<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage gemeente Houten:   IS14.01404




                                   Gemeente
                                    Geënte Hou een
                                  Afdeìin Beheer O
                                        g
                                                   en
                                  oktober 201 4   P bare   Ruimte




                                                                                                        ..                                            J




                                                                                                                         7 7/W^.                                      ""S&^-J                          I




                                                                                                                                                                s     s     ř7S
                                                                            \ 'ĪÌK ~~ïx~       I:-;   "jĩį~~       ZZĩŭ'l                        į?
                                                                                                                                                      '         ?-..                           ļ
                                                                           JļīŵTļsrí           3k        8'-;        3ï6             Ĩ?S                            1Ĩ.S            «5             ļ
                                                                                    5          ăT" ~ST"            ;,.           ~~ŪT~ a j                          m~ .. a?j... ļ
                                                                           ŕ zĵeii ~ijr~
                                                                                       ~sr~                         "ĩi,5"T             1
                                                                                                                                      I?.*       1    áa    i                   Į    ĩ.3       11
                                                                                                                                                                     r 11
                                                                              WH    8k BK                                                                            '---                      I
                                                                              BK    6K         2w                                                                     ņ^ţ                      |
                                                                              (W    Į»;        to:          3*K          ĨS          ZS      W                      ř.S             7.5    I
                                                                      [       Ox                                               to.                                                         ļ

                                                                    ŪK        OM    fc-i       Osi          ĨSíi         T.S         23              7.5            2.5             75İ


                                                                    Cr;       DX               t».          2SM          7.5         Ĩ.S     ļ       î,5            Ï.S             Ţĵ
                                                                    «flí      OH    OK         WC           ÍSK          7.5         Ē,5             7.1            î,6             ?J



                                                                                           '    III   ļ ^                7,5         2.5              7.5           2.5     ļ       I
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave


Samenvatting




1    Inleiding                                                          1
     1.1    Aanleiding                                                  1
     1.2    Definities en afbakening                                    1
2    Kaders                                                             3
     2.1  Algemeen beleidskader                                         3
     2.2  Overige kaders                                                3
3    Terugblik; B O R Verlengde Horizon (2007) tot heden                4
     3.1  BOR Verlengde Horizon                                         4
     3.2  Ombuigingen                                                   4
     3.3  Actuele financiële uitgangspunten                             5
4    Methodiek                                                          6
     4.1  Gehanteerde methodiek en uitgangspunten                       6
     4.2  Controle                                                      6
5    Kosten en dekking groot onderhoud en vervanging B O R 2014-2054    7
     5.1  Te verwachten kosten                                          7
     5.2  Dekking                                                       8
     5.3  Conclusies                                                   10
6    Maatregelen en vervolgstappen                                     11
     6.1  Maatregelen                                                  11
     6.2  Procesmatige vervolgaanpak met 4 sporen                      12
     6.3  Planning                                                     15
     6.4  Communicatie                                                 1 5




7     Risicoparagraaf                                                  16




Bijlagen
A     Tabel groot onderhoud, vervanging en regulier onderhoud BOR
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Samenvatting
Inleiding
In 2004 is een beheerplan voor het beheer van de openbare ruimte 2004-2010 gemaakt. In 2007 is als
aanvulling hierop de nota "BOR Verlengde Horizon" opgesteld. In deze nota zijn de algemene be¬
leidsuitgangspunten en een meerjarenprogramma voor het beheer van de openbare ruimte voor de
langere termijn (2007-2040) vastgelegd.
In de afgelopen jaren zijn door tal van incidentele en structurele bezuinigingen de eerder vastgestelde
uitgangspunten onder druk komen te staan. In verschillende stappen heeft de raad besloten tot een
verlaging van de jaarlijkse onttrekkingen uit de BOR-voorziening tot een bedrag van C 1,1 miljoen in
2012. In BOR Verlengde Horizon werd nog uitgegaan van C 1,5 miljoen in 2012 (prijspeil 2007). Deze
bijstelling was mogelijk door een verlaging van de onderhoudsniveaus naar het zogenaamde Nieuw
Houtens Niveau, een gedifferentieerde aanpak van de wijkconstructies en gunstige marktomstandig¬
heden.

Momenteel is er jaarlijks C 1,1 miljoen per jaar beschikbaar voor groot onderhoud en vervanging uit de
zgn. BOR-voorziening. Daarnaast wordt een deel van de kosten van groot onderhoud en vervanging
gedekt vanuit reguliere onderhoudsbudgetten. Het gaat om een bedrag van ca. C 450.000 per jaar.
Ondanks het lagere kwaliteitsniveau en een andere aanpak van groot onderhoud en vervanging is in¬
middels duidelijk geworden dat het huidige totale jaarlijkse budget voor groot onderhoud en vervan¬
ging van C 1,55 miljoen niet voldoende is om de openbare buitenruimte in de huidige vorm structureel
in stand te houden.
In het project Groot Onderhoud en Vervanging BOR 2014-2054 (project BOR) is uitgezocht welke fi¬
nanciële middelen voor groot onderhoud en vervanging op de korte en lange termijn noodzakelijk zijn,
wat de te verwachten tekorten zijn en hoe we tot oplossingen kunnen komen voor het op een verant¬
woorde wijze in stand houden van de buitenruimte. In deze rapportage worden mogelijke oplossings¬
richtingen aangedragen om het tekort terug te dringen. Deze oplossingen zullen de komende tijd in
een vervolgproces met bewoners en andere betrokkenen verder worden uitgewerkt.

Methodiek
Voor het inzichtelijk maken van de noodzakelijke financiële middelen die voor groot onderhoud en
vervanging op de lange termijn noodzakelijk zijn, is het areaal van de openbare ruimte onderverdeeld
is een groot aantal categorieën. Per categorie is het volgende bepaald:
«       het aantal objecten (verdeeld naar ouderdom);
«       de groot onderhoudswerkzaamheden;
«       de termijnen voor groot onderhoud en vervanging;
«       de eenheidsprijzen.
Ter aanvulling zijn ook per categorie, waar relevant, belangrijke risico's aangegeven die het noodzake¬
lijke groot onderhoud en vervanging kunnen beïnvloeden. Daarnaast zijn ook per categorie de belang¬
rijkste gehanteerde uitgangspunten bij het bepalen van de eenheidsprijzen en groot onderhouds- en
vervangingstermijnen genoemd. Hierbij is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van eigen ervaringsgege¬
vens. Waar mogelijk zijn de eigen uitgangspunten kritisch vergeleken met de uitgangspunten die het
CROW hanteert.
De gehanteerde methodiek en berekeningen zijn ter controle voorgelegd aan adviesbureau Antea en
aan een extern deskundige op het gebied van beheer van de openbare ruimte in de groeigemeente
Heerhugowaard.
Naast de kosten van groot onderhoud en vervanging zijn per categorie de kosten van het reguliere
onderhoud bepaald.

 Tekorten
De kosten voor groot onderhoud en vervanging zullen de komende jaren stijgen van ca. C 3 miljoen in
2014 tot ca. C 3,6 miljoen in 2018 om vervolgens te dalen naar ca. C 3 miljoen in 2020, ca. C 2,4 mil-
joen in 2022 en ca. C 2,3 miljoen in 2024. Na 2024 stijgen de kosten sterk naar ca. C 6 miljoen in
2032. De belangrijkste oorzaak van deze stijging is een sterke toename van de groot onderhoudskos¬
ten van wegen in de Vinexwijken gecombineerd met wegen in Houten-Noord, groot onderhoudskosten
van verkeersregelinstallaties (VRI's) en vervangingskosten van bruggen en VRI's. Vanaf circa 2046
dalen de jaarlijkse kosten voor groot onderhoud en vervanging naar een gemiddeld bedrag van tussen
de C 4 en C 5 miljoen.

