<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>College van burgemeester en wethouders                                            GOEDGEKEURD
Besluit                                                      Vergadering van 16 november 2021
                                                                                  Team Welzijn


2021_BW_00557                           Oprichting sport- en accommodatiebedrijf -
                                        Besluitvormend
Zaaknummer: 153714
Portefeuillehouder: Laura Werger
Openbaar
Ja
Embargo
Nee



Samenstelling

Aanwezig:
mevrouw Annemieke Vermeulen, Burgemeester; mevrouw Eva Boswinkel, Wethouder; de heer Mathijs
ten Broeke, Wethouder; mevrouw Annelies de Jonge, Wethouder ; mevrouw Laura Werger,
Wethouder; mevrouw Monique Stouten, Gemeentesecretaris; mevrouw Anja de Rouw, Adjunct-
secretaris

Besluit
Besluitpunt 1
Het college besluit om conform het bijgevoegde ontwerpbesluit de besloten vennootschap ZSA BV op
te richten, onder voorbehoud dat de raad geen wensen en bedenkingen kenbaar maakt die van
invloed zijn op de inhoud van de voor de oprichting benodigde documenten.


Besluitpunt 2
Het college besluit de concept statuten, de concept Governance code en het bestuurlijk kader voor de
besloten vennootschap ZSA BV vast te stellen.


Besluitpunt 3
Het college besluit de raad in de gelegenheid te stellen zijn wensen en bedenkingen kenbaar te
maken over het besluit tot oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV.


Besluitpunt 4
Het college besluit het 'Tarievenblad gemeentelijke (sport-)accommodaties 2022' vast te stellen onder
voorbehoud van goedkeuring van de uitgangspunten door de raad.


Besluitpunt 5




                                                1/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Het college besluit daartoe de raad voor te stellen akkoord te gaan met de volgende uitgangspunten
om te hoogte van de huurtarieven voor gemeentelijke (sport)accommodaties van te stellen:

     1. een gelijk speelveld: alle gebruikers betalen (per type accommodatie) een vergelijkbaar tarief;
     2. afwijkingen van dit tarief vinden plaats op basis van gemeentelijk beleid;
     3. de kostprijs vormt de basis van de gehanteerde tarieven;
     4. het gemeentebestuur bepaalt elke 4 jaar het maatschappelijk tarief door het
        dekkingspercentage van de kostprijs te bepalen;
     5. aan vaste gebruikers kan een korting van 5% op het maatschappelijk tarief gegeven worden;
     6. de huurprijzen worden jaarlijks geïndexeerd met de Consumenten Prijsindex.


Besluitpunt 6
Het college besluit de raad voor te stellen kennis te nemen van het Tarievenblad gemeentelijke
sportaccomodaties 2022, met daarin de door de besloten vennootschap ZSA BV te hanteren
huurtarieven voor het jaar 2022.


Besluitpunt 7
Het college besluit bij het opstellen van de startbegroting voor ZSA BV de uitgangspunten uit de
businesscase voor het Sport- en accommodatiebedrijf te hanteren.


Besluitpunt 8
Het college besluit het onderhoudsniveau van de sport- en cultuuraccommodaties blijvend vast te
stellen op niveau 3 op basis van geactualiseerde meerjaren onderhoudsplannen.



Motivering
Aanleiding en context
Op 29 maart 2021 heeft de raad besloten het college van burgemeester en wethouders opdracht te
geven te komen tot de oprichting van een gemeentelijk sport- en accommodatiebedrijf, dat in
opdracht van de gemeente verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie van een aantal
gemeentelijke (sport-)accommodaties en de uitvoering van het gemeentelijke sportstimuleringsbeleid.
De opdracht van de gemeenteraad wordt uitgevoerd door middel van de oprichting van de besloten
vennootschap ZSA BV. Het collegebesluit is nodig, zodat de raad over de oprichting van de besloten
vennootschap nog eventuele wensen en bedenkingen aan het college kenbaar kan maken.

De raad heeft in het kader van de exploitatie van gemeentelijke sportaccommodaties ook herhaaldelijk
aangegeven dat hij bij de verhuur van gemeentelijke sportaccommodaties uit wenst te gaan van een
‘gelijk speelveld’. In het bijgevoegde 'Tarievenblad gemeentelijke (sport-)accommodaties 2022' zijn de
uitgangspunten voor tariefstelling en de maatschappelijke huurtarieven voor gemeentelijke (sport-)
accommodaties opgenomen. Deze tarieven moet het sport- en accommodatiebedrijf hanteren bij de
verhuur van de accommodaties.

Beoogd effect
Een effectieve en efficiënte organisatie voor beheer en exploitatie van gemeentelijke (sport-)
accommodaties en de uitvoering van het sportbeleid in de gemeente Zutphen.

Argumenten
1.1 De BV dient een openbaar belang en heeft een winstoogmerk




                                                 2/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>ZSA BV wordt opgericht om een openbaar belang te dienen. Dit openbaar belang is gelegen in haar
primaire taak, te weten het beheren en exploiteren van alle gemeentelijke (sport-)accommodaties en
het uitvoeren van het gemeentelijke sportbeleid. Bij het raadsvoorstel en -besluit in concept zijn de
volgende bijlagen gevoegd:

      Bijlage 1 is het concept collegebesluit tot oprichting van ZSA BV
      Bijlage 2 is een oplegnotitie waar de samenhang tussen de verschillende documenten wordt
       toegelicht
      Bijlage 3 zijn de concept statuten van ZSA BV
      Bijlage 4 is de interne Governance code (in concept) van de besloten vennootschap
      Bijlage 5 is het bestuurlijk kader, waarin de wijze waarop het gemeentebestuur invloed kan
       uitoefenen op ZSA BV wordt beschreven

1.2 De BV kan slagvaardig optreden

In de Businesscase Sport- en accommodatiebedrijf gemeente Zutphen die op 29 maart 2021 door de
gemeenteraad is vastgesteld kwam de OverheidsBV al naar voren als de meest geschikte variant.
Efficiënt beheer en exploitatie van (sport-)accommodaties vergt een bedrijfsmatige aanpak. Een BV is
hier beter op toegerust dan de gemeentelijke (ambtelijke) organisatie. Bovendien kan de BV optreden
als (gelijkwaardig) aanspreekpunt voor de sportaanbieders in de gemeente en deelnemen in
verschillende relevante netwerken. De BV heeft daarbij bovendien een winstoogmerk, zodat op
termijn de gemeentelijke exploitatiebijdrage ook omlaag kan. De eerste twee overgangsjaren is dit
naar verwachting nog niet het geval.

2.1 De gewenste gemeentelijke sturing is geborgd

Het gemeentebestuur, dat wil zeggen raad en college gezamenlijk, willen de mogelijkheid houden om
actief te kunnen sturen op beleidsdoelen in het sociaal domein. Door de gekozen vorm van een
zogeheten OverheidsBV is maximale sturing gewaarborgd. De sturing wordt geborgd in het
'Bestuurlijk kader gemeente Zutphen met betrekking tot ZSA BV'. Dit document beschrijft de
verschillende rollen binnen de gemeente in de aansturing van ZSA BV.

De besloten vennootschap geldt als een verbonden partij. Het zogeheten arrangement 3 is hierbij van
toepassing, omdat er sprake is van een hoog bestuurlijk en financieel belang. Zie voor de
verschillende arrangementen de door de raad vastgesteld Nota verbonden partijen zelf. De Nota
verbonden partijen is als bijlage 6 aan het raadsvoorstel en -besluit in concept gevoegd.

3.1 De gemeenteraad moet in de gelegenheid worden gesteld zijn wensen en bedenkingen kenbaar te
maken

De formele bevoegdheid tot het oprichten van een BV is belegd bij het college. Wel moet de
gemeenteraad in de gelegenheid worden gesteld om hierover eventuele wensen en bedenkingen
kenbaar te maken, alvorens het college definitief besluit over de oprichting. Dit is een wettelijke
verplichting op grond van de Gemeentewet (artikel 160, tweede lid ).

Het besluit tot oprichting van ZSA BV neemt het college dan ook onder voorbehoud van eventuele
wensen en bedenkingen van de gemeenteraad, voor zover deze betrekking hebben op de inhoud van
de documenten (statuten, Governancecode en bestuurlijk kader) die voor de formele oprichting van
ZSA BV benodigd zijn.

4.1 De tarieven zijn op transparante wijze berekend

In het ‘Tarievenblad gemeentelijke (sport-)accommodaties 2022’ (bijlage 7) zijn de uitgangspunten
voor tariefstelling en een nadere uitwerking van systematiek om te komen tot nieuwe tarieven



                                                  3/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>opgenomen. De raad heeft meermaals aangegeven een ‘gelijk speelveld’ te willen creëren voor
sportaanbieders. Dat betekent dat de tarieven transparant en voor alle gebruikers gelijk moeten zijn.
Door uit te gaan van de kostprijs en de huur vervolgens af te leiden van deze kostprijs betalen alle
gebruikers gelijkwaardige tarieven.

4.2 De gemeentelijke bijdrage aan ‘de sport’ wordt onderbouwd en de gemeente kan sturen op
beleidsdoelen

Het gemeentebestuur wil maatschappelijke doelen realiseren. Om dit te bereiken is het van belang dat
activiteiten worden georganiseerd door lokale (welzijns-)organisaties. Als deze een kostendekkend
huurtarief moeten betalen voor het gebruik van de accommodatie zijn zij niet in staat dit te
bekostigen. Daarom stellen wij een ‘maatschappelijk tarief’ vast en wordt aan de besloten
vennootschap ZSA BV een (met BTW belaste) exploitatiebijdrage betaald. Doordat de gemeentelijke
exploitatiebijdrage in de kosten van accommodatiegebruik bekend is, kan de raad sturen op
beleidsdoelen. Het aanpassen van dekkingspercentage of voorwaarden voor de verschillende
tariefgroepen leidt tot een hogere of lagere bijdrage van de gemeente aan maatschappelijke
activiteiten. De besloten vennootschap heeft een winstoogmerk. Daarbij is het uiteraard de bedoeling
dat ZSA BV de winst weer in de eigen onderneming stopt of als winstuitkering/ dividend aan de
gemeente (als enig en aandeelhouder) uitkeert als daar aanleiding toe is of wanneer de
aandeelhouder daartoe besluit.

7.1 Een passende exploitatiebegroting voor de nieuwe organisatie is een belangrijk vertrekpunt

Een passende exploitatiebegroting is voor de nieuwe organisatie en de directeur-bestuurder van groot
belang om een efficiënte bedrijfsvoering op te kunnen zetten. De opgestelde businesscase en de
hierin vastgestelde uitgangspunten en exploitatiebegroting gaan uit van een effectieve en efficiënte
organisatie die niet belast is met financiële effecten uit het verleden. Eventuele negatieve effecten die
gedurende de ontvlechting uit de gemeentebegroting naar voren komen kunnen daarom niet ten laste
van het sport- en accommodatiebedrijf worden gebracht.

8.1 Kwalitatief goede accommodaties zijn van invloed op de exploitatie

Schoon, heel en veilig zijn termen die vaak naar voren komen als het gaat om sportaccommodaties.
Door te zorgen voor een goed onderhoudsniveau scheppen we de voorwaarden voor een effectieve en
efficiënte bedrijfsvoering van ZSA BV. Voor gebouwen is Conditieniveau 3 volgens de norm NEN 2767
('plaatselijk zichtbare veroudering, functie niet in gevaar') het minimaal benodigde onderhoudsniveau.
Voor sportvelden gelden NOC*NSF normen.

Kanttekeningen
1.1 Pas na de oprichting kan de verdere inrichting plaatsvinden

Na oprichting van de OverheidsBV sluit de gemeente Zutphen met ZSA BV een
Dienstverleningsovereenkomst af op basis waarvan opdrachtverstrekking plaatsvindt. Daarnaast
worden diverse huurovereenkomsten voor de door ZSA BV te huren gemeentelijke (sport-)
accommodaties afgesloten.

4.1 Niet alle gebruikers staan achter de voorgestelde tarieven

Het (opnieuw) vaststellen en/ of harmoniseren van tarieven leidt niet voor alle gebruikers tot lagere
kosten. Sommige gebruikers gaan juist méér betalen voor het gebruik van de gemeentelijke
accommodatie. Zo zijn we er niet in geslaagd een door alle gebruikers van het zwembad gedragen
tariefvoorstel te doen. Met name De IJsselmeeuwen kunnen zich niet vinden in de voorgestelde
tarieven. Zij hebben dit door middel van een notitie aan de raad kenbaar gemaakt, deze notitie treft u
als bijlage 8 bij het raadsvoorstel aan. Daar waar de nieuwe tarieven een kostenstijging betekenen,



                                                  4/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>worden maatwerkafspraken gemaakt over een gefaseerde invoering van de nieuwe tarieven. Het doel
is om met ingang van 2025 voor alle gebruikers de nieuwe tarieven (volledig) te hanteren.

7.1 Ontvlechting heeft effect op de gemeentebegroting

De ontvlechting van de sporttaken uit de gemeentebegroting heeft een aantal zaken aan het licht
gebracht die binnen de gemeentebegroting en de gemeentelijke organisatie geadresseerd moeten
worden. In de risicoparagraaf is een beschrijving van deze zaken opgenomen.

8.1 De meerjaren onderhoudsplannen moeten worden geactualiseerd

De meerjaren onderhoudsplannen (MJOP) voor zowel gebouwen als sportvelden zijn al enige jaren
oud. Prijsontwikkelingen, veranderde wet- en regelgeving en doorgevoerde aanpassingen in het areaal
(denk aan renovaties of realisatie van nieuwe voorzieningen) zijn van invloed op de planning. De
MJOP's worden begin 2022 geactualiseerd.

Communicatie / vervolgtraject / uitvoering
Gedurende de oprichtingsfase is de communicatie vooral gericht geweest op de interne organisatie
van de gemeente en de belangrijkste stakeholders. Zodra de inrichting van het sport- en
accommodatiebedrijf van start gaat wordt externe communicatie belangrijk. We kijken dan op welk
moment we via de gemeentelijke kanalen kunnen communiceren over de oprichting en start van het
Sport- en Accommodatiebedrijf.

Nadat de gemeenteraad in de gelegenheid is geweest zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken
worden de statuten, mits de wensen en bedenkingen van de raad niet van invloed zijn op de inhoud
van de statuten, door de notaris gepasseerd. De inrichting van de BV kan vervolgens worden afgerond
en de gemeente kan met ZSA BV een Dienstverleningsovereenkomst en meerdere
huurovereenkomsten met betrekking tot de gemeentelijke accommodaties aangaan en een opdracht
verstrekken. In deze overeenkomsten worden de kaders voor de uitvoering van de werkzaamheden
vastgelegd.

Rapportage / evaluatie
ZSA BV rapporteert minimaal twee keer per jaar over de stand van zaken rond de uitvoering van de
werkzaamheden. Het eerste rapportagemoment bevat eveneens de jaarrekening van het
voorafgaande jaar, het tweede rapportagemoment een werkplan voor het daarop volgende jaar. Beide
rapportages worden ter informatie aan de gemeenteraad voorgelegd. ZSA BV nodigt de raad
(minimaal) één keer per jaar uit voor een werkbezoek, waarbij onder meer een presentatie wordt
gegeven over de ontwikkelingen binnen de werkzaamheden van ZSA BV.

In de overgangsjaren 2022 en 2023 is er frequenter overleg tussen de gemeente Zutphen (als
opdrachtgever) en ZSA BV (als opdrachtnemer), om zodoende de vinger aan de pols te houden.

Financiële consequenties
ZSA BV voert haar taken uit binnen de binnen de gemeentelijke begroting beschikbaar gestelde
middelen.

Risico’s
We gaan ervan uit dat de exploitatie van ZSA BV plaatsvindt conform de kaders die gesteld zijn in de
businesscase en binnen de in de gemeentebegroting beschikbaar gestelde middelen. Er is een aantal
risico’s te noemen:

      Effect besluit inzake huurachterstand ’t Warnshuus: ‘t Warnshuus heeft een huurachterstand
       van €283.000. Om de exploitatie van het Warnshuus positief te laten worden is een extra
       bijdrage van €75.000 per jaar nodig. Deze €75.000 is opgenomen in de conceptbegroting van



                                                5/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>        ZSA BV die in de businesscase is opgenomen. Ten aanzien van de huurachterstand over de
        jaren 2018-2021 dient nadere besluitvorming plaats te vinden. De uitkomst kan effect hebben
        op de gemeentelijke begroting.
       De overgang van de Hanzehal naar ZSA BV: deze overgang heeft effect op de financiële
        afspraken van de gemeente met de Hanzehof. De omvang van dit effect wordt in kaart
        gebracht maar is pas definitief na de afspraken met de Hanzehof.
       De effecten binnen de gemeentelijke organisatie: de oprichting van het ZSA BV heeft een
        effect op de interne dienstverlening van gemeentelijke teams, waaronder Vastgoed, Welzijn
        en HRM. Het effect in uren en kosten is reeds inzichtelijk gemaakt in de businesscase van het
        ZSA BV, maar dienen nog vertaald te worden naar de organisatorische veranderingen binnen
        de gemeente.

Binnen de financiële exploitatie van ZSA BV is de mogelijkheid aanwezig om eventuele tegenvallers tot
een maximum van € 100.000 op te vangen. Deze risicoreserve is door de raad op 29 maart 2021
beschikbaar gesteld.

Personele consequenties
Vooralsnog geen

Programmadoelen
Programma 4. Een vitale samenleving, iedereen doet mee
Toelichting programmadoelen
De oprichting van het sport- en accommodatiebedrijf zorgt er voor dat het aanbod van (sport-)
accommodaties beschikbaar blijft voor inwoners van de gemeente.



Bijlagen
1.    153714   Concept raadsbesluit ZSA BV 20211117.pdf
2.    153714   Bijlage 1 ontwerp collegebesluit oprichting ZSA BV.pdf
3.    153714   Bijlage 2 Oplegnotitie inzake oprichting sport en accommodatiebedrijf.pdf
4.    153714   Bijlage 3 concept Statuten ZSA BV.pdf
5.    153714   Bijlage 4 Governance Code ZSA BV.pdf
6.    153714   Bijlage 5 Bestuurlijk kader gemeente Zutphen concept versie 1.3.pdf
7.    153714   Bijlage 6 Nota verbonden partijen.pdf
8.    153714   Bijlage 7 Tarievenblad gemeentelijke (sport-)accommodaties 2022.pdf
9.    153714   Bijlage 7a SIAM rapportage de Ijsselslag.pdf
10.   153714   Bijlage 8 Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen40055.pdf




                                                  6/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                                       VOORBLAD




ONTWERP                                                          Griffienummer:
RAADSVOORSTEL
Onderwerp                       Oprichting Zutphens Sport en accommodatiebedrijf (ZSA BV)
Programma                       4. Een vitale samenleving, iedereen doet
                                                                     -- mee

Forum                           oordeelsvormend
Portefeuillehouder              Laura Werger
Inlichtingen bij                B. Leenders
                                06 44303283.        b.leenders@zutphen.nl

Soort bevoegdheid                  kaderstellend      controlerend     budgetrecht      overig
Beleidsvrijheid                    geen               beperkt          ruim
Programmabegrotingswijziging       ja                                  nee


Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor:


   1. geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het college van burgemeester en wethouders
      over het concept-besluit tot oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV.

   2. akkoord te gaan met de volgende uitgangspunten voor de systematiek om de hoogte van de
      huurtarieven voor gemeentelijke (sport-)accommodaties vast te stellen:
          een gelijk speelveld: alle gebruikers betalen (per type accommodatie) een vergelijkbaar
              tarief;
          afwijkingen van dit tarief vinden plaats op basis van gemeentelijk beleid;
          de kostprijs vormt de basis van de gehanteerde tarieven;
          het gemeentebestuur bepaalt elke 4 jaar het maatschappelijk tarief door het
              dekkingspercentage van de kostprijs te bepalen;
          aan vaste gebruikers kan een korting van 5% op het maatschappelijk tarief gegeven worden;
          de huurprijzen worden jaarlijks geïndexeerd met de Consumenten Prijsindex.

   3. kennis te nemen van het Tarievenblad gemeentelijke sportaccommodaties 2022, met daarin de door
      de besloten vennootschap ZSA BV te hanteren huurtarieven voor het jaar 2022.




                                            7/98                                              1 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                            TOELICHTING




Inleiding/aanleiding

Op 29 maart 2021 heeft de raad besloten het college van B&W opdracht te geven om te komen tot de
oprichting van een gemeentelijk sport- en accommodatiebedrijf dat in opdracht van de gemeente
verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie van een aantal gemeentelijke (sport-)accommodaties en
de uitvoering van het gemeentelijke sportstimuleringsbeleid. Deze opdracht wordt uitgevoerd door middel van
de oprichting van de besloten vennootschap Zutphens Sport- en Accommodatiebedrijf BV (hierna: ZSA BV).

Voordat het college definitief overgaat tot het oprichten van ZSA BV krijgt de gemeenteraad de gelegenheid
om zijn (eventuele) wensen en bedenkingen bij het voorgenomen besluit kenbaar te maken.

De raad heeft bovendien herhaaldelijk aangegeven dat hij bij de verhuur van gemeentelijke
sportaccommodaties uit wenst te gaan van een ‘gelijk speelveld’. Wij hebben daarom een aantal
uitgangspunten geformuleerd voor het bepalen van de hoogte van de huurtarieven van de gemeentelijke
sportaccommodaties. Op basis van deze uitgangspunten hebben wij het ‘Tarievenblad gemeentelijke
accommodaties 2022’ vastgesteld waarin de uitgangspunten en de maatschappelijke huurtarieven voor
gemeentelijke (sport-)accommodaties, die ZSA BV, moet hanteren zijn opgenomen.


Beoogd effect

Een effectieve en efficiënte organisatie van beheer en exploitatie van gemeentelijke (sport-)accommodaties en
de uitvoering van het sportbeleid in de gemeente Zutphen, die op winstoogmerk is gericht.


Argumenten

1.1. De gemeenteraad moet in de gelegenheid worden gesteld zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken
De formele bevoegdheid tot het oprichten van een BV is belegd bij het college. Wel moeten wij de
gemeenteraad in de gelegenheid stellen om hierover aan ons eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te
maken, alvorens wij definitief kunnen besluiten over de oprichting. Dit is, naast een toezegging die wij u
hebben gedaan op 29 maart 2021, een wettelijke verplichting op grond van de Gemeentewet (artikel 160,
tweede lid).

De volgende bijlagen – onder meer – treft u daartoe bij dit raadsvoorstel aan:
Bijlage 1: concept collegebesluit tot oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV
Bijlage 2: een oplegnotitie waarin de samenhang tussen de verschillende documenten wordt toegelicht
Bijlage 3: de concept statuten van ZSA BV
Bijlage 4: de interne Governance code (in concept) van de besloten vennootschap

1.2. De gewenste gemeentelijke sturing is geborgd
Het gemeentebestuur, dat wil zeggen raad en college gezamenlijk, willen de mogelijkheid houden om actief te
kunnen sturen op beleidsdoelen in het sociaal domein en dus ook waar het ZSA BV betreft. Door de gekozen
vorm van een zogeheten OverheidsBV is maximale sturingsmogelijkheid gewaarborgd. Als bijlage 5 treft u
het ‘Bestuurlijk kader gemeente Zutphen met betrekking tot ZSA BV’ aan. Dit document beschrijft de
verschillende rollen binnen de gemeente in de aansturing van ZSA BV.




                                                8/98                                                  2 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>De besloten vennootschap geldt als een verbonden partij. Het zogeheten arrangement 3 is hierbij van
toepassing, omdat er sprake is van een hoog bestuurlijk en financieel belang. Zie voor de verschillende
arrangementen de door uw raad zelf vastgestelde Nota verbonden partijen (bijlage 6).

1.3. De BV dient een openbaar belang en heeft een winstoogmerk
ZSA BV wordt opgericht om een openbaar belang te dienen. Dit openbaar belang is gelegen in haar primaire
taak, te weten het commercieel beheren, exploiteren en onderhouden van alle gemeentelijke (sport-)
accommodaties en het uitvoeren van het gemeentelijke sportbeleid.

ZSA BV heeft hierbij een winstoogmerk, dat vooral tot uiting komt in het ontwikkelen van een sportaanbod
voor de commerciële markt. Het gemeentebestuur bepaalt de kaders waarbinnen ZSA BV haar opdracht
uitvoert, waaronder onder meer de tarieven die ZSA BV aan lokale maatschappelijke organisaties en
activiteiten in rekening mag brengen.

1.4. De BV kan slagvaardig optreden
Efficiënt beheer en exploitatie van (sport-)accommodaties vergt een bedrijfsmatige aanpak. Een BV is hier
beter op toegerust dan de gemeentelijke (ambtelijke) organisatie. Bovendien kan de BV optreden als
(gelijkwaardig) aanspreekpunt voor de sportaanbieders in de gemeente en deelnemen in verschillende
relevante netwerken. De BV heeft daarbij bovendien een winstoogmerk, met name waar het activiteiten voor
de commerciële markt betreft. In de eerste twee overgangsjaren is dit naar verwachting nog niet het geval,
maar op termijn kan de gemeentelijke exploitatiebijdrage óf het maatschappelijk huurtarief daarom wellicht
omlaag.

2.1 De tarieven zijn op transparante wijze berekend
De raad heeft meermaals aangegeven een ‘gelijk speelveld’ te willen creëren voor sportaanbieders. Dat
betekent dat de tarieven transparant en voor alle gebruikers gelijk moeten zijn. Sportverenigingen en andere
maatschappelijke organisatie betalen daarom een ‘maatschappelijk tarief’ voor het gebruik van de
gemeentelijke (sport-)accommodaties. Wij stellen u de volgende uitgangspunten voor bij het bepalen van de
hoogte van dit tarief:
- een gelijk speelveld: alle gebruikers betalen (per type accommodatie) een vergelijkbaar tarief;
- afwijkingen van dit tarief vinden plaats op basis van gemeentelijk beleid;
- de kostprijs vormt de basis van de gehanteerde tarieven;
- het gemeentebestuur bepaalt elke 4 jaar het maatschappelijk tarief door het dekkingspercentage van de
    kostprijs te bepalen;
- aan vaste gebruikers kan een korting van 5% op het maatschappelijk tarief gegeven worden;
- de huurprijzen worden jaarlijks geïndexeerd met de Consumenten Prijsindex.

Bovenstaande uitgangspunten vormen de basis van de tarieven zoals deze zijn opgenomen in het
‘Tarievenblad gemeentelijke (sport-)accommodaties 2022’ dat als bijlage 7 aan dit voorstel is toegevoegd.

2.2 Het gemeentebestuur heeft de mogelijkheid om te sturen op beleidsdoelen
Doordat de gemeentelijke exploitatiebijdrage in de kosten van accommodatiegebruik bekend is kan de raad
sturen op beleidsdoelen. Het aanpassen van dekkingspercentage of voorwaarden voor de verschillende
tariefgroepen leidt tot een hogere of lagere bijdrage van de gemeente aan maatschappelijke activiteiten. Zoals
eerder vermeld, heeft de besloten vennootschap een winstoogmerk. Daarbij is het uiteraard de bedoeling dat
ZSA BV de winst weer in de eigen onderneming stopt, of als winstuitkering/ dividend aan de gemeente (als
enig en grootaandeelhouder) wordt uitgekeerd als daar aanleiding toe is.




                                                 9/98                                                 3 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Kanttekeningen

1.1 Na oprichting van ZSA BV kan de inrichting van start gaan
Na de formele oprichting van ZSA BV kan een Dienstverleningsovereenkomst worden gesloten tussen de
gemeente (opdrachtgever) en ZSA BV (opdrachtnemer). Daarnaast worden een exploitatieovereenkomst en
diverse huurovereenkomsten afgesloten en kan de opdracht worden verstrekt.

2.1 Niet alle gebruikers staan achter de voorgestelde tarieven
Het (opnieuw) vaststellen en/ of harmoniseren van tarieven leidt niet voor alle gebruikers tot lagere kosten.
Sommige gebruikers gaan juist méér betalen voor het gebruik van de gemeentelijke accommodatie. Zo is het
bestuur van Stichting Sport- en Accommodaties Zutphen er niet in geslaagd een door alle gebruikers van het
zwembad gedragen tariefvoorstel te doen. Met name De IJsselmeeuwen kunnen zich niet vinden in de
voorgestelde tarieven. Zij hebben dit door middel van een notitie aan de raad kenbaar gemaakt. Deze notitie
treft u hierbij als bijlage 8 bij dit voorstel aan.

