid biedt
(november 2025).

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
We zijn bezig te beoordelen of een nieuwe planologische procedure nodig is doordat
de plannen gewijzigd zijn. Op moment van schrijven zijn deze plannen nog niet
formeel ingediend. Dus moeten het plan en de onderbouwing ervan ook nog
beoordeeld worden. Stikstof en financiën zijn vanuit de zienswijzeperiode daarbij nog
twee aandachtspunten.

Tijd (indicator)


                                                                                  51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Uitvoering project WoooW - gebiedsontwikkeling Weurden
WoooW staat voor Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit. Het WoooW-
projectgebied ligt aan één van de aanloopstraten ('t Weurden) in het centrum van
Winterswijk, waar winkelleegstand en verpaupering dreigde. Daarom heeft de
gemeente de afgelopen jaren een aantal woon-winkelpanden aangekocht om het
gebied op te knappen en nieuwe impulsen te geven.

Kwaliteit (toelichting)
Op dit moment wordt gewerkt aan de uitvoering van het raadsbesluit van juni 2023.
Daarin is het voorkeursscenario van de raad vastgelegd. Het maakt ontwikkelingen
mogelijk aan 't Weurden (winkels plus woningen), de Spoorstraat (nieuw
cultuurgebouw), bij Boogie Woogie (wonen) en aan 't Weurden - Dingstraat -
Weverstraat (wonen, supermarkt en parkeren centrum).

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Op twee van de vier te ontwikkelen locaties is de voortgang sterk afhankelijk van de
gemeentelijke begroting. Die is voorlopig ontoereikend om de ontwikkelingen op die
plekken verder te brengen. Het betreft de locatie voor een nieuw cultuurgebouw aan
de Spoorstraat, en de locatie van de huidige Boogie Woogie.

De twee andere locaties zijn een kwestie van privaat initiatief: aan 't Weurden
(winkels plus woningen) en aan 't Weurden - Dingstraat - Weverstraat (wonen,
supermarkt en parkeren centrum). Daarop wordt wel voortgang geboekt.
De ontwikkeling op de locatie Weurden - Dingstraat – Weverstraat is mede
afhankelijk van gemeentelijk geld, namelijk voor een gebouwde parkeervoorziening
voor centrumbezoekers. De omvang daarvan is nog niet duidelijk.
Terwijl van de eerste twee nog niet duidelijk is wanneer de raad weer aan zet zal
komen, hopen we dat voor de beide Weurden-locaties in 2025 de raad kan beslissen
in het kader van de planologische procedure. Het tempo wordt echter mede bepaald
door de stellingname van andere partijen op en rondom de locaties. De
onderhandelingen zijn in Q2 2025 in een stroomversnelling gekomen, maar een
planning is nog niet te geven, omdat verdere onderhandelingen nodig zijn.

Tijd (indicator)

Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk
De Omgevingswet schrijft voor dat iedere gemeente op 1 januari 2027 een
omgevingsvisie moet hebben vastgesteld. We werken op dit moment aan een
omgevingsvisie voor de bebouwde kom van Winterswijk. De omgevingsvisie gaat
over het dagelijks leven. Hoe we werken, wonen, studeren en recreëren. Bij het
opstellen van de omgevingsvisie voor de bebouwde kom houden we rekening met
actuele visies, zoals de centrumvisie, groenvisie en woonvisie.

Kwaliteit (toelichting)
In april 2024 is het Verhaal van Winterswijk (fase 1) en de startnotitie vastgesteld
door de raad. Deze stukken dienen als basisdocument voor de verdere uitwerking
van de omgevingsvisie. In april 2025 is de discussienota opgeleverd. In de
discussienota heeft de raad de ruimte gekregen om richting mee te geven voor het

                                                                                       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>opstellen van de concept omgevingsvisie. Deze leggen we vervolgens ter inzage
aan de inwoners. Voor de inwoners organiseren we een omgevingsvisiemarkt waarin
we ze informeren over de verschillende thema's. Het streven is om eind 2025 de
Omgevingsvisie kom ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Aansluitend werken
we naar het samenvoegen van de Omgevingsvisie buitengebied en Omgevingsvisie
kom. Met als doel om voor 1 januari 2027 één Omgevingsvisie voor Winterswijk te
kunnen vaststellen, waarmee we dan voldoen aan de verplichting die hierover is
opgenomen in de Omgevingswet.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De omgevingsvisie moet volgens de wet op 1 januari 2027 gereed zijn. In april 2025
is de discussienota opgeleverd en wordt verder gewerkt aan de concept
omgevingsvisie. Ons streven is om de omgevingsvisie eind 2025 ter vaststelling aan
de raad voor te leggen.

Tijd (indicator)

Revitalisering Dennenoord
We werken aan de afronding van de revitalisering van het terrein Dennenoord.

Kwaliteit (toelichting)
De uitvoering van de revitalisering loopt en wordt zorgvuldig afgestemd met de
verschillende disciplines. Er is een inrichtingsplan voor de natuurinvulling opgesteld
dat onderdeel is van het in juni 2024 vastgestelde bestemmingsplan. De planning is
dat de aannemer de werkzaamheden in 2024 uitvoert en dat de beplanting in het
vierde kwartaal wordt geplaatst. In 2025 wordt de subsidieverantwoording met de
provincie afgehandeld.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het aanbrengen van de beplanting is niet helemaal afgerond in 2024. De resterende
beplanting brengen we in 2025 aan. De subsidieverantwoording handelen we
conform de planning af. Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld, voor de
afwikkeling hiervan zijn we afhankelijk van de Raad van State.

Tijd (indicator)

Realiseren van een dienstencentrum in Gaxel, samen met Stadt Vreden
Om het grensoverschrijdend werken en ondernemen tussen Nederland en Duitsland
te bevorderen, wordt er op de grens een dienstencentrum gerealiseerd. De
gemeenten Winterswijk en Vreden zijn gezamenlijk de initiatiefnemers voor deze
planontwikkeling.

Kwaliteit (toelichting)
De geselecteerde ontwikkelaar heeft helaas aangegeven dat het niet mogelijk is tot
een haalbare exploitatie te komen. Samen met Stadt Vreden bekijken we nu op


                                                                                     53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>welke wijze het project kan worden voortgezet. Wij houden beide gemeenteraden op
de hoogte van de aanpak en de voortgang.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Omdat er op dit moment geen concrete ontwikkelaar is voor de uitwerking van de
plannen, is onduidelijk op welke termijn de plannen uitgevoerd gaan worden. Als
meer duidelijk is over de aanpak en voortgang, informeren wij samen met Stadt
Vreden beide gemeenteraden.

Tijd (indicator)

Afdekken kleiput
We ronden het afdekken van de kleiput af.

Kwaliteit (toelichting)
De raad neemt in 2025 een besluit over de afronding van de kleiput. Er wordt
gewerkt aan één of meerdere nieuwe voorstellen. Daar is de klankbordgroep ook bij
betrokken. Uiteindelijk neemt de gemeenteraad een besluit over het voorstel. Nadat
dit besluit is genomen, wordt een inrichtingsplan opgesteld.

De gebiedsontwikkeling van het Molenveld is afhankelijk van het vaststellen van de
begroting door de raad. De raad heeft in november 2023 besloten om het resterende
budget voor de gebiedsontwikkeling te schrappen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Op dit moment worden de verschillende scenario’s uitgewerkt in een rapportage. De
rapportage wordt besproken en voor reactie neergelegd bij het waterschap en de
klankbordgroep.
Daarna neemt de gemeenteraad een besluit over het scenario dat wordt uitgewerkt
in een inrichtingsplan. De planning is dat de gemeenteraad in het derde kwartaal van
2025 een besluit neemt en dat in het vierde kwartaal 2025 met de uitvoering van de
werkzaamheden kan worden begonnen.

Tijd (indicator)

Woningbouw Narcisstraat
Dit gebied als geheel vraagt om een kwaliteitsimpuls. De gemeente heeft een
grondpositie in het gebied bij de Misterweg/Hyacinthstraat. Wij werken mee met een
door een ontwikkelaar ingediende aanvraag voor woningbouw.

Kwaliteit (toelichting)
De planontwikkelaar heeft het woningbouwplan uitgewerkt en deze is als
ontwerpbestemmingsplan in december 2023 ter inzage gelegd. Hierop is een
zienswijze binnengekomen. De zienswijze is beantwoord. Het bestemmingsplan is op
28 mei 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.


                                                                                  54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het bestemmingsplan is op 28 mei 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad
aangeboden.

Tijd (indicator)

Ribeslocatie
Gemeente Winterswijk is eigenaar van een perceel aan de Ribeslaan, de locatie
waar een basisschool was gesitueerd. In 2015 is deze basisschool gefuseerd en
heeft gemeente Winterswijk de grond terug in eigendom gekregen. Tot op heden is
geen andere invulling voor de Ribeslocatie gerealiseerd. In 2025 wordt verder
gewerkt aan de herontwikkeling van de Ribeslocatie. Een plan voor woningbouw
wordt voorbereid.

Kwaliteit (toelichting)
Uitgangspunt is dat de ontwikkeling door een externe partij wordt uitgevoerd binnen
de gestelde kaders (betaalbaarheid). Om proces te versnellen en het beste resultaat
te kunnen halen is het voorstel om nu eerst een ontwikkelaar te selecteren en daarna
het omgevingsplan te wijzigen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het streven is in eind 2025 een ontwikkelaar te selecteren, op dat moment is ook
duidelijk hoe de vervolgplanning eruit komt te zien.

Tijd (indicator)

Gebiedsontwikkeling De Morse (voorheen Gaudium)
De gemeente Winterswijk is eigenaar van het pand Laan van Hilbelink 32 waarin een
weverij is gevestigd. Het aangrenzende pand Laan van Hilbelink 28 (De Hazewind)
is opgekocht door een ontwikkelaar die woningen in dit pand wil realiseren. Er zijn
ontwikkelingen die vragen om een integrale visie voor dit gebied.

Kwaliteit (toelichting)
Er ligt een concreet initiatief om de cultuurhistorisch waardevolle voormalige
textielfabriek De Hazewind aan de Laan van Hilbelink 28/Morsestraat 32-34 te
transformeren tot een woongebouw met 26 appartementen.
Door de milieudruk van meerdere omliggende bedrijven is het op dit moment niet
mogelijk medewerking aan dit initiatief te verlenen omdat er geen goed woonklimaat
kan worden gerealiseerd. Met het bedrijf dat grenst aan de ontwikkellocatie zijn
onderhandelingen gaande om het bedrijf te verplaatsen naar een andere locatie.
Hierdoor ontstaat er ruimte voor nieuwe functies in het pand dat eigendom is van de
gemeente en is er mogelijk voldoende milieuruimte om medewerking aan het
transformatieplan van De Hazewind te kunnen verlenen. Het gebied De Morse (van
oudsher textielindustrie) is mede door de ligging aan de Whemerbeek geschikt voor
een vermenging van functies (wonen, werken, bedrijvigheid en voorzieningen).
Inzetten op gemengde functies voor de toekomst sluit aan bij de bestaande

                                                                                   55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>dynamiek in het gebied én biedt de condities voor een nieuw woon- en leefmilieu
waar Winterswijk op dit moment nog geen tot weinig aanbod in heeft.

Vanwege de actuele ontwikkelingen is het gewenst om voor dit gebied een
ontwikkelvisie op te stellen en daarbij de omliggende gebieden mee te nemen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De noodzaak voor het opstellen van de ontwikkelvisie is sterk afhankelijk van de
hierboven genoemde bedrijfsverplaatsing. Daarover is nog geen duidelijkheid.
Ook de personele inzet staat onder druk. Daarom is afgesproken dat dit project pas
wordt opgepakt zodra er zekerheid bestaat over de bedrijfsverplaatsing.

Tijd (indicator)

Programma bouwen aan Winterswijk
Speerpunt van ons beleid blijft de instandhouding van het voorzieningenniveau.
Om financieel verantwoord onze voorzieningen in stand te kunnen houden, verhogen
we de bestemmingsreserve die daarvoor dit jaar voor het eerst in de begroting was
opgenomen: van €2 miljoen naar €10 miljoen. We veranderen de naam in
Bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen.
De reserve is bedoeld voor investeringen die maken dat een voorziening niet de
deuren hoeft te sluiten of activiteiten moet beëindigen door problemen met name het
onderhoud van de bestaande gebouwen. Nieuwbouw voor zwembad Jaspers,
Theater De Storm en Boogie Woogie is voorlopig niet aan de orde, omdat daarvoor
de middelen ontbreken. Daarom is de reserve gericht op het kopen van tijd: 5–10
jaar continuïteit in gebouwen die langer bruikbaar zullen moeten blijven. Verder zijn
we scherp op ons opdrachtgeverschap en het eigendom van de gebouwen.

Kwaliteit (toelichting)
Onze huidige financiële situatie maakt nieuwbouw voor de voorzieningen zoals
Boogie Woogie, theater De Storm en zwembad Jaspers. We hechten echter wel
belang aan deze voorzieningen en koersen daarom op instandhouding. Hiervoor
verhogen we de bestemmingsreserve van € 2 miljoen naar € 10 miljoen.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De eerste aanvraag die een beroep deed op deze reserve, voor zwembad
Jaspers, is inmiddels door de raad goedgekeurd. De tweede, voor theater De
Storm, leggen we in Q2 2025 voor aan de raad .