De afgelopen jaren kon het groot onderhoud met de genoemde C 1,55 miljoen aan middelen plaats¬
vinden zonder dat zich grote problemen hebben voorgedaan. Wel is het kwaliteitsniveau in de buiten-
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>ruimte gedaald. Ook voor de komende paar jaar is het nog wel mogelijk het modelmatig berekende
tekort op te vangen. De vraag is hoe lang de beschikbare C 1,55 miljoen nog voldoende is, zeker gelet
op de toename van kosten in de Vinexuitbreidingen.
Het project BOR heeft belangrijke inzichten opgeleverd maar het blijven gegevens op basis van mo¬
delmatige berekeningen. Gedetailleerdere kostenberekeningen zijn mogelijk als het nieuwe integrale
beheersysteem voor de openbare ruimte (zie paragraaf 2.1) operationeel is.
Zonder aanvullende maatregelen zullen er in het beheer van de Openbare ruimte over enkele jaren
tekorten ontstaan. Vanaf 2028 zullen bij ongewijzigd beleid de tekorten aan noodzakelijke middelen
nog verder toenemen.

Oplossingen
Er zijn maatregelen nodig om de groeiende kloof tussen kosten en dekking te dichten. Daarom geeft
deze rapportage ook mogelijke oplossingsrichtingen. De belangrijkste opties zijn het beperken van de
kosten, het vergroten van de financiële dekking en/of een andere wijze van financiering van lasten
(door bijvoorbeeld vervangingsinvesteringen tijdelijk te kapitaliseren wat op de korte termijn verlichting
kan brengen).
Er zal een combinatie van maatregelen nodig zijn om tot een oplossing te komen.

Voor de uitwerking van de maatregelen komen er vier projectgroepen die zich gaan richten op de vol¬
gende vier sporen:
1.   Herinrichting
   Met o.a. aandacht voor het afstoten van areaal, het omvormen van areaal (bijvoorbeeld van ver¬
   harding naar gras) en verlaging van de kwaliteitsnormen.
2.   Zelfbeheer
   Met o.a. aandacht voor adoptie en sponsoring.
3.  Innovatie
   Met o.a. aandacht voor het toepassen van technische innovaties gericht op kostenbesparing, het
   (nog) minder integraal en meer selectief vernieuwen, uitstel van werkzaamheden (wat eventueel
   kan leiden tot een lagere kwaliteit) en het toepassen van Publiek Private Samenwerking (pps-
   constructies).
4.   Financiën
   Met o.a. aandacht voor tijdelijk kapitaliseren en het beschikbaar stellen van meer middelen voor
   groot onderhoud en vervanging, eventueel door het inzetten van alternatieve dekkingsbronnen
   zoals inkomsten uit de rioolheffing voor diverse stedelijk water-gerelateerde werkzaamheden.
   Er zal ook onderzoek gedaan worden naar de dekking voor de komende 10 jaar. Deze termijn sluit
   aan bij de financiële systematiek van de gemeente waarin het gebruikelijk is een scoop van 10
   jaar te hanteren.

Het proces om te komen tot oplossingen willen we integraal en multidisciplinair aanpakken met aan¬
dacht voor bredere samenlevingsvraagstukken en het "van buiten naar binnen werken".

Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2016 zullen in het kader van het financiële meerjarenbe-
leid, de eerste concrete bestuurlijke keuzes voorgelegd worden om op de korte maar vooral ook op de
lange termijn de kosten en beschikbare middelen met elkaar in evenwicht te brengen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                        Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



1          Inleiding

1.1       Aanleiding
In 2004 is het beheerplan Openbare Ruimte (BOR) 2004-2010 gemaakt. In 2007 is als aanvulling
hierop de nota "BOR Verlengde Horizon: Beleidscyclus en uitgangspunten voor beheer op hoofdlijnen"
opgesteld. In deze nota zijn de algemene beleidsuitgangspunten voor het beheer van de openbare
ruimte voor de langere termijn (2007-2040) vastgelegd.

In de afgelopen jaren zijn door tal van incidentele en structurele bezuinigingen de eerder vastgestelde
uitgangspunten onder druk komen te staan. In verschillende stappen heeft de raad besloten tot een
verlaging van de jaarlijkse onttrekkingen uit de BOR-voorziening tot een bedrag van C 1,1 miljoen in
2012. In BOR Verlengde Horizon werd nog uitgegaan van C 1,5 miljoen in 2012.
Deze bijstelling was mogelijk door een verlaging van de onderhoudsniveaus naar het zogenaamde
Nieuw Houtens Niveau, gunstige marktomstandigheden, uitstel van groot onderhoud en een gediffe¬
rentieerde aanpak van de wijkconstructies. Voorheen werd groot onderhoud en vervanging integraal
en/of op basis van levensduur uitgevoerd. Nu wordt kritischer gekeken naar wat daadwerkelijk nodig
is. Bij elementenverharding worden alleen die onderdelen hersteld waarvan dit echt noodzakelijk is.
Groot onderhoud en vervanging worden daardoor vaak later uitgevoerd dan in het beheerplan OR en
de BOR Verlengde Horizon is vastgelegd. Soms (onder andere bij civieltechnische kunstwerken) is
ingrijpen echter eerder nodig dan verwacht.

Desondanks is inmiddels duidelijk geworden dat de huidige en toekomstige budgetten voor groot on¬
derhoud en vervanging niet voldoende zullen zijn om de openbare buitenruimte in de huidige vorm
structureel in stand te houden. Of er moeten meer middelen beschikbaar komen of er zijn aanvullende
maatregelen nodig om kosten te besparen. Hoofdstuk 6 beschrijft mogelijke oplossingsrichtingen.

In het project Groot Onderhoud en Vervanging BOR 2014-2054 (project BOR) is uitgezocht welke fi¬
nanciële middelen voor groot onderhoud en vervanging op de korte en lange termijn noodzakelijk zijn
en hoe we tot oplossingen komen voor het op een verantwoorde wijze in stand houden van de buiten¬
ruimte. Het project BOR heeft belangrijke inzichten opgeleverd maar het blijven gegevens op basis
van modelmatige berekeningen. Gedetailleerdere kostenberekeningen zijn mogelijk als het nieuwe in¬
tegrale beheersysteem voor de openbare ruimte (zie paragraaf 2.1) operationeel is.


1.2      Definities en afbakening
Vanwege de raakvlakken tussen groot onderhoud en vervanging is het noodzakelijk een duidelijke de¬
finitie van beide begrippen te hanteren. Alleen zo is het mogelijk inzicht te krijgen in welke werkzaam¬
heden en bijbehorende kosten onder groot onderhoud en vervanging vallen. Onderstaand zijn daarom
definities gegeven voor beide begrippen. Naast deze kernbegrippen zijn ook een aantal andere be¬
grippen beschreven die veelvuldig in deze notitie aan de orde komen.

Groot Onderhoud:
Onderhoudsmaatregelen waarbij een groot gedeelte van het object meerjaarlijks planmatig wordt ver¬
nieuwd of hersteld, met het doel het object minimaal op het niveau van de beoogde beeldkwaliteit te                   1




brengen en te houden en naar behoren te laten functioneren.
(voorbeelden zijn: renovatie (zie hieronder), grootschalig schilderwerk, grootschalige remplace van
onderdelen (lampen bij openbare verlichting), frezen en vervangen asfaltlagen (bijv. nieuwe deklaag)
met afhankelijk van schades reparaties in de tussen- of onderlaag, wegreconstructies, grootschalig
vervangen wegmarkeringen en planmatig baggeren)

Vervanging:
Herstel van het oorspronkelijk functioneren waarbij het bestaande object als geheel wordt verwijderd
en een nieuw qua beeld en functionaliteit gelijkwaardig object wordt teruggeplaatst.
(voorbeelden zijn: vervanging van speeltoestellen, bomen, armaturen en masten van de openbare
verlichting, verkeersregelinstallaties en bebording)




1
    Zie het Beeldkwaliteitskader Openbare Ruimte, tabel 2, pagina 10.


                                                                                                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                              Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



Regulier onderhoud:
Onderhoudsmaatregelen waarbij een object wordt bijgewerkt of waarbij hooguit een gedeelte van het
object wordt vernieuwd of hersteld, met als doel het object op het niveau van de beoogde beeldkwali¬
teit te brengen en/of te houden dan wel onderhoudsmaatregelen die direct nodig zijn als gevolg van
onveiligheid, verlies van functionaliteit of kapitaalvernietiging.
(voorbeelden zijn: preventief onderhoud (zie hieronder), correctief onderhoud (zie hieronder), onder¬
zoek en schadeherstel)
-   Preventief onderhoud:
    « het kort cyclisch onderhouden van objecten zoals reinigen, maaien, snoeien, onkruid wieden,
       bladblazen, verwijderen groenvegetatie en drijfvuil uit watergangen;
    « afvoerkosten die bij de uitvoering van het hiervoor genoemde onderhoud ontstaan;
    « ziekte en plagen jaarlijkse cyclus.