Risico’s

In verband met eerdere besluiten van en bijeenkomsten met de gemeenteraad gaan we er vanuit dat eventuele
wensen en bedenkingen van de gemeenteraad geen invloed hebben op het besluit om te komen tot de
oprichting van ZSA BV en de inhoud van de daarvoor benodigde documenten als statuten, Governance code
en bestuurlijk kader.
Mochten deze documenten, gehoord de wensen en bedenkingen van de raad, toch aangepast moeten worden
dan betekent dit dat de geplande oprichtingsdatum vóór 1 januari 2022 mogelijk niet wordt gehaald. In dat
geval treft het college maatregelen om er voor te zorgen dat de normale bedrijfsvoering van zowel zwembad
De IJsselslag als ’t Warnshuus in januari 2022 voortgezet kan worden. Dit betekent onder andere dat
activiteiten door kunnen gaan en het personeel tijdig salaris ontvangt. U kunt hierbij denken aan een
voorschot op de exploitatiebijdrage en een tijdelijke opdrachtverstrekking.

Communicatie/Vervolgtraject/Uitvoering

De gemeente gaat, nadat de raad zijn wensen en bedenkingen heeft kenbaar gemaakt en de formele oprichting
heeft plaatsgevonden, met ZSA BV een dienstverleningsovereenkomst en meerdere huurovereenkomsten met
betrekking tot de gemeentelijke accommodaties aan. De kaders voor de uitvoering van de werkzaamheden
verwerken we in een opdrachtverstrekking aan ZSA BV.

In de afgelopen maanden is door het management van zwembad De IJsselslag en de coördinatoren van ’t
Warnshuus regelmatig overleg geweest om de exploitatie van beide accommodaties op elkaar af te stemmen.
De eerste stappen op weg naar een gezamenlijke exploitatie zijn inmiddels gezet op het gebied van de
bedrijfsadministratie. Na de formele oprichting van ZSA BV worden ook het overige personeel en
vrijwilligers van beide accommodaties nauw betrokken bij de verdere inrichting en samensmelting.


Rapportage/evaluatie

ZSA BV rapporteert minimaal twee keer per jaar over de stand van zaken rond de uitvoering van de
werkzaamheden. Het eerste rapportagemoment bevat eveneens de jaarrekening van het voorafgaande jaar, het
tweede rapportagemoment een werkplan voor het daarop volgende jaar. Beide rapportages worden ter
informatie aan de gemeenteraad voorgelegd. ZSA BV nodigt de raad (minimaal) één keer per jaar uit voor een
werkbezoek, waarbij onder meer een presentatie wordt gegeven over de ontwikkelingen binnen de Zutphense
sport en haar werkzaamheden.



                                                10/98                                                 4 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>In de overgangsjaren 2022 en 2023 is er frequenter overleg tussen de gemeente Zutphen (als opdrachtgever)
en ZSA BV (als opdrachtnemer), om zodoende de vinger aan de pols te houden.

Financiën

ZSA BV voert haar taken uit binnen de in de gemeentelijke begroting beschikbaar gestelde middelen en
conform de kaders die gesteld zijn in de businesscase. De ontvlechting van de sporttaken uit de
gemeentebegroting heeft een aantal zaken aan het licht gebracht die binnen de gemeentebegroting en de
gemeentelijke organisatie geadresseerd moeten worden:
     Effect besluit inzake huurachterstand ’t Warnshuus: ‘t Warnshuus heeft een huurachterstand van
       €283.000. Om de exploitatie van ‘t Warnshuus positief te laten worden is een extra bijdrage van
       €75.000 per jaar nodig. Deze €75.000 is opgenomen in de conceptbegroting van ZSA BV die is
       opgenomen in de businesscase. Ten aanzien van de huurachterstand over de jaren 2018-2021 dient
       nadere besluitvorming plaats te vinden.
     De overgang van de Hanzehal naar ZSA BV: deze overgang heeft effect op de financiële afspraken
       van de gemeente met de Hanzehof. De omvang van dit effect wordt in kaart gebracht maar is pas
       definitief na de afspraken met de Hanzehof.
     De effecten binnen de gemeentelijke organisatie: de oprichting van het ZSA BV heeft een effect op
       de interne dienstverlening van gemeentelijke teams, waaronder Vastgoed, Welzijn en HRM. Het
       effect in uren en kosten is reeds inzichtelijk gemaakt in de businesscase van het ZSA BV, maar dient
       nog vertaald te worden naar de organisatorische veranderingen binnen de gemeente.

Bijlagen

1. Concept collegebesluit tot oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV
2. Oplegnotitie inzake oprichting sport- en accommodatiebedrijf (hierin wordt de samenhang tussen de
    bijlagen 3 tot en met 5 toegelicht)
3. Concept statuten van ZSA BV
4. De interne Governance code (in concept) van ZSA BV
5. Bestuurlijk kader gemeente Zutphen met betrekking tot ZSA BV
6. Nota Verbonden partijen
7. Tarievenblad gemeentelijke sportaccommodaties 2022
7a. SIAM rapportage De IJsselslag
8. Notitie ‘Zwemmen of verzuipen’ van Zwem- en waterpolovereniging De IJsselmeeuwen


Stukken die ter inzage liggen

N.v.t.




                                               11/98                                                5 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>ONTWERP
                                                                        BESLUIT

                                                                        Griffienummer:


De raad van de gemeente Zutphen,

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 16 november 2021 met nummer
153714;

gelet op artikel 160, tweede lid van de Gemeentewet,

                                                besluit:

            1. geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het college van burgemeester en
               wethouders over het concept-besluit tot oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV;

            2. akkoord te gaan met de volgende uitgangspunten voor de systematiek om de hoogte van de
               huurtarieven voor gemeentelijke (sport-)accommodaties vast te stellen:
             een gelijk speelveld: alle gebruikers betalen (per type accommodatie) een vergelijkbaar tarief;
             afwijkingen van dit tarief vinden plaats op basis van gemeentelijk beleid;
             de kostprijs vormt de basis van de gehanteerde tarieven;
             het gemeentebestuur bepaalt elke 4 jaar het maatschappelijk tarief door het
               dekkingspercentage van de kostprijs te bepalen;
             aan vaste gebruikers kan een korting van 5% op het maatschappelijk tarief gegeven worden;
             de huurprijzen worden jaarlijks geïndexeerd met de Consumenten Prijsindex;

            3. kennis te nemen van het Tarievenblad gemeentelijke sportaccommodaties 2022, met daarin
               de door de besloten vennootschap ZSA BV te hanteren huurtarieven voor het jaar 2022.


Aldus besloten in de openbare vergadering van
de raad van de gemeente Zutphen,
gehouden op: 13 december 2021



De voorzitter,                                                 de griffier,




                                                12/98                                                6 van 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Onderwerp: ONTWERP besluit tot oprichting van de besloten vennootschap Zutphens Sport- en
Accommodatiebedrijf BV (ZSA BV)

Ons kenmerk: 153714




Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zutphen,

overwegende dat

   op 29 maart 2021 de gemeenteraad heeft besloten om het college van burgemeester en wethouders
    opdracht te geven het beheer en de exploitatie van gemeentelijke (sport-) accommodaties onder te
    brengen bij een externe partij binnen de door de raad vastgestelde kaders;

   de raad het college van burgemeester en wethouders daarbij heeft opgedragen om te komen tot de
    oprichting van een gemeentelijk sport- en accommodatiebedrijf dat in opdracht van de gemeente
    verantwoordelijk is voor het beheer en de exploitatie van een aantal gemeentelijke (sport-)
    accommodaties en de uitvoering van het gemeentelijke sportstimuleringsbeleid;

   het voor de uitvoering van dit besluit en de opdracht van de raad wenselijk is om een aparte
    rechtspersoon, in de vorm van een besloten vennootschap op te richten, nu dat in het bijzonder
    aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang,
    te weten het commercieel beheren en exploiteren van gemeentelijke (sport-)accommodaties en het
    uitvoeren van het gemeentelijke sportstimuleringsbeleid, zijnde de primaire taak van de besloten
    vennootschap;

   de gemeentelijke sturing is geborgd doordat de gemeente Zutphen enig en grootaandeelhouder is
    van de besloten vennootschap, waarmee zij de strategie en koers van de besloten vennootschap in
    belangrijke mate kan bepalen, waarbij de besloten vennootschap een winstoogmerk heeft;

   het college de besloten vennootschap eerst kan oprichten nadat de gemeenteraad in de gelegenheid
    is gesteld wensen en bedenkingen over dit ontwerpbesluit aan het college van burgemeester en
    wethouders kenbaar te maken;

   door de gemeenteraad géén wensen en bedenkingen kenbaar zijn gemaakt die van invloed zijn op
    de inhoud van de voor de oprichting van ZSA BV noodzakelijke documenten;




                                               13/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>gelet op artikel 160, tweede lid van de Gemeentewet;

besluit:

over te gaan tot de oprichting van de besloten vennootschap ZSA BV, onder voorbehoud van de
wensen en bedenkingen van de raad, voor zover deze van invloed zijn op de inhoud van de voor de
oprichting van ZSA BV noodzakelijke documenten.


Aldus besloten op 16 november 2021,


Het college van burgemeester en wethouders,
de burgemeester,                               de secretaris,




                                               14/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Oplegger inzake oprichting sport- en accommodatiebedrijf door de gemeente
Zutphen
1. Inleiding
Ter besluitvorming ligt voor de oprichting van een sport- en accommodatiebedrijf door de gemeente
Zutphen. In dat kader worden de volgende stukken aan u voorgelegd:

1.   Concept-statuten van de besloten vennootschap
2.   Governance code van de besloten vennootschap in concept
3.   Bestuurlijk kader in concept
4.   Concept-besluit tot oprichting van de besloten vennootschap

Deze oplegger dient om het verband te duiden tussen deze stukken. En om de raad uitleg te geven
waarom we deze stukken aan de raad voorleggen voor (eventuele) wensen en bedenkingen.

2. Onderlinge samenhang van de stukken

1. Statuten besloten vennootschap
Er is gekozen voor het oprichten van een besloten vennootschap, omdat dit middel het meest recht
doet aan de eerder door de raad gegeven opdracht en door de raad vastgestelde kaders. De keuze
voor de vorm van een besloten vennootschap houdt in dat sprake is van een winstoogmerk. Bij
lezing van artikel 2 van de statuten, waarin het doel van de vennootschap is bepaald, valt dit ook
direct op: het commercieel uitvoeren van beheer, exploitatie, onderhoud etc..

De enig en daarmee grootaandeelhouder van de besloten vennootschap is echter de gemeente.
Eventueel door de vennootschap te behalen winst wordt dus altijd aan de gemeente uitgekeerd.
Daarmee is het ook aan de gemeenteraad om te bepalen wat er met deze winst gebeurt, omdat de
raad het budgetrecht heeft. Het college moet bij de uitvoering rekening houden met wat de raad op
dit punt wil: de winst weer ten goede laten komen aan de activiteiten van de besloten vennootschap
of de winst een andere bestemming geven.

De concept-statuten, zoals die nu voorliggen, zijn de voor een besloten vennootschap algemeen
gebruikelijke statuten. Ook zijn deze statuten gebruikelijk om bij de oprichting van een sport- en
accommodatiebedrijf in de vorm van een besloten vennootschap te gebruiken. Vanuit fiscale
overwegingen (denk hierbij aan teruggaaf BTW en de vennootschapsbelasting) is het ook zaak dat er
bij het op te richten sport- en accommodatiebedrijf in de vorm van een besloten vennootschap
sprake is van winstoogmerk; ook hierop zijn de bepalingen van de statuten geschreven en ook
beoordeeld door Fiscaliade, een bureau dat is gespecialiseerd in fiscale advisering voor de publieke
sector.

Omdat de gemeente enig en grootaandeelhouder is en dus alle stemmen in de Algemene
Vergadering van Aandeelhouders heeft en houdt, is het ook de gemeente die volledige zeggenschap
heeft over de besloten vennootschap. De besloten vennootschap kan dus niet geheel en al zijn eigen
gang gaan. De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (lees: de gemeente) neemt de
belangrijkste besluiten die de besloten vennootschap aan gaan, zie bijvoorbeeld de artikelen 5, 9, 12,
20, 21, 23, 26 t/m 28 van de statuten.

Op grond van artikel 16 benoemt de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (lees: de
gemeente) de Algemeen directeur en de Commissarissen. Op grond van artikel 18, lid 1 is er pas een
Raad van Commissarissen als de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (lees: de gemeente)
daartoe besluit.

                                                  1
                                                15/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Besluiten van de Algemeen directeur van de besloten vennootschap die van invloed zijn op de
structuur of positie van ZSA BV behoeven naast de goedkeuring van Raad van Commissarissen in de
meeste gevallen ook de goedkeuring van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (lees: de
gemeente). Zie artikel 16, lid 4 van de statuten. Kortom, via de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders heeft de gemeente een doorslaggevende stem bij het reilen en zeilen van de
besloten vennootschap.

2. Governance code
De Governance code geeft nadere regels voor de verhoudingen binnen de besloten vennootschap
tussen de Algemene Vergadering van Aandeelhouders, de Algemeen directeur en de Raad van
Commissarissen. Deze Governance code geldt ook als huishoudelijk reglement als bedoeld in de
artikelen 16, lid 3 en 18, lid 5 van de statuten.

Zoals gezegd, omdat de gemeente enig en daarmee grootaandeelhouder van de besloten
vennootschap is en dus ook als enige zitting heeft in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders,
bepaalt de gemeente de koers van de besloten vennootschap en de grenzen van de opdracht van de
besloten vennootschap. Omdat de gemeente als bestuursorganen zowel de raad als het college kent,
is er niet alleen voor het college, maar ook voor de raad een belangrijke rol weggelegd. Om de rol
van raad en college nader te duiden is een bestuurlijk kader opgesteld.

3. Bestuurlijk kader
In het bestuurlijk kader wordt geschetst hoe de rollen, taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden van de bestuurlijk betrokkenen liggen binnen de gemeente Zutphen met betrekking
tot de besloten vennootschap op bestuurlijk niveau. Als bestuurlijk betrokkenen worden
aangemerkt: de raad, het college en de burgemeester.

Om een en ander in een plaatje te vatten, dient onderstaande afbeelding:


                                      Gemeente Zutphen
                                       (raad, college en
                                        burgemeester)


                                          Algemene
                                       Vergadering van
                                       Aandeelhouders

             Raad van
           Commissarissen


                                      Algemeen directeur




                                         Sport- en
                                    Accommodatiebedrijf




                                                 2
                                              16/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>4. Ontwerp-besluit tot oprichting van de besloten vennootschap
Op grond van artikel 160, tweede lid van de Gemeentewet kan het college slechts besluiten tot het
oprichten van een besloten vennootschap, als dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht
voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Het beheren en exploiteren van
sport- en andere accommodaties, ook op een ‘commerciële’ basis, kan hieronder worden geschaard.
Het college kan dit besluit dus nemen, maar niet dan nadat de raad in de gelegenheid is geweest om
hierover zijn wensen en bedenkingen aan het college kenbaar te maken.

Om deze reden wordt thans het besluit tot oprichting van de besloten vennootschap aan de raad
voor wensen en bedenkingen voorgelegd. Gelet op de onderlinge samenhang van de voorliggende
stukken, waarbij de gemeente (en daarmee zowel de raad als het college ieder vanuit hun eigen rol)
te allen tijde de regie heeft en deze ook blijft houden bij deze besloten vennootschap, kan er
weloverwogen besloten worden tot oprichting van de besloten vennootschap.




                                                3
                                              17/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>STATUTEN ZSA BV



Naam en zetel
Artikel 1
1. De vennootschap draagt de naam: ZSA
2. De vennootschap heeft haar zetel in Zutphen.

Doel
Artikel 2
De vennootschap heeft ten doel:
a. het commercieel uitvoeren van beheer, exploitatie, onderhoud en ingebruikgeving van
    sport- en culturele accommodaties en het in opdracht uitvoeren van sportbeleid;
b. het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met, het besturen
    van, alsmede het (doen) financieren van andere ondernemingen, in welke rechtsvorm
    ook;
c. het verstrekken en aangaan van geldleningen, het beheren van en het -----------
    beschikken over registergoederen en het stellen van zekerheden, ook voor ----
    schulden van anderen;
d. het verrichten van alle verdere handelingen, die met het vorenstaande in de ---
    ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn. ----------------

Kapitaal en aandelen
Artikel 3
1. Het kapitaal van de vennootschap bestaat uit een of meer aandelen van een
    euro (€ 1,00) elk. Op deze aandelen kan in de algemene vergadering ----------- -
    stemrecht worden uitgeoefend, tenzij bij de uitgifte van aandelen is bepaald --
    dat daaraan geen stemrecht in de algemene vergadering is verbonden. De -
    laatstbedoelde aandelen worden in deze statuten als stemrechtloos aangeduid.
2. De statuten kunnen aan aandelen noch aan het aandeelhouderschap ------------ -
    verplichtingen van verbintenisrechtelijke aard verbinden. Een besluit tot ------ -
    wijziging van deze statutaire bepaling kan slechts worden genomen met ------ -
    algemene stemmen in een vergadering waarin alle aandeelhouders aanwezig -
    of vertegenwoordigd zijn.

Artikel 4
1. De aandelen luiden op naam en zijn doorlopend genummerd van 1 af. Het ----
    nummer geldt als aanduiding.
2. Aandeelbewijzen kunnen niet worden afgegeven.-----------------------------------

Artikel 5
l. a. Uitgifte van aandelen (daaronder begrepen het verlenen van rechten tot --
         het nemen van aandelen) geschiedt krachtens een besluit van de algemene
         vergadering.
    b. De algemene vergadering stelt in dit besluit tevens vast of aan de uit te ---
         geven aandelen al dan niet stemrecht in de algemene vergadering is ------ -
         verbonden, alsmede de koers en de voorwaarden van de uitgifte, met ---- -
         inachtneming van deze statuten.
    c. De koers van uitgifte mag niet beneden pari zijn.------------------------------
    d. De algemene vergadering kan haar bevoegdheid tot het nemen van de --- -
         besluiten sub a en b bedoeld aan een ander vennootschapsorgaan --------- -
                            18/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>          overdragen en kan deze overdracht herroepen. ---------------------------------
     e. Voor de uitgifte van een aandeel is voorts vereist een daartoe bestemde, -
          ten overstaan van een notaris met plaats van vestiging in Nederland ------ -
          verleden akte waarbij de betrokkenen partij zijn. ------------------------------
2.   Bij uitgifte van aandelen heeft iedere aandeelhouder een voorkeursrecht naar
     evenredigheid van het gezamenlijke bedrag van zijn aandelen, behoudens het
     bepaalde in de wet. Het voorkeursrecht is niet overdraagbaar. Het -------------- -
     voorkeursrecht kan telkens voor een enkele uitgifte, worden beperkt of              -
     uitgesloten door het tot uitgifte bevoegde orgaan.-----------------------------------

Artikel 6
l. Bij het nemen van het aandeel moet daarop het nominale bedrag worden ge ---
    stort. Bedongen kan worden dat een deel van het nominale bedrag eerst be -
    hoeft te worden gestort na verloop van een bepaalde tijd of nadat het bestuur -
    het zal hebben opgevraagd.
2. Storting op een aandeel moet in geld geschieden voor zover niet een andere --
    inbreng is overeengekomen. Storting in een andere geldeenheid dan die waar -
    in het nominale bedrag van de aandelen luidt kan slechts geschieden met toe--
    stemming van het bestuur.

Aandeelhoudersregister
Artikel 7
1. Het bestuur houdt een register waarin zijn opgenomen:----------------------------
          a. de namen en de adressen van alle aandeelhouders; ----------------------------
          b. het door hen gehouden aantal aandelen, met vennelding van de datum
            waarop zij de aandelen hebben verkregen, de datum van erkenning of ----
           betekening en of aan die aandelen stemrecht in de algemene vergadering
           is verbonden;-------------------------------------------------------------------------
          c. het op ieder aandeel gestorte bedrag; ----------------------------------------- -
          d. de namen en adressen van hen die een recht van vruchtgebruik of ------ -
           pandrecht op aandelen hebben, met vermelding van de datum waarop zij
           het recht hebben verkregen, de datum van erkenning of betekening, ------ -
           alsmede met vermelding welke aan de aandelen verbonden rechten hun --
           overeenkomstig artikel 8 toekomen; ---------------------------------------------- -
          e. welke aandeelhouders niet gebonden zijn aan een statutaire eis of ---------
           verplichting;--------------------------------------------------------------------------
          f. of aandelen stemrechtloos zijn; ------------------------------------------------ -
          g. de namen en adressen van de houders van certificaten van aandelen
              waar- aan vergaderrecht is verbonden, met vermelding van de datum
              waarop het vergaderrecht aan hun certificaat is verbonden en de datum
              van erkenning of betekening;
          h. overige vermeldingen die krachtens de wet in het register moeten
              wordenaangetekend.
 2. Het register wordt regelmatig bijgehouden, met dien verstande dat elke ------- -
     wijziging van de hiervoor in lid 1 vermelde gegevens zo spoedig mogelijk in -
     het register wordt aangetekend; daarin wordt mede aangetekend elk verleend
     ontslag van aansprakelijkheid voor nog niet gedane stortingen, met ------------ -
     vermelding van de datum waarop het ontslag is verleend. -------------------------
 3. Aandeelhouders en anderen van wie gegevens ingevolge dit artikel in het ----- -
     register moeten worden opgenomen, verschaffen aan het bestuur tijdig de -----
     nodige gegevens. Indien tevens een elektronisch adres bekend wordt gemaakt
     met als doel opneming in het aandeelhoudersregister, houdt deze --------------- -
     bekendmaking tevens de instemming in om alle kennisgevingen en ------------- -
     mededelingen alsmede oproepingen voor een vergadering langs elektronische
                               19/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>     weg te krijgen toegezonden.                                                               -
4.   Het bestuur verstrekt desgevraagd aan een hiervoor in lid 1 bedoelde persoon
     om niet een uittreksel uit het register met betrekking tot zijn recht op een -----
     aandeel. Rust op het aandeel een recht van vruchtgebruik of een pandrecht, ---
     dan vermeldt het uittreksel aan wie de in artikel 8 bedoelde rechten toekomen.
5.   Het bestuur legt het register ten kantore van de vennootschap ter inzage van --
     de vergadergerechtigden. Onder vergadergerechtigden worden in deze -------- -
     statuten verstaan: aandeelhouders, vruchtgebruikers en pandhouders aan wie -
     de in artikel 8 lid 3 bedoelde rechten toekomen, alsmede aan houders van ---- -
     certificaten van aandelen waaraan bij of krachtens de statuten vergaderrecht is
     verbonden.
     De gegevens van het register omtrent niet-volgestorte aandelen zijn ter inzage
     van een ieder; afschrift of uittreksel van deze gegevens wordt ten hoogste ----- -
     tegen kostprijs verstrekt.-----------------------------------------------------------------

Vruchtgebruik/ pandrecht
Artikel 8
1. Op aandelen kan vruchtgebruik worden gevestigd. De aandeelhouder heeft het
    stemrecht op de aandelen waarop vruchtgebruik is gevestigd, voor zover aan -
    die aandelen stemrecht is verbonden. In afwijking daarvan komt het aan -
    aandelen verbonden stemrecht toe aan de vruchtgebruiker:------------------------
          a. indien dit bij de vestiging van het vruchtgebruik is bepaald of nadien --
          schriftelijk tussen de aandeelhouder en de vruchtgebruiker is ---------------- -
          overeengekomen; of ----------------------------------------------------------------- -
          b. indien het een vruchtgebruik is, als bedoeld in de artikelen 4:19 en 4:21 -
              - Burgerlijk Wetboek, tenzij bij de vestiging van het vruchtgebruik door
              --- partijen of de kantonrechter op de voet van artikel 4:23 lid 4
              Burgerlijk --Wetboek anders is bepaald.-----------------------------------
2. Op aandelen kan pandrecht worden gevestigd. De aandeelhouder heeft het -
    stemrecht op de aandelen waarop pandrecht is gevestigd voor zover aan die --
    aandelen stemrecht is verbonden. In afwijking daarvan komt het aan aandelen
    verbonden stemrecht toe aan de pandhouder: ----------------------------------------
          a. indien dit bij de vestiging van het pandrecht is bepaald of nadien ----- -
         schriftelijk tussen de aandeelhouder en de pandhouder is --------------------
         overeengekomen, of----------------------------------------------------------------
          b. indien dit bij de vestiging van het pandrecht is bepaald, al dan niet
              onder opschortende voorwaarde, of nadien schriftelijk tussen de
              aandeelhouder en de pandhouder is overeengekomen.--------------------
3. De aandeelhouder die geen stemrecht heeft en de vruchtgebruiker of ---------- -
    pandhouder die stemrecht heeft, hebben vergaderrecht. De vruchtgebruiker of
    pandhouder die geen stemrecht heeft, heeft vergaderrecht, indien bij de ------- -
    vestiging of overdracht van het vruchtgebruik of pandrecht niet anders is -----
    bepaald

Certificaten
Artikel 9
1. De algemene vergadering kan vergaderrecht aan certificaten van aandelen---- -
    verbinden en ontnemen.
2. Certificaten aan toonder van aandelen mogen niet worden uitgegeven. Indien
    in strijd hiermee is gehandeld kunnen, zolang certificaten aan toonder --------- -
    uitstaan, de aan de desbetreffende aandelen verbonden rechten niet worden ---
    uitgeoefend

Gemeenschap
                                20/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Artikel 10
Indien aandelen, beperkte rechten daarop of voor aandelen uitgegeven certificaten
tot een gemeenschap behoren, kunnen de deelgenoten zich slechts door één ------- -
schriftelijk aan te wijzen persoon tegenover de vennootschap doen ------------------ -
vertegenwoordigen.


Verkrijging van eigen aandelen
Artikel 11
1. Verkrijging door de vennootschap van niet volgestorte aandelen in haar -------
    kapitaal is nietig.
2. De vennootschap mag, behalve om niet, geen volgestorte eigen aandelen----- -
    verkrijgen indien het eigen vermogen, verminderd met de verkrijgingsprijs, --
    kleiner is dan de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden -
     aangehouden of indien het bestuur weet of redelijkerwijs behoort te voorzien
     dat de vennootschap na de verkrijging niet zal kunnen blijven voortgaan met -
     het betalen van haar opeisbare schulden. ---------------------------------------------
 3. De vorige leden gelden niet voor aandelen die de vennootschap onder ---------
     algemene titel verkrijgt.
 4. Onder het begrip aandelen in dit artikel zijn certificaten daarvan begrepen.

 Kapitaalvermindering
 Artikel 12
 1. De algemene vergadering kan besluiten tot vermindering van het geplaatste --
     kapitaal door intrekking van aandelen of door het bedrag van aandelen bij --- -
     statutenwijziging te verminderen.
 2. In dit besluit moeten de aandelen waarop het besluit betrekking heeft worden
     aangewezen en moet de uitvoering van het besluit zijn geregeld.-----------------
 3. Kapitaalvermindering dient overigens te geschieden met inachtneming van ---
      het dienaangaande in de wet bepaalde.

Levering van aandelen
Artikel 13
1. Voor de levering van een aandeel of de levering van een beperkt recht daarop
     is vereist een daartoe bestemde, ten overstaan van een notaris met plaats van -
     vestiging in Nederland verleden akte waarbij de betrokkenen partij zijn. -------
2. De levering van een aandeel werkt mede van rechtswege tegenover de -------- -
     vennootschap. Behoudens in het geval dat de vennootschap zelf bij de--------- -
     rechtshandeling partij is, kunnen de aan het aandeel verbonden rechten eerst -
     worden uitgeoefend nadat de vennootschap de rechtshandeling heeft erkend of
     de akte aan haar is betekend overeenkomstig het in de wet daaromtrent          -
     bepaalde, dan wel de vennootschap deze overdracht heeft erkend door--------- -
     inschrijving in het aandeelhoudersregister als bedoeld in artikel 7.

