<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Bijlage gemeente Houten: IS16.01038
                                              BUREAUONDERZOEK
                                              ARCHEOLOGIE
                                              WICKENBURGHSEWEG ’T GOY,
                                              TUSSEN 76 EN 82
                                              TE GEMEENTE HOUTEN
                                              Opdrachtgever: Architektenburo Huub van der Zee
                                              Hazenberg AMZ Publicaties 2013 - 10
                                    Nieuw adres:              www.hazenbergarcheologie.nl
                                    Hazenberg Archeologie     contact@hazenbergarcheologie.nl
                                    Lammenschansweg 138c      KVK: 28088724
                                    2321 JX Leiden            Bank rek. nr. 58.81.65.328
                                    071-5126216               BTW-nr. 8122.36.B.01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Colofon
Hazenberg AMZ Publicaties 2013-10
Titel: Wickenburghseweg ’t Goy, tussen 76 en 82 te gemeente Houten. Bureauonderzoek Archeologie
Hazenberg Archeologie projectnummer: 13048
Opdrachtgever: Architektenburo Huub van der Zee
Auteur(s): drs. M.K. Dütting
Versie: v1.0
Autorisatie: dr. P.F.B. Jongste
Datum: 11-07-2013
ISSN: 1872-4736
Hazenberg Archeologie
Lammenschansweg 138c
2321 JX Leiden
 071 - 5126 216
 www.hazenbergarcheologie.nl
© 2013 Hazenberg Archeologie Leiden bv
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie of op welke
andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Hazenberg Archeologie Leiden bv.
                                                                                                         Pagina 2 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
                                                            Pagina 3 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE ................................................................................................................................................ 4
Administratieve gegevens ....................................................................................................................................... 5
SAMENVATTING.................................................................................................................................................... 6
1. INLEIDING .......................................................................................................................................................... 7
    1.1 Plangebied ................................................................................................................................................... 7
    1.2 Onderzoeksdoel ........................................................................................................................................... 8
    1.3 Onderzoeksopzet ......................................................................................................................................... 8
    1.4 Huidig grondgebruik en verwachte bodemingrepen ..................................................................................... 8
2. BUREAUONDERZOEK .................................................................................................................................... 10
    2.1 Methode ..................................................................................................................................................... 10
    2.2 Resultaten .................................................................................................................................................. 10
    2.3 Gespecificeerde archeologische verwachting ............................................................................................ 18
3. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN ................................................................................................................ 19
BRONNEN ............................................................................................................................................................ 20
Afbeeldingenlijst .................................................................................................................................................... 22
Bijlagen ................................................................................................................................................................. 24
                                                                                                                                                      Pagina 4 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
ADMINISTRATIEVE GEGEVENS
Provincie                                 Utrecht
Gemeente                                  Houten
Plaats                                    ‘t Goy
Postadres                                 Wickenburghseweg ’t Goy, tussen 76 en 82, Houten
Toponiem                                  Wickenburghseweg ’t Goy
Kaartblad                                 39A
Coördinaten                               142.827/446.222
                                          142.923/446.179
                                          142.890/446.089
                                          142.802/446.069
Kadastraal nr.                            Sectie L, perceel 151, gemeente Houten
Oppervlakte onderzoeksgebied              circa 11.250 m2
Rijksmonumentnummer                       45466 / 831
CMA-code                                  39A-019; monumentnummer 831
Hoogte maaiveld ter hoogte van            Circa 3,30 m t.o.v. N.A.P.
voorgenomen bebouwing                     (Plangebied is wisselend in hoogte; kasteelterrein ligt lager)
Grondwatertrap                            Deels aangegeven als bebouwd gebied; deels VI-VII
Opdrachtgever                             Architektenburo Huub van der Zee
Uitvoerder                                Hazenberg Archeologie, drs. M.K. Dütting
Bevoegd Gezag                             Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Contactpersoon bevoegd gezag              De heer F. Brounen
E-mailadres bevoegd gezag                 F.Brounen@cultureelerfgoed.nl
Telefoonnummer bevoegd gezag              +31 30 63 92 837
Huidig grondgebruik                       Braakliggend terrein/grasveld
Historisch grondgebruik                   Kasteelterrein kasteel ’t Goy/Goyen CHECK
Geplande bestemming                       Woonhuis, en ingericht historisch terrein met deels toeristische
                                          bestemming CHECK
Onderzoeksaanmelding (CIS-code)           57440
Datum onderzoeksaanmelding                18 juni 2013
Onderzoeksnummer (bij afmelden onderzoek)
                                                                                            Pagina 5 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
SAMENVATTING
Architektenburo Huub van der Zee onderzoekt de mogelijkheid om een woonhuis met eventueel bijgebouw te
realiseren in de hoger gelegen strook langs de Wickenburghseweg tussen 76 en 82. De maximale
ontgravingsdiepte is niet bekend maar zal t.b.v. kabels en leidingen naar verwachting zeker 0,80 m –mv
bedragen; de omvang bedraagt maximaal 250 m2. Hazenberg Archeologie heeft het plangebied onderzocht
door middel van een bureauonderzoek, waarbij gekeken is naar de geologische kaarten, de historie van de
locatie, historische kaarten en archeologische onderzoeken in de omgeving.
Conclusie
Kavel 151 omvat het wettelijk beschermde archeologische monument met de resten van kasteel Ten Goye.
Het oostelijke deel, Wickenburghseweg tussen 76 en 82, waar de geplande bebouwing zal plaatsvinden, vormt
geen onderdeel van het eigenlijke kasteelterrein. Wel zijn archeologische waarden en vondsten bekend uit de
late middeleeuwen. vanaf maaiveld tot een diepte van zeker 1,70 m –mv. De bodemingrepen die gepaard gaan
met de bouw van een huis met bijgebouw en de noodzakelijke kabels en leidingen, zullen naar verwachting de
in dit deel van het plangebied aanwezige archeologische waarden verstoren.
Conclusie
Kavel 151 omvat het wettelijk beschermde archeologische monument met de resten van kasteel Ten Goye.
Het oostelijke deel, Wickenburghseweg tussen 76 en 82, waar de geplande bebouwing zal plaatsvinden, vormt
geen onderdeel van het eigenlijke kasteelterrein. Wel zijn archeologische waarden en vondsten bekend uit de
late middeleeuwen. vanaf maaiveld tot een diepte van zeker 1,70 m –mv. De bodemingrepen die gepaard gaan
met de bouw van een huis met bijgebouw en de noodzakelijke kabels en leidingen, zullen naar verwachting de
in dit deel van het plangebied aanwezige archeologische waarden verstoren.
Aanbevelingen
Op basis van de bevindingen in dit bureauonderzoek is er volgens Hazenberg Archeologie geen noodzaak om
de wettelijke bescherming te handhaven voor de strook aan de Wickenburghseweg tussen 76 en 82 te Houten,
zoals ook al in het kader van het AMR-project in 2004 is aangegeven.
De beslissing of de wettelijke beschermde status voor dit deel van het plangebied kan worden opgeheven,
wordt echter genomen door de daartoe bevoegde overheid, conform de daarvoor geldende richtlijnen.
Voor het eigenlijke kasteelterrein dient de wettelijke bescherming natuurlijk wel van kracht te blijven.
Indien de opdrachtgever een ingreep wil doen aan een archeologisch rijksmonument, dient hij daarvoor een
archeologische monumentenvergunning aan te vragen. Het bevoegde gezag voor deze vergunning is de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De aanvraag moet worden ingediend bij de gemeente
Houten die hem doorstuurt naar de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed die hem beoordeelt namens de
minister. Na het verkrijgen van een archeologische monumentenvergunning, kan een Omgevingsvergunning
worden aangevraagd.
