<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>U16
Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan
het aangepast beoordelingskader

Maart 2021, Versie 1.0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Colofon

Auteurs: Decisio




REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoud

Samenvatting: beoordeling IRP............................................................................................................... 1
      Beoordelingskader als hulpmiddel voor politiek-bestuurlijk gesprek............................................. 2
1     Inleiding ........................................................................................................................................... 4
      1.1 Aanleiding ............................................................................................................................... 4
      1.2 Werkwijze ............................................................................................................................... 4
      1.3 Leeswijzer ................................................................................................................................ 5
2     Beoordelingskader .......................................................................................................................... 6
      2.1 Basis voor het beoordelingskader........................................................................................... 6
      2.2 Beoordelingskader .................................................................................................................. 7
3     Beoordeling IRP ............................................................................................................................... 9
      3.1 Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio ................................................ 9
      3.2 Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio ....................................... 11
      3.3 Verstedelijkingsopgave faciliteren ........................................................................................ 14
      3.4 Ruimtelijke kwaliteit verhogen ............................................................................................. 16
      3.5 Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren ................................................................... 19
      3.6 Haalbaarheid ......................................................................................................................... 21
      3.7 Kosten en opbrengsten (financieel) ...................................................................................... 22
Bijlage 1: Bijlage operationalisering kernindicatoren ........................................................................... 23




REP U16         Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting: beoordeling IRP
Het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) (versie maart 2021) is op hoofdlijnen beoordeeld aan de
hand van een beoordelingskader dat door de regio is opgesteld om verstedelijkingskeuzes af te
wegen. Het beoordelingskader is uitgewerkt rondom het centrale motto van de U16 ‘Gezond leven
in een stedelijke regio voor iedereen’ en bestaat uit 7 hoofddoelen en per hoofddoel uit meerdere
subdoelen. Aan de hand van kern- en subindicatoren is het beoordelingskader verder
geoperationaliseerd.

Het totaalbeeld van de beoordeling is opgenomen in schema 1. Het IRP wordt over het algemeen
positief beoordeeld. Voor de meeste doelstellingen (zowel hoofd, als subdoelen) is veel aandacht in
het IRP. In het IRP wordt per thema het perspectief voor de regio benoemd, waaruit op een logische
manier de opgave of ambitie voort vloeit. Aan de hand van 8 redeneerlijnen wordt vervolgens
aangegeven op welke manier de opgave tegemoet wordt getreden. Daarbij is er op onderdelen een
nadere thematische verdieping gepleegd. De overwegend positieve beoordeling is logisch vanuit het
gegeven dat het beoordelingskader zelf ook ‘richting [heeft] gegeven aan de keuzes die in het IRP
worden gemaakt’. Wanneer we inzoomen op een aantal hoofddoelen en thema’s uit het IRP en deze
langs de meetlat van het beoordelingskader leggen dan vallen daarin de volgende zaken op:

•   Op de hoofddoelen ‘economie versterken’, ‘verstedelijkingsopgave faciliteren’, ‘ruimtelijke
    kwaliteit verhogen’ en ‘slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren’ wordt overwegend
    positief gescoord. Dat komt doordat het IRP de thema’s wonen, werken, mobiliteit en
    ruimtelijke kwaliteit behoorlijk concreet uitwerkt en zo inzichtbiedt in welke mate aan de
    opgaven wordt voldaan en op welke manier bepaalde doelen gerealiseerd gaan worden.
    Bijvoorbeeld in termen van aantallen arbeidsplaatsen, woningen, waar en op welke OV-lijnen
    ingezet wordt en op welke manier de ruimtelijke kwaliteit versterkt wordt.
•   De beoordeling op het hoofddoel ‘bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio’ is
    lastiger. Dat heeft te maken met het regionale niveau waarop het IRP is uitgewerkt. Voor
    bepaalde subdoelen en indicatoren is een nadere uitwerking op lokaal niveau nodig
    (bijvoorbeeld klimaatadaptatie); deze invulling biedt het IRP niet. Daarnaast is de inpassing van
    verschillende functies (wonen, werken, mobiliteit) binnen bestaand stedelijk gebied en het
    gezond maken / houden van dit gebied (met name kijkend naar het aspect geluid) een
    aandachtspunt. De specifieke ‘inpassing’ dient nader uitgewerkt te worden.
•   In algemene zin geldt voor meer indicatoren uit het beoordelingskader dat het nog niet mogelijk
    is ze op basis van de uitwerking in het IRP te beoordelen. In de fase van planontwikkeling waar
    het IRP zich in bevindt is dat ook logisch: het IRP kan op onderdelen alleen randvoorwaarden of
    uitgangspunten meegeven, of aangeven dat nog ruimte wordt gezocht voor bepaalde functies.
    De daadwerkelijke uitwerking in plannen komt later en is in sommige gevallen ook vooral iets
    waar gemeenten mee aan de slag moeten.
•   De beoordeling op de hoofddoelen ‘Haalbaarheid’ en ‘Kosten en opbrengsten’ is ook nog niet
    goed mogelijk. Over deze aspecten is nog weinig concrete informatie voorhanden.

Dat maakt dat beoordeling op een aantal indicatoren neutraal (0) of onbekend (?) is. Deze
beoordelingen zijn te lezen als aandachtspunten bij de verdere uitwerking van het IRP. Beoordeling
aan de hand van het beoordelingskader is dan ook vooral een hulpmiddel voor het politiek-
bestuurlijk gesprek. Deze duiding staat nader toegelicht onder schema 1.
Schema 1: totaalbeeld beoordeling Integraal Ruimtelijk Perspectief U16
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                               Subdoelen                                            Beoordeling
                                        Bevorderen gezonde leefstijl                               +


REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                      Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a. terugdringen
                                                                                                  +/-
                                      hinder geluid en emissies)
Bevorderen van een gezonde,           Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken
                                                                                                 0/+ ?
duurzame en energieke regio           wateroverlast, waterveiligheid en hittestress
                                      Voldoende schoon en gezond water                            0/+
                                      Kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie        0/+ ?
Economie versterken: Aanjagen         Agglomeratiekracht vergroten                                 +
economische groei van de regio        Versterken van het vestigingsklimaat                        +?
                                      Bevorderen circulariteit in de economie                    0/+ ?
                                      Bevorderen innovatie in de economie                          +
                                      Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met
                                                                                                  0?
                                      gezonde en veilige arbeidsomstandigheden
Verstedelijkingsopgave faciliteren    Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)               +
                                      Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus (kwaliteit)     0/+ ?
                                      Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt                 0?
                                      Stimuleren levensloopbestendige wijken                      0?
                                      Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit
                                                                                                  +
                                      woongebieden
                                      Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden              +
Ruimtelijke kwaliteit verhogen        Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijk
                                                                                                 0/+
                                      gebied
                                      Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk
                                                                                                  +
                                      gebied
                                      Behouden versterken van de intrinsieke
                                                                                                 0/+
                                      natuurwaarden
                                      Vergroten van het areaal (land- en water) natuur            +?
                                      Behouden en versterken van de cultuurhistorische
                                                                                                  +
                                      waarden
                                      Leefbaarheid en vitaliteit kernen                           +
                                      Recreatieve voorzieningen                                   +
Slimme en Toekomstvaste mobiliteit    Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en
faciliteren                           oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets, Spoor,       +
                                      Stedelijk OV, Transfer, Weg)
                                      Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken             0/+
                                      Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid en
                                                                                                  0?
                                      beleving
                                      Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en
                                                                                                  +
                                      vervoersysteem
Haalbaarheid                          Zicht op uitvoering (technische complexiteit, draagvlak,
                                                                                                  0?
                                      fysieke inpassing, juridisch)
                                      Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid                   +
Kosten en opbrengsten                 Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten              -?
                                      Investeringskosten                                          -?



Beoordelingskader als hulpmiddel voor politiek-bestuurlijk gesprek
Om te voorzien in de regionale opgaven en daarbij oog te houden voor de ambities en doelstellingen
van de regio worden ruimtelijk-economische keuzes op verschillende schaalniveaus (regionaal,
gemeentelijk, lokaal) gevraagd. Het beoordelingskader is opgesteld ter ondersteuning van het
maken van deze keuzes. De beoordeling van het IRP is geen zuivere toets op de ‘maatschappelijke
impact’, maar biedt wel inzicht in de bijdrage van (elementen uit) de vijf thema’s en 8 redeneerlijnen
die in het IRP aandacht krijgen, aan de hoofddoelstellingen uit het beoordelingskader. Beoordeling
van doelstellingen is gebaseerd op het ‘meten’ van onderliggende indicatoren. Aandachtspunt
daarbij is dat verschillende indicatoren een verschillend karakter hebben. De meesten zijn
kwantitatief meetbaar te maken, maar sommige indicatoren kunnen alleen kwalitatief worden
gescoord op basis van ‘expert judgement’. Daarnaast geldt als aandachtpunt voor gebruik dat
indicatoren soms met elkaar overlappen en/of containerbegrippen zijn.




REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Elementen die nu nog niet zijn uitgewerkt (en waarvan de bijdrage aan doelen nog niet meetbaar is)
verdienen dus in nader ontwerp en programmering in het vervolgproces aandacht. Daarbij geldt ook
dat scores nog verbeterd (of verslechterd) kunnen worden door (gebrek aan) een nadere uitwerking
of inpassing. Daarbij past overigens wel de kanttekening dat niet op alle doelstellingen maximaal kan
worden gescoord. De ruimte is immers schaars, zodat het noodzakelijk is keuzes te maken.




REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1       Inleiding

1.1         Aanleiding

De regio Utrecht staat voor de opgave om de komende jaren een grote vraag naar ruimte op te
vangen en op een duurzame, leefbare en gezonde manier in te passen in de bestaande
leefomgeving. De vraag naar ruimte komt onder meer voort vanuit de groeiende economie en een
toenemend aantal mensen dat in de regio wil wonen, de benodigde verduurzaming van het
energiegebruik, klimaatopgaven en de grote verkeersstromen die door de regio zullen blijven lopen.
Het op een gezonde en leefbare manier inpassen van deze opgaven vraagt ook om voldoende ruimte
voor rust en recreatie, bijvoorbeeld in de vorm van natuur en landschap.

Om de groei in goede banen te leiden werkt de regio U16 nauw samen. Daartoe is in 2018 een
Ruimtelijk Economische Koers (REK) en later een Ruimtelijk Economisch Programma (REP) opgesteld.
Daarin is vanuit de U16 ‘een integrale en breed gedragen visie en strategie op de toekomst (tot 2040)
van de metropoolregio Utrecht opgenomen’. De visie en strategie zijn ruimtelijk vertaald in het
Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). Het IRP is ‘geen eindbeeld, maar bevat een strategie en
adaptief ontwikkelpad’. Om die reden worden in de volgende stap vanuit het REP nog gezamenlijk
afspraken gemaakt over regionaal programmeren en een uitvoeringsstrategie.

In het ruimtelijk economisch programma REP is een integraal afwegingskader en beoordelingskader
opgesteld. Doel van voorliggende notitie is het IRP langs de meetlat van het beoordelingskader
(BOK) te leggen.



1.2         Werkwijze
In de eerste helft van 2019 is door het MIRT Onderzoek Metropoolregio Utrecht in samenwerking
met het REP een aantal verstedelijkingsmodellen geschetst die getoetst zijn aan een
beoordelingskader. De uitgangspunten voor de verstedelijkingsmodellen en het uitgewerkte
beoordelingskader zijn door Provinciale Staten en de gemeenteraden vastgesteld. Daarbij zijn
verschillende zienswijzen, moties en amendementen ingediend die oproepen om het eerder
gebruikte beoordelingskader verder uit werken. Daarnaast is vanuit bestuurstafels (Gezondheid en
Inclusiviteit, Wonen, Werken, Groen en Landschap, Mobiliteit en Energie) en de waterschappen
(vertegenwoordigd via Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden - HDSR) input aangedragen voor
het beoordelingskader. Dit is in het voorjaar van 2020 verwerkt in het aangepast beoordelingskader.

Voorliggend rapport gaat in op de wijze waarop het Integraal Ruimtelijk Perspectief scoort op de
verschillende doelen, subdoelen en indicatoren in het beoordelingskader. Voor deze toetsing is geen
specifiek (kwantitatief) onderzoek gedaan naar de impact van bepaalde onderdelen uit het IRP op de
indicatoren uit het beoordelingskader. Het oordeel over en de scores van het IRP op de verschillende
indicatoren is kwalitatief gedaan aan de hand van een expertmatige beoordeling.