Blokkeringsregeling/ aanbiedingsrecht algemeen
Artikel 14
1. Overdracht van aandelen kan slechts plaatshebben, nadat de aandelen aan de -
     mede-aandeelhouders te koop zijn aangeboden op de wijze als hierna is -------
     bepaald.------------------------------------------------------------------------------------
2. Een aandeelhouder behoeft zijn aandelen niet aan te bieden indien de --------- -
     overdracht geschiedt met schriftelijke toestemming van de mede --------------- -
     aandeelhouders, binnen drie maanden nadat zij allen hun toestemming hebben
     verleend.
3. De aandeelhouder die een of meer aandelen wil overdragen - hierna te -------- -

                               21/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      noemen: “de aanbieder” - deelt aan het bestuur mede, welke aandelen hij -----
      wenst over te dragen.
      Deze mededeling geldt als een aanbod aan de mede-aandeelhouders tot koop -
      van de aandelen. De vennootschap, voor zover houdster van aandelen in haar
      eigen kapitaal, is onder deze mede-aandeelhouders slechts begrepen, indien de
      aanbieder bij zijn aanbod heeft verklaard daarmee in te stemmen ---------------- -
      De prijs zal - tenzij de aandeelhouders eenparig anders overeenkomen - ------- -
      worden vastgesteld door een of meer onafhankelijke deskundigen, die door de
      aandeelhouders in gemeenschappelijk overleg worden benoemd. Komen zij --
      hieromtrent binnen twee weken na ontvangst van de in lid 5 bedoelde ---------
      kennisgeving van het aanbod niet tot overeenstemming,dan zal de meest
     gerede partij aan de voorzitter van de Koninklijke Notariële --------------------- -
      Beroepsorganisatie de benoeming van drie onafhankelijke deskundigen -------
      verzoeken.
4. De in het vorige lid bedoelde deskundigen zijn gerechtigd tot inzage van alle -
     boeken en bescheiden van de vennootschap en tot het verkrijgen van alle ---- -
     inlichtingen, waarvan kennisneming voor hun prijsvaststelling dienstig is.-----
5. Het bestuur brengt het aanbod binnen twee weken na de ontvangst van de ---- -
     mededeling, bedoeld in lid 3, ter kennis van de mede-aandeelhouders van de -
     aanbieder en stelt vervolgens alle aandeelhouders binnen veertien dagen, ----- -
     nadat haar de door de deskundigen vastgestelde of door de aandeelhouders ---
     overeengekomen prijs is medegedeeld, van die prijs op de hoogte. --------------
6. In afwijking van het bepaalde in lid 8 geeft het bestuur, indien zij voor het --- -
     verstrijken van de daar bedoelde termijn reeds van alle mede-aandeelhouders
     bericht heeft ontvangen, dat het aanbod niet of niet volledig wordt aanvaard, -
     hiervan onverwijld kennis aan de aanbieder.-----------------------------------------
7. De aandeelhouders, die de aangeboden aandelen willen kopen, geven daarvan
     kennis aan het bestuur binnen twee weken nadat zij overeenkomstig lid 5 op -
     de hoogte zijn gesteld van de prijs.
8. Het bestuur wijst alsdan de aangeboden aandelen aan gegadigden toe en geeft
     daarvan kennis aan de aanbieder en aan alle aandeelhouders binnen twee -
     weken na het verstrijken van de in lid 7 vermelde termijn ------------------------ -
     Voor zover geen toewijzing heeft plaats gehad, geeft het bestuur daarvan ----- -
     eveneens binnen gemelde termijn kennis aan de aanbieder en aan alle ---------
     aandeelhouders.---------------------------------------------------------------------------
9. De toewijzing van aandelen door het bestuur aan gegadigden geschiedt als ---
     volgt:---------------------------------------------------------------------------------------
     a. naar evenredigheid van de nominale waarde van het aandelenbezit van de
          gegadigden;
     b. voor zover toewijzing naar evenredigheid niet mogelijk is, zal loting -----
          beslissen.
     Aan de vennootschap kunnen slechts aandelen worden toegewezen voor zover
     de mede-aandeelhouders daarop niet hebben gereflecteerd. ----------------------- -
     Aan niemand kunnen meer aandelen worden toegewezen dan waarop hij heeft
     gereflecteerd.
10. De aanbieder blijft bevoegd zijn aanbod in te trekken mits dit geschiedt ------- -
     binnen een maand nadat hem bekend is geworden aan welke gegadigde hij al
     de aandelen waarop het aanbod betrekking heeft, kan verkopen en tegen ------
     welke prijs.
1 I. De gekochte aandelen moeten tegen gelijktijdige betaling van de koopsom ---
     worden geleverd binnen acht dagen na verloop van de termijn, gedurende ---- -
     welke het aanbod kan worden ingetrokken. ------------------------------------------
12. Indien de aanbieder zijn aanbod niet heeft ingetrokken kan hij de aangeboden
     aandelen vrijelijk overdragen binnen drie maanden nadat door de --------------- -

                                22/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>      kennisgeving bedoeld in lid 6 of 8 vaststaat, dat het aanbod niet of niet -------- -
      volledig is aanvaard.
13. De in lid 3 bedoelde deskundigen zullen bij het vaststellen van de prijs naar --
    billijkheid bepalen te wiens laste de kosten van de prijsvaststelling komen. Zij
    kunnen aangeven dat daarbij mede bepalend is of de aanbieder al dan niet zijn
    aanbod intrekt.
14. Het in dit artikel bepaalde vindt zoveel mogelijk overeenkomstige toepassing
    bij vervreemding door de vennootschap van door haar ingekochte of op                  -
    andere wijze verkregen aandelen.------------------------------------------------------
15. Het in dit artikel bepaalde blijft buiten toepassing indien de aandeelhouder ---
    krachtens de wet tot overdracht van zijn aandeel aan een eerdere houder ------
    verplicht is.


  Bijzondere aanbiedingsplicht
 Artikel 15
 1. a. Ingeval van overlijden van een aandeelhouder, zomede ingeval hij het ---
            vrije beheer over zijn vermogen verliest, alsook ingeval van ontbinding --
           van een huwelijksgoederengemeenschap dan wel goederengemeenschap -
           krachtens geregistreerd partnerschap van een aandeelhouder, moeten zijn
           aandelen worden aangeboden met inachtneming van het in de navolgende
           leden bepaalde.
      b. Eenzelfde verplichting tot aanbieding bestaat indien het stemrecht op ---- -
           aandelen niet meer toekomt aan de vruchtgebruiker en het vruchtgebruik
           is gevestigd op grond van artikel 4:19 of 4:21 Burgerlijk Wetboek, dan --
           wel bij het einde van een dergelijk vruchtgebruik.-----------------------------
      c. Voorts bestaat er eenzelfde verplichting tot aanbieding ingeval een ------- -
           aandeelhouder-rechtspersoon wordt ontbonden of de aandelen van een ---
           aandeelhouder-rechtspersoon ten gevolge van een juridische fusie of ----- -
           splitsing onder algemene titel overgaan.-----------------------------------------
      d. Voorts bestaat er eenzelfde verplichting tot aanbieding ingeval de -------- -
           zeggenschap over de onderneming van een aandeelhouder-rechtspersoon
           direct of indirect overgaat op een of meer anderen, zoals bedoeld in het --
           SER-besluit Fusiegedragsregels 2015, ook indien die regels niet van ------
           toepassing zijn.
2. Ingeval een verplichting tot tekoopaanbieding bestaat, is het bepaalde in ------ -
     artikel 14 van overeenkomstige toepassing met dien verstande, dat de ---------
     aanbieder:----------------------------------------------------------------------------------
     a. niet het recht heeft zijn aanbod in te trekken overeenkomstig lid 1 van --
           dat artikel;----------------------------------------------------------------------------
     b. zijn aandelen kan behouden, indien van het aanbod geen of geen volledig
           gebruik wordt gemaakt.
3. Degenen, die tot tekoopaanbieding van één of meer aandelen zijn gehouden, -
     dienen binnen dertig dagen na het ontstaan van die verplichting - in het geval
     in lid 6 sub b bedoeld na verloop van de daar genoemde termijn - van hun ---- -
     aanbieding aan het bestuur kennis te geven. Bij gebreke daarvan zal het ------ -
     bestuur de tot de aanbieding verplichte personen mededeling doen van dit ---- -
     verzuim en hen daarbij wijzen op de bepaling van de vorige zin. ---------------- -
     Blijven zij in verzuim de aanbieding binnen acht dagen alsnog te doen, dan --
     zal de vennootschap de aandelen namens de desbetreffende aandeelhouder(s)
     te koop aanbieden en indien van het aanbod volledig gebruik wordt gemaakt,
       de aandelen aan de koper tegen gelijktijdige betaling van de koopsom leveren;
       de vennootschap is alsdan daartoe onherroepelijk gevolmachtigd. ---------------
 4. De vennootschap zal, ingeval van overdracht van aandelen met toepassing van
                                23/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>   het in het vorige lid bepaalde, de opbrengst na aftrek van alle terzake vallende
   kosten uitkeren aan hem of hen, namens wie de aanbieding is geschied.--------
5. Zolang de aandeelhouder in verzuim is te voldoen aan de verplichting tot               -
   aanbieding van aandelen op grond van het bepaalde in dit artikel, is het aan --
   die aandelen verbonden stemrecht, het recht op deelname aan de algemene ---
   vergadering en het recht op uitkeringen opgeschort.--------------------------------
6.   De verplichting ingevolge lid 1 geldt niet:--------------------------------------------
   a. indien alle mede-aandeelhouders binnen drie maanden na het ontstaan ---
        van de aanbiedingsplicht schriftelijk hebben verklaard akkoord te zijn -
        gegaan met de nieuwe aandeelhouder(s);----------------------------------------
   b. indien de aandelen zijn gaan behoren tot een gemeenschap waartoe naast
        degene van wiens zijde de aandelen in de gemeenschap zijn gevallen nog
        één of meer andere personen gerechtigd zijn, voor zover de aandelen -
        binnen een jaar na de ontbinding van de gemeenschap zijn toegedeeld aan
        degene van wiens zijde de aandelen in de gemeenschap zijn gevallen.-----
7. Ingeval aandelen zijn overgegaan onder opschortende en ontbindende --------- -
   voorwaarde gelden de uitzonderingen van lid 6 alleen indien zowel de -------- -
   verkrijgers onder opschortende als ontbindende voorwaarde hieraan voldoen.

Bestuur en toezicht op het bestuur
Artikel 16
1. De vennootschap heeft een bestuur, bestaande uit een door de algemene ver---
    gadering te bepalen aantal van één of meer bestuurders. ---------------------------
2. Bestuurders worden door de algemene vergadering benoemd en kunnen te
    allen tijde door de algemene vergadering worden geschorst en ontslagen. Ook --
    de raad van commissarissen is bevoegd bestuurders te schorsen. ---------------- -
    De algemene vergadering kan één of meer bestuurders de titel algemeen ---------
    directeur verlenen en te allen tijde ontnemen.------------------------------------------
3. Het bestuur is belast met het besturen van de vennootschap onder toezicht van
    de raad van commissarissen. Het bestuur kan een reglement vaststellen waar--
    bij regels worden gegeven omtrent zijn besluitvorming en met welke taak ie --
    dere bestuurder meer in het bijzonder zal worden belast. Alle besluiten van ---
    het bestuur waaromtrent bij het reglement geen grotere meerderheid is voor---
    geschreven, worden genomen met volstrekte meerderheid van de uitgebrachte
    stemmen.
4. Aan de voorafgaande goedkeuring van de raad van commissarissen zijn -------
    onderworpen alle besluiten van het bestuur omtrent: ----------------------------------
    a. het verkrijgen, vervreemden, bezwaren, huren, verhuren, leasen en op an-
         dere wijze in gebruik of genot verkrijgen en geven van registergoederen;-
    b. het aangaan van overeenkomsten, waarbij aan de vennootschap een ------ -
         bankkrediet wordt verleend;
    c. het ter leen verstrekken van gelden, alsmede het ter leen opnemen van ---
         gelden, waaronder niet is begrepen het gebruikmaken van een aan de ----- -
         vennootschap verleend bankkrediet;
     d. duurzame rechtstreekse of middellijke samenwerking met een andere on
          derneming en het verbreken van zodanige samenwerking; -------------------
     e. rechtstreekse of middellijke deelneming in het kapitaal van een andere ---
          onderneming en het wijzigen van de omvang van zodanige deelneming; --
     f. het doen van een voorstel tot juridische fusie of splitsing;--------------------
     g. investeringen welke een bedrag van € 25.000 excl. btw overschrijden;
     h. het stellen van persoonlijke of zakelijke zekerheid; ---------------------------
     i. het aanstellen van functionarissen met een doorlopende vertegenwoordi --
          gingsbevoegdheid en het vaststellen van hun bevoegdheid en titulatuur; --
    j. het aangaan van vaststellingsovereenkomsten; ---------------------------------
                               24/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    k.  het optreden in rechte, waaronder begrepen het voeren van arbitrale pro --
        cedures, doch met uitzondering van het nemen van die rechtsmaatregelen,
        die geen uitstel kunnen lijden;-----------------------------------------------------
   1. het sluiten en wijzigen van arbeidsovereenkomsten, waarbij een beloning
        wordt toegekend, waarvan het bedrag per jaar hoger is dan het door de ---
        raad van commissarissen te bepalen en schriftelijk ter kennis van het bestuur
        gebrachte bedrag. Het belonings- en bezoldigingsbeleid mag niet in strijd
        zijn met uit de Wet normering topinkomens, of daarvoor in de plaats
        tredende wet- en regelgeving voortvloeiende normen voor beloning en
        bezoldiging ook als die normen niet van toepassing zijn voor functionarissen
        van de vennootschap;
   m. het treffen van pensioenregelingen en het toekennen van pensioenrechten
        boven die, welke uit bestaande regelingen voortvloeien; ---------------------
   n. het aangaan van rechtshandelingen als bedoeld in artikel 2:204 lid 1 van -
        het Burgerlijk Wetboek;------------------------------------------------------------
   o. zodanige rechtshandelingen als door de raad van commissarissen duide---
        lijk omschreven en schriftelijk aan het bestuur zijn meegedeeld. ---------- -
   Voor de in lid 1 sub a tot en met f genoemde bestuursbesluiten is naast de                -
   goedkeuring van de raad van commissarissen tevens de goedkeuring van de --
   algemene vergadering vereist. ---------------------------------------------------------- -
   Voor de toepassing van dit lid wordt een besluit van het bestuur tot het aangaan -
   van een rechtshandeling gelijk gesteld aan een besluit van het bestuur tot het
   nemen of goedkeuren van een besluit van enig orgaan van een vennootschap -
   waarin de vennootschap deelneemt, mits laatstbedoeld besluit aan goedkeuring-
   als hiervoor bedoeld in dit lid is onderworpen. --------------------------------------- -
   Ingeval er geen raad van commissarissen is ingesteld, zijn alle voorgaande
   besluiten van het bestuur onderworpen aan de voorafgaande goedkeuring van
   de algemene vergadering.
5. Ingeval van ontstentenis of belet van een bestuurder blijven de overige ---------
   bestuurders met het bestuur belast. Bij ontstentenis of belet van alle bestuurders
   berust het bestuur van de vennootschap tijdelijk bij één door de raad van                 -
   commissarissen, al dan niet uit zijn midden, daartoe aangewezen persoon.                   -
   De raad van commissarissen heeft het recht om ook ingeval van ontstentenis -
   of belet van één of meer, doch niet alle bestuurders, een persoon als bedoeld -
   in de vorige zin, aan te wijzen die alsdan mede met het bestuur is belast.-------
6. De bezoldiging en de verdere arbeidsvoorwaarden worden voor iedere ---------
   bestuurder afzonderlijk vastgesteld door de algemene vergadering.

Vertegenwoordiging
Artikel 17
1. Het bestuur vertegenwoordigt de vennootschap. De bevoegdheid tot - - - - - - - - -
     vertegenwoordiging komt mede toe aan:
     a. iedere bestuurder met de titel algemeen directeur afzonderlijk;--------------
     b. twee gezamenlijk handelende bestuurders. --------------------------------------
2. In alle gevallen waarin de vennootschap een tegenstrijdig belang heeft met ---
     één of meer bestuurders wordt de vennootschap niettemin op de hiervoor ge --
     melde wijze vertegenwoordigd --------------------------------------------------------- -
     Een bestuursbesluit tot het aangaan van een rechtshandeling waarbij sprake is
     van een tegenstrijdig belang als voormeld, behoeft de voorafgaande goedkeuring
     van de raad van commissarissen.

Raad van commissarissen
Artikel 18
1. Er is een raad van commissarissen indien een daartoe strekkend besluit van de
                              25/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>      algemene vergadering is neergelegd ten kantore van het handelsregister, -----
      zolang aldaar niet een besluit van de algemene vergadering tot opheffing van
      de raad van commissarissen is neergelegd. Een raad van commissarissen ------
      bestaat uit een of meer natuurlijke personen. Het aantal commissarissen wordt
      vastgesteld door de algemene vergadering. De commissarissen worden benoemd,
      geschorst en ontslagen door de algemene vergadering. Indien geen raad van --
      commissarissen is ingesteld komen bevoegdheden die in deze statuten aan de
      raad van commissarissen worden toegekend voor zover mogelijk toe aan de --
      algemene vergadering.-------------------------------------------------------------------
2.    De raad van commissarissen heeft tot taak toezicht te houden op het beleid ---
      van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de vennootschap en de -
      met haar verbonden onderneming en is voorts belast met de werkzaamheden -
      hem in deze statuten of in de wet opgedragen ---------------------------------------- -
      De raad van commissarissen geeft advies aan het bestuur en aan de algemene
      vergadering telkens wanneer dit wordt verlangd of hij dit wenselijk oordeelt. -
      De commissarissen hebben, zowel tezamen als ieder afzonderlijk, te allen----- -
      tijde toegang tot de kantoren en bezittingen van de vennootschap en het recht
      tot inzage van de boeken, bescheiden en correspondentie en tot controle van -
      de kas van de vennootschap. ------------------------------------------------------------ -
      De raad van commissarissen heeft het recht zich op kosten van de vennootschap
      te doen bijstaan door één of meer deskundigen. ------------------------------------- -
      De raad van commissarissen kan uit zijn midden een of meer gedelegeerden -----
      aanwijzen, die in het bijzonder met het dagelijks toezicht op het bestuur is ----
      (zijn) belast.
3.    De raad van commissarissen kiest uit zijn midden een voorzitter, een ---------
      plaats-vervangend voorzitter en een secretaris, doch hij kan ook een van de
      directeuren met het secretariaat belasten.
4.    De raad van commissarissen vergadert minstens tweemaal per jaar en voorts -
      indien één commissaris of een bestuurder daartoe verzoekt.-----------------------
5.    De raad van commissarissen kan een reglement vaststellen waarbij regels -
      worden gegeven omtrent zijn besluitvorming. Alle besluiten van de raad van -
      commissarissen waaromtrent bij het reglement geen grotere meerderheid is ---
      voorgeschreven, worden genomen met volstrekte meerderheid van de
      uitgebrachte stemmen.
6.   Iedere bestuurder is verplicht de vergaderingen van de raad van commissarissen -
     bij te wonen indien hij daartoe wordt uitgenodigd en aldaar alle verlangde
     inlichtingen, de zaken van de vennootschap betreffende, te geven.---------------
7.   Van de besluiten van de raad van commissarissen wordt aantekening gehouden. -
     De aantekeningen worden door de raad van commissarissen bewaard.

Jaarrekening
Artikel 19
1. Het boekjaar van de vennootschap is gelijk aan het kalenderjaar. ----------------
2. Jaarlijks wordt binnen vijf maanden na afloop van het boekjaar van de -------- -
    vennootschap, behoudens verlenging van deze termijn met ten hoogste vijf ---
    maanden door de algemene vergadering op grond van bijzondere --------------- -
    omstandigheden, door het bestuur een jaarrekening opgemaakt, die voor de --
    aandeelhouders ter inzage wordt gelegd ten kantore van de vennootschap.                 -
    Binnen deze termijn legt het bestuur ook het bestuursverslag ter inzage, tenzij
    de vennootschap op grond van de wet is vrijgesteld van de verplichting een --
    bestuursverslag op te maken. ----------------------------------------------------------- -
    De jaarrekening wordt ondertekend door alle bestuurders en commissarissen.-
    Indien daaraan enige handtekening ontbreekt, wordt daarvan onder opgave ---
    van reden melding gemaakt. De jaarrekening gaat vergezeld van een advies --
                               26/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>     van de raad van commissarissen.-------------------------------------------------------
3.   a. De vennootschap verleent opdracht tot onderzoek van de jaarrekening, ---
          tenzij zij daarvan is vrijgesteld op grond van de wet en de algemene ------ -
          vergadering heeft besloten geen opdracht tot onderzoek te verstrekken. ---
          Tot het verlenen van de opdracht is de algemene vergadering steeds ------ -
          bevoegd. Gaat deze daartoe niet over, dan komt de raad van ---------------- -
          commissarissen deze bevoegdheid toe en zo deze daartoe niet overgaat, --
          het bestuur.
          De opdracht kan te allen tijde worden ingetrokken door de algemene------ -
          vergadering en door degene die haar heeft verleend. --------------------------
     b. De opdracht wordt verleend aan een daartoe op grond van de wet --------- -
          bevoegde accountant. De aanwijzing van een accountant wordt door ----- -
          generlei voordracht beperkt.
     c. Degene aan wie de opdracht is verstrekt, brengt van zijn onderzoek ------- -
          schriftelijk verslag uit aan de raad van commissarissen en het bestuur. ----
4.   De vennootschap zorgt dat de opgemaakte jaarrekening, en voor zover een ---
     bestuursverslag is opgesteld, dit bestuursverslag, het advies van de raad van --
     commissarissen en de krachtens artikel 2:392 lid 1 Burgerlijk Wetboek toe te
     voegen gegevens vanaf de oproeping voor de algemene vergadering, bestemd
     voor haar behandeling, te haren kantore aanwezig zijn. De aandeelhouders en
     andere vergadergerechtigden kunnen de stukken aldaar inzien en er kosteloos
     een afschrift van verkrijgen.

Vaststelling jaarstukken
Artikel 20
1. De jaarrekening wordt vastgesteld door de algemene vergadering.---------------
    Het bestuursverslag wordt vastgesteld door het bestuur. ---------------------------
2.  Nadat het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening aan de orde is geweest,
    zal aan de algemene vergadering het voorstel worden gedaan om kwijting te
     verlenen aan de bestuurders voor het door hen in het desbetreffende boekjaar
     gevoerde beleid, voor zover van dat beleid uit de jaarrekening blijkt of dat ----
     beleid aan de algemene vergadering bekend is gemaakt en aan de raad van ---
     commissarissen voor het door hen gehouden toezicht daarop. --------------------
 3. Indien alle aandeelhouders tevens bestuurders van de vennootschap zijn geldt
     ondertekening van de jaarrekening door alle bestuurders tevens als --------------
     vaststelling in de zin van lid 1 mits alle vergadergerechtigden in de------------ -
     gelegenheid zijn gesteld om kennis te nemen van de opgemaakte jaarrekening
     en met de wijze van vaststelling hebben ingestemd. Deze vaststelling strekt --
     tevens tot kwijting aan de bestuurders.

Winstbestemming
Artikel 21
1. De algemene vergadering is bevoegd tot bestemming van de winst die door de
     vaststelling van de jaarrekening is bepaald en tot vaststelling van uitkeringen,
     voor zover het eigen vermogen groter is dan de reserves die krachtens de wet
     of deze statuten moeten worden aangehouden. --------------------------------------
2. Bij de berekening van het bedrag dat op ieder aandeel zal worden uitgekeerd -
     deelt elk aandeel in een gelijk deel van de uitkering. Van de vorige zin kan ---
     telkens met instemming van alle aandeelhouders worden afgeweken. -----------
3. Een besluit dat strekt tot uitkering heeft geen gevolgen zolang het bestuur -
     geen goedkeuring heeft verleend. Het bestuur weigert slechts de goedkeuring
     indien het weet of redelijkerwijs behoort te voorzien dat de vennootschap na -
     de uitkering niet zal kunnen blijven voortgaan met het betalen van haar -------
     opeisbare schulden.
                              27/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>4.  Indien de vennootschap na een uitkering niet kan voortgaan met het betalen --
    van haar opeisbare schulden, zijn de bestuurders die dat ten tijde van de --------
    uitkering wisten of redelijkerwijs behoorden te voorzien jegens de ------------- -
    vennootschap hoofdelijk verbonden voor het tekort dat door de uitkering is ---
    ontstaan met de wettelijke rente vanaf de dag van de uitkering. Artikel 2:248 -
    lid 5 Burgerlijk Wetboek is van overeenkomstige toepassing. Niet verbonden
    is de bestuurder die bewijst dat het niet aan hem te wijten is dat de------------- -
    vennootschap de uitkering heeft gedaan en dat hij niet nalatig is geweest in ---
    het treffen van maatregelen om de gevolgen daarvan afte wenden. Degene die
    de uitkering ontving terwijl hij wist of redelijkerwijs behoorde te voorzien dat
    de vennootschap na de uitkering niet zou kunnen voortgaan met het betalen --
    van haar opeisbare schulden is gehouden tot vergoeding van het tekort dat --- -
    door de uitkering is ontstaan, ieder voor ten hoogste het bedrag of de waarde -
    van de door hem ontvangen uitkering. Indien de bestuurders de vordering uit -
    hoofde van de eerste zin hebben voldaan, geschiedt de in de derde zin -------- -
    bedoelde vergoeding aan de bestuurders naar evenredigheid van het gedeelte -
    dat door ieder der bestuurders is voldaan. Ten aanzien van een schuld uit          -
    hoofde van de eerste of derde zin is de schuldenaar niet bevoegd tot ----------- -
    verrekening. Het bepaalde in dit lid is niet van toepassing op uitkeringen in de
    vorm van aandelen in het kapitaal van de vennootschap of bijschrijvingen op
    niet volgestorte aandelen.
5. Met een bestuurder wordt voor de toepassing van lid 4 gelijkgesteld degene --
    die het beleid van de vennootschap heeft bepaald of mede heeft bepaald, als
   ware hij bestuurder. De vordering kan niet worden ingesteld tegen een door
   de rechter benoemde bewindvoerder.
6. Bij de berekening van iedere uitkering tellen de aandelen, die de --------------- -
   vennootschap in haar kapitaal houdt dan wel waarvan zij certificaten van           -
   aandelen houdt niet mede, tenzij deze aandelen of certificaten van aandelen --
   belast zijn met een vruchtgebruik of pandrecht of van aandelen certificaten ---
   zijn uitgegeven ten gevolge waarvan het winstrecht toekomt aan de ------------ -
   vruchtgebruiker, de pandhouder of de houder van die certificaten.---------------
7. Bij de berekening van het bedrag, dat op ieder aandeel zal worden uitgekeerd,
   komt slechts het bedrag van de verplichte stortingen op het nominale bedrag -
   van de aandelen in aanmerking. Van de vorige zin kan telkens met ------------- -
   instemming van alle aandeelhouders worden afgeweken. -------------------------
8. De vennootschap mag ook tussentijds uitkeringen doen. Het in dit artikel -----
   bepaalde is dan van overeenkomstige toepassing.

Dividend
Artikel 22
Het dividend staat vanaf een maand na de vaststelling ter beschikking van de ------ -
aandeelhouders, tenzij de algemene vergadering een andere termijn vaststelt. De --
vorderingen verjaren door verloop van vijf jaar. ------------------------------------------ -
Dividenden waarover niet binnen vijf jaar na de beschikbaarstelling is beschikt, --
vervallen aan de vennootschap.

Algemene vergadering
Artikel 23
1. De algemene vergaderingen worden gehouden in Nederland in de gemeente --
    waar de vennootschap haar zetel heeft. -----------------------------------------------
2. Tenzij de jaarrekening over het voorgaande boekjaar is vastgesteld ------------- -
    overeenkomstig artikel 20 lid 3 wordt jaarlijks ten minste één algemene ------- -
    vergadering gehouden of besloten als bedoeld in artikel 27 uiterlijk binnen --
    zes maanden na afloop van het boekjaar ---------------------------------------------- -
                               28/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>   Besluitvorming in of buiten vergadering vindt plaats over:------------------------
   a. de jaarrekening;
   b. het bestuursverslag, tenzij de vennootschap op grond van de wet is ------- -
        vrijgesteld van de verplichting een bestuursverslag op te maken; -----------
   c. het voorstel om kwijting te verlenen aan de bestuurders voor het door hen
        in het desbetreffende boekjaar gevoerde beleid, voor zover van dat beleid
        uit de jaarrekening blijkt of dat beleid aan de algemene vergadering ------
        bekend is gemaakt.------------------------------------------------------------------
   d. onderwerpen, die op de agenda zijn geplaatst door het bestuur;-------------
   e. onderwerpen, waarvan de behandeling schriftelijk is verzocht door een of
        meer vergadergerechtigden, die alleen of gezamenlijk ten minste een -
        honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen,                 -
        indien de vennootschap het verzoek niet later dan op de dertigste dag             -
        vóór die van de vergadering heeft ontvangen en mits geen zwaarwichtig -
        belang van de vennootschap zich daartegen verzet en welke onderwerpen
        worden opgenomen in de oproeping of op dezelfde wijze aangekondigd -
        als de hiervoor sub d. bedoelde onderwerpen;
   f. hetgeen verder ter tafel wordt gebracht, met dien verstande dat omtrent --
         onderwerpen die niet in de oproepingsbrief of in een aanvullende --------- -
         oproepingsbrief met inachtneming van de voor de oproeping gestelde --- -
         termijn zijn vermeld, niet wettig kan worden besloten, tenzij alle --------- -
         vergadergerechtigden ermee hebben ingestemd dat de besluitvorming --- -
         over die onderwerpen plaatsvindt en de bestuurders voorafgaand aan de -
         besluitvorming in de gelegenheid zijn gesteld advies uit te brengen. -------
3. Ingeval van een verlengingsbesluit als bedoeld in artikel 19 lid 2 wordt de --- -
   vergadering waarin behandeling van de jaarrekening en het bestuursverslag --
   aan de orde komt uitgesteld overeenkomstig dat besluit.---------------------------
4. Andere algemene vergaderingen worden gehouden zo dikwijls daartoe door --
   het bestuur of de raad van commissarissen wordt opgeroepen. Het bestuur is -
   tot zodanige oproeping verplicht wanneer één of meer vergadergerechtigden,
   die alleen of gezamenlijk ten minste een honderdste gedeelte van het ---------- -
   geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, aan het bestuur schriftelijk en onder --
   nauwkeurige opgave van de te behandelen onderwerpen het verzoek richten --
   een algemene vergadering bijeen te roepen. Het bestuur treft de nodige                  -
   maatregelen, opdat de algemene vergadering binnen vier weken na het                     -
   verzoek kan worden gehouden, tenzij een zwaarwichtig belang van de --------- -
   vennootschap zich daartegen verzet. -------------------------------------------------- -
   Indien het bestuur niet binnen vier weken tot oproeping is overgegaan, ------- -
   zodanig dat de vergadering binnen zes weken na het verzoek kan worden ---- -
   gehouden, zijn de verzoekers zelf tot bijeenroeping bevoegd.