-   Correctief onderhoud:
    « het herstellen van gebreken aan objecten, (zoals het herstellen van verzakkingen in verharding,
        kleinschalige asfaltreparaties (koud en warm), verhelpen storingen, verhelpen verstoppingen,
        plaatselijk herstellen wegmarkering, vlekken bij schilderwerk);
    « vervangen van onderdelen van objecten (zoals het vervangen van pompen, een boom, onder¬
       delen van straatmeubilair e.d.);
    « verwijderen van een zieke boom;
    « ziekten en plagen buiten de reguliere cyclus;
    « ad-hoc baggerwerk.

Renovatie:
Herstel van het oorspronkelijk functioneren, waarbij een ingrijpende toestandswijziging wordt doorge¬
voerd, zodat een evenaring van technische staat van minimaal de beoogde beeldkwaliteit wordt ver¬
kregen.

Beheerkosten:
De kosten voor dagelijks beheer van de openbare ruimte die uit de begroting worden bekostigd.
Onderhoudskosten:
De kosten voor groot onderhoud.
Areaal:
Een hoeveelheid objecten van een soort en discipline.
Discipline:
Deelgebied van de openbare ruimte.
De volgende deelgebieden van het beheer van de openbare ruimte zijn in het project BOR meegeno¬
men:
-       BOR deelplan 3; de onderdelen verharding, openbare verlichting, VRI's, straatmeubilair, bebor-
        ding, belijning en wegbermen.
-       BOR deelplan 5; civieltechnische kunstwerken.
-       BOR deelplan 6; de onderdelen waterbodems, bomen en bosplantsoen.
-       BOR deelplan 7; het onderdeel speeltoestellen.

Bij enkele overige onderdelen van de openbare ruimte speelt groot onderhoud en vervanging ook een
rol, maar is dit toch niet meegenomen:
-    rioleringsbeheer (wordt bekostigd uit de rioolheffing);
-    begraafplaatsen (wordt bekostigd uit de grafrechten);
-    sportvelden (wordt bekostigd door Welzijn).

Deelplan 1 betreft algemene onderdelen van de afdeling BOR en deelplan 2 gaat over algemeen be¬
leidsmatige, verkeerskundige en juridische aspecten.

Het project BOR gaat beperkt in op het reguliere onderhoud.




                                                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                            Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



2     Kaders

2.1   Algemeen beleidskader
BOR 2004-2010 en BOR Verlengde Horizon
Zoals hiervoor in de inleiding al is aangegeven is in 2004 een beheerplan voor het beheer van de
openbare ruimte 2004-2010 gemaakt (beheerplan Openbare Ruimte (BOR) 2004-2010) en in 2007 als
aanvulling hierop de nota "BOR Verlengde Horizon: Beleidscyclus en uitgangspunten voor beheer op
hoofdlijnen".

Nieuw Houtens Niveau
Medio 2011 heeft de gemeenteraad besloten het beheer van de openbare ruimte voortaan conform
een nieuw kwaliteitsniveau (Nieuw Houtens Niveau genoemd) uit te voeren. Dit nieuwe kwaliteitsni¬
veau is het resultaat van een bezuinigingsoperatie waarbij in samenspraak met bewoners, onderne¬
mers en instellingen onder andere het gewenste onderhoudsniveau van de openbare buitenruimte
opnieuw is vastgesteld. Het betrof een vermindering van de kwaliteit van het beheer van verschillende
onderdelen van de openbare ruimte.

Beleidskader    beeldkwaliteit
In 2012 is in het verlengde van de vaststelling van het Nieuw Houtens Niveau een nieuw beleidskader
beeldkwaliteit opgesteld. Aan de hand van foto's en normeringen is vastgelegd hoe het onderhoudsni-
veau van de onderdelen van de openbare ruimte eruit dient te zien. Bijvoorbeeld voor wegen, straat-
meubilair en openbare verlichting. Er is ook onderscheid gemaakt tussen verschillende gebieden, zo¬
als: centrumgebieden en woongebieden.

Beheereisen Inrichting Openbare Ruimte (BIOR)
Het gemeentelijke instrument BIOR is een verzameling van praktische, dagelijks toepasbare eisen aan
de inrichting van de openbare ruimte en wordt regelmatig geactualiseerd. BIOR houdt rekening met
het toekomstige beheer en onderhoud en helpt de kosten daarvan te beperken. BIOR is bestemd voor
iedereen die zich met de inrichting van de openbare ruimte bezig houdt, zoals projectleiders, ontwer¬
pers, ontwikkelaars, civiel technici, etc.


2.2   Overige kaders
Implementatie nieuw Integraal beheersysteem voor de openbare ruimte
De binnen de afdeling BOR aanwezige technische beheersystemen zijn onvoldoende geschikt voor de
planning en begroting van groot onderhoud en vervanging. In 2012 is gekozen voor een nieuw tech¬
nisch beheersysteem waarin alle verschillende beheerdisciplines (groen, wegen, riolering, kunstwer¬
ken, etc.) zijn ondergebracht. Het nieuwe beheersysteem heeft de functionaliteit om verschillende
scenario's (kwaliteitsniveaus) integraal over een langere termijn door te berekenen.
Momenteel wordt het nieuwe integraal beheersysteem voor de openbare ruimte geïmplementeerd en
de data geoptimaliseerd.
De implementatie van dit nieuwe beheersysteem is geen onderdeel van dit project maar loopt er wel
parallel aan.




                                                                                                            3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                               Beleid Groot Onderhoud       en Vervanging   2014-2054




3          Terugblik; BOR Verlengde Horizon (2007) tot h eden

3.1        B O R Verlengde Horizon
In de nota "BOR Verlengde Horizon" uit 2007 is een splitsing aangebracht tussen een sluitende begro¬
ting voor reguliere werkzaamheden en een begroting voor projecten m.b.t. groot onderhoud en ver¬
vanging die wordt gevoed vanuit de BOR­voorziening. De nota gaat uit van de volgende noodzakelijke
onttrekkingen voor groot onderhoud en vervanging uit de BOR­voorziening t/m 2020:
     ­   2008 t/m 2014:        e 1.500.000;
     ­   2015:                 e 2.200.000;
     ­   2016 t/m 2020:        e 2.325.000.


                                                            burtjel gfool ondchŭud en vervaruirg




      r ­ n.­o r,':o er



      t 2.500 o:;o o;



      , ř.ooofnr o~



      c 1.60O v Ji. o'.



      r 1 non o r or;



        t ;iA.'.liJL­ o .   ­




Figuur 1 Benodigde              financiële middelen voor groot onderhoud     en vervanging         volgens 'BOR Verlengde    Horizon'.


In 2008 was de stand van de BOR­voorziening e 6.139.123.
Uitgangspunt was om jaarlijks, via de eerste bestuursrapportage, voortschrijdend inzicht te behouden
in het financieel perspectief voor het beheer van de openbare ruimte voor de langere termijn, waarbij
het principe gold dat altijd voor minimaal 5 jaar voldoende financiële dekking aanwezig moet zijn.
Tot 2015 zouden er (rekening houdend met een aantal bezuinigingen op groot onderhoud en vervan¬
ging) in de voorziening voldoende middelen voorhanden zijn voor groot onderhoud en vervanging. Ui¬
terlijk in 2010 zouden aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om ook na 2015 te beschik¬
ken over voldoende middelen. De toename van de uitgaven maakten het noodzakelijk de jaarlijkse
stortingen in de BOR­voorziening geleidelijk te verhogen.


3.2        Ombuigingen
In de jaren na de vaststelling van BOR Verlengde Horizon is niet geheel vastgehouden aan de voor¬
genomen onttrekkingen en stortingen uit en in de BOR­voorziening. Dit kwam vooral door de vanaf
2008 verslechterende economische situatie die bezuinigingen noodzakelijk maakten.
Met goedkeuring van de raad is in combinatie met een verlaging van de onderhoudsniveaus (met o.a.
een gedifferentieerde aanpak van de wijkconstructies) en onder invloed van gunstige marktomstan¬
digheden, in verschillende stappen besloten tot een verlaging van de jaarlijkse onttrekkingen uit de
BOR­voorziening tot een bedrag van e 1,1 miljoen in 2012. In BOR Verlengde Horizon werd nog uit­
gegaan van e 1,5 miljoen in 2012.