In deze notitie is een score gegeven op het niveau van de subdoelen. Hierbij is gekeken naar de
onderliggende kernindicatoren en (indien die er zijn) subindicatoren. Scores die zijn gegeven zijn:
negatief (-), geen/verwaarloosbaar effect (0), of positief (+). Op sommige aspecten is nog geen
oordeel mogelijk, bijvoorbeeld omdat de uitwerking in een concreet ontwikkelingsplan bepalend is,
niet de (ruimtelijke) keuzes op hoofdlijnen die in het IRP worden gemaakt. Waar dit het geval is, is
dit aangegeven met een vraagteken (?).


REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Voorbeelduitwerking om de methodiek toe te lichten
We lichten deze werkwijze kort toe aan de hand van een voorbeelduitwerking. We maken daarbij gebruik van het subdoel
‘Versterken van het vestigingsklimaat’. Dit subdoel valt onder het hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische
groei van de regio’. De beoordeling van het subdoel is gedaan aan de hand van de kernindicator ‘Versterking
vestigingsklimaat’ en met name de subindicatoren die deze kernindicator verder geoperationaliseerd hebben, een korte
toelichting:

-     ‘Aantal potentiële werknemers binnen bereik van de 3 economische hotspots’. Binnen deze sub-indicator worden met
      de economische hotspots in de regio USP/Rijnsweerd, stationsgebied Utrecht en de A12 Zone / Merwedekanaalzone
      bedoeld. In het IRP is expliciet aandacht voor de ruimtelijke uitwerking van deze drie locaties, in termen van aantallen
      woningen en arbeidsplaatsen en er is aandacht voor de ontsluiting van deze gebieden (o.a. via specifieke onderdelen
      van het OV-systeem ‘Wiel met Spaken’). Op die manier wordt, deels kwalitatief (verbetering bereikbaarheid) en deels
      kwantitatief (aantal woningen dat in de nabijheid van deze locaties wordt toegevoegd), inzichtelijk gemaakt dat het
      aantal werknemers dat binnen bereik van de 3 hotspots woont in potentie toeneemt. Dat motiveert de positieve
      beoordeling (+) op deze sub-indicator.
-     ‘Kwalitatieve ontwikkeling economische hotspots en aanwezigheid van een aantrekkelijk en gezond woonmilieu’.
      Deze sub-indicator ligt in het verlengde van de vorige en, zoals de sub-indicator zelf al noemt, meer kwalitatief van
      aard. In het IRP is expliciet aandacht voor de ontwikkeling van de economische hotspots. Ook in kwalitatieve zin, zo
      wordt bij het stationsgebied / Groot Merwede aangegeven dat ‘Gezond leven het uitgangspunt [is] […], waarbij het
      groen een essentiële rol speelt in de ontwikkeling’. Bij de A12 zone wordt aangegeven dat de ruimtelijke kwaliteit
      ‘gedragen [wordt] door de kanalen die door het gebied lopen en de groene verbindingen die er vanuit dit gebied zijn’.
      Bij ontwikkeling van het USP is aandacht voor ‘een gezonde en duurzame leefomgeving’ en een plek waar ‘inspiratie,
      ontmoeting en samenwerking centraal staan’. Deze concrete uitwerkingen motiveren de positieve beoordeling (+) op
      deze sub-indicator.
-     ‘Aantal m2 kantoren op multifunctionele knooppuntlocaties’. Het IRP is in algemene zin zo opgebouwd dat eerst de
      opgave / ambitie voor de regio wordt toegelicht (perspectieven) en dat vervolgens via een aantal redeneerlijnen en
      thematische verdiepingen aan wordt gegeven hoe en in welke mate aan de opgaven tegemoet wordt gekomen. Zo
      wordt duidelijk dat er tot 2040 behoefte is aan maximaal 853.000 m2 kantoorruimte in de stad Utrecht op plekken die
      goed bereikbaar zijn met het OV. Bij de verdere thematische uitwerking van kantooromgevingen wordt aangegeven
      dat het IRP inzet op toekomstbestendige plekken die multifunctioneel zijn, in een groene omgeving en met een
      optimale ov-bereikbaarheid. Het aantal m2 kantoren dat op dit type locaties wordt gerealiseerd wordt niet concreet
      benoemd. Het is om die reden nog niet te beoordelen of aan deze sub-indicator wordt voldaan (?).
-     ‘Aantal ha toegevoegde bedrijventerreinen’. Voor deze sub-indicator geldt min of meer hetzelfde als de vorige. De
      opgave wordt met 216 ha bedrijventerrein extra concreet benoemd. Daarbij worden verschillende mogelijkheden
      genoemd om deze opgave in te vullen (bijvoorbeeld binnen de gemengde stedelijke gebieden en door intensivering
      van de huidige bedrijventerreinen), maar wordt tegelijkertijd aangegeven dat nog gezocht moet worden naar ruimte
      voor een resterend deel van de opgave. Daaruit concluderen we dat nog niet volledig aan de opgave wordt voldaan en
      is de sub-indicator nog niet volledig te beoordelen, om die reden resteert een ? als beoordeling.

Al met al worden twee van de vier subindicatoren onder de kernindicator en het subdoel ‘versterken van het
vestigingsklimaat’ positief (+) beoordeeld en is voor twee subindicatoren nog geen beoordeling mogelijk (?). De totaalscore
op het subdoel is om die reden een combinatie van beide beoordelingen: + ?.




1.3            Leeswijzer
In het vervolg van dit rapport komen achtereenvolgens aan bod:

•     Hoofdstuk 2             Introductie beoordelingskader
•     Hoofdstuk 3             Beoordeling IRP
•     Hoofdstuk 4             Conclusies en algemeen oordeel IRP



Bijlage 1. Operationalisering kernindicatoren beoordelingskader.




REP U16       Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>2        Beoordelingskader

2.1          Basis voor het beoordelingskader
Het overkoepelende en samenbindende thema van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP),
‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’ is eveneens het integraal verbindend element in
het beoordelingskader.

De U16 hanteert een brede definitie van het begrip gezondheid. Daarvoor zijn de volgende waarden
van belang:

•     Gericht op het algeheel welbevinden (geluk)
•     Uitgaan van positieve gezondheid, breder dan alleen de aan- of afwezigheid van ziekte, maar
      focus op preventie
•     Gericht op iedereen, dus inclusief.

Om gezondheid voor iedereen op een goede manier te verwerken in het ruimtelijke perspectief voor
de regio wordt een aantal ruimtelijke hoofdprincipes meegegeven die zorgen dat de ruimtelijke
inrichting bijdraagt aan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving:

1. Realiseer voldoende, kwalitatief hoogwaardige, groenblauwe ruimte, die voor iedereen
   toegankelijk is.
2. Geef prioriteit aan lopen, fietsen en openbaar vervoer, stimuleer bewegen en beperk het
   vervuilende goederen- en personenvervoer
3. Pas inrichting en gebruik van de ruimte aan op de eisen vanuit klimaatverandering en borg
   gezondheid en veiligheid daarbij. Verminder door de inrichting de milieubelasting op gevoelige
   bestemmingen
4. Zet in op een landbouwtransitie met minder negatieve en meer positieve effecten op
   gezondheid
5. Zorg voor een ruimtelijke inrichting waarin iedereen mee kan doen en ontwikkel nieuwe
   woonconcepten gericht op bevorderen van sociale cohesie
6. Zet ook bij circulaire economie en in de bouw/bouwconcepten gezondheid centraal.

Gezondheid is daarom in het beoordelingskader geïntegreerd als uitgangspunt voor alle sectorale
pijlers en hoofddoelen van het REP. De hoofddoelstellingen van het beoordelingskader zijn:

•     Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio
•     Economie versterken: Aanjagen economische groei van de regio
•     Verstedelijkingsopgave faciliteren
•     Ruimtelijke kwaliteit verhogen
•     Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren
•     Haalbaarheid
•     Kosten en opbrengsten (financieel)


De beoordeling is geen zuivere toets op de ‘maatschappelijke impact’, maar geeft vooral inzicht in de
bijdrage van (elementen uit) de acht redeneerlijnen uit het IRP en de thematische verdieping die
daarop is uitgewerkt (Mobiliteit, Groen en Landschap, Woonmilieus en kwalitatieve
woningbehoefte, Werkmilieus en Energie) aan de verschillende hoofddoelstellingen uit het
beoordelingskader. Bovendien geldt dat indicatoren soms overlap bevatten en/of
containerbegrippen zijn. Niet alle indicatoren zijn concreet meetbaar: sommige kunnen alleen
kwalitatief worden gescoord op basis van ‘expert judgment’.
REP U16      Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader             6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.2              Beoordelingskader
Figuur 2.1 Beoordelingskader REP

                    Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’

Hoofddoel                              Subdoelen                                        Kernindicatoren
Bevorderen van een gezonde, duurzame
                                                                                        Fietsgebruik
en energieke regio
                                                                                        Voor iedereen zijn er – dichtbij en toegankelijk-
                                                                                        aantrekkelijke plekken

                                                                                        Leefomgeving draagt bij aan gezond gewicht

                                       Bevorderen gezonde leefstijl                     Wonen en druk verkeer zijn gescheiden

                                                                                        Functies (Wonen, werken, voorzieningen) zijn goed
                                                                                        gemengd, overlastgevende bedrijven staan op afstand
                                                                                        Actief vervoer (lopen en fietsen) is in beleid, ontwerp
                                                                                        en gebruik de standaard

                                                                                        Tussen kernen zijn goede fiets- en OV-verbindingen.

                                                                                        Geluid

                                                                                        Emissies luchtverontreiniging
                                       Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a.
                                                                                        Verkeersveiligheid
                                       terugdringen hinder geluid en emissies)
                                                                                        Veiligheid in de brede zin

                                                                                        Waterkwaliteit

                                       Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken
                                                                                        Kansen voor klimaatadaptatie
                                       wateroverlast, waterveiligheid en hittestress

                                                                                        Robuust Watersysteem

                                       Voldoende schoon en gezond water                 Ruimte voor het hoofdwatersysteem

                                                                                        Strategische grondwatervoorraden

                                                                                        CO2-emissies verkeer
                                       Kansen en bijdragen aan realisatie
                                       energietransitie                                 Kansen en bijdragen aan de energietransitie in termen
                                                                                        van energieproductie en -besparing (in TWh en PJ)

Economie versterken: Aanjagen
                                                                                        Bruto Regionaal Product (BRP)
economische groei van de regio
                                                                                        Aantal arbeidsplaatsen (economische opgave)
                                       Agglomeratiekracht vergroten
                                                                                        Hoeveelheid ha toegevoegde gemengde functies
                                                                                        wonen en werken

                                                                                        Ruimte-intensivering werklocaties en voorzieningen

                                       Versterken van het vestigingsklimaat             Versterking vestigingsklimaat
                                                                                        Behoud werklocaties (niet mengen met wonen) met
                                                                                        een bovengemiddelde Next Economy Potentie
                                       Bevorderen circulariteit in de economie          (NEER)
                                                                                        Complementariteit van werklocaties om circulaire
                                                                                        ketens te kunnen sluiten

                                       Bevorderen innovatie in de economie              Kansen voor innovatieve economie

                                       Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met    Aandeel gezonde en veilige arbeidsplaatsen op het
                                       gezonde en veilige arbeidsomstandigheden         totaal

Verstedelijkingsopgave faciliteren
                                                                                        Gerealiseerde woningen binnen de regio
                                       Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)
                                                                                        Reserve-plancapaciteit

                                       Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus
                                                                                        Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus
                                       (kwaliteit)
                                                                                        Voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor
                                       Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt
                                                                                        iedereen

                                       Stimuleren levensloopbestendige wijken           Aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal

                                       Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit      Nabijheid stedelijke centra (% woningen binnen 3km
                                       woongebieden                                     van centra)

                                       Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden   Gemiddelde woon-werk reistijd per modaliteit




REP U16         Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                     7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                    Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’

Hoofddoel                            Subdoelen                                          Kernindicatoren
Ruimtelijke kwaliteit verhogen       Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het
                                                                                        Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied
                                     stedelijk gebied

                                                                                        Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied

                                                                                        Bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de
                                                                                        Utrechtse Landschappen
                                                                                        Bijdrage (of afbreuk) aan cultuurhistorische waarden
                                     Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het      (landschapselementen/ bouwwerken/ artefacten)
                                     landelijk gebied                                   Impact op landbouw (ruimtebeslag bestaand areaal,
                                                                                        met onderscheid primaire en secondaire landbouw)

                                                                                        Aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening

                                                                                        Kansen voor natuur/landschapinclusieve/circulaire
                                                                                        landbouw

                                                                                        Kansen voor natuur
                                     Behouden versterken van de intrinsieke
                                     natuurwaarden
                                                                                        Biodiversiteit

                                                                                        Ruimtebeslag/nieuwe natuur (exclusief reeds geplande
                                                                                        NNN)
                                     Vergroten van het areaal (land- en water) natuur
                                                                                        Verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantasting en
                                                                                        nieuwe verbindingen
                                     Behouden en versterken van de cultuurhistorische
                                                                                        Kansen voor landschap
                                     waarden

