<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                                                       1 5 JAN 2 Ü

                                                              Rijksdienst voor h et C ultureel Erfgoed
                                                              M inisterie van Onderwijs, Cultuur en
                                                              Wetenschap


> R e to u rad re s Po stb u s 1600 3800 B P A m e rsfoo rt


                                                                                               Sm allep ad 5
                                                                                               3811 MG A m e rsfoo rt
                                                                                               P o stbu s 1600
J. Tonneijck                                                                                   3800 BP A m e rsfoo rt
Postbus 30                                                                                     w w w .cu ltureelerfg o ed .nl

3990 DA Houten                                                                                 C o n ta c tp e rso o n
                                                                                               drs. F. Brounen

                                                                                               M 0 6 -15 87 93 48
                                                                                               F 033 421 77 99
                                                                                               f.bro u ne n@ culture elerfgo ed .n l


                                                                                               R e fe re n tie n u m m e r
                                                                                               123633



Datum              9 januari 2020
Betreft            vergunning archeologisch monument




Geachte heer,

Hierbij doe ik u toekomen het ontwerpbesluit naar aanleiding van uw
vergunningaanvraag van 17 juli 2019. Dit ontwerpbesluit zal u op grond van de
Monumentenwet 1988 ook officieel worden toegezonden door burgemeester en
wethouders van de gemeente waarbinnen de aanvraag werd gedaan. Zij zorgen
er voor dat het ontwerpbesluit ter inzage wordt gelegd en dat een ieder in de
gelegenheid wordt gesteld om hierover een zienswijze in te dienen.
Na afloop van deze inzagetermijn zal de minister een definitief besluit nemen dat
aan u wordt toegezonden.

Bijgevoegd vindt u ook het goedgekeurde en geparafeerde PvE dat aan de
opgravende instantie dient te worden overhandigd.

Wilt u meer informatie over de procedure hebben, raadpleeg dan
https://www.cultureelerfaoed.nl/onderwerpen/monumentenverqunninQ

Hoogachtend,
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed




Drs. F.T.S. Brounen
Adviseur Archeologie




                                                                             Berichtnummer: 303211

Bijlagen:                                                                          303211
• afschrift ontwerpbesluit bij vergunningaanvraag
• geparafeerd PvE
                                                                             Zaaknummer: 706700



                                                                                              Pagina 1 van 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                          Rijksdienst voor h e t Cultureel Erfgoed
                                                          M inisterie van Onderwijs, Cultuur en
                                                          Wetenschap


> R e to u radre s Postbus 1600 3 800 BP A m e rsfoo rt


                                                                                           Sm allepad 5
                                                                                           3811 MG A m e rsfo o rt
                                                                                           Postbus 1600
                                                                                           3800 BP A m e rsfo o rt
J. Tonneijck                                                                               w w w .cu ltureelerfg o ed .nl
Postbus 30                                                                                 C o n ta c tp e rso o n
3990 DA Houten                                                                             drs. F. Brounen

                                                                                           M 06-15 87 93 48
                                                                                           F 033 421 7 7 99
                                                                                           f.bro u ne n@ culture elerfgo ed .n l


                                                                                           R e fe re n d e n urn mer
                                                                                           123633



Datum
Betreft           vergunning archeologisch monument




                                        ONTWERPBESLUIT

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ingrid van Engelshoven,

beschikkende krachtens de artikelen 11, tweede lid, en 14, eerste lid, van de
Monumentenwet 1988 en afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht,

gezien de aanvraag van J. Tonneijck van 17 juli 2019, op grond van artikel 11 van
de Monumentenwet 1988,

verleent u hierbij een vergunning voor de volgende werkzaamheden op het perceel
met de kadastrale aanduiding Houten B 3995 (Rijksmonumentnummer 495904 /
Houten-Hofstad):

           bouw- en woonrijp maken alsook woningbouw in het kader van het bouwplan
           Hofstad IVb.

Op grond van het overgangsrecht, artikel 9.1. van de Erfgoedwet, blijft artikel 11
van de Monumentenwet 1988 van toepassing.

Aan deze vergunning worden de volgende voorwaarden verbonden:
   a. de vergunningaanvrager geeft de voorwaarden waaronder de vergunning
       wordt verleend tijdig (vóór aanvang van de werkzaamheden) door aan de
       opdrachtnemer (zoals bijvoorbeeld een archeologisch bedrijf, aannemer of
       loonbedrijf) die de werkzaamheden gaat uitvoeren;
   b. afwijken van de voorwaarden waaronder de vergunning is verleend door de
       vergunningaanvrager of opdrachtnemer(s) is uitsluitend mogelijk na
       schriftelijke toestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, i.c.
       de adviseur archeologie drs. F. Brounen;
   c. de vergunning vervalt na 48 maanden, gerekend vanaf de datum van
       deze beschikking; de voorgenomen (grond)werkzaamheden dienen
       derhalve in deze periode te worden uitgevoerd;
   d. de werkzaamheden worden uitgevoerd op basis van het bijgevoegde
       'Archeologievriendelijk bouwplan Houten Hofstad IVb. Bijlage vergunning
       voor geval zienswijze (vereniging met statuten Houtens
       erfgoedbescherming). Archeologisch rijksmonument 495904' d.d. 3
       december 2019.
   e. het archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd op basis van het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>         bijgevoegde Programma van Eisen d.d. 17 november 2019 (digitaal
         kenmerk 20191205_PvE_opgraving_Houten_Hofstad_monument_versie
         3.0_metvoorblad);
    f.   de aanvang van de (grond)werkzaamheden wordt tenminste 14 dagen
         van tevoren schriftelijk gemeld aan de Rijksdienst voor het Cultureel
         Erfgoed, i.c. de adviseur archeologie drs. F. Brounen.

Motivering
Het monument betreft een terrein waarin sporen van bewoning aanwezig zijn uit de
bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beoordeelt vergunningplichtige ingrepen
op archeologische rijksmonumenten op basis van een beoordelingskader.1

De werkzaamheden omvatten het bouw- en woonrijp maken van het terrein en het
bouwen van een aantal woningen, met inbegrip van een duurzame
energievoorziening (aardwarmtelussen).

Voor de gemeente Houten ligt er een forse woningbouwopgave. Bij de realisering
daarvan wordt rekening gehouden met aanwezige archeologische waarden. Ondiep
aanwezige afzettingen zijn niet draagkrachtig genoeg om 'op staal' te bouwen. Er
moet derhalve worden geheid. Daarbij wordt een ruime afstand aangehouden tussen
de funderingspalen. Er is een dikke ophogingslaag aangebracht waarin de meeste
ondergrondse infrastructuur een plek kan krijgen. Slechts op enkele plekken wordt
het archeologisch relevante niveau doorgraven. Op die locaties vindt voorafgaand aan
de werkzaamheden archeologisch onderzoek plaats. Voor een binnen de contour van
het rijksmonument aanwezige vindplaats uit de bronstijd die afzonderlijk onderzocht
wordt is apart een vergunning afgegeven.


Een afschrift van deze beschikking zend ik aan:
• burgemeester en wethouders van de gemeente Houten;
• gedeputeerde staten van de provincie Utrecht, en
•  de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed in Den Haag.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

namens deze,
het hoofd van de Regio Midden-Zuid,




Mariette Pennarts-Pouw




1 Beleidsnotitie Behandelen vergunningaanvragen archeologische monumenten,
2012: https://cultureelerfqoed.nl/dossiers/monumentenverqunning

                                                                                    Pagina 2 van 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> P    r   o    g    r    a    m       m      a         v    a    n        E   i    s   e      n
F o rm a t c o n fo r m KNA v e rs ie 4 .1
Locatie                       1 Houten-Hofstad
Projectnaam                   I Houten-Hofstad Ivb - Rijksmonument
Plaats binnen archeologisch proces
0 IVO - Proefsleuven (IVO-P)
 0 IVO - Overiq (IVO-O)
 X Opqraven Landbodems
 0 IVO-P - variant Archeologische Begeleiding
 0 Opqraven Landbodems - variant Archeologische Begeleiding
OPSTELLER                      Naam, adres, telefoon, e-maii                       datum      Paraaf
Auteur                         Dhr. Dr. W.K. Vos                                   17-11-
Senior KNA Archeoloog          Vos Archeo                                          2019
                               Van Ewijkweg 41
                               6861 ZC Oosterbeek
                               06 - 511 84 555
                               inf--* _• vvsarU'tM !>|

controle/goedkeuring              Drs. JJ. Lan2ing
                                  Archeologisch Adviesbureau Lanzing               h   'U
Senior KNA Archeoloog             Westkanaalweg 15a                                                     '? /
                                  2461 ED Ter Aar
                                                                                                    ƒ
                                  06 - 370 307 16
                                                                                                  ƒ/
                                   •fofffl"'chPClOQis.Ci' "" <
                                                             •'< .•<*'; 'i-'u.i-

OPDRACHTGEVER                     Naam, adres, telefoon, e-mail                    datum      Paraaf
                                  Gemeente Houten
                                  Dhr. J. Tonneijck                                Q O -U -
                                  Onderdoor 25
                                  Postbus 30
                                  3990 DA Houten                                                               »
                                  030 - 639 2753 / 06 - 50 28 35 01
                                  ji'ies.tonrtetjckrahoutei; nt

Goedkeuring bevoegde overheid
                      Naam, adres, telefoon, e-maii                                datum      Paraaf
0 Gemeente            Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
0 Provincie           Dhr. Drs. F.T.S.P.P. Brounen
X Rijk                Smallepad 5                                                  3 -“
0 Overig              3811 MG Amersfoort
                      06 - 1587 9348                                                          i
                      f.t?>ounenft»cultureeterfqoeci.ni

Kennisgeving                      Provinciaal Depot voor Bodemvondsten             datum      Paraaf
Depothouder/eigenaar              Mevr. M. de Jong
                                  PDB-Utrecht
                                  Vlampijpstraat 87a
                                  3534 AR Utrecht
                                  030-2583658
                                  muelïa.dc jongÜ pryvitme yticih.l 4.1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>HOOFDSTUK 1 AD M IN ISTRATIEVE GEGEVEN S O N D ERZO EKSG EBIED                 3

HO OFDSTUK 2 AAN LEIDIN G EN MOTIVERING VAN                 HET O ND ERZO EK   3

2.1 Aanleiding en motivering                                                        3

HO OFDSTUK 3 EERD ER UITGEVOERD O N D ER ZO EK                                 8

HOOFDSTUK 4 ARCHEO LO G ISCH E VER W A CH TIN G                                9

4.1 Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context                     9

4.2 Aard en ouderdom van de vindplaats(en)                                         10

4.3 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en)                                11

4.4 Structuren en sporen                                                           11

4.5 Anorganische artefacten                                                        11

4.6 Organische artefacten                                                          11

4.7 Archeozoölogische en botanische resten                                         11

4.8 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen                          12

4.9 Gaafheid en conservering                                                       12

HO OFDSTUK 5 DO ELSTELLIN G EN VRA A G STELLIN G                               13

5.1 Doelstelling                                                                   13

5.2 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders                                 13

