<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>        Nota beantwoording Zienswijzen en ambtshalve wijzigingen
Ontwerp-omgevingsvergunning en ontwerp-verklaring van geen bedenkingen
                         Windpark Goyerbrug.
                                                                       1/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>25 november 2022
Inhoudsopgave
INHOUD
1      INLEIDING ..................................................................................................................................4
       1.1    Achtergrond ...................................................................................................................4
       1.2    Persoonsgegevens ........................................................................................................4
       1.3    Leeswijzer ......................................................................................................................4
2      THEMATISCHE BEANTWOORDING .........................................................................................5
       2.1    Inleiding ..........................................................................................................................5
       2.2    Thema A: Ruimtelijke kwaliteit .......................................................................................5
       2.3    Thema B: M.e.r.-beoordeling .........................................................................................7
       2.4    Thema C: Kwaliteit onderzoeken/vergewisplicht/afweging............................................8
       2.5    Thema D: Geluid (inclusief laagfrequent geluid) ...........................................................9
       2.6    Thema E: Slagschaduw ...............................................................................................12
       2.7    Thema F: Natuur ..........................................................................................................12
       2.8    Thema G: Gezondheid en voorzorgsbeginsel .............................................................14
       2.9    Thema H: Draagvlak ....................................................................................................16
       2.10   Thema I: Planschade ...................................................................................................17
3      ZIENSWIJZEN ..........................................................................................................................18
       3.1    Reclamant 1 .................................................................................................................18
       3.2    Reclamant 2 .................................................................................................................21
       3.3    Stichting belangen Wijkersloot e.o., Stichting Redichem-De Geeren en anderen ......29
       3.4    Reclamant 4 .................................................................................................................34
       3.5    Reclamant 5 .................................................................................................................35
       3.6    College van burgemeester en wethouders van de gemeente Wijk bij Duurstede .......35
       3.7    Reclamant 7 .................................................................................................................36
       3.8    Reclamant 8 .................................................................................................................37
       3.9    Reclamant 9 .................................................................................................................40
       3.10   Reclamant 10 ...............................................................................................................41
       3.11   Reclamant 11 ...............................................................................................................43
       3.12   Windpark Goyerbrug B.V. ............................................................................................43
       3.13   Reclamant 13 ...............................................................................................................47
       3.14   Stichting Mooi ’t Goy ....................................................................................................50
       3.15   Reclamant 15 ...............................................................................................................57
       3.16   Reclamant 16 ...............................................................................................................65
       3.17   Reclamant 17 ...............................................................................................................66
       3.18   Reclamant 18 ...............................................................................................................82
       3.19   Reclamant 19 ...............................................................................................................84
       3.20   Reclamant 20 ...............................................................................................................91
                                                                                                                                               2/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       3.21   Reclamant 21 ...............................................................................................................98
       3.22   College van burgemeester en wethouders van de gemeente Culemborg ..................99
4      CONCLUSIE ZIENSWIJZEN ..................................................................................................103
5      AMBTSHALVE WIJZIGING ....................................................................................................104
                                                                                                                                        3/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>25 november 2022
1        INLEIDING
1.1      Achtergrond
Het ontwerpbesluit over de omgevingsvergunning voor Windpark Goyerbrug en de stukken die daar deel
van uitmaken, hebben van 29 september 2022 tot en met 9 november 2022 ter inzage gelegen. In deze
periode heeft iedereen de gelegenheid gekregen om een zienswijze over het ontwerpbesluit naar voren
te brengen.
In totaal zijn er in deze periode 22 individuele zienswijzen binnengekomen.
In deze nota beantwoording zienswijzen worden alle zienswijzen van een antwoord voorzien. Voor de
leesbaarheid van deze nota zijn de ingediende zienswijzen samengevat. Om dezelfde reden hebben we
geen splitsing gemaakt in zaken die betrekking hebben op de ontwerp verklaring van geen bedenkingen
(VVGB; afgegeven door de gemeenteraad) en zaken die betrekking hebben op de ontwerp
omgevingsvergunning (afgegeven door het college).
Omdat in verschillende zienswijzen dezelfde thema's terugkomen, is in hoofdstuk 2 van deze nota
gekozen voor een algemene behandeling van deze thema's. Vervolgens is in hoofdstuk 3 een
samenvatting gemaakt van alle zienswijzen en is hierop – zo nodig aanvullend op de thematische
beantwoording – een antwoord gegeven.
1.2      Persoonsgegevens
Op grond van de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG) is het niet toegestaan om
persoonsgegevens zonder een wettelijke verplichting of absolute noodzaak (elektronisch) beschikbaar te
stellen. NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats) of andere persoonsgegevens die vallen onder de
AVG, worden daarom niet ter inzage gelegd. De namen van natuurlijke personen die een zienswijze
hebben ingediend, zijn daarom in deze nota geanonimiseerd en aangeduid met een uniek nummer. Aan
indieners wordt hun eigen nummer bekendgemaakt. Daarmee kunnen zij de beantwoording van hun
zienswijzen uit deze notitie herleiden. Alle ingediende zienswijzen zijn gebundeld en geanonimiseerd in
een aparte bijlage.
1.3      Leeswijzer
Veel zienswijzen gaan in op dezelfde thema’s. Hoofdstuk 2 start met de algemene beantwoording van de
meest voorkomende thema’s en onderwerpen. In hoofdstuk 3 zijn de ingekomen zienswijzen samengevat
en afzonderlijk van een reactie voorzien. Als dat mogelijk is, wordt in de reactie verwezen naar hoofdstuk
2 of naar een vergelijkbare zienswijze in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 bevat de conclusies ten aanzien van
de ingediende zienswijzen. Ten slotte wordt in hoofdstuk 5 nog een aantal ambtshalve wijzigingen
opgesomd. Dit zijn kleine foutjes of aanscherpingen die ontdekt zijn en die het besluit niet wezenlijk
veranderen.
Deze nota van beantwoording zienswijzen is onderdeel van een officiële procedure. Dit document kan
voorgelegd worden aan de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State. Zij moeten deze nota
kunnen beoordelen volgens de in Nederland geldende regels en wetten. Deze nota is daarmee een
juridisch document en is als zodanig geschreven. Het taalgebruik is daardoor meer formeel.
                                                                                                     4/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>25 november 2022
2          THEMATISCHE BEANTWOORDING
2.1        Inleiding
Omdat een groot deel van de zienswijzen betrekking heeft op dezelfde thema’s, is gekozen voor een
thematische beantwoording volgens onderstaande indeling:
           A.    Ruimtelijke kwaliteit
           B.    M.e.r.-beoordeling
           C.    Kwaliteit onderzoeken/vergewisplicht
           D.    Geluid (inclusief laagfrequent geluid)
           E.    Slagschaduw
           F.    Gevolgen voor natuur
           G.    Gezondheid en voorzorgbeginsel
           H.    Draagvlak
           I.    Planschade
2.2        Thema A: Ruimtelijke kwaliteit
Veel reclamanten voeren aan dat de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving wordt aangetast door het
plaatsen van 241 meter hoge windturbines. Daarbij worden ook de noodzaak en alternatieve locaties
aangehaald.
Gemeente Houten maakt onderdeel uit van de U16.1 De U16 heeft de Regionale Energie Strategie (RES)
1.0 U16 opgesteld. Deze is in oktober 2021 door de gemeenteraad van Houten vastgesteld. In de RES
staat hoeveel duurzame energie de U16 in 2030 opwekt met windturbines, zonnevelden en grote
zonnedaken. De U16 wil aan de nationale energieopgave bijdragen met 1,8 TWh in 2030 (dit noemen we
het elektriciteitsbod van de U16). Gemeente Houten draagt daarvan 0,178 TWh bij aan het totale U16-
bod van 1,8 TWh aan de rijksoverheid. Deze 0,178 TWh van gemeente Houten wordt gerealiseerd met
windturbines, zonnevelden en grote zonnedaken. In de RES staat hoeveel duurzame energie de U16 in
2030 opwekt met windmolens, zonnevelden en grote zonnedaken. De vergunningen daarvoor moeten
uiterlijk 2025 verleend zijn. Windpark Goyerbrug is een belangrijk onderdeel van de bijdrage van Houten
aan het elektriciteitsbod in de RES 1.0 U16. Het levert met 0,067 TWh ruim een derde (37,6% om precies
te zijn) van de Houtense RES-bijdrage. Daarmee is het windpark een belangrijk onderdeel van onze
afspraak met onze regiopartners en de landelijke overheid.
Ook draagt Windpark Goyerbrug bij aan de realisatie van de doelen voor duurzame energie zoals deze
zijn opgenomen in Rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid. De gemeente Houten heeft als doelstelling
om in 2040 energie- en klimaatneutraal te zijn (Energieplan 2020-2025). De verwachte productie van
Windpark Goyerbrug dekt ruimschoots het volledige elektriciteitsverbruik van alle Houtense huishoudens
(in 2021 was dit 59,9 GWh). Het levert daarmee een forse bijdrage aan het behalen van de duurzame
energiedoelstelling. Het gemeentebestuur vindt daarom de realisatie van het Windpark Goyerbrug
gewenst.
Het bestuur realiseert zich ook dat windturbines impact op de omgeving hebben en niet elke locatie
geschikt is voor windenergie. Er is daarom in 2001 al een afweging gemaakt waar windturbines geplaatst
zouden kunnen worden binnen de gemeente Houten. De locatie van Windpark Goyerbrug vloeit voort uit
1
  U16 zijn de samenwerkende overheden rond en inclusief de stad Utrecht. Naast 16 gemeenten zijn ook Provincie Utrecht en vier
  waterschappen hierbij aangesloten.
                                                                                                                       5/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>25 november 2022
het raadsbesluit 'windenergie' van 27 februari 2001. Daarin zijn binnen de gemeente Houten drie
geschikte locaties voor windenergie aangewezen. De locatie bij de Goyerbrug is als zoekgebied
vastgelegd in de gemeentelijke Structuurvisie Eiland van Schalkwijk. Aan deze keuze lag toen ook ten
grondslag dat het milieurendement hoog is (veel wind). Dit betekent een hoge opbrengst van duurzame
energie tegenover een relatief lage aantasting van natuur en milieu. Na inspraak van omwonenden bij de
totstandkoming van de structuurvisie is het definitieve zoekgebied ingekort en naar het zuiden
opgeschoven.
Windpark Goyerbrug past ook binnen de kaders van de Omgevingsvisie Provincie Utrecht, vastgesteld
op 10 maart 2021. In de Omgevingsvisie worden de integrale langere termijnambities en beleidsdoelen
voor de fysieke leefomgeving van de provincie Utrecht vastgelegd. Een van deze thema’s is duurzame
energie. De locatie van Windpark Goyerbrug ligt in het gebied waarbinnen de provincie ruimte biedt voor
de realisatie van windenergie en/of zonnevelden.
Door hun afmetingen hebben de windturbines van Windpark Goyerbrug impact op het landschap en de
beleving ervan. Het gemeentebestuur is zich hiervan terdege bewust. Echter, van een aantasting van de
kernkwaliteiten en karakteristieken van het landschap is naar het oordeel van het gemeentebestuur geen
sprake. De vier windturbines worden in lijnopstelling langs het Amsterdam-Rijnkanaal geplaatst. Daarmee
sluit het windpark naar mening van het gemeentebestuur aan op een infrastructurele lijn in het landschap
en wordt de grens van het Eiland van Schalkwijk geaccentueerd. De grens is daarmee vanuit de omgeving
nog beter herkenbaar.
Op verzoek van het gemeentebestuur heeft het bureau Unlimited Urban Management (UUM) in
samenwerking met SMARTLAND landscape architects een expert opinion uitgebracht over de
landschappelijke aspecten van Windpark Goyerbrug. Uit dit rapport volgt dat het landschap de hoge
windturbines kan dragen. De turbines zullen goed zichtbaar zijn in het landschap, maar dit is geen
belemmering voor het plaatsen ervan. De maat en hoogte van de beoogde turbines passen op deze plek
bij de maat en schaal van de grote landschapselementen in het rivierenlandschap.
De landschappelijke impact van het windpark beleven mensen verschillend. Om de visuele invloed van
het windpark mede te kunnen beoordelen zijn er diverse visualisaties gemaakt. Allereerst heeft
initiatiefnemer als bijlage 6 bij de ruimtelijke onderbouwing verschillende visualisaties bijgevoegd,
waaruit blijkt wat de visuele impact op de omgeving is van de te realiseren windturbines. Verder zijn in
opdracht van het college nog visualisaties (in 3D) gemaakt van de windturbines in de bestaande
omgeving. Daarmee kan de toekomstige situatie vanuit alle gewenste hoeken bekeken worden. Deze
simulatie is online te bekijken, zie:
https://www.theimagineers.com/windparkgoyerbrug/#Kapelleweg_1/Mogelijke_Situatie/
De impact van Windpark Goyerbrug op het landschap en de beleving daarvan zijn door het
gemeentebestuur in de beoordeling betrokken. Alles afwegende vindt het gemeentebestuur de effecten
van Windpark Goyerbrug ruimtelijk aanvaardbaar en meent zij dan ook dat de belangen, die zijn gemoeid
met de realisatie van Windpark Goyerbrug, zwaarder wegen dan de effecten daarvan op de omgeving.
Daarbij ziet het gemeentebestuur geen aanleiding om aan te nemen dat de realisatie van de windturbines
grote nadelige gevolgen zal hebben voor het toerisme en de landbouw in de Kromme Rijnstreek of
aanverwante gebieden. Ook van eventuele effecten op vee is geen bewijs.
                                                                                                      6/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>25 november 2022
2.3        Thema B: M.e.r.-beoordeling
Een aantal reclamanten voert aan dat ten onrechte geen milieueffectrapport is opgesteld, gelet op de
impact die het windpark heeft op de omgeving. Naar aanleiding van deze zienswijzen wordt het volgende
overwogen.
Windpark Goyerbrug heeft een maximaal vermogen van 22,8 MW2.
Op grond van artikel 7.2, eerste lid, sub a Wet milieubeheer worden bij algemene maatregel van bestuur
activiteiten aangewezen die belangrijke nadelige gevolgen kunnen hebben voor het milieu. Deze
algemene maatregel van bestuur is het Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.). Onderdeel C van
het Besluit m.e.r. bevat activiteiten, plannen en besluiten waarvoor het doorlopen van een (uitgebreide)
m.e.r.-procedure verplicht is. Een windpark met een vermogen van maximaal 22,8 MW valt hier niet
onder.
Op grond van artikel 7.2, eerste lid, sub a Wet milieubeheer worden bij algemene maatregel van bestuur
activiteiten aangewezen ten aanzien waarvan het bevoegd gezag moet beoordelen of zij belangrijke
nadelige gevolgen voor het milieu hebben. Onderdeel D van het Besluit m.e.r. bevat activiteiten, plannen
en besluiten ten aanzien waarvan de procedure als bedoeld in de artikelen 7.16 tot en met 7.20 Wet
milieubeheer van toepassing is, met andere woorden een m.e.r.-beoordelingsplicht geldt. Een windpark
van maximaal 22,8 MW valt onder onderdeel D.22.2 van het Besluit m.e.r. en is dus m.e.r-
beoordelingsplichtig.
Op 13 mei 2022 is door de initiatiefnemer een aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling ingediend, als
onderdeel van de vergunningaanvraag. Het college heeft deze notitie laten toetsen door Pondera Consult 3
(hierna: 'Pondera') en de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht. Op basis van deze toetsing en een
overleg op 3 juni 2022 met de initiatiefnemer en zijn adviseur LBP Sight, is verzocht om een aanvulling
van de notitie. Op 29 juli 2022 heeft de initiatiefnemer een aangepaste aanmeldingsnotitie m.e.r.-
beoordeling ingediend.
Bij besluit van 24 augustus 2022 hebben burgemeester en wethouders besloten dat geen m.e.r.-
procedure behoeft te worden doorlopen en dat kan worden volstaan met de m.e.r.-beoordeling (inclusief
aanvulling). Uit die m.e.r.-beoordeling en onderbouwende notities en onderzoeken blijkt dat Windpark
Goyerbrug bij het toepassen van de in de stukken genoemde mitigerende maatregelen niet leidt tot
belangrijke cumulatieve effecten en/of tot belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Daarnaast zijn
er bij Windpark Goyerbrug geen bijzondere omstandigheden die aanleiding geven om (toch) een
(uitgebreide) m.e.r.-procedure te doorlopen. Het college heeft geoordeeld – mede op basis van een
toetsing door Pondera en RUD – dat gedegen en uitgebreide onderzoeken zijn uitgevoerd.
Reclamanten hebben niet aangevoerd welke andere milieueffecten het Windpark Goyerbrug heeft,
anders dan de effecten die door de initiatiefnemer zijn onderzocht. De enkele stelling dat sprake is van
een enorme impact is onvoldoende om tot andere inzichten te komen.
2
  In het ontwerpbesluit stond abusievelijk 22,4 MW. Dat was conform de aanvraag uit 2019, in de aanvulling 2022 stond 22,8 MW.
Zie de ambtshalve wijzigingen. De bouwkenmerken (zoals maximale tiphoogte) zijn niet gewijzigd en dit hogere vermogen heeft
geen invloed op de normen.
3
   Pondera Consult is een specialistisch adviesbureau met betrekking tot (de milieu- en ruimtelijke aspecten van) duurzame energie
   en windturbineparken.
                                                                                                                            7/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>25 november 2022
2.4      Thema C: Kwaliteit onderzoeken/vergewisplicht/afweging
Verschillende reclamanten zetten vraagtekens bij de kwaliteit, volledigheid en actualiteit van de
onderbouwing van het ontwerpbesluit. Zij verwijzen naar andere informatie en/of vragen om een
afstandsnorm. Ook vinden enkelen dat de beleving van omwonenden onvoldoende meegewogen is en/of
willen zij dat het gemeentebestuur met het besluit wacht op lopende onderzoeken, zoals de landelijke
plan-MER voor de windturbinenormen in het Activiteitenbesluit.
Kwaliteit en volledigheid
Het gemeentebestuur heeft zowel bij de m.e.r.-beoordeling als bij de beoordeling van de aanvraag en het
tot stand komen van de normstelling en de voorschriften zich laten adviseren door Pondera en de RUD.
Pondera is een specialistisch adviesbureau met betrekking tot (de milieu- en ruimtelijke aspecten van)
duurzame energie en windturbineparken. De RUD verzorgt voor gemeenten en provincie taken op het
vlak van vergunningverlening, toezicht en handhaving, onder andere bij windparken in onze regio.
