<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Transect-rapport 5239

Pannerden, Hoogeweg (ong.)
Gemeente Zevenaar (GD)
Archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend
Veldonderzoek (IVO), verkennende fase
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                  Overijsselhaven 127                  T: 030-7620705
                                                  3433 PH Nieuwegein                   E: informatie@transect.nl




Auteur                                             M. Verboom-Jansen, J. van der Kroon
Versie                                             Versie 1.2
Projectcode                                        24020030
Datum                                              25-09-2024
Opdrachtgever                                      Buro SRO
Uitvoerder                                         Transect b.v.
                                                   Overijsselhaven 127
                                                   3433 PH Nieuwegein
Veldonderzoek                                      T. Nales (Senior KNA Prospector)
                                                   J. van der Kroon
                                                   M. van Eijk
Onderzoeksmelding                                  5556344100
Bevoegde overheid                                  Gemeente Zevenaar
Adviseur bevoegde overheid                         Nader te bepalen
Status                                             Goedgekeurd met inbegrip opmerkingen (L.
                                                   Werdmuller, gemeente Zevenaar; 05-09-
                                                   2024).
Beheer documentatie                                Transect, Nieuwegein
Voorblad                                           Foto van het plangebied ten tijde van het
                                                   veldonderzoek (04-04-2024)


 Autorisatie
 Naam                              Datum                           Paraaf
 Drs. T. Nales                     22-04-2024
 (Senior KNA Prospector)




ISSN: 2211-7067



© Transect, Nieuwegein

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of
op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers.

Transect aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de
adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting

In opdracht van Buro SRO heeft Transect b.v. in april 2022 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Hoogeweg (ongenummerd) in Pannerden (gemeente Zevenaar).
Het plangebied ligt ten noorden van de Hoogeweg 21 en beslaat ongeveer 1,1 ha. De aanleiding van
het onderzoek is het voornemen om 42 woningen te realiseren. Het kader van het archeologische
onderzoek is de wijziging van het omgevingsplan (TAM-IMRO plan) die hiervoor wordt aangevraagd.
Mogelijk wordt het onderzoek ook gebruikt voor de aanvraag van de omgevingsvergunning. Het
archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een
Inventariserend veldonderzoek (IVO). De vraagstelling van deze onderzoeken richt zich op het
vaststellen en toetsen van de archeologische verwachting en de bepaling in hoeverre de voorgenomen
ingrepen in het kader van de planvorming effect hebben op eventuele archeologische resten in het
gebied.

Op basis van het bureauonderzoek kan worden gesteld dat in het plangebied mogelijk sprake is van
twee archeologische niveaus, waarvoor een middelhoge tot hoge archeologische verwachting geldt:
 Formatie van Kreftenheye of het Hochflutlehm. In de top van de Formatie van Kreftenheye
     kunnen gezien de ouderdom van Terras X vondsten vanaf het Laat-Paleolithicum aanwezig zijn.
     Gezien het moment van het voorbij komen van de terrassenkruising kunnen hierop vondsten uit
     de periode Laat-Paleolithicum-Bronstijd aanwezig zijn, zo mogelijk in de top van het hochflutlehm.
     In de omgeving is tot nu toe één prehistorische vondst bekend hierop, die mogelijk uit het
     Neolithicum stamt (zie hoofdstuk 7). De verwachting is middelhoog.
 Oeverafzettingen. In de top van de oeverafzettingen van de Waal stroomgordel of Oude Rijn-
     Pannerden stroomgordel kunnen nederzettingen van de IJzertijd aanwezig zijn. In de omgeving
     van het plangebied zijn nederzettingen uit de IJzertijd en Romeinse Tijd aangetroffen. Ook zijn op
     de oeverafzettingen cultuurlagen aangetroffen. De verwachting voor de periode IJzertijd-
     Middeleeuwen is hoog.
Op historische kaarten ontbreken aanwijzingen voor bebouwing vanaf 1780. Ook hebben vanaf 1799
vele dijkdoorbraken plaatsgevonden nabij Pannerden, waardoor het plangebied niet aantrekkelijk voor
bewoning was in deze periode. Ook kunnen archeologische resten hierdoor zijn geërodeerd. De
archeologische verwachting op huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd is daarom laag.

Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is de middelhoge archeologische verwachting voor
de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd bevestigd. Het plangebied ligt op Hochflutlehm afzettingen.
Bovenin deze laag is een vegetatiehorizont aanwezig (laklaag). De bodem kan zijn gevormd vanaf het
Laat-Paleolithicum tot en met de Bronstijd. De bodem is een indicatie dat de afzettingen langere tijd
aan het oppervlak lagen en hierop gewoond kon worden. De vegetatiehorizont vormt zodoende het
archeologische niveau voor de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd en is aangetroffen vanaf 160-240
cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Boven deze afzettingen liggen oeverafzettingen. De oever van een rivier is
bewoonbaar wanneer de rivier niet meer constant overstroomd op de oever en er dus geen afzetting
meer plaatsvindt. Als gevolg treed er in de top van de oeverafzettingen ontkalking op. De top van de
oeverafzettingen is kalkrijk en de bovengrens is erosief waaruit blijkt dat de top van de
oeverafzettingen is geërodeerd. Boven de oeverafzettingen ligt een overslagpakket. Het
overslagpakket is onderin matig tot sterk grindig wat daarom getuigd van zeer hoge stroomsnelheid.
De top van de oeverafzettingen is geërodeerd tijdens de dijkdoorbraak die dit overslagpakket heeft
afgezet. Er wordt daarom niet verwacht dat in de oeverafzettingen nog intacte archeologische resten
aanwezig zijn. De hoge archeologische verwachting op resten uit de IJzertijd – Late Middeleeuwen uit
het bureauonderzoek zal moeten worden bijgesteld naar laag. De archeologische verwachting voor de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Nieuwe Tijd op basis van het bureauonderzoek blijft op grond van de resultaten van het
veldonderzoek laag.

Advies
In het plangebied zullen 42 woningen worden gerealiseerd. Ook zullen wegen, parkeerplaatsen, en
groenstroken worden gerealiseerd en kabels en leidingen worden aangelegd. Voor de woningen wordt
de ondergrond tot 1,0 à 1,1 m -Mv ontgraven, voor de wegen en parkeerplaatsen tot 0,6 m -Mv en
voor de groenstroken tot 0,4 m -Mv. Ten behoeve van de kabels en leidingen wordt mogelijk tot een
dieper niveau gegraven. Het kader van het archeologisch onderzoek is de wijziging van het
omgevingsplan (TAM-IMRO plan) die hiervoor wordt aangevraagd. Voor het plangebied geldt een
middelhoge archeologische verwachting op resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum.
Het archeologische niveau is aangetroffen vanaf 160-240 cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Tijdens het
plaatsen van palen wordt het archeologische niveau bereikt. Tijdens de graafwerkzaamheden wordt
het archeologische niveau mogelijk bereikt. Om te bepalen of hier een vindplaats aanwezig is die
mogelijk wordt verstoord bij de werkzaamheden, adviseren wij een vervolgonderzoek uit te voeren.
Op basis van de resultaten van het vervolgonderzoek kan worden bepaald of er verdere maatregelen
noodzakelijk zijn ten behoeve van de toekomstige plannen voor het aspect archeologie. Het
vervolgonderzoek kan het beste plaatsvinden in de vorm van een karterend booronderzoek. Het
karterend booronderzoek zal conform methode C3 van de leidraad karterend boren moeten worden
uitgevoerd. Tijdens het karterend booronderzoek richt zich op twee niveaus. De top van de
oeverafzettingen die is aangetroffen vanaf 95-150 cm -Mv (10,75-10,3 m +NAP). De vegetatiehorizont
(Laat-Paleolithicum – Bronstijd) die is aangetroffen vanaf 160 240 cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Voor een
dergelijk onderzoek zal een Plan van Aanpak moeten worden opgesteld die vooraf moet worden
goedgekeurd door de bevoegde overheid.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de
bevoegde overheid (de gemeente Zevenaar) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inhoud

 1.   Aanleiding                                                    1

 2.   Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek              2

 3.   Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied                  5

 4.   Planvorming en consequenties toekomstig gebruik               7

 5.   Beleidskader                                                  8

 6.   Landschap, geomorfologie en bodem                             9

 7.   Beschrijving bekende archeologische kenmerken                12

 8.   Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen    19

 9.   Gespecificeerde archeologische verwachting                   26

 10. Onderzoeksvragen bureauonderzoek                              29

 11. Resultaten veldonderzoek                                      30

 12. Beantwoording onderzoeksvragen veldonderzoek                  32

 13. Conclusie en Advies                                           33

 14. Geraadpleegde bronnen                                         35



 Bijlage 1: Plantekening                                           38

 Bijlage 2: Archeologische beleidskaart van de gemeente Zevenaar   39

 Bijlage 3: Geomorfologie                                          41

 Bijlage 4: Landschap                                              42

 Bijlage 5: Stroomgordels                                          44

 Bijlage 6: Hoogtekaart                                            45

 Bijlage 7: Bodemkaart                                             47

 Bijlage 8: Archeologische informatie                              48

 Bijlage 9: Cultuurhistorie                                        49

 Bijlage 10: Boorpuntenkaart                                       52

 Bijlage 11: Foto’s van boringen                                   53

 Bijlage 12: Boorbeschrijvingen                                    54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding

In opdracht van Buro SRO heeft Transect b.v. 1 in april 2022 een archeologisch vooronderzoek
uitgevoerd in een plangebied aan de Hoogeweg (ong.) in Pannerden (gemeente Zevenaar). Het
plangebied ligt ten noorden van de Hoogeweg 21 en beslaat ongeveer 1,1 ha. De aanleiding van het
onderzoek is het voornemen om 42 woningen te realiseren. Het kader van het archeologisch
onderzoek is de wijziging van het omgevingsplan (TAM-IMRO plan) die hiervoor wordt aangevraagd.
Mogelijk wordt het onderzoek ook gebruikt voor de aanvraag van de omgevingsvergunning. Het
archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een
Inventariserend veldonderzoek (IVO).




1
  Transect b.v. voldoet aan de eisen zoals gesteld in de kwaliteitsnorm ‘BRL SIKB 4000’, versie 4.1, en is gecertificeerd door
middel van een procescertificaat. Transect b.v. is certificaathouder van de volgende protocollen: ‘KNA Protocol 4001 Programma
van Eisen’, ‘KNA Protocol 4002 Bureauonderzoek’, ‘Protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Overig’, ‘Protocol
4003 Inventariserend Veldonderzoek, variant Proefsleuven’ en ‘Protocol 4004 Opgraven’, en staat geregistreerd bij het RCE en
de SIKB.
                                                                                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>2. Aard en doel van het archeologisch vooronderzoek

Het archeologisch vooronderzoek bestaat uit een gecombineerd onderzoek, te weten een
Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische
verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de
archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat
binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Hiervoor is onder andere het
centraal Archeologisch Informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
geraadpleegd, waarin de Archeologische MonumentenKaart (AMK) is opgenomen. Ook de
verwachting- en beleidskaart van de voormalige gemeente Rijnwaarden is geraadpleegd (Buesink et
al., 2011; bijlage 2). Aanvullende (cultuur)historische informatie is verkregen uit historische kaarten.
Om inzicht te krijgen in de opbouw en ontwikkeling van het landschap zijn onder andere de
bodemkaart en beschikbare geologische en geomorfologische kaarten geraadpleegd. Amateurs zijn
niet geraadpleegd. Vanwege het ontbreken van bebouwing is het bouwarchief ook niet geraadpleegd.
Een volledig overzicht van geraadpleegde bronnen is opgenomen in hoofdstuk 14.

Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de
gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke
bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied. Hiermee ontstaat inzicht in de
landschapsvormende processen en landschappelijke eenheden uit het verleden. Op basis hiervan kan
een oordeel worden gegeven over waar, wanneer en in hoeverre het gebied in het verleden geschikt
was voor de mens. Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd in de vorm van een
booronderzoek (IVO-O). De toegepaste methodiek in het veld wordt beschreven bij de beschrijving
van de veldresultaten (Hoofdstuk 11).

Het onderzoek probeert hiermee aan de hand van feitelijke informatie antwoord te geven op de
volgende vragen (volgens het Handboek Archeologisch Onderzoek van de regio Arnhem):
    Wat is de aard (ontstaanswijze en classificatie), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke
     bodemhorizonten en natuurlijke afzettingen binnen een afstand tot circa 200 m vanaf het
     plangebied?

    Wat is de aard (ontstaanswijze), diepteligging, genese, gaafheid, dikte, en omvang van eventueel
     in het omringende gebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan
     (plaggendek, stuifzandlaag, colluvium, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?

    Wat is het historisch landgebruik van het plangebied en het omringende gebied geweest?

    Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen (‘waarnemingen’ inclusief
     uitkomsten historisch kaartonderzoek) zijn reeds binnen het onderzoeksgebied en/of binnen de
     landschappelijke eenheden rondom het plangebied bekend? Vermeld per vondsten/of
     spoorcomplex minimaal: bronvermelding (onderzoeksrapportages, ARCHIS-gegevens), de
     materiaalcategorie, ouderdom, ruimtelijke (geografische) verspreiding, stratigrafische
     verspreiding (diepteligging en/of dikte vondstlaag), fragmentatie, waarnemingsmethode,
     interpretatie




                                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    Welke natuurlijke formatieprocessen (sedimentatie, erosie, laterale verplaatsing, bodemvorming,
     degradatie en dergelijke) hebben een rol gespeeld in het plangebied?

    Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding,
     percelering, [de-]constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepositie en
     dergelijke) hebben een rol gespeeld in het plangebied?

    Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van eventuele
     aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de fysieke kwaliteit
     van eventueel aanwezige archeologische resten?

    Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische
     spreiding, etc.) van (mogelijk) aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen?

    Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek?

    Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling en
     zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden
     (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.). Licht beargumenteerd toe met
     verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden.


    Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante
     natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het plangebied?

    Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke
     en eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen en overige ‘verstoringslagen’,
     bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het plangebied?
    Zie hoofdstuk 11.

    Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het plangebied voorkomende
     afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek,
     afvallaag, ophogingslaag)?
    Zie hoofdstuk 11.

     Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur,
     samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en
     antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen?
    Zie hoofdstuk 11.

    Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’afvalmateriaal) in het
     bodemprofiel voorkomen.

    Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de
     ouderdom van deze verstoring?

Het resultaat van het archeologisch vooronderzoek is dit rapport met een conclusie omtrent het risico
dat eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied worden verstoord als gevolg van
de voorgenomen plannen. Op basis van dit rapport neemt het bevoegde overheid een beslissing in het
                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>kader van de vergunningverlening of planprocedure. Het rapport bevat waar mogelijk gegevens over
de – verwachte – aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve)
kwaliteit van archeologische waarden. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 van
de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1 (KNA 4.1). Het inventariserend veldonderzoek
is uitgevoerd conform protocol 4003 van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4.1 (KNA
4.1).

In de regio Arnhem worden middels het Handboek Archeologisch Onderzoek binnen de regio Arnhem
(Diependaal, 2023) eisen en kaders gesteld ten aanzien van de uitvoering van archeologisch
onderzoek, zo ook het archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek. In hoofdstuk 2
en 3 van het handboek worden een serie specifieke en specialistische vragen gesteld, die gezamenlijk
leiden tot een verantwoorde keuze voor zoekstrategieën en advisering. Zo kunnen de archeologische
aspecten in een plangebied gericht, adequaat en afgewogen worden beschouwd. De vragen dienen
verder ter verduidelijking bij het toepassen van de protocollen en kwaliteitsrichtlijnen van de KNA.
Daarom zijn de vragen, zoals geformuleerd in het Handboek Archeologisch Onderzoek toegevoegd aan
hoofdstuk 10 en 12 in onderhavig rapport. De vragen zijn hierboven ook geformuleerd. Een verwijzing
naar een specifieke vraag is in de tekst opgenomen, wanneer deze aan de orde is en beantwoord
wordt.




                                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3. Afbakening van het plan- en onderzoeksgebied

 Gemeente                                          Zevenaar
 Plaats                                            Pannerden
 Toponiem                                          Hoogeweg
 Kaartblad                                         40D
 Centrumcoördinaat                                 199.608/434.085



Binnen het archeologisch bureauonderzoek is onderscheid gemaakt in het plangebied en het
onderzoeksgebied. Het plangebied is het gebied waarin de geplande bodemingrepen zullen
plaatsvinden. Het onderzoeksgebied omvat het plangebied en een deel van het direct omringende
gebied en wordt bij het onderzoek betrokken om tot een beter inzicht te komen in de archeologische,
(cultuur)historische en bodemkundige situatie in het plangebied. Het onderzoeksgebied beslaat in dit
geval een straal van circa 500 meter rond het plangebied.

Het plangebied ligt ten noorden van de Hoogeweg 21 in Pannerden (gemeente Zevenaar). De ligging
van het plangebied is weergegeven in figuur 1. Kadastraal gezien omvat het plangebied het perceel
PND00, sectie B, nummer 3317 (bron: www.kadastralekaart.com). De begrenzing van het plangebied is
gebaseerd op de kadastrale grenzen met de aangrenzende percelen. Het plangebied beslaat ongeveer
1,1 ha en is in zijn geheel in gebruik als akker. De eigenaar is Woonstichting Vryleve.




                                                                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Figuur 1: Ligging van het plangebied (met rode lijnen aangegeven,
bron: www.pdok.nl).




                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>4. Planvorming en consequenties toekomstig gebruik

 Kader                                             Aanvraag bestemmingsplanwijziging
 Oppervlakte plangebied                            1,1 ha
 Planvorming                                       Nieuwbouw 42 woningen
 Omvang verstoringen                               1,1 ha
 Bodemverstorende werkzaamheden                    Graafwerkzaamheden
                                                   Mogelijk heiwerkzaamheden
 Diepte verstoring                                 0,4 tot 1,1 m -Mv



In het plangebied zullen 42 woningen worden gerealiseerd. De toekomstige gebruikers zijn
particulieren. Een plantekening is opgenomen in bijlage 1. Naast de woningen zullen schuurtjes
worden gerealiseerd. Ook zullen wegen, parkeerplaatsen, en groenstroken worden gerealiseerd en
kabels en leidingen worden aangelegd. Voor de woningen wordt de ondergrond tot 1,0 à 1,1 m -Mv
ontgraven, voor de wegen en parkeerplaatsen tot 0,6 m -Mv en voor de groenstroken tot 0,4 m -Mv.
Ook zal riolering worden aangelegd, waarvan de ontgravingsdiepte en -breedte nog niet bekend zijn.

Het is nog niet bekend of heipalen worden gebruikt onder woningen. Er zijn geen effecten op het
grondwaterpeil voorzien.




                                                                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>5. Beleidskader

 Onderzoekskader                               Aanvraag wijziging van het omgevingsplan
 Beleidskader                                  Gemeentelijk beleid
 Onderzoeksgrens                               >500 m2 en dieper dan 30 cm –Mv
                                               >100 m2 en dieper dan 150 cm –Mv



In 1992 heeft Nederland het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed
ondertekend; ook wel het Verdrag van Malta of Valletta genoemd, naar het eiland en de plaats waar
het is ondertekend. Het Verdrag is in 1998 geratificeerd en op 1 september 2007 via de Wet op de
Archeologische Monumentenzorg (Wamz) geïmplementeerd. De Wamz is een wijzigingswet en omvat
een wijziging van de Monumentenwet 1988, de Wet Milieubeheer, de Ontgrondingenwet en de
Woningwet, op grond waarvan overheden onder andere bij bodemingrepen verplicht rekening
moeten houden met het behoud van archeologische waarden. Sinds juli 2016 is het behoud en beheer
van het Nederlandse erfgoed geregeld door Erfgoedwet, die de Monumentenwet 1988 vervangt. Het
deel van het erfgoedbeheer dat betrekking heeft op de besluitvorming in de fysieke leefomgeving is
sinds 1 januari 2024 opgenomen in de Omgevingswet. Hierin is bepaald dat gemeentes rekening
moeten houden met het belang van het behoud van cultureel erfgoed bij het vaststellen van het
omgevingsplan. Hieronder vallen dus ook bekende en/of aantoonbaar te verwachten archeologische
monumenten. Dit is vastgesteld in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) artikel 5.130, lid 1. In het
belang van de archeologische monumentenzorg kan een gemeente vanuit het Omgevingsplan lokale
regels stellen door monumenten (concreet) in de bodem te beschermen of ze juist vakkundig op te
laten graven (lid 3, 4 en 5). Ook kunnen ze vanuit het Omgevingsplan eisen stellen aan het onderzoek,
waaronder het onderzoeksthema en de onderzoeksvorm. Gemeentes hebben tot 2031 om tot een
Omgevingsplan op te stellen. Tot die tijd geldt een Tijdelijk Omgevingsplan.

In het geval van een wijziging van het omgevingsplan is de gemeentelijke archeologische waarden- en
verwachtingenkaart vigerend om te bepalen of en wanneer archeologisch onderzoek noodzakelijk is.
Het plangebied behoort nu tot de gemeente Zevenaar, maar maakte voorheen deel uit van de
gemeente Rijnwaarden. De gemeente Rijnwaarden is in 2018 toegevoegd aan de gemeente Zevenaar.
Op de verwachtings- en beleidskaart van de voormalige gemeente Rijnwaarden heeft het plangebied
een middelhoge archeologische verwachting op archeologische resten vanaf het maaiveld, en een
hoge archeologische verwachting op resten beneden 1,5 m -Mv (Buesink et al., 2011; bijlage 2).
Hiervoor geldt volgens de beleidskaart respectievelijk een onderzoeksgrens van groter dan 500 m2 en
dieper dan 30 cm -Mv en groter dan 100 m2 en dieper dan 1,5 m Mv.

In het kader van de planprocedure dient de aanvrager een rapport aan de gemeente te overleggen,
waarin de archeologische waarde van het plangebied naar het oordeel van Burgemeester en
Wethouders in voldoende mate is vastgesteld. Afhankelijk van de uitkomsten van het archeologisch
(voor-)onderzoek dat hiervoor nodig is, kunnen aan de ontwikkeling regels worden verbonden ter
behoud van belangrijke archeologische waarden. Deze kunnen bestaan uit technische aanpassingen of
een veiligstellende opgraving. Het archeologisch vooronderzoek kan hiertoe worden uitgebreid met
een al dan niet gecombineerd karterend en waarderend onderzoek, zodat op basis van de KNA-
waarderingssystematiek een waardestelling kan worden opgemaakt. In het kader van het op te stellen
bestemmingsplan is het archeologische onderzoek ook nodig om te zien of het plan haalbaar is en of
eventueel aanvullende regels moeten worden opgenomen in het bestemmingsplan.