5.3 Vraagstelling                                                                  13

5.4 Onderzoeksvragen                                                               13

HO OFDSTUK 6 METHODEN EN TECHNIEKEN                                            14

6.1 Methoden en technieken                                                         14

6.2 Strategie                                                                      14

6.3 Omgang kwetsbare vondsten en monsters                                          15

6.4 Structuren en grondsporen                                                      15

6.5 Aardw etenschappelijk onderzoek                                                15

6.6 Anorganische artefacten                                                        16

6.7 Organische artefacten                                                          16

6.8 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten          16

6.9 Overige resten                                                                 17

6.10 Dateringstechnieken                                                           17

6.11 Beperkingen                                                                   17

HO OFDSTUK 7 UITW ERKING EN CO NSERVERIN G                                     18

7.1 Structuren, grondsporen, vondstspreidingen                                     18

7.2 Analyse aardewetenschappelijke gegevens                                        18

7.3 Anorganische artefacten                                                        18

7.4 Organische artefacten                                                          18

7.5 Archeozoölogische en -botanische resten                                        18

7.6 Beeldrapportage (objecttekeningen, foto's, kaarten e.d.)                       18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> Programma van Eisen
F o rm a t c o n fo r m K N A v e rs ie 4.1
Locatie                       I Houten-Hofstad
Projectnaam                   1 Houten-Hofstad iv b - Rijksmonument
Plaats binnen archeologisch proces
0 IVO - Proefsieuven (IVO-P)
 0 IVO - Overiq (IVO-O)
 X Opqraven Landbodems
 0 IVO-P - variant Archeoloqische Begeleiding
 0 ODaraven Landbodems - variant Archeoloqische Beqeieidinq
OPSTELLER                      Naam, adres, telefoon, e-mail                   datum       Paraaf
Auteur                         Dhr. Dr. W.K. Vos                               17-11-
Senior KNA Archeoloog          Vos Archeo                                      2019          \ ,A
                               Van Ewijkweg 41
                               6861 ZC Oosterbeek
                               0 6 - 511 84 555
                               mf ... vüsafcMeo :it

controle/goedkeuring             Drs. 3J. Lanzing
                                 Archeologisch Adviesbureau Lanzing            h    't t
Senior KNA Archeoloog            Westkanaalweg 15a                                               ■ V
                                 2461 ED Ter Aar
                                 06 - 370 307 16
                                 i-mOP" •chPOIPQisc”    «*; i- .    •tu j .-                /?

OPDRACHTGEVER                    Naam, adres, telefoon, e-mail                 datum       Paraaf
                                 Gemeente Houten
                                 Dhr. J. Tonneijck                             Q O -U -
                                 Onderdoor 25
                                 Postbus 30
                                                                               70   ^
                                 3990 DA Houten
                                 030 - 639 2753 / 06 - 50 28 35 01
                                 jUles.ton/ieockfffihoutef; n|

Goedkeuring bevoegde overheid
                      Naam, adres, telefoon, e-mail                            datum       Paraaf
0 Gemeente            Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
0 Provincie           Dhr. Drs. F.T.S.P.P. Bronnen
X Rijk                Smallepad 5
0 Overig              3811 MG Amersfoort
                      06 - 1587 9348
                      f.prounenfa>cultu reeietlaoeti.ni

Kennisgeving                      Provinciaal Depot voor Bodemvondsten         datum       Paraaf
Depothouder/eigenaar              Mevr. M. de 3ong
                                  PDB-Utrecht
                                  Vlampijpstraat 87a
                                  3534 AR Utrecht
                                  030-2583658
                                  iniftMiê.dc-.jongö pr<’v:-nie ut t>t «<
                                                                        <
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>H O O FD STU K 1 ADM INISTRATIEVE G EG EVEN S ONDERZO EKSGEBIED                 3

HO O FDSTUK 2 AANLEIDING EN M OTIVERIN G VAN                HET O N D ERZO EK   3

2.1 Aanleiding en motivering                                                            3

H O O FD STUK 3 EERDER UITGEVOERD O N D ERZO EK                                 8

H O O FD STUK 4 ARCHEO LO GISCH E VER W A CH TIN G                              9

4.1 Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context                     9

4.2 Aard en ouderdom van de vindplaats(en)                                       10

4.3 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en)                              11

4.4 Structuren en sporen                                                         11

4.5 Anorganische artefacten                                                      11

4.6 O rganische artefacten                                                       11

4.7 Archeozoölogische en botanische resten                                       11

4.8 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen                        12

4.9 Gaafheid en conservering                                                     12

H O O FD STUK 5 DOELSTELLING EN V R AAG STELLIN G                               13

5.1 Doelstelling                                                                 13

5.2 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders                               13

5.3 Vraagstelling                                                                13

5.4 Onderzoeksvragen                                                             13

HO O FDSTUK 6 METHODEN EN TECH N IEKEN                                          14

6.1 Methoden en technieken                                                          14

6.2 Strategie                                                                       14

6.3 Omgang kwetsbare vondsten en m onsters                                          15

6.4 Structuren en grondsporen                                                       15

6.5 Aardw etenschappelijk onderzoek                                                 15

6.6 Anorganische artefacten                                                         16

6.7 O rganische artefacten                                                          16

6.8 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten           16

6.9 Overige resten                                                                  17

6.10 Dateringstechnieken                                                            17

6.11 Beperkingen                                                                    17

HO O FDSTUK 7 UITW ERKING EN CO N SERVERIN G                                    18

7.1 Structuren, grondsporen, vondstspreidingen                                      18

7.2 Analyse aardewetenschappelijke gegevens                                         18

7.3 Anorganische artefacten                                                         18

7.4 Organische artefacten                                                           18

7.5 Archeozoölogische en -botanische resten                                         18

7.6 Beeldrapportage (objecttekeningen, foto's, kaarten e.d.)                        18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument      versie 3.0-dec 2019




HOOFDSTUK 8 (De)selectie en conserverinG                                              19

8.1 Selectie materiaal voor uitwerking, deponering en verw ijdering                    19

8.2 Selectie materiaal voor conservering                                               19

HO OFDSTUK 9 DEPONERING                                                               20

9.1 Eisen betreffende depot                                                            20

9.2 Te leveren product                                                                 20

HO OFDSTUK 10 RAN DVO O RW AARD EN EN AANVULLENDE EISEN                               22

10.1 Personele randvoorwaarden                                                         22

10.2 Overlegm om enten                                                                 22

10.3 Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie                                22

10.4 Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen                                      23

HO OFDSTUK 11 W IJZIG ING EN TEN O PZICHTE VAN HET VA STG ESTELD E PVE                24

11.1 Wijzigingen tijdens het veldw erk                                                 24

11.2 Belangrijke wijzigingen                                                           24

11.3 Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldw erk                     24

11.4 Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering                        24

LITERATUUR EN BIJLAGEN                                                                25

Literatuur                                                                            25

Bijlage 1 bij het PvE: Lijst met te verw achten aantallen                             26

Bijlage 2 bij het PvE: Overzicht te raadplegen specialisten/specialism en             27

Bijlage 3 VRAGEN UIT DE NOAA 2.0 V O O R DE IJZERTIJD EN ROM EINSE TIJD               28




                                                                                        2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                 versie 3.0-dec 2019




H O O FDSTUK 1 A D M IN ISTR ATIEV E GEGEVENS O N D ERZO EKSG EBIED

 Projectnaam                            Houten - Hofstad IVb - Rijksm onum ent
 Provincie                              Utrecht
 G em eente                             Houten
 Plaats                                 Houten
 Toponiem                               Houten Hofstad IVb
 Kaartbladnum m er                      39A
 x,y-coördinaten                        centrum coördinaat= 140.900/447.400

 W aterkundiqe geqevens                 -
 CMA/AMK-status                         Terrein van zeer hoge archeologische            waarde,
                                        beschermd (39A-016; rijksm on.nr 495904)
 Archis-m onum entnum m er              3523
 Archis-w aarnem inqsnum m er           n.v.t.
 Oppervlakte planqebied                 ca. 96 m2
 Oppervlakte onderzoeksgebied           ca. 3,5 ha
 Huidig qrondqebruik                    Braakliggend en verhard
 Verwachte complextypen                 Resten uit Romeinse tijd en Ijzertijd




HO OFDSTUK 2 AAN LEIDIN G EN MOTIVERING VAN HET O N D ER ZO EK

2.1 Aanleiding en m otivering

De gem eente Houten is voornem ens om het zuidelijke deel van het archeologische
rijksm onum ent 495904 Houten Hofstad IVb te ontwikkelen voor w oningbouw (fig. 1). Deze
ontwikkeling zal archeologievriendelijk gebeuren, waarbij de ondergrondse infrastructuur
voor het grootste deel in een ca. 1,25 -1,50 meter opgehoogd pakket grond zal worden
aangelegd. Daarnaast zullen de woningen op heipalen worden gezet, w aardoor het
grootste deel van het m onum ent niet zal worden verstoord.

Slechts op een beperkt aantal        plaatsen zal verstoring     van  het archeologisch
rijksm onum ent gaan plaatsvinden. Eén van die plekken betreft een Bronstijdvindplaats die
tijdens het vooronderzoek het vindplaatsnum m er 13/15 heeft gekregen, en waarvan door
de RCE is bepaald dat deze indien die niet volledig ongestoord kan worden behouden,
moet worden opgegraven. De hierm ee gepaard gaande eisen zijn niet in dit PvE
beschreven maar in een eigen PvE vervat.

Op een klein aantal andere plekken in het plangebied zal ook nog enige verstoring van de
bodem plaatsvinden; dat wil zeggen dat daar diepere ingravingen zullen plaatsvinden dan
de opgebrachte bufferzone van het monument. Het gaat om een in te graven gemaal en
om een geschakelde serie ondergrondse vuilcontainers (zie fig. 2, 3 en 4). Het
onderhavige PvE heeft alleen betrekking op die twee specifieke locaties.

Er wordt dus op twee plekken gegraven, eenmaal ter hoogte van een rioolgem aal en een
maal bij vuilcontainers. Het rioolgem aal heeft afmetingen van 124 x 124 cm. Voor het
ingraven tot op een diepte van 200 cm onder huidig maaiveld is echter een groter
werkvlak nodig (zie paragraaf 6.2) van 400 x 400 cm op het diepste niveau en van 600 x
600 cm op huidig m aaiveldniveau.
Een vuilcontainer is iets groter dan een gemaal (185 x 185 cm) en zal op een diepte van
265 cm onder huidig maaiveld worden geplaatst. Omdat er drie vuilcontainers aaneen zijn
geschakeld is op het diepste niveau een nóg groter w erkvlak van 800 x 400 cm nodig.
Vertaald naar het huidig m aaiveldniveau gaat het dan om een oppervlakte van 1000 x 600
cm.




                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                     versie 3.0-dec 2019




Van belang voor het archeologische niveau in het te verstoren m onum ent is dat deze
ingravingen grotendeels worden aangelegd in reeds geroerde grond, nam elijk in de
hiervoor aangehaalde buffer van 125-150 cm opgebrachte grond. Daarin bevinden zich
geen in situ sporen of vondsten van archeologische aard. Aangezien de vuilcontainers en
het gemaal vanaf huidig maaiveld (de bovenzijde van de opgebrachte grond) worden
ingegraven, en bovendien trapsgewijs w orden aangelegd per meter ongeveer, is de
verstoring van het archeologische niveau 'relatief beperkt' tot de eerste 50-75 cm van de
ongeroerde lagen bij het rioolgemaal, en bij de geschakelde containers gaat het om 115-
140 cm van de ongeroerde bodem lagen. Qua oppervlak wordt er 36 m2 (gem aal) en 60
m2 (containers) verstoord van het monument; samen maximaal 96 m2 (zie ook paragraaf
6 . 2 ).