Tijd (indicator)

De Rikker
We werken aan woningbouw op het nog onbebouwde gedeelte van de Rikker.

Kwaliteit (toelichting)

                                                                                  56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Het bestemmingsplan is vastgesteld en bekendgemaakt. De beroepstermijn is
inmiddels verstreken. Er is één beroepschrift ontvangen bij de Raad van State.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het beroep is op 13 februari 2025 ingetrokken. Hiermee is het bestemmingsplan
onherroepelijk geworden

Tijd (indicator)

Gebiedsontwikkeling recreatiegebied 't Hilgelo
We behandelen een door Leisurelands BV ingediende aanvraag ter ontwikkeling van
recreatiegebied 't Hilgelo. Het plan is gericht op een bestendiging van bestaande
functies (zandwinning, dagrecreatie, natuur et cetera) en een versterking van de
recreatieve mogelijkheden binnen dat gebied. In hoofdzaak gaat het daarbij om een
uitbreiding van verblijfsrecreatie en horeca.

Kwaliteit (toelichting)
Het doel van dit project is een toekomstbestendige ontwikkeling van recreatiegebied
't Hilgelo. We streven naar een ruimtelijk-planologisch kader, waarbinnen de
bestaande functies en beoogde ontwikkelingen plek krijgen. In de zomer van 2023 is
door het college een voorontwerpbestemmingsplan (conceptplan) ter inzage gelegd.
Er zijn achttien inspraakreacties ingediend die de verschillende belangen in beeld
hebben gebracht (formele participatie). De initiatiefnemer heeft een vervolg gegeven
aan de participatie en werkt momenteel aan een doorontwikkeling van het plan.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Op dit moment is het wachten op een doorontwikkeld plan van de initiatiefnemer. Er
wordt de laatste hand gelegd aan een nieuw plan. Hiervoor moet het Omgevingsplan
worden gewijzigd.

Tijd (indicator)

Bestemmingsplan uitbreiding 't Winkel
We behandelen het initiatief tot uitbreiding van camping Het Winkel.

Kwaliteit (toelichting)
Op dit moment is de gemeente in afwachting van de indiening van een voorstel voor
de verdere ontwikkeling van Het Winkel. De hele planologische procedure moet nog
worden doorlopen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De start wordt bepaald door het moment waarop het voorstel door de initiatiefnemer
wordt ingediend.


                                                                                  57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Tijd (indicator)

Herontwikkeling Groenloseweg 60-locatie Harmonie
We behandelen het initiatief tot herontwikkeling van de locatie van De Harmonie
(Groenloseweg 60) van horeca naar wonen.

Kwaliteit (toelichting)
Na een aantal gesprekken met de initiatiefnemers (Walvoort Ontwikkelaars b.v.) en
behandeling in de Commissie Omgevingskwaliteit is er overeenstemming over de
ontwikkeling van locatie De Harmonie. De architect werkt het plan nu uit. Na
definitieve goedkeuring door de Commissie Omgevingskwaliteit kan de
omgevingsvergunning worden aangevraagd. Het geldende omgevingsplan moet
worden aangepast (wijziging horeca naar wonen).

We hebben op 20 juni 2023 al besloten medewerking te verlenen aan deze
ontwikkeling, onder voorwaarde van het ruimtelijk kader zoals vastgelegd in het
integraal ambtelijke advies van de Omgevingskamer. Het plan voldoet daar nu aan.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Vooroverleg en uitwerking zijn afgerond. De initiatiefnemer is bezig met de
voorbereidingen voor de aanvraag omgevingsvergunning.
Bij tijdige indiening kan het plan worden meegenomen in de actualisering van het
Omgevingsplan. De exacte doorlooptijd is afhankelijk van de indieningsdatum en de
doorlooptijden tijdens de vergunningprocedure.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We realiseren een toekomstperspectief in het buitengebied
Activiteiten
We voeren het programma Vitaal Platteland uit door middel van een gebiedsgerichte
aanpak
Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten: extreme droogte,
stikstofnormen voor vier Natura 2000-gebieden, ruimtevraag vanuit de
energietransitie, kwetsbaar cultuurlandschap en bekenstelsel, en een sterke
terugloop van het aantal boeren. Deze situatie is een bedreiging voor het
waardevolle agrarische cultuurlandschap en de leefbaarheid.
Samen met de stichting WCL is in 2020 het programma Vitaal Platteland opgesteld.
Dit programma is gericht op het behoud van de waardevolle natuur en cultuur, en het
realiseren van een economisch, sociaal en ecologisch toekomstperspectief voor
iedereen die in het buitengebied woont, werkt en recreëert.

Kwaliteit (toelichting)
De Intentieovereenkomst en startnotitie zijn in januari 2023 vastgesteld. Hierin is
vastgelegd hoe de drie overheden (provincie, waterschap en gemeente) en de
gebiedspartijen willen samenwerken in de gebiedsaanpak Vitaal Platteland. Het doel
is te komen tot een economisch, sociaal en ecologisch perspectief voor de mensen

                                                                                  58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>die in het gebied wonen en werken, nu en in de toekomst. Concreet wordt dit een
gebiedsplan, een 'Winterswijks bod'.
Door een herijking van het proces en de actualiteit rond de stikstofproblematiek wordt
de insteek van de gebiedsaanpak aankomende tijd veranderd van een proces/project
naar een programma. De programmatische aanpak biedt ruimte om meerdere
projecten te starten die bijdragen aan een vitaal landelijk gebied, terwijl er ook naar
het overkoepelend gebiedsplan wordt toegewerkt. Het doel is een breed gedragen
plan waarin ook is vastgelegd hoe maatregelen t.b.h. van stikstofreductie en
natuurherstel in Winterswijk geborgd zullen worden.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Volgens de oorspronkelijke planning levert het proces eind 2024 het gebiedsplan op.
Tijdens de uitvoering van het proces hebben we te maken met onzekerheid over de
kaders vanuit het Rijk. Ook zien we dat het pionierswerk, de nieuwe gebiedsgerichte
aanpak, veel vraagt van iedereen die erbij betrokken is. Het vergt een andere manier
van samenwerking tussen de overheden en gebiedspartijen, waardoor het soms
twee stappen vooruit en een stap achteruit is.
De actualiteit rond stikstof heeft de urgentie van het proces onderstreept en zal
waarschijnlijk resulteren in een versnelling. Ook heeft de provincie aangegeven dat
Winterswijk (naast de Veluwe) prioritair is en er daarom ook gelden beschikbaar
zullen komen voor de uitvoering in het proces. In 2025 en 2026 werken we toe naar
een plan met een uitvoeringsprogramma voor 10 jaar.

Tijd (indicator)

Uitvoeren project LEADER
We geven uitvoering aan LEADER-projecten. LEADER is een subsidieregeling die is
bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het
behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale
cohesie en het behouden/versterken van het voorzieningenniveau.

Kwaliteit (toelichting)
Stichtingen, verenigingen, organisaties en bedrijven kunnen gebruikmaken van
LEADER-subsidies. LEADER is een onderdeel van het Gemeenschappelijk
Landbouw Beleid (GLB). Initiatiefnemers worden bij hun aanvraag ondersteund door
de Lokale Actie Groep (LAG). De LAG bestaat uit lokale (inwoner)leden en een
projectleider. Alle aanvragers geven een verplichte pitch aan de LAG over hun
project. De LAG adviseert Gedeputeerde Staten bij het beschikbaar stellen van
financiën.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De uitvoering van LEADER- projecten heeft een looptijd van 2024-2028. Het proces
ligt op schema. Er zijn meerdere voorstellen besproken met de LEADER
coördinator.

Tijd (indicator)

                                                                                    59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Doelstellingen
We realiseren voldoende woningaanbod waar voor verschillende doelgroepen
behoefte aan is
Activiteiten
Een goede voorraad sociale, duurzame huurwoningen
In de raamovereenkomst en de prestatieafspraken staat nu al dat partijen zich
inzetten om de bewustwording bij huurders, als het gaat om woongedrag en de
gevolgen van energiegebruik, te bevorderen. Daarbij faciliteert en ondersteunt de
gemeente de huurdersvereniging en De Woonplaats waar mogelijk bij
duurzaamheidsprojecten en -activiteiten die bijdragen aan de
(gemeentelijke/regionale) duurzaamheidsdoelstellingen. De Woonplaats en de
gemeente Winterswijk gaan in gesprek om concrete vervolgafspraken te maken op
het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid. We streven naar een
maximale inzet, mede in het kader van armoedebestrijding.

Kwaliteit (toelichting)
In de prestatieafspraken van 2023 en 2024 is concreet in beeld gebracht wat de
totale opgave is met betrekking tot verduurzaming van de woningen. Door De
Woonplaats en de gemeente wordt gewerkt aan de opgave. Bij acties en pilots
gericht op het bevorderen van duurzaam woongedrag en energiebesparing,
stemmen de partijen de aanpak met elkaar af. Gemaakte afspraken in 2024 worden,
daar waar mogelijk, voortgezet in 2025.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit is een doorlopende activiteit gedurende heel 2025.

Tijd (indicator)

Flexwonen
Veel Winterswijkers zijn op zoek naar geschikte en betaalbare woonruimte. Ook
moet Winterswijk extra statushouders huisvesten. De instroom neemt toe, dus het
aantal statushouders neemt ook toe. Daarnaast weten we niet hoelang de
Oekraïense ontheemden blijven. Daarom ontwikkelt Winterswijk, samen met De
Woonplaats en marktpartijen, een of meerdere flexwoonprojecten.

Kwaliteit (toelichting)
Voor de prestatieafspraken 2025 met De Woonplaats is het onderwerp niet
behandeld. De prioriteit lag bij andere projecten en activiteiten binnen het thema
wonen.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Voor de prestatieafspraken 2025 met De Woonplaats is het onderwerp niet
behandeld. De prioriteit lag bij andere projecten en activiteiten binnen het thema
wonen.
                                                                                     60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Tijd (indicator)

Nieuwe lokale woonvisie
We stellen een nieuwe lokale woonvisie op, omdat de looptijd van de huidige lokale
woonvisie eind 2024 afloopt. We sluiten aan bij de uitgangspunten van de Regionale
Woonagenda Achterhoek 2023-2030, en combineren dit met onze lokale ambities en
uitgangspunten. We spelen in op de veranderende woonbehoefte en zorgen ervoor
dat nieuwe woningbouw en de bestaande woningvoorraad daarop aansluiten. We
streven naar betaalbare woonlasten, passend bij de portemonnee van de inwoners
en woningzoekenden.

Kwaliteit (toelichting)
We stellen een nieuwe lokale woonvisie op in de vorm van een
volkshuisvestingsprogramma.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Op basis van de bijgestelde planning verwachten we in 2025 de nieuwe lokale
woonvisie op te leveren in de vorm van een volkshuisvestingsprogramma.

Tijd (indicator)

Lokale woonzorgvisie
Het Rijk werkt aan een wetsvoorstel dat het opstellen van een urgentieverordening
en/of huisvestingsverordening door gemeenten voor specifieke aandachtsgroepen in
2025 of 2026 verplicht maakt. Dit is inclusief verschillende zorgdoelgroepen.
Voorafgaand aan deze verordening is een lokale woonzorgvisie noodzakelijk, om
prioritering van specifieke aandachtsgroepen te bepalen. Bij het opstellen van de
lokale woonzorgvisie is regionale afstemming een belangrijk onderdeel.

Kwaliteit (toelichting)
We stellen een lokale woonzorgvisie op als onderdeel van het
volkshuisvestingsprogramma.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De lokale woonzorgvisie wordt in 2025 opgesteld als onderdeel van het
volkshuisvestingsprogramma. Daar waar mogelijk wordt het afgestemd op de
Achterhoekse woonzorgvisie.

Tijd (indicator)

Herontwikkeling portiekflats Europalaan
We werken aan het initiatief van De Woonplaats om de komende jaren 112 woningen
(in vier flatgebouwen) aan de Europalaan te vervangen door 130 nieuwe woningen
(in drie gebouwen).


                                                                                61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (toelichting)
Op 4 juli is besloten onder randvoorwaarden medewerking te verlenen aan de start
van een procedure voor de herontwikkeling van de portiekflats aan de Europalaan.
Het ontwerp bestemmingsplan heeft eind 2023 ter inzage gelegen en is in april 2024
ter vaststelling aan de raad voorgelegd. In juni 2024 is het bestemmingsplan
vastgesteld. De Woonplaats start in september 2024 met de voorbereidingen voor de
sloop van de eerste portiekflat.



Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 is de eerste flat gesloopt en is begonnen met de nieuwbouw .

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We zorgen voor duidelijkheid over eigendomssituaties van snippergroen
Activiteiten
Snippergroen en illegaal grondgebruik
In 2016 heeft bureau Eiffel het grondgebruik binnen de gemeente Winterswijk
geïnventariseerd. Hieruit is gebleken dat op 595 locaties sprake is van
ingebruikname van gemeentegrond door particulieren en (agrarische) bedrijven.
Soms zijn hier afspraken over gemaakt, in andere gevallen is nog niets geregeld. In
2019 is hiervoor een projectmatige aanpak ontwikkeld en is in de wijken Bargerbosch
en Hoge Wieber Noord gestart met het pilotproject Grondgebruik.
In 2023 heeft de raad een beleidskader voor snippergroen vastgesteld. Op basis
hiervan wordt het project vervolgd.