Indien de Minister, i.c. de Rijksdienst, een monumentenvergunning verleent, zou verdere ontwikkeling van dit
deel van het plangebied mogelijk worden. Zoals in bovenstaande conclusie is aangegeven, zullen bij de
voorgenomen bouw wel eventuele aanwezige archeologische waarden worden bedreigd.
Op basis hiervan acht Hazenberg Archeologie nader archeologisch onderzoek aan de Wickenburghseweg
tussen 76 en 82 wel noodzakelijk. Aangezien booronderzoek hier geen extra informatie zal opleveren t.o.v. het
eerder uitgevoerde onderzoek, wordt aanbevolen bij grondingrepen allereerst een proefsleuvenonderzoek uit te
voeren teneinde de archeologische waarde van het oostelijke deel van het plangebied vast te stellen.
                                                                                                      Pagina 6 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
1. INLEIDING
Architektenburo Huub van der Zee is zich aan het oriënteren op de mogelijkheid een woonhuis aan de
Wickenburgseweg te realiseren tussen nummers 76 en 82 in, en om daarbij het achterliggende historische
terrein te ontsluiten voor geïnteresseerden. Het plangebied ligt volgens de gemeentelijke beleidskaart in een
zone van zeer hoge archeologische waarde; het terrein herbergt een beschermd rijksmonument, een
kasteelterrein. Bij deze plannen zijn bodemingrepen voorzien, waardoor mogelijk aanwezige archeologische
waarden aangetast kunnen worden. Architektenburo Huub van der Zee dient in het kader van de aanvraag van
een archeologische monumentenvergunning voorafgaand aan de uitvoering van de plannen archeologisch
onderzoek te laten uitvoeren.
Architektenburo Huub van der Zee Hazenberg Archeologie gevraagd het archeologische bureauonderzoek uit
te voeren. De resultaten hiervan hebben geleid tot een advies. Het bevoegd gezag, de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed, toetst dit onderzoek en neemt een besluit over eventueel vervolgonderzoek.
1.1 Plangebied
Het plangebied betreft kavel L151 te Houten,. Het plangebied ligt tussen en achter het adres Wickenburgseweg
                                                                                                      2
76 en 82, ‘t Goy te Houten. Het plangebied meet circa 95 x 110 m; in totaal is het gebied ca 11.250 m groot.
Hiervan wordt slechts maximaal 250 m2 bebouwd (2.2%).
Afbeelding 1: Locatie van het plangebied. Inzet: ligging in Nederland (Mapinfo).
                                                                                                  Pagina 7 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
1.2 Onderzoeksdoel
Doel van het bureauonderzoek is het verwerven van informatie over bekende en/of te verwachte
archeologische waarden. Dit gebeurt aan de hand van bestaande bronnen en omvat de aan- of afwezigheid,
het karakter en de omvang, de datering, gaafheid en conservering en de relatieve kwaliteit van de
archeologische waarden, en aardwetenschappelijke gegevens.
Het resultaat van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting voor het gebied,
waarin uitgesproken wordt of archeologische waarden in het gebied verwacht worden, waar deze zich bevinden
en welke waarden het betreft. Tevens worden de mogelijke gevolgen van de voorgenomen bodemverstorende
werkzaamheden geïnventariseerd. Op basis van deze gespecificeerde archeologische verwachting stelt
Hazenberg Archeologie een aanbeveling op.
1.3 Onderzoeksopzet
Bureauonderzoek
Het bureauonderzoek bestaat uit het inventariseren van bestaande relevante archeologische en aardkundige
informatie binnen het plangebied. Het bureauonderzoek is opgezet conform de richtlijnen in het protocol
bureauonderzoek (protocolnummer 4002) van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) versie 3.2 en
is uitgevoerd door drs. M.K. Dütting.
Het bureauonderzoek beoogt de volgende onderzoeksvragen te beantwoorden:
1. Zijn er binnen de grenzen van het onderzoeksgebied bekende archeologische resten bekend? Zo ja, wat is
      de aard, omvang, ligging, datering van deze resten?
2. Worden binnen de grenzen van het onderzoeksgebied archeologische resten verwacht? Zo ja, wat is de
      omvang, ligging, aard en datering van deze verwachte resten?
3. In hoeverre hebben (sub)recente ingrepen binnen de plangebieden eventueel aanwezige archeologische
      waarden aangetast?
4. Is vervolgonderzoek noodzakelijk om de eventueel aanwezige resten op te sporen of om de waarde ervan
      te bepalen?
5. Welke archeologische waarden bevinden zich in de directe omgeving, doch buiten de grenzen van het
      onderzoeksgebied (straal van 500 m)?
Het rapport besluit met een gespecificeerde archeologische verwachting en een daar uit voortvloeiend
selectieadvies. Dit advies wordt voorgelegd aan het bevoegd gezag, RCE. Deze neemt het uiteindelijke besluit
of bouwen mogelijk is, en zo ja of en welke vervolgstappen Architektenburo Huub van der Zee moet nemen met
betrekking tot de archeologische monumentenzorg.
1.4 Huidig grondgebruik en verwachte bodemingrepen
Het huidige grondgebruik van het plangebied betreft braakliggend terrein/grasveld.
De initiatiefnemer wil nagaan of het mogelijk is om een woning te bouwen op het nog onbebouwde gedeelte
aan de Wickenburghseweg tussen de nummers 76 en 82 in ‘t Goy te Houten. In eerste instantie wordt daarbij
gedacht aan een bouwvlek van maximaal circa 200 m2 met eventueel een bijgebouw van circa 50 m2. Dit
bijgebouw zou direct tegen het woonhuis aangeplaatst kunnen worden waardoor de maximale bouwvlek circa
250 m2 is. Omdat dit bureauonderzoek nog oriënterend is, is het niet geheel duidelijk hoe een eventueel
bouwplan eruit komt te zien. Afbeelding 3 toont een voorlopige schets van de bouwvlek binnen het oostelijke
deel van het plangebied.
De omvang en exacte ligging van de bouwvlek is afhankelijk van de beslissingen van het bevoegde gezag, de
Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed. Deze bepaalt ook de eventuele diepte van de maximale ontgraving. De
wijze van aanleg, op staal of op palen, zal mede afhangen van de mogelijkheden die het besluit van de
Rijksdienst biedt.
Zo moet ook worden bekeken of een (gedeeltelijke) kelder kan worden aangelegd, of dat er op een kleinere
oppervlakte wordt gebouwd waarbij er sprake kan zijn van meer woonlagen.
Daarnaast moet rekening worden gehouden met kleinschalige ontgravingen voor kabels en leidingen
(voornamelijk vanaf de Wickenburgseweg naar het te bouwen pand); de gemiddelde diepteligging hiervan is
maximaal circa 0,80 m –mv.
                                                                                                 Pagina 8 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Afbeelding. 2: Huidige situatie (Google); binnen de rode lijn het totale plangebied. De voorgenomen bebouwing zou moeten
plaatsvinden aan de oostzijde van het plangebied, op het deel aansluitend aan de Wickenburghseweg.
Afbeelding. 3: Nieuwe situatie; dit is een eerste schets van de bouwvlek (in rood). Afhankelijk van de resultaten van dit
bureauonderzoek en de besluiten van de Rijksdienst kan de bebouwing een andere omvang en plaats krijgen binnen het
oostelijk deel van het plangebied. De rode cijfers duiden de kavelnummers aan.