                                                                                        Inwonertal op peil
                                     Leefbaarheid en vitaliteit kernen
                                                                                        Bereikbaarheid knopen

                                                                                        Ruimte, kwaliteit en bereikbaarheid recreatieve
                                     Recreatieve voorzieningen
                                                                                        voorzieningen
Slimme en Toekomstvaste mobiliteit                                                      Bereikbaarheid in reistijdsom totaal per modaliteit,
faciliteren                                                                             lokaal, regionaal en doorgaand verkeer
                                                                                        Aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met
                                                                                        restcapaciteit)
                                     Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en
                                     oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets,     Bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit
                                     Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg)                (fiets/ov, auto)

                                                                                        Impact op NMCA-knelpunten

                                                                                        Ontlasten Utrecht Centraal

                                                                                        Bewerkstelligen slim, veilig en duurzaam
                                                                                        goederenvervoer

                                     Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken     Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken

                                     Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid    Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid en
                                     en beleving                                        beleving
                                     Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en     Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en
                                     vervoersysteem                                     vervoersysteem

Haalbaarheid                         Zicht op uitvoering (technische complexiteit,
                                                                                        Uitvoerbaarheid
                                     draagvlak, fysieke inpassing, juridisch)

                                     Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid          Adaptiviteit/flexibiliteit


Kosten en opbrengsten (financieel)
                                                                                        GREX-saldo (mln Euro)
                                     Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten
                                                                                        OV-exploitatie (Euro of kwalitatief)

                                     Investeringskosten                                 Investeringen infrastructuur (Euro)




Bij sommige kernindicatoren is de bijdrage van een plan, ontwikkeling of maatregel duidelijk aan te
wijzen en de score eenduidig. Vaak is dit ook niet het geval en is een verdere verdieping of
operationalisering nodig. Om deze reden zijn er voor veel kernindicatoren nog subindicatoren
uitgewerkt die gezamenlijk de score op de kernindicator bepalen. Zie bijlage 1 voor de verdere
operationalisering van de kernindicatoren.




REP U16         Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>3       Beoordeling IRP
In dit hoofdstuk is de beoordeling van het IRP aan de hand van de hoofddoelen en subdoelen
opgenomen.



3.1          Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio
In schema 3.1 is de beoordeling op het hoofddoel ‘Bevorderen van een gezonde, duurzame en
energieke regio’ opgenomen. De beoordeling heeft op de verschillende subdoelen plaatsgevonden.
Die beoordeling staat hierna toegelicht.
Schema 3.1: beoordeling op hoofddoel ‘Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                                       Subdoelen                                        Beoordeling
Bevorderen van een gezonde, duurzame en         Bevorderen gezonde leefstijl                          +
energieke regio
                                                Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a.
                                                                                                      +/-
                                                terugdringen hinder geluid en emissies)

                                                Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken
                                                                                                     0/+ ?
                                                wateroverlast, waterveiligheid en hittestress

                                                Voldoende schoon en gezond water                      0/+
                                                Kansen en bijdragen aan realisatie
                                                                                                     0/+ ?
                                                energietransitie



Per subdoel liggen een of meerdere kernindicatoren en subindicatoren ten grondslag aan de
beoordeling. Per subdoel lichten we toe hoe de beoordeling tot stand is gekomen / waar deze op is
gebaseerd.

Bevorderen gezonde leefstijl
Binnen het subdoel ‘bevorderen gezonde leefstijl’ wordt gekeken naar verschillende kernindicatoren
die met name gaan over het stimuleren van actief vervoer, zoals fietsgebruik, een aantrekkelijke
leefomgeving om in te sporten en goede fiets- en OV verbindingen tussen kernen, en over het
mengen (wonen, werken, voorzieningen) en scheiden van functies (overlast gevende bedrijven,
wonen en druk verkeer).

Het IRP draagt op meerdere manieren positief bij aan een gezonde leefstijl in de regio. Zo wordt
ingezet op het verbinden van stad en land, door groenblauwe verbindingen, scheggen en
recreatiepoorten. Daarnaast wordt nabijheid georganiseerd door het mengen van functies als
wonen, werken en voorzieningen, zodat alle benodigde dagelijkse functies op wandel- en
fietsafstand aanwezig zijn. Het IRP benoemd dat daar hogere dichtheden bij horen en dat de wandel-
en fietsinfrastructuur versterkt worden. Tot slot wordt specifiek ruimte gezocht voor of rekening
gehouden met bedrijventerreinen die niet mengbaar zijn, zodat hier bedrijven met een hogere
milieucategorie en hindercirkels gevestigd kunnen blijven (of worden). Dat draagt bij aan het
scheiden van functies.

Bevorderen gezonde leefomgeving
De kernindicatoren waarop de beoordeling ‘bevorderen gezonde leefomgeving’ zich baseert zien toe
op de aspecten geluid, emissies luchtverontreiniging, verkeersveiligheid, veiligheid ‘in brede zin’ en
waterkwaliteit. Door ruimtelijke ontwikkelingen zoveel mogelijk te concentreren binnen bestaand
stedelijk gebied en uit te breiden rondom (OV)-knopen wordt vanuit het IRP ingezet op het beperken
of zelfs terugdringen van het autoverkeer. Dat draagt positief bij aan het reduceren van geluid en
emissies, de autoverkeersveiligheid neemt daardoor mogelijk toe. Fietsen wordt gestimuleerd, wat


REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>mogelijk weer wel tot meer verkeersonveiligheid kan leiden. Daarnaast zorgt concentratie van
functies op bepaalde plekken juist voor meer drukte en daarmee mogelijk geluidsoverlast en
verkeersonveilige situaties.

Aspecten met betrekking tot veiligheid ‘in brede zin’ komen niet terug in het IRP. Voor
waterkwaliteit is wel aandacht. Het IRP geeft aan te kiezen voor ‘een waterrobuuste en
klimaatbestendige regio’. Door aanleg van wadi’s en waterpleinen moet een robuust watersysteem
‘met voldoende verversing’ ontstaan, zodat ook bij hoge temperaturen een goede waterkwaliteit
geborgd is. Verder wordt aangegeven dat ‘waterinclusief bouwen een voorwaarde is voor de
stedelijke ontwikkeling van de regio’. Het wordt niet concreet waar wadi’s en waterpleinen komen
en op welke manier waterinclusief bouwen geborgd wordt.

Al met al geeft het IRP op een aantal kernindicatoren een positieve invulling, is op een aantal
aspecten zorg of mogelijk zelfs sprake van negatieve effecten en wordt op een aantal indicatoren
niet of beperkt uitgewerkt hoe daar invulling aan wordt gegeven. Om die reden is de beoordeling op
het subdoel ‘bevorderen gezonde leefomgeving’ zowel positief als negatief (+/-).

Kansen voor klimaatadaptie
Het subdoel ‘kansen voor klimaatadaptatie’ wordt beoordeeld op basis van de mate waarin wordt
ingezet op het beperken van (kans op) wateroverlast, overstroming, hittestress en droogte. In het
IRP is bij het uitwerken van perspectief 7 voldoende aandacht voor klimaatadaptatie (en ook
watterrobuustheid). Verwezen wordt naar de ‘regionale adaptatiestrategie’ die voorschrijft dat ‘in
2040 nieuwbouw en herstructurering klimaatadaptief gebeurt’. Er moet voldoende ruimte zijn voor
water, met minder verstening ontwikkeld worden en gewerkt worden met ‘het juiste groen’.

Bij het uitwerken van de redeneerlijnen die leiden tot ruimtelijke keuzes is onder meer aandacht
voor ‘landschap, water en groen-inclusief ontwikkelen’. Daarbij wordt echter vooral benadrukt dat
er ‘programmatische keuzes’ zijn te maken die sturing geven aan het uitvoeren van de ontwikkeling
van groen en landschap. Aangegeven wordt dat nieuwe verstedelijking natuurinclusief en
klimaatadaptief ontworpen wordt en dat de openbare ruimte moet gaan bijdragen aan het
verminderen van hittestress. Verder wordt benoemd dat er ruimte moet zijn ‘voor en/of integreren
van de wateropgave en klimaatadaptatie’. De opgaven en keuzes worden echter niet expliciet in
ruimtelijk uitgewerkt. Daarnaast wordt aangegeven dat voor het bestaande stedelijke gebied geen
aparte gebiedsopgave omschreven is. Het IRP benoemd wel dat daar ‘ook nadrukkelijk opgaven voor
landschap, groen en klimaatadaptatie’ liggen.

Al met al wordt er voldoende aandacht besteed aan klimaatadaptatie, maar worden de kansen en
met name ruimtelijke keuzes hiervoor niet concreet uitgewerkt om die reden is dit subdoel als licht
positief beoordeeld (0/+) beoordeeld. Voor een deel is dit echter ook (nog) niet te beoordelen (?).

Voldoende schoon en gezond water
Het subdoel ‘voldoende schoon en gezond water’ wordt beoordeeld aan de hand van 3
kernindicatoren:

-   Robuust watersysteem
-   Ruimte voor het hoofdwatersysteem
-   Strategische grondwatervoorraden

Het IRP heeft onder de redeneerlijn ‘De Utrechtse trots als basis’ veel aandacht voor het behoud en
versterken van landschap, water en groen in de regio. Daarbij wordt als één van de keuzes expliciet
benoemd dat ‘ruimte voor groen, natuur, cultuurhistorie en water in kwantitatieve zin’ vergroot
wordt. Daarnaast is aandacht voor een waterrobuuste regio waarin wordt ingezet op onder meer

REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>aspecten als waterretentie en infiltratie. Dat moet zorgen dat de druk op het watersysteem niet
toeneemt.

Voor het thema landschap, water en groen zijn ook specifieke gebiedsgerichte opgaven geschetst.
Bij elk van deze gebiedsopgaven is aandacht voor water. In veel van die gebieden is aandacht voor
waterberging, het tegengaan van bodemdaling, het voorkomen van watertekorten in
veenweidegebieden en zorgdragen voor overstromingsveiligheid in het rivierengebied.

In tegenstelling tot de opgaven op het gebied van groene contour, extra landschap, extra natuur en
recreatieve verbindingen is de wateropgave nog niet gekwantificeerd in bijvoorbeeld aantal
hectaren. Daarover wordt aangegeven dat de wateropgave ‘veelal meegekoppeld kan worden in het
oppervlak van andere opgaven’. Voor strategische grondwatervoorraden is in het IRP geen aandacht.

Al met al is er voldoende aandacht voor voldoende water, maar wordt deze opgave beperkt
ruimtelijk specifiek en kwantitatief gemaakt. In potentie wordt dus positief op dit subdoel gescoord,
maar het vraagt nog wel verdere uitwerking. Om die reden is het subdoel als 0/+ beoordeeld.

Kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie
Binnen het subdoel ‘kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie’ wordt gekeken naar de
kernindicatoren CO2-emissies van verkeer en naar kansen en bijdragen aan de energietransitie in
termen van energieproductie en -besparing. Deze laatste indicator is verder uitgewerkt naar
subindicatoren op het gebied van wonen (energievraag en energieneutraliteit), ruimte voor
elektriciteit buitengebied, nabijheid van warmtebronnen, een impuls aan bedrijven en het
energiegebruik en de energielevering op werklocaties.

Voor het hoofddoel energietransitie is met name de redeneerlijn ‘duurzame energie is een
gezamenlijke opgave’ van belang. Daarin wordt benoemd dat de regio ruimte gaat maken voor ten
minste 1,8 TWh duurzame opwek in 2030. Dat gebeurt met zon-op-dak, zonnevelden en
windmolens. Waar precies, dat is in het IRP nog niet uitgewerkt, wel worden daarvoor enkele
‘leidende principes’ benoemd en wordt vooral verwezen naar het parallel lopende traject van de
Regionale Energie Strategie U16. Vanuit de RES zullen concrete plannen naar voren komen, die
mogelijk ook op de ruimtelijke ontwikkeling in de regio invloed zullen hebben. Dat traject is echter
nog niet afgerond.

De inzet op duurzame vormen van mobiliteit (openbaar vervoer, fietsen, lopen) en concrete
uitwerking daarvan (zoals het ‘Wiel met Spaken’, ontwikkeling rondom knooppunten en in stedelijke
kernen) maakt dat op de kernindicator CO2-emissies positief gescoord wordt. Het is aannemelijk dat
met de ruimtelijke uitwerking van het IRP getracht wordt het autoverkeer zoveel als mogelijk in te
perken.