Bijeenroeping algemene vergadering
Artikel 24
1. Iedere vergadergerechtigde is bevoegd, in persoon of bij schriftelijke --------- -
    gevolmachtigde, de algemene vergadering bij te wonen en daarin het woord te
    voeren met dien verstande dat deze volmacht slechts kan worden verstrekt aan
    een andere vergadergerechtigde, een advocaat, notaris, kandidaat-notaris,                  -
    registeraccountant of accountant-administratieconsulent. Aan de eis van                   -
    schriftelijkheid van de volmacht wordt voldaan indien de volmacht ------------ -
    elektronisch is vastgelegd. -------------------------------------------------------------- -
    Bij de vaststelling in hoeverre een aandeelhouder aanwezig of ------------------- -
    vertegenwoordigd is, wordt geen rekening gehouden met aandelen waarvan --
    de wet bepaalt, dat daarvoor geen stem kan worden uitgebracht. -----------------
2. De oproeping tot een algemene vergadering geschiedt door middel van ------- -
                                29/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>   oproepingsbrieven gericht aan de adressen van de vergadergerechtigden, zoals
   deze zijn vermeld in het register van aandeelhouders. -----------------------------
3. Indien de vergadergerechtigde hiermee instemt kan de oproeping geschieden -
   door een langs elektronische weg toegezonden leesbaar en reproduceerbaar --
   bericht aan het adres dat door hem voor dit doel aan de vennootschap is -------
   bekendgemaakt.
4. De oproeping vermeldt de te behandelen onderwerpen. Aan algemene--------- -
   vergaderingen kan worden deelgenomen en gestemd door middel van een ---- -
   elektronisch communicatiemiddel indien dit bij de oproeping is vermeld. ------
5. Omtrent onderwerpen waarvan de behandeling niet bij de oproeping is ------- -
   aangekondigd met inachtneming van de voor oproeping gestelde termijn, kan niet
   wettig worden besloten, tenzij alle vergadergerechtigden ermee hebben ingestemd
   dat de besluitvorming over die onderwerpen plaatsvindt en de bestuurders en de ---
   commissarissen voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid zijn gesteld
   advies uit te brengen. ------------------------------------------------------------------------
6. De oproeping geschiedt niet later dan op de achtste dag vóór die van de ------- -
    vergadering. Is de oproepingstermijn niet in acht genomen of heeft geen ------- -
    oproeping plaatsgehad, dan kunnen geen wettige besluiten worden genomen,
    tenzij alle vergadergerechtigden ermee hebben ingestemd dat de ---------------- -
    besluitvorming over die onderwerpen plaatsvindt en de bestuurders en de ----- -
    commissarissen voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid zijn ---
    gesteld om advies uit te brengen.
7. Bestuurders en commissarissen hebben het recht tot het bijwonen van de------
    algemene vergadering en hebben als zodanig een adviserende stem.

Voorzitterschap algemene vergadering
Artikel 25
1. De algemene vergadering wordt voorgezeten door de voorzitter van de raad --
     van commissarissen. Indien deze niet aanwezig is of er geen raad van -----------
     commissarissen is, voorziet de vergadering zelf in haar voorzitterschap. Tot dat --
     ogenblik wordt het voorzitterschap waargenomen door de in leeftijd oudste ter
     vergadering aanwezige bestuurder of bij gebreke daarvan door de in leeftijd --
     oudste ter vergadering aanwezige person. -------------------------------------------- -
     De notulen van de vergadering worden gehouden door een door de voorzitter
     aangewezen notulist.
2. Zowel de voorzitter als de raad van commissarissen en degene die de -----------
     vergadering heeft belegd, kan bepalen dat van het verhandelde in de algemene
     vergadering een notarieel proces-verbaal wordt opgemaakt. Het proces                     -
     verbaal wordt mede door de voorzitter ondertekend. De kosten daarvan zijn --
     voor rekening van de vennootschap.---------------------------------------------------
3. Indien geen notarieel proces-verbaal wordt opgemaakt, worden de notulen -
     van het verhandelde in de algemene vergadering door de voorzitter en de ----- -
     notulist van die vergadering vastgesteld en ten blijke daarvan door hen --------
     ondertekend.-------------------------------------------------------------------------------
4. Het bestuur houdt van de genomen besluiten aantekening. Indien het bestuur -
     niet ter vergadering is vertegenwoordigd, wordt door of namens de voorzitter
     van de vergadering een afschrift van de genomen besluiten zo spoedig ---------
     mogelijk na de vergadering aan het bestuur verstrekt. De aantekeningen ------ -
     liggen ten kantore van de vennootschap ter inzage van de aandeelhouders en -
     certificaathouders. Aan ieder van dezen wordt desgevraagd afschrift of ------- -
     uittreksel van deze aantekeningen verstrekt tegen ten hoogste de kostprijs.

Besluitvorming
Artikel 26
1. Ieder aandeel, niet zijnde een stemrechtloos aandeel, geeft recht op het ---------
                               30/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>      uitbrengen van één stem.
2.    Alle besluiten van de algemene vergadering waaromtrent bij de wet of bij -----
      deze statuten geen grotere meerderheid is voorgeschreven, worden genomen -
      bij volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen.--------------------------
3.     Stemming over zaken geschiedt mondeling, over personen wordt bij
       ongetekende briefjes gestemd. Indien bij stemming over personen bij de eerste
       stemming niet de volstrekte meerderheid is verkregen, wordt een
       herstemming gehouden tussen de twee personen die de meeste stemmen op
       zich hebben verenigd.------------
4.     Bij staking van stemmen is het voorstel verworpen ------------------------------ -
5.     Blanco stemmen worden als niet uitgebrachte stemmen beschouwd. ------- -
6.     Voor een aandeel dat toebehoort aan de vennootschap of aan een ------------ -
       dochtermaatschappij daarvan, kan in de algemene vergadering geen stem ---
       worden uitgebracht; evenmin voor een aandeel waarvan een hunner de---- -
       certificaten houdt. Vruchtgebruikers en pandhouders van aandelen, die
       aan de vennootschap en haar dochtermaatschappijen toebehoren, zijn evenwel
       niet van hun stemrecht uitgesloten, indien het vruchtgebruik of pandrecht
       was gevestigd voordat het aandeel aan de vennootschap of een
       dochtermaatschappij daarvan toebehoorde. -------------------------------------
       De vennootschap of een dochtermaatschappij daarvan kan geen stem ------ -
       uitbrengen voor een aandeel waarop zij een recht van vruchtgebruik of een-
       pandrecht heeft.
       Bij de vaststelling in hoeverre het kapitaal ter vergadering vertegenwoordigd
       is, wordt geen rekening gehouden met aandelen, waarvoor op grond van
       het vorenstaande geen stem kan worden uitgebracht.-------------------------- -
7.     Indien zulks bij de oproeping is vermeld is iedere aandeelhouder bevoegd om,
       in persoon of bij schriftelijk gevolmachtigde, door middel van een -------------
       elektronisch communicatiemiddel aan de algemene vergadering deel te --- -
       nemen, daarin het woord te voeren en het stemrecht uit te oefenen, mits de
       aandeelhouder via het elektronisch communicatiemiddel kan worden ------ -
       geïdentificeerd, rechtstreeks kan kennisnemen van de verhandelingen ter - -
       vergadering en kan deelnemen aan de beraadslaging. ------------------------------
8.     De algemene vergadering is bevoegd bij reglement voorwaarden te ste1len
       aan het gebruik van het elektronische communicatiemiddel. Indien de
       algemene vergadering van deze bevoegdheid gebruik heeft gemaakt,
       worden devoorwaarden bij de oproeping bekend gemaakt.--------------------
9.     De leden 7 en 8 zijn van overeenkomstige toepassing op een ------------------
      certificaathouder.
10.   Stemmen die voorafgaand aan de algemene vergadering via een
      elektronisch - communicatiemiddel worden uitgebracht, doch niet eerder dan
      op de dertigste dag voor die van de vergadering, worden gelijkgesteld met
      stemmen die ten tijde van de vergadering worden uitgebracht.

Besluitvorming buiten de algemene vergadering
Artikel 27
1. Besluitvorming van aandeelhouders kan op andere wijze dan in een ------------
    vergadering geschieden, mits alle vergadergerechtigden met deze wijze van
    besluitvorming schriftelijk of langs elektronische weg hebben ingestemd. De
    stemmen worden schriftelijk uitgebracht. Aan het vereiste van --------------
    schriftelijkheid van de stemmen wordt tevens voldaan indien het besluit
    onder vermelding van de wijze waarop ieder der aandeelhouders heeft
    gestemd schriftelijk of elektronisch is vastgelegd. De bestuurders en de
                             31/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>      commissarissen worden
     voorafgaand aan de besluitvorming in de gelegenheid gesteld om advies uit te
     brengen.
2.   Indien besluitvorming plaatsvindt overeenkomstig lid 1 zijn alle vereisten ----
     omtrent quorum en gekwalificeerde meerderheid zoals bij de wet of deze ---- -
     statuten bepaald van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat ----- -
     buiten vergadering ten minste zoveel stemmen dienen te worden uitgebracht -
     als het quorum vereist voor het desbetreffende besluit.

Bijzondere besluiten
Artikel 28
1. Besluiten tot wijziging van deze statuten of tot ontbinding van de ----------------
     vennootschap kunnen slechts worden genomen in een algemene vergadering,
     waarin ten minste twee derden van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigd -
     is, met een meerderheid van ten minste drie vierden van de uitgebrachte ------
     stemmen.
2. Is dit kapitaal niet vertegenwoordigd, dan wordt een nieuwe vergadering          -
     bijeengeroepen, te houden binnen één maand na de eerste, maar niet eerder ---
     dan vijftien dagen daarna, waarin ongeacht het dan vertegenwoordigde            -
     kapitaal, de in lid 1 bedoelde besluiten kunnen worden genomen met een          -
     meerderheid van ten minste drie vierden van de uitgebrachte stemmen. ------- -
     Bij de oproeping tot deze nieuwe vergadering moet worden vermeld dat het --
     een tweede vergadering betreft met inachtneming van het in artikel 2:230 lid 3
     Burgerlijk Wetboek bepaalde.
3. Een statutaire regeling waarbij aan certificaathouders vergaderrecht is -------- -
     toegekend kan slechts met instemming van de betrokken certificaathouders ---
     worden gewijzigd. De vorige zin is van overeenkomstige toepassing op            -
     vruchtgebruikers en pandhouders.
4. Een besluit tot statutenwijziging dat specifiek afbreuk doet aan enig recht van
     houders van aandelen van een bepaalde soort of aanduiding behoeft een ------ -
     goedkeurend besluit van deze groep van aandeelhouders, onverminderd het --
     vereiste van instemming waar dit uit de wet voortvloeit.

Kennisgevingen en mededelingen
Artikel 29
1. Kennisgevingen en andere mededelingen door of aan de vennootschap of het
     bestuur geschieden per brief of langs elektronische weg. Kennisgevingen ---- -
    bestemd voor aandeelhouders, vruchtgebruikers, pandhouders en -------------- -
     certificaathouders worden verstuurd aan de adressen als vermeld in het --------
     aandeelhoudersregister.
     Kennisgevingen bestemd voor het bestuur worden verstuurd aan het adres van
    de vennootschap.
2. Mededelingen die krachtens de wet of de statuten aan de algemene------------- -
     vergadering moeten worden gericht, kunnen geschieden door middel van ---- -
    opneming in de oproepingsbrieven.

Ontbinding
Artikel 30
1. Na ontbinding van de vennootschap geschiedt de vereffening door de --------- -
    bestuurders, tenzij de algemene vergadering anders bepaalt. ----------------------
2. Gedurende de vereffening blijven de bepalingen van deze statuten zoveel -----
     mogelijk van kracht. Het daarin bepaalde omtrent bestuurders is dan van ------ -
     toepassing op de vereffenaars.----------------------------------------------------------
3. Hetgeen na de voldoening van de schuldeisers van het vermogen van de ------ -
                               32/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>       ontbonden vennootschap is overgebleven wordt uitgekeerd aan de -------------- -
       aandeelhouders in verhouding tot ieders bezit aan aandelen. ----------------------
  4.   De vennootschap blijft na haar ontbinding voortbestaan voor zover dit tot ----
       vereffening van haar vermogen nodig is.

  Slotbepaling
  Artikel 31
  Aan de algemene vergadering behoort, binnen de door de wet en deze statuten ----
  gestelde grenzen, alle bevoegdheid, die niet aan anderen is toegekend.



  Slotverklaringen
  De verschenen person verklaarde tenslotte ------------------------------------------------- -

  A. BESTUUR, BOEKJAAR, GEPLAATST KAPITAAL-------------------------
  1. Voor de eerste maal wordt tot algemeen directeur van de vennootschap -------- -
     benoemd: ……………………
  2. Het eerste boekjaar van de vennootschap eindigt op een en dertig december
     tweeduizend tweeëntwintig.
  3. Bij de oprichting is geplaatst één (1) aandeel, vertegenwoordigende een -------
     geplaatst kapitaal van één euro(€ 1,00). ------------------------------------------ -
     Alle geplaatste aandelen hebben stemrecht. ------------------------------------------
  4. In het geplaatste kapitaal wordt deelgenomen door --------------------------------- -
          de gemeente Zutphen voornoemd voor één euro (€ 1,00) verdeeld in één -
          (1) gewoon aandeel, met nummer l;
  5. De geplaatste aandelen worden volgestort op de wijze hierna sub B vermeld. -
     Waar daarbij sprake is van:                                                               -
          de vennootschap, wordt daaronder verstaan de bij deze akte opgerichte --
          vennootschap; en--------------------------------------------------------------------
          de oprichter, wordt daaronder verstaan -------------------------------------------
          voornoemde gemeente Zutphen;
  6. De vennootschap houdt kantoor aan de ……………. te 72.. .. Zutphen.----

  B. STORTING IN GELD-----------------------------------------------------------------
  De geplaatste aandelen zijn door de oprichter volgestort in geld, welke storting ---
  door de vennootschap is aanvaard.----------------------------------------------------------

  VOLMACHT
  Van de volmacht aan de comparant blijkt uit een aan deze akte gehechte onder-----
  handse volmacht.-------------------------------------------------------------------------------

  SLOT
  Deze akte is verleden te Zutphen op de datum in het hoofd van deze akte vermeld. -
  De verschenen persoon is mij, notaris, bekend ------------------------------------------- -
  De inhoud van de akte is aan hem opgegeven en toegelicht. De verschenen per---- -
  soon heeft verklaard op volledige voorlezing van de akte geen prijs te stellen, van de
  inhoud voor het verlijden van de akte te hebben kennis genomen en met de inhoud in te
  stemmen.

Onmiddellijk daarna is de akte beperkt voorgelezen en door de verschenen per ---- -
soon en mij, notaris, ondertekend.-----------------------------------------------------------



                                 33/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                Governance Code* RvC en Algemeen directeur ZSA BV




* Dit document dient tevens als reglement in de zin van artikel 16, lid 3 en 18, lid 5 van de statuten




                                                         34/98                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave



 I.     NALEVING VAN DE CODE                                            3



 II.    TAKEN EN WERKWIJZE                                              4


 III.   AANSTELLING VAN DE ALGEMEEN DIRECTEUR                           6


 IV.    DE PERSONELE INVULLING VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN           7


 V.     DE VOORZITTER VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN                    8


 VI. TEGENSTRIJDIGE BELANGEN EN NEVENFUNCTIES                   9 en 10


 VI.    FINANCIËLE VERSLAGGEVING EN EXTERNE ACCOUNTANT              11


 VII. BIJLAGEN                                                      12




                                                35/98               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>      I.       Naleving van de code
De Raad van Commissarissen en de Algemeen directeur zijn verantwoordelijk voor goed bestuur,
goed toezicht, een goede verantwoording daarover en, in het verlengde daarvan, voor de naleving
van de code.

I.1        De Raad van Commissarissen en de Algemeen directeur c.q. het bestuur zorgen voor naleving van de
           code. Dat betekent dat de principes en bepalingen van de code worden toegepast, tenzij er
           zwaarwegende redenen zijn om er vanaf te wijken.1
I.2        ZSA BV kiest de volgende governance-structuur:
                 Een onderneming met bestuur en een toezichthoudende Raad van Commissarissen.
I.3        De hoofdlijnen2 van de governance-structuur van ZSA BV worden in een apart hoofdstuk in het
           jaarverslag uiteengezet. Als de hoofdlijnen van de actuele governance-structuur op de website van de
           onderneming zijn geplaatst, hoeven in het jaarverslag slechts eventuele wijzigingen in de governance-
           structuur te worden opgenomen.
I.4        Bij de beschrijving van de governance-structuur geeft ZSA BV aan dat zij de principes en bepalingen
           van de code toepast en bij het niet toepassen van de code of delen daarvan, waarom ze afwijkt en
           welke eigen invulling ze gekozen heeft.
I.5        Wijzigingen in de governance-structuur en in de toepassing van de governance code behoeven de
           vaststelling van de Raad van Commissarissen.
I.6        Wijzigingen in de governance-structuur en in de toepassing van de governance code worden
           voorafgaand ter advisering voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.




1 Zwaarwegende redenen kunnen bijvoorbeeld zijn: de onmogelijkheid om een codebepaling toe te passen
of een beduidend beter alternatief (een andere invulling dan hetgeen de code voorschrijft, heeft voor de
onderneming duidelijk voordelen in termen van goed bestuur, goed toezicht en goede verantwoording).
2 Met hoofdlijnen wordt bedoeld: de modelkeuze en de uitgangspunten voor de verdeling van taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen het besturende en toezichthoudende orgaan, en hun
personele invulling.
                                                      36/98                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>       II.       Taken en werkwijze
De Algemeen directeur

De Algemeen directeur is belast met het besturen van de onderneming. Dat houdt onder meer in
dat hij verantwoordelijk is voor de realisatie van de ondernemingsdoelstellingen, de strategie, het
organiseren van de noodzakelijke middelen en de prestaties, alsmede voor het naleven van wet- en
regelgeving.

De Algemeen directeur richt zich bij de vervulling van zijn taak naar het belang van de
onderneming en weegt daartoe de behoeften en wensen van belanghebbenden en andere bij de
onderneming betrokkenen af.

De Algemeen directeur is zich bewust van zijn verantwoordelijkheid en zal uit dien hoofde geen
handelingen verrichten, noch handelingen nalaten die schade toebrengen aan het belang of de
reputatie van de onderneming.

De Algemeen directeur legt over het functioneren van de onderneming en over het eigen
functioneren verantwoording af aan de Raad van Commissarissen.

II.1         De Algemeen directeur legt in elk geval ter goedkeuring aan de Raad van Commissarissen voor die
             zaken zoals omschreven in artikel 16 van de Statuten.
II.2         De Algemeen directeur bespreekt met de Raad van Commissarissen minstens een keer per jaar de
             relevante strategische ontwikkelingen en implicaties voor de meerjarenstrategie en de daarbij
             behorende raming.
II.3         De Algemeen directeur zorgt voor een op het sport- en accommodatiebedrijf toegesneden intern
             risicobeheersing- en controlesysteem en voor een goede werking daarvan.
II.4         Als de producten en diensten van ZSA BV uit verschillende bronnen gefinancierd worden, zorgt de
             Algemeen directeur voor een adequate en inzichtelijke financiële scheiding en verantwoording,
             rekening houdend met eventuele voorwaarden van financiers.
II.5         De Algemeen directeur zorgt ervoor dat de werknemers van ZSA BV zonder gevaar voor hun
             arbeidsrechtelijke positie (vermeende) onregelmatigheden kunnen melden bij de Algemeen directeur,
             bij een daartoe aangewezen functionaris of, als het de Algemeen directeur betreft, bij de Raad van
             Commissarissen.
II.6         De Algemeen directeur verschaft de Raad van Commissarissen gevraagd en ongevraagd alle informatie
             die nodig is om de toezichtstaak te kunnen vervullen. Daartoe hoort in elk geval een jaarlijkse
             rapportage over de opzet en werking van het intern risicobeheersing- en controlesysteem.




                                                       37/98                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>De Raad van Commissarissen

De Raad van Commissarissen houdt toezicht op de Algemeen directeur en op de algemene gang van
zaken in het sport- en accommodatiebedrijf en staat de Algemeen directeur met raad ter zijde.

De Raad van Commissarissen richt zich bij de vervulling van zijn taak naar het belang van ZSA BV
en doelstellingen en weegt daartoe de behoeften en wensen van belanghebbenden en andere bij
de onderneming betrokkenen af.

De Raad van Commissarissen staat onder verantwoordelijkheid van de Algemene Vergadering van
Aandeelhouders.

II.7    Het toezicht van de Raad van Commissarissen bevat in elk geval:
              Al dan niet goedkeuren van besluiten van de Algemeen directeur zoals in II.1 vermeld;
              Alert en kritisch volgen van het functioneren van ZSA BV en van de Algemeen
                  directeur, met oog voor wat wezenlijk is voor het realiseren van de doelstellingen en
                  de continuïteit van de onderneming;
              Minstens een keer per jaar met de Algemeen directeur de relevante strategische
                  ontwikkelingen en implicaties bespreken voor de meerjarenstrategie en de daarbij
                  horende raming;
              Minstens een keer per jaar de rapportage van de Algemeen directeur bespreken over
                  de opzet en werking van de interne risicobeheersing- en controlesystemen;
              Vaststellen van statutenwijziging en reglement voor de Algemeen directeur en
                  voorstellen ten behoeve van statutenwijziging voor de Raad van Commissarissen;
              Benoemen van de externe accountant.
II.8    De Raad van Commissarissen en zijn afzonderlijke leden hebben het recht en de plicht om van de
        Algemeen directeur en de externe accountant de informatie te verlangen die zij nodig hebben voor
        hun taakuitoefening. De Raad van Commissarissen kan daartoe ook functionarissen en adviseurs van
        ZSA BV raadplegen, evenals andere externe deskundigen. De Raad van Commissarissen heeft te allen
        tijde inzage in alle boeken en bescheiden van de onderneming, rekening houdend met wet- en
        regelgeving over bescherming van persoonsgegevens.
II.9    De Raad van Commissarissen ziet erop toe dat het toezicht op gelieerde rechtspersonen adequaat
        geborgd is.
II.10   De Raad van Commissarissen of een of meer van zijn leden woont, indien van toepassing, minstens
        twee keer per jaar de overlegvergadering van de Algemeen directeur met de ondernemingsraad bij,
        dan wel de bespreking met de personeelsvertegenwoordiging.
II.11   De Raad van Commissarissen bespreekt tenminste een keer per jaar, buiten de aanwezigheid van de
        Algemeen directeur, zijn eigen functioneren en dat van zijn leden, en de conclusies die daaraan
        moeten worden verbonden worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
        De Raad van Commissarissen vraagt hiertoe vooraf de visie van de Algemeen directeur en betrekt die
        in de bespreking van het eigen functioneren.




                                                  38/98                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>        III.       Aanstelling van de Algemeen directeur

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders is verantwoordelijk voor een adequate aanstelling
van de Algemeen directeur. Dat betekent onder meer een zorgvuldige werving en selectie, een
gedegen jaarlijkse beoordeling en periodiek een beoordeling met het oog op de toekomst.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders is verantwoordelijk voor een adequate bezoldiging
van de Algemeen directeur.

Bij ontstentenis of belet van de Algemeen directeur zorgt de Raad van Commissarissen op
verzoek van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor waarneming.

III.1          De Algemene Vergadering van Aandeelhouders benoemt, schorst en ontslaat de Algemeen directeur.
III.2          De Algemene Vergadering van Aandeelhouders stelt ten behoeve van de werving en selectie van de
               Algemeen directeur een profielschets vast, na consultatie van de Raad van Commissarissen.
III.3          De Algemene Vergadering van Aandeelhouders bepaalt de beloning en overige arbeidsvoorwaarden
               van de Algemeen directeur. Zij baseert de beloning op een door hem vastgesteld beloningsbeleid voor
               de Algemeen directeur. Zij houdt daarbij rekening met de functiezwaarte van de Algemeen directeur,
               met de maatschappelijke waarden en normen, en regelingen en adviezen voor de branche.
III.4          De Algemene Vergadering van Aandeelhouders legt het beloningsbeleid en de realisatie daarvan vast
               in een dossier.
III.5          Minstens een keer per jaar bespreekt de Raad van Commissarissen het functioneren van de Algemeen
               directeur. Dit gebeurt in afwezigheid van de Algemeen directeur. Een delegatie van de Raad van
               Commissarissen heeft een beoordelingsgesprek met de Algemeen directeur.
III.6          Periodiek bespreekt de Raad van Commissarissen met de Algemeen directeur of deze en de
               onderneming ook voor de komende jaren de goede match zijn.
III.7          De Raad van Commissarissen legt uitkomsten en afspraken uit het beoordelingsgesprek en het
               periodieke gesprek over de verdere toekomst vast in een dossier dat door of wegens de Algemene
               Vergadering van Aandeelhouders wordt beheerd.
III.8          Bij ontstentenis of belet van de Algemeen directeur zorgt de Raad van Commissarissen op verzoek van
               de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor waarneming van de Algemeen directeur. In
               principe wordt de waarneming niet door een of meer leden van de Raad van Commissarissen vervuld.
               Als dit toch nodig is, dan gebeurt dat voor zeer beperkte tijd en treedt het lid voor die periode uit de
               Raad van Commissarissen.




                                                           39/98                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>       IV.   De personele invulling van de Raad van Commissarissen

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders is verantwoordelijk voor de personele invulling van
de Raad van Commissarissen.

De invulling dient adequaat te gebeuren, wat onder meer tot uiting komt in een zorgvuldige
werving en selectie van nieuwe leden, herbenoeming van leden waarvan de zittingstermijn is
afgelopen en het op peil brengen en houden van de benodigde kennis en overige competenties van
de leden. Dat komt ook tot uiting in een jaarlijkse evaluatie van de Raad van Commissarissen.

De zittingstermijn en het aantal herbenoemingen van de leden van de Raad van Commissarissen zijn
beperkt.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders is verantwoordelijk voor een adequate honorering
van de Raad van Commissarissen.