Kwaliteit (toelichting)
Wij bieden inwoners en ondernemers duidelijkheid over het niet-geregistreerd in
gebruik hebben van snippergroen.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het pilotproject is in 2024 afgerond. De pilot wordt omgezet naar een regulier
project.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Jaarlijks worden gemiddeld 100 woningen gerealiseerd, in totaal 900 nieuwe
       woningen in de periode 2022-2030. We monitoren het aantal gerealiseerde
       woningen. Nieuwe woningbouwplannen moeten inspelen op een 'mismatch'

                                                                                  62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>       tussen vraag en aanbod op de Winterswijkse woningmarkt. (Woon- en
       Vastgoedmonitor 8RHK)
      Met de Woondeal Achterhoek en de Regionale Woonagenda Achterhoek
       2023-2030, hebben wij ons gecommitteerd aan de opgave om 60% betaalbare
       woningen te bouwen voor 2030.

Risico's
Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende activiteiten en daarom benoemen wij
geen specifieke risico's. In elk project of in elke activiteit worden de risico's
zelfstandig afgewogen. Algemene risico's bij gebiedsontwikkeling en wonen zijn wel
de prijsstijgingen, denk bijvoorbeeld aan bouw- en investeringskosten. Daarnaast
kan ook de stikstofcrisis veel projecten stil leggen.

3.5 Economie en Lobby
Ambitie
Wij koesteren de hoeveelheid en verscheidenheid aan bedrijven in Winterswijk.
Bedrijvigheid en de nabijgelegen werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de
leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Bedrijven moeten voldoende
ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Samenwerking tussen ondernemers,
onderwijs en overheid wordt voortgezet. Wij streven naar een stabiele arbeidsmarkt.
In samenwerking met de sector zorgen we jaarrond voor voldoende aanbod in
vrijetijdsbesteding. We kijken hierbij ook nadrukkelijk naar evenementen.
We dragen Winterswijk als merk uit, binnen en buiten Nederland. Ook onderhouden
we duurzame relaties met regionale, landelijke en buitenlandse
samenwerkingspartners. Daarnaast maken we actief gebruik van (Europese)
subsidies voor de realisatie van onze activiteiten.
Relevante documenten:
     Beleidsnota Economie Winterswijk 2017
     Omgevingsvisie Buitengebied 2019
     Centrumvisie 2021
     Raadsbesluit Heroverwegen locatiekeuze bedrijventerrein d.d. 23 maart 2023
     Nota Grenszland Gemeente Winterswijk (2022-2024)

Doelstellingen
Het bieden van voldoende ruimte voor de bedrijvigheid in Winterswijk met als
uitgangspunt, inbreiding, revitalisering en herontwikkeling
Activiteiten
Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen
We werken samen met het bedrijfsleven en de provincie aan het programma
toekomstbestendige bedrijventerreinen. Het programma heeft als doel om
bedrijventerreinen te verduurzamen, een groenere en gezondere werkomgeving te
creëren en de samenwerking tussen bedrijven op de bedrijventerreinen te
verbeteren. Daarbij richt het programma zich zowel op samenwerking en
organisatiegraad op het bedrijventerrein, als op het programmatisch uitvoeren van
fysieke maatregelen. Het programma ondersteunt de gemeente bij het omzetten van
de beleidsambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat, naar concrete
maatregelen op de bedrijventerreinen.

Kwaliteit (toelichting)

                                                                                 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>In samenwerking met industriekring OWIN werken we aan drie doelen:
     Het verbeteren van de organisatiegraad van ondernemers op het
      bedrijventerrein. We verkennen hiervoor de mogelijkheden van het
      parkmanagement op het bedrijventerrein.
     Het opzetten van een programma met fysieke en organisatorische
      maatregelen op het bedrijventerrein, onder meer gericht op duurzaamheid,
      klimaat, verkeer en veiligheid.
     Het onderzoeken van de haalbaarheid van een Smart Energy Hub op het
      bedrijventerrein. Dit onderzoek richt zich op de optimalisatie van de lokale
      energie-opwekcapaciteit en het -verbruik op het bedrijventerrein, en wordt
      uitgevoerd met een subsidie van de provincie Gelderland.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit project loopt conform planning.

Tijd (indicator)

Gebiedsvisie bedrijventerrein
Het Regionaal Programma Werklocaties laat zien dat er in Winterswijk behoefte is
aan een nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Voor het
succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerreinen schaars zijn.
Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk en economisch vestigingsklimaat te
behouden, is er in 2024 een nieuwe locatie voor een bedrijventerrein aangewezen. In
2025 werken we aan de gebiedsvisie van het bedrijventerrein.

Kwaliteit (toelichting)
In 2024 heeft het college een besluit genomen over de locatie van het nieuwe
bedrijventerrein. In 2025 werken we aan de gebiedsvisie voor het nieuwe
bedrijventerrein. De planning is gericht op vaststelling van de gebiedsvisie in februari
2026.


Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De gebiedsvisie wordt in het eerste kwartaal van 2026 vastgesteld.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
Het maken en vaststellen van een visie op de toekomstige soort bedrijven in
Winterswijk
Activiteiten
Toekomstvisie gewenste bedrijvigheid in Winterswijk
Het Winterswijkse bedrijfsleven kenmerkt zich door een grote diversiteit. Start-ups,
familiebedrijven die al generaties lang aan Winterswijk zijn verbonden, maar ook
bedrijven die begonnen zijn als familieondernemingen en inmiddels onderdeel zijn

                                                                                       64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>van een groot landelijk of internationaal bedrijf. Wij koesteren al deze bedrijven. We
maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst in Winterswijk op
willen richten.

Kwaliteit (toelichting)
We bewaken de kwaliteit aan de hand van de volgende factoren:
   Participatie
   Duurzaamheid, klimaat en circulaire economie
   Onderwijs en arbeidsmarkt
   Deskundige ondersteuning
   Samenhang met de locatiekeuze voor het bedrijventerrein
   Integratie in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk (zie beleidsveld
      3.4)

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Omdat de visie wordt geïntegreerd in de Omgevingsvisie bebouwde kom Winterswijk
(beleidsveld 3.4), wordt dit tijdspad aangehouden.


Tijd (indicator)

Doelstellingen
In samenwerking ontwikkelen van een jaarrond toeristisch/recreatief aanbod
Activiteiten
Uitvoeren regionale vrijetijdsagenda
We werken samen met de andere Achterhoekse gemeenten aan de uitvoering van
de Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030. Vanuit deze agenda werken we aan vijf
speerpunten:
1. Het vergroten van de beleefbaarheid van de Achterhoek met aanbodontwikkeling.
2. Het op peil houden en verbeteren van de vitaliteit van de verblijfsrecreatie.
3. Het realiseren van een onderscheidende profilering en zichtbaarheid van de
Achterhoek voor de nationale en internationale gast.
4. Het bevorderen van de gastvrijheid in de regio.
5. Het versterken van de positie van de vrijetijdssector binnen de Achterhoek en het
intensiveren van verbindingen met andere sectoren.
We voeren dit uit met concrete projecten, onder andere gericht op de routestructuren
voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Eén van de concrete
projecten is ‘Onbeperkt genieten in de Achterhoek’. Dit project sluit goed aan bij de
Winterswijkse opgave ‘Iedereen doet mee’.

Kwaliteit (toelichting)
De projecten lopen conform afspraak.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De projecten uit de vrijetijdsagenda lopen volgens schema.

                                                                                   65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Tijd (indicator)

Stimuleren van evenementen voor en door jongeren
We versterken de gemeentelijke ondersteuning van evenementen voor en door
jongeren. Met een groter en beter evenementenaanbod wordt Winterswijk
aantrekkelijker voor jongeren, versterken we de dagrecreatie en dragen we bij aan
seizoensverlenging voor de verblijfsrecreatie.

Kwaliteit (toelichting)
We hebben aandacht voor de specifieke behoeften van evenementenorganisatoren.
Doel is om het beschikbare budget zuiver en effectief in te zetten in relatie tot de
doelstelling: het stimuleren van evenementen voor en door jongeren. SPOT
jongerenwerk wordt betrokken bij het programma.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het incidentele budget voor 2023 en 2024 wordt overgeheveld naar 2025, voor zover
dat nodig is voor ondersteuning van activiteiten en evenementen die voortkomen uit
dit programma.

Tijd (indicator)

Regionale uitvoeringsagenda toerisme
De lokale uitvoeringsagenda recreatie en toerisme wordt opgesteld in samenwerking
met de toeristische sector en 100% Winterswijk. De uitvoeringsagenda beschrijft de
activiteiten waarmee we uitvoering geven aan de beleidsvisie recreatie en toerisme.

Kwaliteit (toelichting)
De uitvoeringsagenda geeft uitvoering aan de speerpunten en ontwikkelrichting uit de
beleidsvisie recreatie en toerisme, zoals vastgesteld in 2024. De activiteiten die
hiervoor nodig zijn, worden in samenwerking met de toeristische sector en 100%
Winterswijk bepaald. Voor de financiering van de uitvoeringsagenda wordt een
beroep gedaan op de inkomsten uit de toeristenbelasting, waarvoor nieuwe
meerjarige afspraken met de sector worden gemaakt.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Een nog te bepalen meerjarig programma.

Tijd (indicator)




                                                                                    66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Doelstellingen
Stimuleren ondernemerschap en stabiele arbeidsmarkt
Doelstellingen
Winterswijk (inter-)nationaal op de kaart zetten waarbij we ons aanbod op het gebied
van wonen, werken, winkelen en toerisme uitdragen en streven naar een betere
bereikbaarheid over de weg en het spoor.
Activiteiten
Lobby
We zetten in op regionale en grensoverschrijdende lobby. Lobbyen stelt ons in staat
de belangen van onze inwoners te vertegenwoordigen bij de overheid en andere
belanghebbenden. Het zorgt ervoor dat samenwerkingsverbanden tussen
gemeenten en bedrijven ontstaan. Ook lobbyen over de grens is belangrijk. De
toenemende Europeanisering van het beleid en de besluitvorming zorgen ervoor dat
veel belangrijke beslissingen niet alleen op nationaal niveau, maar ook op Europees
niveau worden genomen.

Kwaliteit (toelichting)
Een gestructureerde lobby is nodig. Vanuit de behoefte om een heldere,
gezamenlijke boodschap te vertellen, is gewerkt aan focus in onze lobby. Tijdens het
lentefestival brengen we de Achterhoek en onze Achterhoekse ambities jaarlijks
dichter bij Den Haag. Ook zetten we in op lobby richting de Provincie.

Lokaal zetten we in op politieke actualiteiten. Op dit moment heeft stikstof onze
volledige aandacht. Ook richten we ons met een gezamenlijke lobby van de M50-
gemeenten (middelgrote gemeenten) op verschillende onderwerpen, zoals
grensoverschrijdende arbeidsmarkt, het behoud van streekziekenhuizen en andere
belangrijke voorzieningen.
Zo'n 70% van alle wet- en regelgeving waar gemeenten mee te maken hebben,
wordt op Europees niveau bepaald. We zijn ons ervan bewust dat je
grensoverschrijdend moet denken om lokale uitdagingen onder de aandacht te
brengen. Winterswijk staat bekend als een Europa-actieve gemeente. Mede door het
winnen van de Green Leaf Award, de actieve rol van de portefeuillehouder en de
lobby in verschillende Europese gremia, wordt Winterswijk vaak als voorbeeld
genoemd. De jaarlijkse deelname aan de European Week of Regions and Cities zien
wij als een kans om kennis te delen met bestuurders uit heel Europa, en de
Achterhoekse ambities en uitdagingen in Den Haag en Brussel zichtbaar te maken.
Er is een ambtelijke lobbywerkgroep gevormd die de organisatie van het festival en
de European Week of Regions and Cities verzorgt.
In de raad van 20 juni 2024 is de Motie Windmolens Duitsland aangenomen. We
gaven uitvoering aan deze motie in de vorm van een onderzoek. De resultaten
hiervan gebruiken we bij lobby-activiteiten.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit is een doorlopende activiteit.

Tijd (indicator)



                                                                                  67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Grensoverschrijdende samenwerking
Onder grensoverschrijdende samenwerking valt de samenwerking met de overheid,
ondernemers en maatschappelijke organisaties in de Achterhoek, de Regio
Achterhoek en de Euregio. We verbinden mensen, ondernemers, overheid en
onderwijs aan beide zijden van de grens met elkaar op het gebied van economie,
onderwijs, cultuur, toerisme en sport.

Kwaliteit (toelichting)
We streven naar structurele inbedding van Europees beleid in ons internationale
beleid. In 2025 actualiseren wij de Nota Grenszland, die als kader dient voor de
uitvoering van onze grensoverschrijdende samenwerking. Ook ronden we het
onderzoek naar windmolens aan de grens af.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit proces is doorlopend.

Tijd (indicator)

Subsidies
Voor een optimale benutting van (Europese) subsidiemiddelen voor de uitvoering van
projecten en activiteiten, zetten we binnen onze organisatie een subsidiestructuur op.
Dit om subsidieverwerving binnen de organisatie te borgen.