Al met al wordt het subdoel ‘kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie’ beoordeeld met
0/+. Er is een positieve bijdrage o.a. op het gebied van verkeer en de uitgesproken ambities om in te
zetten op de energietransitie, maar tegelijkertijd is de ruimtelijke uitwerking van de energietransitie
nog niet uitgewerkt en daarmee niet te beoordelen (?).



3.2         Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio
In schema 3.2 is de beoordeling op het hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische
groei van de regio’ opgenomen. De beoordeling heeft op de verschillende subdoelen
plaatsgevonden. Die beoordeling staat hierna toegelicht.



REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader               11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Schema 3.2: beoordeling op hoofddoel ‘Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
 Hoofddoel                                        Subdoelen                                         Beoordeling
Economie versterken: Aanjagen                    Agglomeratiekracht vergroten                            +
economische groei van de regio                   Versterken van het vestigingsklimaat                   + ?
                                                 Bevorderen circulariteit in de economie               0/+ ?
                                                 Bevorderen innovatie in de economie                     +

                                                 Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met
                                                                                                        0?
                                                 gezonde en veilige arbeidsomstandigheden




Agglomeratiekracht vergroten
Binnen het subdoel agglomeratiekracht vergroten wordt beoordeeld op de kernindicatoren BRP,
aantal arbeidsplaatsen, hoeveelheid hectare toegevoegde gemengde functies wonen en werken en
de ruimte-intensivering van werklocaties en voorzieningen.

Vanuit het IRP wordt onder meer ingezet op het versterken van de stad Utrecht ‘als vliegwiel van de
groei van de regio’, op het ontwikkelen van nieuwe hoogstedelijke centra rondom de zogeheten
‘metropoolpoorten’ en op het intensiveren van regiopoorten. Concreet betekent dit dat op diverse
plekken getransformeerd wordt en gemengde woon-werkmilieus ontstaan. De (stedelijke)
verdichting en vermenging van wonen, werken en voorzieningen gaat gepaard met een inzet op de
(OV) bereikbaarheid van deze gebieden. Die twee elementen zorgen ervoor dat de ‘nabijheid’ van
wonen, werken en voorzieningen toeneemt. Om die reden wordt het IRP op het subdoel
‘agglomeratiekracht vergroten’ positief beoordeeld (+). Wanneer het gaat om agglomeratiekracht
wordt namelijk gesproken van begrippen als ‘matching, sharing en learning’, die allen versterkt
worden als de nabijheid en dichtheid in (met name stedelijke) gebieden toeneemt. Vanuit die
theorie wordt een positieve bijdrage aan het Bruto Regionaal Product verwacht.

Verder wordt in ieder geval voldoende ruimte voor arbeidsplaatsen vanuit de economische opgave
geborgd, onder meer vanuit een ruimte-intensivering van bedrijventerreinen en door concreet een
aantal regiopoorten en ontwikkellocaties in de stad Utrecht te benoemen waar wordt
geïntensiveerd, niet alleen in wonen, maar ook in termen van aantal arbeidsplaatsen.

Versterken van het vestigingsklimaat
Het subdoel ‘versterken van het vestigingsklimaat’ is nader geoperationaliseerd aan de hand van een
aantal subindicatoren. Het gaat onder meer over het potentiële bereik van het aantal werknemers
van de 3 economische hotspots, de kwalitatieve ontwikkeling van de economische hotspots, het
aantal vierkante meters kantoren op multifunctionele knooppuntlocaties en het aantal hectares
toegevoegde bedrijventerreinen.

De opgave op de twee laatste aspecten is in het IRP concreet gemaakt. Er is tot 2040 behoefte aan
maximaal 853.000 m2 VVE kantoorruimte in de stad Utrecht, dat wordt met name ingevuld op
plekken die goed bereikbaar zijn met het OV. Op plekken buiten de stad wordt gefaseerd gestart
met het transformeren van kantoren naar wonen. Daarbij wordt begonnen met kantoren die niet op
een OV-locatie liggen. Tot 2040 is er daarnaast nog de opgave om 216 ha bedrijventerrein te
programmeren. Het IRP geeft aan dat deze opgave gedeeltelijk terecht kan komen in de gemengde
stedelijke gebieden, maar dat voor een groot deel van de opgave nog geen ruimte is gevonden.
Concreet wordt gemaakt dat er regionaal nog planaanbod is dat wordt benut, dat er ruimte is om te
intensiveren op bestaande bedrijventerreinen en dat daarnaast ruimte wordt gezocht naar één of
meerdere regionale bedrijventerreinen waar de regionale groei opgevangen kan worden. Die laatste
locatie(s) zijn nog niet in beeld.



REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>De drie economische hotspots in de regio zijn USP/Rijnsweerd, het Stationsgebied Utrecht en de A12
zone / Merwedekanaalzone. Voor alle drie de locaties is aandacht in het IRP. Over het USP wordt
specifiek aangegeven dat het profiel daarvan versterkt wordt en dat de ruimtevraag om als cluster
verder te kunnen groeien tegemoet wordt getreden. Ook de gebieden Groot Merwede en A12-zone
worden als specifieke ontwikkelgebieden aangewezen en uitgewerkt. Daar hoort het stationsgebied
van Utrecht ook bij, daarover wordt bovendien aangegeven dat dit gebied verder door zal groeien
als één van de belangrijkste werklocaties van Nederland. Er wordt ruimte gemaakt voor nog eens
20.000 arbeidsplaatsen.

Voor alle kernindicatoren onder het subdoel ‘versterken van het vestigingsklimaat’ is aandacht in het
IRP, de score is daarom positief (+) . Omdat echter een deel van de opgave voor bedrijventerreinen
nog moet worden ingevuld is dit deel nog niet te beoordelen (?).

Bevorderen circulariteit in de economie
Onder het subdoel ‘bevorderen circulariteit in de economie’ vallen kernindicatoren die gaan over
het behoud van werklocaties (locaties waar niet gemengd wordt met wonen) en complementariteit
van werklocaties om op die manier circulaire ketens te kunnen sluiten.

Het IRP beschrijft concreet dat een deel van de opgave aan extra bedrijventerreinen zich ‘niet laat
mengen of bescherming nodig’ heeft. In totaal is behoefte aan 216 ha bedrijventerrein extra tot
2040. Een deel van deze behoefte kan wel op gemengde woon/werkgebieden gerealiseerd worden,
maar het IRP beschrijft dat gezocht gaat worden naar ruimte voor 65 ha bedrijventerrein dat zich
niet laat mengen en wordt geïntensiveerd op bestaande bedrijventerreinen.

Verder wordt concreet aangegeven dat op deze niet-mengbare bedrijventerreinen ruimte wordt
geboden voor de circulaire economie. Het IRP gaat daarbij zelfs iets verder door aan te geven dat
hoge eisen worden gesteld aan de bedrijven die zich gaan vestigen op de niet-mengbare
bedrijventerreinen. Onder andere op het gebied van circulariteit: ‘bedrijven die hier landen leveren
een aantoonbare bijdrage aan de missie van circulair neutraal in 2050’. Het begrip
complementariteit wordt niet specifiek in relatie tot werklocaties en circulaire ketens benoemd,
enkel op het gebied van economie en vitale kernen.

Voor circulariteit en behoud van werklocaties is in het IRP veel aandacht. Het beschrijft daartoe ook
concrete ingrepen en randvoorwaarden. Om die reden wordt het subdoel ‘bevorderen circulariteit in
de economie’ licht positief beoordeeld (0/+), een deel is echter nog niet ingevuld (?).

Bevorderen van innovatieve economie
Binnen het subdoel ‘bevorderen van innovatieve economie’ wordt gekeken naar de kernindicator
‘kansen voor innovatieve economie’. Op verschillende plekken is daar aandacht voor in het IRP. Zo
wordt het belicht vanuit de opgave om een circulaire economie te worden, dat zou ook een ‘motor
voor innovatie’ kunnen zijn. Ingezet wordt op het beschermen van innovatieve werkmilieus, via de
niet-mengbare bedrijventerreinen. Verder wordt de posities van de economische hotspots,
waarbinnen met name de positie van het Utrecht Science Park wordt belicht, versterkt. Op het USP
wordt het wetenschapsmilieu ondersteund en versterkt. Daarachter zit ook als motief dat het USP
een ‘broedplaats is voor innovatie’, dat wordt dus verder gestimuleerd, onder andere door de
bereikbaarheid van het gebied te verbeteren.

Om deze redenen wordt vanuit het IRP voldoende ingezet op het vergroten van de kansen voor de
innovatieve economie en het subdoel positief beoordeeld (+).




REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader               13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Betekenisvolle werkgelegenheid
Het subdoel ‘stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met gezonde en veilige arbeidsplaatsen’ is
verder geoperationaliseerd door te kijken naar het aandeel betekenisvolle gezonde en veilige
arbeidsplaatsen op het totaal. Het IRP benoemt niet concreet dat dit type arbeidsplaatsen wordt
gerealiseerd. Wel is aandacht voor gezonde werkomgevingen en werkmilieus, maar dat zegt nog niet
iets over het type werkgelegenheid. Datzelfde geldt voor veilige arbeidsplaatsen.

Om die reden kan dit subdoel niet specifiek beoordeeld worden en resulteert een 0 ? als
beoordeling.



3.3          Verstedelijkingsopgave faciliteren
In schema 3.3 is uitgewerkt welke subdoelen er vallen onder het hoofddoel ‘verstedelijkingsopgave
faciliteren’.
Schema 3.3: beoordeling op hoofddoel ‘Verstedelijkingsopgave faciliteren’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
 Hoofddoel                                          Subdoelen                              Beoordeling
Verstedelijkingsopgave faciliteren
                                             Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)     +

                                             Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus
                                                                                              0/+ ?
                                             (kwaliteit)
                                             Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt       0?
                                             Stimuleren levensloopbestendige wijken            0?
                                             Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit
                                                                                                +
                                             woongebieden
                                             Toegang tot werk vergroten vanuit
                                                                                                +
                                             woongebieden



Voldoende plancapaciteit
Onder het subdoel ‘zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)’ vallen kernindicatoren die gericht
zijn op het aantal gerealiseerde woningen binnen de regio en de het in beeld hebben van reserve-
plancapaciteit.

De totale woningbouwopgave in de U16 is 104.000 tot 125.000 woningen tot 2040. In samenspraak
met het Rijk wordt daarbij gestuurd op 30% overprogrammering, dat komt dus neer op 124.000 tot
147.500 woningen. Het IRP schetst het perspectief dat er in 2040 ruimte is voor alle nieuwe
bewoners. Deze opgave wordt vervolgens concreet inzichtelijk gemaakt door een aantal
ontwikkellocaties te benoemen. In de vitale kernen wordt ruimte gemaakt voor 15.000 tot 22.000
nieuwe woningen, in de stad Utrecht en het Nieuwegeinse deel van de A12-zone gaat het om 74.000
tot 82.000 nieuwe woningen en in de regiopoorten om 35.000 tot 40.000 woningen. In totaal is er
daarmee een plancapaciteit van 124.000 tot 144.000 woningen. Daarmee wordt dus voldaan aan het
minimaal aantal te realiseren woningen.

Het IRP benoemd vervolgens ook een aantal nieuwe uitleglocaties die een optie worden wanneer OV
aanwezig is en het landschap wordt versterkt. Deze uitleglocaties hebben niet de voorkeur, maar het
IRP geeft aan dat op locaties in Bunnik-Zuid en Rijnenburg woningbouw op de langere termijn
mogelijk is. Daarmee is voorzien in reserve-plancapaciteit.

Aan beide kernindicatoren onder het subdoel ‘zicht op voldoende plancapaciteit’ wordt voldaan. Om
die reden wordt op dit subdoel positief gescoord (+).




REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Diversiteit woonmilieus
Het subdoel ‘zicht op voldoende diversiteit woonmilieus’ richt zich meer op de kwalitatieve kant van
de woningbouwopgave. Deze kwalitatieve vraag naar woonwensen is in het IRP ook benoemd. Deze
vraag wordt inzichtelijk vanuit een onderzoek van bureau Companen. Daaruit volgt dat de regio
sterker moet inzetten op het realiseren van stedelijke woonmilieus, met gemengde woon-
werklocaties, voorzieningen in de woonomgeving en een mobiliteitsprofiel gericht op OV en fiets.
Daarnaast is behoefte aan groenstedelijke milieus aan de randen van de stedelijke agglomeratie. Het
subdoel is verder geoperationaliseerd door concreet door te vragen naar het aantal woningen in
bepaalde woonmilieus.

Het IRP beschrijft dat het grootste deel van de regionale woningbouwopgave zich in of in de directe
nabijheid van de stad Utrecht (60 procent) concentreert en dat daarnaast wordt ingezet op
regiopoorten waar rondom OV-knooppunten wordt ontwikkeld. Die ontwikkelingen hebben vaak
plaats in gemengde woon-werkmilieus. Daarnaast wordt in de vitale kernen ruimte gemaakt voor de
behoefte van eigen bewoners of doorstromers in deze kernen. Het wordt niet concreet hoeveel
woningen er in welk type woonmilieu worden gerealiseerd.