De bevoegde rijksoverheid heeft daarom voorgeschreven om ter plekke archeologisch
onderzoek uit te laten voeren, aangezien de archeologische resten niet in situ zijn te
behouden.




Fig. 1. H outen-Hofstad vindplaats IVb. Situering van het monument binnen Houten en de ligging van
Houten in Nederland. A plangebied Castellum; B plangebied Hofstad IV; C Omtrek rijksmonument.



                                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                            versie 3.0-dec 2019




Fig. 2. Houten-FIofstad IVb. Het onderzoeksgebied met daarop aangegeven de archeologische zones, de
proefsleuven. de in rood aangegeven aan te leggen gemaal (vierkantje) en de serie vuilcontainers (rechthoek) en de
Bronstijdvindplaats (witte omcirkelde ovaal).




                                                                                                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                     versie 3.0-dec 2019




Fig. 3. FIouten-Hofstad IVb. Uitsnede van het plan met daarop in rood aangegeven het aan te leggen gemaal
(vierkantje), de serie vuilcontainers (smalle rechthoek) en de Bronstijdvindplaats (stippellijn ovaal).




                                                                                                       6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                           versie 3.0-dec 2019




                                          X=1409*0,3S
                                          V=447ltfQ,24


  #   ©oortKïtmonmv&enfc
  > t&nd&r       %Qtm hmnemSwê
      Heer e<#ï*SOcm ixöwmhwt-




  Ptoggctnaam

  Hofstad - verkavelingstekening


Fig. 4 . Flouten-Flofstad IV b . Inzoom op het gemaal en de serie vuilcontainers met RD-coördinaten en afmetingen
van de ingreep.




                                                                                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                versie 3.0-dec 2019




HOOFDSTUK 3 EERD ER UITGEVOERD O ND ERZO EK



Eerder uitgevoerd onderzoek

Booronderzoek
Uitvoerder                       ROB
Uitvoeringsperiode               1982
Uitvoeringsm ethode              Fosfaatkartering
Rapportage                       Steenbeek 1983
Vondsten/m onsters/docum entatie Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
Specialistisch onderzoek
Archeobotanie                    NVT
Archeozoölogie                   NVT
Fysische antropologie            NVT
Fysische geografie               Steenbeek 1983
Geofysisch onderzoek             NVT
Archeologisch materiaal          NVT
Vondsten/docum entatie           Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Booronderzoek (IVO-O)
Uitvoerder                       RAAP
Uitvoeringsperiode               2006/2007
Uitvoeringsm ethode              Geoarcheologisch booronderzoek
Rapportage                       Jansen 2007
Vondsten/m onsters/docum entatie Provinciaal Depot Utrecht
Specialistisch onderzoek
Archeobotanie                    NVT
Archeozoölogie                   NVT
Fysische antropologie            NVT
Fysische geografie               Jansen 2007
Geofysisch onderzoek             NVT
Archeologisch materiaal          NVT
Vondsten/docum entatie           E-depot DANS
Veldonderzoek (IVO-P)
Uitvoerder                       BAAC
Uitvoeringsperiode               2009
Uitvoeringsm ethode              Proefsleuven
Rapportage                       Ter W al/Kalisvaart 2016
Vondsten/m onsters/docum entatie Provinciaal Depot Utrecht
Specialistisch onderzoek
Archeobotanie                    T er W al/Kalisvaart 2016
Archeozoölogie                   Ter W al/Kalisvaart 2016
Fysische antropologie            -


Fysische geografie               Ter W al/Kalisvaart 2016
Geofysisch onderzoek             NVT
Archeologisch materiaal          Ter W al/Kalisvaart 2016
Vondsten/docum entatie           PDB Utrecht
Geraadpleegde bronnen en partijen
Overiqe literatuur                       Vos 2009; Van Renswoude/Haberm ehl 2017
Am ateur-archeologen                     Niet geraadpleegd, data is deels verw erkt in Vos 2009




                                                                                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3.0-dec 2019




HO O FDSTUK 4 ARCH EO LO G ISCH E VERW ACHTIN G

4.1 Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context
Algem een
Het onderzoeksgebied Houten-Hofstad ligt in het m idden-Nederlandse rivierengebied,
specifiek in het Kromme Rijngebied. De ondiepe ondergrond van dit gebied is opgebouwd
uit fluviatiele afzettingen van zowel de Maas als de Rijn, die afgezet zijn tijdens het
Holoceen. Deze rivieren hebben grote hoeveelheden sedim ent afgezet, dat varieert van
zand en grind tot zwak siltige klei. Het landschap waar de huidige rivieren doorheen
stromen ziet er echter heel anders uit dan in de periode voor de bedijking. Voordat men in
de m iddeleeuwen begon met het vastleggen van de rivierlopen, zochten deze zelf hun weg
door het landschap. Rivierlopen verplaatsten zich geleidelijk of verlegden hun loop in het
geheel. Hierdoor is een landschap ontstaan dat bestaat uit fossiele stroom gordels en
actieve rivieren. De hogere delen van het landschap waren in de perioden voor de
bedijking de locaties die geschikt waren voor bewoning. Uit het onderzoek van Vos is
gebleken dat de regio van het Krom m e Rijngebied vanaf de Bronstijd onafgebroken
bewoond is geweest waarbij het dem ografische hoogtepunt in de Rom einse periode lag.1
Die bewoning vond uitsluitend plaats op de hogere delen van het landschap, op de
stroom ruggen en de oeverwallen, terwijl de om ringende lagere delen van het land - de
kommen - niet werden bewoond maar wel in gebruik zijn geweest als weidegebied. Een
groot deel van de nu bekende nederzettingsterreinen zijn in kaart gebracht door
uitgebreide veldverkenningen en fosfaatkarteringen. Het spreekt voor zich dat ook in de
regio's rond Wijk bij Duurstede en Houten verschillende plekken met een verhoogd gehalte
aan fosfaten zijn ontdekt. Meestal w eerspiegelen die fosfaatplekken de kernen van oude
woonterreinen en vallen ze samen met de tijdens de veldverkenningen ontdekte
vindplaatsen. De vindplaatsen liggen over het algemeen op de stroom ruggen en vormen
vanaf de Late Ijzertijd en vooral in de Romeinse tijd langgerekte, soms vrijwel
aaneengesloten linten van bewoning. Naast de fosfaat- en veldkarteringen is zowel in Wijk
bij Duurstede als Houten grootschalig nederzettingsonderzoek uitgevoerd waarbij een
gezam enlijke oppervlakte van enkele tientallen hectares is opgegraven.

Ook de vindplaatsen in het onderhavige m onum ent zijn in eerste instantie als gevolg van
veldverkenningen (AWN 1971-1973) en fosfaatkarteringen 2 aangetoond. Vervolgens
hebben        binnen   het     m onum ent    nog     een    Aanvullend     Archeologische
Inventarisatie/Aanvullend Archeologisch Onderzoek (ROB; sleuven en b o rin g e n ),3 een
opgraving in de zuidelijke helft van het m onum ent (2004)(Hofstad IV),4 een grootschalige
boorcam pagne in 2007,5 een proefsleuvenonderzoek in het volledige m onum ent (2008-
2 0 0 9 ),6 en een opgraving in het noordelijke deel van het m onum ent (2 0 1 0 -2 0 1 2 )7
plaatsgevonden. Deze onderzoeken hebben aangetoond dat binnen de grenzen van het
m onum ent vindplaatsen aanwezig zijn in de vorm van nederzettingen uit de Bronstijd tot
en met de Middeleeuwen. De locatiekeuze van deze nederzettingen is grotendeels
gebaseerd op de landschappelijke situatie in de periode van bewoning.

Landschappelijke situatie ter hoogte van het onderzoeksgebied8
De ondergrond van het m onum ent ter in de omgeving van het onderzoeksgebied wordt
gevormd door afzettingen van de Houtense stroomgordel. De oudste afzettingen liggen in
het westelijk deel van het onderzoeksgebied en bestaan uit oeverafzettingen met
daaronder een pakket kom afzettingen. In een latere fase, tussen de Late Bronstijd en de


1 Vos 2009, 7.
2 Steenbeek 1983.
3 Van Dockum 1994.
4 Schurmans 2005; Besseisen/Van der Heiden 2009.
5 Jansen 2007.
6 Ter Wal/Kalisvaart 2016.
7 Van Renswoude/Habermehl 2017.
8 Overgenomen uit Ter Wal/Kalisvaart 2016, 45.



                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument            versie 3.0-dec 2019




Vroege Ijzertijd verlegde de kronkelw aardgeul van de Houtense stroom gordel zich richting
het westen en ruimde hierbij een deel van de oudere afzettingen op. In het gebeid zijn
verschillende restgeulen aangetroffen die verlandden, maar vanaf de Vroege Ijzertijd nog
m eerdere grote en kleine reactiveringen kennen. Deze reactiveringen ruimen oudere
verlande delen van de geul op, maar ook die geulen verlandden op hun beurt ook weer.
De geulzone bleef als geheel echter grotendeels watervoerend tot in de M idden-Rom einse
tijd. Dit proces heeft tot gevolg gehad dat er sprake is van een zeer complexe
stratigrafische situatie.

De onderzoekslocaties voor het onderhavige onderzoek bevinden zich in het w estelijke
deel van het monument. De ondergrond hier w ordt gevormd door de oeverafzettingen uit
de jongere fase van de Houtense stroom gordel. Hieronder bevinden zich oeverafzettingen
uit de oudere fase van deze stroom gordel. Deze pakketten liggen op kom afzettingen.
        Door de oudste oeverafzettingen loopt in ieder geval één crevasse, maar
w aarschijnlijk hebben zich meerdere geulen, die vanuit de hoofdgeul richting het
(noord)westen stroom den, ingesneden in het landschap. Hierdoor ontstond een gebied
met kleine koppen en ruggen die waren afgebakend door al dan niet w atervoerende
geulen. Deze hogere delen zijn in de Bronstijd en mogelijk al eerder benut voor bewoning,
zoals ook blijkt uit eerder onderzoek.9
        Op de jongere oeverafzettingen zijn vanuit het onderzoek in Houten-Castellum
bewoningssporen bekend vanaf de Vroege Ijze rtijd .10 De bewoningssporen uit de Ijzertijd
zijn echter grotendeels verdwenen tijdens reactiveringen van de geul of post-depositionele
processen vanaf de Rom einse tijd. Sporen uit de Romeinse tijd zijn talrijker binnen het
monument. Het gaat hierbij om bewoningssporen van nederzettingen die als een lint van
bewoning langs de restgeul lagen. De sporen uit deze periode kunnen zich uitstrekken
vanaf de geul in het oosten tot buiten de w estelijke grens van het m onument.

Archeologische situatie ter hoogte van de vindplaats.
Eerder uitgevoerd proefsleuvenonderzoek heeft aangetoond dat er sprake is van
vindplaatsen uit de Romeinse tijd, Ijzertijd en op een tweetal plekken ook uit de Bronstijd.
Het karakter van de vindplaats uit de vroeg- en m idden-Rom einse tijd lijkt die van een
rurale nederzetting langs een restgeul te zijn. Verondersteld w ordt dat het hier een gaat
om bewoning dat als een lint langs de geul lag. Een aantal erven langs deze geul is in
2010 opgegraven in het noordelijke deel van het m onum ent.11
        Vanwege de onduidelijkheden met betrekking tot de specifieke aard van de
vindplaatsen en de aanwezige landschappelijke elementen als geulen is het uitermate
lastig om een verwachting uit te spreken over activiteitenzones binnen deze vindplaatsen.
Het spreekt voor zich dat de hoogste delen benut werden als w oonlocatie en, indien er een
w atervoerende geul in de buurt lag, zal deze gebruikt zijn voor o.a, visserij en wellicht wat
rituele praktijken. Het lagergelegen deel van het landschap zal als weidegrond hebben
dienstgedaan.