IV.1     De Algemene Vergadering van Aandeelhouders bepaalt de omvang en benoemt, schorst en ontslaat
         de leden van de Raad van Commissarissen.
IV.2     Benoeming geschiedt voor een periode van vier jaar met de mogelijkheid van één herbenoeming, met
         dien verstande dat bij de eerste benoeming voor de voorzitter een benoemingstermijn wordt
         gehanteerd van vier jaar en bij de leden van drie dan wel twee jaar; een eventuele herbenoeming
         geschiedt altijd voor een periode van vier jaar.
IV.3     De Raad van Commissarissen stelt een rooster van aftreden vast. Hierbij zoekt hij een voor ZSA BV
         gezonde balans tussen continuïteit en regelmatig vers bloed.
IV.4     De Raad van Commissarissen stelt des nodig een profielschets op als leidraad voor de eigen
         samenstelling, rekening houdend met de kwaliteiten en diversiteit die de onderneming de komende
         jaren nodig heeft. Hij herijkt de profielschets periodiek; in elk geval als een nieuw lid gezocht wordt en
         bij de herbenoeming van een aftredend lid. Deze profielschets wordt ter goedkeuring voorgelegd aan
         de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
IV.5     De Raad van Commissarissen zoekt een nieuw lid met name ook buiten het eigen netwerk en maakt
         de vacature openbaar. Bij de selectie wordt de herijkte profielschets voor de betreffende vacature
         gehanteerd.
IV.6     De beoordeling van een herbenoeming geschiedt eveneens aan de hand van de herijkte profielschets
         voor de vacature. Tevens wordt gekeken naar het functioneren van de kandidaat gedurende de
         afgelopen zittingstermijn en naar de wenselijkheid van vers bloed in de Raad van Commissarissen.
         (Her)benoeming vindt plaats door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
IV.7     Bij een eventuele voordracht van een lid voor de Raad van Commissarissen door een ander orgaan van
         ZSA BV of door een andere organisatie, is de door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders
         vastgestelde herijkte profielschets eveneens richtinggevend.
IV.8     De Algemene Vergadering van Aandeelhouders stelt de honorering en regels voor de
         onkostenvergoeding van de Raad van Commissarissen vast. Daarbij wordt rekening gehouden met de
         zwaarte van de functie, de maatschappelijke waarden en normen en eventuele adviezen of regelingen
         voor de branche. De honorering is niet gekoppeld aan de prestaties van ZSA BV. (Zie VIII voor de
         externe verantwoording over de honorering.)
IV.9     Elk lid van de Raad van Commissarissen moet in staat zijn het beleid en het functioneren van ZSA BV
         en van de Algemeen directeur te beoordelen en de Algemeen directeur met raad terzijde staan. Op de
         voor de rol en de continuïteit van ZSA BV wezenlijke gebieden, moet deskundigheid aanwezig zijn. In
         elk geval bedrijfseconomische deskundigheid en branchekennis.
IV.10    Elk lid van de Raad van Commissarissen moet zijn/ haar kennis die nodig is om de betreffende functie
         te vervullen, op peil brengen en houden. Nieuwe leden krijgen een introductie die ervoor zorgt dat zij
         zo snel mogelijk volwaardig in de Raad van Commissarissen kunnen functioneren.
IV.11    De Raad van Commissarissen evalueert minimaal een keer per jaar zijn eigen functioneren en dat van
         zijn leden en eventuele commissies (zie V) en trekt op basis daarvan conclusies. Uitkomsten en
         afspraken uit de evaluatie worden vastgelegd en voorgelegd aan de Algemene Vergadering van
         Aandeelhouders.


                                                      40/98                                                      7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>      V.       De voorzitter van de Raad van Commissarissen

De Raad van Commissarissen heeft een voorzitter. De voorzitter bereidt de agenda voor de Raad
van Commissarissen vergadering voor, leidt de vergadering, ziet toe op het adequaat functioneren
van de Raad van Commissarissen en is namens de Raad van Commissarissen het eerste
aanspreekpunt.

De Raad van Commissarissen kan uit zijn midden commissies met een bepaalde taak instellen of
leden met een bepaalde taak belasten.

V.1        De Raad van Commissarissen benoemt zijn voorzitter.
V.2        De taken van de voorzitter zijn onder meer:
                Voorbereiden van de agenda van de Raad van Toezicht (dit geschiedt in principe met
                   de Algemeen directeur);
                Leiden van de vergadering van de Raad van Commissarissen;
                Zorgdragen voor een goede oordeels- en besluitvorming door de Raad van
                   Commissarissen en erop toezien dat de leden van de Raad van Commissarissen kunnen
                   beschikken over de benodigde informatie;
                Erop toezien dat de leden van de Raad van Commissarissen hun kennis en
                   deskundigheid op peil brengen en houden;
                Erop toezien dat jaarlijks een evaluatie plaatsvindt van de Raad van Commissarissen
                   en zijn leden;
                Erop toezien dat de Algemeen directeur jaarlijks op zijn functioneren wordt
                   beoordeeld;
                Erop toezien dat de contacten van de Raad van Commissarissen met de Algemeen
                   directeur, de ondernemingsraad dan wel de personeelsvertegenwoordiging en, indien
                   van toepassing, de cliëntenraad naar behoren verlopen;
                Erop toezien dat eventuele commissies van de Raad van Commissarissen adequaat
                   functioneren;
                Namens de Raad van Commissarissen aanspreekpunt zijn voor de leden van de Raad
                   van Commissarissen, de Algemeen directeur en derden.
V.3        De Raad van Commissarissen maakt afspraken over het vervangen van de voorzitter bij diens
           afwezigheid.
V.4        De Raad van Commissarissen kan uit zijn leden commissies instellen of personen met een bepaalde
           taak aanwijzen. Zij hebben voorbereidende taken ten behoeve van de oordeels- en besluitvorming
           door de Raad van Commissarissen.




                                                     41/98                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>       VI.   Tegenstrijdige belangen en nevenfuncties

Elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen ZSA BV en leden van de Raad van
Commissarissen, dan wel de Algemeen directeur worden vermeden.

Ieder lid heeft de verantwoordelijkheid om onbevangen en kritisch te opereren ten opzichte van
leden van het besturend en van het toezichthoudend orgaan en ten opzichte van elk deelbelang.
Ieder lid heeft de verantwoordelijkheid om op evenwichtige wijze afwegingen te maken tussen alle
relevante factoren.
Dat geldt ook voor leden van de Raad van Commissarissen die op voordracht van een orgaan van de
onderneming of van een andere organisatie zijn benoemd. Zij vertegenwoordigen de voordragende
partij niet en werken zonder last en ruggenspraak.

De Raad van Commissarissen bewaakt het onafhankelijk en onbevangen opereren van de eigen
leden en van de Algemeen directeur.

VI.1     Een lid van de Raad van Commissarissen, dan wel de Algemeen directeur meldt een (potentieel)
         tegenstrijdig belang terstond aan de voorzitter van de Raad van Commissarissen en verschaft alle
         relevante informatie. Als de voorzitter van de Raad van Commissarissen een (potentieel) tegenstrijdig
         belang heeft, meldt hij/ zij dit terstond aan de plaatsvervangend voorzitter van de Raad van
         Commissarissen en verschaft alle informatie.
VI.2     De Raad van Commissarissen besluit buiten aanwezigheid van het betrokken lid van de Raad van
         Commissarissen, dan wel de Algemeen directeur, of er sprake is van een tegenstrijdig belang en hoe
         daarmee om te gaan.
VI.3     Een lid van de Raad van Commissarissen, dan wel de Algemeen directeur neemt niet deel aan de
         discussie en besluitvorming over een onderwerp of transactie waarbij hij/ zij een (potentieel)
         tegenstrijdig belang heeft.
VI.4     Besluiten tot het aangaan van transacties waarbij een tegenstrijdig belang speelt van een lid van de
         Raad van Commissarissen dan wel de Algemeen directeur, behoeven de goedkeuring van de
         Algemene Vergadering van Aandeelhouders.
VI.5     Een (voormalig) Algemeen directeur of een (voormalig) werknemer van ZSA BV of een gelieerd
         rechtspersoon kan geen lid van de Raad van Commissarissen zijn, tenzij vier jaar verstreken zijn na
         zijn/ haar vertrek. Een (voormalig) Algemeen directeur kan nooit voorzitter van de Raad van
         Commissarissen zijn. Andersom kan een (voormalig) lid van de Raad van Commissarissen van ZSA BV
         of een gelieerd rechtspersoon geen Algemeen directeur zijn, tenzij vier jaar verstreken zijn na
         beëindiging van zijn/ haar laatste zittingstermijn. Een vrijwilliger die werkt voor ZSA BV of een
         gelieerde rechtspersoon kan evenmin Algemeen directeur zijn dan wel lid van de Raad van
         Commissarissen.
VI.6     Een lid van de Raad van Commissarissen kan geen Algemeen directeur zijn van een rechtspersoon,
         waar de Algemeen directeur van ZSA BV deel uitmaakt van het toezichthoudend orgaan.
VI.7     Om structurele belangenverstrengeling te voorkomen, kunnen ook de volgende personen geen lid zijn
         van de Raad van Commissarissen, dan wel functie van Algemeen directeur hebben:
               Leden van de cliëntenraad;
               Leden van het college van burgemeester en wethouders, leden van de gemeenteraad
                  en ambtenaren bij de gemeente waar ZSA BV werkzaam is; alsmede gedeputeerden,
                  leden van gedeputeerde staten en ambtenaren bij de provincie waar het ZSA BV
                  werkzaam is;
               Degenen die familiaire of vergelijkbare relaties of zakelijke relaties hebben met leden
                  van de Raad van Commissarissen en/ of Algemeen directeur van ZSA BV of van een
                  gelieerd rechtspersoon; het gaat om zakelijke relaties van materiële betekenis van een
                  of beide betrokken partijen;
               Degenen die zakelijke relaties met ZSA BV of een gelieerd rechtspersoon hebben, dan
                  wel degenen die aandeelhouder, lid van het besturend of toezichthoudend orgaan of
                  werknemer zijn bij een rechtspersoon met zakelijke relaties met ZSA BV of een
                  gelieerd rechtspersoon; het gaat om zakelijke relaties van materiële betekenis voor
                  een of beide betrokken partijen;

                                                    42/98                                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>               Degenen die accountant van ZSA BV of een gelieerd rechtspersoon zijn of de afgelopen
                vier jaar geweest zijn;
            Degenen die aandeelhouder of lid van het besturend of toezichthoudend orgaan zijn
                van een rechtspersoon die (deels) op hetzelfde terrein en in hetzelfde werkgebied als
                ZSA BV of een gelieerd rechtspersoon opereert; dat geldt ook voor degenen die als
                zelfstandige op een werkterrein van ZSA BV of een gelieerd rechtspersoon werkzaam
                zijn;
            Degenen die op andere wijze een functie bekleden of relaties hebben waardoor het
                onafhankelijk opereren in de functie van ZSA BV in gevaar komt.
VI.8   Een lid van de Raad van Commissarissen en Algemeen directeur melden een relevante hoofd- en
       nevenfunctie aan de Raad van Commissarissen.




                                                  43/98                                                 10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>    VI.     Financiële verslaggeving en externe accountant

De wettelijke bestuurder van ZSA BV, dat wil zeggen de Algemeen directeur, is eindverantwoordelijk
voor de financiële verslaggeving. De Raad van Commissarissen heeft een toezichthoudende
verantwoordelijkheid.

De externe accountant toetst de financiële verslaggeving en legt daarover een verklaring af. Hij
wordt door de Raad van Commissarissen benoemd en periodiek beoordeeld.

VII.1   De Algemeen directeur is eindverantwoordelijk voor de financiële verslaggeving. De Raad van
        Commissarissen ziet toe op een adequate invulling van die verantwoordelijkheid.
VII.2   De Raad van Commissarissen benoemt de externe accountant en verstrekt de opdracht tot de
        controle op de jaarrekening conform de van toepassing zijnde wet- en regelgeving en afspraken met
        eventuele financiers.
        Ook zonder wettelijke verplichtingen en eisen van financiers wordt een externe accountant benoemd
        voor de controle op de jaarrekening.
VII.3   De externe accountant rapporteert zijn/ haar bevindingen betreffende het onderzoek van de
        jaarrekening gelijkelijk aan de Algemeen directeur en de Raad van Commissarissen.
        De Raad van Commissarissen overlegt minstens een keer per jaar met de externe accountant. De
        accountant woont in elk geval de vergadering bij waarin over de goedkeuring van de jaarrekening
        wordt besloten.
VII.4   De Raad van Commissarissen bewaakt de onafhankelijkheid van de externe accountant en zijn/ haar
        adequaat functioneren in het algemeen. Minstens een keer in de vier jaar vindt een grondige
        beoordeling van de externe accountant door de Raad van Commissarissen plaats.




                                                  44/98                                                 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>     VII. Bijlagen

Bijlage 1.   Statuten van ZSA BV
Bijlage 2.   Rooster van aftreden Raad van Commissarissen




                                               45/98        12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Bestuurlijk kader gemeente Zutphen
in relatie tot de besloten vennootschap ZSA BV


1.   Inleiding
De gemeente Zutphen verstrekt aan ZSA BV de opdracht voor beheer en exploitatie en onderhoud
van sportaccommodaties en de uitvoering van het sportbeleid. Daarmee komt de uitvoering van
deze taak, die de gemeente Zutphen voorheen – grotendeels – zelf uitvoerde te liggen bij een
externe partij. Grotendeels, omdat het beheer en de exploitatie van zwembad De IJsselslag en van
het dorpshuis ’t Warnshuus al in private handen lag (via twee stichtingen).

Het wezenlijke verschil hierbij is dat de gemeente Zutphen enig en daarmee grootaandeelhouder is
van ZSA BV. Hiermee staan het beheer en de exploitatie en het onderhoud van de (gemeentelijke)
sport- en culturele accommodaties en de uitvoering van het sportbeleid weliswaar op afstand, maar
bepaalt de gemeente als enig en daarmee grootaandeelhouder wel de grenzen van de opdracht
door middel van het opnemen van de (beleids)kaders in de opdracht aan ZSA BV. ZSA BV heeft een
winstoogmerk om de exploitatie zo gunstig mogelijk te maken, maar ook dat is in het (financiële)
belang van de gemeente Zutphen. Als aandeelhouder van ZSA BV kunnen eventuele overschotten
namelijk worden uitgekeerd als dividend aan de gemeente.

Deze korte notitie is bedoeld om voor de betrokkenen binnen de gemeente Zutphen helder te
maken wat ieders rol, taak, verantwoordelijkheid en bevoegdheid is, waar het ZSA BV betreft. Met
betrokkenen wordt hier bedoeld de op bestuurlijk niveau betrokkenen.

2. Op bestuurlijk niveau betrokkenen
Binnen de gemeente Zutphen zijn op bestuurlijk niveau bij ZSA BV betrokken:
1. het college;
2. de gemeenteraad;
3. de burgemeester.

Ad 1. Het college voert het dagelijks bestuur van de gemeente en is daarmee belast met de
uitvoering van de eigen besluiten en de besluiten van de gemeenteraad. Het college bepaalt de
inhoudelijk mee te geven opdracht aan ZSA BV en de bijbehorende financiële middelen, waarvoor de
raad de kaders en het budget heeft vastgesteld.
De portefeuillehouder Sport vertegenwoordigt hierbij in het college de opdrachtgeversrol, terwijl de
portefeuillehouder Financiën in het college de eigenaarsrol vertegenwoordigt en daarbij dus ook
met name het financiële belang behartigt, dit alles binnen de kaders zoals de raad die heeft gesteld.
Het college beslist uiteindelijk als eenhoofdig bestuursorgaan over de aan ZSA BV te verstrekken
opdracht. Het gaat hier dus om de opdrachtgeversrol. Zie hierna ook, onder 3.

Ad 2. De gemeenteraad heeft het budgetrecht, stelt op hoofdlijnen de kaders vast waar het college
bij de uitvoering rekening mee moet houden en controleert het college daar vervolgens op. Over de
rol van de gemeenteraad geeft de door de raad zelf vastgestelde Nota verbonden partijen gemeente
Zutphen meer duidelijkheid. Zie hierna, onder 3.

Ad 3. De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente Zutphen in en buiten rechte. Dit betekent
dat in beginsel de burgemeester bij de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) van ZSA BV
optreedt als enig en daarmee grootaandeelhouder. Het gaat hier om de eigenaarsrol. De
burgemeester kan hiervoor echter volmacht, machtiging en opdracht verlenen aan een ander lid
van het college. Als dit aan de orde is, dan ligt het voor de hand dat de portefeuillehouder Financiën
de gemeente Zutphen als enig en daarmee grootaandeelhouder bij de AVA vertegenwoordigt, in de
eigenaarsrol. Ook omdat deze persoon binnen het college al de eigenaarsrol vertegenwoordigt.


                                                  1
                                                 46/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Ten overvloede: bij ZSA BV is op bestuurlijk niveau de Algemeen directeur (als opdrachtnemer) de
gesprekspartner van de gemeente (als opdrachtgever/eigenaar).

3. Nota verbonden partijen, arrangement 3 van toepassing
In de door de raad in 2015 vastgestelde Nota verbonden partijen gemeente Zutphen ligt de basis.

ZSA BV is namelijk een verbonden partij, omdat het een organisatie is waarin de gemeente Zutphen
zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Financieel omdat de gemeente aan de ZSA een
exploitatiebijdrage geeft. Bestuurlijk omdat de gemeente enig en daarmee grootaandeelhouder is
van ZSA BV.

De nota geeft aan dat de manier waarop de relatie tussen de gemeente en ZSA BV wordt
onderhouden afhangt van de omvang van het bestuurlijk belang en de omvang van het financieel
belang. ZSA BV valt in de categorie ‘heel belangrijk’, nu zowel het bestuurlijk als het financieel belang
hoog zijn. Dit betekent dat arrangement 3 van toepassing is.

In arrangement 3 vertegenwoordigen verschillende portefeuillehouders in het college de
opdrachtgevers- en eigenaarsrol. Zoals vermeld, vertegenwoordigt de portefeuillehouder Sport in
het college de opdrachtgeversrol en vertegenwoordigt de portefeuillehouder Financiën in het
college de eigenaarsrol. Het college verstrekt uiteindelijk als eenhoofdig bestuursorgaan de opdracht
aan ZSA BV, die deze opdracht op ‘commerciële’ basis gaat uitvoeren. Als de burgemeester hiertoe
volmacht, opdracht en machtiging verleent aan de portefeuillehouder Financiën, neemt deze
persoon deze rol ook op zich richting de Algemeen directeur van ZSA BV. Zie hiervoor ook, onder 2.

4. Inhoud arrangement 3 op bestuurlijk niveau
Arrangement 3 geeft voor college en raad een verdere afbakening van de taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden.

Voor het college houdt arrangement 3, aangepast naar de situatie met ZSA BV, concreet het
volgende in:
- de gemeente (lees: het college, nadat het college daarover heeft besloten) bepaalt voor de
    Algemeen directeur van ZSA BV via haar rol als opdrachtgever en enig en daarmee
    grootaandeelhouder de opdracht. Zie hiervoor onder 2 en 3, hoe een en ander is geborgd qua
    opdrachtgevers- en eigenaarsrol.
- de informatievoorziening aan de gemeente (lees: het college) vindt plaats aan de hand van de
    begroting, periodieke informatievoorziening op maat en de jaarrekening.
- er is geen sprake van andere opdrachtgevers en eigenaars; om deze reden hoeft er niet (actief)
    te worden gestreefd naar gezamenlijkheid in optreden (wat het college anders op grond van de
    Nota verbonden partijen wel had moeten doen).

Voor de raad houdt arrangement 3, aangepast naar de situatie met ZSA BV, concreet het volgende
in:
- de raad heeft de mogelijkheid tot het indienen van een zienswijze bij de begroting van ZSA BV.
- er vindt overleg en afstemming met het college plaats aan de hand van de paragraaf Verbonden
    partijen in de gemeentelijke begroting en jaarrekening.
- er geldt een actieve informatieplicht van het college aan de raad bij beleidsmatige of financiële
    bijzonderheden waar het ZSA BV betreft.
- er vindt periodieke informatievoorziening op maat vanuit het college richting de raad plaats over
    ZSA BV.



                                                   2
                                                 47/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>NB In de tussen de gemeente Zutphen en de besloten vennootschap ZSA BV aan te gane
dienstverleningsovereenkomst is de frequentie van overleg etc. bepaald waar het de relatie
opdrachtgever/ eigenaar betreft, zijnde de gemeente Zutphen, en opdrachtnemer, zijnde ZSA BV.




                                               3
                                             48/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>In staat van verbinding


        Nota verbonden partijen
        gemeente Zutphen


        49/98             Maart 2015
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Inleiding
De gemeente Zutphen werkt onder meer samen met een aantal ´verbonden partijen´. Dit
zijn organisaties (rechtspersonen) waarin de gemeente Zutphen zowel een bestuurlijk
belang als een financieel belang heeft.

Deze nota verbonden partijen van de gemeente Zutphen bevat de negen uitgangspunten
die de gemeente hanteert bij
• het starten en beëindigen van deelname aan een verbonden partij
• de manier waarop de gemeente zijn relatie wil onderhouden met de verbonden partijen
    zelf en met de andere eigenaren/ opdrachtgevers van deze verbonden partijen.

Het doel dat met deze nota nagestreefd wordt is kwalitatief goede besluitvorming over de
start en beëindiging van deelname aan verbonden partijen mogelijk maken. Daarnaast is
het doel de relatie met de verbonden partijen en andere betrokkenen zodanig te
organiseren dat de gemeentelijke doelstellingen op een efficiënte manier bereikt worden.

Relatie met andere documenten;
• Deze nota bevat geen verdere informatie over definities, achtergronden en wet- en
   regelgeving over verbonden partijen. Dit is te lezen in de folder die de gemeente
   daarover gemaakt heeft (zie www.zutphen.nl).
• De gemeentelijke begroting bevat ieder jaar een 'paragraaf verbonden partijen' waarin
   actuele informatie over de verbonden partijen te vinden is
• Het college van burgemeester en wethouders stelt periodiek een kort werkplan vast,
   waarin de afspraken voor dat jaar opgenomen staan rond bijvoorbeeld de ambtelijke
   ondersteuning, overlegvormen, planningen, training en opleiding rond dit onderwerp.
                                 50/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 1: We hanteren een afwegingskader als
hulpmiddel bij besluitvorming over het aangaan van een
relatie met een verbonden partij
Toelichting: aan de hand
van dit stroomschema*
voeren we de discussie of
er aanleiding is over te
gaan tot deelname aan
een verbonden partij.
Ook helpt dit schema het
kiezen van de vorm van
de verbonden partij.
Hierbij hebben we, in lijn
met de wetgever, een
voorkeur voor een
publieke rechtsvorm
(gemeenschappelijke
regeling) boven een
private rechtsvorm zoals
een NV of stichting.

Uiteraard hanteren we dit
schema niet als de wet
ons verplicht tot het
vormen van een
verbonden partij zoals in
het geval van de
veiligheidsregio             51/98

                                             * De gemeente Lochem gebruikt
                                               dit zelfde stroomschema
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 2: De manier waarop we de relatie
onderhouden hangt af van de omvang van het bestuurlijk
belang en de omvang van het financieel belang
Toelichting: we bepalen
periodiek de omvang van
het bestuurlijke en
financiële belang, beide
op een schaal van laag,
gemiddeld en hoog. Deze
inschatting bepaalt hoe
belangrijk de verbonden
partij voor de gemeente is:
minder belangrijk, van
gemiddeld belang of heel
belangrijk.




                              52/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 3: Op basis van een periodieke inschatting
van beide belangen komen we tot drie
relatiearrangementen
Toelichting: de periodieke inschatting van de omvang van het bestuurlijke en financiële
belang gebeurt door het college. Het college neemt deze inschatting op in de paragraaf
verbonden partijen van de gemeentebegroting. De raad stelt daarmee deze inschatting van
de belangen vast.
De toedeling van de verbonden partijen naar de categorieën minder belangrijk, van
gemiddeld belang en heel belangrijk bepaalt hoe de relatie met de verbonden partij en de
andere eigenaren en opdrachtgevers daarvan, wordt ingestoken. Deze insteek vertalen we
in drie relatiearrangementen.

Met het toepassen van deze drie arrangementen streven we naar eenduidigheid in de
invulling van de relaties waar de situatie vergelijkbaar is. Er kunnen uiteraard situaties
zijn waarin direct ad-hoc maatregelen genomen moeten worden. Het werken met
arrangementen mag dus in de praktijk niet leiden tot een inflexibele werkwijze.




                                   53/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 4: De drie arrangementen kennen elk een
eigen invulling qua ambtelijke ondersteuning en
overlegvormen
Toelichting: de drie arrangementen verschillen op een aantal vlakken. Belangrijke
verschillen zijn de manier waarop de ambtelijke ondersteuning aan de portefeuillehouders
is vormgegeven en de vormen van overleg die er nagestreefd wordt, zowel met de
verbonden partij als met de overige eigenaren en opdrachtgevers.
De invulling daarvan wordt zodanig gekozen dat de volgende vier rollen die kunnen
voorkomen, goed ingevuld kunnen worden
• Gezamenlijk eigenaarschap
• Individueel eigenaarschap
• Gezamenlijk opdrachtgeverschap
• Individueel opdrachtgeverschap




                                 54/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 5: In de arrangementen richten we aandacht
op de voorkant van processen en op de
gemeenschappelijkheid in het invullen van de eigenaars- en
opdrachtgeverrol
Toelichting: wanneer de gemeente overweegt om deel te gaan nemen in een verbonden
partij, is het belangrijk om bij de start daarvan goed aan te geven wat de doelen zijn die
met het deelnemen aan de verbonden partij nagestreefd worden. Op die manier is daarna
gemakkelijker na te gaan in welke mate en tegen welke inzet van middelen deze doelen
gerealiseerd worden.

Wanneer er al sprake is van deelname is het vroegtijdig afstemmen over de beleidsmatige
en financiële ontwikkelingen en uitgangspunten belangrijk. Daarbij is zowel het overleg
met verbonden partij als met de andere opdrachtgevers en eigenaren van belang.




                                  55/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 6: In arrangement 3 (hoog bestuurlijk en
financieel belang) vertegenwoordigen verschillende
portefeuillehouders in het college van B&W de
opdrachtgevers- en eigenaarsrol, waarbij we ook
afzonderlijke advieslijnen hanteren
Toelichting: de gemeente kan bij een verbonden partij als eigenaar andere belangen
hebben dan als opdrachtgever. Dit kan er voor pleiten dat deze belangen binnen het
college door verschillende portefeuillehouders vertegenwoordigd worden. Het is echter
niet efficiënt om dit voor alle verbonden partijen te doen, omdat meerdere
portefeuillehouders zich dan met de zelfde organisatie bezig moeten houden.

In het geval de omvang van de bestuurlijke en financiële belangen groot zijn en de
betreffende verbonden partij voor de gemeente dus heel belangrijk is, worden de
opdrachtgevers- en de eigenaarsrol in het college altijd onderscheiden (in andere gevallen
kan dit onderscheid gemaakt worden). De portefeuillehouder financiën vertegenwoordigt
in het college dan de eigenaarsrol, één van de andere portefeuillehouders de
opdrachtgeversrol.

De portefeuillehouder financiën wordt hierbij bijgestaan vanuit bedrijfsvoering. De
portefeuillehouder die de opdrachtgeversrol vervult wordt bijgestaan door de betreffende
vakafdeling, die ook de financiële kant van de opdrachtgeversrol in de advisering betrekt
en zich daarin kan laten bijstaan door bedrijfsvoering.

De wijze van vertegenwoordiging vanuit het college van B&W in het algemeen bestuur
en in het dagelijks bestuur wordt gezien als maatwerk, daar gelden geen algemene
uitgangspunten voor.
                                  56/98
In de bijlage zijn de drie relatiearrangementen uitgewerkt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 7: Er is geen sprake van gedwongen
winkelnering voor ondersteunende diensten
Toelichting: het is mogelijk dat verbonden partijen diensten afnemen van de gemeente
Zutphen. In dat geval wordt deze leveranciersrelatie goed onderscheiden van de
eigenaars- en opdrachtgeversrelatie. Er is geen sprake van gedwongen afname van
producten en diensten door de verbonden partijen.




                                 57/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 8: We werken vanuit het besef dat we niet de
enige opdrachtgever en eigenaar zijn en zoeken daarom
gericht naar de samenwerking en afstemming in de
invulling van de eigenaars- en opdrachtgeversrol
Toelichting: kenmerk van het werken met verbonden partijen is, dat er sprake is van
meerdere eigenaren en meerdere opdrachtgevers. Dat betekent dat een effectieve
samenwerking met de verbonden partijen ook afhankelijk is van de contacten en
samenwerking met de andere opdrachtgevers en eigenaars.
De wijze waarop dit ingevuld wordt verschilt per organisatie. In de invulling van de
arrangementen wordt daar dan ook rekening mee gehouden. Het kan ook afhangen van
een bepaald vraagstuk dat zich op enig moment aandient rond een verbonden partij.

Bij de inrichting van de arrangementen is als uitgangspunt gekozen dat het belang van de
verbonden partij voor de gemeente, bepalend is voor de hoeveelheid energie die de
gemeente Zutphen steekt in het zoeken van samenwerking en afstemming in de invulling
van de eigenaars- en opdrachtgeversrol.




                                 58/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>Uitgangspunt 9: We geven structureel aandacht aan
ontwikkeling van kennis en ervaring rond het werken met
verbonden partijen bij betrokkenen
Toelichting: het belang van verbonden partijen in het realiseren van de doelstellingen van
de gemeente is groot. Tegelijk blijkt het uit onze praktijk en uit die van veel andere
gemeenten niet eenvoudig de relatie op een effectieve en efficiënte manier vorm te geven
en te onderhouden. Het is daarom belangrijk structureel aandacht te geven aan het opdoen
van kennis en het opdoen en uitwisselen van ervaringen. Dit geldt voor raadsleden,
collegeleden en ambtelijke ondersteuning.