De basis voor het besluit is de aanvraag uit 2019. Op 13 mei 2022 is door initiatiefnemer een aanpassing
op die aanvraag ingediend, inclusief een aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling. Het college heeft deze
stukken laten toetsen door Pondera. Op basis van het rapport van Pondera heeft het college verzocht om
aanvulling van de stukken. Dit betrof met name extra onderbouwing van/toelichting op gekozen normen
en gehanteerde (reken)methodes. Op 3 juni 2022 heeft een overleg plaatsgevonden tussen de gemeente,
de RUD, Pondera en LBP Sight om vast te stellen of de door Pondera gestelde vragen/opmerkingen goed
zijn begrepen. Op basis hiervan heeft de initiatiefnemer op 29 juli 2022 een aangepaste aanvraag met
aanmeldingsnotitie ingediend.
Pondera en de RUD hebben geconcludeerd dat de informatie, die door de initiatiefnemer is aangeleverd,
volledig en correct is en leidt tot logische conclusies. Hun adviezen zijn gebaseerd op die informatie. Op
basis van die adviezen heeft het gemeentebestuur de (ontwerp)besluiten over de verklaring van geen
bedenkingen, de vergunning en het besluit over de m.e.r.-beoordeling genomen.
Actualiteit/wachten
Reclamanten plaatsen kanttekeningen bij de leeftijd van gebruikte wetenschappelijke onderzoeken en
geven in overweging te wachten op de resultaten van nieuwe onderzoeken die op dit moment lopen, zoals
de landelijke plan-MER voor de windturbinenormen in het Activiteitenbesluit. Het gemeentebestuur beseft
zich dat het stellen van normen voor windpark Goyerbrug een belangrijk besluit is, waar hoe dan ook
consequenties aan zitten. Bij het maken van afwegingen baseert het gemeentebestuur zich op de meest
actuele wetenschappelijk bewezen informatie en de regels die op dit moment gelden. Aan de
besluitvorming liggen de meest recente wetenschappelijk onderbouwde inzichten ten grondslag. Dat
sommige onderzoeken weliswaar iets oude zijn, betekent dan ook niet dat daarom niet van die
onderzoeken mag worden uitgegaan. Bij de beoordeling van de aanvraag en totstandkoming van advies
en voorschriften is ook steeds gekeken – met behulp van Pondera – of er onderzoeken van betere
kwaliteit en betrouwbaarheid met minder onzekerheden beschikbaar zijn dan de bij de aanvraag
gevoegde stukken. Daarvan is niet gebleken, zodat hierin geen belemmering ligt voor het gebruik van de
onderzoeken.
Het gemeentebestuur begrijpt de suggestie om te wachten op de landelijke plan-MER voor de
windturbinenormen in het Activiteitenbesluit. Naar verluidt zou de plan-MER, die de rijksoverheid
momenteel laat maken, eind 2022, begin 2023 verschijnen. Op moment van schrijven (25 november
2022) is hier echter nog geen concrete planning van bekend. De gemeente kan die planning en het
onderzoek helaas niet afwachten en moet op last van de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van
State (in haar uitspraak van 25 mei 2022; ECLI:NL:RVS:2022:1492) zo spoedig mogelijk een besluit
nemen op de aanvraag. Dit besluit wordt genomen op 20 december 2022. Publicaties tot aan die datum
                                                                                                     8/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>25 november 2022
worden meegewogen in het besluit. Onderzoeken die ten tijde van het nemen van het besluit nog lopen,
kunnen helaas niet afgewacht worden. De gemeente moet zich baseren op verifieerbare en
wetenschappelijk bewezen inzichten.
Rapport Arcadis (2022)
Sommige reclamanten wijzen op het belang van een afstandsnorm voor windturbines om geluidhinder en
slagschaduw te voorkomen. Begin dit jaar heeft Arcadis in opdracht van het ministerie van Economische
Zaken en Klimaat onderzoek gedaan naar afstandsnormen bij windturbines4. Daarin concludeert Arcadis
dat een afstandsnorm vooral helpt tegen visuele hinder en niet tegen overlast door geluid of slagschaduw.
In zoverre heeft een afstandsnorm dus geen toegevoegde waarde. Het gemeentebestuur vindt het vooral
belangrijk omwonenden te beschermen tegen laatstgenoemde vormen van overlast. Daarvoor zijn geluid-
en slagschaduwnormen beter.
Een afstandsnorm van 10 keer de tiphoogte, zoals sommige reclamanten voorstellen, zou overigens ook
bescherming kunnen bieden tegen overlast van geluid en slagschaduw. Met deze norm is er in Nederland
echter in de praktijk vrijwel geen plek voor windturbines op land. Dat is niet wenselijk gelet op de grote
opgave voor duurzame energieopwekking waar Nederland aan gehouden is.
Beleving van omwonenden
Sommige reclamanten geven aan dat er onvoldoende is gekeken naar de daadwerkelijke (hinder)beleving
van de omwonenden. In dit verband geldt dat het gemeentebestuur zich in de besluitvorming baseert op
de meest actuele (wetenschappelijke) informatie en berekeningen op basis van onderzoeken naar
ervaren hinder. Daarbij is ook, op basis van jurisprudentie, het oordeel van de Raad van State betrokken
over deze informatie en berekeningen. Op basis van die informatie heeft het gemeentebestuur zorgvuldig
afgewogen wat goede normen voor Windpark Goyerbrug zijn en daarbij gezocht naar een goede balans
tussen “beschermen” en “benutten”. De gekozen normen zijn naar het oordeel van het gemeentebestuur
aanvaardbaar.
Conclusie
Uit het voorgaande volgt dat– anders dan reclamanten stellen – de kwaliteit van de gebruikte onderzoeken
voldoende is en dat is uitgegaan van de op dit moment meest actuele informatie en wetenschappelijke
inzichten. Daarmee heeft het gemeentebestuur voldaan aan haar vergewisplicht en is zorgvuldig geweest
in het betrekken van de diverse belangen in de besluitvorming rondom windpark Goyerbrug.
2.5       Thema D: Geluid (inclusief laagfrequent geluid)
Verschillende reclamanten vrezen voor geluidhinder vanwege de windturbines van Windpark Goyerbrug.
Daarbij stellen zij vragen over de gekozen Lden-norm, zowel over het type norm als de hoogte van de
gekozen norm zelf. Ook de handhaafbaarheid van de geluidsnormen wordt betwijfeld door reclamanten.
Windturbines maken geluid. Het gemeentebestuur begrijpt de zorgen van reclamanten die vrezen voor
geluidhinder. Windturbines maken immers geluid. Daarom wordt voor Windpark Goyerbrug een
geluidsnorm gesteld. Op basis van de uitspraken van de Afdeling van 28 juli 2021
(ECLI:NL:RVS:2021:1679) en van 25 mei 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:1492), moet het gemeentebestuur
voor windpark Goyerbrug eigen normen stellen ter vervanging van de normstelling uit het
4
  Zie: Onderzoek afstandsnormen windturbines | Rapport | Rijksoverheid.nl
                                                                                                     9/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>25 november 2022
Activiteitenbesluit en de -regeling. Voor de besluitvorming geldt dat de te hanteren normen moeten
worden voorzien van een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de aan de orde zijnde situatie
toegesneden motivering.
De adviseur van de initiatiefnemer (LBP Sight) heeft in de aanvraag een voorstel gedaan voor een
geluidsnorm, aan de hand van door hen uitgevoerd akoestisch onderzoek. Door de initiatiefnemer is een
norm aangevraagd van 47 dB Lden en 41 dB Lnight ter plaatse van geluidgevoelige objecten voor
windpark Goyerbrug.
Pondera heeft de aanvraag en bijbehorende onderzoeken beoordeeld op volledigheid en juistheid.
Daarbij heeft Pondera ook gekeken naar andere mogelijke normen zoals het equivalent geluidsniveau
(LAeq) of een afstandsnorm (10xtiphoogte). Ook hebben zij relevante informatie meegenomen uit andere
bronnen, zoals de factsheet Gezondheidseffecten van windturbine geluid van het RIVM (2021) en
publicaties van de WHO. Op basis van de stukken heeft Pondera een advies gegeven: de aangevraagde
norm is aanvaardbaar.
De aangevraagde norm is een norm in dB Lden. Deze systematiek is de Europese standaard voor
omgevingslawaai en wordt in Nederland ook gehanteerd voor luchtvaartlawaai en weg- en
railverkeerslawaai. Een Lden normsystematiek is goed geschikt om de geluidbelasting van een bron die
in principe continue (24/7) geluid produceert te bepalen en houdt rekening met specifiek aspecten zoals
windsnelheidsverdeling, bodemreflectie en absorptie. Ook zijn de bekende dosis-hinderrelaties uitgedrukt
in dB Lden, waarmee een betere voorspelling kan worden gegeven van de te verwachten hinder dan
wanneer er nog een omrekenslag (naar LAeq) zou worden toegepast.
Pondera heeft de aanvraag en bijbehorende onderzoeken beoordeeld op volledigheid en juistheid.
Daarbij heeft Pondera ook gekeken naar andere mogelijke normen zoals het equivalent geluidsniveau
(LAeq) of een afstandsnorm (10x tiphoogte). Ook heeft Pondera relevante informatie betrokken uit andere
bronnen, zoals de factsheet Gezondheidseffecten van windturbine geluid van het RIVM (2021) en
publicaties van de WHO. Op basis van de stukken heeft Pondera geadviseerd dat de aangevraagde norm
aanvaardbaar is en recht doet aan de bescherming van de omgeving enerzijds en aan het belang van het
opwekken van duurzame elektriciteit met windturbines anderzijds.
Uit de aanvraag blijkt echter dat niet zonder meer kan worden voldaan aan een norm van 47 dB Lden en
41 dB Lnight. Daarvoor zijn mitigerende maatregelen in de vorm van noisemodes (maatregelen gericht
op de rotatiesnelheid van de rotor van de turbine) noodzakelijk. Afhankelijk van de gekozen typen
windturbines worden de noisemodes ingesteld. Dit is als voorschrift opgenomen in de
(ontwerp)vergunning. Daarnaast is in de (ontwerp)vergunning een voorschrift opgenomen dat de
initiatiefnemer voorafgaand aan de bouw van het windturbinepark met akoestisch onderzoekmoet
aantonen dat de gekozen windturbines aan de gestelde geluidsnorm kunnen voldoen. Ook is een
controlemeting voorgeschreven kort na inwerkingtreding van het windpark. Die controlemeting is bedoeld
om te controleren of het bronvermogen van de relevante operationele modi overeenkomt met de waarden
die zijn gebruikt in het akoestisch onderzoek van het definitieve windturbinetype.
Na het toepassen van de geluidvoorzieningen (noisemodes) kan Windpark Goyerbrug voldoen aan de
voorgeschreven geluidsnormen. De maximale geluidbelasting ter plaatse van woningen van derden
bedraagt dan 47 dB Lden en 41 dB Lnight. Het aantal personen dat ernstige hinder ondervindt
(binnenshuis) is bij deze norm 3,0 (gemiddeld, afhankelijk van het gekozen windturbinetype). Het aantal
                                                                                                  10/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>25 november 2022
woningen dat als gevolg van de geluidmitigatie in een lagere Miedema-classificering5 valt bedraagt 12.
Windpark Goyerbrug zal in alle gevallen moeten voldoen aan de gestelde geluidsnormen. Gebeurt dat
niet, dan zal handhavend worden opgetreden. Het gemeentebestuur acht de gestelde normen en de
handhaafbaarheid daarvan toereikend om een aanvaardbaar woon- en leefklimaat te waarborgen. Daar
waar wordt afgeweken van de norm zal de gemeente streng handhaven.
Een aantal reclamanten stelt vraagtekens bij de handhaafbaarheid van een Lden norm, omdat dit een
jaargemiddelde norm is. Het vaststellen van een overschrijding van een Lden-norm is dan pas achteraf
mogelijk.
Het gemeentebestuur vindt dat een Lden norm wel handhaafbaar is. Het reken- en meetvoorschrift
genoemd in de (ontwerp)vergunning, geeft duidelijk aan waar de initiatiefnemer aan moet voldoen en hoe
dit getest, gemeten en gecontroleerd moet worden. Het brongeluid van een windturbine wordt vooraf
gemeten bij een test-turbine. Na de bouw kan het brongeluid ook worden gemeten en kan bepaald worden
of dit gelijk is aan of lager dan het vooraf bepaalde geluidprofiel. Vervolgens houdt een windturbine
gedurende het hele jaar exact bij hoe hard hij draait en kan daaruit heel precies worden bepaald wat zijn
geluidproductie is geweest gedurende het jaar. Hierbij is de informatiedichtheid hoger dan bij andere
geluidbronnen die incidenteel zijn of waar er vele verschillende geluidbronnen zijn. Zo kan gedurende het
jaar gevolgd worden hoe het staat met het jaargemiddelde en bij bijzondere situaties (bijvoorbeeld een
plotselinge fluit- of bromtoon) zal de RUD Utrecht ook direct overgaan tot handhaving. In beginsel door
contact op te nemen met de ondernemer en onderzoek te doen naar het voorval. Aan hand van de
resultaten van het onderzoek word, bij overtreding, overgegaan tot handhaving.
Een aantal reclamanten verwacht overlast door laagfrequent geluid, terwijl dit niet is onderzocht. Er
bestaat geen aparte wettelijke norm voor de beoordeling van laagfrequent geluid veroorzaakt door
windturbines. Windturbines produceren weinig laagfrequent geluid en er is niet wetenschappelijk
bewezen dat laagfrequent geluid tot negatieve effecten op de gezondheid leidt. Zie in dit verband de
uitspraak van de Afdeling van 8 juni 2018 (ECLI:NL:RVS:2018:1838, Windpark Avri) en het daar
uitgebrachte deskundigenrapport waaruit volgt dat de meeste mensen ongevoelig zijn voor het
laagfrequent geluid dat windturbines opwekken. Daarmee biedt de opgelegde norm naar het oordeel van
het collegebestuur voldoende bescherming tegen laagfrequent geluid.
Daarbij vormen niet het laagfrequent geluid, maar de sterkte van het windturbinegeluid en het bijzondere
karakter (de zogenaamde amplitudemodulatie) van al het windturbinegeluid samen de voornaamste
oorzaak voor hinder bij mensen die worden blootgesteld aan windturbinegeluid. Dit is meegenomen in de
geluidsnorm. Wetenschappelijke publicaties sinds 2017 (zie bijvoorbeeld factsheet RIVM 2021) bevestigt
de conclusies uit eerdere onderzoeken over de invloed van de laagfrequente component van
windturbinegeluid. Er bestaan geen aanwijzingen dat dit andere effecten voor omwonenden heeft dan
normaal geluid.
Gelet op het voorgaande is het gemeentebestuur van oordeel dat het optreden van laagfrequent geluid
niet leidt tot onaanvaardbare hinder en evenmin reden is om af te zien van het verlenen van de voor
Windpark Goyerbrug benodigde toestemmingen/vergunningen.
5
  De Miedema methode is een manier om een kwalificatie te geven van de kwaliteit van de akoestisch omgeving (van zeer slecht
  tot goed).
                                                                                                                    11/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>25 november 2022
2.6       Thema E: Slagschaduw
Verschillende reclamanten vrezen voor slagschaduw vanwege de windturbines van Windpark Goyerbrug.
Initiatiefnemer voert in zijn zienswijze aan dat een norm van maximaal 14 uur per jaar en maximaal 20
minuten per dag aanvaardbaar is.
Het gemeentebestuur begrijpt de vrees voor slagschaduw, die door windturbines wordt veroorzaakt. Hoe
hinderlijk slagschaduw ervaren wordt, verschilt per persoon en per situatie. over het algemeen wordt
vooral slagschaduw die door ramen naar binnen valt, als hinderlijk ervaren.
De initiatiefnemer heeft een slagschaduwnorm aangevraagd van maximaal 14 uren per jaar, maximaal
20 minuten per dag en LBP Sight heeft onderzoek gedaan naar de slagschaduw van Windpark
Goyerbrug. De resultaten van dit onderzoek zijn neergelegd in het rapport "Windpark Goyerbrug;
Aanvraag omgevingsvergunning – Onderzoek geluid en slagschaduw" van LBP Sight van 9 juni 2022. Uit
dit onderzoek blijkt dat de aangevraagde norm van maximaal 14 uur per jaar (gedurende maximaal 20
minuten per dag) in beginsel een ruimtelijk aanvaardbare norm is die voor Windpark Goyerbrug
gehanteerd kan worden.
Desalniettemin kiest het gemeentebestuur ervoor om een strengere norm op te leggen van 0 uur per jaar.
Met de norm van 0 uur per jaar worden 147 woningen extra beschermd tegen slagschaduw ten opzichte
van de norm van 14 uur per jaar. Het opleggen van een norm van 0 uur slagschaduw per jaar leidt tot
een opbrengstverlies van 0,31 GWh. Dat is 0,6% meer verlies dan bij een norm van maximaal 14 uur per
jaar. Het belang van de omwonenden om niet met slagschaduw geconfronteerd te worden weegt zwaar
voor de gemeente. In afwijking van de aanvraag acht de gemeente een norm van 0 uur slagschaduw het
best passend in deze situatie. Het geeft omwonenden de maximale bescherming tegen slagschaduw. Het
extra opbrengstverlies dat daar tegenover staat, is beperkt. De vergunning stelt daarom een norm van
netto nul (0) uren slagschaduw per jaar. Dit is exclusief de tijd die nodig is om de turbine stil te zetten,
indien de omstandigheden zodanig zijn dat plotseling slagschaduw kan optreden. Met de huidige stand
der techniek komt een windturbine tot volledige stilstand in maximaal drie minuten. Die tijd wordt niet
meegerekend in de nul uren norm. Uit de zienswijzen blijkt dat er onduidelijkheid is over wat wel en niet
onder de (nul uur) slagschaduw valt. Daarom zal in de vergunning een definitie van slagschaduw
opgenomen worden. Zo is voor iedereen duidelijk wanneer er wel en niet sprake is van slagschaduw. Zie
hoofdstuk 4 voor de definitie.
Met een norm van 0 uur per jaar worden 147 woningen extra beschermd tegen slagschaduw ten opzichte
van de norm van 14 uur per jaar. Het opleggen van een norm van 0 uur slagschaduw per jaar leidt tot
een opbrengstverlies van 0,31 GWh. Dat is 0,6% meer verlies dan bij een norm van maximaal 14 uur per
jaar. Het belang van de omwonenden om niet met slagschaduw geconfronteerd te worden weegt zwaar
voor de gemeente. In afwijking van de aanvraag acht de gemeente een norm van 0 uur slagschaduw het
best passend in deze situatie. Het geeft omwonenden de maximale bescherming tegen slagschaduw. Het
extra opbrengstverlies dat daar tegenover staat, is beperkt.
2.7       Thema F: Natuur
Extra/onaanvaardbare sterfte vogels en vleermuizen
Verschillende reclamanten voeren aan dat de draaiende rotorbladen van de windturbines extra dan wel
onaanvaardbare sterfte van vogels en vleermuizen veroorzaken.
Het gemeentebestuur overweegt naar aanleiding van deze stellingen het volgende.