                                                                                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                          Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



Momenteel is de genoemde onttrekking van e 1,1 miljoen per jaar ook het uitgangspunt voor de ko¬
mende jaren.


3.3    Actuele financiële uitgangspunten
Ondanks dat de jaarlijkse onttrekking uit de BOR-voorziening is teruggebracht naar e 1,1 miljoen per
jaar, kon in de afgelopen paar jaar het onderhoud van de openbare ruimte met dit bedrag naar beho¬
ren worden uitgevoerd. De openbare ruimte is voldoende functioneel en veilig gebleven en er is geen
sprake geweest van kapitaalvernietiging door achterstallig onderhoud. Wel is er sprake geweest van
het vooruitschuiven van onderhouds- en vervangingswerkzaamheden. Duidelijk mag zijn dat hieraan
grenzen zijn verbonden. Ook moet vermeld worden dat een deel van de kosten van groot onderhoud
en vervanging momenteel wordt gedekt vanuit reguliere onderhoudsbudgetten. Dit is gebleken na on¬
derzoek in het kader van het project BOR waarbij kritisch is gekeken naar de werkzaamheden en uit¬
gaven bij het reguliere beheer. Gemiddeld wordt ruim een kwart van de reguliere budgetten gebruikt
voor groot onderhoud en vervanging, met als uitschieter speelvoorzieningen waar dit geldt voor meer
dan de helft van het budget. Per jaar betreft dit in totaal ca. e 450.000. Voor een heldere dekking die¬
nen we dit bedrag voortaan toe te voegen aan de BOR-voorziening.                  2




2
 Bij het vaststellen van het Beeldkwaliteitskader openbare ruimte in 2012 zijn de normkosten voor regulier onderhoud bepaald
aan de hand van de omvang van het areaal en de daarbij behorende (beschikbare) budgetten voor regulier onderhoud. Deze
normkosten dienen aangepast te worden aan de gewijzigde budgetten.


                                                                                                                          5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                             Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



4     Methodiek

4.1   Gehanteerde methodiek en uitgangspunten
Voor het inzichtelijk maken van de financiële middelen die voor groot onderhoud en vervanging op de
lange termijn exact noodzakelijk zijn, is het areaal van de openbare ruimte onderverdeeld in een groot
aantal categorieën (bijvoorbeeld "Asfaltverharding fietspaden en fietsstraten"). Per categorie is het
volgende bepaald:
«       het aantal objecten (verdeeld naar ouderdom);
«      de groot onderhoudswerkzaamheden;
«      de termijnen voor groot onderhoud en vervanging;
«      de eenheidsprijzen.
Ter aanvulling zijn ook per categorie, waar relevant, belangrijke risico's aangegeven die het noodzake¬
lijke groot onderhoud en vervanging kunnen beïnvloeden. Daarnaast zijn ook per type object de be¬
langrijkste gehanteerde uitgangspunten bij het bepalen van de eenheidsprijzen en groot onderhouds-
en vervangingstermijnen genoemd.
Als uitgangspunt voor de kwaliteit is het (handhaven van het) Nieuw Houtens Niveau aangehouden,
waarop het areaal zich per 1-1-2013 bevond. Voor het vaststellen van dit niveau is destijds een nul¬
meting uitgevoerd.
Naast de kosten van groot onderhoud en vervanging zijn per categorie de kosten van het reguliere
onderhoud bepaald.


4.2   Controle
Bij het bepalen van de eenheidsprijzen en groot onderhouds- en vervangingstermijnen is zoveel mo¬
gelijk gebruik gemaakt van eigen ervaringsgegevens. Waar mogelijk zijn de eigen uitgangspunten kri¬
tisch vergeleken met de uitgangspunten die het CROW hanteert.
De gehanteerde methodiek en berekeningen zijn ter controle voorgelegd aan adviesbureau Antea
(wat ruime ervaring heeft met systemen voor de vaststelling van groot onderhoud en vervanging in de
openbare ruimte) en aan een extern deskundige op het gebied van beheer van de openbare ruimte
die lange tijd heeft gewerkt bij de gemeente Heerhugowaard wat als groeigemeente veel overeen¬
komsten vertoont met Houten. Naar aanleiding hiervan is een beperkt aantal zaken aangepast.




                                                                                                             6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                         Beleid Groot Onderhoud    en Vervanging       2014-2054



5         Kosten en dekking groot onderh oud en vervanging BOR 2014¬
          2054

5.1       Te verwach ten kosten
De komende jaren zullen de kosten voor groot onderhoud en vervanging stijgen van ca. e 3 miljoen in
2014 tot ca. e 3,6 miljoen in 2018 om vervolgens te dalen naar ca. e 3 miljoen in 2020, ca. e 2,4 mil­
joen in 2022 en ca. e 2,3 miljoen in 2024 (zie Tabel 1).

                                    2014               2016                    2018              2020             2022             2024

 Kosten
 GO                             e   2.221.700     e   2.221.700       e    2.721.046         e   2.260.420   e   1.551.570   e     1.526.242
    3
V                               e     832.932     e       832.932     e        895.932       e    773.986    e    884.955    e         821.955
 Totaal kosten                  C   3.054.632     C   3.054.632       C    3.616.979         C   3.034.406   C   2.436.526   C     2.348.197

Tabel 1 Overzicht k osten voor de k omende      10 jaar


In Figuur 2 is het verloop per jaar aangegeven met onderscheid tussen groot onderhoud en vervan­
ging en met een doorkijk naar 2054. Opvallend is de sterke stijging van de kosten vanaf 2024 naar ca.
e 6 miljoen in 2032. De belangrijkste verklaring voor deze stijging is een sterke toename van de groot
onderhoudskosten van wegen in de Vinexwijken (zowel elementenverharding als asfalt) gecombi¬
neerd met de groot onderhoudskosten van wegen in Houten­Noord (vooral asfalt), groot onderhouds¬
kosten van VRI's en vervangingskosten van bruggen en VRI's. Op termijn dalen de jaarlijkse kosten
voor groot onderhoud en vervanging naar een gemiddeld bedrag tussen de e 4 en e 5 miljoen.



                    Verloop van de jaarlijkse kosten voor GO en V
    e 7.000.000 T



    e 6.000.000
                                                                                                                                   Totaal


    e 5.000.000
                                                                                                                                   GO


    e 4.000.000
                                                                                                                                   V


    e 3.000.000
                                                                                                                                   Totaal
                                                                                                                                   gemiddeld

    e 2.000.000
                                                                                                                                   GO
                                                                                                                                   gemiddeld

    e 1.000.000                                                                                                                    V
                                                                                                                                   gemiddeld

           e

                  ŕ ^ ^ ^ ^ ~ď ~ď                     J*      ~ď JP J* J                           J? J ^ jfr
Figuur    2 Verloop van de jaarlijk se k osten voor groot onderhoud       en    vervanging


In Figuur 2 is met stippellijnen ook aangeven hoe het verloop van de kosten voor groot onderhoud en
vervanging voor de komende 40 jaar is op basis van de gemiddelde leeftijd van het areaal. Er is dui­
delijk een stijgende lijn te zien in de kosten die oplopen tot in totaal e 5 miljoen in 2054.

3
  Sinds de overdracht van lichtmasten van CityTec naar de gemeente enkele jaren geleden wordt een structureel jaarlijks kre­
diet van e 300.000 ter beschikking gesteld door de gemeente ten bate van de vervanging van armaturen en lichtmasten. Van¬
wege dit krediet is in dit kostenoverzicht (en in figuur 2) geen bedrag opgenomen voor vervanging van openbare verlichting. Dit
wordt betaald uit de algemene middelen.