Kwaliteit (toelichting)
Subsidies zijn een belangrijk middel voor de gemeente Winterswijk om haar beleid te
kunnen uitvoeren en projecten te realiseren. Het verwerven van subsidies vergt
echter wel een structurele aanpak. We kiezen in Winterswijk voor een
subsidieadviseur die zich bezighoudt met het identificeren van
subsidiemogelijkheden en het coördineren van de aanvragen. Steeds meer
gemeenten werken samen om gezamenlijk subsidieaanvragen te doen. Zo wordt de
kans op succes vergroot en kunnen grotere projecten worden gerealiseerd dan
wanneer individueel subsidie wordt aangevraagd. Ook zijn er steeds meer Europese
subsidieprogramma's beschikbaar, die ons als gemeenten in staat stellen om
grensoverschrijdend samen te werken.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het werven van subsidies is een doorlopend proces. We signaleren en attenderen de
organisatie structureel op subsidiemogelijkheden die zich voordoen en faciliteren
aanvragen. Samen met de gemeenten Aalten, Doetinchem en Oost Gelre hebben we
een subsidieoverleg georganiseerd, waarin we subsidiekansen met elkaar delen en
kansen gezamenlijk oppakken.

Tijd (indicator)

Indicatoren
    Beschikbaarheid van direct uit te geven bedrijventerrein op korte termijn.

                                                                                   68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>        Leegstandsontwikkeling op bedrijventerreinen.
        Langetermijnreservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens
         vraag- en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma
         Werklocaties.
        Groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winterswijk (registratie op basis van
         de provinciale werkgelegenheidsenquête).
        Aantal vierkante meters leegstand in het winkelcentrum.
        Aantal bezoekers aan het winkelcentrum.
        Aantal toeristische overnachtingen.

Risico's
    Er is geen vrij uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar. Concrete vraag
       op korte termijn kunnen we niet bedienen. Wel is De Vlijt beschikbaar, maar
       dit is niet voldoende voor de lange termijn. Dit stelt bedrijven mogelijk voor de
       keus om uitbreiding uit te stellen dan wel uit te wijken naar een locatie buiten
       Winterswijk, met verlies aan werkgelegenheid als gevolg.
    Langetermijneffecten van de coronacrisis en de energiecrisis op
       centrumondernemers kunnen leiden tot meer leegstand en een minder vitaal
       winkelcentrum.
    Langetermijneffecten van de coronacrisis en de energiecrisis op de
       toeristische sector kunnen effect hebben op het investeringsvermogen van de
       sector, de aanbodcapaciteit en het aantal bezoekers.
    Energiecrisis en andere effecten van de oorlog in Oekraïne verstoren de
       economische ontwikkeling en leiden tot kortetermijninflatie en mogelijk
       langetermijnrecessie. Dit werkt door in consumentenvertrouwen en -
       bestedingen, met gevolgen voor alle economische sectoren.

Financiële afwijkingen programma 3
Baten en Lasten
Bedragen x €1.000




                                                                                      69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Exploitatie              Begroting 2025       Mutaties         Mutaties       Stand voor           Mutaties    Prognose 1 2025
                                          Prognose 2 2024 Jaarrekening 2024   Prognose 1       Prognose 1 2025
                                                                                 2025
Baten
3.1 Openbare ruimte
2.1 Verkeer en                      142                 0                 0            142                   0            142
vervoer
5.7 Openbaar groen                  102                 0                 0            102                 40             142
en (openlucht)
recreatie
7.5 Begraafplaatsen                 239                 0                 0            239                   0            239
en crematoria
Totaal 3.1 Openbare                 482                 0                 0            482                 40             522
ruimte
3.2 Klimaat, water en
milieu
7.2 Riolering                     4.967                 0                 0          4.967                   0           4.967
7.3 Afval                         3.685                 0                 0          3.685                   0           3.685
Totaal 3.2 Klimaat,               8.651                 0                 0          8.651                   0           8.651
water en milieu
3.3 Duurzaamheid
7.4 Milieubeheer                    616                 0             2.447          3.064                 10            3.074
3.4
Gebiedsontwikkeling
en wonen
3.2 Fysieke                       1.595                 0                 0          1.595               5.959           7.554
bedrijfsinfrastructuur
8.1 Ruimte en                     1.185                 0                 0          1.185                   0           1.185
leefomgeving
8.2 Grondexploitatie                 99                 0                36            135                273             408
(niet-
bedrijventerreinen)
8.3 Wonen en                        343                 0                 0            343                   0            343
bouwen
Totaal 3.4                        3.221                 0                36          3.257               6.232           9.489
Gebiedsontwikkeling
en wonen
3.5 Economie en
lobby
3.1 Economische                       2                 0                 0                2                 0               2
ontwikkeling
3.3 Bedrijvenloket en               142                 0                 0            142                   0            142
bedrijfsregelingen
3.4 Economische                   1.249                 0                 0          1.249                 20            1.269
promotie
Totaal 3.5 Economie               1.393                 0                 0          1.393                 20            1.413
en lobby
Totaal Baten                     14.364                 0             2.483         16.847               6.302          23.149
Lasten
3.1 Openbare ruimte
2.1 Verkeer en                    5.904                46                85          6.034                 27            6.061
vervoer
2.2 Parkeren                        110                 0                 0            110                   0            110
5.7 Openbaar groen                4.212                 0              273           4.485                546            5.031
en (openlucht)
recreatie
7.5 Begraafplaatsen                 338                 0                 0            338                 25             363
en crematoria
Totaal 3.1 Openbare              10.564                46              357          10.967                598           11.565
ruimte
3.2 Klimaat, water en
milieu
7.2 Riolering                     3.752                 0                82          3.834               3.921           7.754
7.3 Afval                         3.032                 0                85          3.116                   0           3.116




                                                                                                                           70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Exploitatie              Begroting 2025        Mutaties         Mutaties       Stand voor            Mutaties    Prognose 1 2025
                                           Prognose 2 2024 Jaarrekening 2024   Prognose 1        Prognose 1 2025
                                                                                  2025
Totaal 3.2 Klimaat,               6.784                  0              166           6.950                3.921          10.871
water en milieu
3.3 Duurzaamheid
7.4 Milieubeheer                  2.100                  0             2.554          4.654                  40            4.694
3.4
Gebiedsontwikkeling
en wonen
3.2 Fysieke                       1.420                  0                 6          1.426                6.121           7.547
bedrijfsinfrastructuur
8.1 Ruimte en                     2.266                118             1.353          3.736                 103            3.839
leefomgeving
8.2 Grondexploitatie              3.280                  0                36          3.316                 294            3.610
(niet-
bedrijventerreinen)
8.3 Wonen en                      1.587                 50                 0          1.637                 207            1.843
bouwen
Totaal 3.4                        8.552                168             1.395         10.115                6.725          16.839
Gebiedsontwikkeling
en wonen
3.5 Economie en
lobby
3.1 Economische                     129                  0                37            166                    0            166
ontwikkeling
3.3 Bedrijvenloket en               268                  0                75            343                  15             358
bedrijfsregelingen
3.4 Economische                     404                 74                 5            484                  25             509
promotie
Totaal 3.5 Economie                 801                 74              117             992                  40            1.032
en lobby
Totaal Lasten                    28.801                288             4.589         33.678               11.324          45.002
Onttrekkingen
3.2 Klimaat, water en
milieu
7.2 Riolering                        15                  0                 0                15                 0             15
3.4
Gebiedsontwikkeling
en wonen
8.2 Grondexploitatie              3.002                  0                 0          3.002                    0           3.002
(niet-
bedrijventerreinen)
8.3 Wonen en                          0                  0                 0                 0             1.754           1.754
bouwen
Totaal 3.4                        3.002                  0                 0          3.002                1.754           4.756
Gebiedsontwikkeling
en wonen
Totaal Onttrekkingen              3.017                  0                 0          3.017                1.754           4.771
Stortingen
3.4
Gebiedsontwikkeling
en wonen
8.3 Wonen en                      9.000                  0                 0          9.000                1.000          10.000
bouwen
Gerealiseerd                     -20.420              -288            -2.106        -22.814               -4.267         -27.081
resultaat


Openbare ruimte
Het nadeel van € 598.000 aan de lastenkant bestaat met name uit :

 Vervanging bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen                                      € 307.000 N



                                                                                                                             71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre> Biodiversiteit en landschap                               € 100.000 N

 Openbaar groen (bijdrage ROVA)                            € 89.000 N

 Kleine plantsoenmaterialen                                € 25.000 N

 Onderhoud begraafplaats                                   € 25.000 N
Vervanging bestaande gemeentelijke speelvoorzieningen
Op 27 maart 2025 heeft de raad besloten voor het jaar 2025 incidenteel €307.000,-
beschikbaar te stellen ten behoeve van het vervangen van bestaande gemeentelijke
speelvoorzieningen. Hierbij is tevens besloten deze uitgave te dekken via de reserve
instandhouding voorzieningen. Zie ook paragraaf onttrekkingen binnen dit
programma.
Biodiversiteit en landschap
Van de Provincie hebben we een subsidie ontvangen van € 50.000 voor het
uitvoeren van groenblauwe en fysieke maatregelen en het uitvoeren van fysieke
maatregelen die de biodiversiteit verhogen in het landelijk gebied van onze
gemeente. De voorwaarde is dat de gemeente hetzelfde bedrag als cofinanciering
inbrengt. Daarom wordt voorgesteld een budget van € 100.000 beschikbaar te
stellen.
Openbaar groen (bijdrage ROVA)
Deze incidenteel hogere bijdrage aan de ROVA voor beheer openbare ruimte vloeit
voort uit diverse areaalmutaties.
Kleine plantsoenmaterialen
Incidenteel extra budget is benodigd om plantvakken te kunnen inboeten en te
renoveren. Meer uitval door o.a. engerlingen.
Onderhoud begraafplaats
Incidenteel extra budget is benodigd om doodgegane hagen en dode beplanting in
najaar te kunnen vervangen.
Daarom wordt voorgesteld bovenstaande budgetten van openbaar groen, kleine
plantsoenmaterialen en onderhoud begraafplaats bij te ramen.



Klimaat, water en milieu
Het nadeel van € 60.000 aan de lastenkant bestaat uit een incidentele bijraming van
het onderhoudsbudget riolering. Dit betreft het voorstel voor bijraming van het
onderhoudsbudget drainage (€ 35.000) en (her) plaatsen peilbuizen (€ 25.000).
Onderhoudsbudget drainage
Budget voor 2024 was niet mogelijk om mee te nemen naar 2025. Dit budget is
komen te vervallen. Helaas is de deelopdracht van 2024 met een waarde van €
35.000,-- pas in 2025 uitgevoerd.
(Her) plaatsen peilbuizen.
Budget is onvoldoende voor het plaatsen van nieuwe peilbuizen. Verwachting is een
tekort voor 2025.
Tijdens de uitvoering van het Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2024-2028 is
gebleken dat een aantal noodzakelijke investeringen in de riolering specifiek ten
aanzien van het stamriool en het drukrioleringssysteem niet of onvoldoende is
meegenomen. Daarom wordt er een voorstel gedaan voor een aanvulling op het

                                                                                 72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Water- en Rioleringsprogramma. Dit leidt tot noodzakelijke dotatie aan de
voorziening riolering € 3.860.550.

Duurzaamheid
Er zijn geen mutaties groter dan € 50.000 geweest.




Gebiedsontwikkeling en wonen
Het voordelige resultaat aan de batenkant van € 6.232.000 bestaat uit het resultaat
op de grondexploitaties.
Het nadelige resultaat aan de lastenkant van € 6.725.000 bestaat met name ( €
6.415.000) uit het resultaat op de grondexploitaties.
Het nadelige resultaat op de grondexploitaties van € 183.000 (€ 6.415.000 hogere
lasten - € 6.232.000 hogere baten) wordt met name verklaard door het complex
Spoorzone, met in 2025 per saldo een incidenteel nadeel van € 164.000.
Dit nadeel van € 164.000 bestaat uit een nadeel van € 250.000 van 2025 naar
2026 overgehevelde winstneming en een voordeel van € 86.000 in 2025
gerealiseerde winstneming.
Toelichting :
In de begroting 2025 was rekening gehouden met de verkoop van een perceel grond
in de Spoorzone aan Stichting Zorggroep Marga Klompé voor de bouw van een
zorgcentrum. De planontwikkeling door Marga Klompé is op dit moment nog niet
zover dat de grond dit jaar al wordt geleverd. Deze inkomst van € 1.594.750 en de
met deze transactie samenhangende winstneming op het complex Spoorzone van €
250.000 komen te vervallen in de begroting 2025 en schuiven door naar 2026. In de
spoorzone is een kavel van 3.910 m2 verkocht voor een koopsom van € 527.850.
Verwacht wordt dat deze kavel in 2025 wordt uitgegeven. Door deze verkoop wordt
in 2025 een bedrag van circa € 86.000 aan winst gerealiseerd.
Het restant nadeel van € 310.000 (€ 6.688.000 - € 6.378.000 grondexploitaties) aan
de lastenkant wordt met name verklaard door de incidentele uitgaven van € 65.000
voor afhandeling motie Windmolens Duitsland en de eenmalige subsidie bijdrage
van € 200.000 aan Stichting Buurthuis Den Tappen conform het raadsbesluit van 28
november 2024.
De uitgaven met betrekking tot de afhandeling motie Windmolens Duitsland zijn
gericht op onderzoek en lobby EU en juridische ondersteuning bij juridische
procedures en is conform het Collegebesluit 12 november 2024.