Bij de aanvraag is het rapport 'Natuurtoets Windpark Goyerbrug, Houten, Toetsing in het kader van de
Wet natuurbescherming (Wnb) en Natuurnetwerk Nederland (NNN), bureau Waardenburg B.V.' van 14
                                                                                                      12/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>25 november 2022
juni 2018 overgelegd. In dit rapport zijn (onder meer) de effecten van het windpark op vogels en
vleermuizen onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat de gunstige staat van instandhouding van een groot
aantal vogelsoorten en een aantal vleermuissoorten niet in het geding komt door het in werking zijn van
de windturbines. Ten aanzien van een tweetal vleermuissoorten (de rosse vleermuis en de laatvlieger) is
geoordeeld dat de gunstige instandhouding niet in gevaar komt, mits Windpark Goyerbrug in werking is
met een stilstandvoorziening.
Windpark Goyerbrug B.V. heeft op 15 juni 2018 ontheffing gevraagd van de verbodsbepalingen als
bedoeld in de artikelen 3.1, eerste lid en 3.5, eerste lid, Wnb. Bij besluit van 14 december 2018 hebben
Gedeputeerde Staten van Utrecht de gevraagde ontheffing verleend. Bij uitspraak van de Afdeling van 4
augustus 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1757) is de ontheffing onherroepelijk geworden. Als voorschrift 14 bij
deze ontheffing is de volgende stilstandvoorziening opgenomen:
Alle vier de windturbines dienen onder de volgende combinatie van omstandigheden stil te staan:
     a. Als de windsnelheid lager is of gelijk is aan 5 m/s, de windsnelheid gemeten ter hoogte van de
         tiplaagte;
     b. Indien de temperatuur hoger is dan 10 graden Celsius;
     c. Als het droog is (geen neerslag valt);
     d. Indien het tijdstip ligt tussen zonsondergang en zonopkomst;
     e. Als de tijd van het jaar tussen 1 juli en 1 oktober is.
Door dit voorschrift is geborgd dat de staat van instandhouding van de in de ontheffing opgenomen vogel-
en vleermuissoorten niet in gevaar komt. Daarnaast zijn in de voorschriften 17 t/m 25 van de ontheffing
monitoringsverplichtingen en voorschriften opgenomen. Met het opnemen van voorschriften in de
ontheffing op grond van de Wnb is geborgd dat de gunstige staat van instandhouding van de in de
ontheffing genoemde vogels en vleermuissoorten niet in het geding is.
In het algemeen kan worden gesteld dat de opwarming van de aarde ook grote gevolgen heeft voor
dieren. Windenergie levert door een bijdrage aan het verminderen van CO 2-uitstoot een positieve bijdrage
aan het beperken van de opwarming van de aarde. Daarom is bijvoorbeeld ook de Vogelbescherming
voorstander van windenergie. Wel vindt de Vogelbescherming dat windturbines geplaatst moeten worden
buiten de belangrijkste vogelgebieden en –trekroutes en met inachtneming van de wettelijke bescherming
(geen belangrijke negatieve effecten op vogelpopulaties). Dit is in lijn met de – onder voorwaarden –
verleende ontheffing op grond van de Wnb voor Windpark Goyerbrug.
Stikstofdepositie
Een aantal reclamanten voert aan dat in de besluitvorming onvoldoende rekening is gehouden met de
gevolgen van stikstofdepositie. Ten onrechte zou zijn geoordeeld dat de stikstofemissie, die het gevolg is
van uitstoot van stikstof, door vracht- en kraanwagens tijdens de aanleg van het park buiten beschouwing
is gelaten.
In het kader van de voorgenomen ontwikkeling van Windpark Goyerbrug heeft Bureau Waardenburg in
2018 op verzoek van de initiatiefnemer de effecten op beschermde natuur onderzocht, door de bouw en
het gebruik van het windpark (bijlage 14a bij de Ruimtelijke Onderbouwing). In dit verband is ook een
AERIUS-berekening uitgevoerd op basis van een windturbine project dat uitgaat van de grootst mogelijke
stikstofuitstoot (worst-case benadering), niet rekening houdend met de project specifieke
vergunningsaanvraag van Windpark Goyerbrug. De conclusie van dat onderzoek is dat geen sprake is
van significant negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden, door
stikstofuitstoot. Dit onderzoek is naderhand verschillende malen geactualiseerd, mede naar aanleiding
                                                                                                   13/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>25 november 2022
van de uitspraak van de Afdeling over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) van 29 mei 2019
(ECLI:NL:RVS:2019:1603) en voortschrijdende inzichten over stikstofberekeningen.
Op 19 juli 2022 is opnieuw een AERIUS-berekening uitgevoerd (bijlage 15 bij de Ruimtelijke
onderbouwing). Hieruit volgt eveneens dat de stikstofdepositie als gevolg van Windpark Goyerbrug op
alle punten in Natura 2000-gebieden in een straal tot 50 kilometer van de aanlegwerkzaamheden 0,00
N/ha/jaar bedraagt. Verslechtering van de kwaliteit van de natuurlijke habitats in Natura-2000 gebieden
als gevolg van de aanleg van Windpark Goyerbrug, is daarom met zekerheid uit te sluiten.
Alles overwegende is de conclusie van het gemeentebestuur dat de Wnb niet aan de vergunningverlening
voor Windpark Goyerbrug in de weg staat.
2.8       Thema G: Gezondheid en voorzorgsbeginsel
Diverse reclamanten stellen zich op het standpunt dat het door windturbines veroorzaakte (laagfrequente)
geluid leidt tot gezondheidseffecten zoals slaapverstoring, hartaanvallen en beroertes. Een aantal
reclamanten stelt zich op het standpunt dat ook zichthinder en slagschaduw leiden tot
gezondheidseffecten.
Het gemeentebestuur overweegt naar aanleiding van deze zienswijzen het volgende.
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de relatie tussen windturbinegeluid en
gezondheidsklachten. Er is geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar voor een directe relatie tussen
gezondheidsrisico’s en het geluid van windturbines. Een aantal onderzoeken wordt hieronder genoemd.
Uit een studie van Health Canada (Michaud et a. 2016), de federale gezondheidsinstantie van Canada,
blijkt dat geluid van windturbines geen directe negatieve effecten heeft op de gezondheid van
omwonenden. Er zijn geen meetbare effecten op (chronische) ziekten, stress en slaap. In dit onderzoek
zijn vanaf 2012 1.238 volwassenen, woonachtig op verschillende afstanden van windturbines, voor
langere tijd onderzocht. Voor het onderzoek werden zij meerdere keren lichamelijk onderzocht op
bloeddruk, hartritme, slaap en stresshormonen. Ook moesten zij enquêtes invullen bestaande uit vragen
over sociaal-demografische situaties, geluid en hinder, gezondheidseffecten, levensstijl en bestaande
chronische ziektes. Tevens is in het onderzoek 4.000 uur aan windenergiegeluid opgenomen om te kijken
of er bij een hoger geluidniveau ook meer klachten zijn. In het onderzoek werden geen directe verbanden
gevonden tussen blootstelling aan windturbinegeluid en klachten als migraine, diabetes, hoge bloeddruk
en slapeloosheid.
In Denemarken is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de relatie tussen geluid van
windturbines en gezondheid. Genoemd wordt een aantal onderzoeken:
•         Short-term nighttime wind turbine noise and cardiovascular events: A nationwide case-crossover
          study from Denmark, mei 2018;
•         Long-term exposure to wind turbine noise and redemption of antihypertensive medication: A
          nationwide cohort study, december 2018;
•         Long-Term Exposure to Wind Turbine Noise and Risk for Myocardial Infarction and Stroke: A
          Nationwide Cohort Study, maart 2019.
In deze onderzoeken is geen relatie gevonden tussen blootstelling aan windturbinegeluid en het gebruik
van antihypertensiva (bloeddrukverlagende middelen) en ongunstige zwangerschaps-uitkomsten dan wel
een toegenomen risico op het krijgen van een hartaanval of beroerte. Evenmin is er een verband
gevonden tussen laagfrequent geluid van windturbines en (andere) gezondheidsklachten. Het college
verwijst naar diverse rapporten en kennisberichten van het RIVM (rapport RIVM 2013, kennisbericht RIVM
                                                                                                  14/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>25 november 2022
2015, rapport RIVM 2017, factsheet RIVM 2021). In deze rapporten zijn ook de hinder door slagschaduw
en lichthinder betrokken. Ook ten aanzien van deze aspecten is geen directe relatie gevonden met
gezondheidsklachten.
Door reclamanten worden enkele rapporten/artikelen aangehaald. Met name het rapport van de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van 10 oktober 2018: ‘Environmental Noise Guidelines for the
European Region’.
WHO
Uit dit rapport (dat niet enkel over windturbinegeluid gaat) blijkt dat er geen statistisch significante relatie
is gevonden tussen de blootstelling aan windturbinegeluid en mogelijke gezondheidseffecten zoals hart-
en vaatziekten, hoge bloeddruk, cognitieve stoornissen, gehoorproblemen, ongunstige zwangerschap-
uitkomsten en slaapstoornissen. Weliswaar, zo stelt de WHO, blijkt uit een viertal studies dat ongeveer
10% van de populatie sterk gehinderd wordt door blootstelling aan een geluidsniveau van 45 dB Lden.
Maar het bewijs voor de relatie tussen windturbinegeluid, hinder en gezondheid wordt vervolgens – door
de WHO zelf – gekarakteriseerd als ‘van lage kwaliteit.’
Op pagina 84 van het rapport stelt de WHO: “Very little evidence is available about the adverse health
effects of continuous exposure to wind turbine noise. Based on the quality of evidence available, the GDG
set the strength of the recommendation on wind turbine noise to conditional”. De WHO geeft in het rapport
derhalve een ‘voorwaardelijk’ advies om de blootstelling aan geluidniveaus van windturbines te reduceren
tot 45 dB Lden.
Daarbij verwijst het gemeentebestuur naar een uitspraak van de Afdeling van 31 juli 2019
(ECLI:NL:RVS:2019:2629, herzieningsverzoek Windpark Noord-Beveland). De Afdeling overweegt dat
publicatie van het WHO-onderzoek van 10 oktober 2018 niet tot een andere uitspraak leidt over de
bestendige lijn (er is geen aantoonbare relatie tussen gezondheidseffecten en windturbines), omdat de
aanbevelingen van de WHO algemeen van aard zijn en er niet uit volgt dat het windturbinepark leidt tot
geluidoverlast die de betrokkenen in ernstige mate in hun gezondheid treft of belet in hun woongenot en
hun privé- of gezinsleven.
GGD
In verband met het te nemen besluit heeft het gemeentebestuur in 2019 (zekerheidshalve) aan de GGD
Utrecht gevraagd om een overzicht te produceren van de actuele wetenschappelijke kennis over
windturbines in relatie tot gezondheid. De GGD heeft op 29 juli 2019 rapport uitgebracht. De conclusies
uit dit onderzoek zijn:
•         Op basis van de beschikbare wetenschappelijke data kan er nog geen verband worden
          aangetoond tussen nachtelijk geluid van windturbines en zelf gerapporteerde slaapverstoring.
          Uit de verschillende wetenschappelijke studies die hiernaar zijn uitgevoerd komt tot nu toe geen
          verband naar voren. Dit sluit niet uit dat dit in de toekomst, met meer onderzoek, wel het geval
          kan zijn.
•         Geluid en visuele stimuli afkomstig van winturbines, zoals slagschaduw en het zicht hebben op,
          kunnen leiden tot (ernstige) hinder.
•         Windturbines produceren ook laag frequent geluid maar er is geen bewijs voor een apart effect
          van laag frequent geluid op de gezondheid, anders dan voor het midden- en hoogfrequente
          deel van het geluidsspectrum van windturbines.
•         Hinder van windturbines is lastig te voorspellen, omdat zowel fysische, persoonlijke en
          contextuele factoren hierbij een rol spelen.
•         Het wordt mogelijk geacht dat een windpark al in de planfase kan leiden tot hinder.
                                                                                                         15/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>25 november 2022
•        Voor gezondheidseffecten, veroorzaakt door (laagfrequente én radiofrequente)
         elektromagnetische velden, infrageluid en trillingen van windturbines is geen wetenschappelijk
         bewijs.
•        Voor het bestaan van aandoeningen als ‘vibro-akoestische ziekte’ en ‘windturbinesyndroom’ is
         geen wetenschappelijk bewijs.
Uit zowel het WHO-rapport als het GGD-advies volgt dat, anders dan een aantal reclamanten stelt, er
geen wetenschappelijk bewijs is van een directe relatie tussen windturbinegeluid en gezondheid.
Voorzorgsbeginsel
Een aantal reclamanten meent dat het voorzorgsbeginsel met zich brengt dat het college de vergunning
niet zou moeten verlenen. Het voorzorgsbeginsel strekt echter niet zover dat het gemeentebestuur op
basis van publicaties, waarin een mogelijk verband wordt gelegd tussen windturbines en
gezondheidsklachten, van het verlenen van de omgevingsvergunning zou moeten afzien.
In dit verband wijst het gemeentebestuur op diverse uitspraken van de Afdeling waarin is geoordeeld dat,
nu er geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar is dat de gestelde gezondheidsrisico’s van
(laagfrequent) geluid van windturbines ondersteunt, verweerders zich in die procedures in redelijkheid op
het standpunt hebben kunnen stellen dat de plannen niet zullen leiden tot onaanvaardbare gevolgen voor
de gezondheid door geluid dat door windturbines wordt veroorzaakt, waaronder laagfrequent geluid.
Verwezen wordt onder meer naar de uitspraken van 4 mei 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1228, Windpark
Wieringermeer), 20 december 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:3504, Windpark De Veenwieken), 21 februari
2018 (ECLI:NL:RVS:2018:616, Windpark De Drentse Monden en Oostermoer), 4 juli 2018,
(ECLI:NL:RVS:2018:2225, Windpark Oostpolder), 3 april 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:1064, Windpark
Battenoord), 29 mei 2019 (ECLI:NL:RVS:2018:1781, Windpark N33) en 7 augustus 2019
(ECLI:NL:RVS:2018:2720, Windpark De Rietvelden).
Conclusie
Het gemeentebestuur ziet, gelet op het voorgaande, in hetgeen de reclamanten hebben aangevoerd geen
reden om af te zien van het verlenen van de voor Windpark Goyerbrug benodigde toestemmingen /
vergunningen. Evenmin ziet zij in het voorgaande aanleiding om aan initiatiefnemer strengere
grenswaarden voor geluid op te leggen dan opgenomen in de (ontwerp) omgevingsvergunning.
2.9       Thema H: Draagvlak
Een aantal reclamanten voert aan dat er geen sprake is van aantoonbaar draagvlak onder (direct)
omwonenden.
In 2018 en 2019 zijn zowel de initiatiefnemer als de gemeente op verschillende momenten en manieren
met de omgeving van Windpark Goyerbrug in contact getreden. Hierover is een notitie draagvlak
gemaakt, die in 2022 is aangevuld met de gemeentelijke communicatie- en participatiemomenten van
2020 tot en met 2022 (bijlage i bij het ontwerpbesluit). Alle contactmomenten met de omgeving hebben
veel input opgeleverd voor het besluit over de vergunningaanvraag. Die input was veelal kritisch,
voortkomend uit zorgen. Veel gehoorde zorgen gingen over de impact op het landschap, overlast en
gezondheid. Deze thema’s zijn allemaal onderdeel van de belangenafweging, die het gemeentebestuur
maakt.
Anders dan reclamanten veronderstellen, is er geen wettelijke regel die bepaalt dat het gemeentebestuur
alleen een vergunning mag verlenen als er voldoende draagvlak is onder omwonenden. De Afdeling heeft
in haar uitspraak van 21 februari 2018 over Windpark De Drentse Monden en Oostermoer
(ECLI:NL:RVS:2018:616) overwogen dat er geen wettelijke regel bestaat die bepaalt dat een ruimtelijk
                                                                                                   16/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>25 november 2022
plan een ontwikkeling alleen mogelijk mag maken als daarvoor voldoende draagvlak in de omgeving
bestaat. Dit standpunt is in de jurisprudentie van de Afdeling meerdere keren bevestigd.
Draagvlak is dan wel geen wettelijk afwegingscriterium, maar wel belangrijk voor gemeente Houten. Het
zorgen voor draagvlak is primair de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer. Het gemeentebestuur
toetst zijn inspanningen. Daarnaast betrekt het gemeentebestuur inwoners en andere betrokkenen bij
haar eigen besluitvorming.
In 2018 en 2019 zijn zowel de initiatiefnemer als de gemeente op verschillende momenten en manieren
met de omgeving van Windpark Goyerbrug in contact getreden. Hierover is een notitie draagvlak
gemaakt, die in 2022 is aangevuld met de gemeentelijke communicatie- en participatiemomenten van
2020 tot en met 2022 (bijlage i bij het ontwerpbesluit). Alle contactmomenten met de omgeving hebben
veel input opgeleverd voor het besluit over de vergunningaanvraag. Die input was veelal kritisch,
voortkomend uit zorgen. Veel gehoorde zorgen gingen over de impact op het landschap, overlast en
gezondheid. Deze thema’s zijn allemaal onderdeel van de belangenafweging, die het gemeentebestuur
maakt.
Het gemeentebestuur dient bij projecten, zoals Windpark Goyerbrug, een afweging te maken tussen het
belang van een duurzame energievoorziening in het kader van de energietransitie en de belangen van
omwonenden. Dat heeft het gemeentebestuur gedaan, in 2019 en in 2022. Het gemeentebestuur meent
dat zij, alles afwegende, in redelijkheid tot vergunningverlening kan besluiten, waarbij met de eigen
normen voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid een juiste balans is gevonden tussen deze
belangen.
2.10      Thema I: Planschade
Een aantal reclamanten stelt dat zij schade lijden als gevolg van het project. De schade bestaat onder
andere uit de vermindering van de waarde van de woning.
Een besluit van het gemeentebestuur kan tot schade lijden. De schade kan bestaan uit verlies van
inkomen of vermindering van de waarde van een onroerende zaak. De partij die schade lijdt of zal lijden
door dat besluit, kan bij het gemeentebestuur een verzoek tot schadevergoeding indienen. Dergelijke
verzoeken moeten worden ingediend binnen vijf jaar vanaf het onherroepelijk worden van de
omgevingsvergunning. Meer informatie staat op Schadevergoeding planschade (houten.nl). Dit betekent
dat gedurende onderhavige procedure nog geen aanvraag voor een verzoek tot planschade kan worden
ingediend.
                                                                                                 17/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3      ZIENSWIJZEN
3.1    Reclamant 1
       De reclamant vindt dat het woonklimaat van direct omwonenden te zwaar aangetast wordt door
       de ernstige hinder die deze woningen gaan ondervinden van het windpark.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A, D, E en F gestelde.