                                                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                              Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging    2014-2054




De komende 6 jaar is jaarlijks gemiddeld ca. e 3,2 miljoen nodig voor groot onderhoud en vervanging.
Deze kosten zijn modelmatig berekend op basis van ouderdom en onderhoudsfrequenties, maar slui¬
ten in grote lijnen aan bij de praktijkkennis van de deelplanbeheerders. Het betreft voornamelijk de
volgende werkzaamheden:

Groot onderhoud:
-     asfaltverharding hoofdinfrastructuur (55/0) van het areaal; bijvoorbeeld de hele Schalkwijkse-
      weg, ca. 25/0) van de Rondweg Noord, oostelijke deel Beusichemseweg en delen van de
      Rondweg Zuidoost en de Staart);
-     asfaltverharding fietspaden en fietsstraten (100 van het areaal; bijvoorbeeld herstel van scha¬
      des aan het rode asfalt in de Vinexwijken);
-     asfaltverharding overige wegen (26/0) van het areaal, bijvoorbeeld de Lekdijk);
-     elementenverharding (8/0) van het areaal);
-     tunnels auto (8/0) van het areaal, bijvoorbeeld dilatatievoegen tunnel Rondweg Zuid);
-     baggeren waterbodems ( 1 0 0 / van het areaal);

Vervanging:
-     automaten van VRI's (75/0) van het areaal);
-     verkeersborden en straatnaamborden (28/0) van het areaal);
-     bomen 3e cat. (28/0) van het areaal).

Eerdere raming BOR Verlengde Horizon
De benodigde ca. e 3 miljoen in 2014 en 2015 lijkt aanzienlijk meer dan waarvan (in 2007) in BOR
Verlengde Horizon is uitgegaan, namelijk e 1,5 miljoen in 2014 en e 2,2 miljoen in 2015. De verklaring
hiervoor is dat de uitgangspunten die bij de actuele raming zijn gehanteerd aanzienlijk verschillen van
de destijds gehanteerde uitgangspunten.
De belangrijkste verschillen die een nu hogere raming verklaren zijn:
»      In BOR Verlengde Horizon zijn de kosten van vervanging of uitgebreid groot onderhoud van
      verharding en de kosten van vervanging van bebording, bomen e.a. niet meegenomen. De ver¬
      vanging/uitgebreid groot onderhoud bij verhardingen is destijds niet meegenomen omdat er
      vanuit is gegaan dat dit pas vanaf 2036 een rol zouden gaan spelen. Omdat het in 2007 opge¬
      stelde BOR Verlengde Horizon een doorlooptijd had tot 2040 heeft men destijds wellicht gere¬
      deneerd dat de vervanging van wegen een te kleine invloed had op het gehele financiële plaatje
      om hier apart aandacht aan te besteden.
»      In BOR Verlengde Horizon zijn de kosten van groot onderhoud van watergangen, belijning,
      wegbermen e.a. niet meegenomen. Een deel van deze kosten werd gedekt vanuit reguliere on¬
      derhoudsbudgetten.
»      Ten opzichte van 2007 zijn er 4 kruispunten met VRI's bijgekomen.
»      Er is nu een duurder areaal dan in BOR Verlengde Horizon was voorzien (o.a. grotere bruggen).
»      Ten opzichte van 2007 is de prijsstijging 17,8/0). Het is gebruikelijk om niet te anticiperen op
       meerjarige prijsveranderingen maar om één prijspeil te hanteren.
Factoren die in vergelijking met BOR Verlengde Horizon nu juist tot lagere kosten leiden zijn de verla¬
ging van de onderhoudsniveaus en het wegvallen van een budget voor (wensen van) bewoners.
Gecorrigeerd voor de verschillen lopen de ramingen van BOR Verlengde Horizon en de ramingen nu
per saldo slechts weinig uiteen.


5.2     Dekking
De hiervoor genoemde jaarlijkse e 3,2 miljoen aan kosten in de komende 6 jaar is aanzienlijk meer
dan de ca. e 1,55 miljoen (e 1,1 miljoen uit de BOR-voorziening en e 452.682 uit de reguliere budget-
                                                  4




ten (zie par. 3.3) die de laatste jaren aan groot onderhoud en vervanging wordt uitgegeven.
Een klein deel van de uitgaven kon de afgelopen jaren worden gedekt door middel van subsidies. De¬
ze subsidies hebben echter geen substantiële bijdrage geleverd voor het dekken van de kosten van
groot onderhoud en vervanging. Het is wel zinvol om ook in de toekomst alert te blijven op de moge¬
                                         5




lijkheden die subsidies wat dit betreft kunnen bieden.
4
  Bestuurlijk is besloten dat de onttrekking van jaarlijks e1,1 uit de BOR-voorziening niet met de inflatie wordt gecorrigeerd. De
stortingen in de BOR-voorziening worden wel inflatie gecorrigeerd, en daarnaast ook opgehoogd met e100.000 per jaar. In 2015
is de storting e 597.000 en in 2016 e697.000 etc.
5
  Een klein deel van de uitgaven aan groot onderhoud en vervanging kon de afgelopen jaren worden gedekt door middel van
subsidies van de BRU en de provincie Utrecht. Er is bijvoorbeeld met de aanleg van fietsstraten en het veiliger maken van weg-


                                                                                                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                      Beleid Groot Onderhoud en Vervanging          2014-2054




Tabel 3Tabel 2 geeft voor de komende 10 jaar een overzicht van de benodigde uitgaven aan groot on¬
derhoud en vervanging, de dekkingsmogelijkheden en de tekorten bij ongewijzigd beleid.
De tabel laat zien dat het tekort aan middelen voor groot onderhoud en vervanging de komende jaren
oploopt van ruim e 1,5 miljoen in 2014 tot ruim e 2 miljoen in 2018. In de 5 jaar daarna loopt het tekort
wat terug.
Na 2024 (niet weergegeven in de tabel) neemt het tekort echter sterk toe tot c a . C 4,5 miljoen in
2032.

                                  2014               2016                 2018               2020               2022               2024
 Kosten
GO                          e     2.221.700     e    2.221.700        e   2.721.046     e    2.260.420     e    1.551.570   e      1.526.242
V                           e         832.932   e     832.932         e    895.932      e     773.986      e     884.955    e       821.955

Totaal kosten               C     3.054.632     C    3.054.632        C   3.616.979     C    3.034.406     C    2.436.526   C      2.348.197

 Dekking
 Huidige BOR-voorziening    e     1.100.000     e    1.100.000        e   1.100.000     e    1.100.000     e    1.100.000   e      1.100.000
Overheveling regulier
                            e         452.682   e     452.682         e    452.682      e     452.682      e     452.682    e       452.682
naar BOR-voorziening
Totaal dekking              C     1.552.682     C    1.552.682        C   1.552.682     C    1.552.682     C    1.552.682   C     1.552.682


Tekort                      C -1.501.950        C -1.501.950          C -2.064.297      C -1.481.724       C - 883.844       C -795.515

Tabel 2 Overzicht kosten en dekking voor de komende         10 jaar


Tot nu toe heeft de gemeente gedurende de bezuinigingen voldaan aan de toezegging aan de raad
om voldoende financiële middelen in de BOR voorziening te hebben ter dekking van de lasten van
groot onderhoud en vervanging voor de komende 5 jaar.
Uit Tabel 2 en Tabel 3 blijkt dat de BOR voorziening met de huidig afgesproken jaarlijkse stortingen
volstrekt onvoldoende middelen bevat om de tekorten zowel op korte als lange termijn te dekken.

 In miljoenen e              2014        2015       2016      2017        2018     2019       2020       2021     2022      2023       2024

Storting                     0,75        0,85       0,95      1,05        1,05     1,05       1,05       1,05      1,05     1,05       1,05
Onttrekking                     1,1       1,1       1,1        1,1         1,1        1,1      1,1       1,1       1,1      1,1           1,1
Stand voorziening (per
                                1,5       1,3       1,1       1,05         1,0     0,95        0,9       0,85      0,8      0,75          0,7
31 december)

Tabel 3 BOR voorziening komende 10 jaar conform huidige bestuurlijke             afspraken