Economie en Lobby
Er zijn geen mutaties groter dan € 50.000 geweest.

Onttrekkingen en toevoegingen reserves
De voorgestelde toevoeging van € 1.000.000 aan de reserve lokale initiatieven is
conform het 19 december 2024 bij de 2e voortgangsgrapportage 2024 door de raad
aangenomen bijgevoegde amendement A1.


                                                                                 73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Hierbij is besloten € 1.000.000 aan de bestemmingsreserve Lokale Initiatieven toe te
voegen, waarop Terra Temporalis voor een maximum bedrag van € 1.000.000 een
beroep kan doen, mits Terra
Temporalis aan de overige voorwaarden van de bestemmingsreserve voldoet.

De voorgestelde onttrekking aan de reserves van € 1.754.000 bestaat uit de
onttrekking van € 1.654.000 aan de reserve instandhouding voorzieningen en €
100.000 aan de reserve lokale initiatieven
De onttrekking van € 1.654.000 aan de reserve instandhouding voorzieningen
betreft de onttrekking ten behoeve van zwembad Jaspers van € 1.347.000 en de
onttrekking van € 307.000 ten behoeve van het vervangen van bestaande
gemeentelijke speelvoorzieningen.
De onttrekking ten behoeve van zwembad Jaspers is conform het raadsbesluit van
30 januari 2025 en is de dekking voor de uitgave die in Programma 2 , beleidsveld
Sport is toegelicht.
De onttrekking van € 307.000 ten behoeve van het vervangen van bestaande
gemeentelijke speelvoorzieningen is de dekking voor de uitgave die in Programma
3, beleidsveld openbare ruimte is toegelicht.
De onttrekking aan de reserve lokale initiatieven ten behoeve de hippische
vereniging (€ 85.000) is de dekking voor de uitgave die in Programma 2 , beleidsveld
Sport is toegelicht.
Daarnaast betreft dit een onttrekking ten behoeve van het ontmoetingscentrum voor
ouderen (€ 15.000).



Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk
Inleiding
Algemene ondersteuning, bestuur
Onze manier van besturen is betrokken, laagdrempelig en transparant. Met een
nuchtere kijk op zaken en gezond boerenverstand. We werken in het belang van de
inwoner en waarderen hun mening. We hechten aan inwonersparticipatie en trekken
als raad en college graag samen op.

Dienstverlening
We gaan samen aan de slag en inwoners worden tijdig, actief en laagdrempelig
betrokken bij besluiten die hen direct raken. Daarnaast hebben wij aandacht voor de
interne dienstverlening en optimaliseren bestaande processen waar mogelijk.

Veiligheid en ondermijning
Je veilig voelen is een basisbehoefte en vraagt om aandacht. Criminaliteit wordt
voorkomen. We ondersteunen een integrale aanpak om ondermijning tegen te gaan
en onze gemeente veilig te houden.

4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
Ambitie
We hebben een bestuur en een organisatie die er voor heel Winterswijk zijn; voor
alle inwoners, organisaties en bedrijven. We versterken de lokale democratie.
We gaan samen aan de slag voor en met inwoners. Zij worden tijdig, actief en
laagdrempelig betrokken. Daarnaast zetten wij ons in voor een krachtige organisatie
                                                                                  74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>waarin we nog efficiënter gaan functioneren. Waar mogelijk dringen we de kosten
terug.
Relevante documenten:
     Organisatievisie
     Visie op dienstverlening

Doelstellingen
We betrekken zo veel mogelijk inwoners, organisaties en bedrijven bij wat we willen
realiseren met een open en transparante bestuurlijk stijl
Activiteiten
Uitvoeren programma dienstverlening
In het uitvoeringsprogramma dienstverlening wordt de dienstverleningsvisie concreet
vertaald naar de praktijk. Wat goed gaat, blijven we goed doen. De basis op orde.
We verbeteren de dienstverlening door input te verzamelen bij klanten (klantreizen).
Ook informeren we klanten actief over de duur en status van hun aanvraag of
verzoek en houden we ons aan de afspraken. We werken met servicenormen die we
monitoren in een dashboard waarop wordt gestuurd. Daarnaast werken we met een
proef van beeldbrieven voor laaggeletterden en anderstaligen.

Kwaliteit (toelichting)
Belangrijke aandachtspunten zijn een tijdige afhandeling van zaken en afspraak is
afspraak. Onze manier van communiceren is open en transparant en het liefst
mondeling. Op die manier komen we meer in verbinding met de klant en creëren we
meer begrip voor onze besluiten.
In 2025 gaat Winterswijk verder op de ingeslagen weg. Leidend is de
dienstverleningsvisie.
Op het gebied van HR, competenties, communicatie en I-kolom worden slagen
gemaakt om de teams verder te professionaliseren. De ontwikkelingen vinden stap
voor stap plaats.

De vertaling van de dienstverleningsvisie naar de praktijk is gemaakt in de
teamplannen, niet in een uitvoeringsprogramma.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Deze activiteit loopt het hele jaar door. Dienstverlening staat centraal in het hele
doen en laten van de gemeente Winterswijk. Daarom is het nodig om continu
aandacht te geven aan de ontwikkeling van onze dienstverlening.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We hebben een slagvaardige en deskundige organisatie
Activiteiten
Optimaliseren Bedrijfsvoering
We werken aan integraliteit van werkprocessen en kijken waar zaken efficiënter en
effectiever kunnen door meer te standaardiseren. Ook beperken we de inhuur en
onderzoeken door externe partijen. We omarmen waar mogelijk regionale

                                                                                       75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>samenwerking om synergiën te benutten. Ten slotte blijven wij inzetten op een brede
digitale dienstverlening. Ons doel is een robuuste organisatie die haar kerntaken
voor inwoners en bedrijven waarmaakt.

Kwaliteit (toelichting)
Een betrouwbare bedrijfsvoering is essentieel voor het goed functioneren van de
overige organisatieonderdelen.
Met goed werkende systemen en processen, op basis van actuele en juiste
informatie, is het mogelijk besluitvaardig te werk te gaan en daar waar nodig
maatregelen te nemen om (bij) te sturen. Een vereiste voor het functioneren van het
geheel is het waarborgen van actuele sturingsinformatie en ondersteuning. We
verbeteren onze rapportageprocessen om de organisatie heldere en gedetailleerde
financiële informatie te kunnen bieden. Dat stelt ons in staat om beter te kunnen
sturen op resultaat.

Voor het sturen op de personeelskosten wordt gebruik gemaakt van een dashboard
dat vanaf april 2025 in gebruik is genomen.
Voor de organisatieonderdelen die zich met informatie en automatisering
bezighouden worden taken en rollen definitief bepaald en vastgelegd. Hierbij krijgt
ook de grote hoeveelheid projecten op het gebied van informatie en automatisering
aandacht, die aan de hand van een realistische planning, zullen worden opgepakt.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het dashboard voor de personeelskosten is eind eerste kwartaal 2025 operationeel.
De definitieve inrichting van het team Informatie (Informatievoorziening en IT) wordt
in het eerste halfjaar van 2025 afgerond.

Tijd (indicator)

We huisvesten De Post vanaf 2026 in het gemeentekantoor
Met de huisvesting van De Post in het gemeentekantoor hebben we twee doelen
voor ogen:
    Bijna alle dienstverlening van de gemeente komt op één locatie samen, met
      alle bijkomende voordelen.
    Besparing op de huur van het gebouw en op algemene kosten.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025 passen we de begane grond van het gemeentekantoor aan om collega's van
De Post te huisvesten. Vanaf het vierde kwartaal van 2025 ontvangen we ook de
cliënten van De Post op deze locatie. Door De Post onder te brengen in het
gemeentekantoor besparen we vanaf 2026 op kosten zoals huur, schoonmaak en
energie.

Spot kan niet meeverhuizen naar het gemeentekantoor vanwege ruimtegebrek, de
specifieke doelgroep en de aard van de activiteiten. Daarom zoeken we een
alternatieve locatie. Dit brengt kosten met zich mee voor huur, nutsvoorzieningen en
inrichting. In de tweede helft van 2025 nemen we een besluit over de toekomstige
huisvesting van Spot vanaf 2026.

                                                                                    76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
We huren De Post tot eind 2025. Voor 1 januari 2026 dient de herhuisvesting van
gemeentelijke medewerkers afgerond te zijn.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We interesseren inwoners voor de democratie en politiek
Activiteiten
Implementatie kinderraad en andere projecten gericht op jeugd.
Er komt een kindergemeenteraad om de jeugd beter bij de politiek te betrekken.

Kwaliteit (toelichting)
In 2023 is voor het eerst een kindergemeenteraad gevormd onder voorzitterschap
van de burgemeester. Tijdens de vergadering van de kindergemeenteraad gaan de
kinderen met elkaar in debat over hun zelfbedachte plannen voor iets in de
gemeente wat zij willen realiseren. Het beste plan wordt ook echt uitgevoerd. Vanaf
2024 heeft de kindergemeenteraad een structureel vervolg gekregen. De
kindergemeenteraadsvergadering 2024 is gehouden op donderdag 25 april 2024.
Tevens is op die dag de eerste kinderburgemeester van de gemeente Winterswijk
benoemd. Het winnende voorstel wordt in 2025 uitgevoerd.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De kindergemeenteraad krijgt ook in 2025 een vervolg, maar in afgeslankte vorm
vanwege mindere belangstelling vanuit basisscholen.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We zorgen voor een laagdrempelige en persoonlijke gemeentelijke dienstverlening
Activiteiten
E-diensten uitbreiden en achterliggende processen optimaliseren
We breiden de e-diensten uit aan de hand van de ontwikkelingen van de
vakspecifieke software van bijvoorbeeld het sociaal en ruimtelijk domein. Waar deze
vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf e-diensten. We passen
achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken.
Daarbij streven we naar een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling
van vragen van onze inwoners of andere klanten.

Kwaliteit (toelichting)
Er zijn inmiddels zo'n honderd e-diensten in gebruik - met name voor duurzaamheid,
burgerzaken en de Omgevingswet - zoals voor een verhuizing, aanvragen voor de
Basisregistratie Personen (BRP), subsidie voor de lokale aanpak van isolatie, een
verzoek voor de Wet open overheid (Woo) en een fors aantal voor

                                                                                  77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). De werkprocessen en de
systemen worden hierop aangepast, zodat de werkzaamheden zo effectief mogelijk
en digitaal kunnen verlopen. Dit proces loopt gestaag door.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het team informatievoorziening is in opbouw. De planning is bijgesteld vanwege de
extra benodigde hulp om volledig digitaal te werken. Er zijn wel circa twintig extra e-
diensten in de testomgeving uitgewerkt die binnenkort live gaan of al live zijn gezet.

Tijd (indicator)

Indicatoren
Het klantwaarderingscijfer is afkomstig van de uitkomsten van het tweejaarlijkse
gemeentelijke onderzoek 'Waar staat je gemeente.nl'. Momenteel onderzoeken wij of
er voor 2025 en daarna alternatieve methoden zijn om het klantwaarderingscijfer vast
te stellen.
Andere indicatoren zijn onze servicenormen en doorlooptijden.

Risico's
Digitalisering kost geld en vraagt om de juiste vaardigheden en systemen. Risico is
dat we hier niet snel genoeg op kunnen acteren door onvoldoende capaciteit.
Daarnaast moet het personeel door middel van training en opleiding bekend gemaakt
worden met de nieuwe werkwijzen en/of nieuwe applicaties. Ten slotte bestaat het
risico dat we bij de inrichting van de I-kolom kunnen stuiten op onverwachte kosten.

4.2 Openbare orde en veiligheid
Ambitie
We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het
veiligheidsgevoel van onze inwoners.
Relevante documenten:
     Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk.
     Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving.

Doelstellingen
We gaan drugsproblematiek tegen
Activiteiten
Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen
Bij het aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving
in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen, om
zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en
drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het
aanpassen van schoolreglementen, om de aanpak laagdrempeliger te kunnen
inzetten.

Kwaliteit (toelichting)
In 2025 wordt de aanpak voortgezet. De integrale samenwerking met partners in de
aanpak van drugshandel is belangrijk. Naast het inzetten van repressieve

                                                                                      78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>maatregelen wordt er ook ingezet op preventie. Voorlichting en preventieve controles
maken hier onderdeel van uit.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 worden de activiteiten om drugshandel en drugsgebruik tegen te gaan -
voorlichting, controle en samenwerking met betrokken partijen - voortgezet. In de
tweede helft van 2025 zal er in overleg met de middelbare scholen weer een
drugscontrole plaatsvinden. De inzet van bestuurlijke maatregelen is doorlopend.

Tijd (indicator)

Hard optreden tegen drugsoverlast
Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast. Hierbij maken we
gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten.