                                 59/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>        Bijlage




60/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>Arrangement 1:
verbonden partij minder belangrijk

Ambtelijke advisering en overleggen
 • Integrale advisering aan college over zowel opdrachtgeversrol als eigenaarsrol vanuit
   vakafdeling
 • Streven naar ambtelijk contact en overleg met andere opdrachtgevers en eigenaars
   wanneer daar vanuit beleid of middelen aanleiding voor is
 • Streven naar gezamenlijkheid in ambtelijk optreden met andere opdrachtgevers en
   eigenaars wanneer daar vanuit beleid of middelen aanleiding voor is

College van B&W
  • Deelname aan bestuur
  • Informatievoorziening aan college aan de hand van begroting, eventueel tussentijdse
    rapportages en jaarrekening
  • Streven naar gezamenlijkheid in optreden met andere opdrachtgevers en eigenaars
    wanneer daar vanuit beleid of middelen aanleiding voor is

Raad
  • Mogelijkheid tot indienen zienswijze bij begroting
  • Overleg en afstemming met college van B&W aan de hand van de paragraaf
    Verbonden Partijen in gemeentelijke begroting en rekening
  • Actieve informatieplicht van college van B&W bij beleidsmatige of financiële
    bijzonderheden



                                61/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>Arrangement 2:
verbonden partij van gemiddeld belang

Ambtelijke advisering en overleggen
 • Integrale advisering aan college over zowel opdrachtgeversrol als eigenaarsrol vanuit
   vakafdeling
 • Streven naar periodiek ambtelijk contact en overleg met andere opdrachtgevers en
   eigenaars over beleidsmatige en financiële kanten van opdrachtgeverschap en
   eigenaarschap
 • Streven naar periodiek ambtelijk contact en overleg met verbonden partij zowel
   vanuit opdrachtgeversrol als vanuit eigenaarsrol

College van B&W
  • Deelname aan bestuur
  • Informatievoorziening aan college aan de hand van begroting, periodieke
    gestandaardiseerde informatievoorziening en jaarrekening
  • Streven naar gezamenlijkheid in optreden met andere opdrachtgevers en eigenaars

Raad
  • Mogelijkheid tot indienen zienswijze bij begroting
  • Overleg en afstemming met college van B&W aan de hand van de paragraaf
    Verbonden Partijen in gemeentelijke begroting en rekening
  • Actieve informatieplicht van college bij beleidsmatige of financiële bijzonderheden
  • Periodieke informatievoorziening vanuit college van B&W



                                 62/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>Arrangement 3:
verbonden partij heel belangrijk

Ambtelijke advisering en overleggen
 • Afzonderlijke advisering aan college over opdrachtgeversrol en eigenaarsrol
 • Advisering over opdrachtgeversrol over zowel beleidsmatige als financiële kant
   vanuit vakafdeling
 • Advisering over eigenaarsrol vanuit bedrijfsvoering
 • Actief streven naar periodiek ambtelijk contact en overleg met andere
   opdrachtgevers over beleidsmatige en financiële kanten van opdrachtgeverschap
 • Actief streven naar periodiek ambtelijk contact en overleg met andere eigenaars over
   beleidsmatige en financiële kanten van eigenaarschap
 • Actief streven naar periodiek ambtelijk contact en overleg met verbonden partij
   zowel vanuit vakafdeling over opdrachtgeversrol als vanuit bedrijfsvoering over
   eigenaarsrol

College van B&W
  • Deelname aan bestuur
  • Informatievoorziening aan college aan de hand van begroting, periodieke
    informatievoorziening op maat en jaarrekening
  • Actief streven naar gezamenlijkheid in optreden met andere opdrachtgevers en
    eigenaars

Raad
  • Mogelijkheid tot indienen zienswijze bij begroting
  • Overleg en afstemming met college van B&W aan de hand van de paragraaf
    Verbonden Partijen in gemeentelijke begroting en rekening
  • Actieve informatieplicht van 63/98
                                 college bij beleidsmatige of financiële bijzonderheden
  • Periodieke informatievoorziening op maat vanuit college van B&W
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>Tarievenblad sportaccommodaties 2022
Met ingang van 1 augustus 2022 gelden voor de in dit overzicht genoemde gemeentelijke (sport-)
accommodaties de volgende tarieven:

 Sportaccommodaties                                         Basistarief             Maatschappelijk
                                                                                    tarief
 De IJsselslag, los kaartje                                                    Nvt.            € 5,80
 De IJsselslag, wedstrijdbad*                                              € 200,00         € 100,00
 De IJsselslag, doelgroepenbad*                                            € 100,00          € 50,00

 Gymzalen, per uur                                                            € 27,00            € 9,00
 Sportzaal de Mene, per uur                                                   €31,20            € 10,40
 Sporthal Hanzehal – trainingen, per uur                                      € 57,20           €28,60
 Sporthal Hanzehal – wedstrijden, per uur                                     € 82,00           € 41,00

 Voetbal, kunstgras, per jaar**                                       € 15.073,52           € 7.687,50
 Voetbal, natuurgras, per jaar**                                       € 6.078,43           € 3.100,00
 Voetbal, hybride, per jaar**                                          € 9.044,11           € 4.612,50

 Hockey, semi-water, per jaar                                             € 9.117,64        € 4.650,00
 Hockey, volwater, per jaar                                               € 6.862,74        € 3.500,00

 Korfbal, blok, per jaar                                              € 16.176,47           € 8.250,00

 Atletiek, per jaar                                                   € 20.588,23          € 10.500,00

 Wielerbaan, per jaar                                                     € 8.729,41        € 4.452,00


*: het betreft hier de tarieven voor 2025. In de jaren 2022, 2023 en 2024 vindt een stapsgewijze
invoering plaats, zie bijlage voor een nadere toelichting.
**: het betreft hier de tarieven vanaf augustus 2023 (op basis van prijspeil 2020). Tot die tijd blijven,
zoals met de vaststelling van de ‘Visie sport en bewegen gemeente Zutphen’ op 11 mei 2020 is
besloten, de huidige huurtarieven geldig.


 ‘t Warnshuus                       Basistarief (per     Maatschappelijk
                                    uur / dagdeel)       tarief (per uur /
                                                         dagdeel
 Klein kantoor                              € 8 / € 28           € 8 / € 28
 Spreekkamer                              € 12 / € 35           € 12 / € 35
 Zaal 1 t/m 4                              € 23 / €75           € 17 / € 50
 Vergaderruimte boven                     € 22 / € 75           € 16 / € 50
 Keuken                                   € 22 / € 75           € 16 / € 50
 Zaal 1 + keuken                         € 35 / € 100           € 25 / € 75
 Ontmoetingsruimte                       € 44 / € 160         € 32 / € 115
 Bibliotheek                             € 44 / € 160         € 32 / € 115




                                                  64/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>1. Tarieven sportaccommodaties
De gemeente heeft diverse (sport-)accommodaties in eigendom, die tegen kostprijs worden
verhuurd aan het Sport- en Accommodatiebedrijf. Het Zutphens Sport- en Accommodatiebedrijf
(hierna: ZSA BV) zorgt vanaf 2022 voor de verhuur van de accommodaties aan de gebruikers. Omdat
de huurtarieven die voor gebruikers worden gehanteerd niet kostendekkend zijn ontvangt ZSA BV
een gemeentelijke exploitatiebijdrage. Daarnaast zijn de huurtarieven van de gemeentelijke (sport-)
accommodaties nog niet op elkaar afgestemd.

In 2020 is de Sportvisie gemeente Zutphen vastgesteld door de raad. In deze visie is opgenomen dat
de verhuur van de accommodaties een ‘gelijk speelveld’ moet opleveren voor alle gebruikers. Dit
gelijke speelveld is gedefinieerd als ‘verhuur tegen uniforme tarieven voor alle gebruikers’.

Het tarievenblad heeft alleen betrekking op de accommodaties die (op termijn) door het
gemeentelijk sportbedrijf verhuurd worden. Het betreft de volgende accommodaties:
    - Zwembad De IJsselslag
    - Sporthal De Hanzehal
    - Sportzaal De Mene
    - 10 gymzalen
    - ’t Warnshuus
    - Sportpark Zuidveen
    - Sportpark ’t Meijerink
    - Sportpark De Hoven
    - Sportpark Hanzepark
    - Sportpark Het Braamveld

Huidige tariefstructuur
Huurtarieven voor (sport-)accommodaties kunnen op verschillende manieren worden bepaald:
   - Historische ontwikkeling
   - Afstemming met omliggende gemeenten/regio
   - De kostprijs (of een deel daar van)

De huidige huurtarieven in de gemeente Zutphen zijn bepaald op basis van historie: de huurtarieven
zijn op enig moment vastgesteld zonder dat op dit moment nog te achterhalen is welke grondslag de
huidige huurprijs heeft. De hoogte, looptijd en kostendekking van de tarieven verschillen sterk. Dit
betekent dat de tarieven moeilijk vergelijkbaar zijn en er (dus) geen sprake is van een gelijk speelveld
voor gebruikers. Bovendien vindt via de gemeentelijke exploitatiebijdrage indirect subsidiëring
plaats, omdat geen kostprijs dekkende huur in rekening wordt gebracht. Door van elke (soort)
accommodatie de kostprijs te berekenen wordt deze ‘onzichtbare’ subsidie in beeld gebracht.

Uitgangspunten tariefstructuur
Bij het bepalen van de nieuwe tariefstructuur hanteren we de volgende uitgangspunten:
     - Een gelijk speelveld: alle gebruikers betalen (per type accommodatie) een vergelijkbaar tarief
     - Afwijkingen van dit tarief vinden plaats op basis van gemeentelijk beleid.
     - De kostprijs vormt de basis van de gehanteerde tarieven
     - Het gemeentebestuur bepaalt elke 4 jaar het maatschappelijk tarief door het
         dekkingspercentage van de kostprijs te bepalen
     - Aan vaste gebruikers kan een korting van 5% op het maatschappelijk tarief gegeven worden
     - De huurprijzen worden jaarlijks geïndexeerd met de Consumenten Prijsindex
     - Onderwijs vormt een aparte categorie, omdat de hoogte van de huisvestingskosten (inclusief
         bewegingsonderwijs) landelijk zijn vastgelegd.
     - Sportverenigingen werken overwegend met een ‘gebroken’ boekjaar (van augustus t/m juli).
         Daarom worden ook de huurtarieven jaarlijks op 1 augustus aangepast.


                                                 65/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Om te zorgen voor een gelijk speelveld brengen we van alle typen accommodaties de kostprijs in
beeld. Door de kostprijs dekkende huur als uitgangspunt te nemen voor de tariefstructuur kan de
gemeente per activiteit bepalen welke mate van kostendekking wenselijk is. De gemeente kan op die
manier een keuze maken over hoe de beschikbare middelen ingezet worden in de vorm van
aangepaste huurtarieven (‘maatschappelijk tarief). Binnen de tariefstructuur differentiëren we de
huurtarieven op basis van gemeentelijke doelen en noodzaak. In het tarievenblad
sportaccommodaties 2022 leggen we de tarieven vanaf augustus 2022 vast. Vanwege Covid-19 geven
de jaren 2020 en 2021 geen representatief beeld, daarom is de kostprijs berekend op basis van het
jaar 2019.

Om het Sport- en accommodatiebedrijf de kans te geven een efficiënte bedrijfsvoering op te bouwen
gaat de gemeente (na de eerste twee (‘proefjaren’) telkens een overeenkomst voor 4 jaar aan. De
tarieven gelden eveneens voor een periode van 4 jaar, we indexeren de tarieven jaarlijks met de
Consumenten Prijs Index (CPI alle huishoudens (2015 = 100)). Mocht de kostprijs van de
accommodaties significant hoger worden als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving of andere
omstandigheden dan is een extra verhoging alleen toegestaan na instemming van de gemeenteraad.

Na twee jaar evalueren we de tarieven en het effect op de gebruikers en de exploitatie van ZSA BV.
In 2023 stelt de gemeenteraad op basis van de kostprijsberekening over het jaar 2023 de nieuwe
tarieven vast voor de periode 2024-2027.

We hanteren met ingang van 1 augustus 2022 5 verschillende tarieven:

           1. 0-tarief
Dit tarief, een huurprijs van € 0,00, wordt alléén bij hoge uitzondering gehanteerd. Te denken valt
aan (wettelijk) verplichte zaken vanuit de overheid of andere, door het college van B&W aan te
wijzen activiteiten.

Voorbeelden:
         Crisisopvang;
         Verkiezingen.

          2. Basistarief
Het basistarief dekt de kostprijs van de accommodatie en passen we toe bij gebruik van de
accommodatie door:
     Non-profitorganisaties of ongeorganiseerde groepen die niet zijn gevestigd in Zutphen;
     Buitensportverenigingen bij gebruik van binnensportaccommodaties;
     Onderwijs (bij extra gebruik bovenop de basisuren – zie tariefgroep 4);
     Zorginstellingen en therapiepraktijken;
     Sportbonden en andere organisatoren van toernooien, wedstrijden en competities (niet
        zijnde sportverenigingen) waar geen entree wordt geheven.

    Hoogte tarief 2022:
De kostprijs dekkende huur wordt bepaald door de totale kosten van beheer en exploitatie van de
desbetreffende accommodatie af te zetten tegen het aantal reëel te verhuren uren.

In bijlage 1 is per soort accommodatie uitgewerkt wat de kostprijs dekkende huur van die
accommodatie is. De basistarieven van de verschillende accommodaties zijn opgenomen op het
tarievenblad.




                                                66/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>        3. Maatschappelijk tarief
Het maatschappelijk tarief is afgeleid van het basistarief. Het is geen kostendekkend tarief maar er
wordt een ‘korting’ gehanteerd. Het tarief is bedoeld voor non-profit organisaties of
ongeorganiseerde groepen die zijn gevestigd in de gemeente Zutphen indien de activiteit een
maatschappelijk doel dient. Ook inwoners van de gemeente Zutphen die ongeorganiseerd willen
sporten/bewegen betalen het maatschappelijk tarief.

Voorbeelden:
    Sportverenigingen;
    Buurtsportcoaches;
    Wijkverenigingen;
    Welzijnsinstellingen;
    Ongeorganiseerde groepen (bijv. ‘vriendenclubs’ of ‘buurtclubs’ of andere informele
       verenigingen) uit de gemeente Zutphen.

Hoogte tarief 2022:
Het verschil tussen het basistarief en het maatschappelijk tarief wordt gedekt door de
exploitatiebijdrage van de gemeente. Het maatschappelijk tarief 2022 is opgenomen in het
tarievenblad 2022. Op dit tarief kan (met uitzondering van de ‘seizoensverhuur’ van
buitensportaccommodaties) een korting van 5% worden doorgevoerd wanneer een organisatie meer
dan 250 uur per jaar gebruik maakt van de accommodatie.

         4. Onderwijstarief:
Op basis van landelijke normen wordt per schooljaar bepaald hoeveel uur bewegingsonderwijs een
school dient te verzorgen, de zogenaamde ‘basisuren’. Deze worden vergoed conform de huidige
bekostigingsregels. Het ZSA BV ontvangt daarom op basis van deze normen en regels een vergoeding
voor het gebruik van de accommodaties voor bewegingslessen van het basisonderwijs en voortgezet
onderwijs.

         5. Commercieel tarief
Commercieel tarief wordt gerekend bij activiteiten met een winstdoelstelling of organisaties die
(bijvoorbeeld van overheidswege) gecompenseerd worden voor de kosten van de huur van
accommodatie óf als de zaal wordt gebruikt voor andere activiteiten dan sport en bewegen (mits de
accommodatie daarvoor geschikt is). We denken onder andere (niet uitsluitend) aan:

          Sportbonden en andere organisatoren van toernooien, wedstrijden en competities (niet
           zijnde sportverenigingen) waar entree wordt geheven.
          Commerciële sportaanbieders (incl. zwemlessen) en
          Evenementenbureau ’s en andere bedrijven
          Concerten, voorstellingen of rommelmarkten

Hoogte tarieven 2022:
Er zijn verschillende activiteiten denkbaar die door commerciële organisaties worden georganiseerd.
Elke activiteit kent een andere doelgroep, bezoekersaantal en noodzakelijke faciliteiten. Het staat
ZSA BV vrij de hoogte van het commerciële tarief zelf te bepalen bij verhuur aan organisaties ten
behoeve van een commerciële activiteit,. Uitgangspunt is dat er een markt conform tarief wordt
gehanteerd en de activiteit bijdraagt aan de versterking van de exploitatie van ZSA BV. De activiteiten
dienen dus te draaien zonder gemeentelijke exploitatiebijdrage.




                                                67/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Kostprijs per accommodatie

Bij het bepalen van de kostprijs van de verschillende accommodaties gaan we uit van de kosten van
beheer en exploitatie en eigenaarslasten.

Buitensport
Beheer van de buitensportvelden in de gemeente Zutphen kost op jaarbasis € 266.000. De
huuropbrengst bedraagt € 136.000. Dit betekent een dekking van de kostprijs van 51%. Omdat de
onderhoudskosten niet altijd aan een bepaald sportveld zijn toe te rekenen is geen onderscheid te
maken in de huurtarieven voor de verschillende veldtypen. Daarom gaan we uit van de huidige
huurtarieven en het uitgangspunt uit de Visie sport en bewegen met betrekking tot de
voetbalvelden.

Voetbal
Bij de vaststelling van de sportvisie in 2020 heeft de gemeenteraad bepaald dat een harmonisatie
van de huurtarieven van de voetbalvelden moet worden doorgevoerd. De harmonisatie mocht geen
extra inkomsten opleveren. De huurprijzen van de voetbalvelden (prijspeil 2023) zijn daarom als volgt
bepaald:
      Kunstgras: € 7.687,50 per jaar
      Hybride: € 4.612,50 per jaar
      Natuurgras: € 3.100 per jaar

Voor de overige sportvelden is geen nieuw tarief bepaald, maar er is slechts één gebruiker in de
gemeente voor de desbetreffende velden (hockey, korfbal, atletiek, wielersport).

Hockey
Op de hockeyaccommodatie zijn 4 velden beschikbaar, 2 Volwatervelden en 2 Semi-watervelden. De
totale huurprijs van het complex bedraagt € 16.300 en is als volgt onder te verdelen:
    - Volwater € 4.650,00 per jaar
    - Semi-water: € 3.500,00 per jaar

Korfbal
Op de korfbalaccommodatie zijn 2 ‘blokken’ met een aantal velden beschikbaar. De jaarlijkse huur
voor de accommodatie bedraagt € 8.250,00 per jaar.

Atletiek
De atletiekaccommodatie bestaat uit een rondbaan (kunststof) en een binnenveld met diverse
voorzieningen voor technische nummer. De huurprijs van de complete accommodatie bedraagt
€ 10.500,00 per jaar.

Wielersport
Wielervereniging ETP maakt gebruik van een veld op sportpark Zuidveen. Op dit veld is een
crossbaan aangelegd. De jaarlijkse huurprijs bedraagt € 4.452,00 per jaar.

Binnensport
De jaarlijkse kosten voor de gymzalen en sportzaal de Mene bedragen € 551.000. Daar staat een
jaarlijkse huurinkomst (inclusief onderwijs) tegenover van ongeveer € 195.000. Dat betekent dat het
dekkingspercentage op 35% ligt. De gymzalen bieden slechts ten dele waar met name
sportverenigingen behoefte aan hebben. Vanwege de beperkte afmetingen van de zalen is het niet
mogelijk om wedstrijden te spelen of wedstrijdgericht te trainen. Dit rechtvaardigt een lager
dekkingspercentage. De huurprijzen vanaf 2022 worden (behoudens een indexatie) niet aangepast,
de huidige tarieven blijven geldig.


                                                68/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>Hanzehal
Exploitatie van Sporthal De Hanzehal kost op jaarbasis € 537.000. De huuropbrengst is € 278.000. Het
dekkingspercentage is 52%. De huurprijzen voor 2022 blijven (behoudens indexatie) gelijk met die
van 2021.

Zwembad De IJsselslag
Het gemeentelijke zwembad wordt geëxploiteerd door ZSA BV. ZSA BV huurt het zwembad van de
gemeente en streeft naar een exploitatieresultaat dat passend is bij de gemeentelijke
exploitatiebijdrage.

Het gemeentelijke zwembad heeft een sterke maatschappelijke rol. Vanwege die maatschappelijke
rol is het niet altijd mogelijk kostendekkende tarieven te hanteren. Gemeentelijke zwembaden
ontvangen daarom zonder uitzondering een gemeentelijke exploitatiebijdrage die het verschil tussen
de kostprijs en de inkomsten uit ‘maatschappelijk gebruik’ dekt. ZSA BV ontvangt een jaarlijkse
exploitatiebijdrage van de gemeente en dient de overige kosten te dekken door middel van eigen
inkomsten uit onder anderen verhuur, recreatief zwemmen en horeca inkomsten.

Sinds de start van de exploitatie van De IJsselslag in 2016 bleek dat de eigen inkomsten en de
exploitatiebijdrage de kosten niet konden dekken. Van 2015 tot en met 2019 werd daarom door de
gemeente een aanvullende exploitatiebijdrage van gemiddeld € 250.000 toegekend om het tekort te
dekken. De gemeente besloot om de exploitatiebijdrage met ingang van 2020 met € 100.000 te
verhogen naar € 494.000. De exploitant van het zwembad kreeg de opdracht het resterende tekort te
dekken door een optimalisering van de exploitatie door de kosten terug te dringen en de
huurtarieven te harmoniseren en een gelijk speelveld te creëren voor alle gebruikers.

Analyse exploitatie zwembad
Door middel van het Sportaccommodatie Inventarisatie en Analyse Model (SIAM) is een analyse
gemaakt van de exploitatie van het zwembad. De exploitatiecijfers van De IJsselslag uit 2019 zijn
hierbij als basis gebruikt. SIAM is een management informatiesysteem dat door zwembaden in het
hele land wordt gehanteerd en is opgenomen in het Handboek Sportaccommodaties van NOC*NSF.

De uitgebreide SIAM-rapportage is als bijlage bij deze notitie gevoegd.

Samenvatting resultaten SIAM
In deze analyse komen de volgende cijfers naar voren:
    - De totale exploitatiekosten van het zwembad bedragen op jaarbasis € 1.339.500.
    - Het totale wateroppervlak is 605 m2.
    - Er zijn in het zwembad drie bassins aanwezig:
            o Wedstrijdbad 385 m2
            o Doelgroepenbad 120 m2
            o Waterspeeltuin 100 m2
    - De kostprijs per m2 bedraagt € 2.200
    - Het zwembad is op jaarbasis 4.320 uur geopend
    - De kostprijs per uur openstelling bedraagt € 310,07
    - Het zwembad is jaarlijks 2.875 uur geopend voor recreatief zwemmen en trekt circa 42.500
        bezoekers

Met bovenstaande cijfers is van elk bassin de kostprijs per uur (= basistarief) te berekenen:
   - Wedstrijdbad (2.200*385)/4320 = € 196,06
   - Doelgroepenbad en waterspeeltuin (2200*220)/4320 = € 112,03



                                                 69/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Benchmark zwembadtarieven
Tarieven kunnen ook (mede) bepaald worden door de hoogte van huurtarieven in de omgeving. Te
hoge of te lage tarieven zijn van invloed op de bezetting (en dus omzet) van het zwembad. Daarom is
een korte benchmark gedaan van de huurtarieven voor verenigingen en recreatief zwemmen in de
regio Stedendriehoek. Bovendien is bij de KNZB navraag gedaan naar gegevens van landelijke
tarieven van zwembaden.
Verenigingen en recreatieve zwemmers in de directe omgeving van Zutphen (en landelijk gemiddeld)
betalen tarieven zoals opgenomen in onderstaande tabel.


                                                       Verenigingstarief
 Gemeente       Zwembad           Recreatief tarief    (wedstrijdbad, per uur)   Opmerkingen
                                                                                 Deels compensatie met subsidie
 Voorst         De Schaek            € 5,60 - € 6,25           € 132,00          gemeente
 Brummen        Rhienderoord         € 4,75 - € 5,30           € 64,50
 Lochem         De Beemd             € 4,50 - € 5,25           € 89,96
 Deventer       De Scheg             € 5,40 - € 9,50           € 58,45
                                                                                 Maximale subsidie van 45% van het
 Apeldoorn      De Sprenkelaar           € 5,25                € 231,87          tarief
 Zutphen        De IJsselslag            € 5,54                  € 100



                                                                                 Betreft landelijk gemiddelde voor
 KNZB                                                            € 72*           een bad met 6 banen


*: Het verenigingstarief uit de benchmark van de KNZB is een gemiddelde van alle zwembaden in Nederland. Het is
onduidelijk wat dit gemiddelde zegt, omdat niet bekend is wat de gemeentelijke exploitatiebijdrage is van alle zwembaden
of eventuele accommodatiesubsidies aan verenigingen.

Tarieven 2022
De huidige prijs van een ‘los’ zwembadkaartje in Zutphen bedraagt € 5,54. Met deze toegangsprijs
kan het zwembad voldoen aan haar maatschappelijke functie (zwemmen voor iedereen). In
bovenstaande tabel staan de tarieven van recreatief zwemmen in de directe omgeving van Zutphen.
Hieruit blijkt dat de toegangsprijs in Zutphen redelijk vergelijkbaar is met de tarieven in de directe
omgeving. Daarom handhaven we het huidige tarief (+ indexering) ook in 2022.

De begroting van het zwembad komt (na aftrek van horecaomzet, zwemlessen, recreatief zwemmen
en exploitatiebijdrage) uit op een negatief resultaat van € 200.000. Dit moet worden gedicht met de
opbrengst van verhuur aan verenigingen en andere organisaties. Op basis van het aantal
‘verhuurbare’ uren van 1.500 (4.350 – 2.875) en een evenredige verdeling tussen beide bassins dan
wordt het maatschappelijk tarief per uur:
    - Wedstrijdbad € 94,50
    - Doelgroepenbad € 55,50

Dit komt neer op een dekkingspercentage van 48%.




                                                         70/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Sinds 2019 voert het zwembad overleg met de gebruikers over een nieuwe huurovereenkomst en -
tarieven. Op basis van de kostprijsanalyse en de benchmark stelt het zwembad de volgende tarieven
voor:

                            Verenigingstarief         Basistarief
Wedstrijdbad                            € 100,00                       € 200,00
Doelgroepenbad                            € 50,00                      € 100,00
Recreatief                  Nvt                                          € 5,80

Zwem- en polovereniging De IJsselmeeuwen
Eén van de vaste gebruikers van het zwembad is zwem- en polovereniging De IJsselmeeuwen. Bij de
opening van het nieuwe zwembad in 2015 is het huurtarief bepaald op € 75. De IJsselmeeuwen
kregen als grootgebruiker gedurende de eerste 5 jaar een korting op dit tarief, de kortingsafspraak
liep tot en met 2020.

De IJsselmeeuwen huurde het zwembad bovendien ook voor de door de vereniging aangeboden
zwemlessen tegen het ‘lage’ tarief, terwijl dit een commerciële activiteit van de IJsselmeeuwen is.
Met ingang van 2022 rekent ZSA BV aan De IJsselmeeuwen voor deze activiteiten het basistarief. Ook
met dit basistarief moet het voor de IJsselmeeuwen mogelijk zijn met de zwemlessen een positief
resultaat te behalen.

De IJsselmeeuwen maakt bezwaar tegen de nieuwe tarieven, omdat deze een stijging van 80%
betekenen ten opzichte van de huidige tarieven die aan hen in rekening worden gebracht. Om
tegemoet te komen aan De IJsselmeeuwen heeft het zwembad een voorstel gedaan voor een
ingroeiregeling, die inhoudt dat de vereniging nog tot en met 2025 een korting wordt toegekend op
de tarieven.


                                                                                                                                 Percentage
Verhuurtarieven zwembad De        kostprijs     tarief laag / tarief                                                            subsidie na 4
IJsselslag 2022 - 2025              2019         hoog 2020/2021         tarief 2022   tarief 2023   tarief 2024   tarief 2025       jaar


Verenigingen wedstrijdbad          € 200,00           52 / 86             € 64,00      € 76,00       € 88,00       € 100,00         50%


Verenigingen doelgroepenbad        € 100,00           30 / 50             € 35,00      € 40,00       € 45,00        € 50,00         50%


Commercieel wedstrijdbad           € 200,00         110 / 184            € 133,00      € 155,00      € 178,00      € 200,00        100%


Commercieel doelgroepenbad         € 100,00          63 / 105             € 72,00      € 82,00       € 92,00       € 100,00        100%


De IJsselmeeuwen geeft aan dat de nieuwe tarieven niet door hen kunnen worden betaald binnen de
huidige (financiële) mogelijkheden. De IJsselmeeuwen teert in op haar reserves en geeft aan dat zij
uiteindelijk ter ziele zal gaan. Men geeft wel toe dat het nodig is orde op zaken te stellen binnen de
vereniging. De IJsselmeeuwen heeft, met behulp van de KNZB (een deel van de kosten van de
begeleiding is overigens door de gemeente betaald), de notitie ‘Zwemmen of verzuipen’ opgesteld
waarin zij aangeeft hoe zij orde op zaken wil stellen binnen de vereniging. De gevolgen van de
tariefstijging op de (financiële) toekomst van de vereniging is eveneens geschetst. De notitie is als
bijlage toegevoegd.