                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>6. Landschap, geomorfologie en bodem

    Archeoregio2                                   Utrechts-Gelders rivierengebied
                        3                          Stroomrugglooiing
    Geomorfologie
    Maaiveld                                       +11,6 tot +12,2 m NAP
    Bodem                                          Kalkhoudende poldervaaggronden
    Grondwater                                     VI



Landschapsgenese (Ad vraag 1, 2, en 5 hoofdstuk 10)
Het plangebied ligt in het Midden-Nederlandse rivierengebied in het stroomgebied van de Rijn
(Berendsen, 2005; Cohen et al., 2012). Reeds in het midden van de laatste ijstijd (het Weichselien;
50000 tot 15000 jaar voor Chr.) maakte dit gebied deel uit van een brede riviervlakte, waarbinnen de
riviergeulen in een verwilderd (‘vlechtend’) patroon verspreid lagen. In deze geulen werd grof zand en
grind afgezet, dat geologisch gezien wordt gerekend tot de Formatie van Kreftenheye (De Mulder et
al., 2003). De afzettingen staan ter plaatse van het plangebied ook bekend onder de naam ‘Terras
X/Kreftenheye-6 afzettingen’ en stammen hier uit het Jonge Dryas (Cohen et al., 2012). De
aanwezigheid van grof zand en grind in de afzettingen wijst op hoge stroomsnelheden en sterke
variaties in de (piek)afvoer (als gevolg van grote hoeveelheden (smelt)water). Op andere momenten
lag de bedding van de riviervlakte langere perioden droog. In die perioden is juist vanuit de
drooggelegen vlakte fijner rivierzand verstoven door sterke winden. Dit zand werd dan langs de
randen van de riviervlakte afgezet. Hierdoor konden op grote schaal rivierduinen ontstaan (Berendsen
en Stouthamer, 2001). Volgens Vos (2015) worden binnen het plangebied geen rivierduinen verwacht.

Vanaf 15000 jaar voor Chr. begon dit beeld enigszins te veranderen aangezien toen het klimaat
geleidelijk begon te verbeteren. In eerste instantie was sprake van enkele relatief kortdurende
warmere perioden (respectievelijk het Bølling- en Allerød-interstadiaal; 15900 tot 15000 jaar geleden
en 14800 tot 13400 voor Chr.). Gedurende deze perioden nam de vegetatie toe en werd de afvoer van
rivierwater beter verdeeld. De riviergeulen begonnen te meanderen en sneden zich in de riviervlakte
in, waardoor langzamerhand een rivierdal ontstond. In het dal werd tijdens overstromingen klei
afgezet, ook wel bekend als de Laag van Wijchen binnen de Formatie van Kreftenheye (De Mulder et
al., 2003). Pas vanaf circa 9700 jaar voor Chr., in het Holoceen, zetten de warmere
klimaatomstandigheden definitief door. De vegetatie nam toen in rap tempo toe, en legde de
verstuivingen van rivierzand aan banden. Ook werden de verschillen in afvoer van rivieren steeds
kleiner en stabiliseerden zich de oevers. Door deze stabilisatie traden de rivieren alleen nog bij
hoogwater buiten hun oevers. De klei, die bij hoogwater buiten de oevers werd afgezet
(overstromingsafzettingen), wordt eveneens gerekend tot de Laag van Wijchen (Stouthamer et al.,
2015).

De zich insnijdende meanderende rivieren gingen onder invloed van een voortdurend stijgende
zeespiegel in het Holoceen over in accumulerende meanderende rivieren, die meermalen hun loop
verlegden en daardoor verschillende stroomgordels ontwikkelden. Hierdoor vond in het grootste deel
van het rivierengebied afzetting plaats van zand (beddingafzettingen), zandige klei (oeverafzettingen)
en zware klei (komafzettingen), die werden afgewisseld door veen. Daarbij werden de oudere
afzettingen door jongere begraven. Het moment waarop dit optreedt, hangt af van de ligging van de


2
    Rensink et al. (2015)
3
    Maas et al. (2020)
                                                                                                     9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>zogenaamde terrassenkruising (Berendsen en Stouthamer, 2001). De terrassenkruising is het punt
waarop de netto insnijding overgaat in een netto accumulatie van sediment. De ligging van dit punt
ligt niet vast maar is afhankelijk van het debiet, de sedimentlast van een rivier en de stijging c.q. daling
van de zeespiegel. Stouthamer et al. (2015) vermoeden dat de terrassenkruising rond 1000 voor Chr.
in de omgeving van het plangebied heeft gelegen. Daarna (circa IJzertijd) raakten de Laat-Pleistocene
en Vroeg-Holocene afzettingen afgedekt met holocene rivierafzettingen en kon veenvorming optreden
op de plekken die verder verwijderd van een rivier lagen. Uiteindelijk raakte het volledige laat-
pleistocene dal opgevuld met holoceen sediment en konden rivieren buiten het oude rivierdal treden.

Uit de kaart met dijkdoorbraken van Stiboka (1975) blijkt dat in de omgeving van het plangebied
veelvuldig dijkdoorbraken hebben plaats gevonden. In de Pannerden hebben dijkdoorbraken
plaatsgevonden in 1799, 1809, 1820 en 1926. Daarbij is ook overslagmateriaal afgezet. Dit bestaat
vaak uit grof zand met grind (Stiboka, 1975).

Geologie
Volgens de geologische kaart van TNO (2020) wordt in het plangebied de Formatie van Echteld
verwacht, die bestaat uit fijnkorrelige komafzettingen. Hiertussen komt veen van de Formatie van
Nieuwkoop voor.

Geomorfologie (Ad vraag 1,2, 5 en 6, hoofdstuk 10)
Volgens de geomorfologische kaart van Maas et al. (2019) ligt het plangebied op een
stroomrugglooiing (kaartcode 3H43, bijlage 3; www.pdok.nl). Dit is de zwak overhellende overgang
van de stroomrug naar de kom (voorheen oeverwal- en komachtige vlakte; bron:
https://legendageomorfologie.wur.nl/#VormGCH). In de omgeving van het plangebied komen een
vlakte van rivierafzettingen en een stroomgordel voor (bijlage 3).

Volgens Cohen et al. (2012) zijn ter plaatse van het plangebied geen stroomgordels aanwezig (bijlage
5). Ten noorden van het plangebied liggen de Herwen en Oude Rijn-Pannerden stroomgordels, ten
westen van het plangebied het Pannerdensch Kanaal en ten zuiden van het plangebied de Waal. De
Herwen en Waal stroomgordels waren actief vanaf 2000 14C jaar geleden (ongeveer het begin van de
jaartelling; Romeinse Tijd), en de Oude Rijn Pannerden stroomgordel vanaf ongeveer 2200 14C jaar
geleden of 250 voor Chr. (IJzertijd; Cohen et al., 2012; bron: c14.arch.ox.ac.uk/oxcal/OxCal.html).

Volgens de gemeentelijke landschappelijke kaart (Buesink et al. 2011) ligt het plangebied op de
oeverwal van de Waal stroomgordel of Oude Rijn-Pannerden stroomgordel, op komafzettingen
(bijlage 4). Hieronder wordt het Kreftenheye rivierzand verwacht vanaf 2 à 3 m -Mv. Volgens de
zandbanenkaart van Cohen et al. (2009) ligt de top van het pleistocene zand ook tussen 2,0 en 3,0 m -
Mv in het plangebied.

Vanuit archeologische optiek zijn met name de oevers van een stroomgordel interessante locaties,
aangezien deze van oudsher vestigingsplaatsen zijn voor (pre-)historische samenlevingen, vanwege de
relatief hoge en droge ligging. Ook na het inactief worden van de rivier vormen de oevers lange tijd
een relatief hoger gelegen deel in het landschap en zijn daarmee aantrekkelijke plaatsen voor
bewoning.

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN)
Op het AHN (versie 4) varieert de maaiveldhoogte in het plangebied van +11,6 tot +12,2 m NAP
(bijlage 6; bron: www.ahn.nl). De maaiveldhoogte stijgt van het zuidwesten naar het noordoosten van


                                                                                                         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>het plangebied. Dit heeft mogelijk te maken met voormalige bebouwing in het oosten (zie hoofdstuk
8).

Bodem en grondwatertrap (Ad vraag 5 en 6, hoofdstuk 10)
Volgens de bodemkaart zijn in het plangebied kalkhoudende poldervaaggronden te verwachten
(kaartcode Rn95A-VI; bijlage 7; bron: www.pdok.nl). Ze bestaan hier uit zware zavel (uiterst siltige klei)
en lichte klei (sterk siltige klei). Poldervaaggronden zijn kleigronden met een grijze, door oxidatie rood-
gevlekte ondergrond, die niet slap is. Daarbij worden ze gekenmerkt door een grijze humusarme
bovengrond (De Bakker en Schelling, 1989). In een poldervaaggrond kunnen begraven bodemniveaus
aanwezig zijn, zogenaamde vegetatiehorizonten, die een indicatie vormen voor oudere
bodemvorming. Een dergelijk niveau heeft zich in het rivierengebied kunnen vormen op het moment
dat er sprake was van een verminderde afvoer en door een afgenomen opslibbing van sediment.
Hierdoor trad begroeiing op en kon zich een humeus niveau vormen. Op het moment dat er sprake
was van een toename in rivierafvoer, raakte dit niveau begraven. Het kenmerkt zich door een licht tot
matig humeuze kleilaag in de bodem.

In het noorden van het plangebied is een bodemkundige boring gezet (boring BHR000000144510;
www.dinoloket.nl). Hieruit blijkt dat de bouwvoor 30 cm dik is. Hieronder is tot 40 cm -Mv een Bw-
horizont aanwezig, en daaronder de Cg-horizont tot in ieder geval 1,5 m -Mv. De ondergrond bestaat
uit uiterst siltige klei op matig zandige klei op sterk siltige klei (bron: www.dinoloket.nl).

Grondwatertrappen geven een indicatie van de mate van conservering van onverbrande organische
vondsten (zoals hout, bot en leer). Boven de grondwaterspiegel worden deze namelijk door oxidatie
aangetast, waardoor ze degraderen. Binnen het plangebied wordt op de bodemkaart een
grondwatertrap van VI verwacht. Dit betekent dat de gemiddeld laagste grondwaterstrand dieper dan
120 cm -Mv ligt. Vanuit archeologisch oogpunt betekent dit dat boven 120 cm -Mv onverbrande
organische vondsten vermoedelijk al gedegradeerd zijn. Anorganische vondsten zoals steen,
aardewerk en metaal kunnen ongeacht de grondwaterstand bewaard zijn gebleven.