3.1.1  De reclamant vindt dat de omvang van de windturbines maakt dat een onevenredig groot gebied,
       waaronder woningen en een gedeelte van de Lek met bijbehorend recreatie- en natuurgebied,
       veel hinder gaat ondervinden van geluid en slagschaduw.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A, D en E gestelde. Daarbij merkt het
       gemeentebestuur aanvullend op dat natuur en recreatie niet worden gezien als gevoelige
       objecten.
3.1.2  De reclamant vindt dat de milieuhinder veroorzaakt door het windpark weggewimpeld wordt door
       het verlenen van de vergunning (besluit).
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur heeft alle ingebrachte informatie, ook de
       input van insprekers bij de gemeenteraad en andere betrokkenen die zich op andere wijze tot het
       gemeentebestuur gericht hebben, in de voorliggende afweging betrokken. Dat de uitkomst van
       de afweging voor reclamant teleurstellend kan zijn, begrijpt het gemeentebestuur. Het
       gemeentebestuur verwijst verder naar het onder thema B, C, D en E gestelde.
       De verwachte milieuhinder is zorgvuldig in kaart gebracht in de aanvraag en de bijbehorende
       stukken. Deze documenten zijn getoetst door Pondera, die vervolgens een advies hebben geven.
       Met dit advies als input heeft het gemeentebestuur een zorgvuldige afweging gemaakt waarbij
       tot normen gekomen is die het bestuur een goede balans acht tussen het maatschappelijk nut
       van windpark Goyerbrug en de aanvaardbare hinder die het windturbinepark met zich meebrengt.
       Daarbij is specifiek gekozen voor een normstelling die overeenkomstig de huidige staat van
       wetenschappelijk onderbouwde kennis geen relevante negatieve effecten heeft op gezondheid,
       veiligheid en milieu.
                                                                                               18/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.1.3  De reclamant trekt de betrouwbaarheid van de onderzoeken in twijfel, die uitgevoerd zijn in
       opdracht van de projectontwikkelaar.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C gestelde.
3.1.4  De reclamant geeft aan dat de in het ontwerpbesluit opgelegde geluidsnormen hoger zijn dan de
       normen van het WHO.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D en G gestelde.
3.1.5  De reclamant geeft aan dat het college onterecht stelt dat het advies van het WHO geen
       verplichtingen oplegt. Advies van het WHO met betrekking tot Corona wordt echter wel
       opgevolgd.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D en G gestelde.
       Aanvullend merkt zij op dat het WHO zelf het bewijs voor de relatie tussen windturbinegeluid,
       hinder en gezondheid – gekarakteriseerd als ‘van lage kwaliteit” en daarom slechts een
       voorwaardelijk advies geeft.
3.1.6  De reclamant geeft aan dat het college tevens adviezen van andere organisaties en personen,
       met betrekking tot de onleefbaarheid van de geluidsnormen, met andere gemeenten en
       windparken als bewijs, niet serieus neemt.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur heeft alle ingebrachte informatie, ook de
       input van insprekers bij de gemeenteraad en van andere betrokkenen die zich op andere wijze
       tot het gemeentebestuur gericht hebben, in de voorliggende afweging betrokken. Dat de uitkomst
       van de afweging voor reclamant teleurstellend kan zijn, begrijpt het gemeentebestuur. Het
       gemeentebestuur verwijst verder naar het onder thema B, C en D gestelde.
3.1.7  De reclamant geeft aan dat de in het ontwerpbesluit opgelegde geluidsnormen voor Windpark
       Goyerbrug hoger zijn dan het college voor windpark Houten acceptabel acht. Reclamant geeft
       aan dat voor windpark Houten het college de geluidsnorm verlaagt naar 45 dB Lden en 39 dB
       Lnight. Hierbij het aantal ernstig gehinderden terug brengend van drie naar twee. Bij windpark
                                                                                                19/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Goyerbrug betreft het aantal ernstig gehinderden negen huishoudens en hier wordt voor een
       norm van 47 dB Lden en 41 dB Lnight gekozen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
       Aanvullend geeft het college aan dat in afwezigheid van landelijke normen het bevoegd gezag
       normen op moet stellen op basis van een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de aan
       de orde zijnde situatie toegesneden motivering. De aan de orde zijnde situatie voor beide
       windparken kent relevante omgevingsgebonden verschillen. Meest in het oog springende
       verschillen zijn de nabijheid van andere windparken en andere geluidsbronnen (zoals snelwegen)
       en het aantal woningen binnen een straal van 10x tiphoogte. Daarnaast is Windpark Houten een
       bestaand windpark waarbij de geluidsvoorschriften herzien worden. Voor windpark Goyerbrug
       wordt een oprichtingsvergunning verleend.
3.1.8  De reclamant geeft aan dat de omvang van de windturbines maakt dat de hinder die zij
       veroorzaken te groot zal zijn. De reclamant stelt dat, volgens een milieurapportage, de impact
       van de windturbines groter of kleiner wordt naar gelang het materiaal waar de turbines mee
       bekleed worden. In de vergunning wordt hier echter nergens iets concreets over gezegd en er
       zijn geen eisen (voorschriften) opgenomen.
       Reactie
       Uit de zienswijze blijkt helaas niet welk rapport precies bedoeld wordt, waardoor het
       gemeentebestuur dit ook niet in haar afweging kan betrekken. Daarbij wordt de omvang van de
       hinder beperkt tot een aanvaardbaar niveau door de diverse normen en maatregelen die
       voorgeschreven worden in de vergunning. Zie het onder thema D, E, F en G gestelde.
3.1.9  De Reclamant geeft aan dat het verlenen van deze vergunning de weg vrijmaakt voor nog meer
       van deze buitensporig grote windturbines, met alle bijkomende overlast en hinder.
       Reactie
       Ieder initiatief op het vlak van duurzame opwekking wordt op zichzelf getoetst aan provinciaal en
       gemeentelijk beleid. Ieder initiatief wat past binnen dit beleid moet middels onderzoeken
       aantonen dat het initiatief ook voldoet aan wet- en regelgeving en past in de omgeving.
3.1.10 De reclamant geeft aan dat de procedure tot stand is gekomen met achterhaalde, niet
       democratische werkwijzen. Hierbij benoemt de reclamant geheime overeenkomsten (contracten
       tussen initiatiefnemer en bepaalde direct omwonenden), niet openbaar gemaakte rapporten
       (alternatieven / heroverweging) en gebrekkige participatie.
                                                                                                  20/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. De besluitvorming vindt plaats binnen de kaders die daarvoor
       gelden vanuit de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht en de uitspraken van de
       Afdeling van 28 juli 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1679) en 25 mei 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:1492).
       Dat de uitkomst van de besluitvorming voor reclamant teleurstellend kan zijn, begrijpt het
       gemeentebestuur. Het gemeentebestuur verwijst verder naar het onder thema H gestelde.
       Daarnaast stelt het gemeentebestuur dat de overeenkomsten waarover gesproken wordt
       privaatrechtelijke overeenkomsten zijn tussen initiatiefnemer en bewoners. De gemeente is geen
       partij in de totstandkoming van deze contracten en heeft hier geen zeggenschap in.
       De geheime rapporten waar de reclamant over spreekt betreffen juridische adviezen en een
       financieel rapport met betrekking tot de in het coalitieakkoord afgesproken heroverweging van
       Windpark Goyerbrug. De opgelegde geheimhouding van deze stukken is door de raad
       bekrachtigd op democratische wijze. De documenten die verband houden met de aanvraag, het
       ontwerpbesluit omgevingsvergunning of de verklaring van geen bedenkingen voor het windpark
       zijn allen openbaar gemaakt.
       Verder is voor windpark Goyerbrug de standaard procedure gevolgd die voor overige
       omgevingsvergunningen en verklaringen van geen bedenkingen ook wordt gevolgd.
3.1.11 Reclamant stelt dat gezien de ingebrachte argumenten (zie hierboven onder 3.1.1 tot en met
       3.1.10) het college moet besluiten dat de ter inzage gelegde stukken niet besluitrijp zijn.
       Reactie
       Met inachtneming van alle argumenten genoemd in hoofdstuk 2 en de diverse additionele
       argumenten in reactie tot zienswijzen 3.1.1 tot en met 3.1.10, acht het gemeentebestuur dat een
       weloverwogen besluit genomen kan worden, op basis van wetenschappelijk onderbouwde feiten.
       Hierbij herhalend dat door de uitspraak van de Raad van State gemeente Houten niet kan
       wachten op de afronding van nu lopende onderzoeken, zoals de landelijke plan-MER.
3.2    Reclamant 2
3.2.1  De reclamant geeft aan dat bij de ontwerpvergunning een afwegingskader ontbreekt
       waarbinnen de (ruimtelijke) impact van reeds vergunde en nog op stapel staande
       energieprojecten integraal afgewogen wordt, zodat voor de inwoners van ’t Goy duidelijk is
       waarom de voorgestane concentratie van duurzame energieprojecten in en om ’t Goy
       noodzakelijk is.
       Reactie
       Ten aanzien van het gevraagde afwegingskader merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
                                                                                                   21/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Verder stelt het gemeentebestuur dat er geen sprake is van actieve inzet op concentratie rondom
       ’t Goy.
3.2.2  De reclamant geeft aan dat de onderliggende stukken bij de ontwerpbeschikking hinder
       (bijvoorbeeld geluid en slagschaduw) benaderen vanuit een technische kant (modelmatige
       berekeningen), maar voorbij gaan aan de verwachte belevingshinder. Volgens de reclamant is
       dit een veel breder begrip waarbij de perceptie van omwonenden, de wijze van totstandkoming
       van een besluit, het daarbij gevolgde participatietraject, de wijze waarop het project
       gerealiseerd wordt, maar ook het gevoel van omwonenden een rol spelen in de (subjectieve)
       hinderbeleving.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en H
       gestelde.
3.2.3  De reclamant geeft aan dat, als de plannen doorgaan, in het gebied vier windturbines en drie
       zonneparken nadrukkelijk aanwezig zullen zijn. Dit raakt aan de leefbaarheid van het gebied,
       juist in relatie tot de beleving van de bewoners.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het gestelde onder thema A en C en punt 3.2.1.
3.2.4  De reclamant geeft aan dat een kader gemist wordt waarin aangegeven is welk deel van de
       openbare leefomgeving gebruikt mag worden voor de duurzame opwek van energie. De
       reclamant geeft aan dat in de besluitvorming en de behandeling in de gemeenteraad er beperkt
       ruimte was voor discussie.
       Reactie
       Door de uitspraak van de Raad van State van 25 mei 2022 moet het gemeentebestuur in een
       relatief kort tijdsbestek een besluit nemen. Dit neemt niet weg dat er een informatieavond is
       georganiseerd (22 augustus 2022) en dat er op 6 en 8 september 2022 een RTG over het
       ontwerpbesluit is gehouden waar belanghebbenden in staat zijn gesteld om in te spreken. De
       inbreng uit deze momenten is meegenomen in de uiteindelijke ontwerpbeschikking en ontwerp
       verklaring van geen bedenkingen.
       Ten aanzien van het gevraagde kader merkt het gemeentebestuur op dat dit specifieke kader
       momenteel inderdaad niet voorhanden is. Dit neemt niet weg dat in de ruimtelijke afweging van
                                                                                                  22/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       het windpark wel gekeken is naar de draagkracht van het gebied en de geschiktheid voor dit
       specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A, H en punt 3.2.1.
3.2.5  De reclamant vindt dat de (geplande) grootschalige zonneparken en zeer hoge windturbines de
       leefomgeving in ’t Goy op ongekende wijze industrialiseert.
       De reclamant geeft aan dat in de aanmeldingsnotitie MER-beoordeling, onder 2.3 de cumulatie
       van dit project met andere windprojecten is beoordeeld. Hierbij geeft de gemeente in een
       ongedateerde brief het oordeel dat er sprake is van gedegen en uitgebreide onderzoeken,
       waardoor geen twijfel bestaat over de globale effecten voor het milieu of de conclusies uit deze
       onderzoeken. Door het onderzoek te verengen tot slechts andere windmolenparken en niet tot
       uitgangspunt te nemen opwek van duurzame energie, zijn effecten op de directe omgeving
       onvoldoende gewogen. Per slot van rekening wordt de grondslag van dit project mede
       gevonden in de doelstelling van de gemeente Houten om 9% van het totale energieverbruik
       duurzaam lokaal op te wekken. De reclamant ziet graag dat een integrale afweging wordt
       gemaakt waarbij alle opwerk van duurzame energie wordt meegenomen en wordt aangetoond
       dat dit plan daarin past.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en B gestelde.
       Aanvullend stelt het gemeentebestuur dat voor aspecten als geluid en landschap er wel degelijk
       rekening is gehouden met cumulatief effect van andere objecten.
       Ten aanzien van de gevraagde integrale afweging merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Daarbij wijst het gemeentebestuur erop dat de ambitie van de gemeente Houten is om in 2040
       100% van het totale energieverbruik duurzaam lokaal op te wekken. Het tussendoel voor 2025
       is 20%. Dit staat in het Energieplan Gemeente Houten (vastgesteld door de gemeenteraad d.d.
       11 februari 2020), waarin ook de bijdrage van Windpark Goyerbrug aan die 20% in 2025 en 100%
       in 2040 is meegerekend.
3.2.6  De reclamant verzoekt in de vergunning op te nemen dat alle windturbines hetzelfde type
       windturbine krijgen.
       Reactie
       Dit is reeds opgenomen in de aanvraag welke onderdeel uitmaakt van de vergunning.
3.2.7  De reclamant stelt dat in de besluitvorming in de gemeenteraad doorslaggevend belang
       toegekend is aan de opwekking van duurzame energie tegenover de hinder voor de omgeving.
                                                                                                   23/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       De reclamant geeft aan niet te begrijpen dat de gemeente in deze afweging de invulling van het
       maatschappelijk belang grotendeels overlaat aan de initiatiefnemer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en C gestelde.
       Aanvullend hierop stelt het gemeentebestuur dat binnen de procedure van een
       omgevingsvergunning de initiatiefnemer beslist welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd
       gezag toetst vervolgens of dit past binnen beleid, wet en regelgeving.
3.2.8  De reclamant stelt dat de ontwerp-omgevingsvergunning binnen de door de initiatiefnemer
       geschetste mogelijkheden onvoldoende rekening houdt met het beperken van hinder voor
       omwonenden en het realiseren van de maatschappelijke doelstelling. Reclamant stelt dat met
       45 dB en een generatorvermogen van 4,5 MW of 5 MW dezelfde nettoproductie kan worden
       gehaald met minder geluidshinder.
       Reactie
       Het gemeentebestuur wijst op het feit dat binnen de procedure van een omgevingsvergunning
       de initiatiefnemer bepaalt welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst vervolgens
       of dit past binnen beleid, wet- en regelgeving.
3.2.9  De reclamant geeft aan dat netto slagschaduw in de ontwerp-omgevingsvergunning niet
       gedefinieerd wordt en dat zonder definitie het onmogelijk is om vast te stellen of van
       overschrijding van de norm sprake is. Reclamant verzoekt een definitie van slagschaduw op te
       nemen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur erkent dat een definitie van slagschaduw meer duidelijkheid geeft. In
       reactie op deze zienswijze wordt de volgende definitie van slagschaduw opgenomen in de
       vergunning:
       Binnen het kader van dit besluit wordt Slagschaduw gedefinieerd als:
       De schaduw die wordt veroorzaakt door draaiende rotorbladen voor zover:
        a. de afstand tussen de windturbine en de ontvanger minder dan 1.913 m bedraagt, en
        b. er in de door de slagschaduw getroffen uitwendige scheidingsconstructie van het getroffen
            object zich ramen bevinden, en
        c. de directe straling van het zonlicht – gemeten in een vlak loodrecht op de richting van de
            zon – groter is dan 120 W/m2, en
        d. de zon hoger dan 3 graden boven de horizon staat.
3.2.10 De reclamant geeft aan dat de in de ontwerp-omgevingsvergunning niet is opgenomen wat de
       maximale duur mag zijn van het daadwerkelijk stilzetten van het in werking zijnde park als
                                                                                                   24/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       slagschaduw optreedt. Ook is in de aanvraag niet aangegeven wat per turbinetype de tijdsduur
       is waarbinnen de wieken niet meer draaien als slagschaduw optreedt. Indien de keuze aan de
       initiatiefnemer wordt gelaten verzoekt de reclamant om een eis te stellen aan de duur van het
       tot stilstand komen van de windmolen gebaseerd op het molentype met de kortste tijdsduur om
       tot volledige stilstand te komen.
       Reactie
       Naar aanleiding van deze zienswijze neemt het gemeentebestuur een maximale afslagtijd
       (tijdsduur) op in de vergunning van drie minuten voor het tot stilstand komen van de rotorbladen,
       in situaties waarbij de stilstandvoorziening voor slagschaduw in werking treedt. Dit is de minimale
       veilige afslagtijd voor windturbines van de omvang zoals deze komen op windpark Goyerbrug.
3.2.11 In voorschrift 3.2.2.4 is de keuze aan de initiatiefnemer gelaten voor een stilstandkalender of
       een actieve slagschaduwmonitoring. Voordeel van de stilstandkalender is dat nimmer
       slagschaduw hoeft op te treden, omdat het windpark uitgeschakeld wordt bij iedere kans
       daarop. Gelet op de doelstelling van 0 uur netto slagschaduw verzoekt de reclamant de
       stilstandkalender als verplichting op te nemen in de voorschriften van de vergunning.
       Reactie
       Het gemeentebestuur stelt dat het voorschrijven van een stilstandkalender inderdaad borgt dat
       er geen overlast door slagschaduw op kan treden. De manier waarop dit geborgd wordt is het
       stilzetten van windturbines op momenten dat slagschaduw kán optreden. Een stilstand-
       voorziening op basis van een sensor zet de windturbine stil op het moment dat er slagschaduw
       op zál treden. Bij een stilstandkalender staan windturbines derhalve vaker stil, ook op momenten
       dat er geen daadwerkelijk risico is op slagschaduw. Dit betekent een verder verlies van opbrengst
       aan opgewekte duurzame energie.
       De norm van nul uren borgt al een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
       die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die kan ontstaan gedurende de afslagtijd
       (het tot stilstand komen van de windturbine). Deze is maximaal drie minuten. Daarmee is het
       gemeentebestuur van mening tot een goede norm gekomen te zijn en laat keuze aan de
       initiatiefnemer hoe te borgen dat aan deze normstelling voldaan wordt.
       Eerder is in communicatie gesproken over afslagtijden van anderhalve minuut. Dit zijn
       afslagtijden voor gemiddelde windturbines. Uit informatie van diverse fabrikanten blijkt dat de
       afslagtijd voor het formaat windturbines van Goyerbrug drie minuten is. Dit heeft te maken met
       de tijd die nodig is om het vermogen om te leiden en zo de turbine beheerst tot stilstand te
       brengen. Bij een kortere afslagtijd loopt bij grote windturbines de temperatuur te snel op wat kans
       geeft op defecten.