Kwaliteit (toelichting)
Als er sprake is van drugoverlast, treden we op via zowel het strafrecht als het
bestuursrecht.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit is een doorlopend proces.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners
Activiteiten
Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie
De buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en de politie werken nauw samen.
Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners, zoals
jongerenwerkers en Halt. Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het
centrum, de wijk(en) en het buitengebied. We geven prioriteit aan de zichtbaarheid
en benaderbaarheid van onze boa's.

Kwaliteit (toelichting)
Met de huidige capaciteit zetten we ons in voor de leefbaarheidsvraagstukken die in
Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met de
kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en
benaderbaarheid van de boa's zijn door capaciteitsuitbreiding geïntensiveerd.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht.

Tijd (indicator)
                                                                                    79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Samen met het domein zorg werken we met een integrale aanpak voor mensen met
verward en onbegrepen gedrag
We vinden het belangrijk dat partijen die een rol spelen in de samenwerking bij de
aanpak van personen met verward gedrag, een gezamenlijke verantwoordelijkheid
ervaren. We zetten in op intensivering van de ketensamenwerking. Vanuit het Rijk
zijn hiervoor gelden beschikbaar gesteld aan het Zorg- en Veiligheidshuis Noord- en
Oost-Gelderland. Met alle betrokken partijen vindt overleg plaats om te komen tot
een bestedingsplan voor die gelden. De gelden zijn onder andere bestemd voor de
versterking van de coördinatiefunctie van het Zorg- en Veiligheidshuis en het voeren
van procesregie op de doelgroep.

Kwaliteit (toelichting)
Met een gecoördineerde aanpak gericht op mensen met verward en onbegrepen
gedrag, is het mogelijk om zorgwekkende signalen vroegtijdig in beeld te krijgen en
op te pakken. Een gecoördineerde aanpak is zowel gericht op de juiste persoonlijke
zorg als op de veiligheid voor de omgeving. Dit is onderdeel van het dagelijkse werk.
Dat is nu voldoende geborgd in de integrale aanpak met alle betrokken
ketenpartners. Er is geen nadere rapportage noodzakelijk voor dit onderwerp, omdat
dit geborgd is in de dagelijkse aanpak.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Het versterken van de samenwerking is een continu proces, en onderdeel van ons
dagelijks werk vanuit Zorg en Veiligheid.

Tijd (indicator)

Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen
We ronden in 2027 het complete pakket aan bluswatervoorzieningen in Winterswijk
af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-
Gelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost.

Kwaliteit (toelichting)
Vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland wordt een advies gegeven
over de bluswatervoorziening in de gemeente. Als dit advies ontvangen is, wordt er
in de aankomende jaren, indien nodig, uitvoering aan gegeven. De uitvoering van de
bluswatervoorzieningen loopt parallel aan de gebiedsgerichte aanpak natuurbranden,
waarbij bluswatervoorzieningen ook een vraagstuk zijn. De looptijd van dit project
is 2025-2027.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
 De ambitie is om dit vraagstuk in 2025 op te starten en in 2027 afgerond te hebben.
In het eerste kartaal van 2025 is het project opgestart in samenwerking met de
VNOG. Hierbij is er in het kader van bluswatervoorziening een inventarisatie
gemaakt. Hier zal in 2025 verder uitvoering aan gegeven worden.


                                                                                   80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Tijd (indicator)

Doelstellingen
We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning
Activiteiten
Aanpak ondermijning
De regionaal coördinator ondermijning blijft werkzaam voor de Achterhoekse
gemeenten. Daarnaast geven we in 2025 de internationale ondermijningstafel met
Duitsland verder vorm.

Kwaliteit (toelichting)
Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en ter voorkoming van een waterbed-
effect, is regionale samenwerking belangrijk. Deze regionale samenwerking wordt in
2025 voortgezet. Onder andere op het gebied van de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) en ondermijning is
afstemming. In de week van de ondermijning vinden er diverse acties en voorlichting
plaats. Daarnaast is er 6-wekelijkse afstemming tussen ketenpartners over lokale
ondermijnings casiustiek.
De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning is onder andere
vanwege een functiewisseling van de portefeuillehouder bij het Regionale Informatie-
en Expertisecentrum (RIEC), nog niet verder georganiseerd. Daarnaast blijkt het
vormgeven van de samenwerking in de praktijk lastig. De Euregio gaat een
subsidieaanvraag indienen om de internationale samenwerking in 2025 op te
starten.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Dit is een doorlopend proces. Het opzetten van de samenwerking met Duitsland
loopt vertraging op. Dit wordt met name beïnvloed door de keuzes die stakeholders
maken. In samenwerking met de Euregio wordt er een voorstel ingediend voor een
Interreg-subsidie. Als deze subsidie wordt toegekend, kan de samenwerking met
Duitsland in het kader van ondermijning in 2025 worden opgestart.

Tijd (indicator)

Bestrijden zorgfraude
Vanuit het oogpunt van ondermijning onderzoeken we of er zorgfraude voorkomt in
de gemeente. Bij het vermoeden van fraude pakken wij dit conform de bestaande
werkwijze integraal aan. Daarnaast creëren we bewustwording bij zorgcliënten en
andere inwoners over de verschijningsvormen van zorgfraude.

Kwaliteit (toelichting)
De aanpak van zorgfraude heeft zowel landelijk als lokaal de aandacht. Het blijft in
2025 een belangrijk thema, waarbij we trends en ontwikkelingen volgen. Het
aanpakken van zorgfraude wordt voortgezet door de regionale toezichthouder in
samenwerking met de ketenpartners. Per 1 januari 2026 gaan de nieuwe contracten
voor jeugdhulp en Wmo/Wonen in. Team veiligheid is betrokken bij de
aanbestedingen. Het is mogelijk is om een bibob onderzoek uit te voeren bij
zorgaanbieders.
                                                                                  81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
De aanpak van zorgfraude wordt in 2025 voortgezet. In de tweede helft van 2025 zal
er in samenwerking met het sociaal domein gekeken worden of er in het kader van
zorgfraude bibob onderzoeken uitgevoerd kunnen worden. Dit hangt af van de
aanbestedingsprocedure en de personele capaciteit bij team veiligheid.

Tijd (indicator)

Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes
We maken inwoners en ondernemers bewust van de schade die ze kunnen
ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust van de
rol die zij kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. En wat ze zelf
kunnen doen om niet in het criminele speelveld te belanden.

Kwaliteit (toelichting)
We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van
ondermijning. Daarnaast maken we ze weerbaarder tegen ondermijning. Ook hebben
we als doel om de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers te vergroten.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
In 2025 worden de bewustwordingscampagnes voortgezet, waarbij in de Week van
de Veiligheid tweejaarlijks extra aandacht is voor preventie.

Tijd (indicator)

Doelstellingen
We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit
Activiteiten
Bewustwording cyberweerbaarheid
We organiseren activiteiten om mensen van alle leeftijden op hun eigen niveau
cyberweerbaar te maken.

Kwaliteit (toelichting)
Het thema cyberweerbaarheid is ook in 2025 geprioriteerd. Het weerbaar maken van
inwoners en bedrijven vraagt doorlopend aandacht. De gemeente heeft in rol in de
preventie, vooral bij kwetsbare groepen zoals jongeren, senioren, laaggeletterden en
mkb-ondernemers.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Tijdens de actiedag #echtniet vandaag is er een bijeenkomst georganiseerd in
samenwerking de politie en buurgemeenten waarbij voorlichting gegeven is aan de
doelgroep senioren. In de tweede helft van 2025 zal er ook voorlichting gegeven
worden aan in ieder geval de doelgroep jongeren.
                                                                                   82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Tijd (indicator)

Indicatoren
Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald,
raadplegen we de volgende bronnen:
    Waarstaatjegemeente.nl
    De misdaadcijfers van de politie
    De veiligheidsmonitor
    Datalab GO
    Conneqt
Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage
inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlastmeldingen.
Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt, en het aantal
misdrijven en overlastgevallen daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen
kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen.

Risico's
Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden
benoemen we geen algemene risico's. De risico's worden per activiteit zelfstandig
afgewogen.

Financiële afwijkingen programma 4
Baten en Lasten
Bedragen x €1.000




                                                                                    83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Exploitatie        Begroting 2025           Mutaties         Mutaties        Stand voor       Mutaties    Prognose 1 2025
                                        Prognose 2 2024 Jaarrekening 2024 Prognose 1 2025 Prognose 1 2025
Baten
4.1 Bestuur,
organisatie en
dienstverlening
0.1 Bestuur                         6                0                 0               6                0               6
0.2 Burgerzaken               559                    0                 0             559               33             592
0.4 Overhead                 1.146                   0                 0            1.146              25           1.171
Totaal 4.1                   1.711                   0                 0            1.711              58           1.770
Bestuur,
organisatie en
dienstverlening
4.2 Openbare
orde en
veiligheid
1.1                                 0                0                 0               0              120             120
Crisisbeheersing
en brandweer
1.2 Openbare                    18                   0               100             118                0             118
orde en
veiligheid
Totaal 4.2                      18                   0               100             118              120             238
Openbare orde
en veiligheid
Totaal Baten                 1.729                   0               100            1.829             178           2.008
Lasten
4.1 Bestuur,
organisatie en
dienstverlening
0.1 Bestuur                  3.020                  38               448            3.505             -12           3.493
0.2 Burgerzaken              1.086                   0                 0            1.086              45           1.131
0.4 Overhead                13.840                   0               180           14.020             974          14.994
Totaal 4.1                  17.945                  38               628           18.611           1.007          19.618
Bestuur,
organisatie en
dienstverlening
4.2 Openbare
orde en
veiligheid
1.1                          2.170                   0                 0            2.170             120           2.290
Crisisbeheersing
en brandweer
1.2 Openbare                 1.160                   0               100            1.260               2           1.261
orde en
veiligheid
Totaal 4.2                   3.330                   0               100            3.430             122           3.551
Openbare orde
en veiligheid
Totaal Lasten               21.275                  38               728           22.041           1.128          23.169
Onttrekkingen
4.1 Bestuur,
organisatie en
dienstverlening
0.1 Bestuur                  9.000                   0                 0            9.000           8.416          17.416
Gerealiseerd               -10.546                  -38             -628          -11.211           7.466           -3.745
resultaat


Bestuur, organisatie en dienstverlening
Aan de batenkant is er sprake van € 58.000 hogere baten, wat als volgt is te
verklaren:
    Hogere baten UWV                                             € 22.000
    Hogere gemeentelijke leges reisdocumenten € 33.000
De lasten zijn € 1.007.000 hoger, wat grotendeels als volgt is te verklaren:

                                                                                                                      84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>      Hogere lasten vanwege uitbreiding van de ambtelijke organisatie met 6,5 fte
       grotendeels voor een half jaar, in totaal € 334.500. Dit betreft de volgende
       functies:
          o Jongerenwerker (Domein Sociaal)
          o Beleidsadviseur (Domein Sociaal)
          o Projectondersteuner (Domein Fysiek)
          o Vastgoed adviseur (Domein Fysiek)
          o Juridisch medewerker handhaving (Domein Fysiek)
          o Medewerker KCC (Domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening)
          o Bestuurs-/directieadviseur (Strategische Staf)
      Hogere lasten van € 190.000 voor de advisering op een aantal concrete
       thema's te weten: visie wijkaanpak, kwaliteitsimpuls RO-processen en -
       dienstverlening en advisering subsidieverlening, omgevingsvisie en
       begeleiding zwembad.
      Hogere lasten in de teambudgetten van € 187.000 vanwege de
       doorontwikkeling van de bedrijfsvoering. Deze kosten worden uit de reserve
       organisatieontwikkeling gedekt, zie ook toelichting Onttrekkingen en
       toevoegingen reserves in dit programma. Overige mutaties betreffen
       administratieve correcties welke met name veroorzaakt worden door
       herverdeling van de personeelskosten naar andere teambudgetten i.v.m.
       wisseling van de organisatiestructuur (€ 166.000).
      Hogere lasten van € 68.000 voor ARBO aanpassingen, onder andere
       vanwege de continue beveiliging van het gemeentehuis.