Uit de geschetste plannen voor woningbouw in het IRP komt naar voren dat tegemoet wordt
getreden aan de woonwensen die door Companen in de regio zijn onderzocht. Het wordt echter niet
duidelijk in welke mate alle woonwensen worden gehonoreerd. Om die reden wordt het IRP op het
subdoel ‘zicht op voldoende diversiteit woonmilieus’ licht positief beoordeeld (0/+), waarbij er nog
vragen zijn over de uitwerking (?).

Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt
Het subdoel ‘bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt’ is geoperationaliseerd aan de hand van
de kernindicator ‘voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor iedereen’.

Het begrip inclusiviteit van de woningmarkt zelf komt niet terug in het IRP. Dat geldt ook beperkt
voor het begrip ‘betaalbaar’ en geschikt aanbod voor iedereen. Eerder onder de subdoelen
diversiteit woonmilieus en voldoende plancapaciteit is wel naar voren gekomen dat de regio volgens
het IRP voldoende woningen in diverse milieus gaat realiseren. Het IRP beschrijft vervolgens wel dat
in de regio afspraken worden gemaakt ‘over woningbouwprogrammering, waarbij de
verantwoordelijkheid voor sociale en kwetsbare doelgroepen wordt gedeeld’. Daarnaast wordt
gesteld dat er ‘voldoende betaalbare woningen voor iedereen’ zijn. De uitwerking hiervan wordt
echter niet concreet: wat betekent dat bijvoorbeeld per gemeente voor het aandeel sociale
huurwoningen of voor het aantal specifieke zorgwoningen, hoe wordt daarmee de inclusiviteit
geborgd?

De verantwoordelijkheid van de inclusiviteit van de woningmarkt in het IRP wordt opgeschoven naar
vervolgstappen waar nog nadere afspraken moeten worden gemaakt over de verantwoordelijkheid
voor sociale en kwetsbare doelgroepen wordt het IRP op dit aspect neutraal / nog niet te scoren (0
?) beoordeeld.

Stimuleren levensloopbestendige wijken
Voor het subdoel ‘stimuleren levensloopbestendige wijken’ geldt in zekere zin hetzelfde als voor het
subdoel ‘bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt’. Voor de begrippen die in de kernindicator
‘aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal’ worden genoemd is in het IRP geen aandacht.
Om die reden resulteert ook hier een score neutraal / nog niet te scoren (0 ?).




REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Toegankelijkheid voorzieningen
Binnen het subdoel ‘toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit woongebieden’ wordt naar de
kernindicator ‘nabijheid stedelijke centra’ gekeken. Dat wordt verder geoperationaliseerd door te
kijken naar het aandeel woningen dat binnen 3 kilometer van centra is gelegen.

Het IRP zet met verschillende ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, wonen en werken in op
de ontwikkeling van knopen en (hoog)stedelijke gebiedsontwikkeling. Op die manier is de
verwachting dat een fors deel van de woningen in de nabijheid zal worden gerealiseerd van
voorzieningen. Het kan daarbij gaan om de toegankelijkheid van vervoer (OV), groen (door de
groene scheggen), werk en winkels. Zeker deze laatste twee concentreren zich ook in de stedelijke
centra of rondom de regionale OV-knooppunten. In het IRP is specifiek aandacht voor
winkelgebieden waarbij drie categorieën worden geschetst (concentratie-, balans- en
transitiegebieden). Doel is kwaliteit en voldoende aanbod in de regio te borgen. Dat draagt bij aan
het voorzieningenniveau, ook voor de nieuwe ontwikkelingen.

Al met al is te verwachten dat het aandeel woningen dat binnen 3 kilometer van centra is gelegen
toe zal nemen wanneer de ruimtelijke ontwikkelingen uit het IRP worden gerealiseerd. dat gebeurt
door inzet op verdichting binnen bestaand stedelijk gebied en versterking van de OV-knopen. Om
die reden is het subdoel ‘toegankelijkheid voorzieningen’ positief (+) beoordeeld.

Toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden
Het subdoel ‘toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden’ is geoperationaliseerd door te kijken
naar de kernindicator ‘gemiddelde woon-werk reistijd per modaliteit’. Dit specifieke aspect is niet
onderzocht in het IRP. Wel wordt duidelijk dat het IRP inzet op het toevoegen van meer gemengde
woon-werkmilieus, verdichting binnen bestaand stedelijk gebied, ontwikkeling rondom OV-
knooppunten en versterking van deze knopen (ook in de regio). Op die manier is het aannemelijk dat
de gemiddelde reistijd voor woon-werkverkeer in potentie af zal nemen, niet alleen voor de nieuwe
bewoners en werknemers, maar ook voor de bestaande bewoners en gebruikers van het
mobiliteitssysteem in de U16. Zo wordt het OV versterkt door inzet op het ‘Wiel met Spaken’ en
worden op diverse plekken fietsverbindingen verbeterd. Dat zal er ook toe leiden dat het rustiger
wordt op de weg, waardoor ook automobilisten in potentie sneller op hun werk kunnen komen.

Om bovenstaande redenen wordt het subdoel ‘toegang tot werk vergroten vanuit woongebieden’
positief beoordeeld (+).



3.4         Ruimtelijke kwaliteit verhogen
In schema 3.4 is de beoordeling op de subdoelen die vallen onder het hoofddoel ‘ruimtelijke
kwaliteit verhogen’ samengevat weergegeven.




REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader              16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Schema 3.4: beoordeling op hoofddoel ‘Ruimtelijke kwaliteit verhogen’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                                     Subdoelen                                          Beoordeling
Ruimtelijke kwaliteit verhogen                Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het
                                                                                                      0/+
                                              stedelijk gebied
                                              Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het
                                                                                                      +
                                              landelijk gebied
                                              Behouden versterken van de intrinsieke
                                                                                                      0/+
                                              natuurwaarden
                                              Vergroten van het areaal (land- en water) natuur        +?
                                              Behouden en versterken van de
                                                                                                      +
                                              cultuurhistorische waarden
                                              Leefbaarheid en vitaliteit kernen                       +
                                              Recreatieve voorzieningen                               +



Verhogen ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied
Dit subdoel heeft als kernindicator Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit stedelijk gebied. Voor de
score op deze kernindicator wordt gekeken naar het toevoegen van complementaire woon- en
werkmilieus, de realisatie van voldoende kritische massa om draagvlak te creëren voor
voorzieningen en de spreiding van deze kwaliteiten over de gehele regio, zodat iedereen ervan
profiteert.

In het IRP wordt het mengen van wonen, werken en voorzieningen nadrukkelijk genoemd als een
belangrijke opgave voor de regio. De inzet op OV-knopen zorgt ervoor dat de omgeving hier een
stapje stedelijker wordt en het zorgt voor menging van functies en draagvlak voor (meer)
voorzieningen. Met meer stedelijke milieus neemt de bereikbaarheid van voorzieningen voor de
gehele regio toe en ook de inzet op de vitale kernen draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit.

Met deze inzet zijn er voldoende kansen om de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijk gebied te
vergroten. Specifieke inzet om deze ruimtelijke kwaliteit te bevorderen (welke voorzieningen,
waar?) wordt echter niet uitgewerkt. Wel wordt in de regiopoorten de verbinding met de ruimtelijke
kwaliteit van het buitengebied gezocht en ook de verbindingen via de scheggen dragen bij. Dit maakt
veel woongebieden aantrekkelijker doordat de toegang tot recreatieve mogelijkheden in het
buitengebied wordt verbeterd, maar de ruimtelijke kwaliteit van het stedelijke gebied zelf verandert
er niet of nauwelijks door. De overkoepelende score is licht positief (0/+)

Verhogen ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied
Dit subdoel heeft als kernindicatoren Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit landelijk gebied, de
bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de Utrechtse Landschappen, de bijdrage (of
afbreuk) aan cultuurhistorische waarden (landschapselementen / bouwwerken / artefacten), de
impact op landbouw, het aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening en de kansen voor
natuur-/landschapinclusieve/circulaire landbouw.

Het IRP heeft veel aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit van het landelijke gebied. De groei van het
groene en blauwe netwerk wordt als randvoorwaardelijk genoemd voor de ontwikkelingen, het
Utrechts landschap de ‘kwaliteitsdrager voor de hele U16’. Er zijn vier algemene en zeven
gebiedsopgaven benoemd (Blauwe krans Stelling van Amsterdam, Polderscheg Lange Linschoten –
Woerden – Breukelen, Hollandsche IJsselscheg / Rijnenburg / A12zone, Waterliniescheg, Groene
zoom Vijfheerenlanden, Groen raamwerk Heuvelrug-Lek, Agrarisch groenblauw netwerk. Er zijn
concrete (kwantitatieve) opgaven voor deze gebieden benoemd voor natuur, recreatie,
landschapselementen, inclusief meekoppelkansen.



REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Het IRP levert daarmee een positieve bijdragen aan de kansen voor ruimtelijke kwaliteit in het
buitengebied, inclusief de kernkwaliteiten en de cultuurhistorische waarden. Daarnaast wordt
verduurzaming van de landbouw en de transitie naar een circulaire en klimaatneutrale landbouw
veelvuldig genoemd en wordt aansluiting bij lopende initiatieven bepleit. Het perspectief van de
agrarische sector wordt echter ook als uitvoeringsvraagstuk benoemd waarbij economisch
rendabele landbouw als uitgangspunt is benoemd. Hoewel niet expliciet benoemd, staat het areaal
aan landbouwgrond onder druk en daarmee mogelijk ook de bijdrage aan regionale
voedselvoorziening. Al met al is de score op het subdoel ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied
positief (+), de consequenties voor de landbouw zijn een aandachtpunt.

Intrinsieke natuurwaarden
Het subdoel behouden en versterken van de intrinsieke natuurwaarden wordt beoordeeld met
behulp van de kernindicatoren kansen voor natuur en het borgen van biodiversiteit.

In het IRP is veel aandacht voor het behoud en herstel van natuurwaarden. Er is een forse
kwantitatieve opgave opgenomen in het IRP in het areaal natuur (zie volgende kernindicator) en ook
verbindingen tussen ecologisch waardevolle gebieden worden gelegd. Daarmee wordt gewerkt aan
de robuustheid van de natuur en het Natuur Netwerk Nederland wordt gecompleteerd met de
benoeming van 7 natuurkernen. Het streven is ook naar natuurinclusieve woon-werklocaties en
natuurinclusieve landbouw, wat nieuwe kansen voor de natuur biedt. De kwalitatieve ontwikkeling is
beperkt uitgewerkt. Het IRP zet wel in op completering van het Natuur Netwerk Nederland, maar
verder is er geen uitwerking in bijvoorbeeld in natuurdoeltypen. Dit in combinatie met de forse
toename van wonen en werken, en de veelvuldig genoemde combinatie van natuur met recreatieve
doeleinden , maakt de effectieve invloed op de biodiversiteit ongewis. Al met al verwachten we een
licht positief effect (0/+).

Areaal natuur
Het subdoel areaal natuur wordt gescoord op de kernindicatoren ruimtebeslag/nieuwe natuur
(exclusief reeds geplande NNN) en verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantasting en nieuwe
verbindingen.

Er wordt ruim 4.000 ha. natuur (gemengd met recreatie) toegevoegd en er wordt gewerkt aan een
groot aantal verbindingen: 38 natuurschakels en 13 recreatieve verbindingen. Voorts worden 19
fietsducten, 3 ecoducten en 16 kleinere faunapassages benoemd. Er wordt ingezet op het vergroten
en robuuster maken van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Per saldo neemt het areaal natuur
naar verwachting toe en ook de verbondenheid van natuurgebieden verbeterd. Overigens is het
realiseren van de NNN een ‘zelfstandige opgave van de provincie’. Per saldo is er naar verwachting
een positieve bijdrage van het IRP aan het areaal natuur, maar de exacte omvang (bovenop reeds
geplande ontwikkelingen) is onduidelijk (score + / ?) .

Behouden en versterken cultuurhistorische waarden
Voor het behoud en de versterking van de cultuurhistorische waarden is in het aangepast
beoordelingskader de kernindicator kansen voor landschap benoemd. Behoud van
cultuurhistorische waarden en de combinatie met recreatiemogelijkheden zijn hiervoor relevant
(NB: dit subdoel en de uitwerking ervan kent overlap met het subdoel ‘Kansen verhoging ruimtelijke
kwaliteit landelijk gebied’).