3.2.12 De reclamant verzoekt om in de omgevingsvergunning vast te leggen op welke wijze
       slagschaduw bepaald dient te worden, welke apparatuur daarbij gebruikt wordt, op welke wijze
       deze dient te worden gebruikt en hoe dit dient te worden vastgelegd. Dit met het oog op de
                                                                                                    25/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       foutenmarge van 20% die acceptabel wordt geacht in het gebruikte onderzoek van de World
       Meteorological Organization.
       Reactie
       De norm van nul uren borgt een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
       die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die op kan treden gedurende de afslagtijd
       (het tot stilstand komen van de windmolen). Deze is maximaal drie minuten. In de vergunning is
       een definitie van slagschaduw gegeven (zie 3.2.9) en zijn voorschriften opgenomen omtrent
       monitoring en registratie van relevante gegevens en het beschikbaar stellen van die gegevens
       aan het bevoegd gezag. Daarmee is het gemeentebestuur van mening tot een goede norm
       gekomen te zijn met voldoende duidelijkheid ten aanzien van monitoring en handhaving. Extra
       voorschriften over met welke apparatuur gemeten moet worden, worden onnodig geacht.
3.2.13 De reclamant verzoekt de gemeente te onderzoeken tot welke afstand de windturbines van
       windpark Goyerbrug slagschaduwhinder kunnen veroorzaken en de stilstandbepaling niet te
       beperken tot raamopeningen in de woning, maar de gehele ruimte waar mensen kunnen
       verblijven, bijvoorbeeld ook de tuin, in aanmerking te nemen. Hierbij geeft de reclamant aan dat
       in de ontwerp-omgevingsvergunning uitgegaan wordt van een afstand van 1913 meter, terwijl
       Duitse onderzoeken aangeven dat slagschaduwhinder optreedt tot 2000 meter.
       De reclamant verzoekt de gemeente om in de omgevingsvergunning een helder
       handhavingskader op te nemen, waarvan onderdeel is hoe omgegaan wordt met signalen uit
       de omgeving dat in afwijking van de aan de omgevingsvergunning verbonden voorwaarden
       gehandeld wordt.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema E gestelde.
       Verder stelt zij dat uitgangspunt bij de berekening van slagschaduw een minimale afscherming
       is van de zon van 20% door het rotorblad. Voor Goyerbrug resulteert dit in een maximale afstand
       van 1913 m vanaf de turbines waarbinnen nog sprake is van mogelijke slagschaduweffecten.
       Diverse onderzoeken concluderen dat buiten deze afstand de schaduw zo diffuus is dat deze
       geen hinder meer kan opleveren. Zie bijvoorbeeld Update of UK Shadow Flicker evidence base
       - (GOV.UK) en Erläuterungen zur Schattensimulation von Windkraftanlagen 2016 1 (bayern.de).
       Verder wijst het gemeentebestuur er op dat bij slagschaduw rekening wordt gehouden met
       'gevoelige objecten'. Dat zijn 'gevoelige gebouwen' en 'gevoelige terreinen' als bedoeld in artikel
       1.1, lid 1, Activiteitenbesluit. Tuinen bij woningen worden niet beschermd ten aanzien van
       slagschaduw (zie ook expliciet Stcrt. 2022, nr. 223, blz. 55). Dat heeft verschillende redenen.
       Mensen mogen in een woning meer bescherming verwachten dan daar buiten. Ook is het effect
       van slagschaduw in een woning hinderlijker dan in een tuin. Dat komt omdat er buiten meer licht
       is, waardoor het hinderlijke schaduweffect van slagschaduw minder sterk is.
       Ten aanzien van handhaafbaarheid worden in de vergunning niet alleen duidelijke normen
       gesteld, maar zijn tevens voorschriften opgenomen over het monitoren en registreren van data
                                                                                                   26/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       en het beschikbaar stellen hiervan aan het bevoegd gezag. Aan hand van die data kan de RUD
       Utrecht controleren of aan de voorschriften van de vergunning voldaan wordt.
       De gemeente Houten heeft een handhavingsbeleid dat van toepassing is op alle bedrijven in de
       gemeenten, dus ook op Windpark Goyerbrug. Dit beleid wordt uitgevoerd door de RUD Utrecht.
       Het beleid bestaat uit 3 stappen:
       1. Toezichtfase
       Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
       eerste stap het aangaan van een gesprek tussen de RUD en de ondernemer over de
       overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
       overtreding, dan wel klacht en blijft de voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
       overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding, dan
       volgt stap 2.
       2. Voornemen opleggen dwangsom
       Er wordt een brief verstuurd met daarin het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.
       De hoogte van het bedrag van de dwangsom is afhankelijk van het type overtreding en daarmee
       een financiële prikkel richting de overtreder om de overtreding ongedaan te maken. Op dit
       voornemen heeft de overtreder het recht om een zienswijze in te dienen. Blijft de overtreding
       binnen de gestelde termijn voortduren dan volgt stap 3.
       3. Definitief opleggen van dwangsom
       Als na het verstrijken van deze termijn nog steeds sprake is van de overtreding dan volgt een
       verbeuring van het dwangsombedrag.
       De aanleiding van toezicht en handhaving kan zijn:
       - Inzichten van monitoring (proactief toezicht)
       - (Milieu)klachten per mail of telefoon
       - Een handhavingsverzoek.
       Voor spoedeisende klachten heeft de RUD een Milieuklachtenlijn, 24 uur per dag, 7 dagen per
       week beschikbaar: 0800 – 0225510. Voor niet spoedeisende klachten is via de website van de
       RUD een milieuklachtenformulier beschikbaar via:
       https://rudutrecht.formulierenserver.nl/milieuklachten
       Ten aanzien van het kader voor handhaving geldt dat dit voldoende duidelijk uit de wet volgt –
       zie hierboven. Er is geen reden om de omgevingsvergunning hierop aan te vullen.
                                                                                                 27/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.2.14 De reclamant verzoekt een geluidsnorm van 45 dB Lden aan de vergunning te verbinden, in
       combinatie met een LAeq (equivalent geluidsniveau). Reclamant stelt dat een LAeq zorgt dat
       periodes van stiltes niet gecompenseerd worden met perioden van excessieve geluidsdruk.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
3.2.15 De reclamant stelt dat voorkomen moet worden dat handhaving van de normen gepaard gaat
       met lange procedures, waarbij de overlast gedurende die procedure blijft voortduren.
       Reclamant stelt voor dat bij geconstateerde overlast boven het vastgestelde normenkader de
       overlast veroorzakende windturbine onmiddellijk stilgelegd wordt en dat deze pas weer op mag
       starten als de initiatiefnemer aangetoond heeft dat de overlast boven de vastgestelde norm niet
       meer voor kan komen.
       Reactie
       Toezicht en handhaving wordt verricht door de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD). Bij
       overschrijding zal de RUD handhaven conform haar standaardprocedures, die in lijn zijn met de
       wet en de Landelijke Handhavingsstrategie. Zie ook 3.2.13.
       Aanvullend daarop geeft het gemeentebestuur aan dat de RUD periodiek controles uitvoert op
       naleving van de normen, maar ook klachten en handhavingsverzoeken uit de omgeving
       behandelt. Bij een ontvangen klacht of handhavingsverzoek verricht de RUD altijd eerst
       onderzoek naar de situatie. Dit onderzoek moet duidelijk maken wat er precies gebeurd is,
       hoe/waarom dit gebeurd is en of het hier inderdaad gaat om een overtreding van een van
       toepassing zijnde norm.
       De RUD gaat bij overlast altijd het gesprek aan met de ondernemer over de ervaren overlast en
       hoe dit op te lossen. Het daadwerkelijk overgaan tot het nemen van maatregelen
       (bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk) gebeurt als is aangetoond dat er inderdaad sprake is van
       een overtreding. Hierbij moeten de maatregelen in verhouding staan tot de ernst van de
       overtreding.
       Het direct stilzetten van een windturbine naar aanleiding van een klacht ziet het gemeentebestuur
       als onevenredig. Eerst moet aangetoond zijn dat het gaat om een overtreding van een van
       toepassing zijnde norm. Op dat moment wordt aan hand van de aard en ernst van de overtreding
       een passende maatregel opgelegd. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat bij iedere
       overschrijding onmiddellijk de windturbine stil wordt gelegd.
3.2.16 De reclamant verzoekt de gemeente Houten om met Stichting Mooi ’t Goy in overleg te gaan,
       hoe een bepaling, ter bescherming van de bevolking, zoals bedoeld in zienswijze 3.2.15, verder
       vormgegeven dient te worden. De reclamant geeft hierbij aan dat minimaal ook voor
       laagfrequent geluid een afdwingbare norm in de omgevingsvergunning opgenomen zal dienen
       te worden. Dit ook met verwijzing naar de situatie bij het windturbinepark bij de N33.
                                                                                                   28/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
       Het gemeentebestuur heeft in samenspraak met Pondera en de RUD normen opgenomen die
       voldoende bescherming bieden voor de omgeving en goed handhaafbaar zijn. Derhalve ziet het
       gemeentebestuur geen reden deze normen verder aan te scherpen of aan te vullen.
3.3    Stichting belangen Wijkersloot e.o., Stichting Redichem-De Geeren en anderen
3.3.1  De reclamant is van mening dat het college niet bevoegd is op de gevraagde vergunning te
       beslissen, maar dat Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht bevoegd zijn. Daarom moet
       de procedure worden stopgezet.
       Reactie
       Gedeputeerde Staten hebben afgezien van toepassing van de gecoördineerde voorbereiding en
       bekendmaking van de benodigde besluiten. Daarmee is het gemeentebestuur bevoegd de
       aanvraag te behandelen.
3.3.2  De reclamant stelt dat op grond van het Bor sprake is van een vergunningplichtige inrichting. Nu
       een omgevingsvergunning nodig is zoals bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder e van de Wabo, kan
       niet worden volstaan met het verlenen van een vergunning zoals bedoeld in artikel 2.1 lid 1 onder
       i Wabo. Het college moet daarom de vergunning weigeren.
       Reactie
       Artikel 2.1, lid 1, onder i, Wabo jo. artikel 2.2a, lid 1, onder a, Bor schrijft voor dat in onderhavig
       geval een omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM) nodig is, zoals ook is verleend. Er
       is geen sprake van een vergunningplichtige inrichting op grond van artikel 2.1, lid 1, onder e,
       Wabo nu er geen rechtstreekse plicht bestaat tot het opstellen van een MER.
       De reclamant stelt dat ten onrechte geen milieueffectrapport (MER) is opgesteld.
       Reactie
       Verwezen wordt naar het hierboven onder thema B gestelde.
3.3.3  De reclamant stelt dat sprake is van schending van artikel 3:11 Awb. Het gemeentebestuur moet
       ook het advies van advocatenkantoor AKD over de financiële risico's in het geval het project niet
                                                                                                        29/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       doorgaat in de afweging betrekken. Dit stuk heeft een belangrijke rol gespeeld bij de beslissing
       van de gemeenteraad tot het afgeven van de ontwerp-VVGB. Ten onrechte is het advies van
       AKD niet ter inzage gelegd.
       Reactie
       Alle stukken die het gemeentebestuur bij zijn beoordeling heeft betrokken, zijn ter inzage gelegd
       en derhalve ook ter kennis van de reclamant gekomen. Het advies van advocatenkantoor AKD
       maakt geen deel uit van het beoordelingskader en heeft dus geen rol gespeeld bij de beoordeling
       van het verzoek tot afgifte van een ontwerp-VVGB.
3.3.4  De reclamant stelt dat het windturbinepark moet worden aangemerkt als een stedelijke
       ontwikkeling in de zin van artikel 1.1.1 Bro. Het college heeft geen aandacht besteed aan de
       ladder duurzame verstedelijking.
       Reactie
       De ABRvS heeft in haar uitspraak van 16 maart 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:709) bepaald dat gelet
       op de nota van toelichting op het Bro en de strekking van de regeling die gericht is op het
       tegengaan van leegstand dat een windpark geen stedelijke ontwikkeling is als bedoeld in artikel
       3.1.6, tweede lid, in samenhang met artikel 1.1.1, eerste lid, onder i, van het Bro.
3.3.5  De reclamant stelt dat ten onrechte toepassing is gegeven aan artikel 7.20a Wet milieubeheer.
       Aan de OBM kunnen op grond van artikel 5.13b Bor geen voorschriften worden verbonden en de
       aanvraag dient dan ook te worden afgewezen.
       Reactie
       Verwezen wordt naar het gestelde onder 2.3.1 van de OBM. Aan de OBM kunnen op grond van
       artikel 7.20a Wet milieubeheer voorschriften worden verbonden. De reclamant maakt niet
       duidelijk waarom het gemeentebestuur ten onrechte toepassing aan dit artikel zou hebben
       gegeven.
3.3.6  De reclamant stelt dat de gevolgen voor de gezondheid van omwonenden ten onrechte niet zijn
       onderzocht.
                                                                                                  30/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       De gevolgen voor de gezondheid van omwonenden zijn wel degelijk onderzocht. Verwezen wordt
       naar hierboven onder 2.7, Thema G: gezondheid en voorzorgsbeginsel gestelde.
3.3.7  De reclamant stelt dat de onderbouwing van de keuze geluidsnormen opgenomen in voorschrift
       3.2.1.1 van de ontwerp-omgevingsvergunning niet voldoet aan de eisen die de ABRvS stelt. De
       Memo Motivering lokale milieunormen windpark Goyerbrug bevat geen actuele, deugdelijke en
       op zichzelf staande en op de aan de orde zijnde situatie toegesneden motivering. Dit geldt zowel
       voor de norm zelf als voor het gebruik van de Lden systematiek.
       Reactie
       De Memo motivering lokale milieunormen voldoet wel degelijk aan de eisen die de ABRvS stelt.
       De reclamant geeft niet aan op grond waarvan dat niet het geval zou zijn. Voor het overige wordt
       verwezen naar het hierboven onder 2.4, thema C, 2.5, thema D, 2.6, thema E gestelde.
3.3.8  De reclamant stelt dat de gekozen norm van 47 Lden in strijd is met de aanbevelingen in de
       WHO-richtlijnen.
       Reactie
       Verwezen wordt naar het hierboven onder 2.5, thema D: geluid, gestelde.
3.3.9  De reclamant stelt dat de huidige gekozen voorschriften onvoldoende waarborgen geven met
       betrekking tot geluid en veiligheid. De turbinekeuze wordt pas later definitief vastgelegd. De
       maximale invulling van het plan is daarmee nog steeds niet duidelijk.
       Reactie
       Inderdaad staat thans nog niet vast welk type turbine exact zal worden geplaatst. Er is sprake
       van een bandbreedte. De maatvoering van de te plaatsen turbines staat wel vast. Deze moet een
       ashoogte van minimaal 145 meter en maximaal 166 meter hebben, terwijl de rotordiameter
       maximaal 150 meter mag zijn. De tiphoogte moet liggen tussen de 211 en 241 meter. Tenslotte
       mag het totale vermogen van het windpark niet meer dan 22,8 MW zijn. De effecten op (onder
       meer) geluid, slagschaduw en externe veiligheid zijn voor alle turbinetypes onderzocht. Bij de
       beoordeling van deze effecten is uitgegaan van de grootst optredende effecten (worst case
       scenario). Voor alle types staat vast dat met mitigerende maatregelen kan worden voldaan aan
       de op te leggen normen. Voordat mag worden gestart met de uitvoering van de werkzaamheden
       moet de definitieve turbinekeuze voor goedkeuring worden voorgelegd. Daarmee zijn de
       kenmerken en de milieugevolgen die kunnen worden veroorzaakt bekend. Het gemeentebestuur
                                                                                                 31/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       volgt dan ook niet de stelling van reclamanten dat de maximale invulling van het plan daarmee
       nog steeds niet duidelijk is. In dit verband wordt verwezen naar de uitspraak van de rechtbank
       Midden-Nederland d.d. 30 juni 2020 (ECLI:NL:RBMNE:2020:2433), r.o. 38 waaruit, met een
       verwijzing naar jurisprudentie van de ABRvS, volgt dat het is toegestaan om bandbreedtes in de
       omgevingsvergunning op te nemen in plaats van vaste kenmerken.
3.3.10 De reclamant stelt dat de windturbines onvoldoende goed in het landschap worden ingepast. De
       onderbouwing is ondermaats.
       Reactie
       Verwezen wordt naar het hierboven onder 2.2, thema: ruimtelijke kwaliteit, gestelde.
3.3.11 De reclamant stelt dat er in strijd met artikel 2.10, eerste lid, aanhef en onder d Wabo, althans in
       strijd met artikel 2.12, eerste lid, aanhef en onder a. 3e Wabo, geen welstandsbeoordeling is
       meegenomen in de besluitvorming.
       Reactie
       In de gemeente Houten geldt de Welstandsnota 2011. Na de invoering van deze nieuwe
       welstandsnota geldt dat Houten welstandsvrij is. Toetsing van welstand vindt alleen nog plaats
       in geval van zogenoemde excessen. Daartoe is in de welstandsnota 2011 voorzien in een
       excessenregeling. Er is sprake van een exces wanneer een bouwwerk of een gedeelte daarvan
       op overduidelijke wijze - dus ook voor niet-deskundigen - in ernstige mate in strijd is met "redelijke
       eisen van welstand". Het gaat in gevallen van een exces altijd om ernstige ontsiering van een
       bouwwerk of een gedeelte daarvan in relatie tot de omgeving. Een windturbine is geen bouwwerk
       dat in strijd is met de redelijke eisen van welstand.
       Uit de Welstandsnota 2011 volgt dat bij alle nieuw in te richten gebieden en herinrichting van
       bestaande gebieden een beeldkwaliteitsplan onderdeel uitmaakt van het bestemmingsplan. In
       dit geval is geen sprake van een bestemmingsplan. Reeds om die reden is een
       beeldkwaliteitsplan niet vereist.
       Overigens zijn bij de ruimtelijke onderbouwing diverse visualisaties bijgevoegd, waaruit blijkt wat
       de visuele impact is van de te realiseren windturbines. In opdracht van het college zijn verder
       nog visualisaties (in 3D) gemaakt van de windmolens in de bestaande omgeving. Daarmee kan
       de toekomstige situatie vanuit alle gewenste hoeken bekeken worden. Verwezen wordt voorts
       naar het hierboven onder 2.2, thema: ruimtelijke kwaliteit, gestelde.
       Tenslotte verwijst het gemeentebestuur naar de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland
       van 30 juni 2020 (ECLI:NL:RBMNE:2020:2433) waarin de rechtbank oordeelt dat een
       welstandstoets niet nodig is.
                                                                                                      32/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.3.12 De reclamant stelt dat het college en de gemeenteraad zich ten onrechte hebben laten leiden
       door mededelingen van de aanvrager inhoudende dat een geluidsnorm van 46 of 45 Lden niet
       financierbaar is. Hiermee is de keuze voor een bepaalde norm dan ook direct een keuze om de
       vergunning wel of niet te verlenen. De ontwerpbesluiten lijken te zijn ingegeven door de angst
       voor aansprakelijkstellingen aan de zijde van de exploitant.