De afgelopen jaren kon het groot onderhoud met de genoemde ca. e 1,55 miljoen aan middelen
plaatsvinden zonder dat zich grote problemen hebben voorgedaan. Wel is het kwaliteitsniveau in de
buitenruimte gedaald conform het Nieuw Houtens Niveau. Ook voor de komende paar jaar is het nog
wel mogelijk het modelmatig berekende tekort op te vangen.
Gelet op de komende jaren moet echter bedacht worden dat een groot deel van de dan te dekken
kosten verband houdt met een toename van het noodzakelijke onderhoud als gevolg van de Vinexwij-
ken die vanaf het eind van de jaren '90 van de vorige eeuw zijn opgeleverd. In de Vinexwijken in Hou¬
ten-Zuidwest is daarnaast de grondslag duidelijk minder dan wat we gewend zijn in Houten-noord, wat
hogere kosten tot gevolg zal hebben.
In de praktijk zal het ook in de komende jaren nog wel mogelijk zijn om kosten te besparen door een
deel van de in paragraaf 5.1 genoemde werkzaamheden nog wat uit te stellen waar de technische
staat dit toelaat. Weginspecties kunnen hierin nader inzicht geven. De mogelijkheden van uitstel zijn
echter beperkt, omdat dit op termijn kan leiden tot veiligheidsrisico's en functieverlies of kapitaalvernie¬
tiging. Een besluit hiertoe moet elke keer weloverwogen plaatsvinden.
Tenzij we een verdere daling van het onderhoudsniveau (lager dan het Nieuw Houtens Niveau) ac¬
cepteren, zal er een oplossing moeten komen voor de te verwachten tekorten. Hoofdstuk 6 beschrijft
mogelijke oplossingsrichtingen.



vakken bespaard op toekomstige kosten voor groot onderhoud en vervanging. In veel gevallen heeft de gemeente hierbij echter
ook financieel moeten bijdragen en betrof het wegvakken waar groot onderhoud en vervanging nog niet aan de orde was. De
subsidies hebben dan ook geen substantiële bijdrage geleverd aan de dekking van de kosten van groot onderhoud en vervan¬
ging die we zouden kunnen meenemen in het dekkingsplaatje voor de komende jaren.


                                                                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                                             Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



5.3   Conclusies
De modelmatige berekeningen laten zien dat het tekort aan middelen voor groot onderhoud en ver¬
vanging de komende jaren oploopt van ruim e 1,5 miljoen in 2014 tot ruim e 2 miljoen in 2018. In de 5
jaar daarna loopt het tekort wat terug om daarna toe te nemen tot ca. e 4,5 miljoen in 2032.

De afgelopen jaren kon het groot onderhoud met ca. e 1,55 miljoen aan middelen plaatsvinden zonder
dat zich grote problemen hebben voorgedaan. Wel is het kwaliteitsniveau in de buitenruimte gedaald.
De vraag is hoe lang de beschikbare e 1,55 miljoen nog voldoende is, zeker gelet op de toename van
kosten in de Vinexuitbreidingen.

Zonder gedetailleerde gegevens uit het nieuwe nog verder te implementeren integrale beheersysteem
voor de openbare ruimte is niet exact aan te geven hoe nijpend de tekorten in de komende jaren zul¬
len zijn.
Wel is duidelijk dat de kans groot is dat er in het beheer van de Openbare ruimte over enkele jaren te¬
korten zullen ontstaan. In de periode vanaf 2028 zullen bij ongewijzigd beleid de tekorten aan noodza¬
kelijke middelen nog verder toenemen.




                                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                                                                Beleid Groot Onderhoud       en Vervanging   2014-2054



6          Maatregelen en vervolgstappen

6.1         Maatregelen
Figuur 3 laat het globale verloop zien van de jaarlijkse kosten van groot onderhoud en vervanging bij
ongewijzigd beleid alsmede de middelen die daarvoor nu jaarlijks beschikbaar zijn. Het is duidelijk dat
er maatregelen nodig zijn om de groeiende kloof tussen kosten en dekking te dichten. Het kan daarbij
gaan om het beperken van de kosten of het verhogen van de financiële dekking. Een combinatie van
beiden ligt echter het meest voor de hand. In de figuur is dit met stippellijnen aangegeven. Onderzocht
moet worden welke mogelijkheden er zijn De jaarlijkse kosten van groot onderhoud en vervanging en
de dekking zullen naar elkaar toe moeten groeien.

ŝ     I




                                                                                                                  Kosten

                                                                      ÍT                                          Dekking




                                                                                                         t
       Figuur 3 Globaal verloop k osten en middelen groot onderhoud   en   vervanging



We kunnen denken aan de volgende oplossingen:

Beperken van de k osten, door middel van:
­         Uitstel van werkzaamheden daar waar de technische staat dit toelaat en ons alleen richten op
          onuitstelbaar onderhoud.
          Bij de uitvoering van planmatig onderhoud (wat er op is gericht de veiligheid en onderhoudsstaat
          op peil te houden) zijn er regelmatig werkzaamheden die nog wel wat uitstel toelaten, minder
          vaak komt het voor dat werkzaamheden juist eerder nodig zijn. Uitstel van werkzaamheden bete¬
          kent langere onderhouds­ en vervang ingstermijnen en daarmee besparingen. We zullen er proef¬
          ondervindelijk achter moeten komen in hoeverre er nog ruimte is voor uitstel van werkzaamhe¬
          den. Uitstel mag geen onaanvaardbare risico's met zich mee brengen.
­         In het verlengde van de vorige maatregel (nog) minder integraal maar meer selectief vernieuwen.
­         Toepassen van technische innovaties gericht op kostenbesparing, bijvoorbeeld voor levensver¬
          lengende ingrepen, anders dan de traditionele onderhoudswerkzaamheden en door middel van
          het gebruik van andere (duurzame) materialen.
­         Verlaging van de kwaliteitsnormen. Daarbij is het niet ondenkbaar dat we enig ongemak voor lief
          moeten nemen (denk bijv. aan de verlaging van de maximum snelheid op sommige weggedeel¬
          tes of het sluiten van bruggen voor zwaar verkeer).
­         Afstoten van areaal (eventueel gecombineerd met adoptie/zelfbeheer) en het omvormen van are¬
          aal (bijvoorbeeld van verharding naar gras).
­         Toepassen van Publiek Private Samenwerking (pps­constructies) waar een dergelijke samen¬
          werking tot win­win situaties kan leiden.
­         Intensievere samenwerking met andere gemeenten.

    Vergroten financiële dek k ing, door middel van:


                                                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>                                                                Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



-     Het beschikbaar stellen van meer middelen voor groot onderhoud en vervanging, eventueel door
      het inzetten van alternatieve dekkingsbronnen zoals inkomsten uit de rioolheffing voor diverse
      stedelijk water-gerelateerde werkzaamheden.
-     Sponsoring.

Bovenstaande oplossingsrichtingen vergen eerst nader onderzoek en overleg met betrokkenen.
Enkele zaken kunnen snel tot oplossingen leiden, zoals bijvoorbeeld:

Het beschikbaar stellen van meer middelen eventueel door meer kosten ten laste te brengen aan de
rioolheffing.
Hoewel dit onder de huidige economische omstandigheden niet voor de hand ligt, is ophoging van de
budgetten voor groot onderhoud en vervanging een van de mogelijke oplossingen. Mogelijk geeft de
gemeente Houten momenteel relatief weinig uit aan het beheer van de buitenruimte. Uit een recente
beperkte benchmark naar het wegenonderhoud door de Rekenkamercommissie Houten kwam naar
voren dat de gemeente Houten relatief lage lasten heeft in vergelijking met de naar aard en grootte
vergelijkbare gemeenten Veenendaal en Barendrecht. Een belangrijke verklarende variabele was het
iets lagere kwaliteitsniveau waarop Houten insteekt (rapport "Van groei- naar beheergemeente: Deug-
delijk materieel en financieel beheer van de openbare ruimte in Houten", Rekenkamercommissie Hou¬
ten, p. 15).
De rioolheffing levert momenteel een bijdrage aan het bekostigen van integrale activiteiten in de bui¬
tenruimte met een relatie met het rioolbeheer, namelijk aan het veegonderhoud en baggerwerkzaam-
heden. Hiermee verschuiven kosten van de algemene dienst naar de rioolheffing.
In de periode 2014-2015 ontstaat er financiële ruimte om eventueel meer gemeentelijke taken die een
relatie hebben met het rioolbeheer in de openbare ruimte te bekostigen uit de rioolheffing zonder de
rioolheffing te verhogen. Concreet is er structureel ruimte voor de gemeente om de jaarlijkse groot on-
derhoudskosten van waterbodems (baggeren) ad. e 195.190 hieruit te dekken evenals het jaarlijkse
reguliere onderhoud van stedelijk water ad. e 58.200. De laatste jaren dekken meer gemeenten der¬
gelijke kosten uit de rioolheffing. Het blijft echter belastinggeld en door de ruimte in de opbrengsten
van de rioolheffing niet te gebruiken zou de heffing ook omlaag kunnen.
De extra e 195.190 leidt samen met de reeds beschikbare e 1.552.682 (zie Tabel 2) tot een jaarlijks
totaal budget van e 1.747.872 voor groot onderhoud en vervanging.