In het IRP worden cultuurhistorische waarden niet aangetast en wordt juist ingezet op de
landschappelijke kracht en diversiteit als drager van ontwikkelingen in de regio. De score op dit
subdoel is daarmee positief (+).



REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader             18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Leefbaarheid en vitaliteit kernen
De leefbaarheid en de vitaliteit van kernen kan worden geborgd door het inwonertal op peil te
houden en door te zorgen voor een goede bereikbaarheid naar de knopen. Hiermee blijft er
draagvlak voor lokale voorzieningen en zijn regionale voorzieningen voor iedereen bereikbaar, ook
vanuit de kleinere kernen.

Het IRP voorziet in de behoefte van de kleinere en middelgrote kernen. Om draagvlak voor
voorzieningen en gewenste woonmilieus te houden worden veel kernen een ‘stapje stedelijker’.
Bijbouwen voor de eigen vitaliteit en marktdynamiek is voorzien. In totaal landt 15% (15.000 tot
20.000) woningen in de kleinere en middelgrote kernen. Daarnaast komt het begrip ‘verbonden
vitaliteit’ aan de orde: de bereikbaarheid van (regionale) voorzieningen vanuit de kleinere keren
draagt ook bij aan de vitaliteit. De verdere ontwikkeling van knopen draagt bij aan een toename van
voorzieningen buiten de grootstedelijke agglomeratie. Deze voorzieningen komen ook binnen bereik
van veel kleinere kernen, ook in combinatie met de verbeteringen in de lokale bereikbaarheid van
vooral OV en langzaam verkeer. Het IRP draagt daarmee positief bij aan de vitaliteit van de kernen
(+). De autobereikbaarheid is mogelijk wel een aandachtspunt.

Recreatieve voorzieningen
De kernindicator is bij dit subdoel is ruimte, kwaliteit en bereikbaarheid recreatieve voorzieningen.
De score op deze kernindicator kan worden bepaald door de effecten in beeld te brengen op het
areaal aan recreatiegebied, het recreatieve netwerk, de kwaliteit en capaciteit van
recreatieterreinen en landschappen en de bereikbaarheid hiervan.

De inzet in het IRP op recreatieve mogelijkheden uit zich in de onder meer in de inzet op ‘poorten’
het toevoegen van recreatienatuur en fietsroutes. Er zijn 13 recreatieve verbindingen benoemd, en
400 km aan recreatieve en ecologische verbindingen, versterking van het groen blauwe netwerk
voor recreatieve doeleinden en stations die zich ontwikkelen tot recreatie-transferia. Ook Rijnenburg
wordt gezien als mogelijke locatie voor sport en recreatie in combinatie met een energielandschap.
We verwachten daarom een positieve score op de recreatieve mogelijkheden (+).



3.5         Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren
Schema 3.5: beoordeling op hoofddoel ‘Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                                    Subdoelen                                         Beoordeling
Slimme en Toekomstvaste mobiliteit
faciliteren                                  Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken en
                                             oplossing urgente (systeem) knelpunten (Fiets,         +
                                             Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg)

                                             Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken         0/+

                                             Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid
                                                                                                    0?
                                             en beleving
                                             Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en
                                                                                                    +
                                             vervoersysteem



Capaciteit infra
Het subdoel dat beoogd voldoende capaciteit op de infrastructuurnetwerken te bewerkstelligen
heeft als kernindicatoren: bereikbaarheid in reistijdsom totaal per modaliteit, lokaal, regionaal en
doorgaand verkeer, het aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met restcapaciteit), de
bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit (fiets/ov, auto), de Impact op NMCA



REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                    19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>knelpunten, het Ontlasten van Utrecht Centraal en het bewerkstelligen van slim, veilig en
duurzaam goederenvervoer.

Om de effecten aan de hand van de deze indicatoren te kunnen meten is het eigenlijk nodig
verkeersmodelberekeningen te doen. Aan de hand van de inzet van het IRP kan hier echter ook
kwalitatief het een en ander over worden gezegd. Door de ontwikkeling van knopen en de inzet op
gemengde woon-werkmilieus worden banen en werknemers dicht bij elkaar ontwikkeld, wat in
potentie zorgt voor korte reistijden. Er is veel aandacht voor langzaam verkeer en OV-maatregelen.
Een schaalsprong is de inzet, met realisatie van het “wiel met spaken”, waarmee betere
verbindingen worden gerealiseerd, juist ook op andere relaties dan die met het Centraal Station.
Deze matregelen maken dat in de regio betere verbindingen met naar verwachting kortere reistijden
tot stand komen. Door de inzet op meerdere knopen en het Wiel met Spaken zou ook de ontlasting
van Utrecht Centraal haalbaar moeten zijn.

Doorgaand verkeer, dat geen herkomst of bestemming heeft in de regio wordt wel genoemd, maar
krijgt weinig aandacht. De gevolgen van ontwikkelingen in het IRP op knelpunten die in de Nationale
Markt en Capaciteitsanalyses (NMCA) zijn voorzien is ongewis.

De inzet voor weginfrastructuur is gericht op het wegnemen van knelpunten. Uitgangspunt voor
ontwikkelingen is ook dat deze niet leiden tot meer verkeer in de spits. Mocht dat onverhoopt niet
lukken dan wordt de mogelijkheid open gehouden om zwaarder in te zetten op vraagbeïnvloeding
en andere modaliteiten. Als laatste optie wordt ook de mogelijkheid geschetst om alsnog
grootschaliger weginframaatregelen te nemen (een parallelweg bij de A12 wordt als voorbeeld
genoemd).

Ten aanzien van goederenvervoer wordt de keuze gemaakt om niet meer XXL logistiek in de regio te
accommoderen. Dit gebeurt overigens niet alleen vanuit bereikbaarheidsperspectief, landschap en
ruimte spelen hierbij zeker ook een rol. Naar verwachting heeft deze keuze een dempend effect op
de toename van het vrachtverkeer. Maar hoe de toename van de vraag naar stadsdistributie wordt
geaccommodeerd of wat de inzet op circulariteit doet met goederenstromen komt niet aan bod.

Al met al verwachten we een positief effect (+) op de indicator capaciteit infrastructuur. Voor OV en
langzaam verkeer is dit door capaciteitsuitbreidingen, voor automobiliteit zit het vooral in
vraagbeïnvloeding; door RO-keuzes, maar ook door bijvoorbeeld beprijzen. Door rekening te houden
met eventuele weginfrauitbreidingen op termijn wordt flexibiliteit en adaptiviteit ingebouwd.

Robuustheid infra
Onder de robuustheid van de infrastructuur wordt het vermogen verstaan om te blijven
functioneren, ook als er problemen zijn. Deze kernindicator kent als subindicator
‘uitwijkmogelijkheden bij incidenten’. In zijn algemeenheid geldt dat extra schakels in een netwerk
een verbetering met zich meebrengen voor de robuustheid. Er zijn immers andere routes of lijnen
beschikbaar als er een schakel uitvalt. Ook ruime capaciteit draagt bij aan robuustheid.

Door realisatie van het Wiel met Spaken en het ontwikkelen van nieuwe knopen wordt het OV-
systeem naar verwachting robuuster. Het wegsysteem blijft naar verwachting echter kwetsbaar. We
beoordelen de score op het subdoel ‘robuustheid infra’ als licht positief (0/+).

Comfort, betrouwbaarheid, beleving
Comfort, betrouwbaarheid en beleving van vooral OV en fietsroutes dragen bij aan een
aantrekkelijk vervoersysteem dat een beter alternatief voor de auto vormt. Hier wordt in het IRP
alleen in de opgaven aandacht aan besteed. Het toevoegen van routes, hubs etc moet hieraan
bijdragen. Afgezien van deze (kwantitatieve) opgave wordt niet specifiek ingegaan op het comfort,

REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader              20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>de betrouwbaarheid of de beleving van verplaatsingen of de voorwaarde die hiermee aan routes,
voertuigen of overstappunten worden gesteld. Ook wordt er niet ingegaan op wanneer bijvoorbeeld
capaciteit voldoende is om comfortabel te zijn. We beoordelen de score daarom als onbekend/niet
te beoordelen (?).

Toegankelijkheid
Het vergroten van de toegankelijkheid van het verkeer- en vervoersysteem maakt dat het bereik
van personen die afhankelijk zijn van het OV toeneemt. Dat vergroot hun sociale mobiliteit, brengt
voorzieningen naderbij en kan ook de kans op een baan beïnvloeden (als het bereik toeneemt zijn er
meer potentiële banen binnen een acceptabele reistijd).

Het IRP kent geen specifieke opgaven of elementen die de toegankelijkheid van verkeer en
vervoerssysteem beïnvloeden, anders dan de het toevoegen van knopen en het bereikbaar maken
ervan. Door de schaalsprong van het OV, de uitbreiding van het aantal knopen en de verbetering van
toeleidende infrastructuur voor langzaam verkeer wordt naar verwachting OV een realistische optie
voor een grotere groep. Deze structurele aanpassingen zorgen daarom voor een licht positieve score
op ‘toegankelijkheid’ (0/+).



3.6            Haalbaarheid
Schema 3.6: beoordeling op hoofddoel ‘Haalbaarheid’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                                     Subdoelen                                       Beoordeling
Haalbaarheid                                  Zicht op uitvoering (technische complexiteit,
                                                                                                   0?
                                              draagvlak, fysieke inpassing, juridisch)
                                              Mate van adaptiviteit en toekomstvastheid            +



Zicht op uitvoering
Het subdoel ‘zicht op uitvoering’ gaat over de mate waarin zich technische en juridische knelpunten
voor kunnen doen en de mogelijkheden om alle maatregelen fysiek te kunnen inpassen. Er is een
kernindicator gedefinieerd die eveneens uitvoerbaarheid heet. Subindicatoren die iets zeggen over
de mate van complexiteit van de opgaven zijn: het aantal eigenaren op wiens grondgebied de
verstedelijking plaatsvindt en de aanwezige bestaande bebouwing.

De binnenstedelijke locaties en transformatieopgaven zijn relatief complex. Hier zijn veel
verschillende eigenaren en bestaande gebouwen, waarmee rekening moet worden gehouden.
Inpassing brengt daarnaast mogelijk forse kosten met zich mee. Haalbaarheid is daarmee complex,
maar (reserve)plancapaciteit en de mogelijkheden tot fasering (zie volgende punt) dragen wel
positief bij. Overigens is veel afhankelijk van de nadere planuitwerking en programmering in
vervolgfasen. De score op de indicator is daarom voor nu 0 (vanwege de complexiteit) en deels nog
niet te beoordelen (?).

Adaptiviteit en toekomstvastheid
Voor adaptiviteit en toekomstvastheid is als kernindicator adaptiviteit/flexibiliteit benoemd. De
mate waarin in de toekomst nog andere keuzes open liggen en er flexibel kan worden omgegaan
met deelgebieden maakt het IRP flexibel. Het belang hiervan neemt toe naarmate eindbeelden
verder in de toekomst liggen. Dit wordt nadrukkelijk in het IRP onderkend en de aanbeveling wordt
gedaan om ontwikkelingen te blijven monitoren en zo nodig bij te sturen. Er wordt ook rekening
gehouden met het feit dat bijsturen eventueel nodig kan zijn en een aantal opties hiertoe wordt


REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>opengehouden: de ontwikkeling van Rijnenburg blijft als optie open, evenals een mogelijke verdere
uitbreiding van weg (en andere) infrastructuur. Ook het ‘overprogrammeren’ met 30% meer
woningen dan de voorziene opgave draagt bij aan de flexibiliteit en adaptiviteit. Het IRP scoort
daarmee positief (+) op deze indicator.



3.7         Kosten en opbrengsten (financieel)

Schema 3.7: beoordeling op hoofddoel ‘kosten en opbrengsten (financieel)’
                  Centraal motto U16: ‘Gezond leven in een stedelijke regio voor iedereen’
Hoofddoel                                     Subdoelen                                        Beoordeling
Kosten en opbrengsten (financieel)
                                              Beheer en exploitatiekosten, incl. opbrengsten        -?

                                              Investeringskosten                                    -?




Beheer en exploitatie
Kosten van beheer en exploitatie waarmee rekening dient te worden gehouden gaan over de
gebiedsontwikkeling (grondexploitatie, GREX) en over de OV-exploitatie. De ontwikkelingen in het
IRP zijn nog onvoldoende gedetailleerd om deze berekeningen te kunnen maken. Wel is op
voorhand bekend dat binnenstedelijke locaties (vanwege de complexiteit van de ontwikkeling) over
het algemeen een negatief financieel saldo hebben. Voor buitenstedelijke locaties wordt een
neutrale grondexploitatie verondersteld. Ten aanzien van de OV-exploitatie geldt dat verdichting op
knopen zorgt voor ‘dikkere’ reizigersstromen. Dit kan een gunstig effect hebben op de exploitatie
van onderbenutte lijnen. In het IRP wordt ook benoemd dat er in de verdere uitwerking oog is voor
een rendabele exploitatie van OV-lijnen. Dit zal naar verwachting echter niet voor alle lijnen mogelijk
zijn en bovendien vragen om flinke investeringen (zie hieronder). We beoordelen de score voor
beheer en exploitatie als negatief en deels nog niet te beoordelen (- ?)