       Reactie
       Verwezen wordt naar het hierboven onder 2.2 onder thema: geluid, gestelde. Het
       gemeentebestuur heeft de belangen van de bescherming van omwonenden tegen geluidoverlast
       afgewogen tegen de belangen van initiatiefnemer bij het rendabel kunnen exploiteren van het
       windpark.
3.3.13 De reclamant stelt dat de onderbouwing voor het onderwerp natuur onvoldoende is. En ook
       onjuist. De Wnb-vergunning die eerder voor het windpark is afgegeven kan als gevolg van de
       uitspraak van de ABRvS van 2 november 2022 (ECLI:NL:RVS:2022:3159) over de
       bouwvrijstelling stikstof niet worden gebruikt door initiatiefnemer.
       Reactie
       Anders dan de reclamant stelt, is de stikstofemissie gedurende de bouwfase wel degelijk
       onderzocht. Uit de AERIUS-berekening volgt dat de stikstofdepositie als gevolg van de
       bouwwerkzaamheden op alle punten 0,00 N/ha/jaar bedraagt. Verslechtering van de kwaliteit van
       de natuurlijke habitats in Natura-2000 gebieden als gevolg van de aanleg van Windpark
       Goyerbrug, is daarom met zekerheid uit te sluiten. Verwezen wordt voorts naar het hierboven
       onder 2.7, thema: natuur gestelde.
       Gelet hierop is het gemeentebestuur van oordeel dat de door vracht- en kraanwagens tijdens de
       aanleg van het park veroorzaakte stikstofdepositie niet aan de vergunningverlening in de weg
       staat.
3.3.14 De reclamant stelt dat de onderbouwing van de fundering van het windpark en de invloed van
       het windpark op de bodem ten onrechte niet is onderzocht en onvoldoende is onderbouwd.
       Reactie
       In de ruimtelijke onderbouwing van LBP Sight, (3.2.1) is aangegeven dat het fundatieblok van
       een windturbine bestaat uit gewapend beton en dat dit wordt onderheid. Op grond van artikel
       3.1.2 van de voorschriften Bouwen van de vergunning, dient initiatiefnemer tenminste 3 weken
       voor uitvoering van de werkzaamheden alsnog de gedetailleerde berekeningen en tekeningen
       van de constructies ter goedkeuring bij de gemeente (team VTH) indienen.
                                                                                               33/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Wat de reclamant precies bedoelt met de invloed van het windpark op de bodem, wordt het
       gemeentebestuur, nu deze stelling op geen enkele wijze wordt onderbouwd, niet duidelijk. Wel
       duidelijk is dat een windturbine uit de aard der zaak geen stoffen in de bodem afscheidt, dus in
       die zin is onderzoek hiernaar ook niet nodig.
3.3.15 De reclamant stelt dat het voorkomen van lichthinder in de ruimtelijke onderbouwing onvoldoende
       zeker is gesteld. Het voorkomen van lichthinder wordt hiermee aldus de reclamant onvoldoende
       voorkomen.
       Reactie
       In 3.11 van de ruimtelijke onderbouwing van LBP Sight is ingegaan op lichthinder. Ten aanzien
       lichtschittering wordt gesteld dat de windturbines worden voorzien van anti-reflecterende coating.
       In de vergunning is dit opgenomen als verplichting via een voorschrift. In de ruimtelijke
       onderbouwing is voorts uitgebreid ingegaan op obstakelverlichting in verband met de veiligheid
       van het vliegverkeer. Het betreft hier internationale ICAO richtlijnen waaraan moet worden
       voldaan.
       Anders dan de reclamant stelt is in de ruimtelijke onderbouwing voldoende aandacht besteed
       aan lichthinder.
3.4    Reclamant 4
3.4.1  De reclamant acht de schadelijke effecten op inwoners, veroorzaakt door het windturbinepark
       onvoldoende wetenschappelijk vastgesteld. Met name noemt de reclamant de invloed van de
       extreme hoogte van de windturbines en het geproduceerde laagfrequente geluid op de
       gezondheid. Reclamant is van mening dat de gemeente een bewust risico neemt door het
       ontbreken van betrouwbare gegevens. De mate van invloed moet eerst grondig onderzocht
       worden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A, D en G gestelde.
3.4.2  De reclamant geeft aan dat de productie van windenergie noodzakelijk is, maar niet door
       middel van de nu voorgestelde grote turbines in de nabijheid van woningen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A gestelde.
                                                                                                  34/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.5    Reclamant 5
3.5.1  De reclamant is van mening dat de vergunning voor windpark Goyerbrug niet afgegeven kan
       worden nu de gezondheidsschade veroorzaakt door windmolenpark Goyerbrug aantoonbaar
       zeer groot is. Reclamant geeft aan dat zij als omwonende van Windpark Ospeldijk op 1600
       meter afstand van de meest dichtstbijzijnde turbine last heeft van fysieke trillingen in de
       woonsituatie. Veel omwonenden die dichterbij wonen ervaren ernstige hinder van
       slaapproblemen, vermoeidheid en concentratieproblemen.
       Reactie
       Ten aanzien van de opmerking met betrekking tot de gestelde gezondheidsschade door
       windmolenpark Goyerbrug verwijst het gemeentebestuur naar het onder thema D en G gestelde.
       Met betrekking tot trilling geldt dat niet is gebleken dat windmolens trillinghinder veroorzaken
       tijdens de exploitatiefase. Er is naar de mening van het gemeentebestuur geen sprake van
       gezondheidsschade door windpark Goyerbrug.
3.6    College van burgemeester en wethouders van de gemeente Wijk bij Duurstede
3.6.1  Het college van de gemeente Wijk bij Duurstede betreurt dat het ontwerpbesluit kenbaar is
       gemaakt, zonder hun bestuur daarover tijdig over de inhoud ervan te informeren. Ook bij het
       informeren van de omwonenden had het college vooraf inhoudelijk betrokken willen worden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur heeft begrip voor de teleurstelling over het doorlopen proces. Ook
       gemeente Houten hecht aan het goed en vooraf informeren van collega-besturen, die bij een
       dossier betrokken zijn. Dat is ook onze gebruikelijke werkwijze. Op proces zijn onze
       buurgemeenten vooraf geïnformeerd. Op inhoud was dat bij het voorgenomen besluit over de
       ontwerpvergunning voor Windpark Goyerbrug helaas niet mogelijk: het voorgenomen besluit is
       genomen op de dag dat de openbare informatieavond plaatsvond. Toen was er nog geen besluit
       genomen over de hoogte van de normen. De geluiden van de informatieavond waren voor het
       college input voor het besluit over de normen.
       De reactie van Wijk bij Duurstede onderstreept voor ons de noodzaak om gezamenlijk op te
       trekken rond windenergie. De verantwoordelijke wethouders van beide gemeenten hebben
       elkaar hierover gesproken.
                                                                                                   35/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.7    Reclamant 7
3.7.1  De reclamant geeft aan het niet eens te zijn met het ontwerpbesluit Omgevingsvergunning,
       omdat de geluidsbelasting van het windturbinepark ongewenst invloed heeft op de gezondheid.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D en G gestelde.
3.7.2  De reclamant geeft aan het niet eens te zijn met het ontwerpbesluit Omgevingsvergunning,
       omdat alle vier de windturbines van Windpark Goyerbrug zichtbaar zijn vanuit de kamer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A gestelde.
3.7.3  De reclamant geeft aan het niet eens te zijn met het ontwerpbesluit Omgevingsvergunning, om
       het feit dat enkele bewoners wel gecompenseerd worden en anderen niet. Dit levert
       verdeeldheid op in de omgeving.
       Reactie
       Het gemeentebestuur veronderstelt dat reclamant hier doelt op de compensatie die de
       initiatiefnemer biedt aan direct omwonenden. Deze compensatie is onderdeel van een
       privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en de betreffende bewoners. Zie het onder
       thema H gestelde.
3.7.4  De reclamant geeft aan het niet eens te zijn met het ontwerpbesluit Omgevingsvergunning,
       omdat er geen rekening wordt gehouden met de gangbare regelgeving; afstand 10 keer
       tiphoogte. Ook geeft de Reclamant aan niets te kunnen omdat de regels – door de gemeente
       Houten zelf opgesteld – hier geen ruimte voor bieden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C.
       Aanvullend geeft het gemeentebestuur aan dat een afstandsnorm in Nederland geen gangbare
       regelgeving is.
                                                                                                 36/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.8    Reclamant 8
3.8.1  De reclamant stelt dat de gemeente Houten voorbijgaat aan het advies van de WHO voor 45
       Lden. Daarbij merkt de reclamant op dat de gemeente Houten andere normen hanteert voor
       windpark Houten dan voor windpark Goyerbrug.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C, D en G gestelde.
       Verder merkt zij op dat de specifieke omstandigheden bij een windpark – conform de opdracht
       van de Afdeling – meegewogen zijn in de totstandkoming van de normen. Deze omstandigheden
       zijn voor windpark Houten anders dan voor windpark Goyerbrug.
3.8.2  Volgens reclamant lijkt het erop dat de overeenkomsten over financiële compensatie met 16
       van de 17 direct omwonenden voor de gemeente een rechtvaardiging is om de norm van 47 dB
       op te leggen.
       Reactie
       De afweging die het gemeentebestuur heeft gemaakt is niet beïnvloed door financiële afspraken
       die tussen initiatiefnemer en omwonenden zijn gemaakt.
3.8.3  De reclamant vraagt wat het beleidsvormingsproces binnen de gemeente is over de vaststelling
       van de dB Lden waaruit blijkt dat er geen schade ontstaat aan de gezondheid.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D en G gestelde.
3.8.4  De reclamant vraagt of bij het vaststellen van de geluidshinder bij woningen ook rekening wordt
       gehouden met nieuwbouw in ’t Goy.
       Reactie
       Bij het vaststellen van de geluidsnorm wordt rekening gehouden met een leefbaar woonklimaat
       voor de aanwezige woningen. Bij het toestaan van nieuwbouw in de omgeving van een
       windturbinepark wordt deze afweging ook gemaakt.
3.8.5  Volgens reclamant zijn de windmolens heel hoog en zijn de visuele plaatjes misleidend.
       Reclamant kan zich niet vinden in de onderbouwing van de landschappelijke inpassing en is het
       niet eens met het gebruik van natuurelementen als de Lek en de Utrechtse Heuvelrug als
       aanvaarding van de windmolens omdat ze qua maat en hoogte passen bij het schaalniveau van
                                                                                                 37/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       de Lek en de Utrechtse Heuvelrug. Reclamant vraagt de gemeente Houten uit te leggen hoe
       enerzijds op mesoniveau extra bebossing nodig wordt geacht om de grote molens te
       ‘verdwergen’ in het landschap en anderzijds op macroniveau juist de molens als ‘baken van
       openheid’ gezien moeten worden (Smartland rapport).
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst in eerste instantie naar het onder thema A gestelde. In aanvulling
       daarop geldt dat in het rapport van Smartland is beschreven dat de verschillende niveaus
       verschillende afstanden betreffen waaruit het landschap bezien kan worden. Het verschil in
       afstand zorgt voor een verschil in beleving en verklaart de door reclamant gesignaleerde punten.
3.8.6  Naar aanleiding van de laatste alinea uit het rapport Smartland vraagt reclamant of de
       gemeente Houten kan aangeven welke toekomstige interventies met betrekking tot recreatieve
       en ecologische kwaliteiten in de pijplijn liggen die in symbiose zijn, dan wel samengaan met het
       plaatsten van hoge(re) molens. Ook zonder de molens zouden deze interventies mogelijk zijn.
       Reactie
       Het gemeentebestuur ziet de inpassing van het windpark in de omgeving als een mogelijke
       besteding van het windfonds, dat de gemeente heeft ingesteld. In dit fonds zit € 150.000 (waarvan
       1/3 door het project wordt ingelegd). In overleg met de omgeving en initiatiefnemer wordt
       uitgewerkt hoe en waaraan het windfonds besteed zal worden.
3.8.7  De reclamant vindt dat bij de beoordeling van de aanvraag de financiële haalbaarheid leidend is
       gemaakt als het gaat om geluidsnormen of hoogte van de windmolens en dat de gemeente
       daar geen norm of grens aan heeft gesteld. Reclamant wil weten of nog hogere windmolens
       dan in de laatste vergunning ook waren geaccepteerd door de gemeente, waarom de
       gemeente geen grenzen heeft gesteld aan de hoogte van de windmolens en waarom financiële
       haalbaarheid prevaleert boven de leefkwaliteit van burgers.
       Reactie
       Het gemeentebestuur moet beslissen op de aanvraag zoals die is ingediend. Het antwoord op
       de vraag hoe bij een anders luidende vergunningaanvraag zou worden besloten is hier niet
       relevant. Bij de beoordeling van de aangevraagde vergunning heeft het gemeentebestuur een
       belangenafweging gemaakt en daarbij gezocht naar een balans tussen de productiecapaciteit
       van de windmolens en de bijdrage aan de duurzame energieopgave enerzijds, en de belangen
       van omwonenden anderzijds. Hierbij is aangesloten bij de huidige kennis en regelgeving omtrent
       gezondheid, veiligheid en milieu. In dit verband zijn in de omgevingsvergunning zowel een
       maximalisatie aan hoogte als in vermogen gegeven en zijn onder meer normen gesteld voor
       geluid en slagschaduw. Ook is specifiek aandacht besteed aan de landschappelijke inpassing en
       wordt naar de mening van het gemeentebestuur recht gedaan aan alle betrokken belangen. Zie
       in dit verband het gestelde onder thema A, C, D, E en G.
                                                                                                   38/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.8.8  De reclamant stelt de vraag waarom de gemeente Houten geen grenzen heeft gesteld aan de
       hoogte van de windturbines.
       Reactie
       Het gemeentebestuur heeft inderdaad geen beleids- of toetsingskader voor windturbines en
       beoordeelt een aanvraag op zichzelf op basis van de specifieke activiteiten en kenmerken en de
       onderbouwing daarvan.
3.8.9  De reclamant stelt dat in ’t Goy veel bezwaar is tegen de windmolens en dat dit blijkt uit het
       burgerinitiatief dat betrekking had op de inpassing van zonnevelden en windparken in Houten
       dat ondertekend is door meer dan 100 inwoners. Dit is niet meegenomen in de eindconclusie
       van de Notitie Draagvlak, zoals deze bij de stukken zat. Reclamant wil weten hoe
       burgerparticipatie is geborgd en rechtvaardig is als met 10 adressen unieke geheime
       contracten zijn getekend en het dorp bestaat uit ca. 322 huishoudens.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur heeft alle ingebrachte informatie, ook de
       input van insprekers bij de gemeenteraad en andere betrokkenen die zich op andere wijze tot het
       gemeentebestuur gericht hebben, in de voorliggende afweging betrokken. Dat de uitkomst van
       de afweging voor reclamant teleurstellend kan zijn, begrijpt het gemeentebestuur.
       Het gemeentebestuur verwijst verder naar het onder thema H gestelde
       Over de privaatrechtelijke overeenkomsten tussen initiatiefnemer en bewoners wordt hier
       opgemerkt dat gemeente geen partij is bij of betrokken is in de totstandkoming van deze
       contracten en daar geen zeggenschap over heeft. Evenmin is rekening gehouden met deze
       overeenkomsten bij het antwoord op de vraag of het windpark ruimtelijk aanvaardbaar is.
       Aanvullend merkt het gemeentebestuur op dat het Burgerinitiatief waarnaar verwezen wordt, in
       het voorjaar van 2021 is ingediend in het kader van de totstandkoming van de Regionale Energie
       Strategie (RES) U16. De gemeenteraad heeft het verzoek om het Burgerinitiatief te agenderen
       op procedurele gronden afgewezen. De raadsleden konden het wel betrekken bij hun
       standpuntbepaling over de RES U16. De RES U16 is op 7 oktober 2021 vastgesteld door de
       gemeenteraad en is één van de kaders voor het voorliggende besluit. Via het Burgerinitiatief,
       maar ook via andere signalen, hebben verschillende inwoners van ’t Goy te kennen gegeven
       zorgen te hebben over de ontwikkeling van Windpark Goyerbrug. Deze zorgen zijn betrokken in
       de voorliggende afweging. Het gemeentebestuur kan zich voorstellen dat de uitkomst
       teleurstellend is voor deze betrokkenen.
3.8.10 De reclamant stelt de vraag wat daadwerkelijk de mogelijkheid is voor inwoners van ’t Goy ten
       aanzien van financiële participatie in het windmolenpark en vindt het ontwerpbesluit
       onzorgvuldig tot stand gekomen en niet aanvaardbaar voor de bewoners van ’t Goy.
                                                                                                   39/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Financiële participatie in het windmolenpark is een mogelijkheid die aangeboden wordt door de
       initiatiefnemer. De gemeente is geen partij in de totstandkoming van deze contracten en heeft
       hier geen zeggenschap in. Er is geen sprake van een onzorgvuldige voorbereiding en het
       gemeentebestuur vindt de gevolgen van het windpark aanvaardbaar. Zie het gestelde onder
       thema B, C en H.
3.8.11 Reclamant geeft aan dat de gemeente bij het nemen van het besluit de weerstand van de
       inwoners van ’t Goy te veel gebagatelliseerd heeft.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema H gestelde.
3.9    Reclamant 9
3.9.1  De reclamant geeft aan achter de zienswijzen te staan zoals beschreven door Reclamant 14.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar de reactie gegeven onder paragraaf 3.14 voor Reclamant 14.
3.9.2  De reclamant geeft aan dat de gemeente in de vergunning strengere en beter te handhaven
       normen moet opnemen om de gezondheid van de burgers te borgen. De vergunning schiet op
       dit punt nu te kort.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D, E en G gestelde.
3.9.3  De reclamant verzoekt de gemeente om de vergunning niet te verlenen voor de juiste normen
       en voorschriften worden gehanteerd.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C gestelde.
                                                                                              40/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.10   Reclamant 10
3.10.1 De reclamant geeft aan dat het rekenmodel dat voor Windpark Goyerbrug wordt gehanteerd
       zonder verdere validering onbruikbaar is. Voor grotere windturbines (Industriële Windturbines,
       IWT) is de akoestische werkelijkheid dusdanig complex dat het eenvoudige akoestische
       rekenmodel uit het Activiteitenbesluit niet meer valide is. De internationale standaard dateert uit
       1996 en is gericht op de toen gangbare turbinehoogten van hoogstens 100 meter.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en D gestelde.