                                                                                                                Pagina 9 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
2. BUREAUONDERZOEK
2.1 Methode
Het bureauonderzoek is uitgevoerd volgens de richtlijnen van de KNA, versie 3.2. De werkzaamheden
bestonden uit het verzamelen en interpreteren van aardwetenschappelijke informatie (uit geologische,
geomorfologische en bodemkundige kaarten en bronnen), archeologische informatie, en het bestuderen van
historische en historisch geografische bronnen (historische en topografische kaarten). Daarnaast is aanvullend
relevante informatie verzameld over de plannen en het plangebied.
De volgende bronnen zijn geraadpleegd:
     Indicatieve Kaart Archeologische Waarden IKAW (via Archis)
     Archeologische Monumentenkaart AMK (via Archis)
     landelijke archeologische database ArchisII
     historische kaarten (via watwaswaar.nl)
     provinciale archeologische waarden- en verwachtingenkaart
     gemeentelijke waarden- en verwachtingenkaart
     www.atlasleefomgeving.nl
     bodemkaart 1:50.000 (via bodemdata.nl / Archis)
     Geomorfologische kaart 1:50.000 (via Archis)
     luchtfoto’s onderzoeksgebied (Google Earth)
     topografische kaart 1:25:000 (Topografische Dienst, Emmen)
     relevante publicaties en literatuur, o.a.: Blijdenstijn 2005 ; Olde Meierink et. al. 1995
     aanvullende informatie van de opdrachtgever en de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed
     aanvullende informatie van de heer O. Wttewaal, historicus
     archiefonderzoek
2.2 Resultaten
Geologie en landschap
De voor dit onderzoek relevante geologische laag is het holocene pakket dat behoort tot de Houtense
stroomgordel. Dit pakket ligt op de dieper gelegen pleistocene ondergrond waarvan de afzettingen behoren tot
de Formatie van Kreftenheye. Deze pleistocene ondergrond is het resultaat van activiteit en sedimentatie van
grind en zand door de rivieren Rijn en Maas tijdens het Laat-Glaciaal (circa 13.000 – 10.000 jaar BP).
De rivieren veranderen in het Holoceen van karakter en beginnen te meanderen als gevolg van een veranderd
klimaat en wateraanbod. Het water stroomt het snelst in de geulen en hier wordt het grove sediment afgezet
zoals grind en grof zand (beddingafzettingen). Aan de buitenkanten van de geulen waar de stroomsnelheid
lager is, worden de fijnere sedimenten afgezet in de vorm van oeverwallen zoals fijn zand, zavel en lichte klei.
Zware klei wordt vooral afgezet bij overstromingen en doorbraken waardoor het rivierwater het achterland
instroomt, hier na verloop van tijd tot rust komt en de lichte kleideeltjes kunnen bezinken. Dit zijn de
komgebieden. Deze holocene afzettingen behoren tot de Formatie van Echteld. De meanderende rivieren
verleggen zich echter steeds. Hierdoor ontstaan brede stroomgordels.
De Houtense stroomgordel waarop het plangebied gelegen is ontstond circa 2100 voor Chr. en bleef actief tot
circa 800 voor Chr. Binnen de stroomgordel zijn steeds weer geulen gereactiveerd; hierdoor is in de ondergrond
een afwisselend beeld van opeengestapelde oeverwallen, komgronden en oude beddingen ontstaan waarvan
de verschillende fasen niet altijd eenvoudig te duiden zijn.
Het plangebied ligt volgens de bodemkaart van Alterra op een overgang van oude woongronden (omschreven
als rivieroeverwal in de geomorfologische kaart in Archis) en komgronden: kalkloze poldervaaggronden
(Rn47C-VI). Poldervaaggronden zijn kleigronden waarvan de dunne humushoudende bovengrond (A-horizont
tot 30 cm) gelegen is op een nog weinig door bodemvorming veranderde ondergrond (C-horizont). Het zijn
doorgaans stevige, gerijpte gronden met een hoge grondwaterstand (hier: grondwatertrap VI). De
poldervaaggronden liggen meestal relatief laag (zie bijlage II en III).
                                                                                                     Pagina 10 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Dit beeld komt overeen met het gegeven van het eigenlijke kasteelterrein dat op de laaggelegen komgronden
ligt. Mogelijk was dit ook een bewuste keuze om te zorgen voor een permanent met water gevulde
kasteelgracht. Binnen het als geheel lager gelegen kasteelterrein is aan de noordzijde nog een verhoging te
vinden; deze is kunstmatig opgeworpen en huisvestte de vroegste fase van het kasteel.
Binnen het plangebied is sprake van een hoger gelegen terrein, direct aan de Wickenburghseweg. Het is niet
duidelijk of de hogere ligging uitsluitend toegeschreven kan worden aan een natuurlijk verschijnsel van
oeverwal (op bedding) en klink van het naastgelegen komgebied of dat er ook sprake is van verdere ophoging
door de mens.
In bijlage I is de ligging van het plangebied te zien (centraal; nummer 57440) geprojecteerd op de Indicatieve
Kaart Archeologische Waarden (IKAW). Hierop is duidelijk dat het plangebied ligt in een overgangsgebied
tussen hoger gelegen oeverwallen (evt. op bedding; gebied met middelhoge trefkans op archeologische resten)
en de lager gelegen komgronden die voor de (prehistorische) periode een lagere verwachting hebben.
Historisch kaartmateriaal
Afbeelding 4: Uitsnede uit het kadastrale minuutplan, ca. 1811-1832. Het plangebied valt binnen de rode cirkel. (Bron:
www.watwaswaar.nl). De kaart is anders georiënteerd; zie noordpijl.
Van de locatie is weinig kaartmateriaal voorhanden; de eerste bekende kaart is het kadastrale minuutplan uit
1811-1832. Hierin is te zien dat het gebied langs de Wickenburghseweg nog maar deels is bebouwd.
                                                                                                            Pagina 11 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Historische ontwikkeling
Door de hoge activiteit van de Houtense werd bewoning in het gebied pas vanaf de IJzertijd aantrekkelijk. Tot in
de Romeinse tijd waren er watervoerende geulen in het gebied. Tijdens de (late) IJzertijd en Romeinse tijd
waren op de hogere delen in het landschap rondom Houten vele nederzettingen aanwezig, van ijzertijdboerderij
tot Romeinse villa’s.
Hoewel de situatie ten tijde van de overgang Romeinse periode/vroege middeleeuwen niet duidelijk is, blijven er
in het gebied mensen wonen in kleine dorpen. Hiertoe horen waarschijnlijk ook ’t Goy, Westrum en Oostrum.
De lagere gronden werden extensief benut, maar waren ongeschikt voor landbouw. Na de afdamming van de
Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede in 1122 veranderde dit. De lager gelegen broeklanden konden nu worden
ontgonnen. Dit gebeurde door middel van cope-ontginningen.
Het Kromme Rijngebied laat vanaf het midden van de dertiende eeuw een toenemend aantal versterkte
boerderijen en ridderhofsteden zien. Dit was een weerspiegeling van de toenemende macht van de ridderstand
alsook van toenemende welvaart door akkerlandbouw. Een van de oudste kastelen uit dit gebied was Ten Goye
dat mogelijk al in het begin van de twaalfde eeuw werd gesticht, of misschien zelfs eerder. Ten Goye was het
machtscentrum van het vroegmiddeleeuwse graafschap Opgooi.