                                                                                                        11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>7. Beschrijving bekende archeologische kenmerken

 Wettelijk beschermd monument                       Nee
 AMK terrein                                        Nee
 Verwachting gemeentelijke kaart                    Middelhoog vanaf IJzertijd
                                                    Hoog vanaf Midden-Paleolithicum
 Archeologische waarden en/of informatie            Niet binnen plangebied
                                                    In omgeving vondsten uit IJzertijd, Romeinse Tijd,
                                                    Romeinse Tijd-Middeleeuwen, Late-
                                                    Middeleeuwen



Wettelijk beschermde status
Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst
voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status (bijlage 8).

Archeologische Monumentenkaart (AMK)
Het plangebied is niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK; bijlage 8). In het
onderzoeksgebied zijn ook geen terreinen van archeologische waarde bekend.

Archeologische verwachting
Op de gemeentelijke beleidskaart is de archeologische verwachting tweeledig:
 Middelhoge archeologische verwachting op archeologisch resten vanaf de IJzertijd, vanwege de
    ligging op de oeverwal van de Waal of Oude Rijn-Pannerden stroomgordel. De archeologische
    resten worden nabij het maaiveld verwacht.
 Hoge verwachting op archeologische resten vanaf het Midden-Paleolithicum, vanwege de ligging
    op pleistocene rivierafzettingen. Deze worden dieper dan 1,5 m -Mv verwacht (Buesink et al.,
    2011; bijlage 2).

Hierbij mag worden opgemerkt dat de Formatie van Kreftenheye ter plaatse van het plangebied
(Terras X) volgens Cohen et al. (2012) uit het Jonge Dryas stamt. Hierdoor kunnen archeologische
resten en/of sporen vanaf het Laat-Paleolithicum aanwezig zijn, in plaats vanaf het Midden-
Paleolithicum. In het Midden-Paleolithicum waren de afzettingen immers nog niet aanwezig.

Bekende archeologische waarden Ad vraag 4, hoofdstuk 10)
In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen archeologische waarnemingen gedaan
en heeft in het verleden niet eerder onderzoek plaatsgevonden (bijlage 8). In de omgeving van het
plangebied is wel informatie bekend (bijlage 8). In tabel 1 is een overzicht gegeven van de
verschillende veldonderzoeken in de omgeving van het plangebied, in tabel 2 zijn de verschillende
vondstmeldingen weergegeven. Bureauonderzoeken (zonder bijbehorend veldonderzoek) zijn hierbij
buiten beschouwing gelaten omdat ze geen feitelijke informatie over de daadwerkelijke ondergrond of
vindplaatsen ter plekke bevatten die bijdragen aan het concretiseren van het archeologische
verwachtingsmodel van het huidig plangebied. Vanwege de vele onderzoeken in de omgeving zijn
alleen de onderzoeken besproken die het dichtst nabij het plangebied liggen omdat deze het meest
representatief voor het plangebied zijn.

Informatie uit overige bronnen
De vrijwilligers in de regio zijn niet geraadpleegd ten behoeve van het onderzoek.
                                                                                                    12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Conclusie bekende waarden
Uit de geraadpleegde onderzoeken en vondstmeldingen blijkt dat in de omgeving van het plangebied
sprake is van 2 en soms 3 archeologische niveaus (tabel 1 en 2). Dit zijn 1) de top van de Formatie van
Kreftenheye, 2) de top van de oeverafzettingen en 3) eventueel daarop gelegen woongronden. De top
van de Formatie van Kreftenheye is vanaf 230 cm -Mv in de omgeving aangetroffen, de top van de
oeverafzettingen vanaf 50 à 230 cm -Mv (afhankelijk van daarop gelegen woongronden,
ophogingspakketten en verstoringen) en de top van de cultuurlagen vanaf 30 à 180 cm -Mv
(afhankelijk van de dikte van daarboven gelegen recente ophooglagen). In de top van de Formatie van
Kreftenheye is een prehistorische vondst bekend, maar nog geen vindplaats aangetoond. In de top van
de oeverafzettingen zijn in de omgeving nederzettingen met sporen en vondsten uit de IJzertijd en
Romeinse Tijd bekend.




                                                                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Tabel 1: Selectie van de archeologische veldonderzoeken rondom het plangebied (<500 m).

 Zaak-ID               Toponiem          Afstand-     Type onderzoek       Bevindingen                                                               Bron
                                         windrich
                                         ting

 2164071100            Groenestraat      10 m ten     Bureauonderzoek      Op basis van het bureauonderzoek gold een verwachting op                  Zielman (2007)
                       3                 noorden      en                   archeologische resten uit de periode Neolithicum-Late-Middeleeuwen
                                                      booronderzoek        vanwege de aanwezigheid van oeverafzettingen van de Waal. Tijdens het
                                                                           booronderzoek is sterk tot uiterst siltige klei aangetroffen. Dit zijn
                                                                           oeverafzettingen. In alle boringen is tot minimaal 1,2 m -Mv recent
                                                                           baksteen en puin aangetroffen. Geconcludeerd is dat de bodemopbouw
                                                                           vanwege de bouw en sloop van het woonhuis tot op grote diepte
                                                                           verstoord is. Er is geen vervolgonderzoek aanbevolen.

 5477620100            Hoogeweg          0 m ten      Bureauonderzoek      Op basis van het bureauonderzoek gold een hoge verwachting op resten      Barth et al. (2024)
                                         oosten       en                   uit de periode Neolithicum-Vroege-Middeleeuwen vanwege de ligging op
                                                      booronderzoek        oeverafzettingen. Ook worden woongronden verwacht (Bronstijd-
                                                                           Middeleeuwen). Oudere resten werden in de top van de Formatie van
                                                                           Kreftenheye verwacht. Resten uit Late-Middeleeuwen en Tweede
                                                                           Wereldoorlog werden direct onder het maaiveld verwacht. In de
                                                                           historische kern van Pannerden is de verwachting hierop hoog.

                                                                           Uit het veldonderzoek blijkt dat een cultuurlaag van zandige klei met
                                                                           baksteenspikkels, houtskoolspikkels en fosfaatvlekken aanwezig is. Er
                                                                           zitten vondsten uit de Nieuwe Tijd in. De cultuurlaag ligt onder een
                                                                           ongeveer 30 tot 180 cm dik pakket recente zandige/kleiige ophooglagen.
                                                                           De cultuurlaag is 35 tot 160 cm dik. Rond 100 à 230 cm -Mv gaat de
                                                                           cultuurlaag over in oeverafzettingen (C-horizont). Onder de
                                                                           oeverafzettingen is komklei aanwezig.

                                                                           Tijdens het verkennende booronderzoek zijn geen archeologische
                                                                           indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van vindplaatsen
                                                                                                                                                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                         ouder dan de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd. De (middel)hoge
                                                         verwachting voor resten vanaf het Neolithicum tot en met de Vroege
                                                         Middeleeuwen in de oeverafzettingen en de daarboven liggende
                                                         cultuurlaag blijft gehandhaafd. Er is een begeleiding van de
                                                         werkzaamheden geadviseerd waar de bodem niet verstoord is.

2072144100   Wilgenstraat /   130 m    Bureauonderzoek   Op basis van het bureauonderzoek gold een middelhoge archeologische       Van der Kuijl
             Elzenhof         ten      en                verwachting op basis van het voorkomen van Kreftenheye-VI afzettingen     (2005)
                              oosten   booronderzoek     in de ondergrond. Er worden gezien de ouderdom van de afzettingen
                                                         werden archeologische resten vanaf het Mesolithicum verwacht.

                                                         Uit het veldonderzoek blijkt dat de bodemopbouw minimaal tot in de C-
                                                         horizont geroerd is (70-100 cm -Mv). De aangetroffen zandige klei is
                                                         volledig puinhoudend. De oorsprong van de zandige klei is niet bekend.
                                                         Hieronder is tot 175 cm -Mv een matig grove, grindhoudende zandlaag
                                                         aanwezig. Dit is vermoedelijk een opgebracht pakket. Archeologische
                                                         indicatoren zijn niet aangetroffen. Op basis van de aangetroffen
                                                         verstoringen is de archeologische verwachting worden bijgesteld naar
                                                         laag. Er is geen vervolgonderzoek aanbevolen.

3300355100   Rijnstraat 3     378 m    Bureauonderzoek   Op basis van het bureauonderzoek had het plangebied een hoge              Van der Kuijl
                              ten      en karterend      verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum-Neolithicum (zandige       (2016)
                              zuiden   booronderzoek     oeverwal op 2,3 m -Mv) en Middeleeuwen-Nieuwe Tijd (ligging in
                                                         historische kern Pannerden). De kans op vindplaatsen van jagers en
                                                         verzamelaars is klein.

                                                         Uit het veldonderzoek blijkt dat de bovengrond tot 30 cm -Mv verstoord
                                                         is. Hieronder bevindt zich een 170 cm dikke oude woongrond, die bestaat
                                                         uit twee cultuurlagen. De jongste cultuurlaag (top 30 cm -Mv) bevat
                                                         indicatoren uit de Volle Middeleeuwen en de oudste (top 90 cm -Mv) uit
                                                         de Romeinse Tijd. Vanaf 155 à 220 cm -Mv zijn ongeroerde
                                                         oeverafzettingen aangetroffen (C-horizont). Vanwege de cultuurlagen is

                                                                                                                                                   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                                            een proefsleuvenonderzoek aanbevolen. Dit advies is niet overgenomen
                                                            door de regio archeoloog omdat eerst naar behoud in situ moest worden
                                                            gezocht.

4010814100   Dijkversterking   255 m      Bureauonderzoek   Op basis van het bureauonderzoek gold een hoge verwachting op                Porreij-Lyklema
             Pannerden         ten        en                archeologische resten uit de periode Laat-Paleolithicum-Nieuwe Tijd en       en Van der Veen
                               zuidwest   booronderzoek     de Tweede Wereldoorlog.                                                      (2016)
                               en
                                                            Uit het veldonderzoek blijkt dat onder een ophogingspakket van 50-70 cm
                                                            dikte oeverafzettingen aanwezig zijn. In de licht humeuze top hiervan zijn
                                                            diverse archeologische indicatoren aangetroffen, waaronder fragmenten
                                                            rood bouwpuin en houtskool. Tevens is in een boring (op 1 m –Mv) een
                                                            fragment Pingsdorf aardewerk aangetroffen met een datering tussen 900
                                                            en 1225 na Chr. De archeologische indicatoren bevinden zich
                                                            voornamelijk op een diepte tussen circa 50 en 110 m –Mv. Vermoedelijk
                                                            betreft het een oude akkerlaag of oud loopoppervlak. Er is een
                                                            proefsleuvenonderzoek geadviseerd.