3.10.2 De reclamant geeft aan dat de Nederlandse normen voor windturbinegeluid, evenals ook de
       WHO aanbevelingen, in belangrijke mate gebaseerd zijn op Nederlands onderzoek uit 2008. Dit
       onderzoek is volgens reclamant verouderd en houdt geen rekening met de IWT's van windpark
       Goyerbrug. Volgens reclamant treedt bij hogere turbines een nachtelijk windmaximum (NWM)
       op en wordt daar bij de berekening van de geluidbelasting onvoldoende rekening mee
       gehouden. De reclamant geeft aan dat daarom de dosis-effectrelatie uit het Activiteitenbesluit
       die wordt gehanteerd bij dit windpark niet valide is voor IWT's.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema B, C en D gestelde. Uit het rapport van LBP
       Sight, dat ten grondslag ligt aan de ruimtelijke onderbouwing en door Pondera is gevalideerd, is
       aangegeven dat het feit dat windturbines veel groter zijn geworden de afgelopen jaren niet
       betekent dat het geluid dat wordt veroorzaakt wezenlijk anders is. Het geluidspectrum voor grote
       windturbines (>3 MW) wijkt niet of nauwelijks af van die van kleinere turbines (0,5 tot 3 MW). Er
       is nog steeds in hoofdzaak sprake van aerodynamische geluid (geluid dat ontstaat bij het draaien
       van de wieken door de luchtlagen, waardoor turbulenties worden veroorzaakt). Er is derhalve
       rekening gehouden met de meest recente wetenschappelijke inzichten en onderzoeksmethoden,
       die ook door de Afdeling zijn geaccepteerd. De door reclamant aangehaalde informatie doet hier
       geen afbreuk aan en leidt voor het gemeentebestuur niet tot de conclusie dat daarvan niet mag
       worden uitgegaan.
3.10.3 Volgens reclamant ontbreekt in de planMer een motivering voor de keuze van de
       jaargemiddelde gevelbelasting als grondslag voor de normering. Er zou sprake zijn van een
       papieren werkelijkheid vanwege beperkingen in de berekeningsmethodiek en doses-
       effectrelatie en handhaving bevestigt alleen die papieren werkelijkheid.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en D gestelde en de reactie onder 3.10.2.
                                                                                                   41/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.10.4 De reclamant geeft aan dat bij windturbines de, met name 's nachts optredende, extreme
       geluidniveaus een probleem zullen vormen, die niet kunnen worden gemiddeld over een jaar en
       ook niet kunnen worden opgelost met de Lden/Lnight normering. Immissienormen kunnen zeer
       effectief zijn ter bescherming van de burger mits deze goed gehandhaafd kan worden
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst in eerste instantie naar het onder thema D gestelde.
       Aanvullend stelt het gemeentebestuur dat in het geval van windpark Goyerbrug uit de
       onderzoeken blijkt dat circa 71% van de woningen binnen de 37 dB Lden-contour van de
       windturbines een geluidbelasting ervaart van 42 dB Lden of lager, wanneer er geen
       geluidvoorzieningen worden getroffen. Dit komt overeen met een nachtelijk geluidniveau van
       circa 36 dB Lnight of lager. Dit betreffen geluidniveaus op de buitengevel van de woning.
       Binnenshuis zal dit niveau nog circa 10-20 dB lager liggen als gevolg van gevelwering (afhankelijk
       van type woning, bouwjaar, etc.). Bij dergelijke lage geluidniveaus zullen de windturbines van
       windpark Goyerbrug voor het overgrote deel van de woningen dus slechts zelden waarneembaar
       zijn binnenshuis. Het aantal ernstig gehinderden binnenshuis dat wordt verwacht ligt tussen de
       4,5 en 6,2 (gemiddeld 5,3) zonder toepassing van geluidvoorzieningen.
       Bij een geluidnorm van 47 dB Lden ligt het aantal personen dat ernstige hinder als gevolg van
       windturbinegeluid ondervindt tussen de 2,8 en 3,2 (gemiddeld 3,0).
3.10.5 Reclamant stelt dat het onmogelijk is om binnen de Lden-methodiek extra hinder door
       tonaalgeluid te voorkomen of extra normen op te stellen voor laagfrequent geluid. Reclamant
       wijst op bromtonen bij windpark N33 en andere landen waar sprake zou zijn van een
       normverzwaring voor tonaalgeluid. Reclamant acht de onderbouwing voor de keuze van de
       Lden methodiek afwezig terwijl er aanzienlijke contra-indicaties zijn. De reclamant stelt dat
       sinds 2011 er op een breed vlak een enorme toename bestaat van de wetenschappelijke
       inzichten met betrekking tot windturbines. Daarin zijn zeer beperkt bewijzen gevonden voor
       hinder en gezondheidseffecten als gevolg van windturbinegeluid. Hieruit kan volgens reclamant
       echter niet worden geconcludeerd dat er dus geen negatieve effecten zijn.
       Reactie
       Het gemeentebestuur beseft dat het stellen van normen voor windpark Goyerbrug een belangrijk
       besluit is, waar hoe dan ook consequenties aan zitten. Bij het maken van afwegingen baseert het
       gemeentebestuur zich op de meest actuele wetenschappelijk bewezen informatie en de regels
       die nu op dit moment gelden. Van contra-indicaties voor het gebruik van de Lden systematiek,
       zoals door de reclamant wordt gesteld, is naar het oordeel van het gemeentebestuur geen
       sprake. Bij de beoordeling van de aanvraag en totstandkoming van advies en voorschriften is
       steeds gekeken – met behulp van Pondera – of er onderzoeken van betere kwaliteit en
       betrouwbaarheid met minder onzekerheden beschikbaar zijn. Dit om te zorgen dat inderdaad de
       meest recente wetenschappelijk onderbouwde feiten ten grondslag lagen aan de besluitvorming.
       Daarvan is hier sprake.
                                                                                                   42/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       De Afdeling heeft over de onder andere door reclamant aangehaalde onderzoeken geoordeeld
       dat deze onvoldoende onderbouwing vormen voor het oordeel dat de geluidsnormen niet
       aanvaardbaar zijn. Er is geen wetenschappelijk onderzoek waaruit een verband blijkt tussen
       laagfrequent geluid en gezondheidsklachten. Zie bijvoorbeeld de uitspraken van de Afdeling van
       18 december 2019, ECLI:NL:RVS:2019:4209 en ECLI:NL:RVS:2019:4210.
       Het door reclamant aangehaalde voorzorgbeginsel strekt niet zo ver dat vanwege mogelijke
       gezondheidsrisico's moet worden uitgegaan van strengere normen dan thans gesteld. Uit
       jurisprudentie van de Afdeling blijkt dat het voorzorgsbeginsel toepassing vindt als een objectieve
       wetenschappelijke evaluatie uitwijst dat er gegronde redenen zijn om te vrezen voor potentieel
       gevaarlijke gevolgen voor het milieu of de gezondheid van o.a. mensen in een mate die
       onverenigbaar zouden kunnen zijn met een voor de Europese Unie gekozen
       beschermingsniveau. In situaties waarin er te weinig wetenschappelijke gegevens zijn om alle
       onzekerheden te kunnen kennen en de oorzaak-effect relaties wel worden vermoed maar niet
       zijn aangetoond, staan de politieke besluitvormers voor de keuze wel of niet handelen. Zie AbRvS
       18 december 2019, ECLI:NL:RVS:2019:4210.
       Zoals reclamant zelf ook aangeeft, is het causaal verband tussen hinder van windturbines en
       gezondheidseffecten niet aangetoond. Het gemeentebestuur vindt dat met de opgelegde normen
       sprake is van een goed woon- en leefklimaat voor omwonenden. Het gemeentebestuur acht geen
       gegronde redenen aanwezig om vanwege de geluidproductie van windturbines te vrezen voor
       onaanvaardbare gevaarlijke gevolgen voor omwonenden.
       Over windpark N33 wordt nog opgemerkt dat dit geen situatie is die vergelijkbaar is met windpark
       Goyerbrug.
3.11   Reclamant 11
3.11.1 De reclamant is van mening dat de gemeente een risico neemt door op dit moment een besluit
       te nemen over windturbinepark Goyerbrug, terwijl onvoldoende duidelijk is wat de
       consequenties op de gezondheid zijn van windturbines van deze grote. De reclamant verzoekt
       de gemeente om te wachten op de diverse onderzoeken, en bijbehorende adviezen, die
       momenteel uitgevoerd worden. Specifiek noemt de reclamant het advies van het WHO.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en G gestelde.
3.12   Windpark Goyerbrug B.V.
3.12.1 Reclamant heeft een slagschaduwnorm van 14 uren netto per jaar met een maximum van 20
       minuten per dag aangevraagd en verzoekt om die norm op te leggen bij de definitieve
       vergunning in plaats van 0. Volgens reclamant is de aangevraagde norm strenger dan de
       standstilvoorziening uit artikel 3.12 Activiteitenregeling (oud), op grond waarvan elke dag
       minder dan 20 minuten slagschaduw mag optreden. Dat is met de aangevraagde norm al niet
                                                                                                    43/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       mogelijk. De aangevraagde norm blijft ook binnen de kaders die de wetenschap geeft voor het
       beperken van de slagschaduwhinder, namelijk 15 uur en 20 minuten.
3.12.2 Het opleggen van een norm van 0 uur slagschaduw per jaar leidt tot een opbrengstverlies van
       0,31 GWh (ca. € 21.700 en ca. 88 huishoudens). Dat is 0,6% meer verlies dan bij een norm van
       maximaal 14 uur per jaar. Bij de aangevraagde norm staan de voordelen van de mitigerende
       maatregel nog in verhouding met het verlies aan productie van duurzame energie. Volgens
       reclamant wegen de productieverliezen aan duurzame energie bij een beperkender norm dan
       aangevraagd, niet op tegen de te behalen voordelen voor omwonenden en zal het windpark
       financieel niet uitvoerbaar zijn. Reclamant vindt dat de second opinion van Pondera (uitgevoerd
       in opdracht van het gemeentebestuur) geen grondslag vormt voor het stellen van strengere
       normen dan aangevraagd.
       Reactie 3.12.1 en 3.12.2
       Het gemeentebestuur heeft zich gecommitteerd aan duurzame energieopwekking en besloten
       onderhavige vergunning te verlenen. Tegelijkertijd is het haar taak om rekening te houden met
       de impact daarvan op de omgeving, onder andere door slagschaduw.
       Uit het advies van Pondera volgt dat wetenschappelijke onderzoeken aanbevelen om niet meer
       slagschaduw dan 15 uur per jaar en 20 minuten per dag te veroorzaken. Voornamelijk als die
       grenzen worden overschreden, treedt ernstige hinder op. Dat laat onverlet dat ook bij minder
       slagschaduw (ernstige) hinder kan optreden voor omwonenden. Het advies concludeert dan ook
       dat bij een lager blootstellingsduur extra bescherming kan worden geboden. In dit verband geldt
       dat in de praktijk vaker wordt aangesloten bij een strengere norm dan aangevraagd. Zo is er
       verschillende jurisprudentie van de Afdeling waar bijvoorbeeld wordt uitgegaan van een norm
       van 6 uur slagschaduw per jaar (zie AbRvS 13 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:295 en AbRvS
       12 mei 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1024). Ook is voor Windpark Delfzijl bij besluit van 23
       december 2021 een slagschaduwnorm van 0 uur opgelegd.
       Zonder toepassing van een stilstandvoorziening/slagschaduwnorm treedt hier voor 164
       woningen (gevoelige objecten) hinder op, variërend van 0-2 uur per jaar tot meer dan 30 uur per
       jaar (maximaal 54,5 uur per jaar). Zonder mitigatie is in totaal op alle woningen sprake van
       maximaal 1164 uur slagschaduw per jaar. Met een norm van maximaal 14 uur per jaar is sprake
       van 419 uur per jaar aan slagschaduw op woningen en met 20 minuten per dag is in totaal 800
       minuten slagschaduw per dag op woningen mogelijk.. Met een norm van 0, is daar geheel geen
       sprake van.
       Het gemeentebestuur heeft overwogen dat met een strengere slagschaduwnorm dan
       aangevraagd, meer bescherming kan worden geboden voor omwonenden van de windmolens.
       Daarmee wordt (aanvullende) hinder nagenoeg vermeden. Daarbij geldt dat het
       gemeentebestuur een belangenafweging heeft gemaakt en constateert dat de norm weliswaar
       effect heeft op de productiecapaciteit en ook het financiële belang van reclamant raakt, maar dat
       daartegenover staat dat de 164 betrokken woningen geen hinder als gevolg van slagschaduw
       ondervinden. Dat zijn er 148 meer ten opzichte van de aangevraagde norm. Het
       gemeentebestuur vindt die belangen zwaar wegen en acht het niet redelijk dat de nadelige
       effecten van duurzame energieopwekking ten koste komen van een beperkte groep
       omwonenden.
                                                                                                  44/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ten opzichte van de aangevraagde norm is sprake van een productieverlies van 0,6% (ten
       opzichte van geen slagschaduwnorm is dat 1,36%). Dit resulteert in een opbrengstverlies van
       0,31 GWh, goed voor ongeveer € 21.700,- en ca. 88 huishoudens. Het gemeentebestuur vindt
       dit verlies beperkt en aanvaardbaar, mede gelet op het geschatte totale productievermogen van
       het windpark van 51 tot 79 GWh/jaar. Er is niet gebleken dat de opgelegde norm leidt tot een
       financieel onuitvoerbare situatie. Desgevraagd heeft reclamant hier ook geen nadere stukken
       van overgelegd.
3.12.3 Reclamant vindt dat moet worden beslist op de aanvraag zoals die is ingediend en dat de
       grondslag van de aanvraag is verlaten met de afwijkende norm. Daarmee is sprake van strijd
       met de Wabo.
       Reactie
       Naar de mening van het gemeentebestuur is besloten op de aanvraag zoals die is ingediend en
       wordt de grondslag van de aanvraag niet verlaten door strengere normen voor te schrijven. Er is
       geen sprake van een substantiële verandering van de werking van de inrichting (begrenzing, type
       inrichting etc.), alleen de maximaal op te treden slagschaduw wordt aan banden gelegd (zie
       bijvoorbeeld AbRvS 22 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:205). Het alternatief voor het opleggen
       van deze normen is overigens dat de omgevingsvergunning zou worden geweigerd, hetgeen ook
       niet wenselijk wordt geacht door zowel het gemeentebestuur als reclamant. Strijd met de Wabo
       is niet aan de orde.
3.12.4 Volgens reclamant is de opgelegde norm een verkapte weigering van de
       omgevingsvergunning. Reclamant wijst op jurisprudentie waaruit volgt dat een voorschrift niet
       mag worden opgelegd als vooraf vaststaat dat dit niet haalbaar is. Volgens reclamant is de
       aangevraagde norm de strengste norm die gehanteerd kan worden waarbij het windpark nog
       financieel uitvoerbaar is. Bij een beperkender norm wegen de productieverliezen aan duurzame
       energie niet langer op tegen de te behalen voordelen voor omwonenden en zal het windpark
       financieel niet uitvoerbaar zijn. Hier gaat het ontwerpbesluit niet op in en het college heeft
       volgens reclamant onvoldoende onderzoek verricht naar of het opgelegde
       vergunningvoorschrift de exploitatie van het windpark feitelijk onmogelijk maakt.
       Reactie
       In reactie op dit punt verwijst het gemeentebestuur in naar het gestelde onder 3.12.2.
3.12.5 Volgens reclamant is de opgelegde slagschaduwnorm onzorgvuldig tot stand gekomen en
       gebrekkig gemotiveerd. Uit de onderzoeken van LBP Sight en Pondera blijkt niet welke feiten of
       belangen reden geven tot een strenge norm. De gemeente heeft nagelaten eigen onderzoek te
       verrichten naar de noodzaak voor en effecten van het opleggen van 0 uur netto per jaar, mede
       in het licht van conclusies uit internationale onderzoeken. Daarmee is het voorschrift
       onzorgvuldig voorbereid.
                                                                                                      45/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.12.6 Dat met een strengere norm 147 woningen extra worden beschermd, miskent dat de omvang
       van de slagschaduw verschilt per woning en volgens reclamant kan niet in algemene zin
       worden gezegd dat al deze woningen extra beschermd moeten worden tegen slagschaduw.
       Ook miskent die algemene stelling dat uit het Canadese onderzoek volgt dat bij een
       slagschaduw tussen de 10 en 20 minuten sprake is van hinder bij 5,2% van het aantal
       blootgestelde personen. Oftewel: niet elk persoon die slagschaduw ondervindt, ervaart daar
       daadwerkelijk hinder van. Door in generieke zin aan te nemen dat al deze woningen extra
       beschermd moeten worden tegen slagschaduw, zonder stil te staan hoeveel slagschaduw er bij
       deze woningen optreedt bij een slagschaduwnorm van 14 uren netto slagschaduw per jaar met
       een maximum van 20 minuten per dag en hoe hinderlijk dit is, is het vergunningvoorschrift
       onzorgvuldig voorbereid.
       Reactie 3.12.5 en 3.12.6
       In reactie op dit punt verwijst het gemeentebestuur in eerste instantie naar het gestelde onder
       3.12.2. In aanvulling daarop geldt dat momenteel sprake is van een situatie waarin geen
       slagschaduw optreedt. De impact van elke vorm van slagschaduw is derhalve groot. Uit de ook
       door reclamant aangehaalde onderzoeken blijkt dat bij de eerste 20 minuten slagschaduw een
       fysieke (stress)reactie optreedt. Het gemeentebestuur vindt dat ongewenst en wil dat voorkomen.
       Daarbij geldt dat uit de beschikbare slagschaduwonderzoeken blijkt hoeveel (totale) hinder kan
       worden voorkomen met de opgelegde norm ten opzichte van de aangevraagde norm. Het college
       acht voldoende dat er 148 woningen meer worden beschermd. Deze woningen krijgen ten
       opzichte van de aangevraagde norm 14 uur of minder slagschaduw per jaar.
3.12.7 Het college motiveert volgens reclamant niet welke belangen noodzaken tot verdere beperking
       van de hinder van slagschaduw. Het bieden van maximale bescherming tegen slagschaduw is
       daartoe in ieder geval onvoldoende, nu nergens uit blijkt dat de gevolgen van slagschaduw
       zodanig zijn dat daartegen maximale bescherming moet worden geboden. Ook zijn het
       algemeen belang van het opwekken van duurzame energie en de financiële belangen van
       WPG niet of onvoldoende kenbaar betrokken bij de keuze voor de opgelegde norm, waarmee
       de bijdrage van WPG aan de energietransitie afneemt. Het college motiveert niet waarom deze
       vermindering aanvaardbaar is en hoe dit in het kader van de noodzakelijke energietransitie
       wordt opgevangen. De haalbaarheid van energiedoelstellingen van de gemeente vereist
       immers dat de verminderde opbrengst bij het Windpark elders wordt opgevangen met een
       ander project.