4.2 Aard en ouderdom van de vindpiaats(en)
Binnen het onderzoeksgebied is sprake van vindplaatsen uit verschillende perioden (zie
ook hiervoor). De jongste dateert in de Romeinse tijd. Het betreft hier een
nederzettingscontext langs een    restgeul. Ook uit de (gehele)       Ijzertijd mogen
bewoningsresten worden verwacht.




9 Ter Wal/Kalisvaart 2016; Schurmans 2005.
10 Van Renswoude 2017, 104-108.
11 Van Renswoude/Habermehl 2017.



                                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                 versie 3.0-dec 2019




4.3 Begrenzing en o ppervlakte van de vindplaats(en)
Het is onduidelijk hoe groot de vindplaatsen zijn geweest, maar het is zeker dat de sporen
zich uitstrekken tot (ver) buiten de grenzen van het onderzoeksgebied. Echter voor het
onderhavige onderzoek wordt het m onum ent alleen onderzocht binnen de grenzen van de
aan te leggen gem alen en de ondergrondse vuilcontainer.



4.4 Structuren en sporen
Sporen uit de Ijzertijd en Rom einse tijd (en mogelijk ook nog oudere periodes Vroege-
Bronstijd en wellicht het Neolithicum ) kunnen verw acht worden. Tijdens eerder onderzoek
zijn sporen uit de Bronstijd aangetroffen op twee vindplaatsen binnen het m onum ent te
weten vindplaats 13/15 en de vindplaats Bredeschool. Ijzertijd en Rom einse sporen binnen
het onderzoeksgebied zijn eerder ook herkend. De aard van deze sporen is echter niet
altijd duidelijk, maar hoogstw aarschijnlijk maken ze onderdeel uit van één of meerdere
erven die als een soort lintbebouwing langs de restgeul lagen.12



4.5 Anorganische artefacten
Men dient rekening te houden met de aanwezigheid van anorganische artefacten van
aardewerk, leem, metaal, natuursteen, glas en in mindere mate vuursteen.
Voorts kan worden gesteld dat de conserveringsom standigheden in de ondergrond relatief
goed zijn. Hierdoor dient men bijvoorbeeld rekening te houden met vrij goed
geconserveerd metaal.



4.6 O rganische artefacten
Tijdens het onderzoek kunnen uit alle archeologische perioden organische artefacten
worden aangetroffen in de vorm van bot, hout en overig botanisch materiaal als riet. In de
meeste gevallen geldt dat de houten en overige organische artefacten die niet uit bot zijn
vervaardigd voornam elijk in contexten onder de grondw aterspiegel geconserveerd zullen
zijn. Eventuele verbrande resten kunnen ook boven de grondwaterspiegel worden
aangetroffen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat de conservering van bijvoorbeeld
botresten matig tot redelijk is. Een gelijkaardige conservering is derhalve te verwachten
voor organische artefacten.



4.7 Archeozoölogische en botanische resten
Tijdens eerder onderzoek zijn op het niveau van de Rom einse sporen ook verschillende
m acrorestenm onsters   en   pollenm onsters   genomen.    Hierin  zijn   meer   en    beter
geconserveerde m acroresten dan in de monsters uit bijvoorbeeld Bronstijdcontexten
aangetroffen. Ook het pollen in deze monsters was beter geconserveerd dan in de
monsters uit Bronstijdcontexten, zij het dat de monsters nog steeds vrij arm w aren.13
       Over het algem een kan worden gesteld dat de m eest kansrijke locaties voor
bewaarde botanische resten zich onder de grondwaterspiegel bevinden. Daarnaast kan in
houtskoolrijke sporen ook veel verkoold botanisch m ateriaal worden aangetroffen dat zich
goed leent voor verdere analyse.

De archeozoölogische resten die tijdens eerder onderzoek zijn aangetroffen, zijn alleen
onderzocht door middel van een quickscan. 14 Uitspraken over de te verwachten
vondstaantallen en de conservering zijn als gevolg hiervan vrij algemeen. Tijdens het
gehele proefsleuvenonderzoek zijn ca. 4.400 stuks bot aangetroffen. Hierbij gaat het zowel
om menselijk als om dierlijk bot uit de Bronstijd en de Ijzertijd/R om einse tijd. Hiervan is
het bot uit de Bronstijdcontexten matig tot redelijk geconserveerd. Het bot uit de


12 Vos 2009, 160-162; Van Renswoude/Habermehl 2017.
13 Ter Wal/Kalisvaart 2016, 125-126.
 14 Ter Wal/Kalisvaart 2016, 68, met verwijzing naar De Vries 2016, bijlage 6.



                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3.0-dec 2019




Rom einse contexten is aanzienlijk beter geconserveerd. Tijdens het onderzoek dient
rekening te worden gehouden met losse botvondsten, maar ook geassocieerde botten,
com plete begravingen of intentionele depots (rituele deposities) kunnen zeker worden
aangetroffen. Het gaat hierbij dan om zowel dierlijke als m enselijke botresten. Onduidelijk
is met wat voor aantallen menselijk bot vertegenw oordigd zou kunnen zijn.



4.8 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen
De hoogte van het archeologische vlak bevindt zich direct onder de oorspronkelijke
bouwvoor. Op deze bouwvoor ligt nog een ophogingspakket van 'w it' zand. Dit heeft een
dikte van minim aal 1.25-1.50 m.

Het niveau onder de oorspronkelijke bouwvoor is het niveau waarop sporen uit de (late)
Ijzertijd en de Rom einse tijd worden verwacht. Tijdens proefsleuvenonderzoek zijn deze
bewoningslagen aangetroffen op een hoogte van ca. 1.8 m+ NAP. Hierbij dient te worden
opgem erkt dat het eerste leesbare vlak naar het zuidoosten toe geleidelijk aan om hoog
komt, waarbij het plaatselijk hoger dan 2.00 m+ NAP kan liggen.
        Tijdens proefsleuvenonderzoek op de locatie Houten-Vleugel zijn m eerdere
vegetatieniveaus aangetroffen die ongeveer op dezelfde hoogte liggen als de lagen uit
eerder onderzoek in het onderhavige onderzoeksgebied. Twee van deze niveaus zijn als
lagen uit de Bronstijd aangemerkt. Boven dit niveau ligt echter nog een vegetatieniveau.
Hiervan wordt een datering in de Ijzertijd verm oed .15
         Ook op de te onderzoeken locatie zijn bij eerder onderzoek onder het niveau van de
IJzertijd-Rom einse tijd verschillende vegetatieniveaus aangetroffen uit eerdere perioden.
De datering van deze niveaus is als gevolg van het ontbreken van sporen en vondsten
echter onzeker. Daarbij komt dat ze alleen in profielgaten zijn aangetroffen, w aardoor de
waarnem ingen relatief beperkt zijn.



4.9 Gaafheid en conservering
De sporen uit de Ijzertijd en de Romeinse tijd zullen overwegend goed geconserveerd zijn.
Wel is het zo dat de cultuurlaag en w ellicht ook de top van de meeste sporen is
opgenom en in de bouwvoor. Echter de sporen die worden aangetroffen, zullen over het
algem een goed zijn geconserveerd. Hierbij dient wel te worden opgem erkt dat op
som m ige plaatsen binnen het plangebied Hofstad IVB sprake was van reductie, w aardoor
sporen m oeilijker zichtbaar w aren.16
Het is mogelijk dat een deel van de resten is opgeruim d tijdens latere insnijdingen van
geulen van de Houtense stroom gordel, maar ook eerdere crevasses.




15 Boreel 2006, 14-18.
16 Ter Wal/Kalisvaart 2016, 145.



                                                                                          12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument            versie 3.0-dec 2019




HO OFDSTUK 5 DO ELSTELLING EN V R AAG STELLIN G

5.1 Doelstelling
Het doel van het onderzoek is het ex situ veiligstellen van de archeologische resten die
tevoorschijn kunnen komen bij de geplande aanleg van het gemaal en de ondergrondse
vuilcontainers.



5.2 Relatie m et NOaA en/of andere onderzoekskaders
Het onderzoek zal raken aan vraagstellingen die betrekking hebben op het landschap,
landgebruik en archeologie van de Ijzertijd en Rom einse tijd. Meer specifiek zullen de
vragen betrekking hebben op het Utrechts-Gelders rivierengebied als Archeoregio (zie ook
bijlage 3).



5.3 Vraagstelling
Voor de IJzertijd/Rom einse vindplaats heeft de vraagstelling vooral betrekking op de mate
waarin de onderzoeksresultaten aansluiten, afwijken of een aanvulling vormen op de reeds
bekende gegevens over deze periode binnen (en deels buiten) het archeologische
monument. Het gaat hoofdzakelijk om nederzettingscontexten, om dat de aanwezigheid
van graven etc. niet is aangetoond bij eerder onderzoek, m aar anderzijds ook niet geheel
kan worden uitgesloten.



5.4 O nderzoeksvragen

    1       W at is de aard, omvang en datering van de binnen het onderzoeksgebied
             aanw ezige sporen en structuren?
    2       Is er een fasering aan te brengen op grond van de stratigrafische positie van de
             sporen en vondsten en/of de datering van het vondstm ateriaal? Zo ja, hoe ziet
             deze eruit?
    3       Zijn er binnen het onderzoeksgebied graven aanwezig? En zo ja, wat zeggen
             deze over het dodenritueel in de bewuste periode?
    4       Zijn   er nederzettingsstructuren herkenbaar aanwezig en in hoeverre sluit deze
             aan op de traditie in de regio? Indien er afwijkingen worden geconstateerd op
             de    bestaande ideeën over bijvoorbeeld huizenbouwtraditie dienen deze
             verklaard te worden.
    5       Is er een relatie waarneem baar tussen de spreiding van het vondstm ateriaal en
             de verschillende structuren. Zo ja, w aar bestaat deze uit?
    6        Zijn er activiteitenzones aanwijsbaar of aanwijzingen voor rituele handelingen?
             Zo ja beschrijf de indicatoren (m ateriaalcategorieën, artefacttypen, grondsporen,
             om vang en dichtheid vondstspreiding, kano's, fuiken, infrastructuur, erf- en
             akkerscheidingen, etc.).
    7        Zijn naast de sporen en structuren uit de IJzertijd/Rom einse tijd nog m eer
              perioden aanwezig binnen het plangebied? En zo ja, uit welke tijd stam m en
              deze en is er iets te zeggen over het m ogelijke com plextype?
     8       In hoeverre sluiten de resultaten van de opgraving aan op de resultaten van
              eerder onderzoek in de nabije om geving?
     9       In hoeverre kunnen op basis van de m ateriële cultuur uitspraken worden
              gedaan over de sociaaleconom ische status van de bewoners van de
              nederzettingen?
     10      W at is de relatie tussen de sporen en het landschap waarin ze zijn aangetroffen
              en komt dit overeen met de verw achtingen en resultaten van eerder onderzoek?
     11      Is er sprake van (restanten van) restgeulen en zijn er herkenbare
              vegetatieniveaus aangetroffen? Zo ja beschrijf, interpreteer en indien m ogelijk
              dateer deze.