Openbare orde en veiligheid
De baten zijn € 120.000 hoger, wat als volgt is te verklaren:
    uitkering rijk natuurbrandbeheersing.: Nederland ziet steeds meer
       brandgevoelige dagen met mogelijke omstandigheden waarbij er sprake kan
       zijn van onbeheersbare natuurbranden. Het ministerie van Landbouw, Visserij,
       Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) stelt daarom € 4,7 miljoen via het
       gemeentefonds beschikbaar aan gemeenten waar een verhoogd risico op
       natuurbranden aan de orde is. De desbetreffende gemeenten worden hiermee
       in staat gesteld om bij te dragen aan het doel om natuurbrandbeheersing te
       versterken. De drie Gelderse veiligheidsregio’s en de provincie Friesland
       hebben, namens de gemeenten, aanvragen ingediend bij het ministerie van
       LVVN. Op basis van de ingediende aanvragen is het budget verdeeld.
       Winterswijk ontvangt € 120.000. In nauw overleg met de VNOG vindt
       besteding van het budget plaats. Zowel aan de lasten als de batenkant is €
       120.000 geraamd. Niet duidelijk is nog of dit rijksbudget voldoende is voor het
       treffen van de benodigde maatregelen. € 120.000 V
De lasten zijn € 122.000 hoger, wat grotendeels als volgt is te verklaren:
    lasten natuurbrandbeheersing, zie toelichting aan de batenkant € 120.000 N

Onttrekkingen en toevoegingen reserves
In verband met de van 2024 naar 2025 overgehevelde budgetten van €3.368.000
vindt een onttrekking aan de reserve doorgeschoven activiteiten plaats ter hoogte
van dit bedrag. Daarnaast vindt er een onttrekking aan de reserve
organisatieontwikkeling plaats voor de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering van €
187.000. Tot slot is € 1.000.000 aan de algemene reserve onttrokken ter dekking
                                                                                      85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>van de toevoeging aan de reserve lokale initiatieven . Zie programma 3.
onttrekkingen en toevoegingen reserves.
Tijdens de uitvoering van het Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2024-2028 is
gebleken dat een aantal noodzakelijke investeringen in de riolering specifiek ten
aanzien van het stamriool en het drukrioleringssysteem niet of onvoldoende is
meegenomen. Daarom wordt er een voorstel gedaan voor een aanvulling op het
Water- en Rioleringsprogramma. Dit leidt tot noodzakelijke dotatie aan de
voorziening riolering ten laste van de algemene reserve € 3.860.550.


Programma 5 Inkomsten van Winterswijk
Inleiding
Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook algemene
dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale
heffingen.
In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook
daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij
(bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de
programma's en is in dat kader bevoegd om activiteiten bij te sturen en budgetten bij
te stellen.
De (bij)sturingsmogelijkheden voor programma 5 zijn beperkt. Op de algemene
uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. Daarnaast kunnen we de
hoogte van de lokale heffingen alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen.

5.1 Algemene middelen
Ambitie
We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn
passend bij het financieel perspectief zoals dat nu bekend is.
Relevante documenten:
    Financiële verordening gemeente Winterswijk
    Treasurystatuut
    Planning- en control-documenten

Doelstellingen
Behouden gezonde financiële positie
Activiteiten
Monitoren van uitvoering van begroting via P&C-documenten
Met de documenten in onze planning- en control-cyclus stellen we onze ambities,
doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting). Daarnaast
volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we indien nodig
budgetten bij (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken).
Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer
dat nodig is.

Kwaliteit (toelichting)
In het jaar 2025 stellen we de volgende P&C-documenten op:
     Jaarstukken 2024.
     Kaderbrief 2025 en eerste bestuursrapportage 2025, inclusief eerste financiële
        prognose.
                                                                                    86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>      Tweede voortgangsrapportage, inclusief tweede financiële prognose.
      Begroting 2026.

Kwaliteit (indicator)

Tijd (toelichting)
Raadsvergadering juni/juli 2025:
     Jaarstukken 2024.
     Kaderbrief 2025 en eerste bestuursrapportage 2025, inclusief eerste financiële
       prognose.
Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2025:
     Begroting 2026.
Raadsvergadering december 2025:
     Tweede voortgangsrapportage, inclusief tweede financiële prognose.

Tijd (indicator)

Indicatoren
     Financiële kengetallen
     Weerstandsratio
Een toelichting op deze indicatoren staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en
risicobeheersing.

Risico's
Ontwikkeling algemene uitkering: zie hoofdstuk 'De financiële positie van de
gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief'.
Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: in de bijlage Uitgangspunten begroting
staat vermeld van welke loon-, prijs- en renteontwikkelingen we uitgaan. Als deze in
2025 sterker stijgen dan geraamd, dan is dat nadelig voor onze begroting.

5.2 Lokale belastingen
Ambitie
Met de opbrengst van onze lokale belastingen betalen we een deel van onze
voorzieningen en zijn we minder afhankelijk van het Rijk. Daarbij vinden we een
eerlijke verdeling van de lasten belangrijk.
Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we
bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze
doorgaans de kosten dekken. Tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven
in andere gemeenten of als er plotseling sprake is van een aanzienlijke verhoging.
Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens
de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van op het verhogen
van lokale belastingen.
Relevante documenten:
     Belastingverordeningen




                                                                                   87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Doelstellingen
De onroerende zaakbelastingen wordt gefixeerd op de opbrengst met uitzondering
van inflatie en areaaluitbreiding
Doelstellingen
We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting
Indicatoren
Zie de paragraaf Lokale heffingen.

Risico's
De riool- en waterzorgheffing wordt geheven op basis van het waterverbruik van
burgers. Het tarief wordt gebaseerd op het gemiddelde verbruik van de afgelopen
drie jaren, maar de afrekening is gebaseerd op het daadwerkelijke verbruik. Dit kan
afwijken van het gemiddelde over de drie voorgaande jaren.
De bouwleges worden grotendeels gebaseerd op de bouwkosten. De totale
aanvragen en de bouwsommen zijn lastig in te schatten, ook gezien de
ontwikkelingen waar de gemeente geen invloed op heeft, zoals stijgende
bouwkosten.
De daadwerkelijke opbrengsten voor de riool- en waterzorgheffing en de bouwleges
kunnen hierdoor significant afwijken ten opzichte van de begroting.

Financiële afwijkingen programma 5
Baten en Lasten
Bedragen x €1.000




                                                                                  88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Exploitatie       Begroting 2025        Mutaties           Mutaties        Stand voor       Mutaties      Prognose 1 2025
                                    Prognose 2 2024   Jaarrekening 2024 Prognose 1 2025 Prognose 1 2025
Baten
5.1 Algemene
middelen
0.3 Beheer                    122                 0                  0             122              682               804
overige
gebouwen en
gronden
0.5 Treasury                  543                 0                  0             543                0               543
0.7 Algemene               73.000                 0                  0           73.000           1.216            74.216
uitkeringen en
overige
uitkeringen
gemeentefonds
Totaal 5.1                 73.665                 0                  0           73.665           1.898            75.563
Algemene
middelen
5.2 Lokale
belastingen
0.61 OZB                    4.226                 0                  0            4.226               2             4.228
woningen
0.62 OZB niet-              3.156                 0                  0            3.156               0             3.156
woningen
0.64                           50                 0                  0              50                0                50
Belastingen
overig
Totaal 5.2                  7.432                 0                  0            7.432               2             7.434
Lokale
belastingen
Totaal Baten               81.097                 0                  0           81.097           1.900            82.997
Lasten
5.1 Algemene
middelen
0.3 Beheer                    266                 0                 67             333              664               997
overige
gebouwen en
gronden
0.5 Treasury                 -197                 0                  0             -197               0              -197
0.8 Overige                    36                 0                  0              36                0                36
baten en lasten
Totaal 5.1                    106                 0                 67             172              664               836
Algemene
middelen
5.2 Lokale
belastingen
0.61 OZB                      273                 0                  0             273               20               293
woningen
0.62 OZB niet-                 94                 0                  0              94                0                94
woningen
0.64                           22                 0                  0              22                0                22
Belastingen
overig
Totaal 5.2                    389                 0                  0             389               20               409
Lokale
belastingen
Totaal Lasten                 495                 0                 67             561              684             1.245
Gerealiseerd               80.602                 0                -67           80.536           1.216            81.752
resultaat


Algemene middelen
Het voordeel van € 1.898.000 aan de batenkant wordt verklaard door de hogere
algemene uitkering die gebaseerd is op de septembercirculaire 2024 van € 515.000
en de decembercirculaire van € 701.000.



                                                                                                                      89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>In dit beleidsveld zit een deel van het resultaat op de grondexploitatie (€ 682.000 aan
de batenkant en € 664.000 aan de lastenkant). Voor de toelichting verwijs ik u naar
programma 3 beleidsveld Gebiedsontwikkeling en wonen.

Lokale belastingen
Aan de baten- en lastenkant zijn er geen mutaties groter dan € 50.000.

Onttrekkingen en toevoegingen reserves
Binnen dit programma zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves.


Recapitulatie programma's
Financiële recapitulatie programma's

(* € 1.000)
                                              Begroting 2025     Wijzigingen prognose 1        Na Prognose 1
Baten
Programma 1                                            14.664                             70           14.734
Programma 2                                            14.477                       3.908              18.384
Programma 3                                            16.847                       6.302              23.149
Programma 4                                             1.829                         178               2.008
Programma 5                                            81.097                       1.900              82.997
Subtotaal baten                                       128.915                      12.358             141.273
Lasten
Programma 1                                            41.284                         247              41.531
Programma 2                                            37.712                       5.288              43.000
Programma 3                                            33.678                      11.324              45.002
Programma 4                                            22.041                       1.128              23.169
Programma 5                                               561                         684               1.245
Subtotaal lasten                                      135.276                      18.671             153.946


Saldo van baten en lasten                               -6.361                     -6.313              -12.674


Onttrekkingen reserves                                 12.017                      10.259              22.276
Toevoegingen reserves                                   9.000                       1.000              10.000
Saldo mutatie reserves                                  3.017                       9.259              12.276


Begrotingssaldo 2025-2028, stand prognose 1             -3.343                      2.946                -397




                                                                                                                 90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>Investeringen
Investeringen
Programm    Beleidsveld (* €   Investeringskredie Overhevelinge Overhevelinge Begroo Beschikbaa Mutatie Beschikbaa
    a            1000)                  t          n Voor JR24     n JR24      t 2025  r krediet s 1e   r krediet na
                                                                              primitie  voor 1e  fp25      1e fp25
                                                                                  f       fp25
           Materiële vaste
           activa
       2 2.2 Sport             Sportaccommodatie             -          2.084     594      2.678     457       3.135
                               s
       2 2.4 Educatie          Investeringsplan              -           452     5.342     5.795       -       5.795
                               Integraal
                               Huisvestingsplan
                               (IHP)
       3 3.1 Openbare          Project                       -            10     3.358     3.367       -       3.367
         ruimte                Hakkelerkamp Oost
       3 3.1 Openbare          Project herinrichting         -              -       0          0      50          50
         ruimte                de Pas
       3 3.1 Openbare          Laanbomen                     -              -     258        258       -        258
         ruimte
       3 3.1 Openbare          Reconstructie                 -          1.823    1.083     2.906     278       3.183
         ruimte                wegen binnen en
                               buiten de kern
       3 3.2 Klimaat, water    Klimaatadaptatie              -            62      400        462      73        535
         en milieu
       3 3.2 Klimaat, water    Riolering en                  -            58      410        468      25        493
         en milieu             pompunits
       3 3.4                Woningbouwproject                -           467         -       467       -        467
         Gebiedsontwikkelin Eelink afronding
         g en wonen         openbare ruimte
       3 3.5 Economie en       Project Dennenoord            -           379         -       379       -        379
         lobby
       4 4.1 Bestuur,          Hardware / software           -           751      801      1.552       -       1.552
         organisatie en        servers / backup
         dienstverlening
       4 4.1 Bestuur,          Vervanging                    -           673         -       673       -        673
         organisatie en        meubilair en
         dienstverlening       verbouwing
                               gemeente kantoor
       4 4.2 Openbare orde Auto's                            -              -      45         45       -          45
         en veiligheid
       5 5.1 Algemene          Kottenseweg 190               -           -400        -      -400       -        -400
         middelen              aankoop pand
                               (vordering)
           Totaal                                            -          6.357   12.292    18.649     882      19.531
           investerings-
           kredieten
           materiële vaste
           activa


           Financiële vaste                                  -           650     4.946     5.596     -51       5.546
           activa


           Totaal materiële                                  -          7.007   17.238    24.245     831      25.077
           vaste activa plus
           financiële vaste
           activa




Kolom Begroting 2025 primitief
Het bedrag in deze kolom van € 12.292.000 investeringskredieten materiële vaste
activa bevat onder andere de restantkredieten van € 4.681.000 die bij de eerste
Bestuursrapportage 2024 naar 2025 zijn overgeheveld.

                                                                                                                 91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Toelichting op de investeringen
De kredieten, behorende bij de investeringen, zijn als onderdeel van de begroting
vastgesteld door de raad. De meeste kredieten kennen een meerjarig verloop. Bij de
jaarrekening wordt een totaaloverzicht van alle lopende kredieten gepresenteerd
waarbij voor een aantal investeringskredieten wordt gevraagd deze over te hevelen
naar het volgende jaar.
Bij de 1e en 2e prognose wordt bekeken welke kredieten eventueel afwijkingen
vertonen en of er, ook vanwege de begrotingsrechtmatigheid, bijstellingen nodig zijn.
Bij deze prognose is dat voor enkele kredieten het geval:
In 2025 wordt voorgesteld de volgende kredieten voor in totaal € 882.203 bij te
ramen :
 € 457.000 in programma 2 en € 425.203 in programma 3.
Programma 2
 Padelbanen WTC                               € 25.000

 Vervangen kunstgrasveld Hockey bijveld       € 80.000

 Kunstgrasvelden FC Winterswijk              € 352.000

 Totaal bijraming Programma 2                € 457.000
Padelbanen WTC
Dit betreft een kleine aanpassing en opstellen van een beheerovereenkomst.
Vervangen kunstgrasveld Hockey bijveld
Aanpassing raming is op basis van uitgevoerd onderzoek. Voorbereiding is gestart
op basis van aanbesteding Hoofdveld WMHC Avanti veld 2.
Kunstgrasvelden FC Winterswijk
Voor de aanbesteding van de velden van FC Trias kregen we nieuwe inzichten over
de kosten, die de verandering van infillmaterialen met zich meebrengen. Dit heeft
geleid tot aanpassingen van de ramingen.
Programma 3
 Oude Bocholtsebaan (fietsbrugvervanging)                   € 15.000

 Waliensestraat (fietsbrugvervanging)                       € 40.000

 Klimaatadaptatie maatregelen                               € 72.610

 Visie Whemerbeek BH Bulten                                 € 25.000

 Recreatieve fietspaden buitengebied (instandhouding)         € 2.593

 Reconstructie Groenloseweg (instandhouding rijbaan)      € 220.000

 De Pas (herinrichting)                                     € 50.000

 Totaal bijraming Programma 3                              € 425.203
Oude Bocholtsebaan (fietsbrugvervanging) en Waliensestraat (fietsbrugvervanging)
Krediet dient te worden bijgeraamd i.v.m. verlegging kabels en leidingen en

                                                                                   92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>verbreden brug.