Gebruiksuren De IJsselmeeuwen 2016-2020
De IJsselmeeuwen maakte in 2019 735 uur gebruik van het wedstrijdbad en 169 uur van het
doelgroepenbad voor verenigingsactiviteiten. Het aantal gehuurde uren was nagenoeg gelijk aan het
aantal uren in 2016. Als we de coronaeffecten buiten beschouwing laten (het zwembad was geruime


                                                                  71/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>tijd gesloten) was het aantal ingehuurde uren ook in 2020 op dit niveau uitgekomen. Dit terwijl het
aantal leden in de afgelopen 4 jaar met 40% is gedaald.

Dit blijkt ook uit het gedaalde aantal totale bezoeken aan het zwembad door leden van de
vereniging, dat is gedaald van bijna 20.000 in 2017 naar ruim 14.000 in 2019. Dit betekent dat ook
het gemiddelde aantal zwemmers per gehuurd uur is gedaald (van ruim 16 naar gemiddeld 11). In
sommige gevallen zijn tijdens de gehuurde uren slechts enkele (of soms zelfs geen!) zwemmers van
de vereniging aanwezig.

In de eigen notitie van De IJsselmeeuwen is een berekening gemaakt van de kosten per lid als gevolg
van de stijging van de huurprijs van het zwembad. Hierbij wordt echter nog steeds uitgegaan van
hetzelfde aantal gehuurde uren. Dat de kosten per lid dan stijgen is evident. De accommodatiekosten
van De IJsselmeeuwen kunnen omlaag gebracht worden door het aantal ingehuurde uren te
verminderen.

Naast de verenigingsactiviteiten huurde de vereniging in 2019 het wedstrijdbad 158 uur en het
doelgroepenbad 158 uur voor het verzorgen van zwemlessen. De IJsselmeeuwen betaalt voor deze
uren een tarief dat onder het basistarief ligt. De vereniging concurreert met het aanbieden van de
zwemlessen met de aangeboden zwemlessen door het zwembad.

Bijdrage gemeente
Voor maatschappelijke activiteiten wordt een huurtarief in rekening gebracht dat onder de kostprijs
van het zwembad ligt. Dat is niet ongebruikelijk: wanneer de kostprijs wordt doorberekend hebben
verenigingen geen bestaansrecht omdat de contributie voor de leden in dat geval veel te hoog wordt.
Mede daarom draaien alle gemeentelijke zwembaden een negatieve exploitatie. Het verschil tussen
kostprijs en tarieven voor maatschappelijke activiteiten worden gedekt door het uitkeren van een
exploitatiebijdrage door de gemeente.

Uitgaand van de gebruiksuren van De IJsselmeeuwen in de periode 2016-2021, de gerekende
huurtarieven en de kostprijs van het zwembad per uur betekent dit dat de gemeente Zutphen in de
afgelopen jaren, binnen de verstrekte exploitatiebijdragen, een ‘verkapte subsidie’ van € 320.000
heeft betaald ten gunste van De IJsselmeeuwen (waarvan ca. € 12.000 is toe te schrijven aan de,
commerciële, zwemlessen van de IJsselmeeuwen).

Maatschappelijk rendement zwembad
Het feit dat er minder leden van De IJsselmeeuwen gebruik maken van het zwembad in hetzelfde
aantal uren als voorheen maakt dat het maatschappelijk rendement van het zwembad omlaag is
gegaan. De IJsselmeeuwen houdt een groot deel van de gebruiksuren bezet, waardoor inwoners van
de gemeente Zutphen minder mogelijkheid hebben gebruik te maken van het zwembad. Alleen door
lid te worden van De IJsselmeeuwen krijgt een individuele zwemmer meer mogelijkheden om op
andere tijden te zwemmen. Andere verenigingen die gebruik willen maken van het zwembad hebben
minder mogelijkheid te groeien of op andere momenten het zwembad te huren. Met name voor
kwetsbare groepen betekent dit dat er minder gelegenheid is om deel te nemen aan
zwemactiviteiten. Bovendien is er een wachtlijst voor het volgen van zwemlessen, omdat het
(gemeentelijke) zwembad geen ruimte heeft om meer lesuren te bieden.




                                               72/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM   Pagina 1 van 9



SIAM zwembad De IJsselslag
Managementrapportage 2019
Inclusief huur

versie 20 oktober 2020

Tabel 1 Basisgegevens

Naam accommodatie       Zwembad De IJsselslag
Adres                      Laan naar Eme 101
Plaats                       7204 LZ Zutphen
Bouwjaar accommodatie                     2015
Type accommodatie         Overdekt traditioneel
Aantal voorzieningen                         3
Totale oppervlakte (M2)                 605,00
Totale inhoud (M3)                    1.343,00
Periode van                       01-01-2019
Periode tot/met                   31-12-2019

 Voorziening                             Oppervlak      Inhoud
                                                te
 Doelgroepenbad                            120,00       312,00
 Waterspeeltuin                            100,00        30,00
 Wedstrijdbad                              385,00     1.001,00

Totaal aantal bezoekers                    116.788
Openstellingsuren                         4.320,00
Maximale openstellingsuren                5.840,00




Tabel 2 benutting en bezetting

Bij SIAM benutting wordt gekeken naar 16 uur per dag binnen de periode.

Benuttingsgraad:                           74,18%
Bezettingsgraad:                           84,68%




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag    73/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM     Pagina 2 van 9




Tabel 3 Exploitatie algemeen

 Omschrijving                                                  Bedrag    Percentage

Inkomsten
 Doelgroepen                                              € 56.199,00        8,1%
 Schoolzwemmen                                            € 13.173,00        1,9%
 Overige opbrengsten                                     € 120.997,00       17,4%
 Recreatief zwemmen                                      € 158.344,00       22,8%
 Zwemlessen                                              € 252.433,00       36,3%
 Verenigingen/verhuur                                     € 93.632,00       13,5%
Totaal:                                                € 694.778,00       100,0%

Uitgaven

 Personeelskosten                                         € 668.068,00      60,3%
 Huisvestingskosten                                       € 221.318,00      20,0%
 Activiteitskosten                                          € 6.155,00        0,6%
 Afschrijving en materiële activa                           € 6.463,00        0,6%
 Verkoopkosten                                              € 3.412,00        0,3%
 Kantoorkosten                                             € 40.715,00        3,7%
 Algemene kosten                                          € 168.337,00      15,2%
 Diverse baten en lasten                                   -€ 7.465,00       -0,7%
Totaal:                                               € 1.107.003,00      100,0%

Huur

 Huisvestingskosten                                      € 232.592,00      100,0%
Totaal:                                                € 232.592,00       100,0%



Bruto resultaat
  (excl huur)                                            -€ 412.225,00

 Netto resultaat
  (incl huur)                                            -€ 644.817,00




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag      74/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM   Pagina 3 van 9




Tabel 4 Exploitatie kengetallen

1 Variabele opbrengsten:                   82,58%
2 Vaste opbrengsten:                       17,42%

3 Kosten:                                 Exclusief               Inclusief
- Variabele kosten:                        23,33%                  19,28%
- Vaste kosten:                            76,67%                  80,72%

4 Dekkingspercentage:                     Exclusief               Inclusief
- Dekkingspercentage:                      62,76%                  51,86%

5 Per m2 oppervlakte:                     Exclusief               Inclusief
- Opbrengsten:                          € 1.148,39
- Kosten:                               € 1.829,76             € 2.214,21
- Resultaat:                             -€ 681,36            -€ 1.065,81

6 Per bezoeker:                           Exclusief               Inclusief
- Opbrengsten:                              € 5,95
- Kosten:                                   € 9,48                € 11,47
- Resultaat:                               -€ 3,53                -€ 5,52

7 Per openstellingsuur:                   Exclusief               Inclusief
- Opbrengsten:                            € 160,83
- Kosten:                                 € 256,25               € 310,09
- Resultaat:                              -€ 95,42              -€ 149,26




Tabel 5 Personeel

Exclusief kapitaallasten/huur

Aantal formatiepl FTE:                       12,60
Aantal vaste medewerkers:                        0

Gewerkte uren vast:                      24.331,80
Gewerkte uren incidenteel:                    0,00

Gew. uren vast per FTE:                    1.931,1
Gew uren-tot per openst. uur:                 5,63

Personeelskst per uren tot:               € 27,46
Personeelskst per FTE                 € 53.021,27

Personeelskst t.o.v. totaal                 60,3%

Gew uren vast : totaal                     100,0%
Gew uren incidenteel : tot.                  0,0%

Gew uren direct : totaal                    38,7%
Gew uren Indirect : totaal                  61,3%




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag    75/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM   Pagina 4 van 9




Tabel 6 Energie en water

Betreft:                                   Elektra                       Gas       Water

 1 Verbruik                            386.276,00              110.376,00         9.239,00
 2 Kosten                             € 43.865,00             € 75.491,00       € 6.621,00
 3 Kosten per verbruikseenheid             € 0,11                  € 0,68           € 0,72

 4 Verbruik per bezoeker                      3,31                       0,95         0,08
 5 Kosten per bezoeker                      € 0,38                     € 0,65       € 0,06

 6 Verbruik per openstellingsuur             89,42                  25,55             2,14
 7 Kosten per openstellingsuur             € 10,15                € 17,47           € 1,53

 8 Verbruik per m2 oppervlakte              638,47                 182,44           15,27
 9 Kosten per m2 oppervlakte               € 72,50               € 124,78         € 10,94

10 Verbruik per m3 waterinhoud              287,62                  82,19             6,88
11 Kosten per m3 waterinhoud               € 32,66                € 56,21           € 4,93

12 Verbruik per m2-gebruik                    0,17                       0,05         0,00
13 Kosten per m2-gebruik                    € 0,02                     € 0,03       € 0,00




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag    76/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM    Pagina 5 van 9

 Tabel 7 Bezoek per activiteit en directe personele bezetting

 Omschrijving                                  Bezoekers     Activiteiten uren   Bez/ uren   Pers / uren

Recreatief zwemmen
 Vrijzwemmen/recreatief                           17.760            1.376,50        12,90          1,39
 Banenzwemmen                                     18.515            1.337,00        13,85          1,00
 Gezinszwemmen                                     4.991              148,50        33,61          2,79
 Discozwemmen                                        275                4,00        68,75          2,00
 Zwemvierdaagse                                       54               10,00         5,40          2,00
Gemiddelde:                                      41.595           2.876,00         14,46          1,29

Doelgroepen
 AquaAerobicJam                                      756              31,50         24,00          1,00
 AquaBootcamp                                        510              63,75          8,00          1,00
 AquaCardio                                          210              30,00          7,00          1,00
 AquaDiepActief                                      150              30,00          5,00          1,00
 AquaGym                                               0              20,00          0,00          1,00
 AquaGym senioren                                  2.009             105,75         19,00          1,00
 AquaJoggen                                        1.491             106,50         14,00          1,00
 AquaPlus                                            690              49,30         14,00          0,99
 AquaRobic                                           756              31,50         24,00          1,00
 AquaTrim                                            325              59,00          5,51          1,00
 AquaVitaal                                          675              37,50         18,00          0,98
 AquaZwanger                                         378              31,50         12,00          1,00
 AquaBaby                                            624              52,00         12,00          1,02
 AquaDreumes                                         624              52,00         12,00          1,02
 AquaPeuter                                          624              52,00         12,00          1,02
 Ouder en Kind                                       640              40,00         16,00          1,00
 Buikspieren                                           0              20,00          0,00          1,00
Gemiddelde:                                      10.462             812,30         12,88          1,00

Zwemlessen
 Zwemdiploma ABC                                  40.558             658,00         61,64          4,93
 Zwemles volwassenen                                 215              30,00          7,17          2,00
 Diplomazwemmen                                        0              30,00          0,00          4,00
Gemiddelde:                                      40.773             718,00         56,79          4,77

Schoolzwemmen
 Anne Flokstraschool                                 849              40,00         21,23          2,00
 Praktijkschool PP12                               1.047              50,00         20,94          1,00
 Overig schoolzwemmen                              5.620             160,00         35,13          2,50
Gemiddelde:                                       7.516             250,00         30,06          2,12

Verenigingen/verhuur
 IJsselmeeuwen - waterpolo                        14.044              439,50        31,95          0,13
 IJsselmeeuwen -                                       0              328,00         0,00          0,65
 wedstrijdzwemmen
 IJsselmeeuwen - wedstrijden                            0             116,25         0,00          1,89
 IJsselmeeuwen - zwemlessen                             0             207,00         0,00          0,79
 IJsselmeeuwen - trimzwemmen                            0              10,75         0,00          0,50
 IJsselmeeuwen - recreatief jeugd                       0              32,25         0,00          0,50
 IJsselmeeuwen - Dolfijn                                0              44,00         0,00          0,50
 Trajectum - therapeutisch                            569              40,00        14,23          1,00
 zwemmen
 Reuma Patienten Vereniging                          454              50,00          9,08          1,00
 Zozijn - therapeutisch zwemmen                      712              40,00         17,80          2,00
 Fysio Balans - hydrotherapie                        375              30,00         12,50          1,00
 Albacare - duiktraining                             269              30,00          8,97          1,00
 Duiken in Zutphen - duiktraining                     19              10,00          1,90          1,00
 Big Bubbles - duiktraining                            0               0,00          0,00          0,00
 Hondenschool Dox                                      0               0,00          0,00          0,00
 Overge verhuur (activiteit)                           0               0,00          0,00          0,00
Gemiddelde:                                      16.442           1.377,75         11,93          0,68

Totaal/gemiddeld:                              116.788            6.034,05         19,35          1,56

Per openstellingsuur
 Totaal/gemiddeld                                116.788            4.320,00        27,03          2,18




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag       77/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM   Pagina 6 van 9

 Tabel 8 Rendement per bezoeker

 Omschrijving                                          (a) Opbrengst   (b) Kosten   Kostendek.    Resultaat (a)-
                                                                                        (a)/(b)              (b)
 Recreatief zwemmen
 Vrijzwemmen/recreatief                                       € 5,56     € 16,75       33,2%          -€ 11,19
 Banenzwemmen                                                 € 5,03     € 14,79       34,0%           -€ 9,76
 Gezinszwemmen                                                € 4,48       € 9,67      46,3%           -€ 5,20
 Discozwemmen                                                 € 6,17       € 2,36     261,4%            € 3,81
 Zwemvierdaagse                                              € 15,11     € 55,86       27,1%          -€ 40,75
Gemiddelde:                                                  € 5,21     € 14,98       34,8%           -€ 9,77

Doelgroepen
 AquaAerobicJam                                               € 5,78       € 3,64     159,0%            € 2,14
 AquaBootcamp                                                 € 6,33     € 10,83       58,4%           -€ 4,50
 AquaCardio                                                   € 8,51     € 30,79       27,6%          -€ 22,29
 AquaDiepActief                                               € 6,81     € 17,22       39,6%          -€ 10,41
 AquaGym                                                      € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 AquaGym senioren                                             € 5,63       € 7,07      79,7%           -€ 1,44
 AquaJoggen                                                   € 6,59     € 11,72       56,2%           -€ 5,13
 AquaPlus                                                     € 6,35       € 9,55      66,5%           -€ 3,20
 AquaRobic                                                    € 5,77       € 3,59     161,0%            € 2,19
 AquaTrim                                                     € 9,02     € 36,53       24,7%          -€ 27,51
 AquaVitaal                                                   € 6,05     € 10,90       55,5%           -€ 4,85
 AquaZwanger                                                  € 6,50     € 11,25       57,8%           -€ 4,74
 AquaBaby                                                     € 6,48     € 11,06       58,6%           -€ 4,58
 AquaDreumes                                                  € 6,39     € 10,24       62,3%           -€ 3,86
 AquaPeuter                                                   € 6,39     € 10,24       62,3%           -€ 3,86
 Ouder en Kind                                                € 6,25       € 8,43      74,1%           -€ 2,18
 Buikspieren                                                  € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
Gemiddelde:                                                  € 6,34     € 10,79       58,8%           -€ 4,45

Zwemlessen
 Zwemdiploma ABC                                              € 6,33      € 6,16      102,7%            € 0,16
 Zwemles volwassenen                                         € 14,08     € 15,84       88,9%           -€ 1,76
 Diplomazwemmen                                               € 0,00      € 0,00        0,0%            € 0,00
Gemiddelde:                                                  € 6,69      € 6,75       99,1%           -€ 0,06

Schoolzwemmen
 Anne Flokstraschool                                          € 7,73     € 11,45       67,5%           -€ 3,72
 Praktijkschool PP12                                          € 4,85      € 7,82       62,0%           -€ 2,97
 Overig schoolzwemmen                                         € 1,25      € 8,14       15,4%           -€ 6,89
Gemiddelde:                                                  € 2,48      € 8,47       29,3%           -€ 5,99

Verenigingen/verhuur
 IJsselmeeuwen - waterpolo                                    € 2,13       € 5,70      37,3%           -€ 3,57
 IJsselmeeuwen - wedstrijdzwemmen                             € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 IJsselmeeuwen - wedstrijden                                  € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 IJsselmeeuwen - zwemlessen                                   € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 IJsselmeeuwen - trimzwemmen                                  € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 IJsselmeeuwen - recreatief jeugd                             € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 IJsselmeeuwen - Dolfijn                                      € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 Trajectum - therapeutisch zwemmen                            € 6,53       € 6,05     107,9%            € 0,48
 Reuma Patienten Vereniging                                   € 8,73       € 9,48      92,1%           -€ 0,75
 Zozijn - therapeutisch zwemmen                               € 8,76     € 16,95       51,7%           -€ 8,19
 Fysio Balans - hydrotherapie                                 € 4,72       € 6,89      68,6%           -€ 2,16
 Albacare - duiktraining                                      € 8,75     € 24,04       36,4%          -€ 15,29
 Duiken in Zutphen - duiktraining                            € 44,24    € 113,45       39,0%          -€ 69,22
 Big Bubbles - duiktraining                                   € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 Hondenschool Dox                                             € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
 Overge verhuur (activiteit)                                  € 0,00       € 0,00       0,0%            € 0,00
Gemiddelde:                                                  € 7,32     € 16,10       45,5%           -€ 8,78

Totaal/gemiddeld:                                            € 5,95     € 11,47       51,9%           -€ 5,52




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag    78/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM   Pagina 7 van 9


Tabel 9 Rendement per activiteitenuur

 Omschrijving                                          (a) Opbrengst      (b) Kosten   Kostendek.    Resultaat (a)-
                                                                                           (a)/(b)              (b)
 Recreatief zwemmen
 Vrijzwemmen/recreatief                                        € 71,71      € 216,08      33,2%          -€ 144,36
 Banenzwemmen                                                  € 69,65      € 204,78      34,0%          -€ 135,12
 Gezinszwemmen                                                € 150,48      € 325,14      46,3%          -€ 174,66
 Discozwemmen                                                 € 424,53      € 162,40     261,4%           € 262,13
 Zwemvierdaagse                                                € 81,61      € 301,65      27,1%          -€ 220,04
Gemiddelde:                                                   € 75,35     € 216,68       34,8%         -€ 141,33

Doelgroepen
 AquaAerobicJam                                               € 138,69       € 87,25     159,0%            € 51,44
 AquaBootcamp                                                  € 50,62       € 86,61      58,4%           -€ 35,99
 AquaCardio                                                    € 59,55      € 215,56      27,6%          -€ 156,01
 AquaDiepActief                                                € 34,06       € 86,09      39,6%           -€ 52,03
 AquaGym                                                       € 21,05      € 215,56       9,8%          -€ 194,51
 AquaGym senioren                                             € 106,95      € 134,25      79,7%           -€ 27,30
 AquaJoggen                                                    € 92,30      € 164,11      56,2%           -€ 71,82
 AquaPlus                                                      € 88,92      € 133,67      66,5%           -€ 44,76
 AquaRobic                                                    € 138,56       € 86,09     161,0%            € 52,47
 AquaTrim                                                      € 49,70      € 201,21      24,7%          -€ 151,51
 AquaVitaal                                                   € 108,94      € 196,20      55,5%           -€ 87,26
 AquaZwanger                                                   € 78,03      € 134,94      57,8%           -€ 56,92
 AquaBaby                                                      € 77,72      € 132,72      58,6%           -€ 55,00
 AquaDreumes                                                   € 76,62      € 122,89      62,3%           -€ 46,27
 AquaPeuter                                                    € 76,62      € 122,89      62,3%           -€ 46,27
 Ouder en Kind                                                € 100,03      € 134,94      74,1%           -€ 34,92
 Buikspieren                                                     € 6,56      € 86,09       7,6%           -€ 79,53
Gemiddelde:                                                   € 81,66     € 138,97       58,8%          -€ 57,32

Zwemlessen
 Zwemdiploma ABC                                               € 390,07     € 379,96     102,7%            € 10,11
 Zwemles volwassenen                                           € 100,93     € 113,54      88,9%           -€ 12,62
 Diplomazwemmen                                                € 434,02     € 726,66      59,7%          -€ 292,64
Gemiddelde:                                                  € 379,82     € 383,32       99,1%            -€ 3,49

Schoolzwemmen
 Anne Flokstraschool                                          € 163,97      € 243,02      67,5%           -€ 79,04
 Praktijkschool PP12                                          € 101,57      € 163,77      62,0%           -€ 62,20
 Overig schoolzwemmen                                          € 43,95      € 286,06      15,4%          -€ 242,11
Gemiddelde:                                                   € 74,68     € 254,71       29,3%         -€ 180,03

Verenigingen/verhuur
 IJsselmeeuwen - waterpolo                                     € 67,96      € 182,01      37,3%          -€ 114,06
 IJsselmeeuwen - wedstrijdzwemmen                              € 84,65      € 223,51      37,9%          -€ 138,86
 IJsselmeeuwen - wedstrijden                                   € 66,27      € 240,00      27,6%          -€ 173,73
 IJsselmeeuwen - zwemlessen                                   € 151,41      € 195,93      77,3%           -€ 44,52
 IJsselmeeuwen - trimzwemmen                                   € 73,42      € 201,80      36,4%          -€ 128,38
 IJsselmeeuwen - recreatief jeugd                              € 73,42      € 201,83      36,4%          -€ 128,41
 IJsselmeeuwen - Dolfijn                                       € 37,49       € 72,36      51,8%           -€ 34,87
 Trajectum - therapeutisch zwemmen                             € 92,86       € 86,09     107,9%             € 6,77
 Reuma Patienten Vereniging                                    € 79,28       € 86,09      92,1%            -€ 6,81
 Zozijn - therapeutisch zwemmen                               € 155,88      € 301,65      51,7%          -€ 145,76
 Fysio Balans - hydrotherapie                                  € 59,03       € 86,09      68,6%           -€ 27,06
 Albacare - duiktraining                                       € 78,48      € 215,56      36,4%          -€ 137,08
 Duiken in Zutphen - duiktraining                              € 84,05      € 215,56      39,0%          -€ 131,51
 Big Bubbles - duiktraining                                      € 0,00       € 0,00       0,0%             € 0,00
 Hondenschool Dox                                                € 0,00       € 0,00       0,0%             € 0,00
 Overge verhuur (activiteit)                                     € 0,00       € 0,00       0,0%             € 0,00
Gemiddelde:                                                   € 87,36     € 192,08       45,5%         -€ 104,72

Totaal/gemiddeld:                                            € 115,14     € 222,01       51,9%         -€ 106,86




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag       79/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM    Pagina 8 van 9


Tabel 10 Rendement per activiteit

 Omschrijving                                          (a) Opbrengst         (b) Kosten   Kostendek.      Resultaat (a)-
                                                                                              (a)/(b)                (b)
 Recreatief zwemmen
 Vrijzwemmen/recreatief                                  € 98.714,79       € 297.428,31      33,2%  -€ 198.713,52
 Banenzwemmen                                            € 93.124,75       € 273.786,72      34,0%  -€ 180.661,97
 Gezinszwemmen                                           € 22.346,36        € 48.282,74      46,3%   -€ 25.936,38
 Discozwemmen                                             € 1.698,11           € 649,60     261,4%      € 1.048,51
 Zwemvierdaagse                                             € 816,10         € 3.016,46      27,1%     -€ 2.200,37
Totaal:                                               € 216.700,10       € 623.163,83       34,8% -€ 406.463,73

Doelgroepen
 AquaAerobicJam                                              €
                                                            4.368,76         € 2.748,36     159,0%           € 1.620,40
 AquaBootcamp                                                €
                                                            3.226,96         € 5.521,22      58,4%          -€ 2.294,26
 AquaCardio                                                  €
                                                            1.786,47         € 6.466,80      27,6%          -€ 4.680,33
 AquaDiepActief                                              €
                                                            1.021,82         € 2.582,59      39,6%          -€ 1.560,77
 AquaGym                                                    € 420,98         € 4.311,20       9,8%          -€ 3.890,22
 AquaGym senioren                                        € 11.309,75        € 14.197,07      79,7%          -€ 2.887,31
 AquaJoggen                                               € 9.829,58        € 17.477,96      56,2%          -€ 7.648,37
 AquaPlus                                                 € 4.383,51         € 6.590,17      66,5%          -€ 2.206,66
 AquaRobic                                                € 4.364,66         € 2.711,72     161,0%           € 1.652,95
 AquaTrim                                                 € 2.932,14        € 11.871,33      24,7%          -€ 8.939,19
 AquaVitaal                                               € 4.085,41         € 7.357,64      55,5%          -€ 3.272,23
 AquaZwanger                                              € 2.457,88         € 4.250,74      57,8%          -€ 1.792,86
 AquaBaby                                                 € 4.041,43         € 6.901,40      58,6%          -€ 2.859,97
 AquaDreumes                                              € 3.984,25         € 6.390,35      62,3%          -€ 2.406,10
 AquaPeuter                                               € 3.984,25         € 6.390,35      62,3%          -€ 2.406,10
 Ouder en Kind                                            € 4.001,12         € 5.397,77      74,1%          -€ 1.396,65
 Buikspieren                                                € 131,21         € 1.721,72       7,6%          -€ 1.590,51
Totaal:                                                € 66.330,20       € 112.888,40       58,8%        -€ 46.558,20

Zwemlessen

 Zwemdiploma ABC                                        € 256.664,95       € 250.014,27     102,7%           € 6.650,68
 Zwemles volwassenen                                      € 3.027,82         € 3.406,28      88,9%            -€ 378,46
 Diplomazwemmen                                          € 13.020,72        € 21.799,77      59,7%          -€ 8.779,05
Totaal:                                               € 272.713,49       € 275.220,33       99,1%         -€ 2.506,84

Schoolzwemmen
 Anne Flokstraschool                                      € 6.558,96         € 9.720,66      67,5%          -€ 3.161,71
 Praktijkschool PP12                                      € 5.078,68         € 8.188,53      62,0%          -€ 3.109,84
 Overig schoolzwemmen                                     € 7.032,68        € 45.769,56      15,4%         -€ 38.736,87
Totaal:                                                € 18.670,32        € 63.678,75       29,3%        -€ 45.008,43

Verenigingen/verhuur
 IJsselmeeuwen - waterpolo                               € 29.867,91        € 79.995,13      37,3%        -€ 50.127,21
 IJsselmeeuwen - wedstrijdzwemmen                        € 27.764,63        € 73.310,12      37,9%        -€ 45.545,48
 IJsselmeeuwen - wedstrijden                              € 7.703,92        € 27.900,49      27,6%        -€ 20.196,57
 IJsselmeeuwen - zwemlessen                              € 31.341,03        € 40.557,13      77,3%         -€ 9.216,10
 IJsselmeeuwen - trimzwemmen                                € 789,29         € 2.169,40      36,4%         -€ 1.380,11
 IJsselmeeuwen - recreatief jeugd                         € 2.367,81         € 6.509,09      36,4%         -€ 4.141,28
 IJsselmeeuwen - Dolfijn                                  € 1.649,67         € 3.183,75      51,8%         -€ 1.534,08
 Trajectum - therapeutisch zwemmen                        € 3.714,43         € 3.443,45     107,9%            € 270,98
 Reuma Patienten Vereniging                               € 3.964,03         € 4.304,31      92,1%           -€ 340,28
 Zozijn - therapeutisch zwemmen                           € 6.235,38        € 12.065,85      51,7%         -€ 5.830,47
 Fysio Balans - hydrotherapie                             € 1.770,82         € 2.582,59      68,6%           -€ 811,77
 Albacare - duiktraining                                  € 2.354,47         € 6.466,80      36,4%         -€ 4.112,33
 Duiken in Zutphen - duiktraining                           € 840,49         € 2.155,60      39,0%         -€ 1.315,11
 Big Bubbles - duiktraining                                   € 0,00             € 0,00       0,0%              € 0,00
 Hondenschool Dox                                             € 0,00             € 0,00       0,0%              € 0,00
 Overge verhuur (activiteit)                                  € 0,00             € 0,00       0,0%              € 0,00
Totaal:                                               € 120.363,90       € 264.643,70       45,5% -€      144.279,80

Totaal/gemiddeld:                                     € 694.778,00 € 1.339.595,00           51,9%       -€ 644.817,00




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag       80/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>Sportaccommodatie Inventarisatie Analyse Model SIAM      Pagina 9 van 9




Tabel 11 Kern -kengetallen

A. FINANCIEN
1. Per bezoeker:
  -opbrengsten                                        € 5,95
  -kosten                                             € 9,48
  -resultaat                                          -€ 3,53
2. Per openstellingsuur:
  -opbrengsten                                        € 160,83
  -kosten                                             € 256,25
  -resultaat                                          -€ 95,42
3. Per m2-oppervlakte:
  -opbrengsten                                        € 1.148,39
  -kosten                                             € 1.829,76
  -resultaat                                          -€ 681,36
4. Per inwoner:
  -opbrengsten                                        € 14,59
  -kosten                                             € 23,25
  -resultaat                                          -€ 8,66
5. Dekkingspercentage                                 62,76%

B. BENUTTING EN BEZETTING
Benuttingsgraad                                       73,97%
Bezettingsgraad                                       84,68%

C. BEZOEK
Aantal bezoekers per openstellingsuur:                27,03
M2-gebruik per bezoeker                               18,95 M2

D. PERSONEEL
Personeelskosten per FTE                              € 53.021,27
Personeelskosten per gewerkt uur                      € 27,46
Gewerkte uren per FTE                                 € 1.931,10

E. ENERGIE EN WATER
Elektra verbruik per m2-gebruik                       0,17
Gas verbruik per m2-gebruik                           0,05
Waterverbruik per bezoeker                            79,1




Datum: dinsdag 20 oktober 2020       Zwembad De IJsselslag          81/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>Zwemmen of
 verzuipen
 Notitie van ZZ&PC De IJsselmeeuwen over de gevolgen van
 de voorgestelde huurverhoging voor zwembad de IJsselslag




                                              Juli 2021

                                              Namens De IJsselmeeuwen
                                              Eric van der Zwaluw
                                              Joan Prummel
                                              Rob Ravesteijn

                                              Foto's van de Instagrampagina van
                                              De IJsselmeeuwen

                          82/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>Samenvatting
De IJsselmeeuwen is de enige zwem- en waterpolovereniging in Zutphen, met een rijke historie en
een grote maatschappelijke waarde voor de stad en haar inwoners. Veel Zutphenaren hebben de
afgelopen 60 jaar bij de IJsselmeeuwen leren zwemmen. Om ook de komende 60 jaar een vereniging
van betekenis voor de stad te kunnen zijn is een veilig en toegankelijk zwembad noodzakelijk. De
keuzes die nu rondom het zwembad gemaakt worden zijn van essentieel belang voor het
voortbestaan van onze vereniging.