Dit vroegmiddeleeuwse graafschap was in eerste instantie een allodium, een erfgoed dat in eigen bezit was; de
                                                                                        e
bezitters noemden zich graven van Opgooi. Deze macht was al op zijn retour in de 13 eeuw toen het kasteel
voor het eerst ter sprake komt in oorkonden. In de veertiende eeuw, nadat de bisschop van Utrecht middels
belegeringen en gevechten het kasteel (zeer kortstondig) in bezit kreeg en weer verloor ten gunste van de toen
minderjarige heer Gijsbrecht van Goye, besloot die laatste in 1333 om het kasteel formeel aan graaf Willem III
van Holland op te dragen, waarna heer Gijsbrecht het weer onmiddellijk in erfleen kreeg van de Hollandse
graaf.
Tijdens de gevechten om de macht in het gebied tussen de graaf van Holland en de bisschop van Utrecht, werd
Ten Goye steeds weer betrokken in de gevechten. Door de oorlogshandelingen werd het kasteel ernstig
beschadigd. In 1355 en 1356 kwam een vrede tot stand tussen de partijen en werd kasteel Ten Goye
heropgebouwd. Doordat de heer Van Goye zonder erfgenamen sterft, valt het kasteel toe aan zijn zus die is
getrouwd met de heer van Vianen. Deze wordt dan ook de leenheer van het goed. Voor de wederopbouw van
                                                                   e
het kasteel zijn een of meer steenovens gebouwd die tot einde 14 eeuw in functie zijn geweest; sporen van
een dergelijke steenoven zijn ook aangetroffen bij het onderzoek van de Houtense amateur-archeologen in
1970.
In 1380 vormde Ten Goye wederom een strijdtoneel. Dit omdat twee heren aanspraak maakten op de Utrechtse
bisschopszetel: de broer van de kasteelheer van Ten Goye, en de door paus Urbanus VI benoemde bisschop
van Utrecht, heer Floris van Wevelinchofen. Bisschop Floris overwon en nam het kasteel in.
Daarna ontbreken vermeldingen tot 1428 toen gravin Jacoba van Beieren het kasteel wederom aan de heer van
Vianen beleende. Hierna gaat Ten Goye steeds als onderdeel van de Viaanse leengoederen over. Er rest
alleen nog een indirecte vermelding uit 1493.
Het kasteel wordt niet meer genoemd op de lijst van riddermatig erkende huizen die tussen 1636 en 1639 door
de Utrechtse Staten wordt opgesteld. Waarschijnlijk was Ten Goye toen al vervallen en niet meer in functie. In
1640 staat het terrein op een kaart van het kapittel van Sinte Marie en is het ingetekend als boomgaard.
Kasteel Ten Goye
Een van de oudste kastelen uit dit gebied was Ten Goye dat mogelijk al in het begin van de twaalfde eeuw werd
gesticht, of misschien zelfs eerder. Kasteel Ten Goye wordt in 1126 voor het eerst genoemd als ridderhuis. Het
                                       e
eerste, houten kasteel zou begin 10 eeuw zijn opgericht door Waldger van Goyen op een kunstmatige heuvel.
Waarschijnlijk had dit mottekasteel al een verdedigingswal en een gracht. (bron: www.oudhouten.nl).
Er is geen historische afbeelding bekend van kasteel Ten Goye. Op grond van de terreinindeling en
oneffenheden, is het waarschijnlijk dat het hoofdgebouw op het noordelijke terrein heeft gestaan. Dit ligt zo’n
anderhalve meter hoger dan het zuidelijke deel. Oorspronkelijk was dit waarschijnlijk een (grotendeels) houten
kasteel, dat in latere fasen versteend is.
Het terrein meet zo’n 140 x 90 m waaromheen een omgrachting ligt.
In zijn glorietijd bestond het kasteel uit meerdere woonvleugels en een toren, een versterkte voorburg, omgeven
door een wal en een gracht. Het booronderzoek dat is uitgevoerd in het kader van het AMR-project heeft
                                                                                                 Pagina 12 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
aangetoond dat er geen sprake is geweest van dubbele omgrachting of meerdere omwallingen, zoals eerder
wel gedacht. Een deel van de omwalling en omgrachting is nog zichtbaar hoewel het merendeel geëgaliseerd is
in de laatste decennia.
                                          e
Het kasteel terrein is, zeker vanaf de 17 eeuw, in gebruik (geweest) als fruitboomgaard, momenteel voor
laagstamfruit.
Het hoger gelegen deel aan de Wickenburghseweg is vroeger ook in gebruik geweest als boomgaard maar
voor hoogstamfruitbomen. Hoogstamfruitbomen hebben een gemiddelde plantgat nodig van circa 0,70 x 0,70 x
0, 70 m. Het is daarom waarschijnlijk dat de ondergrond tot zeker deze diepte is verstoord bij de aanleg van de
                                                                                            e
boomgaard en door wortelactiviteiten. De boomgaard is in de loop van de tweede helft 20 eeuw geruimd, en
delen ervan langs de Wickenburghseweg zijn overbouwd geraakt.
De Goyse molen
Op de wal van kasteel Ten Goye stond in de 15e eeuw een molen, de Goyse molen. Dit is een duidelijke
indicatie dat het kasteel toen buiten gebruik was als militair steunpunt. De molen staat in 1434 vermeld. In 1536
is sprake van een korenmolen en een vervallen slot die ene Jan Laurens in bezit had. De Goyse molen werd in
1594 gesloopt.
Oostrum/ ‘t Goy
Vlakbij het kasteel lag het dorp Oostrum (oude benaming Upgoa) dat in eerste instantie bestond uit een
hofstede (Osterhem) met enkele boerderijen. De inkomsten van deze boerderijen werden deels aan de graven
                                                                                 e
van Opgooi afgedragen die in het nabijgelegen kasteel woonden. Vanaf eind 14 eeuw wordt Oostrum ook in
acten ’t Gooi genoemd; maar waarschijnlijk was deze naam al veel langer gangbaar. De macht van het geslacht
Van Oostrum dat de hofstede bestiert, lijkt halverwege de veertiende eeuw toe te nemen; mogelijk hangt dit
samen met de ondergang van het geslacht Van Goye.
Westrum en Wickenburg
Het geslacht Van Oostrum verwerft in 1409 ook het kasteel Wickenburg dat in Westrum ligt, het dorp dat de
tegenhanger vormt van het dorp Oostrum.
Archeologische monumenten
Het plangebied zelf is een wettelijk beschermd rijksmonument. Het is daarnaast ook gelegen in een gebied van
hoge archeologische waarde volgens de beleidskaart archeologie van de gemeente Houten(zie afbeelding 5).
Ook het nabijgelegen dorp ’t Goy is een wettelijk beschermd rijksmonument.
Verder is het plangebied gelegen in een gebied waarin nog enkele andere terreinen van archeologische waarde
liggen (zie afbeelding 5, bijlage 4 en de tabel hieronder). De waarde van deze terreinen hangt grotendeels
samen met de sporen van bewoning en gebruik uit ijzertijd en Romeinse tijd. De ligging van deze
bewoningsterreinen is grotendeels te koppelen aan de hoger gelegen gebieden in het landschap in die periode.
In de onderstaande tabel zijn de belangrijkste nabijgelegen terreinen genoemd.