Klimaatadaptatie maatregelen
Deze duurder uitgevallen maatregelen vloeien voort uit de Klimaatadaptatiestrategie
en Uitvoeringsagenda 2022-2027

Visie Whemerbeek BH Bulten
Dit krediet is nodig voor onderzoek naar mogelijkheden op basis van visie
Whemerbeek door Waterschap).

Recreatieve fietspaden buitengebied (instandhouding)
betreft kleine bijraming i.v.m. prijs stijging.

Reconstructie Groenloseweg (instandhouding rijbaan)
Reden van de hogere kosten worden met name verklaard door noodzakelijke niet te
voorziene uitgaven voor tijdelijke maatregelen als gevolg van vertraagde
besluitvorming , sanering Javastraat en openbare verlichting die buiten de
kredietraming is gevallen.

De Pas (herinrichting)
kredietverhoging is noodzakelijk met name als gevolg van openbare verlichting
fietspadverlichting.

Voorstel verlenging einddatum aantal investeringskredieten
Er zijn bij de 1e bestuursrapportage 2025 geen restant krediet overhevelingen
doorgevoerd.


Bijlage Technische uitgangspunten begroting 2026
Omschrijving (toelichting)
Technische uitgangspunten begroting 2026
De begroting 2026 is opgebouwd naar de volgende uitgangspunten:
   1. De (financiële) basis van de begroting wordt gevormd door de stand van de
      eerste prognose 2025-2028. Hierin zijn verwerkt:
            De financiële baten en lasten van het bestaande (door de raad
       a.
            vastgestelde) beleid.

            De kapitaallasten van de (door de raad geaccordeerde) voorgenomen
       b.
            investeringen.

            De basis voor de jaarschijf 2029 wordt gevormd voor de jaarschijf 2028
       c.   en gecorrigeerd voor bekende ontwikkelingen, zoals fluctuaties in de
            algemene uitkering en de kapitaallasten.
   2. Algemene uitkering:
       a.   Raming is op basis van de meicirculaire 2025.

            Ramingen zijn naar constante prijzen. Dat wil zeggen dat alleen in het
       b.
            begrotingsjaar budgetten worden gecorrigeerd voor inflatie (zowel aan

                                                                                     93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>         de lasten- als aan de batenkant). Voor de jaren erna worden de
         budgetten (voor wat het prijsdeel betreft) constant gehouden in de
         programmabegroting.

         Hervormingsagenda Jeugd: Begin 2025 is door een
         deskundigencommissie (commissie van Ark) een advies uitgebracht
         over de kosten jeugdzorg. De commissie is van mening dat de
    c.   middelen die de gemeenten ontvangen niet toereikend zijn. Op dit
         moment is er nog veel onzekerheid. Voorgesteld wordt de mei-circulaire
         af te wachten en in de bestuurlijke 2-daagse medio juni een afweging te
         maken.

         Met eventuele effecten van de herverdeling van het gemeentefonds
         hebben we vooralsnog geen rekening gehouden. Begin 2025 heeft de
         minister de kamer geïnformeerd over de voortgang van de aanpassing
         van het gemeentefonds. Op korte termijn is geen aanpassing te
         verwachten op grond van de periodieke onderzoeken betreffende het
    d.
         gemeentefonds. Dit kan zowel een risico als een kans zijn.
         De minister heeft wel aangegeven dat met ingang van 2027 de
         suppletie over de herverdeeleffecten toegepast gaat worden. Dat zou
         betekenen dat de algemene uitkering van Winterswijk wordt verhoogd
         met € 15 per inwoner in 2027, € 30 in 2028 en € 45 in 2029.

         Aantallen/hoeveelheden (bijvoorbeeld inwoners, woningen,
         bijstandsgerechtigden) zijn aangepast naar de actuele stand. Op nog te
    e.
         realiseren groei wordt niet geanticipeerd. Dat doen we in onze
         begroting namelijk ook niet aan de lastenkant.

         De omvang en verdeling van de algemene uitkering gaat de laatste
         jaren gepaard met grote onzekerheden. Wanneer hiertoe aanleiding is,
         bijvoorbeeld voornemens van het Rijk die nog niet zijn vertaald in de
    f.
         meicirculaire maar wel van belang zijn voor de financiële positie, wordt
         vooraf actief overleg gezocht met de provincie over de specifieke
         uitgangspunten voor het ramen van de algemene uitkering.

         Van alle mutaties in de algemene uitkering wordt beoordeeld of hier ook
         extra lasten tegenover staan, bijvoorbeeld bij een nieuwe taak.
         Wanneer dit duidelijk is, wordt het betreffende bedrag ook toegevoegd
    g.
         aan het betreffende beleidsveld. Wanneer dit nog onzeker is en nader
         moet worden uitgezocht, wordt het bedrag binnen de begroting op een
         afzonderlijke stelpost gereserveerd.
3. Lonen van eigen personeel:
         Uitgangspunt is de loonsom 2025, gebaseerd op de formatie per 1 april
    a.
         2025 en inclusief de laatst vastgestelde cao.

         Voor de inschaling wordt uitgegaan van huidige schaal-trede inclusief
    b.
         eventuele verhoging.



                                                                                 94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>         Voor de jaren 2026 en verder hebben we geen toename van de
    c.
         loonsom geraamd, behalve daar waar extra formatie is aangevraagd.
4. Inhuur:
         Dit bedrag wordt niet
    a.   geïndexeerd.

5. Prijzen:
         Prijzen worden alleen geïndexeerd indien sprake is van onderliggende
    a.
         contracten, zoals bijv. De ROVA.
6. Subsidies en bijdragen aan derden:
         Alle subsidies worden verhoogd op basis van bestaande afspraken met
         het percentage conform het CBS-indexcijfer voor cao-lonen,
    a.   contractuele loonkosten en arbeidsduur. Voor 2026 is dat 4,7% (CBS;
         Cao-lonen, contractuele loonkosten en arbeidsduur; gesubsideerde
         instellingen, april 2025).

         Bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen worden geraamd
    b.
         conform hun begroting 2026.

         Overige bijdragen: de begroting voor SW-personeel is conform de
    c.   opgave salarisadministratie Berkelland. Loonkosten van dit personeel is
         jaarlijks geïndexeerd met 3,5%.
7. Financieringsrente:
         Het gemiddelde rentepercentage op langlopende geldleningen
    a.
         bedraagt 2,6%.

         We gaan bestaande langlopende geldleningen niet herfinancieren in
    b.
         verband met de hoge renteboete.

         We gaan ervan uit dat we maximaal financieren met 'kort geld', oftewel
    c.   met een looptijd korter dan een jaar. Voor de gemeente Winterswijk is
         dit 8,5% van de totale begroting (excl. Reservemutaties).

         Voor nieuw aan te trekken langlopende geldleningen hanteren we het
    d.
         uitgangspunt dat het rentepercentage 3,5% bedraagt.

    e.   We berekenen geen rente over ons eigen vermogen (bespaarde rente).
8. Renteomslag:
   Dit is het rentepercentage dat wordt toegepast voor de doorberekening van
   financieringskosten.
         Intern rentepercentage grondexploitatie is 2%.
    a.   Dit percentage wordt aan de grondexploitaties doorberekend over de
         boekwaarde. Voor de berekening van dit percentage zijn wij gebonden



                                                                                  95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>         aan voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording
         provincies en gemeenten (BBV).

         Intern rentepercentage overige activa is 2%.
    b.   In de begroting 2026, paragraaf financiering, nemen we het
         voorgeschreven renteschema cf. BBV-notitie rente op.
9. Belastingen en heffingen:
    Belastingen

    OZB                              2,6%*

    Precariobelasting                2,6%

    Toeristenbelasting               Afwijkend

    Forensenbelasting                Afwijkend

    Reclamebelasting                 Afwijkend



    Heffingen

    Afvalstoffenheffing              (maximaal) 100% kostendekking

    Riool- en waterzorgheffing       (maximaal) 100% kostendekking

    Leges (vergunning, w.o. APV)     (maximaal) 100% kostendekking

    Grafrechten                      (maximaal) 100% kostendekking**
   *Tenzij omstandigheden anders bepalen (separate besluitvorming hierover ligt
   altijd bij de raad) vormt het inflatiecijfer uit het CEP 2025 (wordt ook
   gehanteerd in de meicirculaire) de basis voor de indexering.
   **De tarieven worden jaarlijks vastgesteld. In principe geldt hiervoor 100%
   kostendekkendheid, die echter op dit moment niet wordt gehaald omdat de
   tarieven dan te veel stijgen c.q. afwijken van gemiddelden.
         Alle belastingen en lokale heffingen worden in de begroting geraamd op
         basis van bijvoorbeeld het aantal verwachte verstrekkingen of
    a.   overnachtingen, in combinatie met c.q. dan wel de begrote opbrengst
         van het vorige jaar. Na besluitvorming over de begroting stelt de raad in
         december altijd alle nieuwe tarieven vast.

         Voor de OZB geldt dat we uitgaan van de bestaande opbrengst,
         vermeerderd met het indexcijfer 2,6% (CEP 2025, CPI) en eventuele
    b.
         uitbreiding van woningen en/of bedrijven. Voor waardestijgingen wordt
         het OZB-tarief dan verlaagd.



                                                                                 96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>         Voor de toeristenbelasting (waarvan de forensenbelasting is afgeleid)
         wordt een advies uitgewerkt. De afspraak is dat we in overleg met de
         sector komen tot een nieuw meerjarenvoorstel voor toeristenbelasting.
         In 2024 hebben we de beleidsvisie recreatie & toerisme vastgesteld. Op
         basis van deze visie stellen we in 2025 een uitvoeringsagenda op. Doel
    c.
         is om deze uitvoerings-agenda te financieren vanuit een meeropbrengst
         uit toeristenbelasting. Er is dus een directe koppeling tussen de
         uitvoeringsagenda en het nieuwe merenjarenvoorstel voor
         toeristenbelasting. Het huidige stelsel, inclusief de forfaitaire aantallen,
         wordt hiervoor tegen het licht gehouden.

         De reclamebelasting wordt één op één doorbetaald aan Stichting
    d.   Ondernemersfonds Winterswijk. Daarom vindt vaststelling van het tarief
         in overleg met hen plaats.

    e.   Afvalstoffenheffing: 100% kostendekkend.

         Rioolrecht: In eerste aanleg is het uitgangspunt volledige
    f.   kostendekkendheid. In hoeverre dit uitgangspunt reëel is moet blijken in
         het licht van de resultaten van recente rioolinspecties.

         Grafrechten: In 2022 is er een nieuwe tarieventabel ingevoerd, waarbij
    g.   de tarieven gewijzigd zijn. Voorgesteld wordt de tarieven 2026 conform
         index met 2,6% (CEP 2025, cpi) te verhogen.

          Marktgelden: Het tarief wordt vooralsnog conform index met 2,6%
    h.   (CEP 2025, cpi). De inzet is toe te werken naar kostendekkend
         tarieven. Hierover vindt overleg plaats met de marktvereniging.

         Leges algemene dienstverlening: de niet door het Rijk gemaximeerde
    i.
         leges worden geïndexeerd met 2,6% (CEP 2025, cpi).

         Leges omgevingsvergunning: binnen het ruimtelijk domein kunnen de
         leges worden verhoogd tot maximaal kostendekkend. De meest
         substantiële legesinkomsten worden gehaald uit de
         omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit (RO), en in
    j.   mindere mate uit de omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit
         (onder andere vanwege de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor
         het bouwen). De vaste prijzen voor leges worden geïndexeerd en de
         percentages in relatie tot de bouwsom blijven gelijk, aangezien de
         bouwkosten al stijgen als gevolg van inflatie.

         Huren en pachten: op basis van de afspraken zoals opgenomen in de
    k.
         betreffende overeenkomst.
10. Structurele dekking uit reserves:
         € 15.000 met ingang van 2021 gedurende twintig jaar uit de reserve
    a.   dekking kapitaallasten ter dekking van de kapitaallasten Notaristuin.
         Zodra deze dekking eindigt, zijn ook de kapitaallasten vervallen.


                                                                                   97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>11. Grondexploitatie:
         We actualiseren grondexploitaties voor de MPG en gebruiken die als
    a.
         basis voor de begroting 2026.




                                                                              98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>