                                                                                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3.0-dec 2019




HOOFDSTUK 6 M ETHO DEN EN TECHNIEKEN

6.1 Methoden en technieken
De opgraving dient te worden uitgevoerd conform de richtlijnen KNA 4.1, protocol 4004,
Opgraving (Landbodem s). Daarbij zullen de gangbare methoden en technieken worden
ingezet zoals door archeologische bedrijven gew oonlijk gebeurt.
    • De grond wordt laagsgewijs en zo horizontaal als m ogelijk verwijderd.
    • Na elke haal van de machine wordt bouwvoor en het hierbij ontstane 'tussenvlak'
       afgezocht met een m etaaldetector door een daartoe erkende specialist.
   • Vondsten worden per spoor en laag verzameld. Aanlegvondsten die niet aan sporen
       kunnen worden toegewezen, worden verzam eld per stratigrafische laag met een
       maximale dikte van 10 cm; indien m ogelijk en w erkbaar aanlegvondsten
       verzamelen in vakken van 4 x 4 m.
   • Er vindt geen selectie plaats in het veld met betrekking tot de vondstverzam eling.
   • Metalen en bijzondere vondsten worden 3D ingem eten met behulp van een GPS of
       RTS.
   • Het opgravingsvlak wordt direct onder de bouw voor of op het eerste leesbare
       niveau,    aangelegd.   Het   sporenvlak     wordt    met  de   hand    opgeschaafd,
       gefotografeerd, ingekrast, beschreven en digitaal getekend met behulp van een
       GPS of RTS.
   • Van elk vlak worden de NAP-waarden gem eten evenals het maaiveld ter hoogte van
       de werkput.
   • Grote kuilen en waterputten worden bem onsterd ten behoeve van botanisch
       onderzoek en klein bot onderzoek.
   • Sporen met houtskool, fosfaatverkleuringen, organische of anderszins opvallende
       vulling dienen bem onsterd te worden ten behoeve van m acrorestenonderzoek (over
       max.    4    mm),   m icrom orfologisch    onderzoek,   dateringm ethodieken   en/of
       pollenonderzoek.
   • Er dient ten m inste een profiel per locatie te worden gedocum enteerd.
   • Er worden aansprekende actie- en overzichtsfoto's gem aakt ten behoeve van
       publicatiedoeleinden.



6.2 Strategie
Er wordt op twee plekken gegraven, ter hoogte van een rioolgem aal en bij de geschakelde
serie vuilcontainers.
Van belang voor het archeologische niveau is dat deze ingravingen grotendeels worden
aangelegd in reeds geroerde grond, namelijk in de buffer boven de archeologische lagen.
Deze buffer bestaat uit een pakket van 125-150 cm opgebrachte grond. Daarin bevinden
zich dus geen in situ sporen of vondsten van archeologische aard.

Het rioolgemaal heeft afm etingen van 124 x 124 cm. Ze worden geplaatst op een diepte
van 200 cm onder huidig maaiveld. Op dat diepste niveau is een werkvlak nodig van 400 x
400 cm om het gem aal in werking te zetten. Op huidig m aaiveldniveau is dat werkvlak nog
groter, nam elijk ongeveer 600 x 600 cm (zie fig. 4). Dat komt om dat men bij het
ontgraven trapsgewijs (ongeveer per meter) naar beneden moet gaan als gevolg van
Arbo-richtlijnen en potentieel instortingsgevaar. W anneer de diepte van de ingraving, de
diepteligging van het archeologische niveau en het werkvlak met elkaar gecombineerd
worden, kan daaruit worden afgeleid dat bij het rioolgem aal alleen de eerste 50-75 cm van
de archeologische lagen zullen worden geroerd.

Een vuilcontainer is als object net iets groter dan een gemaal (185 x 185 cm) en zal ook
net wat dieper op een diepte van 265 cm onder huidig maaiveld worden geplaatst. Het
werkvlak is veel groter om dat er drie vuilcontainers aaneen zijn geschakeld. Op het
diepste niveau is daardoor een werkvlak van 800 x 400 cm nodig terwijl op huidig
maaiveldniveau een oppervlakte van 1000 x 600 cm volstaat. Indien mogelijk en werkbaar
dient deze ingreep in tweeën gedeeld te worden; d.w.z. in een w erkvak van 4 x 4 m.



                                                                                          14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                               versie 3.0-dec 2019




Ook hier geldt dat de vuilcontainers vanaf huidig maaiveld (de bovenzijde van de 125-150
cm opgebrachte grond) worden ingegraven, en daardoor de verstoring van het
archeologische niveau rela tief'b ep erkt' zal zijn. Bij de geschakelde containers gaat het dan
om 115-140 cm van de archeologische bodem lagen die zullen worden geroerd.

Bij elkaar opgeteld wordt er dus maximaal 36 m2 (gemaal) & 60 m2 (vuilcontainers)
verstoord door ingrepen in het intacte bodem archief.

Er wordt gewerkt in minimaal twee opgravingsvlakken. Het eerste vlak wordt aangelegd op
het eerste niveau waarop archeologische sporen leesbaar zijn. In principe ligt dit niveau
direct onder de bouwvoor (het gaat hierbij om de bouwvoor die ónder het pakket
opgebrachte grond voorkom t), maar het kan plaatselijk zijn afgedekt door een (restant
van een) IJzertijd/Rom einse tijd cultuurlaag. Indien aanwezig, dan wordt deze met de
m etaaldetector onderzocht en vondsten worden verzam eld/gedocum enteerd, daar w aar
m ogelijk per herkenbaar grondspoor. Net onder de eventueel aanwezige cultuurlaag wordt
vervolgens het vlak aangelegd op het overgeleverde sporenniveau.
Sporen worden op dit niveau wel gecoupeerd, maar niet afgewerkt. Dit gebeurt tijdens de
aanleg van het tweede vlak, mits deze niet dieper reiken dan de eigenlijke civieltechnische
ingreep.

Het niveau van het tweede en eventueel daaropvolgende vlak wordt naar inzicht bepaald
door de leidinggevende senior KNA-archeoloog. Het vlak ligt verm oedelijk m instens zo'n
25-30 cm dieper dan het daarboven gelegen niveau, maar is mede afhankelijk van wat
wordt aangetroffen (bijv. vegetatiehorizonten, restgeulen, overig).
Na de voltooiing van de aanleg van het laatste vlak wordt een lengteprofiel van de
w erkput getekend.
W anneer de archeologische w erkzaam heden in een put zijn afgerond hoeft deze niet te
worden dichtgedraaid aangezien het gem aal en de vuilcontainers erin worden geplaatst.17
Bij het aantreffen van bijzondere zaken w ordt direct contact opgenomen m et het bevoegd
gezag en de opdrachtgever om de te volgen strategie ten aanzien van deze zaken nader te
bepalen.



6.3 Om gang kw etsbare vondsten en m onsters
Kwetsbare vondsten worden gelicht en behandeld volgens de betreffende subspecificatie
die wordt beschreven in KNA 4.1, protocol 4004 Opgraven, specificatie OS11 Lichten,
verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten & m onsters. Daarnaast wordt
gewerkt conform de SIKB handleiding 'Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstm ateriaal'.



6.4 Structuren en grondsporen
Sporen worden handmatig gecoupeerd. Alle sporen worden gedocum enteerd tot op een
m axim ale diepte van 2,65 m - mv; d.w.z. ze worden gecoupeerd, gefotografeerd en
getekend, maar niet dieper dan het diepst te ontgraven werkvlak voor het gem aal en de
vuilcontainers.
Het afwerken geschiedt tijdens het verdiepen naar een volgend vlak tot op een maximale
diepte als de ontgravingsdiepte van het rioolgem aal en de vuilcontainers, rekening
houdend met een laag van 10 cm schoon zand (zie voetnoot 17). Tijdens het couperen
worden vondsten per spoor en per laag verzameld.

6.5 Aardw etenschappelijk onderzoek




 17 Mochten zich onder dit niveau nog sporen bevinden, dan wil het bevoegd gezag dat een 10 cm dikke laag
schoon   zand   wordt   aangebracht   alvorens   de   containers/gemaal   worden   geplaatst   met   als   doel   om   de
 onderliggende sporen te beschermen.



                                                                                                                       15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument         versie 3.0-dec 2019




Het aardwetenschappelijk onderzoek wordt verricht door een senior KNA-speciaiist fysische
geografie met middels CV en publicatielijst aantoonbare ervaring in het Centraal
Nederlands rivierengebied. Deze persoon is aanwezig tijdens de aanleg van de profielen en
krast deze in. Vervolgens worden de profielen gefotografeerd en getekend. Het
interpreteren van de profielen geschiedt door de fysisch geograaf in sam enw erking met de
dagelijks aanwezige senior-KNA-archeoloog. Er wordt ten minste een com pleet profiel
gedocum enteerd     per locatie, echter niet dieper dan de uitgraafdiepte van de
civieltechnische ingreep.



6.6 Anorganische artefacten
Anorganische artefacten worden verzam eld per spoor en/of per stratigrafische laag.
Vondsten uit sporen worden gekoppeld aan de laag waarin ze zich in het spoor bevinden.
Bij grotere sporen of stratigrafische eenheden wordt het vondstm ateriaal in vakken van 2
bij 2 m verzameld. Metalen en bijzondere vondsten worden 3D ingem eten met behulp van
een GPS of RTS. Er vindt geen selectie plaats in het veld. Het vondstm ateriaal wordt
gelicht en behandeld volgens de betreffende subspecificatie die wordt beschreven in KNA
4.1, protocol 4004 Opgraven, specificatie OS11 Lichten, verpakken, tijdelijk opslaan en
conserveren van vondsten & m onsters. Vuurstenen artefacten worden niet schoongem aakt,
en moeten apart verpakt t.b.v. gebruikssporenonderzoek.



6.7 O rganische artefacten
Organische artefacten worden verzam eld per spoor en/of per stratigrafische laag. Er vindt
geen selectie plaats in het veld. Indien de conservering van het materiaal het toelaat
worden grotere artefacten in het veld deels vrij gelegd en in situ gefotografeerd. Het
vondstm ateriaal wordt gelicht en behandeld volgens de betreffende subspecificatie die
wordt beschreven in KNA 4.1, protocol 4004 Opgraven, specificatie OS11 Lichten,
verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten & monsters.



6.8 Archeozoölogische, archeobotanisch e en fysisch antropologische resten
Het vondstm ateriaal wordt gelicht en behandeld volgens de betreffende subspecificatie die
wordt beschreven in KNA 4.1, protocol 4004 Opgraven, specificatie OS11 Lichten,
verpakken, tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten & monsters.