Monumentnummer           Status                   Toponiem                             Soort/periode
831                      Zeer hoge                Wickenburghse weg                    Kasteelterrein Ten Goye
                         archeologische                                                en steenoven/ late
                         waarde, beschermd                                             middeleeuwen
832                      Zeer hoge                Wickenburghseweg/Groenedijkje        Kerk / vroege
                         archeologische                                                middeleeuwen t/m
                         waarde, beschermd                                             nieuwe tijd
833                      Zeer hoge                Groenendijkje/Beusichemseweg         Nederzettingsterrein/
                         archeologische                                                ijzertijd, Romeinse tijd,
                         waarde, beschermd                                             middeleeuwen en
                                                                                       nieuwe tijd
3570                     hoge archeologische      Beusichemseweg, Oosterlaak           Nederzettingsterrein/
                         waarde                                                        ijzertijd, Romeinse tijd
3571                     hoge archeologische      Tuurdijk                             Nederzettingsterrein/
                         waarde                                                        ijzertijd t/m
                                                                                       middeleeuwen
                                                                                                     Pagina 13 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
3576 en 3577              hoge archeologische        Centrum;                                 Terrein met sporen van
                          waarde                     Wickenburghseweg/Groenedijkje            bewoning / late
                                                                                              middeleeuwen A en B
3578                      hoge archeologische        Hoogdijk/Wickenburghseweg                Nederzettingsterrein/
                          waarde                                                              Romeinse tijd
3579                      hoge archeologische        Beusichemseweg/Wickenburghse             Nederzettingsterrein/
                          waarde                     weg                                      Romeinse tijd
3580                      hoge archeologische        Wickenburghseweg, Wickenburgh            Versterkt huis/
                          waarde                     (huis Westenstein)                       middeleeuwen t/m
                                                                                              nieuwe tijd
Afbeelding 5: Uitsnede uit de archeologische beleidskaart van gemeente Houten. De zwarte pijl verwijst globaal naar de
ligging van het plangebied binnen het beschermde archeologische monument.
                                                                                                           Pagina 14 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Gebouwd monument
Tevens is in het onderzoek nog een gebouwd monument aanwezig. Dit betreft boerderijtje “’t Rechthuis van ’t
Goy” aan de Wickenburghseweg 68. (kadastraal object Houten, sectie C, objectnr. 783; monumentnummer
                            e
22685). Dit betreft een 17 -eeuws pand met originele elementen dat een functie had als plaats van rechtspraak
in de nieuwe tijd, en mogelijk al eerder.
Archis-waarnemingen
Zoals te zien op bijlage 5 zijn rondom de Wickenburghseweg archeologische waarnemingen gedaan (de gele
stippen met een nummer). Hieronder volgt een opsomming van de dichtstbijzijnde waarnemingen.
Waarnemingsnr.       Toponiem                  Soort/vondsten                        Periode
26633                ’t Goy/Ten Goye           Kasteelterrein; aardewerk: kogelpot,  Late Middeleeuwen
                                               steengoed, Paffrath, Pingsdorf en     hoewel AW lijkt te duiden
                                               proto-steengoed                       op ook Vroege
                                                                                     Middeleeuwen
26635                Wickenburghseweg          “oude woongrond, Romeins”/            Romeins
                                               ondetermineerbaar aardewerk
                                               (inheems-Romeins?)
26643                ’t Goy; Goyse dorp        Oppervlaktevondsten; metaal, munt,    Late Middeleeuwen
                                               aardewerk
26660                ’t Goy/Ten Goye           Inspectie, oppervlaktevondst;         Late Middeleeuwen
                                               grondsporen met puin,keramiek
26661                Wickenburghse weg;        Niet-archeologisch graafwerk;         Late Middeleeuwen
                     ’t Goy; Ten Goye          aardewerk
43503                Wickenburghseweg          Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late IJzertijd/Romeins;
                                               aardewerk, metaal                     Late Middeleeuwen
43404                Wickenburghseweg          Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late Middeleeuwen /
                                               aardewerk, metaal                     Nieuwe Tijd
43507                Wickenburghseweg,         Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late IJzertijd/Romeins;
                                               aardewerk, metaal, keramiek           Late Middeleeuwen
43511                Wickenburghseweg,         Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late IJzertijd/Romeins;
                                               aardewerk, keramiek                   Late Middeleeuwen
43512                Wickenburghseweg,         Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late IJzertijd/Romeins;
                                               aardewerk, keramiek                   Late Middeleeuwen
43514                Wickenburghseweg,         Oppervlaktevondsten veldkartering:    Late IJzertijd/Romeins
                                               aardewerk, keramiek
43516                Wickenburghseweg,         Oppervlaktevondsten veldkartering:    Romeins; Late
                                               aardewerk, keramiek                   Middeleeuwen; Nieuwe
                                                                                     Tijd
43562                Wickenburghseweg,,        Opgraving. Middeleeuwse               Late Middeleeuwen
                     nabij kasteel ‘t Goy      baksteenoven; keramiek
48831                Wickenburgse weg          Archeologisch booronderzoek op        Late
                                               CMA-terrein; grondsporen,             Middeleeuwen/Nieuwe Tijd
                                               aardewerk
Wat uit de waarnemingen en vondsten rondom het plangebied duidelijk wordt is hetgeen al eerder is
geconstateerd: ten tijde van de late IJzertijd en Romeinse tijd vindt in de omgeving van het plangebied
bewoning en gebruik plaats; hiervan zijn vondsten van aardewerk, keramiek, metaal en dergelijke gedaan.
De voor dit onderzoek relevante (laat-)middeleeuwse periode heeft eveneens verschillende waarnemingen
opgeleverd. Enkele daarvan betreffen direct aan het plangebied gerelateerde vondsten en waarnemingen:
Bij de bouw van een huis in 1950 aan de Wickenburghseweg (eigenaar G.J. van Doorn, huisnummer niet
vermeld) wordt een gave Siegburg-kan van steengoed aangetroffen. In de vermelding staat dat het huis is
gelegen op de wal van kasteel ’t Goy (waarneming 26661).
                                                                                                    Pagina 15 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Uit 1970 is een waarneming gedaan nadat de boomgaard die daar heeft gestaan, is gerooid. De wal en gracht
waren nog niet geploegd: Het terrein ten noorden van de wal was wel geploegd en vertoonde verkleuringen en
hier en daar puinsporen (waarneming 26660).
Na het ploegen op de wal werden ook vondsten gedaan: een fragment van een ridderbroche (verguld brons,
circa 6 cm lang). De broche heeft als afbeelding een ridder met het zwaard boven het hoofd geheven. Op basis
van het type helm dat de ridder draagt (pothelm met vleugels) en de vorm van het afgebeelde schild wordt de
                                                      e
broche gedateerd in de eerste helft van de 14 eeuw. Ook werd een zilveren munt gevonden: een denarius van
Holland, geslagen ten tijde van Floris V (1252/156-1296) en verder werden nog wat scherven gevonden van
Siegburgs (proto-) steengoed( waarneming 26643).
In 1970 werd ten noordoosten van het eigenlijke kasteelterrein een opgraving verricht door de Historische
Vereniging Rijn en Lek onder leiding van L.M.J. de Keijzer. Hierbij werd een steenoven blootgelegd, een
zogenaamde veldoven. De veldoven was circa 4,65 x 9,90 m groot en bezat acht stookopeningen in de lange
zijde. De oven bestond uit ongebakken stenen en stond waarschijnlijk in verband met de herbouw van het
                                     e
kasteel. De oven dateert in de 14 eeuw, gezien het baksteenformaat (29-29,5 x 13,5/14 x 7,5 cm) en scherven
van aardewerk die uit het einde 14e eeuw stammen en hier direct op werden aangetroffen (waarneming 43562).