Incidenteel uitstel van werkzaamheden daar waar de technische staat dit toelaat.
Zoals in paragraaf 5.1 al is aangeven zal het ook in de komende jaren nog wel mogelijk zijn om kosten
te besparen door werkzaamheden uit te stellen, maar grootschalige uitstel kan leiden tot veiligheidsri¬
sico's en functieverlies of kapitaalvernietiging. Wel zullen we de mogelijkheden onderzoeken om on-
derhouds- en vervangingstermijnen structureel (verder) op te rekken.

Het tijdelijk kapitaliseren van   vervangingsinvesteringen.
Kapitaliseren is een vorm van financieren die al in beperkte mate wordt toegepast bij BOR, vooral bij
straatverlichting en rioolbeheer. Nieuwe elementen worden betaald uit een krediet. Het is ook mogelijk
om levensduur verlengende werkzaamheden te kapitaliseren. De gemeente mag investeringen met
een maatschappelijk nut versneld afschrijven, bijvoorbeeld wanneer er op enig moment geld over is.
Door het kapitaliseren van vervangingsinvesteringen en onderhoudskosten worden investeringskosten
verhoogd met de rentekosten voor het noodzakelijke krediet, verspreid over de gehele afschrijvings¬
termijn betaald. Bij een afschrijvingstermijn van bijvoorbeeld 30 jaar heeft het voortaan jaarlijks kapita¬
liseren van de kosten van groot onderhoud en vervanging globaal (afhankelijk van de rente) als effect
dat de uitgaven in de eerste 13 jaar lager zijn dan zonder kapitaliseren. In de eerste (circa) 5 jaar zou
de gemeente bij kapitaliseren zelfs minder hoeven uit te geven dan de huidige jaarlijkse onttrekkingen
van e 1,1 miljoen uit de BOR-voorziening. Na circa 13 jaar is er echter een belangrijk omslagpunt.
Vanaf dan zijn de jaarlijkse kosten door de rentelasten gemiddeld hoger dan zonder kapitaliseren het
geval zou zijn geweest.
Alleen op de korte termijn biedt kapitaliseren dus een oplossing voor een tekort aan beschikbare mid¬
delen. Daarnaast biedt dit onvoldoende ruimte om de modelmatig berekende tekorten (zie Tabel 1) op
de korte termijn geheel weg te werken.


6.2    Procesmatige vervolgaanpak met 4 sporen
Om verder invulling te geven aan de noodzakelijke maatregelen voor het dichten van het verschil tus¬
sen de benodigde en beschikbare middelen voor groot onderhoud en vervanging is nader onderzoek
en overleg met de inwoners van Houten en andere betrokkenen nodig. Dit proces willen we integraal


                                                                                                               12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                             Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



en multidisciplinair aanpakken met aandacht voor bredere samenlevingsvraagstukken en het "van bui-
ten naar binnen werken".

Op hoofdlijnen volgen we hierbij de volgende vier sporen:
1.   Herinrichting
2.   Zelfbeheer
3.   Innovatie
4.   Financiën

 1. Herinrichting
De kwaliteit van de openbare ruimte wordt door bewoners gezien als het "unique selling point" voor
Houten. De combinatie van veel hoogwaardig groen en een uitstekende infrastructuur (met speciale
aandacht voor fietsers) geldt als een belangrijke voorwaarde om hier te komen wonen. Aan kwaliteit
hangt echter een prijs en is alles wel nodig? De openbare ruimte staat vol met kleine en grote objec-
ten. Er zijn locaties waar binnen een straal van 100 meter drie houten bruggen over een sloot te vin-
den zijn. Dat zouden er misschien ook twee kunnen zijn of geen bruggen maar goedkopere duikers.
Het aantal geasfalteerde voetpaden in het groen is ook opvallend groot. De exploitatie van de panelen
langs de Rondweg met info over de bezetting van de garages is erg duur, voorzien deze panelen wel
in een behoefte? Moet bij elk bankje een prullenbak staan? Kan het aantal verkeersborden omlaag?
Staan er objecten in de openbare ruimte die niet of nauwelijks gebruikt worden? De ervaring leert dat
een weinig gebruikt object soms toch een onverwachte functie vervult, waardoor het weghalen van dat
object weerstand kan oproepen. Om bij het maken van dergelijke keuzen over alle relevante informa¬
tie te beschikken is het nodig omwonenden en andere betrokkenen hierbij zorgvuldig te betrekken.
De afdeling BOR gaat een proces ontwerpen om burgers en maatschappelijke partners te betrekken
bij het herinrichten van de openbare ruimte gericht op het besparen van kosten. Hierbij gaat het zowel
om kwantitatieve aanpassingen (afstoten en omvormen van areaal) als om kwalitatieve aanpassingen
(verlagen van de kwaliteitsnormen). Voor de uitvoering van het proces komt er een projectgroep herin¬
richting.

Opbrengsten:
»    procesbeschrijving opstellen voor herinrichting met burgers en maatschappelijk partners;
»    randvoorwaarden (per productgroep) opstellen voor herinrichting (met aandacht voor juridische
     randvoorwaarden zoals bestemmingsplannen);
»    daadwerkelijk verlagen met X / van het aantal te onderhouden objecten;
                                    0




»    daadwerkelijk verlagen van C X aan onderhoudskosten door de verlaging van het aantal te on-
     derhouden objecten.

Samenstelling projectgroep:
»    tactisch operator BOR;
»    beleidsmedewerker BOR (beheer);
»    beleidsmedewerker RO (inrichting);
»    productbeheerder per onderwerp (op afroep);
»    medewerker communicatie.

2. Zelfbeheer
De afgelopen jaren is er flink aan de weg getimmerd met groenadoptie. Op dit moment hebben we
zo'n 150 geregistreerde stukjes groen en hagen aan burgers in beheer gegeven. Hoewel de impact
financieel gezien nog beperkt is, is de impact op sociale cohesie en op de betrokkenheid van burgers
en maatschappelijke partners bij "hun" openbare ruimte groot. Meer zelfbeheer zal daarom ook leiden
tot een schonere en veiliger openbare ruimte om de eenvoudige reden dat mensen zich daardoor
meer verantwoordelijk voelen. Dat bespaart ook geld.
In het land worden her en der rotondes geadopteerd door bedrijven. In ruil voor het onderhoud dat zij
doen aan de rotondes, mogen zij die plek benutten voor een reclame-uiting. Er is al een begin ge¬
maakt met het adopteren van rotondes.
De afdeling BOR gaat met een projectgroep Zelfbeheer het aantal zelfbeheerprojecten verder uitbrei¬
den. Mogelijk is het nodig om hiervoor zelfbeheer door bewoners gemakkelijker te maken door minder
regels te stellen.
In het verlengde van zelfbeheer en adoptie kijken we ook naar de mogelijkheden van sponsoring.




                                                                                                            13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                            Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



Opbrengsten:
»    afsluiten van zelfbeheerovereenkomsten met burgers voor een bedrag van e xxx per jaar;
»    afsluiten van zelfbeheerovereenkomsten met maatschappelijke partners voor een bedrag van
     e xxx per jaar;
»    X aantal bij zelfbeheer betrokken burgers en maatschappelijke partners;

Samenstelling projectgroep:
»    beleidsmedewerker BOR (beheer);
»    tactisch operator BOR;
»    tactisch operator SAM;
»    productbeheerder per onderwerp (op afroep);
»    medewerker communicatie.