Archeozoölogische resten worden verzam eld per spoor en/of per stratigrafische laag. Er
vindt geen selectie plaats in het veld. Indien in verband liggende resten of (deels)
com plete (dier)begravingen worden aangetroffen, worden deze eerst zo volledig als
m ogelijk vrijgelegd en gedocum enteerd, alvorens te worden gelicht. Bij (dier)begravingen
met meerdere individuen wordt een specialist (archeozoöloog, fysisch antropoloog,
afhankelijk van het soort begraving) in het veld geroepen ten einde de resten te
docum enteren, te lichten en eventueel te bemonsteren.
Menselijke schedels worden ter plaatse bem onsterd ten behoeve van DNA onderzoek. Dit
gebeurt in principe door of onder begeleiding van een DNA-specialist, maar wanneer de
opdrachtnem er aantoonbare ervaring heeft met het nemen van DNA-m onsters hoeft de
DNA-specialist niet lijfelijk aanwezig te zijn. Monsters voor isotopenonderzoek kunnen na
het veldw erk worden genom en indien hiermee relevante vraagstukken kunnen worden
beantwoord.

Kansrijke sporen zoals waterputten, diepe kuilen, greppels en ook kansrijke lagen worden
bemonsterd ten behoeve van archeobotanisch onderzoek. Monsters worden genomen in
eenheden van tenm inste 5 liter. De m onsters voor m acrobotanische resten worden
gezeefd over een zeef met een m inim ale m aaswijdte van 4 mm. Archeozoölogische
monsters worden gezeefd over zeef met een m aaswijdte van 1-2 mm.




                                                                                          16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument           versie 3.0-dec 2019




@.9 Overige resten
Indien er resten worden aangetroffen van m ateriaalcategorieën die niet zijn voorzien in dit
PvE worden deze op een daartoe geschikte wijze gedocum enteerd en geborgen. Ook nu
wordt gewerkt conform protocol 4004 Opgraven, specificatie OS11 Lichten, verpakken,
tijdelijk opslaan en conserveren van vondsten & m onsters uit KNA 4.1. Tevens kan hierbij
de SIKB handleiding 'Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstm ateriaal' worden geraadpleegd
w anneer de aard van de vondst hiernaar is.
Indien het docum enteren en bergen van deze onvoorziene resten meer tijd en/of kosten
met zich meebrengt, wordt direct in overleg getreden met het bevoegd gezag en de
opdrachtgever om een strategie ten aanzien van deze resten op te stellen.



6.10 Dateringstechnieken
Er worden alleen m onsters genom en ten behoeve van 14C-analyse en dendrochronologisch
onderzoek bij kansrijke sporen.



6.11 Beperkingen
Het is vrij zeker dat de sporen uit de Ijzertijd en Rom einse tijd zich uitstrekken buiten de
contouren van het gemaal en de vuilcontainers. Deze sporen liggen echter buiten de
begrenzing van het onderzoeksgebied en zullen niet nader worden onderzocht.
Er zal worden gewerkt zonder bronbem aling. Eventuele w ateroverlast door hangwater
dient verholpen te worden met pompen.
Om te voorkom en dat bijzondere vondsten of com plexen het doelwit worden van
schatzoekers dienen deze aan het einde van de werkdag te zijn geborgen. Dit houdt ook in
dat zowel de stort als het vlak volledig zijn afgezocht met de detector.




                                                                                            17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument         versie 3.0-dec 2019




HO O FDSTUK 7 UITW ERKING EN CO N SERVERIN G

7.1 Structuren, grondsporen, vondstspreidingen
Grondsporen en structuren worden uitgew erkt tot op een niveau dat nodig is voor de
beantwoording van de onderzoeksvragen. Alle structuren en belangrijke sporen worden
beschreven en waar m ogelijk gedateerd. Ook worden de resultaten van eerder onderzoek
daar waar m ogelijk betrokken bij en geïncorporeerd in de uitwerking. De digitale
bestanden van de opgraving zullen t.z.t. aan de opdrachtnem er ter beschikking worden
gesteld.



7.2 Analyse aardew etenschappelijke gegevens
Alle profielen zullen worden geanalyseerd door een senior KNA-specialist fysische
geografie met middels CV en publicatielijst aantoonbare ervaring in het Centraal
Nederlands rivierengebied en de lengteprofielen zullen worden voorzien van interpretatie
en worden opgenom en in de rapportage.



7.3 Anorganische artefacten
Geselecteerde anorganische artefacten worden uitgewerkt conform KNA 4.1, protocol 4006
Specialistisch onderzoek.



7.4 Organische artefacten
Geselecteerde organische artefacten worden uitgew erkt conform KNA 4.1, protocol 4006
Specialistisch onderzoek.



7.5 Archeozoölogische en -botanische resten
Geselecteerde archeozoölogische en -botanische resten worden uitgewerkt conform KNA
4.1, protocol 4006 Specialistisch onderzoek.



7.6 Beeldrapportage (objecttekeningen, foto's, kaarten e.d.)
In het rapport worden ten minste opgenomen: een locatiekaart, een overzicht van de
aangelegde werkputten en een overzicht van de aangetroffen sporen en structuren zowel
per vlak als per fase. Tevens zullen lengteprofielen alsm ede een kaart met de locatie van
de gedocum enteerde bodem profielen worden afgebeeld.

Alle bijzondere vondsten en een representatieve selectie van het overige vondstm ateriaal
zal visueel worden ontsloten middels een afbeelding (objecttekening en/of foto).

Daar waar m ogelijk worden per periode (IJzertijd/Rom eins) verspreidingskaarten
vervaardigd, die zullen bestaan uit een overzicht van vondsten per periode.




                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument         versie 3.0-dec 2019




HO OFDSTUK 8 (D E)SELECTIE EN CO NSERVERIN G



8.1 Selectie m ateriaal voor uitwerking, deponering en verw ijdering
Direct na afloop van het veldwerk dient de prim aire uitwerking van het onderzoek te
worden uitgevoerd. Het gaat hierbij minimaal om totaal aantal fragm enten, totaal gewicht,
aantal randen (aardewerk), de mate van verw ering, kenm erken die wijzen op speciale
deposities   (verbranding,  com plete  objecten,   doorboringen,  uitgeslagen    bodems),
aankoeksels, roet, sporen van secundair gebruik, aanw ezigheid van afwijkend daterend
materiaal, sporen van vraat (bot) en overige bijzonderheden.

De uitvoerder dient (alleen ter beantwoording van de onderzoeksvragen) een voorstel in
bij de opdrachtgever met betrekking tot de waardering van de botanische en
palynologische monsters. Na diens akkoord wordt het voorstel voorgelegd aan het
bevoegd gezag. In het voorstel wordt kort toegelicht waarom de monsters geselecteerd
worden voor botanisch/palynologisch en ander specialistisch onderzoek. Na akkoord
(binnen 10 werkdagen) mogen de monsters worden gewaardeerd.

In een selectierapport wordt een voorstel gedaan voor de deponering, conservering en
verwijdering van vondsten en monsters. Selectie geschiedt conform KNA 4.1.



8.2 Selectie m ateriaal voor conservering
Bijzondere vondsten van metaal en organisch materiaal dienen te worden geconserveerd
conform KNA 4.1 inclusief het bijbehorende wijzigingsblad 1. Kwetsbaar materiaal komt
uitsluitend voor conservering in aanmerking na selectie en overleg met erkende
deskundige(n), de bevoegde overheid en de opdrachtgever. In het selectievoorstel dienen
alle kwetsbare vondsten te worden opgenom en met daarbij per vondst aangegeven:
materiaal, vorm , datering, context, conserveringstoestand en advies. Het selectierapport
wordt ter beoordeling voorgelegd aan de depotbeheerder van het provinciaal depot van de
provincie Utrecht.

Adresgegevens:
Provinciaal Depot voor Bodem vondsten Utrecht
Mevr. M. de Jong
PDB-Utrecht
Vlam pijpstraat 87a
3534 AR Utrecht
030-2583658
Mirella.de.Jong@ provincie-utrecht.nl




                                                                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3.0-dec 2019




HO OFDSTUK 9 DEPONERING

9.1 Eisen betreffende depot
De vondsten en de opgravingsdocum entatie worden binnen twee jaar na afronding van het
onderzoek conform de daarvoor geldende richtlijnen, overgedragen aan het provinciaal
depot voor bodem vondsten van de provincie Utrecht, op voorwaarden van dit depot. Een
bewijs van overdracht van het vondstm ateriaal wordt geleverd aan opdrachtgever en het
bevoegd gezag.

W anneer een PvE is goedgekeurd door de bevoegde overheid wordt het definitieve PvE
door de opsteller p e r em ail en vóór aanvang van het onderzoek, ter kennisgeving naar de
depothouder gestuurd.

De archeologisch aannem er ontvangt binnen 5 werkdagen een ontvangstbevestiging van
deponering. Bij gebreke daarvan kan het werk zonder ontvangstbevestiging doorgaan.

Indien eisen van het depot contrasteren met beslissingen van de bevoegde overheid, of tot
niet-overeengekom en m eerw erk leiden voor opdrachtgever en/of uitvoerder, dient
hierover, door de archeologisch uitvoerder, direct contact te worden opgenomen met de
opdrachtgever en bevoegde overheid.

Het goedgekeurde PvE (inclusief OM-num mer) w ordt door de archeologische aannem er
geplaatst in het e-depot. Binnen twee jaar na afronding van het veldw erk worden alle
conform PvE gespecificeerde digitale producten overdragen aan het e-depot (w w w .edna.nl~
                                                                                         )
onder verm elding van het onderzoeksm eldingsnum m er/zaakw aarnem ingsnum m er.



9.2 Te leveren product
Het evaluatierapport is 4 weken na einde veldw erk gereed. Na het ontvangen van
eventuele opm erkingen (zowel schriftelijk als tijdens het overleg) van de opdrachtgever en
de bevoegde overheid wordt het evaluatierapport binnen een week definitief gemaakt.

De conceptrapportage is uiterlijk 1 jaar na de goedkeuring van het evaluatierapport gereed.
De opdrachtnem er dient tijdig aan te geven w anneer de deadline van 1 jaar niet gehaald
wordt en dient een alternatief voorstel te doen, w aarop de opdrachtgever en bevoegde
overheid al dan geen akkoord geven.

Het concepteindrapport van het onderzoek wordt in eerste instantie aan de opdrachtgever
verzonden die het, na het voorzien te hebben van com m entaar, naar het bevoegd gezag
zal doorzetten. Het concept wordt alleen digitaal aangeleverd. De opdrachtgever krijgt
maximaal 20 werkdagen (4 weken) om te reageren op het concept. Ook het bevoegd
gezag krijgt eveneens 20 werkdagen de tijd om het conceptrapport te toetsen.

In het geval van akkoord zonder opmerkingen zal de conceptversie tevens de eindversie
zijn. De opdrachtgever en/of het bevoegd gezag dient tijdig aan te geven wanneer de
deadline van 20 werkdagen niet gehaald wordt.

Het eindproduct van de opgraving is een standaardrapport volgens KNA 4.1, protocol 4004,
specificatie OS15, dat verder voldoet aan de bepalingen in dit PvE. Het eindrapport wordt
gepubliceerd in de huisstijl van de opgravende partij. De rapportage bevat in ieder geval
de volgende onderdelen:

    •   samenvatting;
    •   inleiding;
    •   methoden;
    •   resultaten (w aaronder een beschrijving van vlakken, profielen, vondstlagen, sporen
        en structuren en een beschrijving van vondsten);



                                                                                          20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument           versie 3.0-dec 2019




    o   conclusies.