In 1986 is voor een sleuf voor een riooloverstortleiding nogmaals door de wal van het kasteelterrein gegraven,
tussen de huisnummer 76 en 82. Hier lagen brokjes ijzerroest, natuursteen, bot en aardewerk: o.a. kogelpot,
Pingsdorf, Paffrathachtig, Siegburg-steengoed en gedraaid aardewerk met een onduidelijke datering tussen late
ijzertijd en nieuwe tijd. Hoewel in ARCHIS nog wordt verwezen naar een situatieschets van deze waarneming,
is de schets niet (meer) aanwezig in het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten te Utrecht.
In 2004 is opnieuw onderzoek gedaan naar het kasteelterrein Ten Goye, in het kader van de herwaardering van
het Archeologische Monumentenregister. In april 2004 zijn boringen over het gehele terrein uitgevoerd door
RAAP en hiervan is een intern verslag verschenen bij de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed (toenmalige
ROB). Het booronderzoek toont duidelijk de ligging van de grachten aan, een mogelijke voorburg en de ligging
van het (waarschijnlijk oorspronkelijke motte-) kasteel. Ook op het oostelijke deel van het terrein, langs de
Wickenburghseweg, is geboord. Dit betreft de boorpunten 44, 46, 47 en in mindere mate 43, 45 en 48. In het
verslag van het AMR-project is echter geen beschrijving van boorpunt 44 aangetroffen. Boorpunten 46 en 47
laten de volgende bodemopbouw zien:
Boorpunt 46
0-30                Algemeen: kleur: donkerbruingrijs
                    Lithologie: klei, uiterst siltig
                    Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                    Archeologie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment
30-100              Algemeen: kleur: bruingrijs
                    Lithologie: klei, uiterst siltig
                    Archeologie: onverbrand bot: enkel fragment, bouwpuin onbepaald: enkel fragment, interpretatie: spoor
100-170             Algemeen: kleur: grijs
                    Lithologie: klei, uiterst siltig
                    Bodemkundig: enkele Fe-vlekken
                    Archeologie: bouwpuin onbepaald: enkel fragment, interpretatie: spoor
170-190             Algemeen: kleur: grijs
                    Lithologie: zand, zwak siltig, enkele kleilagen, matig fijn
                      Bodemkundig: enkele Fe-vlekken
Boorpunt 47
0-25                Algemeen: kleur: donkerbruingrijs
                    Lithologie: klei, uiterst siltig
                    Bodemkundig: interpretatie: bouwvoor
                    Archeologie: fosfaatvlekken: lichte zweem, bouwpuin onbepaald: enkel fragment
25-70               Algemeen: kleur: donkergrijsbruin
                    Lithologie: klei, uiterst siltig, matig grindig, schelp compleet (niet gedifferentiëerd)
                    Bodemkundig: interpretatie: verstoord
                    Archeologie: houtskool: spikkels, bouwpuin onbepaald: fragmenten
                    Opmerking: sintels, mortel, rubber, leer, glas
70-100              Algemeen: kleur: lichtgrijsbruin
                    Lithologie: klei, sterk siltig, kalkconcreties
100-140             Algemeen: kleur: lichtbruingrijs
                    Lithologie: klei, zwak zandig
                    Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken
140-150             Algemeen: kleur: lichtgrijs
                    Lithologie: zand, sterk siltig, enkele kleilagen, matig fijn
                    Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken
150-170             Algemeen: kleur: lichtgrijs
                    Lithologie: zand, zwak siltig, enkele kleilagen, matig grof
                                                                                                             Pagina 16 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
                      Bodemkundig: veel Fe- en Mn-vlekken
Hieruit kan worden afgeleid dat er tot een diepte van circa 1,70 m nog sporen en vondsten kunnen worden
aangetroffen, en in combinatie met hetgeen ook is aangetroffen tijdens de veldverkenningen en waarnemingen,
op het terrein sprake is van gebruik, en mogelijk bewoning uit de late middeleeuwen met eventuele uitloop tot in
de nieuwe tijd.
Afbeelding 6: Uitsnede uit de boorpuntenkaart behorende bij het verslag van het AMR-project door RAAP (2004). De
nummers zijn de boorpunten. De ligging van de omgrachting is te zien in het laagste gelegen gebied, aangeduid met blauwe
kleur. De oranje kleur die ten noorden en ten westen te zien is, duidt de hoger gelegen wal aan.
Ook de boorpunten 43 en 45 laten zien dat tot een diepte van circa 2 m –mv nog sporen en vondsten kunnen
worden aangetroffen. Boring 48 geeft tot een diepte van circa 60 cm –mv sporen van bouwpuin en
fosfaatvlekken te zien, die eveneens duiden op gebruik van het terrein; welke periode dit betreft is niet af te
leiden uit deze boring, maar in combinatie met de overige informatie kan hiervoor ook de datering late
middeleeuwen en nieuwe tijd worden verondersteld.
                                                                                                          Pagina 17 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Het booronderzoek heeft duidelijk de ligging van de hoofdburcht met voorburcht in het zuiden aangetoond en de
ligging en breedte van de oorspronkelijke gracht. Verder conclusies uit het rapport die van belang zijn voor het
plangebied: rondom de gracht was sprake van enige verhoging, een wal, die echter meer te maken zal hebben
gehad met de afvoer en uitspreiding van het uit de gracht afkomstige materiaal, dan dat er sprake zou zijn van
een feitelijke extra verdedigingswal; er is geen sprake van een duidelijke verbindingsweg of connectie tussen
het kasteelterrein en de dorpskerk van dorp ’t Goy; het rapport stelt de vraag of het niet zinniger is om de
wettelijke bescherming terug te brengen tot het eigenlijke kasteelterrein, d.w.z. het gebied van de voor- en
hoofdburcht inclusief omgrachting.
Dat zou inhouden dat aan het terrein dat daar niet onder valt, het hoger gelegen gebied langs de
Wickenburghseweg waaronder het plangebied, een lagere archeologische status zou kunnen worden
toegekend.
Conclusie archeologische waarden, verwachtingen en waarnemingen
Het plangebied Wickenburghseweg ’t Goy tussen 76 en 82 (kavel 151) ligt in een gebied waar vanaf de (late)
ijzertijd en Romeinse tijd intensief bewoning en gebruik plaatsvond. Vele nabijgelegen terreinen zijn om die
reden archeologisch beschermd (monumenten met en zonder wettelijke bescherming). Het plangebied zelf is
een wettelijk beschermd terrein van zeer hoge archeologische waarde en staat als zodanig ook opgenomen op
de beleidskaart Archeologie van de gemeente Houten. Deze wettelijke bescherming is gebaseerd op de
aanwezigheid van een kasteelterrein (kasteel Ten Goye) uit de late middeleeuwen. Eerder archeologisch
                                                                                                        e
onderzoek heeft in de nabijheid van het kasteel zelf, een veldoven aangetoond die mogelijk in de 14 eeuw
gebruikt is bij verbouwingen en reparaties aan kasteel Ten Goye.
Binnen het AMR-project in 2004 is gesuggereerd om de wettelijke bescherming terug te brengen tot het
eigenlijke kasteelterrein, d.w.z. het gebied van de voor- en hoofdburcht inclusief omgrachting. De hoger gelegen
strook langs de Wickenburghseweg, waar de mogelijke toekomstige bebouwing is gesitueerd, behoort niet tot
het kasteelterrein zelf. Dat zou inhouden dat aan dit deel van het plangebied een lagere archeologische status
zou kunnen worden toegekend.