Investeringen
Kernindicator bij het subdoel investeringen is investeringen in infrastructuur. Net als bij beheer en
exploitatie is er nog geen uitgewerkte raming van alle maatregelen. Wel is bekend en benoemd dat
de investeringen in met name de schaalsprong van het OV zeer fors zullen zijn. We beoordelen de
score net als bij exploitatie als negatief en deels nog niet te beoordelen (- ?).




REP U16     Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                    22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Bijlage operationalisering kernindicatoren
De beoordeling van diverse kernindicatoren is opgebouwd aan de hand van meerdere sub-
indicatoren. In deze paragraaf zijn deze sub-indicatoren per kernindicator kort toegelicht. De
paragraaf is gestructureerd aan de hand van de hoofd- en subdoelen.

Hoofddoel Bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio
Het hoofddoel bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio is opgebouwd uit een
vijftal subdoelen en 18 kernindicatoren. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander
deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren. In figuur B1 is de relatie tussen en opbouw van het
beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren
opgenomen.
Figuur B1 Beoordelingskader REP contour hoofddoel bevorderen van een gezonde, duurzame en energieke regio
Subdoelen                                       Kernindicatoren                                         Sub-indicatoren
                                                Fietsgebruik
                                                Voor iedereen zijn er – dichtbij en toegankelijk-
                                                aantrekkelijke plekken
                                                Leefomgeving draagt bij aan gezond gewicht

                                                Wonen en druk verkeer zijn gescheiden
Bevorderen gezonde leefstijl
                                                Functies (Wonen, werken, voorzieningen) zijn goed
                                                gemengd, overlastgevende bedrijven staan op
                                                afstand
                                                Actief vervoer (lopen en fietsen) is in beleid,
                                                ontwerp en gebruik de standaard

                                                Tussen kernen zijn goede fiets- en OV verbindingen.

                                                                                                        Ruimtelijke ontwikkeling op locaties waar
                                                                                                        verschillende niveaus van geluidbelasting bestaan
                                                                                                        (binnen wettelijke normen)
                                                Geluid
                                                                                                        Nieuwe infrastructuur
Bevorderen gezonde leefomgeving (o.a.
terugdringen hinder geluid en emissies)                                                                 Ruimtelijke ontwikkelingen genereren nieuwe
                                                                                                        verplaatsingen
                                                Emissies luchtverontreiniging

                                                Verkeersveiligheid

                                                Veiligheid in de brede zin

                                                Waterkwaliteit

                                                                                                        Wateroverlast

Kansen voor klimaatadaptatie; o.a. beperken                                                             Overstroming
                                                Kansen voor klimaatadaptatie
wateroverlast, waterveiligheid en hittestress
                                                                                                        Hittestress

                                                                                                        Droogte

                                                Robuust Watersysteem

Voldoende schoon en gezond water                Ruimte voor het hoofdwatersysteem

                                                Strategische grondwatervoorraden

                                                CO2-emissies verkeer

                                                                                                        Energievraag woningen

                                                                                                        Energieneutrale woningen
Kansen en bijdragen aan realisatie
                                                Kansen en bijdragen aan de energietransitie in termen   Ruimte voor elektriciteit buitengebied
energietransitie
                                                van energieproductie en -besparing (in TWh en PJ)       Nabijheid (laag temperatuur) warmtebronnen

                                                                                                        Impuls bedrijven

                                                                                                        Energiegebruik en -levering werklocaties



De verdere operationalisering van kernindicatoren naar sub-indicatoren vergt op enkele onderdelen
nog een nadere duiding, welke is overgenomen uit het beoordelingskader van het MIRT Onderzoek.




REP U16          Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Geluid
De effecten van de verstedelijking hebben op verschillende manieren een uitwerking op
geluidhinder:

•   Ruimtelijke ontwikkeling op geluidbelaste locaties (binnen wettelijke normen). De categorie is
    in beeld te brengen op basis van de huidige geluidshindercontouren.
•   Nieuwe infrastructuur leidt tot nieuwe plaatsen waar geluidbelasting ontstaat. Deze categorie
    is eerder kwalitatief beoordeeld, waarbij ook is meegewogen dat deze geluidsbeleving meer
    impact heeft dan geluidhinder rondom bestaande infrastructuur, omdat een geluidsluwe situatie
    nu een geluidgehinderde situatie wordt.
•   Ruimtelijke ontwikkelingen genereren nieuwe verplaatsingen; hierdoor kunnen bestaande
    woningen of andere kwetsbare functies met meer geluid te maken krijgen.

Klimaatadaptatie
Klimaatadaptatie gaat over het kunnen inspelen op de gevolgen van klimaatverandering op thema’s
als wateroverlast (voldoende waterberging), hittestress, waterveiligheid, bodemdaling,
verzilting/verdroging, zoetwatervoorziening etc. Bij beoordeling van de kernindicator kansen voor
klimaatadaptatie is rekening gehouden met de volgende sub-indicatoren:

•   Wateroverlast
•   Overstroming
•   Hittestress
•   Droogte

Aan de hand van verdeling over woonmilieus, bodemopbouw, reliëf, type bouw en nabijheid van
rivieren is een inschatting te maken van de bijdrage aan het subdoel. Gehanteerde globale regels
hierbij zijn:
•   Hoe meer er hoogstedelijk wordt gebouwd, hoe lastiger het wordt om de gevolgen van
    klimaatverandering te verzachten. Er zijn overigens goede voorbeelden dat dit wel kan, alleen
    vraagt dit wel extra inspanningen.
•   Veengronden in west Utrecht zijn bodemdalingsgevoelig gedurende droge periodes. Als
    grondwaterstanden dalen zakt het veen extra in. Waarbij kleigronden hemelwater moeilijk
    infiltreren en zandgronden houden relatief weinig water vast.
•   Richting de Utrechtse Heuvelrug is relatief veel reliëf en het gebied ondervindt de meeste
    neerslag in de regio. Lucht aangevoerd vanuit het westen stijgt langs de heuvelrug op, koelt af,
    verdampt en neerslagwolken worden gevormd. Water stroomt naar de voet van de heuvelrug
    wat tot lokale wateroverlast leidt. Tegelijkertijd is wateraanvoer naar de hogere gronden
    gedurende droogteperiodes lastig.
•   Bij nieuwbouw is het relatief makkelijker om direct te kiezen voor een volledig
    klimaatbestendige inrichting. Bij binnenstedelijke verdichting en transformatie is dit aanzienlijk
    gecompliceerder, deze gebieden ondervinden minder kansen voor klimaatadaptatie.
•   Nabij het rivierengebied zijn de grootste overstromingsrisico’s. Langs de Lek en richting de
    westelijke polders is de maximale waterdiepte het hoogst. Het gebied rondom de Utrechtse
    Heuvelrug is veiliggesteld dankzij haar hoge(re) ligging.


Kansen voor energietransitie
De kernindicator kansen en bijdragen aan realisatie energietransitie in termen van energieproductie
en -opwek gaat over voldoende ruimte voor de opwekking van duurzame energie en besparing van
energiegebruik. Dit wordt beoordeeld aan de hand van zes elementen:

REP U16    Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                 24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>•    Aan de hand van het energiegebruik per woningtype (elektriciteit en warmte) is berekend wat
     de energievraag van de 37.000 woningen is die worden toegevoegd. Een lager totaal
     energiegebruik is daarbij als positief beoordeeld.
•    Energieneutrale woningen. In steden is het complexer om zelfvoorzienende woningen te maken
     (hoogbouw heeft bijvoorbeeld te weinig vierkante meters dak om met zonnepanelen in de
     energievraag van alle gestapelde woningen te voorzien). In de toekomst is ook geveloppervlakte
     mogelijk te gebruiken voor energiewinning en zal de verbeterde isolatie ertoe bijdragen dat juist
     woningen in het buitengebied makkelijker energieneutraal zijn te maken. Een hoger aantal
     gestapelde woningen in een model is als negatief beoordeeld.
•    De ruimte die beschikbaar is voor het opwekken van energie is een belangrijke indicator. Het
     vrijhouden van het buitengebied biedt kansen om dit (deels ook) in te zetten voor
     energieopwekking. Het subcriterium Ruimte voor elektriciteit buitengebied pleit daarom voor
     hoogstedelijke milieus en niet voor geen uitleg. Meer ruimtegebruik in het buitengebied scoort
     dus negatief.
•    Ook meegewogen is het gebruik van bedrijventerreinen: wanneer bedrijventerreinen worden
     getransformeerd, zullen bedrijven in de regel een impuls hebben om oude processen en
     technieken (die deels zijn afgeschreven) eerder te vervangen door nieuwe schone technologie,
     dan als ze op de bestaande locatie zouden blijven.
•    Aanvullend is op suggestie van de Bestuurstafel Energie een sub-indicator energiegebruik en –
     levering werklocaties toegevoegd.



Hoofddoel Economie versterken: aanjagen economische groei van de regio
Het hoofddoel economie versterken is opgebouwd uit 4 subdoelen en 9 kernindicatoren. Een deel
van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren.
In figuur B2 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader
uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.
Figuur B2 Beoordelingskader REP contour hoofddoel economie versterken
Subdoelen                                       Kernindicatoren                                      Sub-indicatoren
                                                Bruto Regionaal Product (BRP)

                                                Aantal arbeidsplaatsen (economische opgave)
                                                Hoeveelheid ha toegevoegde gemengde functies
Agglomeratiekracht vergroten
                                                wonen en werken
                                                                                                     Aantal banen per hectare werklocatie
                                                Ruimte-intensivering werklocaties en voorzieningen
                                                                                                     Aantal m2 winkelvloeroppervlakte
                                                                                                     Aantal potentiele werknemers binnen bereik van de
                                                                                                     3 economische hotspots
                                                                                                     kwalitatieve ontwikkeling economische hotspots en
                                                                                                     aanwezigheid van een aantrekkelijk en gezond
Versterken van het vestigingsklimaat            Versterking vestigingsklimaat                        woonmilieu
                                                                                                     Aantal m2 kantoren op multifunctionele
                                                                                                     knooppuntlocaties
                                                                                                     Aantal ha toegevoegde bedrijventerreinen
                                                Behoud werklocaties (niet mengen met wonen) met
                                                een bovengemiddelde Next Economy Potentie
Bevorderen circulariteit in de economie         (NEER)
                                                Complementariteit van werklocaties om circulaire
                                                ketens te kunnen sluiten
Bevorderen innovatie in de economie             Kansen voor innovatieve economie
Stimuleren betekenisvolle werkgelegenheid met   Aandeel betekenisvolle gezonde en veilige
gezonde en veilige arbeidsomstandigheden        arbeidsplaatsen op het totaal


In het MIRT Onderzoek is een nadere uitwerking gegeven aan de kernindicator ‘Versterking
vestigingsklimaat’. Daarin spelen drie economische hotspots een rol, dat zijn: (1) USP/Rijnsweerd, (2)
Stationsgebied Utrecht en (3) A12zone/Merwedekanaalzone. In U16 verband is naar aanleiding van

REP U16          Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>de moties en amendementen ook gesproken over enkele andere sectoren en hotspots die van
belang zijn. Daarvoor is ruimte in de kwalitatieve duiding, waarbij meespeelt dat in iedere regio/
gemeente andere economische sectoren van meer of minder groot belang zijn.