2112214100   Uiterwaarden      295 m      Booronderzoek     Op basis van het vooronderzoek is een proefsleuvenonderzoek                  Boemaars en
             oostoever         ten        en Proefsleuven   uitgevoerd. Het proefsleuvenonderzoek heeft twee vindplaatsen                Heunks (2006)
2203786100   Pannerdens        zuidwest                     opgeleverd (Weiß-König en Helmich, 2008):
             Kanaal                                                                                                                      Weiß-König en
                               en
                                                               Vindplaats 1 betreft een nederzetting uit de Vroege- tot Midden-         Helmich (2008)
                                                                IJzertijd. De vondstrijke cultuurlaag was reeds bij het voorafgaande
                                                                booronderzoek ontdekt. De omvang bedraagt 8600 m2 en hij breidt
                                                                zich in westelijke richting nog buiten het onderzochte gebied uit. De
                                                                laag is op verschillende dieptes tussen 50 en 140 cm -Mv
                                                                aangetroffen. In de top van de leeflaag zijn veel aardewerkvondsten,
                                                                bot en huttenleem aangetroffen. De sporen zijn zichtbaar onder de
                                                                cultuurlaag (waar een door fosfaat verkleurde laag aanwezig is) en in
                                                                de daaronder liggende donkere, oude vegetatiehorizont. De
                                                                aangetroffen sporen behoren tot één of twee nederzettingen (erven)

                                                                                                                                                           16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    uit de Vroege- tot Midden-IJzertijd. Er zijn huisplattegronden en
    bijgebouwen aangetroffen en een verkavelingssysteem van
    stakenrijen. De vindplaats is goed geconserveerd door dat hij relatief
    snel met klei is afgedekt (Weiß-König en Helmich, 2008.)
   Vindplaats 3 is een slecht geconserveerde vindplaats uit de Romeinse
    Tijd (van circa. 2500 m²) die zich binnen de contouren van vindplaats
    1 bevindt. Er zijn greppels en een kuil van onbekende aard
    aangetroffen. De vindplaats is vanaf 20 à 80 cm -Mv aangetroffen
    (Weiß-König en Helmich, 2008).
   Vindplaats 2 uit het vooronderzoek was een fragment aardewerk in
    de top van de pleistocene rivierafzettingen (230 cm -Mv). Het kon
    niet nader gedateerd worden dan ‘prehistorisch, vermoedelijk
    Neolithicum’( Boemaars en Heunks, 2006). Uit het
    proefsleuvenonderzoek blijkt echter dat geen vindplaats aanwezig is
    (Weiß-König en Helmich, 2008).




                                                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Tabel 2: Overzicht van de vondstmeldingen rondom het plangebied (<500 m).

 Zaak-ID              Toponiem            Afstand-           Datering                Type onderzoek        Omschrijving vondstmelding
                                          windrichting

 3285914100           Hoge oever          150 m ten          Bronstijd – Romeinse    (Veld)kartering       Aardewerk gevonden tijdens de aanleg van een
                                          zuiden             Tijd, Romeinse Tijd-                          nieuwbouwwijk. Ook is gedraaid aardewerk uit de Romeinse-
                                                             Middeleeuwen                                  Tijd-Middeleeuwen aangetroffen.

 3268572100           Pastoor             433 m ten          Bronstijd – Romeinse    (Veld)kartering       Door de Archeologische Werkgroep Nederland (AWN17) is
                      Brugmanstraat       zuidoosten         Tijd, Romeinse Tijd-                          handgevormd aardewerk gevonden. De meeste scherven
                                                             Middeleeuwen                                  stammen uit de IJzertijd.

 2704811100           Rijndijk            160 m ten          Late IJzertijd – Late   Niet-archeologisch:   Inheemse en Romeinse scherven gevonden in een woonlaag
                                          noordwesten        Middeleeuwen            booronderzoek         op een diepte van circa 90 cm -Mv. Pingsdorf-aardewerk
                                                                                                           gevonden op het oppervlak.




                                                                                                                                                                    18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>8. Historische situatie, huidig gebruik en bodemverstoringen
    Landschapstype4                                           Stroomrug- en komontginning
                                       5
    Cultuurhistorische elementen                              Nee
    Aard historisch landgebruik                               Bouwland
    Historische bebouwing aanwezig                            Nee
    Bebouwing van cultuurhistorische waarde                   Nee



Het grondgebruik, dat over de jaren heen in het plangebied heeft plaatsgevonden, kan zijn sporen in
de ondergrond hebben achtergelaten. Enerzijds herbergen oude kaarten informatie omtrent
voormalig landgebruik die inzicht kan geven in de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen
(bijvoorbeeld historische boerenplaatsen en wegen), maar anderzijds ook in de negatieve effecten, die
landgebruik op de oorspronkelijke bodem heeft gehad (en daarmee op eventueel aanwezige
archeologische resten). Met dit laatste wordt niet alleen gedoeld op omwerking van de bodem door
omwoeling, egalisatie, ontgraving en sanering, maar ook ophoging en ontwatering die kunnen hebben
geleid tot verkleuring, verdroging en verstikking van de bodem.

Historische achtergronden van het cultuurlandschap en -situatie (Ad vraag 3 en 6, hoofdstuk 10)
Het plangebied ligt buiten de historische kern van Pannerden, die waarschijnlijk zijn oorsprong in de
Late-Middeleeuwen heeft. Op de Hottingerkaart uit 1780 is het plangebied onbebouwd (figuur 2). Het
lag wel al langs een weg in die tijd. Op het Kadastrale Minuutplan uit 1811-1832 was het plangebied
onbebouwd en in gebruik als bouwland (figuur 3). Tussen 1925 en 1955 is het bouwland omgevormd
tot boomgaard (figuur 4-7). Ook was rond 1962 een woning of schuur in het oosten van het
plangebied aanwezig, die later weer is verdwenen (figuur 5-9). Rond 1988 is de boomgaard in het
plangebied gerooid en is het plangebied in gebruik genomen als weiland (figuur 8-9). In 2011 was in
het oosten van het plangebied bebouwing aanwezig, die daarna weer verdwenen is (figuur 10-11).

Militair Erfgoed
Op de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) ligt het plangebied in de Noordoever-Rijn Linie (bron:
www.ikme.nl). Deze Duitse linie was een verlening van de Westwall die een vijandige opmars vanuit
het zuiden moest tegen te houden. Volgens de CultGIS 20056 maakt het plangebied ook deel uit van
Inundatiegebied van de IJssellinie tussen 1949 en 1954. De hoofdwerken van de linie, de stuwen, zijn
echter grotendeels verdwenen7. Via het Geoportaal: RAF Aerial Photographs zijn geen luchtfoto’s uit
de Tweede Wereldoorlog beschikbaar (bron: library.wur.nl).

Huidig gebruik en bodemverstoringen (Ad vragen 7, 8 en 9, hoofdstuk 10)
Het plangebied is in gebruik als akker(figuur 10).

In welke mate nog archeologische resten en/of sporen aanwezig kunnen zijn is mede afhankelijk van
de mate van intactheid van de ondergrond:
 Ter plaatse van de voormalige bebouwing in het oosten van het plangebied is de ondergrond tot
    onbekende diepte aangetast. Bouwtekeningen om de verstoring te kwantificeren zijn niet
    voorhanden bij de opdrachtgever. In het milieukundige onderzoek is de bebouwing wel


4
  Bron: Histland 1980; https://archis.cultureelerfgoed.nl/zoekenenvinden/#/kaart
5
  Bron: Histland 1980 en CultGIS2005; https://archis.cultureelerfgoed.nl/zoekenenvinden/#/kaart)
6
  Bron: CultGIS2005; https://archis.cultureelerfgoed.nl/zoekenenvinden/#/kaart
7
  Bron: https://rce.webgispublisher.nl/user/uploads/pdfs/CultGis/IJssellinie%202.pdf
                                                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>    opgenomen, maar wordt hier ook geen verstoringsdiepte aan gekoppeld (Van Houwelingen,
    2024). Wel blijkt uit het milieukundige onderzoek dat vanaf 2,9 m -Mv grindig, zwak siltig zand
    aanwezig is. Dit is de Formatie van Kreftenheye. Hierboven is zandige klei aanwezig tot aan het
    maaiveld. Milieukundig gezien is er geen vervolgonderzoek nodig (Van Houwelingen, 2024).
   Met het rooien van de boomgaard is de bodem tot onbekende diepte aangetast.
   Kabels en leidingen zijn nauwelijks aanwezig in het plangebied (bijlage 10).
   Bij dijkdoorbraken kunnen archeologische resten en/of sporen zijn aangetast. Of en in welke mate
    het archeologische niveau in het plangebied is aangetast hierdoor is niet bekend.




           Figuur 2: Uitsnede van de Hottingerkaart uit 1780 (bron: Versfelt, 2003). Het
           plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                                                 20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Figuur 3: Het plangebied (rood omlijnd) op het Kadastrale Minuutplan uit
1811-1832 (bron: www.hisgis.nl).




Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                           21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.




Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                       22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1962 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.




Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1975 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                       23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Figuur 9: Uitsnede van een topografische kaart uit 1988 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.




Figuur 10: Uitsnede van een topografische kaart uit 2011 (bron:
www.topotijdreis.nl). Het plangebied is met rode lijnen weergegeven.

                                                                       24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Figuur 11: Uitsnede van een luchtfoto uit 2019. Het plangebied is met rode
lijnen weergegeven (bron: www.pdok.nl).




                                                                             25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>9.     Gespecificeerde archeologische verwachting

Archeologische verwachting en periode
Op basis van het bureauonderzoek kan worden gesteld dat in het plangebied mogelijk sprake is van
twee archeologische niveaus:
 Formatie van Kreftenheye of het Hochflutlehm. In de top van de Formatie van Kreftenheye
     kunnen gezien de ouderdom van Terras X vondsten vanaf het Laat-Paleolithicum aanwezig zijn.
     Gezien het moment van het voorbij komen van de terrassenkruising kunnen hierop vondsten uit
     de periode Laat-Paleolithicum-Bronstijd aanwezig zijn, zo mogelijk in de top van het hochflutlehm.
     In de omgeving is tot nu toe één prehistorische vondst bekend hierop, die mogelijk uit het
     Neolithicum stamt (zie hoofdstuk 7). De verwachting is middelhoog.
 Oeverafzettingen. In de top van de oeverafzettingen van de Waal stroomgordel of Oude Rijn-
     Pannerden stroomgordel kunnen nederzettingen van de IJzertijd aanwezig zijn. In de omgeving
     van het plangebied zijn nederzettingen uit de IJzertijd en Romeinse Tijd aangetroffen. Ook zijn op
     de oeverafzettingen cultuurlagen aangetroffen. De verwachting voor de periode IJzertijd-
     Middeleeuwen is hoog.
 Buitenom deze niveaus kunnen oorlog-gerelateerde resten worden verwacht vanaf het maaiveld.
     Deze resten zijn gerelateerd aan de ligging van het plangebied binnen de Linie uit de Tweede
     Wereldoorlog de Noordoever Rijn.
Op historische kaarten ontbreken aanwijzingen voor bebouwing vanaf 1780. Ook hebben vanaf 1799
vele dijkdoorbraken plaatsgevonden nabij Pannerden, waardoor het plangebied niet aantrekkelijk voor
bewoning was in deze periode. Ook kunnen archeologische resten hierdoor zijn geërodeerd. De
archeologische verwachting op huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd is daarom laag.

Formatieprocessen, stratigrafische positie en diepteligging (Ad vraag 7 en 8, Hoofdstuk 10)
 Uit de geraadpleegde onderzoeken blijkt dat in de omgeving van het plangebied de top van de
    Formatie van Kreftenheye vanaf 230 à 290 cm -Mv (NAP maten zijn niet genoemd in de
    rapportages die in tabel 1 zijn geraadpleegd) is aangetroffen.
 De top van de oeverafzettingen is in de omgeving vanaf 50 à 230 cm -Mv aangetroffen. De grote
    diepteligging was gerelateerd aan daarop gelegen recente ophooglagen en verstoringen. In
    principe komen de oeverafzettingen dus relatief dicht onder het maaiveld voor. Eventuele
    cultuurlagen worden op de oeverafzettingen verwacht.