Verder worden aan de rapportage toegevoegd:

    •   Een kaart met de situering van de werkputten (puttenoverzicht) en de profielen;
    •   een overzichtskaart van alle sporen per vlak;
    •   overzichtskaarten van de vondstspreidingen per periode;
    •   In ieder geval een tekening en evt. overige afbeeldingen van profielen, inclusief de
         bijbehorende interpretatie;
    •   Indien een andere (oudere) vindplaats w ordt aangetroffen of w anneer op een
         andere m anier relevant, worden ook de hierm ee in verband staande overige
         profielen gedigitaliseerd en voorzien van interpretatie in het rapport opgenom en.
    •   Enkele sfeerfoto's van de relevante activiteiten op de veldlocatie;
    •   O bjectafbeeldingen van diagnostische vondsten.

De levering omvat:

    • Van het conceptrapport wordt een bew erkbaar digitaal exem plaar geleverd,
       inclusief bijlagen en eventueel kaartm ateriaal. De opdrachtgever en het bevoegd
       gezag worden in de gelegenheid gesteld com m entaar te leveren op de
       conceptrapportage;
    • Ter controle of de gevraagde aanpassingen zijn uitgevoerd wordt een tweede versie
       van het conceptrapport opgestuurd naar het bevoegd gezag. Bij het onvoldoende
       doorvoeren van aanpassingen (ter beoordeling aan het bevoegd gezag) kan nog
       een conceptversie worden gevraagd.
    • Van het definitieve rapport worden 3 exem plaren en een digitaal exem plaar aan de
       opdrachtgever geleverd. Het bevoegd gezag ontvangt zowel 3 analoge rapporten
       als een digitaal exem plaar van de rapportage;
    • Daarnaast wordt van de rapportage een exem plaar verzonden aan de lokale
       heem kundige vereniging, archeologische w erkgroep Leen de Keijzer.

Digitale levering:

De opdrachtgever en bevoegd gezag ontvangen tevens m eta-inform atie inzake de
opgravingsgegevens ten behoeve van het gem eentelijk GIS-systeem. Hierin staat ten
minste:
-adm inistratieve gegevens
-coördinaten (RD)
-vlak/putom trek
-vlakhoogte
-profielgegevens




                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3,0-dec 2019




H O O FD STUK 10 RANDVOO RW AARD EN EN AAN VU LLEND E EISEN

10.1 Personele randvoorw aarden
Het onderzoek moet verricht worden door een daartoe gecertificeerd bedrijf conform de
BRL SIKB 4000 en het protocol 4004.

Het archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd door personen die voldoen aan de
in de KNA 4.1 gestelde bepalingen aan actoren die werkzaam heden in het veld mogen
verrichten.

Het veldteam zal minimaal bestaan uit tw ee personen (waaronder een senior) beide met
m iddels CV en publicatielijst aantoonbare ervaring in het rivierengebied. De profielen
worden aangelegd, ingekrast en gedocum enteerd door een fysisch-geograaf (senior-
prospector) met middels CV en publicatielijst aantoonbare ervaring in het rivierengebied.

Bij de vlakaanleg is tevens een ervaren m etaaldetectiespecialist aanwezig. Dit mag de
archeoloog zijn die het vlak aanlegt, mits deze aantoonbare ervaring heeft m et het gebruik
van de detector.

V oor uitwerking, conservering en rapportage zijn specialisten met periode-, materiaal-,
gebiedspecifieke kennis en/of ervaring een vereiste.



10.2 Overlegm om enten
Voorafgaand aan de start van het veldw erk vindt overleg plaats tussen de opdrachtnem er,
de opdrachtgever en het bevoegd gezag.

T ijdens het veldwerk zal een voortgangsoverleg plaatsvinden waarbij opdrachtnemer,
opdrachtgever en bevoegd gezag betrokken zijn. Indien alle partijen akkoord zijn kan een
dergelijk overleg ook telefonisch plaatsvinden.

Direct na afronding van het veldw erk vindt een terreininspectie plaats waarbij de
opdrachtgever en de opdrachtnem er zijn betrokken. Na deze inspectie is het veldwerk
form eel beëindigd.

Direct na afloop van het veldw erk vindt een overleg plaats met de opdrachtgever en het
bevoegd gezag waarin de exacte werkwijze tijdens de evaluatie en de uitwerking wordt
vastgesteld.

Naar aanleiding van het evaluatierapport vindt een overleg           plaats tussen de
opdrachtnem er, opdrachtgever en het bevoegd gezag. Hierin zal overeenstem m ing worden
bereikt over de wijze waarop de uitwerking zal worden ingestoken. Indien alle partijen
(schriftelijk) akkoord zijn met de voorgestelde werkwijze in het evaluatierapport is dit
overleg overbodig.

Na de levering van het conceptrapport vindt een overleg plaats tussen de opdrachtnem er,
opdrachtgever en bevoegd gezag. Tijdens dit gesprek zal eventueel com m entaar worden
toegelicht opdat er duidelijkheid bestaat over de door te voeren wijzigingen.



10.3 Kw aliteitsbew aking, toezicht, overleg en evaluatie
De leidinggevende senior KNA-archeoloog is verantwoordelijk voor de kw aliteit van het
onderzoek en de te doorlopen processtappen. Het bevoegd gezag beoordeelt of de
onderzoeksm ethode, resultaten en de rapportage aan de kwaliteitseisen voldoen.




                                                                                          22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument           versie 3.0-dec 2019




Bij belangrijke wijzigingen in de strategie, verw achting, vertragingen of bij het aantreffen
van bijzondere vondsten worden (1 de opdrachtgever en (2 de vertegenw oordiger van het
bevoegd gezag per direct op de hoogte gesteld.



10.4 Overige randvoorw aarden en aanvullende eisen

    o   De opdrachtgever zorgt dat de toegankelijkheid, de bereikbaarheid, de afzetting,
        ruimte voor de eventuele plaatsing van keten, ruimte voor de stort, de vereiste
        vergunningen en de betredingstoestem m ing zijn geregeld. Ook dient zij samen met
        opdrachtnem er zorg te dragen voor afdoende preventieve maatregelen tegen
        inbraak, diefstal, vandalism e en ongeoorloofde beroering van het bodem archief
        door onbevoegden. Indien van toepassing, dienen alle obstakels als bomen,
        begroeiing en bestrating/verharding door de opdrachtgever te worden verwijderd
        met inachtnem ing van de aanw ezige archeologische waarden.
    •   De uitvoerende instantie van het veldw erk draagt zorg voor de KLIC-melding
        (kabels en leidingen), de oplevering van het terrein, de com m unicatie met
        opdrachtgever, de bevoegde overheid, et cetera.
    •   De startdatum van het veldw erk dient maximaal vijf dagen voor aanvang te worden
        gemeld bij het bevoegd gezag.
    •   Deelname van am ateurarcheologen aangesloten bij een lokale of provinciale of
        landelijke vereniging is wenselijk, mits onder begeleiding van de archeologische
        aannem er en tijdens reguliere werkuren. Voorw aarde hieraan is dat ze een
        positieve bijdrage kunnen leveren aan het veldw erk en/of inhoud van het
        onderzoek en niet als vervanger van een m edew erker van de gravende instantie
        worden ingezet. De aanwezigheid van am ateurarcheologen vindt schriftelijke
        neerslag in dag- en/of weekrapporten.
    •   Indien de sporen en vondsten door niet voorziene (weers)om standigheden niet
        goed onderzocht kunnen worden, dient het werk te worden uitgesteld totdat dit wel
        weer mogelijk is. Dit vindt plaats in overleg met de opdrachtgever en de bevoegde
        overheid.
    •   Voorafgaand aan de start van het veldw erk wordt door de archeologisch uitvoerder
        een plan van aanpak opgesteld dat wordt voorgelegd aan de RCE, zijnde het
         bevoegd gezag. Zonder goedgekeurd PvA kan het veldw erk niet van start gaan.




                                                                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument        versie 3.0-dec 2019




HO O FDSTUK 11 W IJZIGINGEN TEN O PZICHTE VAN HET VASTGESTELDE PVE

11.1 W ijzigingen tijdens het veldw erk
Indien op grond van voortschrijdend inzicht wijzigingen in de strategie of werkw ijze
noodzakelijk of w enselijk worden, dient de uitvoerder in overleg te treden met de
opdrachtgever en het bevoegd gezag. Hiermee dienen afspraken te worden gem aakt
aangaande deze wijzigingen en de daarm ee sam enhangende planning van de
werkzaam heden alsm ede eventueel meer- of minderwerk.

Indien tijdens het veldw erk vondsten (en/of structuren) worden gedaan waarvan de
omvang, aard of com plexiteit niet voorzien was, wordt direct contact opgenom en met de
opdrachtgever en het bevoegd gezag. Sam en met hen zal bepaald worden w at de te
volgen strategie wordt.



11.2 Belangrijke w ijzigingen
O nderstaande belangrijke wijzigingen worden te allen tijde aantoonbaar voorgelegd aan
alle betrokken partijen:
    • Afwijking van de archeologische verwachting
    •   W ijzigingen van de gehanteerde onderzoeksm ethode
    •   W ijzigingen van de fysieke en/of technische om standigheden
    • Vastleggen overleg- en evaluatiem om enten
    •   Onvoorziene om standigheden (bijvoorbeeld m.b.t. omvang vindplaats, aantallen
        m2, vlakken, vondsten, vondsttypen et cetera, aantreffen oudere perioden dan de
        Bronstijd).



11.3 Procedure van w ijziging na de evaluatiefase van het veldw erk
Op basis van het evaluatieverslag wordt bepaald of het Programma van Eisen voor de
uitwerking en rapportage moet worden aangepast.



11.4 Procedure van w ijziging tijdens uitw erking en conservering
Belangrijke wijzigingen van de onderzoeksopzet tijdens de uitwerkingsfase worden ter
goedkeuring voorgelegd aan 1) de opdrachtgever en 2) de bevoegde overheid. Indien
meerkosten aan deze veranderingen verbonden zijn, is tevens schriftelijk goedkeuring
vereist van de opdrachtgever. W anneer dit significante consequenties heeft voor de aard,
conservering en hoeveelheden van het vondstm ateriaal w ordt tevens contact opgenom en
met de depothouder.




                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument          versie 3.0-dec 2019




LITERATUUR EN BIJLAGEN

Literatuur
Besselsen, E.A./M.J. van der Heijden (eds.) 2009: Vindplaats 20 VleuGel. Archeologisch
onderzoek n aar een cultuurlandschap uit de Bronstijd, Am sterdam (AAC-rapport 49).

Boreel, G., 2006: Fysische Geografie, in: M. Schurm ans: Bewoningssporen uit de bronstijd
en de Rom einse tijd langs de Houtense stroom gordel Houten VleuGel Tracé A C H Vindplaats
19/20 en 21. Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven, Am sterdam
(ZAN 53), 11-18.

Dockum, S. van, 1994: De waardering en selectie van archeologische vindplaatsen in
H outen-zuid, Am ersfoort (Interne rapporten ROB).

Jansen, B., 2007: Houten-Hofstad, gem eente Houten; inventariserend archeologisch
onderzoek(geo-archeoiogisch booronderzoek), W eesp (RAAP-Rapport 1512).

Renswoude, J. van, 2017: Sporen en structuren, in: J. van Renswoude/D. Habermehl:
Opgravingen te Houten-Castellum . Bew oning langs een restgeul in de Ijzertijd, Rom einse
tijd en Vroege M iddeleeuw en, Am sterdam (ZAR 65), 89-142.