Hoofddoel Verstedelijkingsopgave faciliteren
Het hoofddoel verstedelijkingsopgave faciliteren is opgebouwd uit een viertal subdoelen en 5
kernindicatoren. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit
meerdere sub-indicatoren. In figuur B3 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader
voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.
Figuur B3 Beoordelingskader REP contour hoofddoel verstedelijkingsopgave faciliteren
Subdoelen                                        Kernindicatoren                                      Sub-indicatoren
                                                 Gerealiseerde woningen binnen de regio
Zicht op voldoende plancapaciteit (kwantiteit)
                                                 Reserve-plancapaciteit

                                                                                                      Aantal woningen hoogstedelijk

                                                                                                      Aantal woningen Centrum stedelijk

Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus                                                            Aantal woningen Stedelijk buitencentrum
                                                 Zicht op voldoende diversiteit woonmilieus
(kwaliteit)
                                                                                                      Aantal woningen Groen stedelijk

                                                                                                      Aantal woningen Dorps

                                                                                                      Aantal woningen Landelijk
                                                 Voldoende geschikt en betaalbaar aanbod voor
Bevorderen inclusiviteit van de woningmarkt
                                                 iedereen
Stimuleren levensloopbestendige wijken           Aandeel levensloopbestendige wijken op het totaal
Toegang tot voorzieningen verbeteren vanuit      Nabijheid stedelijke centra (% woningen binnen 3km
woongebieden                                     van centra)
Toegang tot werk vergroten vanuit
                                                 Gemiddelde woon-werk reistijd per modaliteit
woongebieden


Nieuw onderzoek dat is uitgevoerd voor het REP (Companen 2019) brengt de verschillen tussen
vraag en aanbod in beeld voor de periode tot 2040 voor 5 deelgebieden:

•    Utrecht: hier is vooral vraag naar en een tekort aan Centrum Stedelijk wonen. Buiten-centrum
     milieus zijn er voldoende. Om daarmee aan de Centrum-stedelijke vraag tegemoet te komen
     dienen deze milieus voldoende stedelijke uitgaansfuncties te krijgen.
•    Rondom Utrecht: hier ontstaat een tekort in vrijwel alle woonmilieus; het grootste tekort is aan
     Centrum-stedelijk. Tekorten buiten centrum ontstaan pas op langere termijn.
•    Noord: hier is vooral behoefte aan buiten-centrummilieus. Er is vooral behoefte aan
     appartementen en zeer betaalbare grondgebonden woningen.
•    Zuidoost: met uitzondering van het buiten-centrummilieu is er in alle woonmilieus een tekort. Er
     is hier in sterkere mate dan in andere regio’s vraag naar grondgebonden koopwoningen, ook in
     duurdere segmenten.
•    Zuidwest: hier is waarschijnlijk vooral behoefte aan buiten-centrummilieus, maar dit zou ook
     ingeruild kunnen worden meer dorps/ groenstedelijke milieus.

Bij beoordeling van de woningbouwprogrammering in de contour zal rekening worden gehouden
met de uitkomsten uit het onderzoek van Companen.

Hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen
Het hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen is opgebouwd uit 7 subdoelen en 14 kernindicatoren.
Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-
indicatoren. In figuur B4 is de relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit
hoofddoel nader uitgewerkt, in het blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.



REP U16          Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Figuur B4 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Ruimtelijke kwaliteit verhogen
Subdoelen                                          Kernindicatoren                                          Sub-indicatoren
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het
                                                                                                            Toevoeging complementaire woon- en werkmilieus
stedelijk gebied
                                                   Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit stedelijk         Realisatie voldoende kritische massa om draagvlak
                                                   gebied                                                   te creëren voor voorzieningen
                                                                                                            Spreiding van deze kwaliteiten over de gehele
                                                                                                            regio, zodat iedereen ervan profiteert
                                                                                                            Koppelkansen ontwikkeling en structuurverbetering
                                                                                                            landelijk gebied
                                                   Kansen verhoging ruimtelijke kwaliteit landelijk         Bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit van stads- en
                                                   gebied                                                   dorpsranden
                                                                                                            Impact op ruimtebeslag landbouwareaal (zie ook
                                                                                                            volgende kernindicator
                                                   Bijdrage (of afbreuk) aan de kernkwaliteiten van de
                                                   Utrechtse Landschappen
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het      Bijdrage (of afbreuk) aan cultuurhistorische waarden
landelijk gebied                                   (landschapselementen / bouwwerken / artefacten)
                                                                                                            Ruimtebeslag aaneengesloten primaire landbouw
                                                   Impact op landbouw (ruimtebeslag bestaand areaal,        (kernlandbouwgebied)
                                                   met onderscheid primaire en secondaire landbouw)         Ruimtebeslag aaneengesloten secundaire landbouw
                                                                                                            (combinatie met andere functies)

                                                   Aandeel landbouw in regionale voedselvoorziening

                                                   Kansen voor natuur/landschapinclusieve/circulaire
                                                   landbouw
                                                                                                            Aantasting en ontwikkeling in of direct langs
                                                                                                            beschermde natuurgebieden en ecologische
                                                   Kansen voor natuur                                       structuren
                                                                                                            Effecten ondergrondse waterstructuren

                                                                                                            Toename / vergroten biodiversiteit
Behouden versterken van de intrinsieke
natuurwaarden                                                                                               Nieuwe habitats of uitbreiding van natuurareaal
                                                                                                            voor specifieke doelsoorten (land en water)
                                                   Borgen biodiversiteit                                    Aaneengeslotenheid / robuustheid van gebieden en
                                                                                                            verbindingen
                                                                                                            M ate van robuustheid van ecologische
                                                                                                            verbindingen (stijging natuurwaarden door goede
                                                                                                            verbindingen)
                                                                                                            Aantal ha bos

                                                   Ruimtebeslag/nieuwe natuur (exclusief reeds              Aantal ha landbouw
                                                   geplande NNN)                                            Aantal ha recreatie
Vergroten van het areaal (land- en water) natuur

                                                                                                            Aantal ha natuur
                                                   Verbondenheid natuurgebieden (in ha) - aantasting
                                                   en nieuwe verbindingen
                                                                                                            M ogelijkheden ontwikkeling landschappelijke
                                                                                                            kwaliteit
Behouden en versterken van de
                                                   Kansen voor landschap                                    M ogelijkheden ontwikkeling
cultuurhistorische waarden
                                                                                                            recreatiemogelijkheden in aangrenzende gebieden
                                                                                                            gebiedsontwikkeling
                                                   Inwonertal op peil
Leefbaarheid en vitaliteit kernen
                                                   Bereikbaarheid knopen

                                                                                                            Aantal hectare nieuw recreatiegebied
                                                                                                            Aantal meters nieuw of verbeterd recreatief
                                                                                                            netwerk
Recreatieve voorzieningen                          Ruimte, kwaliteit en bereikbaarheid recreatieve voorzieningen
                                                                                                            Kwaliteit en capaciteit van recreatieterreinen en
                                                                                                            reacreatielandschappen
                                                                                                            M ate van bereikbaarheid recreatieterreinen en
                                                                                                            recreatielandschappen


Naar aanleiding van de moties en amendementen en suggesties vanuit de bestuurstafel Groen en
Landschap zijn enkele subdoelen en kernindicatoren toegevoegd. In nadere toelichting en
operationalisering op een aantal daarvan wordt verwezen naar het ‘Pijlerrapport Groen en
Landschap’1. Op enkele kern- en sub-indicatoren is om die reden nog enige verduidelijking gegeven:




1
    Ontwikkelbeeld Groen & Landschap – Vijfde pijler Groen en Landschap: het aanbod van en aan U16. 31 juli 2019. Hier geraadpleegd:
https://www.utrecht10.nl/media/filer_public/07/1d/071de2c9-fa04-4cb2-8018-
63522db77890/190801_bvr_u16_groene_pijler_ontwikkelbeeld_xs.pdf

REP U16          Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                                    27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>•    Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied. Bij dit subdoel zijn onder
     andere de kernkwaliteiten van het Utrechtse Landschap en de cultuurhistorische
     landschapselementen, bouwwerken en artefacten. Bij dit laatste aspect gaat het onder andere
     om de Limes, Waterlinies, Grebbelinie, Lustwarande en de Stelling van Amsterdam. Op het
     aspect landbouw in relatie tot ruimtelijke kwaliteit wordt onderscheid gemaakt tussen
     kernlandbouwgebieden (dat zijn een vijftal aaneengesloten landbouwgebieden in Utrecht) en
     secundaire landbouwgebieden (in deze gebieden is sprake van meer functiemenging: landbouw
     met wonen en werken).
•    Behouden en versterken van de intrinsieke natuurwaarden. Op deze subdoelstelling wordt
     meegegeven dat natuurwaarden op diverse manieren kunnen worden gerealiseerd. Naast
     primaire natuurgebieden, die in ha zijn uit te drukken, kan een bijdrage aan natuurwaarden
     worden gerealiseerd in combinatie met andere functies als wonen, werken, recreatie en
     landbouw (in overlap met anders pijlers). Voor het meten van de biodiversiteit is het van belang
     om uit te gaan van doelsoorten met passende habitatgebieden, die kenmerkend zijn voor het
     beoogd type natuur en dat daarbij beoordeelt kan worden op het feit of geschikte
     leefomstandigheden voor deze doelsoorten worden geborgd of gerealiseerd.



Hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren
Het hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren is opgebouwd uit 4 subdoelen en 9
kernindicatoren, welke voornamelijk kwantitatief zijn uitgewerkt. Een deel van deze indicatoren
spreekt voor zich, een ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren. In figuur B5 is de
relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het
blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.
Figuur B5 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Slimme en toekomstvaste mobiliteit faciliteren
Subdoelen                                        Kernindicatoren                                        Sub-indicatoren
                                                 Bereikbaarheid in reistijdsom totaal per modaliteit,   Ritten 's ochtends onderweg naar 12 werklocaties
                                                 lokaal, regionaal en doorgaand verkeer
                                                                                                        Ritten die vertrekken vanuit alle locaties

                                                 Aantal woningen nabij bestaande OV-knopen (met
                                                 restcapaciteit)
Voldoende capaciteit infrastructuurnetwerken
en oplossing urgente (systeem) knelpunten                                                               M odaliteit fiets / OV
(Fiets, Spoor, Stedelijk OV, Transfer, Weg)      Bereikbaarheid van arbeidsplaatsen per modaliteit      M odaliteit auto

                                                                                                        Goed bereikbare woon- en werkmilieus

                                                 Impact op NM CA knelpunten

                                                 Ontlasten Utrecht Centraal

                                                 Bewerkstelligen slim en duurzaam goederenvervoer

Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken   Versterken robuustheid infrastructuurnetwerken         Uitwijkmogelijkheden bij incidenten

Vergroten van reizigerscomfort,                  Vergroten van reizigerscomfort, betrouwbaarheid
betrouwbaarheid en beleving                      en beleving
Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en   Vergroten toegankelijkheid van het verkeer- en
vervoersysteem                                   vervoersysteem


Ten behoeve van de beoordeling van de verstedelijkingsmodellen op het hoofddoel Slimme en
toekomstvaste mobiliteit faciliteren zijn de verstedelijkingsmodellen doorgerekend in een
verkeersmodel. Vanuit die doorrekening worden de gevolgen voor de keuze voor fiets, OV en auto
inzichtelijk. Uit die analyses bleek dat de verstedelijkingsmodellen beperkt onderscheidend zijn. Ten
behoeve van de beoordeling van de contour zijn (nog) geen verkeersmodel doorrekeningen gedaan,
de beoordeling zal om die reden kwalitatief zijn.




REP U16         Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Hoofddoel Haalbaarheid
Het hoofddoel Haalbaarheid is opgebouwd uit 2 subdoelen en kernindicatoren. In figuur B6 zijn voor
de twee kernindicatoren ook sub-indicatoren en operationalisering van kernindicatoren opgenomen
(in het blauw).
Figuur B6 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Haalbaarheid
Subdoelen                                         Kernindicatoren                        Sub-indicatoren
                                                                                         Aantal eigenaren op wiens grondgebied
Zicht op uitvoering (technische complexiteit,                                            verstedelijking plaatsvindt
                                                  Uitvoerbaarheid
draagvlak, fysieke inpassing, juridisch)
                                                                                         Aanwezige bebouwing op te ontwikkelen locaties

M ate van adaptiviteit en toekomstvastheid        Adaptiviteit/flexibiliteit             Zwaarte van infrastructurele ingrepen




Hoofddoel Kosten en opbrengsten (financieel)
Het hoofddoel Kosten en opbrengsten is opgebouwd uit 2 subdoelen en 3 kernindicatoren, welke
voornamelijk kwantitatief zijn uitgewerkt. Een deel van deze indicatoren spreekt voor zich, een
ander deel is opgebouwd uit meerdere sub-indicatoren en deelberekeningen. In figuur B7 is de
relatie tussen en opbouw van het beoordelingskader voor dit hoofddoel nader uitgewerkt, in het
blauw zijn sub-indicatoren opgenomen.
Figuur B7 Beoordelingskader REP contour hoofddoel Kosten en opbrengsten (financieel)
Subdoelen                                         Kernindicatoren                        Sub-indicatoren
                                                                                         Resultaat van kosten en opbrengsten
                                                  GREX saldo (mln Euro)
Beheer en exploitatiekosten , incl. opbrengsten                                          woningbouwprogramma (37.000 woningen)

                                                  OV-exploitatie (Euro of kwalitatief)

Investeringskosten                                Investeringen infrastructuur (Euro)




REP U16          Toetsing Integraal Ruimtelijk Perspectief aan het aangepast beoordelingskader                                        29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>