Complextypen, prospectiekenmerken en omvang (Ad vraag 8, 9, 10, hoofdstuk 10)
 In het plangebied kunnen nederzettingssporen worden aangetroffen in de vorm van
   (seizoensgebonden) jachtkampementen. Dergelijke vindplaatsen kenmerken zich door een dichte
   vondstenconcentratie van onder andere fragmenten bewerkt vuursteen, hetgeen met name
   afhankelijk is van de langdurigheid en/of intensiteit van eventuele bewoning op die plek. De
   omvang ervan kan variëren tussen circa 100 en 1000 m2. De aanwezigheid hiervan is in eerste
   instantie afhankelijk van de intactheid van de bodem in het plangebied.
 Daarnaast kunnen sporen van nederzettingsterreinen, grafvelden en sporen van landgebruik in
   het plangebied worden aangetroffen. Deze kenmerken zich door een vegetatiehorizont,
   cultuurlaag en/of vondstconcentraties, hetgeen met name te danken is aan de langdurigheid van
   de bewoning op een bepaalde plek. In een vochtige omgeving als die van het rivierengebied was
   de bewegingsruimte voor nederzettingen namelijk niet al te groot, waardoor bewoning vaak
   geconcentreerd bleef op vaste plekken. De exacte omvang van een nederzetting is onbekend,
   maar kan op basis van onderzoek in de omgeving meer dan 8600 m2 beslaan (zoals bij Weiß-König
   en Helmich, 2008).

                                                                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>   Sporen van landgebruik (waaronder ook grafvelden) kenmerken zich door grondsporen en
    verkleuring in de bodem, en in veel mindere mate door de aanwezigheid van vondstmateriaal.
    Derhalve kan over de aanwezigheid van laatstgenoemde complexen enkel uitspraken gedaan
    worden op basis van de mate van intactheid van de bodem.
   Oorlog-gerelateerde resten kenmerken zich door resten van gevechts- en waarnemingsposities
    voor infanterie, opstellingen voor geschut, loopgraven, mangaten, overstoven betonbouw,
    versperringen en barakken.

De gespecificeerde archeologische verwachting is nader weergegeven in onderstaande tabel 3.

Zoekstrategie en advies (Ad vraag 10, hoofdstuk 10)
Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verworven resultaten is het in eerste instantie de vraag
in hoeverre in het plangebied nog archeologisch relevante niveaus aanwezig zijn. De top van de
oeverafzettingen kan ter plaatse van de voormalige bebouwing verstoord zijn. De Formatie van
Kreftenheye is daarbij naar verwachting niet aangetast. Ook is niet bekend in welke mate de
ondergrond is aangetast met het rooien van de bomen en dijkdoorbraken. Verder is niet bekend of
ook in het plangebied een cultuurlaag aanwezig is. Om dit te kunnen toetsen, dient de lithologische
opbouw van de ondergrond en de mate van intactheid van de bodem te worden vastgelegd. Dit kan
plaatsvinden door middel van een verkennend booronderzoek (hoofdstuk 11). Op grond van dit
onderzoek kan dan een uitspraak worden gedaan of en in hoeverre archeologische resten te
verwachten zijn.




                                                                                                   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Tabel 2: Gespecificeerde archeologische verwachtingstabel.

      Archeologische verwachting                                                                                       Reden
 1    Datering                                               Middelhoog          Laat-Paleolithicum-Bronstijd       De top van de Formatie van Kreftenheye is
                                                                                                                    vermoedelijk intact en in de omgeving is hierop
                                                                                                                    een prehistorische vondst bekend. Ook kunnen in
                                                                                                                    het Hochflutlehm archeologische resten
                                                                                                                    aanwezig zijn.
                                                             Hoog                IJzertijd-Late- Middeleeuwen       Ligging op oeverafzettingen, en in de omgeving
                                                                                                                    zijn nederzettingen uit de IJzertijd en Romeinse
                                                                                                                    Tijd bekend.
                                                             Laag                Nieuwe Tijd                        Ontbreken van bebouwing op historische kaarten
                                                                                                                    vanaf 1780. Ook was het vanwege vele
                                                                                                                    dijkdoorbraken onaantrekkelijk voor bewoning.
                                                             Ja                  Tweede Wereldoorlog                Ligging binnen de linie Noordoever Rijn.
 2    Complextype                                            Jachtkamp, nederzettingen, huisplaatsen, sporen van landgebruik
 3    Omvang                                                 100-1000 m2 (omvang jachtkamp); 500-2000 m2 (omvang huisplaats, algemeen)
 4    Diepteligging                                          Indien aanwezig; top van de oeverafzettingen (vanaf 50 cm -Mv), top van de Formatie van Kreftenheye
                                                             (vanaf 230-290 cm -Mv)
 5    Gaafheid en conservering                               +/-          Boven 120 cm -Mv zijn onverbrande organische vondsten vermoedelijk al gedegradeerd.
                                                                          Daaronder kunnen zowel organische als anorganische vondsten nog aanwezig zijn.
 6    Locatie                                                Onbekend, op dit moment het hele plangebied.
 7    Uiterlijke kenmerken (artefacten en type               Vindplaatsen kenmerken zich naar verwachting door grondsporen, vondsten of cultuurlagen.
      indicatoren)
 8    Mogelijke verstoringen                                 Voormalige bebouwing, rooien van boomgaard.




                                                                                                                                                                       28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>10. Onderzoeksvragen bureauonderzoek

1.   Wat is de aard (ontstaanswijze en classificatie), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke
     bodemhorizonten en natuurlijke afzettingen binnen een afstand tot circa 200 m vanaf het
     plangebied?

2.   Wat is de aard (ontstaanswijze), diepteligging, genese, gaafheid, dikte, en omvang van eventueel
     in het omringende gebied voorkomende afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan
     (plaggendek, stuifzandlaag, colluvium, kleidek, afvallaag, ophogingslaag)?

3.   Wat is het historisch landgebruik van het plangebied en het omringende gebied geweest?

4.   Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen (‘waarnemingen’ inclusief
     uitkomsten historisch kaartonderzoek) zijn reeds binnen het onderzoeksgebied en/of binnen de
     landschappelijke eenheden rondom het plangebied bekend? Vermeld per vondsten/of
     spoorcomplex minimaal:
     a) bronvermelding (onderzoeksrapportages, ARCHIS-gegevens)
     b) de materiaalcategorie
     c) ouderdom
     d) ruimtelijke (geografische) verspreiding
     e) stratigrafische verspreiding (diepteligging en/of dikte vondstlaag)
     f ) fragmentatie
     g) waarnemingsmethode
     h) interpretatie

5.   Welke natuurlijke formatieprocessen (sedimentatie, erosie, laterale verplaatsing, bodemvorming,
     degradatie en dergelijke) hebben een rol gespeeld in het plangebied?

6.   Met welke culturele formatieprocessen (grondbewerking, bemesting, ophoging, betreding,
     percelering, [de-]constructie, materiaaltypen, materiaalgebruik en materiaaldepositie en
     dergelijke) hebben een rol gespeeld in het plangebied?

7.   Welke formatieprocessen kunnen een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van eventuele
     aanwezige vondstspreidingen, de vondstdichtheid, vondst- en spoorniveaus en de fysieke kwaliteit
     van eventueel aanwezige archeologische resten?

8.   Wat is de aard (materiaalsoorten, fragmentatie, dichtheden, ruimtelijke en stratigrafische
     spreiding, etc.) van (mogelijk) aanwezige vondst- en/of spoorcomplexen?

9.   Hoe manifesteren deze zich tijdens prospectieonderzoek?

10. Met de inzet van welke zoekmethoden (detectie- en waarnemingsvorm, monsterbehandeling en
    zoekstrategie) kunnen vondst- en/of spoorcomplexen systematisch opgespoord worden
    (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.). Licht beargumenteerd toe met
    verwijzing naar de verschillende KNA-leidraden.




                                                                                                       29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>11. Resultaten veldonderzoek

Onderzoeksmethodiek
In opdracht van Buro SRO heeft Transect b.v. in april 2024 een inventariserend veldonderzoek,
verkennende fase, door middel van boringen uitgevoerd in een plangebied aan de Hoogeweg (ong.) in
Pannerden (gemeente Zevenaar). De aanleiding van het onderzoek is het voornemen om 42 woningen
te realiseren. Het kader van het archeologische onderzoek is de bestemmingsplanwijziging (TAM-IMRO
plan) die hiervoor wordt aangevraagd. Mogelijk wordt het onderzoek ook gebruikt voor de aanvraag
van de omgevingsvergunning. Het archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een Archeologisch
Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend veldonderzoek (IVO). Het onderzoek is uitgevoerd
conform het Plan van Aanpak (Verboom-Jansen, 2024). Het doel van het booronderzoek is het toetsen
van de gespecificeerde archeologische verwachting in het plangebied, zoals deze is opgesteld in
Hoofdstuk 9. De boringen zijn daarbij gebruikt om zowel de mate van intactheid van de bodem als de
bodemopbouw zelf te bepalen. In totaal zijn in het plangebied zeven boringen gezet (boring 1-7).

De boringen hebben een diepte tot maximaal 370 cm –Mv en zijn handmatig gezet met behulp van
een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. Beneden de grondwaterspiegel (circa 120 cm -Mv) is
gebruik gemaakt van een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn doorgezet tot in de
afzettingen die behoren tot in de grofzandige terrasafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. De
boringen zijn beschreven volgens de NEN5104 en de Archeologische Standaard
Boorbeschrijvingsmethode (ASB; SIKB 2008). Deze beschrijvingen zijn terug te vinden in bijlage 12.

De boringen zijn gelijkmatig in het plangebied uitgezet. De ligging van de boringen is opgenomen in
bijlage 10. De coördinaten van de boorpunten zijn bepaald met een meetlint aan de hand van de
bestaande topografie en de hoogte is aan de hand van het AHN bepaald (bron: www.ahn.nl).

Veldwaarnemingen
Ten tijde van het veldonderzoek was het plangebied in gebruik als akker. In het oosten van het
plangebied loopt het maaiveld op. Foto’s van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek zijn
weergegeven in figuur 12.




Figuur 22: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek (04-04-2024).