Het archeologisch booronderzoek dat in het kader van het AMR-project heeft plaatsgevonden, heeft in dit deel
van het plangebied wel vondsten en sporen aangetoond vanaf maaiveld tot een diepte van zeker 1,70 m –mv.
De hier aangetroffen archeologische vondsten dateren vanaf de late middeleeuwen en zijn waarschijnlijk wel
aan het kasteel gerelateerd.
                                          e
Op het plangebied is zeker vanaf de 17 eeuw sprake van benutting als fruitboomgaard; hierdoor zal de
bovengrond tot een diepte van maximaal circa 0,70 m –mv (licht) verstoord zijn.
Verdere verstoring heeft plaatsgevonden door de aanleg van een riooloverstortleiding tussen de nummers 76
en 82 in 1986. De exacte ligging, diepte en omvang van deze verstoring is niet duidelijk.
2.3 Gespecificeerde archeologische verwachting
Kavel 151 omvat het wettelijk beschermde archeologische monument met de resten van kasteel Ten Goye.
Binnen het oostelijke deel waar de geplande bebouwing zal plaatsvinden, zijn archeologische waarden en
vondsten bekend uit de late middeleeuwen. Dit oostelijke deel vormt geen onderdeel van het eigenlijke
kasteelterrein.
In het oostelijke deel kunnen archeologische vondsten en sporen worden aangetroffen vanaf maaiveld tot een
diepte van zeker 1,70 m –mv. De bodemingrepen die gepaard gaan met de bouw van een huis met bijgebouw
en de noodzakelijke kabels en leidingen, zullen naar verwachting de in dit deel van het plangebied aanwezige
archeologische waarden verstoren.
                                                                                                    Pagina 18 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
3. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN
Architektenburo Huub van der Zee onderzoekt de mogelijkheid om een woonhuis met eventueel bijgebouw te
realiseren in de hoger gelegen strook langs de Wickenburghseweg tussen 76 en 82. De maximale
ontgravingsdiepte is niet bekend maar zal t.b.v. kabels en leidingen naar verwachting zeker 0,80 m –mv
bedragen; de omvang bedraagt maximaal 250 m2. Hazenberg Archeologie heeft het plangebied onderzocht
door middel van een bureauonderzoek, waarbij gekeken is naar de geologische kaarten, de historie van de
locatie, historische kaarten en archeologische onderzoeken in de omgeving.
Conclusie
Kavel 151 omvat het wettelijk beschermde archeologische monument met de resten van kasteel Ten Goye.
Het oostelijke deel, Wickenburghseweg tussen 76 en 82, waar de geplande bebouwing zal plaatsvinden, vormt
geen onderdeel van het eigenlijke kasteelterrein. Wel zijn archeologische waarden en vondsten bekend uit de
late middeleeuwen. vanaf maaiveld tot een diepte van zeker 1,70 m –mv. De bodemingrepen die gepaard gaan
met de bouw van een huis met bijgebouw en de noodzakelijke kabels en leidingen, zullen naar verwachting de
in dit deel van het plangebied aanwezige archeologische waarden verstoren.
Aanbevelingen
Op basis van de bevindingen in dit bureauonderzoek is er volgens Hazenberg Archeologie geen noodzaak om
de wettelijke bescherming te handhaven voor de strook aan de Wickenburghseweg tussen 76 en 82 te Houten,
zoals ook al in het kader van het AMR-project in 2004 is aangegeven.
De beslissing of de wettelijke beschermde status voor dit deel van het plangebied kan worden opgeheven,
wordt echter genomen door de daartoe bevoegde overheid, conform de daarvoor geldende richtlijnen.
Voor het eigenlijke kasteelterrein dient de wettelijke bescherming natuurlijk wel van kracht te blijven.
Indien de opdrachtgever een ingreep wil doen aan een archeologisch rijksmonument, dient hij daarvoor een
archeologische monumentenvergunning aan te vragen. Het bevoegde gezag voor deze vergunning is de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De aanvraag moet worden ingediend bij de gemeente
Houten die hem doorstuurt naar de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed die hem beoordeelt namens de
minister. Na het verkrijgen van een archeologische monumentenvergunning, kan een Omgevingsvergunning
worden aangevraagd.
Indien de Minister, i.c. de Rijksdienst, een monumentenvergunning verleent, zou verdere ontwikkeling van dit
deel van het plangebied mogelijk worden. Zoals in bovenstaande conclusie is aangegeven, zullen bij de
voorgenomen bouw wel eventuele aanwezige archeologische waarden worden bedreigd.
Op basis hiervan acht Hazenberg Archeologie nader archeologisch onderzoek aan de Wickenburghseweg
tussen 76 en 82 wel noodzakelijk., Aangezien booronderzoek hier geen extra informatie zal opleveren t.o.v. het
eerder uitgevoerde onderzoek, wordt aanbevolen bij grondingrepen allereerst een proefsleuvenonderzoek uit te
voeren teneinde de archeologische waarde van het oostelijke deel van het plangebied vast te stellen.
Beoordeling
Een exemplaar van dit document dient verzonden te worden naar het bevoegd gezag ter beoordeling. Dit
advies is alleen van toepassing op de voorgenomen bodemingreep. Bij wijziging van de bodemingreep (grotere
omvang of diepte) is dit advies niet geldig.
                                                                                                     Pagina 19 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
BRONNEN
Literatuur
Bardet, J.D.M., 1975: Kastelenboek. Provincie Utrecht, Bussum.
Berendsen, H.J.A., 2008: De vorming van het land. Koninklijke Van Gorcum, Assen.
Berendsen, H.J.A. & Stouthamer, E., 2001: Palaeogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The
Netherlands. Assen (2001).
Blijdenstijn, R. 2005: Tastbare tijd. Cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht. Provincie Utrecht. Utrecht.,
p.137
Hessing, W.A.M. & K. Klerks, 2007: Toelichting op de archeologische en cultuurhistorische beleidskaarten voor
het grondgebied van de gemeente Houten - Inventarisatie, onderbouwing en vertaling naar het ruimtelijk beleid.
Vestigia, Amersfoort.
Mulder,de. E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff & T.E. Wong, 2003: De ondergrond van
Nederland. Wolters-Noordhoff bv, Groningen/Houten.
Nales, T. & R.J.M. van Genabeek, 2006: Rapport veldonderzoek Herwaardering Archeologische
Monumentenkaart Provincie Utrecht – Laatmiddeleeuwse terreinen. BAAC, ’s-Hertogenbosch.
Olde Meierink et.al., B. (red.) 1995: Kastelen en Ridderhofsteden in Utrecht. Stichting Utrechtse Kastelen
Utrecht, p.203-204
Wttewaal, O. en J. Smits 1995: Ten Goye, in B. Olde Meieink et.al. 1995
Overige bronnen
www.ahn.nl
http://archis2.archis.nl.
http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/RegistersVanDeHollandseGrafelijkheid1299-
1345/oorkonde/UT_161
www.kasteleninutrecht.eu
www.oudhouten.nl
www.watwaswaar
                                                                                                    Pagina 20 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Uit de Registers van de Hollandse Grafelijkheid 1299-1345
1333 APRIL 4 DEN HAAG
GRAAF WILLEM III BELEENT TEN OVERSTAAN VAN ENKELE MET NAME GENOEMDE LEENMANNEN
GIJSBRECHT UTEN GOYE MET HET HUIS IN HET GOY, MET VOORBURCHT EN HOFSTEDE, DAT DEZE
HEM IN EIGENDOM HAD OPGEDRAGEN, WELK HUIS VOOR HEM ALTIJD EEN OPEN HUIS ZAL ZIJN;
TEVENS BELEENT HIJ HEM MET DE AMBACHTEN IN HOUTEN EN HET GOY, MET HET HOGE EN LAGE
GERECHT.