De IJsselmeeuwen is een vereniging in zwaar weer, net als heel veel sportverenigingen in Nederland.
Zo is het moeilijk om vrijwilligers te vinden, zowel aan het bad als in het bestuur en de commissies.
Ook staan de financiën onder druk en het ledenaantal loopt gestaag terug. Verenigingen moeten
concurreren met sportscholen en individueel sporten en hebben steeds meer te maken met
'consumentisme' in de sport. Economische overwegingen spelen ook zeker een rol, zwemmen hoort
in Zutphen sinds een paar jaar tot de duurste verenigingssporten waardoor op dit moment niet
iedereen het zich kan veroorloven om lid te worden.

Zwemmen als 'elitesport' past niet bij de visie van De IJsselmeeuwen en ook niet bij de visie van de
gemeente op het belang en de toegankelijkheid van verenigingssport zoals vastgelegd in de 'Visie
sport en bewegen'. Een steeds kleiner aantal leden moet de nu al forse huur opbrengen. Met de
overgang naar het nieuwe zwembad in 2015 is de huur voor De IJsselmeeuwen ongeveer
verdubbeld. De nu voorgestelde huurverhoging van nog eens ruim 80% zal onherroepelijk gevolgen
hebben voor de vereniging.

Als vereniging hebben we professionele hulp gezocht en gevonden om het hoofd boven water te
houden. We krijgen hulp en ondersteuning van onze nationale sportbond de KNZB, van de Gelderse
Sportfederatie (GSF) en van andere professionals die onze club een warm hart toedragen. We
moeten ontdekken hoe we in deze tijd onze vereniging anders en beter kunnen inrichten om onze
knelpunten nu en in de toekomst het hoofd te bieden. Ons bestuur heeft hiervoor met
bovengenoemde hulp een meerjarenplan opgesteld met daarin enerzijds de doelstelling om weer
een stabiele gezonde vereniging te worden en anderzijds de ambitie om in de nabije toekomst een
rol van betekenis te spelen in de breedte van het Zutphense sportaanbod.

In de onlangs aan de gemeenteraad gepresenteerde businesscase van het nieuwe sportbedrijf is
volgens de kwartiermaker gerekend met de huidige huurtarieven voor De IJsselmeeuwen, dus zonder
verhoging. De raad heeft hiermee ingestemd, kennelijk is volgens hen een huurverhoging niet
noodzakelijk voor de exploitatie van het sportbedrijf. De kwartiermaker heeft ons altijd verzekerd dat
hij geen taakstelling of opdracht heeft om de jaarlijkse bijdrage van de gemeente te verlagen of om
meer inkomsten te genereren. Het volharden in een huurverhoging voor De IJsselmeeuwen was dus
niet alleen niet nodig volgens de gemeenteraad, er was ook geen kader of grondslag voor in de
opdracht van het sportbedrijf. Onlangs gaf hij aan dat de huurverhoging toch een opdracht van de
gemeenteraad is. Wij hebben die opdracht niet kunnen terugvinden in de stukken en het komt ook
niet overeen met de instemming van de raad met de businesscase op basis van de huidige tarieven.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen         83/98                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>Aanleiding en probleemstelling
In maart 2020 ontving het bestuur van Zwem- en Waterpolovereniging De IJsselmeeuwen van de
exploitant van het zwembad, de Stichting Sportaccommodaties Zutphen (SSAZ) een voorstel voor
nieuwe huurtarieven vanaf 2021. De looptijd van ons toenmalige contract was tot 31 december
2020. De voorgestelde huurverhoging bedroeg 82%, reden voor de vereniging om met de SSAZ in
gesprek te gaan. De SSAZ presenteerde een omzet van ongeveer € 1.000.000 waarvan de helft
gegenereerd werd uit inkomsten en de andere helft binnenkwam als subsidie van de gemeente. In
het voorstel met de nieuwe tarieven wilde de SSAZ dat De IJsselmeeuwen ruim
€ 146.000 per jaar zou bijdragen, wat neer zou komen op bijna 30% van de inkomsten naast subsidie.
Als reden voor de extreme verhoging gaf de SSAZ aan dat ze zich hiertoe genoodzaakt zagen
vanwege een toen opgelegde taakstelling door de wethouder.

Wij hebben als vereniging direct aangegeven dat 82% huurverhoging absurd en niet haalbaar is, en
voor de langere termijn onverstandig omdat het voortbestaan van de club direct in gevaar komt. De
contributie zou dermate hoog worden dat ons ledental, dat toch al onder druk staat, hard zou
teruglopen met als te verwachten gevolg het einde van de vereniging. De vereniging is hoofdhuurder
van het zwembad, als wij ophouden te bestaan valt in het scenario van de SSAZ 30% van de
begrootte omzet weg. Aangezien het zwembad niet snel een nieuwe huurder van die omvang zal
vinden, betekent dit dat de gemeente uiteindelijk voor deze inkomstenderving zal moeten
opdraaien.

In juni 2020 hebben wij om bovenstaande redenen een gesprek aangevraagd met de wethouder,
mw. Werger. In reactie daarop zijn we uitgenodigd voor een gesprek in juli met de
beleidsmedewerker sport. Die gaf aan dat de wethouder zich niet als gesprekspartner ziet omdat de
vereniging het zwembad huurt van de SSAZ en dat alle gesprekken over gebruik en tarieven tussen
de exploitant en de huurder plaatsvinden. In augustus hebben wij de wethouder via mail aangegeven
dat we teleurgesteld zijn in haar standpunt. Enerzijds omdat ons voorbestaan - en dat van het
zwembad - acuut bedreigd wordt door de kennelijke taakstelling aan de SSAZ en anderzijds omdat
we juist op begrip en ondersteuning hadden gerekend vanwege de fraaie 'Visie sport en bewegen'
van de gemeente die in 2020 is gepresenteerd.

Voor vervolggesprekken gaf de gemeente aan te wachten op de aanstelling van de kwartiermaker
sportbedrijf. De gesprekken die we sinds het najaar van 2020 met hem voeren verliepen over het
algemeen prettig, er was veel wederzijds begrip. Maar begrip lost ons probleem niet op! Wij
begrijpen dat de kwartiermaker naar een bepaald resultaat toerekent en dat wij als hoofdhuurder
zijn grootste inkomstenbron zijn. Wat we in alle gesprekken niet helder hebben gekregen is de reden
van de voorgestelde verhoging voor huurders zonder dat de individuele kaartjes duurder werden. De
onderbouwing van de kwartiermaker beperkte zich op dit punt tot: 'omdat het kan'. Hij begrijpt
tegelijk dat wij de tariefvoorstellen die uit zijn berekeningen naar voren komen niet kunnen
opbrengen, maar houdt desondanks vast aan de voorgestelde verhoging. We hebben met hem
kunnen afspreken dat we vanwege de gesprekken tot 1 juli 2021 konden huren tegen de tarieven van
2020. Inmiddels is dat verlengd naar 1 januari 2022. Daarna gaat wat hem betreft een nieuw contract
in. Onze afspraak met de kwartiermaker was om voor die tijd samen met de gemeente tot een
oplossing te komen voor deze kloof tussen een zakelijk beredeneerd tariefvoorstel voor de huur van
het zwembad en de werkelijke financiële draagkracht van De IJsselmeeuwen. De werkelijkheid is dat
de kwartiermaker vasthoudt aan 80% verhoging en ons heeft meegedeeld dat hij dat na de zomer
ook zo aan de gemeenteraad zal voorleggen.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen       84/98                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>Een nieuw contract per 1 januari 2022 betekent voor De IJsselmeeuwen dat ruim voor die tijd de
Algemene Leden Vergadering (ALV) van de club zich positief uit moet spreken over de hogere
contributie die het gevolg zal zijn van nieuwe tarieven. Die contributieverhoging kan pas definitief
vastgesteld worden nadat de gemeenteraad heeft ingestemd met de nieuwe huurtarieven, die dus
pas na de zomer aan de raad worden voorgelegd.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen         85/98                                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Maatschappelijk belang
Sport en bewegen zijn belangrijke speerpunten in ieders opvoeding en daarom ook in het beleid van
de stad. Voldoende betaalbaar badwater voor de zwemsport en zwemles leidt voor grote groepen
bewoners tot meer sport, bewegen en gezondheid, veiligheid en afleiding (voor de jeugd). Ook door
de landelijke overheid wordt sport gezien als een bindende factor in de samenleving. Daarom heeft
De IJsselmeeuwen zo’n ongelofelijk belangrijke maatschappelijke positie, die wij onderstaand kort
uiteenzetten.

Bij De IJsselmeeuwen hebben talloze kinderen in Zutphen leren zwemmen. Voor velen was dat meer
dan alleen hun diploma halen, de insteek was altijd om kinderen het zwemmen leuk te laten vinden.
Vanuit de zwemlessen organiseerde de vereniging ook de aanwas van jonge leden die bij De
IJsselmeeuwen terecht konden voor recreatief zwemmen. Wie wilde kon doorstromen om naar
wedstrijdzwemmen of waterpolo. In de recente geschiedenis was er zelfs een afdeling
synchroonzwemmen (toen 'kunstzwemmen'). De IJsselmeeuwen heeft door de jaren heen
regelmatig deelnemers naar de Nederlandse Kampioenschappen Wedstrijdzwemmen afgevaardigd,
talent was er altijd genoeg. In de bijna 60 jaar dat de club bestaat heeft plezier altijd voorop gestaan,
hand in hand met prestaties op ieders niveau. Als florerende vereniging hebben De IJsselmeeuwen
altijd bijgedragen aan de exposure van Zutphen als sportief presterende stad.

In het recente stuk 'Visie sport en bewegen' (2020) van de gemeente Zutphen staat dat
verenigingssport belangrijk is voor Zutphen, het is het 'sociaal cement in de samenleving'. Dat is een
passende karakterisering van onze vereniging, we hebben een sociale functie die we van oudsher
sportief invullen. Dat blijven we natuurlijk graag doen, niet alleen voor onze huidige leden maar ook
voor de toekomst van het zwemmen in Zutphen. Als vereniging ondervinden wij de laatste jaren
echter de knelpunten waar verenigingssport in Nederland in de breedte last van heeft. Voldoende en
geschikte vrijwilligers zijn moeilijk te vinden, ons ledenaantal loopt gestaag terug (een paar jaar
geleden nog ruim 600 leden, nu 3501) en mede als gevolg hiervan hebben we ook financiële
problemen. De gemeente wil verenigingen helpen met 'vitaliseren', door ze te ondersteunen met
zaken rondom bestuurskracht, vrijwilligers, financiën, samenwerking en verbreding en/of
flexibilisering van het sportaanbod. Wij maken natuurlijk graag gebruik van dergelijke ondersteuning
door de gemeente. We hebben inmiddels hulp georganiseerd van de GSF en sportspecifiek van onze
eigen KNZB.




1
    Inmiddels is het ledental door Corona verder teruggelopen naar minder dan 300.
Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen                    86/98                                        4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>De vereniging
Wij willen dat de zwemsport op een voor ieder lid passend niveau, met mogelijkheden en
toegankelijk voor iedereen die wil zwemmen, in Zutphen beoefend kan worden. Wij willen dat
breedtesport centraal staat, waarbij gezelligheid en sportieve prestaties samen gaan. De
IJsselmeeuwen wil daarvoor een veilige en gezonde omgeving bieden, met de breedtesport als basis
en ruimte voor talent. Daarnaast willen wij door middel van sport binding creëren voor een
dwarsdoorsnede van de Zutphense bevolking.

Zwemles
De IJsselmeeuwen is een zwemvereniging. Om de sport te kunnen uitoefenen moet je kunnen
zwemmen. Met veel plezier goed kunnen zwemmen vinden wij belangrijk. Ten eerste omdat goed
kunnen zwemmen levensreddend kan zijn en ten tweede omdat je dan meer plezier hebt. Het goed
opgeleide kader van de vereniging geeft zwemles aan kinderen vanaf 5 jaar. Wij hanteren voor de
zwemlessen de door de KNZB ontwikkelde SuperSpetters methode.

Recreatief JeugdZwemmen (RJZ)
Deze groep bestaat uit voornamelijk jonge leden. Vanuit het zwemplezier leren we de kinderen meer
zwemvaardigheid. Het belangrijkste doel is om de jeugd te laten bewegen en te zorgen dat ze het
zwemplezier behouden. RJZ is voor de vereniging ook de belangrijkste verbinding om kinderen na de
zwemles door te laten stromen naar wedstrijdzwemmen en waterpolo.

Wedstrijdzwemmen
De meeste van onze wedstrijdzwemmers zijn doorgegroeid van uit zwemles en RJZ. De focus bij het
wedstrijdzwemmen ligt op techniek en conditie. Naar mate de wedstrijdzwemmers de techniek goed
beheersen wordt voor hen een startnummer aangevraagd waarmee ze deel kunnen nemen aan door
de KNZB gefaciliteerde competitie en wedstrijden. Regelmatig worden wedstrijden georganiseerd
(o.a. Gelderse competitie). Voor de jongere leden wordt deelgenomen aan Jeugd Promotie
Wedstrijden.

Waterpolo
Waterpolo is een combinatie van zwemmen en balsport. Het is een teamsport, voor zowel mannen
als vrouwen. Naast conditie zijn techniek, spelinzicht en teamspirit heel belangrijk. Waterpolo is er
voor alle leeftijden. Vanaf 6 jaar bij de groep minipolo worden de kinderen de eerste principes van
het waterpolo bijgebracht. Op alle leeftijden nemen de teams van de IJsselmeeuwen deel aan de
competitie, van mini's tot de eerste dames en heren teams. Momenteel spelen er bij de senioren
twee damesteams en vier herenteams.

Trimzwemmen
Deze groep zwemt wekelijks haar baantjes zonder verdere verplichtingen. Het is een gemêleerde
groep met over het algemeen seniorenleden waarvan de oudsten inmiddels de 80 jaar zijn
gepasseerd. Het motto is hier: niets moet en alles mag. Er kan licht getraind worden met eventueel
hulpmiddelen zoals plankjes en ballen.

Dolfijn (voor kinderen en volwassen met een (verstandelijke) beperking)
Dolfijn is een plezierig zwem uur voor kinderen en volwassen met een (verstandelijke) beperking.
Kinderen tot 15 jaar kunnen hun broertje of zusje meenemen. Er kan vrij worden gespetterd en er
zijn diverse speelattributen voorhanden.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen         87/98                                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>Sociale functie
Al deze activiteiten moeten natuurlijk ook toegankelijk zijn voor kinderen uit gezinnen die het
financieel niet breed hebben. De IJsselmeeuwen neemt daarom graag kinderen op via stichting
Leergeld en het Jeugdsportfonds. Deze sociale functie van de zwemvereniging staat echter mede
door de hoge huur onder druk. De maximale jaarlijkse bijdragen uit beide fondsen voor contributie
van sportverenigingen zijn respectievelijk € 250 en € 225. Dit weegt niet of nauwelijks op tegen de
kosten die de club maakt. Per lid betaalt de club in de huidige situatie ongeveer € 200 per jaar aan
huur, de laagste contributie voor kinderen is € 225 per jaar als ze niet aan een competitie meedoen.
Met deelname aan een competitie is de contributie € 442, wat dus voor ongeveer de helft wordt
gedekt uit de bijdragen van de fondsen.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen        88/98                                                   6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Knelpunten
De KNZB heeft op basis van onderzoek een profiel van de vereniging gemaakt. Het profiel laat zien
waar onze grootste knelpunten liggen en helpt om een gerichte aanpak te bedenken en prioriteiten
te stellen. Op basis van het bijbehorende rapport krijgen we actieve ondersteuning van zowel de
KNZB als de GSF om een haalbare plan van aanpak te bedenken en op te pakken.




Deze problemen zijn uiteraard niet van gister op vandaag ontstaan. Sinds we in de IJsselslag
zwemmen hebben we actief gewerkt aan een zo laag mogelijke huur door werkzaamheden in en
rond het zwembad uit te voeren. De toenmalige wethouder legde ons dat op als oplossing om de
extreme huurverhoging enigszins te dempen. Het zwembadmanagement stond hier echter niet
achter. Vrijwilligers van De IJsselmeeuwen hebben veel tijd en energie in gestoken in een
samenwerking die altijd gebrekkig is gebleven en uiteindelijk zelfs bijna uitmondde in een rechtszaak.
Resultaat was dat deze manier van samenwerking door SSAZ is beëindigd.

Meerjarenplan
Het bestuur van De IJsselmeeuwen heeft met hulp van de KNZB en de GSF een meerjarenplan
opgesteld waarin doelstellingen en ambities en activiteiten staan die de vereniging in 2025 weer tot
een bloeiende club moeten brengen. De hoofdlijnen van dit plan zijn als bijlage opgenomen, de
belangrijkste speerpunten zijn financiën, ledenwerving, communicatie en voldoende vrijwilligers.
Zowel de KNZB als de GSF hebben voor de komende jaren hun ondersteuning toegezegd.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen         89/98                                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>Huurdruk
De afgelopen jaren is De IJsselmeeuwen geconfronteerd met                            De vijf Zutphense
grote huurstijgingen. Met de ingebruikname van zwembad de                            voetbalverenigingen betalen
IJsselslag is de jaarlijkse huur bijna verdubbeld van € 40.000 in                    gezamenlijk ruim € 90.000 huur per
2014 tot bijna € 80.000 in 2020. Een enorme stijging van de                          jaar voor hun accommodaties. Ook
contributies was hiervan het gevolg. In combinatie met het                           vergeleken met zaalsporten is
teruglopende ledenaantal is de huurdruk per lid enorm. De huur                       zwemmen extreem duur, de
per lid per jaar was in 2014 nog € 72 en is in 2020 opgelopen                        Hanzehal kost voor verenigingen
naar € 198! Ter vergelijking, bij Zutphense voetbalclubs ligt de                     rond de € 30 per uur en de sportzaal
huurdruk tussen € 20 en € 25 per lid per jaar.                                       van De Mene kost hen minder dan €
                                                                                     10 per uur, het voorgestelde tarief
Afgelopen voorjaar is door de IJsselslag een nieuw tariefvoorstel                    voor het zwembad is € 100 per uur.
gedaan. De badhuur voor de vereniging moet in het laatste                            Dat is 10x duurder!
voorstel van het zwembad verder stijgen naar € 135.000 vanaf
2021. Sinds 2014 is dat een stijging van meer dan € 100.000. Gemiddeld genomen zou dat voorstel
neerkomen op een nieuwe enorme prijsstijging van ruim 82%, naar € 395 huur per lid2.

Een stijging van de badhuur van € 65.000 die door onze leden moet worden opgebracht, zou
betekenen dat zwemmen bij de IJsselmeeuwen ruim € 200,00 per jaar duurder wordt dan nu. De
huur bedraagt met het voorgestelde tarief € 395 per lid per jaar. Onze leden kunnen die tariefstijging
niet dragen. De vereniging zal leeglopen, sporters zullen in de omliggende gemeenten lid worden bij
verenigingen die nu al (veel!) goedkoper zijn. Met nog minder leden zal de huurdruk per lid alleen
nog maar toenemen en zullen we nog meer uren afstoten, waardoor de verwachting reëel is dat dit
scenario leidt tot een neerwaartse spiraal die het einde zal betekenen voor De IJsselmeeuwen.

Om de kostenstijgingen het hoofd te bieden zijn de afgelopen jaren de volgende oplossingsrichtingen
door de vereniging opgepakt of verkend:
   1. Het afnemen van nog minder badwater, in overeenstemming met de dalende ledentrend.
       Onder anderen het huren van een half bad of enkele banen zou hierin nog een klein voordeel
       kunnen opleveren. De afgelopen jaren is al bezuinigd op de uren die de club afneemt bij het
       zwembad. Het recreatief jeugdzwemmen heeft ingeleverd, zwemlesuren zijn ingeleverd, de
       zondagochtend is ingeleverd, er wordt niet meer getraind in de schoolvakanties. Risico van
       nog minder uren afnemen is dat deze meestal niet of zeer moeilijk ooit weer terug te krijgen
       zijn, mocht de vereniging met ondersteuning het hoofd boven water kunnen houden en door
       groei die uren in de toekomst weer nodig hebben.
   2. Vrijwilligerswerk verrichten in het zwembad. Dit was onderdeel van de aflopende
       overeenkomst. Gebleken is dat dit niet werkt, omdat er onvoldoende vertrouwen is in deze
       constructie vanuit het zwembad. Leden ervaren het bovendien als onprettig, mede gezien de
       hoge kosten die zij toch al maken voor hun sport. Bovendien leidt deze aanpak direct tot het
       verdringen van arbeidsplaatsen in het zwembad. Dat is niet bevorderlijk voor de onderlinge
       verhoudingen tussen verenigingsleden en het zwembadpersoneel.
   3. Sleutelverhuur: aan het begin en einde van de dag zou het zwembad zonder personeel en
       dus goedkoper verhuurd kunnen worden aan de club. Het zwembadbestuur staat vooralsnog
       niet open deze optie, voor de vereniging brengt het ook extra taken en
       verantwoordelijkheden met zich mee op het gebied van veiligheid en toezicht die niet zonder
       meer eenvoudig zijn te realiseren.
   4. Samenwerken op het gebied van zwemles, waarbij personeel van het bad en kader van de
       vereniging samen de zwemlessen vormgeeft. Deze samenwerking kan potentieel tot een

2
    Bij 350 leden, inmiddels is door Corona het ledental verder terug gelopen naar minder dan 300.
Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen                     90/98                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>      win-win situatie leiden - lagere kosten, eenduidige keuze voor ouders, gezamenlijk
      enthousiasme voor zwemmen stimuleren - en is al jaren onderwerp van gesprek tussen het
      zwembad en De IJsselmeeuwen maar tot op heden heeft dit nooit tot een concreet resultaat
      geleid.
   5. Jaarlijks kunnen de leden loten verkopen voor de Grote Clubactie of collecteren voor het
      Fonds Gehandicaptensport. Een deel van de opbrengst van dergelijke acties vloeit dan in de
      verenigingskas. De club collecteert al jaren voor het Fonds Gehandicaptensport, dit levert
      echter geen substantiële bedragen op om de stijgende badhuur mee op te vangen.
      Bovendien zou het natuurlijk zo moeten zijn dat met de opbrengst van dergelijke acties iets
      extra's voor (groepen) leden kan worden gedaan. Net als bij sponsorinkomsten (punt 6) zijn
      de bedragen relatief klein en jaarlijks sterk wisselend waardoor het per definitie
      onverantwoord is ze structureel mee te rekenen in de begroting.
   6. De afgelopen jaren hebben we enkele kleine sponsoren weten te werven. Denk dan
      bijvoorbeeld aan inkoopkorting op de boodschappen voor een toernooi. Reclame uitingen
      zijn lastig. De clubkrant als traditioneel advertentiemedium bestaat niet meer, we hebben
      geen eigen ruimte en het zwembad staat tot nu toe het plaatsen van sponsorborden langs de
      badrand of elders in het zwembad niet toe. De kwartiermaker heeft overigens toegezegd dat
      dit wat hem betreft in de toekomst wel tot de mogelijkheden zal behoren.

Andere sportverenigingen hebben naast inkomsten uit sponsorgelden ook nog inkomsten uit hun
kantine, ook dat kent De IJsselmeeuwen niet. Zouden er al mogelijkheden zijn om extra inkomsten te
genereren, dan zouden dergelijke incidentele inkomsten niet moeten worden ingezet als
deeloplossing voor het structurele probleem van te hoge badhuur.




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen       91/98                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>Tot slot
Hoewel we er begrip voor hebben dat het zwembad een sluitende begroting nodig heeft, kan de
clubkas van De IJsselmeeuwen het gat niet dichten. Gezien het feit dat wij vijf jaar geleden al zijn
geconfronteerd met een verdubbeling van de badhuur en de vereniging al enkele jaren verlieslatend
is, is er simpelweg geen ruimte om nog meer badhuur op te brengen.

Om tot een sluitende exploitatie te komen van het zwembad én de badhuur voor De IJsselmeeuwen
betaalbaar te kunnen houden, denken wij aan de volgende structurele oplossingsrichtingen (naast
wat die we bovenstaand reeds noemden):
    - Gemeentesubsidie aan de vereniging ter hoogte van de badhuurstijging
    - Een hogere jaarlijkse bijdrage vanuit de gemeente voor het sportbedrijf
    - Een betere bezetting van het zwembad generen tijdens openingsuren (attractiever aanbod
        van activiteiten, eventueel in samenwerking met de vereniging)
    - Verhoging van de zwemtarieven van individueel bezoek / doelgroepactiviteiten

Hoewel de wethouder tot nu heeft aangeven dat de gemeente volgens haar geen gesprekspartner is,
willen wij nog steeds graag in gesprek met de wethouder en het sportbedrijf om tot een passende
oplossing te komen die aan iedereen recht doet en voor iedereen bevredigend is door
verenigingszwemmen in Zutphen betaalbaar en toegankelijk te houden.


Namens De IJsselmeeuwen

Eric van der Zwaluw
Joan Prummel
Rob Ravesteijn




Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen        92/98                                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>Bijlage: Actieplan De IJsselmeeuwen 2021 - 2025




                                93/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen   94/98   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen   95/98   2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen   96/98   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Zwemmen of verzuipen - De IJsselmeeuwen   97/98   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>98/98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>