                                                                                                      30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bodemopbouw en lithologie (ad vragen 11-16; hoofdstuk 12)
Onderin de boringen, vanaf 220-360 cm -Mv (9,54-8,44 m +NAP) is slecht gesorteerd, zwak siltig, zwak
grindig, bruin, zeer grof, kalkloos zand aangetroffen. Het zand kon door de mediane korrelgrootte
worden geïnterpreteerd als terrasafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. Boven de
terrasafzettingen ligt kalkloze, donkergrijze, sterk siltige, stevige klei vanaf 160-240 (9,9-9,7 m +NAP).
Onderin de zitten roestvlekken en -concreties. De klei is door de kalkloosheid, het siltgehalte en de
consistentie geïnterpreteerd als Hochflutlehm. In het Hochflutlehm is een bodem gevormd. Boven
deze afzettingen is vanaf 95-150 cm -Mv (10,55-10,3 m +NAP) zwak zandige, matig stevige, kalkrijke,
lichtbruin grijze klein met veel mangaan- en roestvlekken en concreties en een erosieve bovengrens.
Door de zandigheid is de klei geïnterpreteerd als oeverafzettingen. De oeverafzettingen zijn
aangetroffen vanaf 95-150 cm -Mv (10,75-10,3 m +NAP). Boven de oeverafzettingen ligt een laag
matig siltig, kalkrijk zand. In het westen van het plangebied is de zandlaag matig grindig en zeer grof.
De grindigheid en grofheid neemt af richting het oosten. In boring 7 is deze laag meer vermengd met
klei (sterk zandige klei). Het zand is geïnterpreteerd als overslag door de inmenging van grind, de
grofheid en de spreiding van het zand in het plangebied. Door de spreiding van het zand in het
plangebied (zeer grof en grindig in het westen en matig grof en grindig in het oosten) heeft
vermoedelijk een dijkdoorbraak plaatsgevonden ten westen van het plangebied. Hierboven is in
boring 1-6 vanaf 30-40 cm -Mv (11,2-11,4 m +NAP) matig zandige, lichtbruin grijze, matig stevige,
kalkrijke klei met enkele fragmenten houtskool en humeuze vlekken aangetroffen. De klei is
geïnterpreteerd als het kleiige deel van het overslagpakket. Bovenin het overslagpakket is een
humeuze bouwvoor gevormd.

In boring 7 reikt de bouwvoor tot 60 cm -Mv (11,54 m +NAP) wat blijkt uit de aanwezigheid van
modern glas en baksteen fragmenten en sintels.

Archeologische indicatoren
Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen tijdens het veldonderzoek.

Interpretatie (ad vragen 11-16; hoofdstuk 12)
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is de middelhoge archeologische verwachting voor
de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd bevestigd. Het plangebied ligt op Hochflutlehm afzettingen.
Bovenin deze laag is een vegetatiehorizont aanwezig (laklaag). De bodem kan zijn gevormd vanaf het
Laat-Paleolithicum tot en met de Bronstijd. De bodem is een indicatie dat de afzettingen langere tijd
aan het oppervlak lagen en hierop gewoond kon worden. De vegetatiehorizont vormt zodoende het
archeologische niveau voor de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd en is aangetroffen vanaf 160-240
cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Boven deze afzettingen liggen oeverafzettingen. De oever van een rivier is
bewoonbaar wanneer de rivier niet meer constant overstroomd op de oever en er dus geen afzetting
meer plaatsvindt. Als gevolg treed er in de top van de oeverafzettingen ontkalking op. De top van de
oeverafzettingen is kalkrijk en de bovengrens is erosief waaruit blijkt dat de top van de
oeverafzettingen is geërodeerd. Boven de oeverafzettingen ligt een overslagpakket. Het
overslagpakket is onderin matig tot sterk grindig wat daarom getuigd van zeer hoge stroomsnelheid.
De top van de oeverafzettingen is geërodeerd tijdens de dijkdoorbraak die dit overslagpakket heeft
afgezet. Er wordt daarom niet verwacht dat in de oeverafzettingen nog intacte archeologische resten
aanwezig zijn. De hoge archeologische verwachting op resten uit de IJzertijd – Late Middeleeuwen uit
het bureauonderzoek zal moeten worden bijgesteld naar laag. De archeologische verwachting voor de
Nieuwe Tijd op basis van het bureauonderzoek blijft op grond van de resultaten van het
veldonderzoek laag.



                                                                                                        31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre> 12. Beantwoording onderzoeksvragen veldonderzoek

11. Wat is de aard (ontstaanswijze, textuur, kleur), diepteligging en ouderdom van de relevante
     natuurlijke afzettingen in de ondergrond ter plaatse van het plangebied?
De afzettingen in het plangebied bestaan uit komachtige afzettingen van de Formatie van Kreftenheye,
Laag van Wijchen (15000-9700 v. Chr.). Bovenin deze afzettingen is een vegetatiehorizon gevormd
(laklaag). Hierboven liggen oeverafzettingen van de Herwen of de Rijn-Pannerden stroomgordel. De
oeverafzettingen zijn aangetroffen vanaf 95-150 cm -Mv (10,75-10,3 m +NAP). De oeverafzettingen zijn
geërodeerd door een dijkdoorbraak. Als gevolg van de dijkdoorbraak ligt boven de oeverafzettingen in
overslagpakket vanaf het maaiveld. Bovenin het overslag pakket is de bouwvoor gevormd.

12. Wat is de aard (kleur, textuur, samenstelling), diepteligging, genese en gaafheid van natuurlijke en
     eventueel antropogene bodemhorizonten (akkerlagen en overige ‘verstoringslagen’,
     bemestingslagen e.d.), ter plaatse van het plangebied?
Zie hoofdstuk 11.

13. Wat is de aard, dikte en omvang van eventueel ter plaatse van het plangebied voorkomende
     afdekkende lagen en de (geschatte) ouderdom daarvan (plaggendek, stuifzandlaag, kleidek,
     afvallaag, ophogingslaag)?
Zie hoofdstuk 11.

14. Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur,
     samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en
     antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen?
Zie hoofdstuk 11.

15. Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’afvalmateriaal) in het
     bodemprofiel voorkomen.
Er zijn tot een diepte van 40-60 cm -Mv (11,4-11,54 m +NAP) fragmenten modern baksteen, plastic en
glas aangetroffen.

16. Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de
    ouderdom van deze verstoring?
De moderne verstoringen reiken tot een diepte van 40-60 cm -Mv (11,4-11,54 m +NAP) waarbij de top
van de overslagafzettingen verstoord is geraakt. Deze recente verstoring is het gevolg van de bouw van
panden in het plangebied in de 20e eeuw en het bewerken van de akker waarop het plangebied ligt.




                                                                                                      32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>13. Conclusie en Advies

Conclusie
Op basis van het bureauonderzoek kan worden gesteld dat in het plangebied mogelijk sprake is van
twee archeologische niveaus:
 Formatie van Kreftenheye of het Hochflutlehm. In de top van de Formatie van Kreftenheye
     kunnen gezien de ouderdom van Terras X vondsten vanaf het Laat-Paleolithicum aanwezig zijn.
     Gezien het moment van het voorbij komen van de terrassenkruising kunnen hierop vondsten uit
     de periode Laat-Paleolithicum-Bronstijd aanwezig zijn, zo mogelijk in de top van het hochflutlehm.
     In de omgeving is tot nu toe één prehistorische vondst bekend hierop, die mogelijk uit het
     Neolithicum stamt (zie hoofdstuk 7). De verwachting is middelhoog.
 Oeverafzettingen. In de top van de oeverafzettingen van de Waal stroomgordel of Oude Rijn-
     Pannerden stroomgordel kunnen nederzettingen van de IJzertijd aanwezig zijn. In de omgeving
     van het plangebied zijn nederzettingen uit de IJzertijd en Romeinse Tijd aangetroffen. Ook zijn op
     de oeverafzettingen cultuurlagen aangetroffen. De verwachting voor de periode IJzertijd-
     Middeleeuwen is hoog.
Op historische kaarten ontbreken aanwijzingen voor bebouwing vanaf 1780. Ook hebben vanaf 1799
vele dijkdoorbraken plaatsgevonden nabij Pannerden, waardoor het plangebied niet aantrekkelijk voor
bewoning was in deze periode. Ook kunnen archeologische resten hierdoor zijn geërodeerd. De
archeologische verwachting op huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd is daarom laag.

Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is de middelhoge archeologische verwachting voor
de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd bevestigd. Het plangebied ligt op Hochflutlehm afzettingen.
Bovenin deze laag is een vegetatiehorizont aanwezig (laklaag). De bodem kan zijn gevormd vanaf het
Laat-Paleolithicum tot en met de Bronstijd. De bodem is een indicatie dat de afzettingen langere tijd
aan het oppervlak lagen en hierop gewoond kon worden. De vegetatiehorizont vormt zodoende het
archeologische niveau voor de periode Laat-Paleolithicum – Bronstijd en is aangetroffen vanaf 160-240
cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Boven deze afzettingen liggen oeverafzettingen. De oever van een rivier is
bewoonbaar wanneer de rivier niet meer constant overstroomd op de oever en er dus geen afzetting
meer plaatsvindt. Als gevolg treed er in de top van de oeverafzettingen ontkalking op. De top van de
oeverafzettingen is kalkrijk en de bovengrens is erosief waaruit blijkt dat de top van de
oeverafzettingen is geërodeerd. Boven de oeverafzettingen ligt een overslagpakket. Het
overslagpakket is onderin matig tot sterk grindig wat daarom getuigd van zeer hoge stroomsnelheid.
De top van de oeverafzettingen is geërodeerd tijdens de dijkdoorbraak die dit overslagpakket heeft
afgezet. Er wordt daarom niet verwacht dat in de oeverafzettingen nog intacte archeologische resten
aanwezig zijn. De hoge archeologische verwachting op resten uit de IJzertijd – Late Middeleeuwen uit
het bureauonderzoek zal moeten worden bijgesteld naar laag. De archeologische verwachting voor de
Nieuwe Tijd op basis van het bureauonderzoek blijft op grond van de resultaten van het
veldonderzoek laag.

Advies
In het plangebied zullen 42 woningen worden gerealiseerd. Ook zullen wegen, parkeerplaatsen, en
groenstroken worden gerealiseerd en kabels en leidingen worden aangelegd. Voor de woningen wordt
de ondergrond tot 1,0 à 1,1 m -Mv ontgraven, voor de wegen en parkeerplaatsen tot 0,6 m -Mv en
voor de groenstroken tot 0,4 m -Mv. Ten behoeve van de kabels en leidingen wordt mogelijk tot een
dieper niveau gegraven. Het kader van het archeologisch onderzoek is de wijziging van het
omgevingsplan (TAM-IMRO plan) die hiervoor wordt aangevraagd. Voor het plangebied geldt een
middelhoge archeologische verwachting op resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum.
Het archeologische niveau is aangetroffen vanaf 160-240 cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP). Tijdens het
                                                                                                    33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>plaatsen van palen wordt het archeologische niveau bereikt. Tijdens de graafwerkzaamheden wordt
het archeologische niveau mogelijk bereikt. Om te bepalen of hier een vindplaats aanwezig is die
mogelijk wordt verstoord bij de werkzaamheden, adviseren wij een vervolgonderzoek uit te voeren.
Op basis van de resultaten van het vervolgonderzoek kan worden bepaald of er verdere maatregelen
noodzakelijk zijn ten behoeve van de toekomstige plannen voor het aspect archeologie. Het
vervolgonderzoek kan het beste plaatsvinden in de vorm van een karterend booronderzoek. Het
karterend booronderzoek zal conform methode C3 van de leidraad karterend boren moeten worden
uitgevoerd. Tijdens het karterend booronderzoek richt zich op twee niveaus. De top van de
oeverafzettingen die is aangetroffen vanaf 95-150 cm -Mv (10,75-10,3 m +NAP). De vegetatiehorizont
(Laat-Paleolithicum – Bronstijd) die is aangetroffen vanaf 160 240 cm -Mv (9,9-9,74 m +NAP).
Voor een dergelijk onderzoek zal een Plan van Aanpak moeten worden opgesteld die vooraf moet
worden goedgekeurd door de bevoegde overheid.

Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de
bevoegde overheid (de gemeente Zevenaar) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met
eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.




                                                                                                34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>14. Geraadpleegde bronnen

Archeologische kaarten en databestanden:
 Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort,
   2007.
 Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE),
   Amersfoort, 2016.
 www.ruimtelijkeplannen.nl
 archis.cultureelerfgoed.nl
 www.kadastralekaart.com
 www.archieven.nl
 www.pdok.nl
 www.ahn.nl
 Bodemkaart van Nederland 1:50.000 (Stiboka)
 Geomorfologische kaart van Nederland
 www.bodemloket.nl
 bagviewer.kadaster.nl
 www.kadaster.nl
 www.dinoloket.nl
 landschapinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/archeologische-landschappenkaart
 beeldbank.cultureelerfgoed.nl
 www.topotijdreis.nl
 www.ikme.nl
 Zandbanen Gelderland;
   https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=ba564b5e9a864515a
   115a725e4ba053a
 https://c14.arch.ox.ac.uk/oxcal/OxCal.html#
 https://legendageomorfologie.wur.nl/#VormGCH

Lijst met afbeeldingen
 Figuur 1 Ligging van het plangebied (bron: www.pdok.nl)
 Figuur 2: Uitsnede van de Hottingerkaart uit 1780.
 Figuur 3: Uitsnede van de kadastrale Minuutplan uit 1811-1832.
 Figuur 4: Uitsnede van een topografische kaart uit 1880.
 Figuur 5: Uitsnede van een topografische kaart uit 1900.
 Figuur 6: Uitsnede van een topografische kaart uit 1925.
 Figuur 7: Uitsnede van een topografische kaart uit 1962.
   Figuur 8: Uitsnede van een topografische kaart uit 1975.
   Figuur 9: Uitsnede van een topografische kaart uit 1988.
   Figuur 10: Uitsnede van een topografische kaart uit 2011.
   Figuur 11: Uitsnede van een luchtfoto uit 2019.
   Figuur 12: Foto's van het plangebied ten tijde van het veldonderzoek.

Literatuur
Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere
niveaus. Wageningen.


                                                                                                35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Barth, R., E. Bosman, E.E.A. van der Kuijl, 2024. Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek
Archeologie Plangebied Revitalisatie Pannerden fase 1 te Pannerden, gemeente Zevenaar. Hamaland
rapport EBM/ALG/HAMA/234473.

Berendsen, H.J.A. & E. Stouthamer (eds.), 2001. Palaeogeographical development of the Rhine-Meuse
delta, the Netherlands. Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische Geografie van Nederland). Derde,
geheel herziene druk.

Buesink. A., M.J. van Putten, N.J. Krekelbergh, K.H.J. Pepers, M. van Willigen, J.F. van der Weerden,
2011. Gemeente Rijnwaarden, archeologische verwachtings- en beleidskaart. BAAC rapport V-11.0202.

Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen, H.F.J. Kempen, 2009: Zand in Banen -
Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel.

Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de
Rijn-Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset.

Diependaal, S., 2023. Handboek Archeologisch Onderzoek Regio Arnhem.

Houwelingen, A.J., van 2024. Voorafgaand bodemonderzoek, Hoogeweg (ong.) Pannerden. Inventerra
24-2036R01AvH. Datum 25 maart 2024.

Kuijl, E.E.A. van der, 2005. Inventariserend veldonderzoek (IVO) d.m.v. boringen Wilgenstraat/
Elzenhof te Pannerden. Rapport 175155.

Kuijl, E.E.A. van der, 2016. Bureauonderzoek en karterend booronderzoek Plangebied Rijnstraat 3 te
Pannerden, Gemeente Rijnwaarden. Hamaland rapport 20151046

Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema, 2019, Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart
van Nederland 1:50 000 (2019). Wageningen, Wageningen Environmental Research.

Mulder, E.F.J de., M.C. Geluk, I. Ritsema, W.E. Westerhof & T.E. Wong 2003, De ondergrond van
Nederland, Groningen.

Porreij-Lyklema, T.E. & S. Van der Veen, 2016. Twee dijkversterkingen bij Pannerden en Loo,
gemeenten Rijnwaarden en Duiven/Lingewaard; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en
inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek). RAAP-notitie 5772.

Rensink, E/ H.J.T. Weerts/ M. Kosian/ H. Feiken/B.I. Smit, 2015. Archeologische Landschappenkaart
van Nederland Methodiek en kaartbeeld. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Stiboka, 1975. Bodemkaart van Nederland, 1; 50 000.Toelichting bij de kaartbladen 40 West Arnhem
en 40 Oost Arnhem. Stichting voor Bodemkartering, Wageningen.

Stouthamer, E./K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2015. De vorming van het Land, Utrecht.

TNO, 2020. Geologische Overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600 000.
                                                                                                          36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Versfelt, H.J., 2003. De Hottinger-atlas van Noord- en Oost-Nederland, Heveskes Uitgevers, Groningen

Vos, P.C., 2015. Origin of the Dutch coastal landscape. Longterm landscape evolution of the
Netherlands during the Holocene, described and visualized in national, regional and local
palaeogeographical map series. PhD dissertation, Utrecht University, Barkhuis Groningen.

Weiß-König, S. & C. Helmich, 2008. Inventarisend Veldonderzoek, waarderende fase (proefsleuven),
Groene Rivier te Pannerden. Becker & Van de Graaf-rapport

Zielman, G., 2007. Plangebied Groenestraat 3 te Pannerden, gemeente Rijnwaarden. Archeologisch
vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. Rapport N-2338.




                                                                                                   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Plantekening




                          38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>Bijlage 2: Archeologische beleidskaart van de gemeente Zevenaar




                                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Bijlage 3: Geomorfologie




                           41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Bijlage 4: Landschap




                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Bijlage 5: Stroomgordels




                           44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Bijlage 6: Hoogtekaart




                         45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Bijlage 7: Bodemkaart




                        47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Bijlage 8: Archeologische informatie




                                       48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Bijlage 9: Cultuurhistorie




                             49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Bijlage 10: Boorpuntenkaart




                              52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Bijlage 11: Foto’s van boringen
Hieronder volgen enkele foto’s van boring 5. De boorkernen op onderstaande foto’s zijn van links naar rechts uitgelegd, waarbij de
onderkanten van de boringen naar boven wijzen (per 50 cm). De guts is naar rechts (het diepste punt) uitgelegd.




Foto's van boring 5, respectievelijk van 0 tot 150 (1e foto), van 250-270 (2e foto).




                                                                                                                                     53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>Bijlage 12: Boorbeschrijvingen




                                 54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-1
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.553, Y: 434.077, hoogte: 11,74, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,74 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            40 cm -Mv / 11,34 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            90 cm -Mv / 10,84 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering

                            110 cm -Mv / 10,64 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            190 cm -Mv / 9,84 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            210 cm -Mv / 9,64 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            220 cm -Mv / 9,54 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 250 cm -Mv / 9,24 m +




                                                                                       1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-2
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.602, Y: 434.065, hoogte: 11,70, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,70 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            35 cm -Mv / 11,35 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            95 cm -Mv / 10,75 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering

                            115 cm -Mv / 10,55 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            180 cm -Mv / 9,90 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            210 cm -Mv / 9,60 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            220 cm -Mv / 9,50 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 250 cm -Mv / 9,20 m +




                                                                                       2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-3
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.650, Y: 434.053, hoogte: 11,75, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,75 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            35 cm -Mv / 11,40 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            95 cm -Mv / 10,80 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering, grote grindjes

                            120 cm -Mv / 10,55 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            190 cm -Mv / 9,85 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            230 cm -Mv / 9,45 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            250 cm -Mv / 9,25 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 270 cm -Mv / 9,05 m +




                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-4
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.538, Y: 434.122, hoogte: 11,50, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,50 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            30 cm -Mv / 11,20 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            85 cm -Mv / 10,65 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering

                            95 cm -Mv / 10,55 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            160 cm -Mv / 9,90 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            210 cm -Mv / 9,40 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            220 cm -Mv / 9,30 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, oranje, matig stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                            Opmerking: Oranje gekleurd door oxidatie

                            230 cm -Mv / 9,20 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 270 cm -Mv / 8,80 m +




                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-5
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.587, Y: 434.110, hoogte: 11,77, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,77 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            35 cm -Mv / 11,42 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            95 cm -Mv / 10,82 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering

                            120 cm -Mv / 10,57 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            190 cm -Mv / 9,87 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            230 cm -Mv / 9,47 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            250 cm -Mv / 9,27 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 270 cm -Mv / 9,07 m +




                                                                                       5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-6
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.635, Y: 434.098, hoogte: 11,80, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 11,80 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, matig humeus, bruingrijs, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Zwak grindig

                            40 cm -Mv / 11,40 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe- en Mn-concreties
                            Opmerking: houtskool en humeuse vlekken

                            130 cm -Mv / 10,50 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, matig siltig, bruingrijs, matig grof, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Opmerking: Slechte sortering

                            150 cm -Mv / 10,30 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken

                            200 cm -Mv / 9,80 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            210 cm -Mv / 9,70 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            240 cm -Mv / 9,40 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, bruingrijs, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 250 cm -Mv / 9,30 m +




                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Pannerden, Hoogeweg




boring: 402030-7
beschrijver: JVDK, datum: 14-4-2024, X: 199.684, Y: 434.086, hoogte: 12,14, provincie: Gelderland, gemeente: Zevenaar, opdrachtgever: Buro SRO, uitvoerder: Transect


                            0 cm -Mv / 12,14 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, zwak humeus, lichtgrijsbruin, stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Archeologie: enkele spikkel houtskool
                            Opmerking: zwak grindig

                            35 cm -Mv / 11,79 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, zwak humeus, bruingrijs, stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                            Opmerking: Glasscherf modern, sintels, Oranje baksteen brokjes

                            60 cm -Mv / 11,54 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, lichtbruingrijs, stevig, schelpengruis, kalkrijk
                            Opmerking: Grof zand/kleine grindjes als zandinmenging in klei

                            100 cm -Mv / 11,14 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk zandig, lichtbruingrijs, matig stevig, kalkrijk
                            Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                            Archeologie: enkele spikkel houtskool
                            Opmerking: Grof zand, overslag? rode baksteen brokjes en houtskool

                            110 cm -Mv / 11,04 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk zandig, lichtbruingrijs, kleibrokken, matig stevig, spoor wortelresten, kalkrijk
                            Bodemkundig: Fe-concreties
                            Archeologie: enkele spikkel houtskool
                            Opmerking: Grof zand, overslag? rode baksteen brokjes en houtskool

                            240 cm -Mv / 9,74 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, sterk siltig, donkergrijs, stevig, kalkloos

                            290 cm -Mv / 9,24 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos

                            300 cm -Mv / 9,14 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, zwak zandig, lichtbruin, stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: Fe-concreties

                            330 cm -Mv / 8,84 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: klei, matig zandig, oranje, matig stevig, kalkloos
                            Bodemkundig: veel Fe-vlekken
                            Opmerking: Oranje gekleurd door oxidatie

                            360 cm -Mv / 8,54 m +
                            Algemeen: aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm)
                            Lithologie: zand, zwak siltig, zwak grindig, bruin, zeer grof, kalkloos

                             Einde boring op 370 cm -Mv / 8,44 m +




                                                                                       7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>