WI WILLEMB GRAVEC VAN HEYNNEGOUWEND ETC. MAKEN COND ETC. DAT WI ONSE HUY[S TEN]E
GOYE MIT DEN VOIRBURGHE ENDE MIT DER HOFSTEDEN DAIR THUYS OP STAET [TEN UTEREN]
CANTE TOE VAN DER UTERSTER CINGHELE BUTEN DER GRAFT, DAT ONS GHISEBRECHTF [UYT]
DEN GOYE GHEGHEVEN ENDE OPGHEDRAGHEN HEEFT VOIR ONSE MANNE TEENEN VRYEN
EYG[HEN] ENDE GHELOVET HEEFT TE WAREN ALS EEN VRYG EYGHEN, GHISEBRECHTEH VOIRS.
ENDE SINENI ERFNAMEN VAN ONS ENDE VAN ONSEN ERFNAMEN GRAVENJ VAN HOLLANDK, MIT
DEN GHERECHTEN TE HOUTENL ENDE TEN GOYE ALSOE ALS SI VAN ONS ROEREN, VERLIET ENDE
VERLIENT HEBBEN VAN ONS TE HOUDENE TOIT EENEN RECHTEN ERFLIENE IN ALLE DER
VRIHEDEN, VAN HOEGHEN ENDE VAN LAGHENM GHERECHTEN, ALS WISE NU HEBBEN, IN DIERE
MANIEREN DAT DIT HUYS TEN GOYEN MIT SINEN TOEBEHOIREN VOIRSCREVEN ALTOES ONSE
OPENE HUYS WESEN SAL ENDE ONSER ERFNAMEN GRAVE VAN HOLLANDO, SOE WILKE TIJD DAT
WIJS BEGHEREN OMME ONSE OIRLOGHEP JOF OMME ONSE OIRBAIR, ENDE DAT GHISEBRECHTQ
ENDE SINE ERFNAMEN ONS DAT HUYS RUMEN SULLEN ALS WIJS TE DOENE SULLEN HEBBEN ALSE
VOIRSCREVEN ES; ENDE ALSE WI THUYS GHEBESICHT HEBBEN ENDE WIJS NIET MEER TE DOENE
EN HEBBEN IN ONSEN OIRLOGHE ENDE IN ONSEN OIRBAIR ALSE VOIRSCREVEN ES, SOE SULLEN WI
HEM JOF SINEN ERFNAMEN THUYS VOIRSCREVEN WEDER LEVEREN ENDE SINE SCADE GHELDEN
DIERE HEM ANE GHEDAEN ES, IN ALLE DEN RECHTE ENDE IN ALLE DEN WESENE DAT HIJT ONS
LEVERDE. ENDE ALLE STUCKEN SONDER AIRCHLIST. HIER OVER WAREN ONSE TROUWE MANNE
HAIR HUGHEMAN VAN ZEVENBERGHENR, HAIR WILLEMS VAN DUVENVOIRDE, RIDDEREN, JAN VAN
ZASSENEMT ONSE BALIU VAN ZUYTHOLLANDU, GILLIJSV BOUDIJNS SONE ONSE BALIU VAN
MIDDELBURCHW, WILLEM JANS SONE ONSE BALIU VAN ZIERIXEEX ENDE JAN SHEREN GILLIJSY
SONE ONSE RENTEMEISTER VAN ZUYTHOLLANDZ. IN ORKONDE ETC. GHEGHEVEN IN DIE HAGHE OP
DEN PAISCH DACH INT JAIR ONS HEREN M CCC DRIE ENDE DORTICH. - SEE MORE AT:
HTTP://WWW.HISTORICI.NL/ONDERZOEK/PROJECTEN/REGISTERSVANDEHOLLANDSEGRAFELIJKHEID
1299-1345/OORKONDE/UT_161#STHASH.JSD5OZ1T.DPUF
                                                                           Pagina 21 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
AFBEELDINGENLIJST
Afbeelding. 1 Locatie van het plangebied. Inzet: ligging in Nederland (Mapinfo).
Afbeelding. 2 Huidige situatie (Google); binnen de rode lijn het totale plangebied. De voorgenomen bebouwing zou moeten
plaatsvinden aan de oostzijde van het plangebied, op het deel aansluitend aan de Wickenburghseweg.
Afbeelding. 3 Nieuwe situatie; dit is een eerste schets van de bouwvlek (in rood). Afhankelijk van de resultaten van dit
bureauonderzoek en de besluiten van de Rijksdienst kan de bebouwing een andere omvang en plaats krijgen binnen het
oostelijk deel van het plangebied. De rode cijfers duiden de kavelnummers aan
Afbeelding. 4 Uitsnede uit het kadastrale minuutplan, ca. 1811-1832. Het plangebied valt binnen de rode cirkel. (Bron:
www.watwaswaar.nl). De kaart is anders georiënteerd; zie noordpijl.
Afbeelding. 5 Uitsnede uit de archeologische beleidskaart van gemeente Houten. De zwarte pijl verwijst globaal naar de
ligging van het plangebied binnen het beschermde archeologische monument.
Afbeelding. 6 Uitsnede uit de boorpuntenkaart behorende bij het verslag van het AMR-project door RAAP (2004). De
nummers zijn de boorpunten. De ligging van de omgrachting is te zien in het laagste gelegen gebied, aangeduid met blauwe
kleur. De oranje kleur die ten noorden en ten westen te zien is, duidt de hoger gelegen wal aan.
                                                                                                               Pagina 22 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
                                                            Pagina 23 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
BIJLAGEN
Bijlage I De ligging van het plangebied (centraal; nummer 57440) geprojecteerd op de Indicatieve Kaart
Archeologische Waarden (IKAW)
Bijlage II Het plangebied (globaal aangegeven met zwarte pijl), geprojecteerd op de geomorfologische
ondergrond
Bijlage III Het plangebied (globaal aangegeven met zwarte pijl), geprojecteerd op de bodemkaart van Alterra
Bijlage IV De ligging van het plangebied (centraal, monumentnr 831) en de andere archeologische
monumenten
Bijlage V De archeologische waarnemingen in de omgeving van het plangebied
Bijlage VI De archeologische waarnemingen waarbij is ingezoomd op het plangebied
                                                                                               Pagina 24 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage I De ligging van het plangebied (centraal; nummer 57440) geprojecteerd op de Indicatieve Kaart
Archeologische Waarden (IKAW)
                                                                                         Pagina 25 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage II Het plangebied (globaal aangegeven met zwarte pijl), geprojecteerd op de geomorfologische
ondergrond
                                                                                         Pagina 26 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage III Het plangebied (globaal aangegeven met zwarte pijl), geprojecteerd op de bodemkaart van
Alterra
                                                                                         Pagina 27 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage IV De ligging van het plangebied (centraal, monumentnummer 831) en de andere archeologische
monumenten
                                                                                      Pagina 28 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage V De archeologische waarnemingen in de omgeving van het plangebied
                                                                           Pagina 29 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>BUREAUONDERZOEK ARCHEOLOGIE
WICKENBURGHSEWEG ’T GOY, TUSSEN 76 EN 82 TE GEMEENTE HOUTEN
Bijlage VI De archeologische waarnemingen waarbij is ingezoomd op het plangebied
                                                                                 Pagina 30 van 30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>