3. Innovatie
We kunnen slimmer werken. Sterker nog: we werken al slimmer dan jaren geleden. We vermalen blad
bij het maaien van gazons, we rollen momenteel projecten uit met LED-verlichting , we vervangen
houten brugdekken door kunststof, we passen het duurzame Terrastab toe als vervanger van asfalt op
voetpaden, de toepassing van Repave (thermische regeneratie van het oppervlak met toevoeging van
warm asfalt), het toepassen van waterdoorlatende verharding voor een klimaat robuuste omgeving,
enzovoort. Uiteraard is innovatie alleen mogelijk als er maatschappelijke steun voor is. Mensen hou¬
den nu eenmaal niet zo van veranderingen. BOR zal het bestuur ruimte vragen om te experimenteren
met innovatieve oplossingen voor beheer. Bijvoorbeeld voor het toepassen van technische innovaties
(bijvoorbeeld voor levensverlengende ingrepen), (nog) minder integraal maar meer selectief vernieu¬
wen en voor het verlengen van onderhouds- en vervangingstermijnen zonder dat daarbij onaanvaard¬
bare risico's ontstaan.
Daarbij kan het ook gaan om besparingen op het reguliere beheer zoals de toepassing van grassoor¬
ten die minder vaak hoeven te worden gemaaid.
Een projectgroep Innovatie zal hiertoe een proces ontwerpen voor de voorbereiding, uitvoering en
evaluatie van nieuwe technieken. Indien zinvol worden hier ook burgers en maatschappelijke partners
betrokken.

Opbrengsten:
»    inzicht in nuttige innovatieve oplossingen voor beheer;
»    inzicht in de mogelijkheid van het verlengen van onderhouds- en vervangingstermijnen;
»    procesbeschrijving opstellen voor het creëren van draagvlak voor innovaties met burgers en
     maatschappelijk partners;
»    randvoorwaarden (per productgroep, evt. gedifferentieerd naar areaal) opstellen voor innova¬
     ties;
»    daadwerkelijk verlagen van de onderhouds- en vervangingskosten per productgroep met X00).

Samenstelling projectgroep Innovatie:
»    (beleids)medewerker RO (inrichting);
»    beleidsmedewerker BOR;
»    tactisch operator BOR;
»    medewerker A&V BOR (beheer);
»    productbeheerder per onderwerp (op afroep);
»    medewerker communicatie.

4. Financiën
Hiervoor is al aangegeven dat kapitaliseren vanwege de rentelasten op de langere termijn een duur¬
dere vorm van financieren is. Toch is het de moeite waard deze vorm te onderzoeken, al was het al¬
leen maar om de komende periode - waarin de financiële middelen van de gemeente beperkt zijn - te
helpen overbruggen. In betere tijden kan dan weer een groter beroep worden gedaan op de BOR re¬
serve, waarbij we uitsluitend gebruik maken van stortingen uit de algemene dienst. Maar er zijn ook
andere knoppen waaraan gedraaid kan worden om een financieel effect te bereiken. Zo kan er geke¬
ken worden naar het samen met andere gemeenten aanbesteden van diensten. Ook kan het voor de
gemeente lucratief zijn een Publiek Private Samenwerking aan te gaan met een bedrijf. Een voorbeeld
hiervan is de samenwerking met KWS bij het renoveren van de Schalkwijkseweg waarbij KWS de mo¬
gelijkheid krijgt innovaties te testen en waarbij de gemeente kosten bespaart.



                                                                                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                             Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



De komende jaren willen we de financiële mogelijkheden nader onderzoeken, waarbij we ook de fi¬
nanciële bestedingsruimte van de RIO mee zullen nemen evenals de bestemmingsreserve BOR. Ook
wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor het inzetten van de algemene beklemde reserve in
relatie tot de financiering van investeringen met een maatschappelijk nut
Voor de dekking zal gekeken worden naar de komende 10 jaar. Deze termijn sluit aan bij de financiële
systematiek van de gemeente waarin het gebruikelijk is een scoop van 10 jaar te hanteren.

Opbrengsten:
»    inzicht in alternatieve vormen van financiering en bedrijfsvoering in het kader van groot onder¬
     houd en vervanging
»    gedurende de looptijd van het programma de financiële gaten dichten (door bijv. jaarlijks afslui¬
     ten van kredieten voor delen van groot onderhoud en vervanging).
»    periodieke rapportage over de opbrengsten van het programma
»    actualiseren van de normkosten voor regulier onderhoud aan de gewijzigde budgetten.
»    actualiseren van de normkosten voor groot onderhoud en vervanging aan de gewijzigde uit¬
     gangspunten.
»    onderzoek naar mogelijkheden inzet beklemde reserve in te relatie tot investeringen met een
     maatschappelijk nut.

Samenstelling projectgroep:
»    hoofd bedrijfsbureau BOR
»    medewerker bedrijfsbureau BOR
»    adviseur bedrijfsvoering Staf
»    financieel strategisch adviseur Staf (op afroep)
»    medewerker communicatie (op afroep)


6.3   Planning
In paragraaf 5.3 is geconcludeerd dat de kans groot is dat het beheer van de Openbare ruimte over
enkele jaren te maken krijgt met een tekort aan middelen en dat er bij ongewijzigd beleid in de periode
vanaf 2028 zeker gerekend moet worden op een verdere stijging van de kosten. Het nieuwe nog ver¬
der te implementeren integrale beheersysteem voor de openbare ruimte moet vanaf eind 2014 jaar
inzicht geven in welke werkzaamheden (en kosten) exact nodig zijn in de komende jaren.
Op dit moment is echter wel duidelijk dat er maatregelen nodig zijn om op de korte maar vooral ook op
de lange termijn de kosten en beschikbare middelen met elkaar in evenwicht te brengen. Hoe sneller
er zicht is op structurele oplossingen hoe beter.
Het is gewenst dat er reeds in 2015 concrete bestuurlijke keuzes voorgelegd kunnen worden. De di¬
verse projectgroepen moeten hiervoor vanaf begin 2015 actief aan de slag.
In 2015 kan dan ook een eerste balans worden opgemaakt van de voortgang van het werk van de
projectgroepen in relatie tot het dan beschikbare nadere financiële inzicht.

Het is zinvol om het thans uitgewerkte financiële beeld voor de komende 40 jaar om de 5 jaar te ac¬
tualiseren.
Op hoofdlijnen kan het financiële beeld ieder jaar worden geactualiseerd met alleen aandacht voor de
belangrijkste wijzigingen in de onderliggende uitgangspunten, aangevuld met gegevens uit het be¬
heersysteem.


6.4   Communicatie
Zowel kwalitatieve als kwantitatieve wijzigingen in de openbare ruimte zullen reacties teweeg brengen
onder de direct betrokkenen zoals bewoners. Daarom is voldoende aandacht voor communicatie van
essentieel belang en zal de afd. BCJ (communicatie) nauw worden betrokken bij de verdere uitvoe¬
ring.




                                                                                                            15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                                             Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



7     Risicoparagraaf

Het tijdig uitvoeren van groot onderhoud en vervanging in de openbare buitenruimte is noodzakelijk
voor het behoud van de functionaliteit en veiligheid en ook ter voorkoming van kapitaalvernietiging. De
belangrijkste risico's die ontstaan bij onvoldoende onderhoud en vervanging zijn:
     -    ongelukken op wegen en kunstwerken
     -    ongelukken met speeltoestellen
     -    belemmering van de bereikbaarheid door het gedwongen afsluiten van wegvakken en brug¬
          gen
     -    het ontstaan van kostbare schade aan asfaltverharding door onvoldoende onderhoud
Naast de ellende van persoonlijk letsel van gebruikers kan bij ongelukken en andere schade, door te
kort schietend onderhoud, de gemeente aansprakelijk worden gesteld.

Bij het in de beeld brengen van de benodigde financiële middelen voor groot onderhoud en vervan¬
ging op de korte en lange termijn is een groot aantal uitgangspunten gehanteerd m.b.t. eenheidsprij¬
zen, onderhouds- en vervangingstermijn e.d.
Voor een groot deel zijn deze uitgangspunten gebaseerd op ruime ervaringen in de praktijk. Voor een
deel betreft het minder onderbouwde inschattingen. Uitgangspunten die moeilijk zijn te bepalen of die
in de praktijk gemakkelijk kunnen wijzigen zijn:
     -    besteksprijzen (als gevolg van zich wisselende marktomstandigheden);
     -    onderhoudstermijnen van wegen in Houten-zuid (waar nog beperkt inzicht is in de effecten
          van de hier minder goede grondslag);
     -    de levensduur van ledlampen;
     -    weersomstandigheden zoals strenge winters;
     -    zwaardere voertuigen
     -    hogere verkeersintensiteit;
     -    wortelopdruk;
     -    verzakkingen;
     -    het optreden van plagen en ziekten.




                                                                                                            16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>          Beleid Groot Onderhoud   en Vervanging   2014-2054



Bijlage




                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>