Renswoude, J. van/D. Habermehl (eds.), 2017: Opgravingen te Houten-Castellum.
Bewoning langs een restgeul in de Ijzertijd, Rom einse tijd en Vroege M id deleeuw en,
Am sterdam (ZAR 65).

Schurm ans, M.D.R., 2005: Opgraving Houten-Hofstad Diepriooi, Am sterdam (ZAR 23).

Steenbeek, R., 1983: Een fosfaatkartering in h et Krom m e Rijngebied, Am ersfoort (intern
rapport ROB).

Vos, W.K., 2009: Bataafs Platteland. Het Rom einse nederzettingslandschap in het
Nederlandse Krom m e-Rijngebied, Dissertatie Vrije Universiteit, Am ersfoort (NAR 35).

Vries, L. de, 2016: Houten Hofstad IV, Plan van Aanpak Archeozoölogie; Suggesties en
aanbevelingen voor het archeozoölogisch onderzoek, in Ter Wal/Kalisvaart, Houten
Hofstad     IV.  Inventariserend    veldonderzoek   door   m iddel   van   p roefsleu ven ,
's Hertogenbosch (BAAC rapport A-08.0333).

Wal, A., ter/C. Kalisvaart, 2016: Houten H ofstad IV. Inventariserend veldonderzoek door
m iddel van proefsleuven, 's Hertogenbosch (BAAC rapport A-08.0333).




                                                                                           25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                                                        versie 3.0-dec 2019




BIJLAGE 1 BIJ HET PVE: LIJST MET TE VERW ACHTEN AAN TALLEN

(zie ook de referentietabellen PS07)

  O n d e rzo e k                                                                     V e r w a c h t in g

  Om vang                                                                             Verw achte aantal 96 m 2

 Vondstcategorie                                                                      Verw achte aantallen (N)
 Aardewerk                                                                            200
 Bouwmateriaal                                                                        10
 Metaal (ferro)                                                                       20
 Metaal (non-ferro)                                                                   20
 Slakmateriaal                                                                        20
 Vuursteen                                                                            0
 Overig natuursteen                                                                   40
 Glas                                                                                 10
 Menselijk botmateriaal onverbrand                                                    1*
 Menselijk botmateriaal verbrand
 Dierlijk botmateriaal onverbrand                                                    100
 Dierlijk botmateriaal verbrand                                                      10
 Visresten (handverzam eld)                                                          0
 Schelpen                                                                            0
 Hout                                                                                5
 Houtskool (monsters)                                                                0
 Textiel                                                                             0
 Leer                                                                                0
 Subm oderne materialen                                                              0

 M onsternam e                                                                       Verw achte aantallen (N)
 Algem een biologisch m onster (ABM)                                                 2
 Algem een zeefm onster (AZM)                                                        2
 Pollen, diatomeeën en andere m icrofossielen                                        1
 Monsters voor anorganisch chem isch onderzoek                                       0
 Monsters voor m icrom orfologisch onderzoek                                         0
 Monsters voor lum inescentiedatering (OSL)                                          0
 Monsters voor koolstofdatering (14C)                                                2
 Vism onsters                                                                        0
 DNA                                                                                 JL***
 Isotopenm onsters                                                                   ]_***
 Dendrochronologisch monster                                                         2
 XRF-m onsters                                                                       0




*H et is bij gebrek aan juiste gegevens niet in te schatten hoeveel stuks m enselijk bot gevonden zuilen w orden. D erhalve is hier een
hypothetisch aantal van 1 stuks w eergegeven zodat de archeologisch aannem er hier een bedrag aan kan verbinden.
** O ok v o o r het verbrande m enselijke bot zijn geen gegevens voor handen. M et het hier gegeven aantal van 1 stuks w ordt een crem atiegraf
bedoeld.
***H et aantal D N A - en Isotoopm onsters is sterk afhankelijk van de hoeveelheid skeletten d ie zal w orden aangetroffen. D e kans dat deze
gevonden w orden, w ordt niet gro o t geacht. E chter ter indicatie is hier een aantal van 1 opgenom en.




                                                                                                                                                  26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                     versie 3.0-dec 2019




BIJLAGE 2 BIJ HET PVE: O VER ZICH T TE RAADPLEGEN
SPECIALISTEN /SPECIALISM EN



                                                                   In          PvE   In         PvE
                                            In         PvE
                                                                   voorschrijven     voorschrijven
                                            voorschrijven
 V ondstcategorie                                                  "R aadplegen      "Raadplegen
                                            "Raadplegen
                                                                   bij veldw erk"    bij
                                            bij PvA"
                                                                                     uitw erking"
 Aardew erk                                 Nee                    Nee               Ja
 Bouwm ateriaal                             Nee                    Nee               Ja
 Metaal (ferro)                             Nee                    Ja                Ja
 Metaal (non-ferro)                         Nee                    Ja                Ja
 Slakmateriaal                              Nee                    Nee               Ja
 Vuursteen                                  Nee                    Nee               Ja
 Overig natuursteen                         Nee                    Nee               Ja
 Glas                                       Nee                    Nee               Ja
 M enselijk             botmateriaal                                                 Ja
                                            Nee                    Ja
 onverbrand
 Menselijk botmateriaal verbrand            Nee                    Ja                Ja
 Dierlijk botmateriaal onverbrand           Nee                    Nee               Ja
 Dierlijk botmateriaal verbrand             Nee                    Nee               Ja
 Visresten                                  Nee                    Nee               Ja
 Schelpen                                   Nee                    Nee               Ja
 Hout                                       Nee                    Nee               Ja
 Houtskool (monsters)                       Nee                    Nee               Ja
 Textiel                                    Nee                    Nee               Ja
 Leer                                       Nee                    Nee               Ja
 Subm oderne materialen                     Nee                    Nee               Ja

 M onsternam e
 Algem een     biologisch    m onster       Nee                    Nee               Ja
 (ABM)
 Algem een zeefm onster (AZM)               Nee                    Nee               Ja
 Pollen, diatomeeën       en andere         Nee                    Nee               Ja
 m icrofossielen
 Monsters       voor     anorganisch        Nee                    Nee               Ja
 chem isch onderzoek
 Monsters voor m icrom orfologisch          Nee                    Nee               Ja
 onderzoek
 Monsters                        voor       Nee                    Nee               Ja
 lum inescentiedatering (OSL)
 Monsters voor       koolstofdatering       Nee                    Nee               Ja
 (14C)
 DNA                                        Nee                    Ja                Ja
 Dendrochronologisch monster                Nee                    Nee               Ja
 XRF-m onster                               Nee                    Nee               Ja




                                                                                                       27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                            versie 3.0-dec 2019




BIJLAGE 3 VRAGEN UIT DE NOAA 2.0 V O O R DE IJZERTIJD EN ROM EINSE TIJD



2. De dynam iek van het Nederlandse landschap

    •   W anneer, waar, in welke mate en onder welke om standigheden groeide cultuurgrond weer dicht met bos
        (bosregeneratie)? (NOaA 2.0-vraag 16)
    •   Welke invloed hadden lokale landschappelijke omstandigheden (bodem, vegetatie) op regionale
        huisbouwtradities? (NOaA 2.0-vraag 116)

4. Occupatie en adaptatie in het rivierengebied en langs de kust

    •   Welke verbanden bestaan er langs de kust tussen fysisch-geografische veranderingen, landgebruik en
        bewoningspatronen? (NOaA 2.0-vraag 13)
    •   Hoe waren (veranderen) in westelijk Nederland de relaties tussen de duinstrook en achterliggende
        kwelder- en veengebieden? (NOaA 2.0-vraag 51)
    •   Wat is de oorsprong, functie en ontwikkeling van de geesten (geestgronden) in het W est-N ederlandse
        kustgebied? (NOaA 2.0-vraag 76)
    •   W elke verbanden bestaan er in het rivierengebied inclusief IJssel tussen fysisch-geografische
        veranderingen, landgebruik en bewoningspatronen? (NOaA 2.0-vraag 14)

5. Sociale en econom ische differentiatie

    •    Welke veranderingen treden op de in samenstelling en ruimtelijke ordening van erven? (NOaA 2.0-vraag
         104)
    •   Waar, hoe en binnen welke context m anifesteren zich elitegroepen? (NOaA 2.0-vraag 118)
    •   In hoeverre kende het nederzettingssysteem differentiatie in termen van nederzettingsgrootte, locatie,
         functie o f belang? (NOaA 2.0-vraag 44)
    •    Wat is de aard, datering, functie, betekenis en ontw ikkeling van (partiële) Romeinse steenbouw? (NOaA
         2.0-vraag 61)

6. Em igratie, im m igratie, acculturatie

    •   In hoeverre veranderde de bevolkingssamenstelling van steden en dorpen? (NOaA 2.0-vraag 117)

7. De archeologie van het rituele

    •   Wat is de aard, context en betekenis van intentionele (rituele?) deposities in en rond huis en erf? (NOaA
        2.0-vraag 29)

9. Dodenbestel en grafm onum enten

    •   Hoe zijn graven en grafvelden ten opzichte van gelijktijdige rurale nederzettingen gesitueerd en hoe
        verandert die onderlinge relatie? (NOaA 2.0-vraag 25)
    •   Wat is de archeologische en landschappelijke context van geïsoleerde graven o f diffuse groepjes graven?
        (NOaA 2.0-vraag 56)
    •   Wat is de context en betekenis van los menselijk skeletm ateriaal in en buiten nederzettingen? (NOaA 2.0-
        vraag 54)
    •   Wat is de aard en context van ‘diergraven’? (NOaA 2.0-vraag 57)

13. De verankering van het boerenbestaan

    •   Wat zijn de vorm, functie, datering en context van verdiepte (delen van) gebouwen? (NOaA 2.0-vraag
        126)
    •   Welke veranderingen treden op in de methode, om vang en locatie van de opslag van voedsel? (NOaA
        2.0-vraag 21)




                                                                                                              28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Vos Archeo: PvE Houten Hofstad IVb - Archeologisch rijksmonument                       versie 3.0-dec 2019




15. De limes: inrichting en interactie

    •   Hoe was de Romeinse militaire aanwezigheid langs de Rijn en de Noordzeekust opgebouwd en
        georganiseerd? (NOaA 2.0-vraag 63)

16. O vergang Rom einse tijd naar Vroege M iddeleeuw en

    •   Welke rol speelden Romeinse nederzettingen, gebouwen, tempels, infrastructuur en andere structuren
        nadat ze hun primaire functie hadden verloren? (NOaA 2.0-vraag 62)

18. Dorpsvorm ing

    •   Binnen w elke context en op welke wijze komt in nederzettingen planmatige ordening tot stand? (NOaA
        2.0-vraag 125)

20. De relatie stad - platteland

    •   W elke invloed hadden Romeinse centra (steden, versterkingen, vici,) op hun omgeving? (NOaA 2.0-
        vraag 64)

21. De dynam iek van het landgebruik

    ©   In hoeverre bestond er (inter)regionale en diachrone variatie in de afstand en frequentie waarover
        nederzettingen, akkers en weidegronden werden verplaatst? (NOaA 2.0-vraag 24)
    •   W elke invloed had de landbouwende mens (akkerbouw en veeteelt) op vegetatie en fauna? (NOaA 2.0-
        vraag 15)

22. Mens - m ateriële cultuurrelaties

    •   Binnen w elke context, wanneer en op welke wijze werden bouwmaterialen hergebruikt? (NOaA 2.0-
        vraag 112)




                                                                                                         29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>