3.12.8 Volgens reclamant moet bij de belangenafweging niet worden gekeken naar de gevolgen van
       een strengere norm ten opzichte van de aangevraagde norm, maar naar de gevolgen van een
       strengere norm ten opzichte van een ongemitigeerde situatie omdat die laatste het
       referentiepunt vormt. Reclamant vindt ook dat het college moet motiveren waarom voor
       hetzelfde project een strengere norm is opgelegd dan aan de eerdere, vernietigde
       omgevingsvergunning. Reclamant vindt daarnaast dat moet worden gemotiveerd waarom bij
       WPG wordt afgeweken van aan andere windparken in de gemeente Houten opgelegde
                                                                                                 46/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       normen, waarmee sprake is van strijd met het fair play beginsel. Bij Windpark Houten zijn meer
       omwonenden en is de milieuwinst dus hoger bij een strengere norm.
       Reactie 3.12.7 en 3.12.8
       In reactie op dit punt verwijst het gemeentebestuur naar het gestelde onder 3.12.2 en 3.12.6. Ten
       aanzien van de aan windpark Houten opgelegde normen geldt dat geen sprake is van
       vergelijkbare gevallen en reeds om die reden geen sprake is van strijd met het fair play beginsel.
       Zoals gezegd acht het gemeentebestuur de impact van slagschaduw hier extra aanwezig omdat
       er nog geen sprake is van slagschaduw. Dat ligt anders voor windpark Houten.
3.12.9 Reclamant vindt de opgelegde norm onevenredig en in strijd met artikel 3:4 Awb en dat het
       algemene belang bij duurzame energieopwekking in redelijkheid zwaarder mag wegen dan het
       verder beperken van hinder. Reclamant heeft afspraken gemaakt met 16 van de 17
       omwonenden over een financiële tegemoetkoming, die afhankelijk is van de
       opbrengstcapaciteit van het windpark. Door minder opbrengst worden deze mensen minder
       gecompenseerd en dat geeft een averechts effect voor de acceptatie van het windpark.
       Reactie
       In reactie op dit punt verwijst het gemeentebestuur naar het gestelde onder 3.12.2 en 3.12.6. Ten
       aanzien van de acceptatie van het windpark geldt dat bij minder hinder ook sprake zal zijn van
       meer acceptatie van het windpark. Bovendien komt de opgelegde norm ten gunste van alle
       omwonenden en niet alleen ten gunste van de omwonenden waar financiële afspraken mee zijn
       gemaakt. Het gemeentebestuur vindt de door reclamant gemaakte financiële afspraken in dit
       verband niet zwaarder wegen.
3.13   Reclamant 13
3.13.1 Reclamanten vinden de windturbines te hoog in relatie tot de omgeving. Er is geen sprake van
       een harmonieuze setting maar van industrialisatie van een agrarische omgeving. Het huidige
       cultuurlandschap wordt onevenredig veel geweld aangedaan. Er is volgens reclamanten meer
       aandacht voor het economisch rendement van de particuliere ondernemer dan een redelijke
       afweging tussen het maatschappelijk belang en het particuliere belang van direct omwonenden.
       De gemeente verzaakt haar zorgplicht jegens direct omwonenden. Zij worden direct geschaad
       in hun woonplezier. Dit wordt niet goedgemaakt door hen schadeloos te stellen door een
       private ondernemer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hieronder onder thema A en I gestelde.
                                                                                                  47/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.13.2 Reclamanten vinden in zijn algemeenheid dat nutsvoorzieningen niet afhankelijk zouden
       moeten zijn van private partijen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur leest in deze algemene opmerking geen zienswijze op het concrete project,
       maar een mening van reclamant en neemt deze ter kennisgeving aan.
3.13.3 De gepresenteerde 3D-presentatie van het windpark is verre van realistisch. De gemeente doet
       er inderdaad goed aan de beelden van een disclaimer te voorzien.
       Reactie
       Het gemeentebestuur neemt deze mededeling ter kennisgeving aan.
3.13.4 Volgens reclamanten fungeren de turbines als gehaktmolens voor de jaarlijks overvliegende
       trekvogels. Dat wordt kennelijk beschouwd als "collateral damage". Reclamanten zijn niet
       overtuigd door het gepresenteerde natuuronderzoek en achten de conclusies verre van
       realistisch.
       Reactie
       De stelling van reclamanten dat de turbines als gehaktmolens voor de jaarlijks overvliegende
       trekvogels fungeren, en dat dit kennelijk wordt beschouwd als collateral damage, wordt door
       reclamanten niet onderbouwd. De gevolgen voor de natuur zijn onderzocht. Het
       gemeentebestuur verwijst naar het hiervoor gestelde onder thema F.
       Met het opnemen van voorschriften in de ontheffing op grond van de Wet natuurbeheer is
       geborgd dat de gunstige staat van instandhouding van de in de ontheffing genoemde vogels en
       vleermuissoorten niet in het geding is.
       Bureau Waardenburg is een te goeder naam en faam bekend staand onderzoeksbureau. In
       hetgeen reclamanten aanvoeren, ziet het gemeentebestuur geen aanleiding voor het oordeel dat
       het rapport van Bureau Waardenburg niet bij de besluitvorming had mogen worden gebruikt.
3.13.5 Reclamanten vinden dat het lijkt te ontbreken aan bovengemeentelijke ruimtelijke regie.
       Gemeenten kunnen ervoor kiezen de windturbines aan de rand van hun gemeentegrens te
       plaatsen. De PRV schept slechts algemene kaders, met als gevolg dat het gebied rondom 't
       Goy straks gekenmerkt wordt door een klontering van deze industriële activiteit en dat de
       omgeving verrommelt.
                                                                                                 48/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het aangevraagde bouwplan heeft betrekking op percelen waarvoor het bestemmingsplan
       'Eiland van Schalkwijk' geldt. Dit bestemmingsplan laat de bouw en exploitatie van het windpark
       niet toe. Op grond van artikel 2.11, tweede lid, Wabo wordt een dergelijke aanvraag mede
       aangemerkt als een aanvraag voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.12, eerste lid, onder c
       Wabo. Bij de beoordeling van het plan wordt getoetst of het voornemen in overeenstemming is
       met een goede ruimtelijke ordening. Het voorgenomen plan van Windpark Goyerbrug is daarmee
       in overeenstemming met provinciaal beleid/provinciale regelgeving. Gelet op het voorgaande
       deelt het gemeentebestuur niet de mening van reclamanten dat er geen sprake is van
       bovengemeentelijke regie en wordt er geen risico gezien voor de gestelde verrommeling.
3.13.6 Reclamanten verwachten dat zij worden gecompenseerd voor de waardedaling van hun
       woning, als gevolg van het ingrijpend veranderen van hun vrije uitzicht, ook al ligt hun woning
       hemelsbreed op 1.8 kilometer van de windturbines.
       Reactie
       Indien reclamanten menen schade te lijden als gevolg van het te realiseren windpark, dan kunnen
       zij een verzoek om planschade/nadeelcompensatie indienen bij het college van burgemeester en
       wethouders. Zie hetgeen gesteld onder thema I.
3.13.7 Reclamanten zijn beducht voor geluidsoverlast. Er bevindt zich nauwelijks bebouwing van
       belang tussen hun huis en het windpark. Hun huis is niet gebouwd om industrieel geluid tegen
       te houden en de slaapruimten zijn verre van adequaat geïsoleerd. Zij vrezen laagfrequente
       geluidsdruk en verwachten aansprakelijkheid van de gemeente als blijkt dat hun woning
       onvoldoende is toegerust op de geluidseffecten van de vier windturbines. Dat de gemeente
       middels een anterieure overeenkomst met Blue Bear Energy het risico op planschade lijkt te
       hebben verlegd, stelt hen niet geruster.
       Reactie
       Ter zake van de stellingen van reclamanten over geluidsoverlast en laagfrequent geluid wordt
       verwezen naar het gestelde onder thema D.
       Indien reclamanten menen schade te lijden als gevolg van het te realiseren windpark, dan kunnen
       zij een verzoek om planschade/nadeelcompensatie indienen bij het college van burgemeester en
       wethouders. Het college zal naar aanleiding van dit verzoek een besluit nemen. Als dat besluit
       inhoudt dat reclamanten aanspraak kunnen maken op planschade/nadeelcompensatie, dan zal
       dit door de gemeente Houten aan reclamanten worden uitbetaald. Reclamanten staan buiten de
       afspraken die het college in de anterieure overeenkomst met de initiatiefnemer heeft gemaakt en
       lopen daardoor in zoverre ook geen risico.
                                                                                                   49/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.14   Stichting Mooi ’t Goy
3.14.1 De reclamant geeft aan dat bij de ontwerpvergunning een afwegingskader ontbreekt
       waarbinnen de (ruimtelijke) impact van reeds vergunde en nog op stapel staande
       energieprojecten integraal afgewogen wordt, zodat voor de inwoners van ’t Goy duidelijk is
       waarom de voorgestane concentratie van duurzame energieprojecten in en om ’t Goy
       noodzakelijk is.
       Reactie
       Ten aanzien van het gevraagde afwegingskader merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Verder stelt het gemeentebestuur dat er geen sprake is van actieve inzet op concentratie rondom
       ’t Goy.
3.14.2 De reclamant geeft aan dat de onderliggende stukken bij de ontwerpbeschikking hinder
       (bijvoorbeeld geluid en slagschaduw) benaderen vanuit een technische kant (modelmatige
       berekeningen), maar voorbij gaan aan de verwachte belevingshinder. Volgens de reclamant is
       dit een veel breder begrip waarbij de perceptie van omwonenden, de wijze van totstandkoming
       van een besluit, het daarbij gevolgde participatietraject, de wijze waarop het project
       gerealiseerd wordt, maar ook het gevoel van omwonenden een rol spelen in de (subjectieve)
       hinderbeleving.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en H
       gestelde.
3.14.3 De reclamant geeft aan dat, als de plannen doorgaan, in het gebied vier windturbines en drie
       zonneparken nadrukkelijk aanwezig zullen zijn. Dit raakt aan de leefbaarheid van het gebied,
       juist in relatie tot de beleving van de bewoners.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het gestelde onder thema A en C en punt 3.14.1.
3.14.4 De reclamant geeft aan dat een kader gemist wordt waarin aangegeven is welk deel van de
       openbare leefomgeving gebruikt mag worden voor de duurzame opwek van energie. De
       reclamant geeft aan dat in de besluitvorming en de behandeling in de gemeenteraad er beperkt
       ruimte was voor discussie.
                                                                                                  50/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Door de uitspraak van de Raad van State van 25 mei 2022 moet het gemeentebestuur in een
       relatief kort tijdsbestek een besluit nemen. Dit neemt niet weg dat er een informatieavond is
       georganiseerd (22 augustus 2022) en dat er op 6 en 8 september 2022 een RTG over het
       ontwerpbesluit is gehouden waar belanghebbenden in staat zijn gesteld om in te spreken. De
       inbreng uit deze momenten is meegenomen in de uiteindelijke ontwerpbeschikking en ontwerp
       verklaring van geen bedenkingen.
       Ten aanzien van het gevraagde kader merkt het gemeentebestuur op dat dit specifieke kader
       momenteel inderdaad niet voorhanden is. Dit neemt niet weg dat in de ruimtelijke afweging van
       het windpark wel gekeken is naar de draagkracht van het gebied en de geschiktheid voor dit
       specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A, H en punt 3.14.1.
3.14.5 De reclamant vindt dat de (geplande) grootschalige zonneparken en zeer hoge windturbines de
       leefomgeving in ’t Goy op ongekende wijze industrialiseert.
       De reclamant geeft aan dat in de aanmeldingsnotitie MER-beoordeling, onder 2.3 de cumulatie
       van dit project met andere windprojecten is beoordeeld. Hierbij geeft de gemeente in een
       ongedateerde brief het oordeel dat er sprake is van gedegen en uitgebreide onderzoeken,
       waardoor geen twijfel bestaat over de globale effecten voor het milieu of de conclusies uit deze
       onderzoeken. Door het onderzoek te verengen tot slechts andere windmolenparken en niet tot
       uitgangspunt te nemen opwek van duurzame energie, zijn effecten op de directe omgeving
       onvoldoende gewogen. Per slot van rekening wordt de grondslag van dit project mede
       gevonden in de doelstelling van de gemeente Houten om 9% van het totale energieverbruik
       duurzaam lokaal op te wekken. De reclamant ziet graag dat een integrale afweging wordt
       gemaakt waarbij alle opwerk van duurzame energie wordt meegenomen en wordt aangetoond
       dat dit plan daarin past.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en B gestelde.
       Aanvullend stelt het gemeentebestuur dat voor aspecten als geluid en landschap er wel degelijk
       rekening is gehouden met cumulatief effect van andere objecten.
       Ten aanzien van de gevraagde integrale afweging merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Daarbij wijst het gemeentebestuur erop dat de ambitie van de gemeente Houten is om in 2040
       100% van het totale energieverbruik duurzaam lokaal op te wekken. Het tussendoel voor 2025
       is 20%. Dit staat in het Energieplan Gemeente Houten (vastgesteld door de gemeenteraad d.d.
                                                                                                   51/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       11 februari 2020), waarin ook de bijdrage van Windpark Goyerbrug aan die 20% in 2025 en 100%
       in 2040 is meegerekend.
3.14.6 De reclamant verzoekt in de vergunning op te nemen dat alle windturbines hetzelfde type
       windturbine krijgen.
       Reactie
       Dit is reeds opgenomen in de aanvraag welke onderdeel uitmaakt van de vergunning.
3.14.7 De reclamant stelt dat in de besluitvorming in de gemeenteraad doorslaggevend belang
       toegekend is aan de opwekking van duurzame energie tegenover de hinder voor de omgeving.
       De reclamant geeft aan niet te begrijpen dat de gemeente in deze afweging de invulling van het
       maatschappelijk belang grotendeels overlaat aan de initiatiefnemer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en C gestelde.
       Aanvullend hierop stelt het gemeentebestuur dat binnen de procedure van een omgevings-
       vergunning de initiatiefnemer beslist welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst
       vervolgens of dit past binnen beleid, wet en regelgeving.
3.14.8 De reclamant stelt dat de ontwerp-omgevingsvergunning binnen de door de initiatiefnemer
       geschetste mogelijkheden onvoldoende rekening houdt met het beperken van hinder voor
       omwonenden en het realiseren van de maatschappelijke doelstelling. Reclamant stelt dat met
       45 dB en een generatorvermogen van 4,5 MW of 5 MW dezelfde nettoproductie kan worden
       gehaald met minder geluidshinder.
       Reactie
       Het gemeentebestuur wijst op het feit dat binnen de procedure van een omgevingsvergunning
       de initiatiefnemer bepaalt welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst vervolgens
       of dit past binnen beleid, wet- en regelgeving.
3.14.9 De reclamant geeft aan dat netto slagschaduw in de ontwerp-omgevingsvergunning niet
       gedefinieerd wordt en dat zonder definitie het onmogelijk is om vast te stellen of van
       overschrijding van de norm sprake is. Reclamant verzoekt een definitie van slagschaduw op te
       nemen.
                                                                                                   52/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Reactie
        Het gemeentebestuur erkent dat een definitie van slagschaduw meer duidelijkheid geeft. In
        reactie op deze zienswijze wordt de volgende definitie van slagschaduw opgenomen in de
        vergunning:
        Binnen het kader van dit besluit wordt Slagschaduw gedefinieerd als:
        De schaduw die wordt veroorzaakt door draaiende rotorbladen voor zover:
          e. de afstand tussen de windturbine en de ontvanger minder dan 1.913 m bedraagt, en
          f. er in de door de slagschaduw getroffen uitwendige scheidingsconstructie van het getroffen
              object zich ramen bevinden, en
          g. de directe straling van het zonlicht – gemeten in een vlak loodrecht op de richting van de
              zon – groter is dan 120 W/m2, en
          h. de zon hoger dan 3 graden boven de horizon staat.
3.14.10 De reclamant geeft aan dat de in de ontwerp-omgevingsvergunning niet is opgenomen wat de
        maximale duur mag zijn van het daadwerkelijk stilzetten van het in werking zijnde park als
        slagschaduw optreedt. Ook is in de aanvraag niet aangegeven wat per turbinetype de tijdsduur
        is waarbinnen de wieken niet meer draaien als slagschaduw optreedt. Indien de keuze aan de
        initiatiefnemer wordt gelaten verzoekt de reclamant om een eis te stellen aan de duur van het
        tot stilstand komen van de windmolen gebaseerd op het molentype met de kortste tijdsduur om
        tot volledige stilstand te komen.
        Reactie
        Naar aanleiding van deze zienswijze neemt het gemeentebestuur een maximale afslagtijd
        (tijdsduur) op in de vergunning van drie minuten voor het tot stilstand komen van de rotorbladen,
        in situaties waarbij de stilstandvoorziening voor slagschaduw in werking treedt. Dit is de minimale
        veilige afslagtijd voor windturbines van de omvang zoals deze komen op Windpark Goyerbrug.
3.14.11 In voorschrift 3.2.2.4 is de keuze aan de initiatiefnemer gelaten voor een stilstandkalender of
        een actieve slagschaduwmonitoring. Voordeel van de stilstandkalender is dat nimmer
        slagschaduw hoeft op te treden, omdat het windpark uitgeschakeld wordt bij iedere kans
        daarop. Gelet op de doelstelling van 0 uur netto slagschaduw verzoekt de reclamant de
        stilstandkalender als verplichting op te nemen in de voorschriften van de vergunning.
        Reactie
        Het gemeentebestuur stelt dat het voorschrijven van een stilstandkalender inderdaad borgt dat
        er geen overlast door slagschaduw op kan treden. De manier waarop dit geborgd wordt is het
        stilzetten van windturbines op momenten dat slagschaduw kán optreden. Een stilstand-
        voorziening op basis van een sensor zet de windturbine stil op het moment dat er slagschaduw
        op zál treden. Bij een stilstandkalender staan windturbines derhalve vaker stil, ook op momenten
        dat er geen daadwerkelijk risico is op slagschaduw. Dit betekent een verder verlies van opbrengst
        aan opgewekte duurzame energie.
                                                                                                     53/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        De norm van nul uren borgt al een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die kan ontstaan gedurende de afslagtijd
        (het tot stilstand komen van de windturbine). Deze is maximaal drie minuten. Daarmee is het
        gemeentebestuur van mening tot een goede norm gekomen te zijn en laat keuze aan de
        initiatiefnemer hoe te borgen dat aan deze normstelling voldaan wordt.
        Eerder is in communicatie gesproken over afslagtijden van anderhalve minuut. Dit zijn
        afslagtijden voor gemiddelde windturbines. Uit informatie van diverse fabrikanten blijkt dat de
        afslagtijd voor het formaat windturbines van Goyerbrug drie minuten is. Dit heeft te maken met
        de tijd die nodig is om het vermogen om te leiden en zo de turbine beheerst tot stilstand te
        brengen. Bij een kortere afslagtijd loopt bij grote windturbines de temperatuur te snel op wat kans
        geeft op defecten.
3.14.12 De reclamant verzoekt om in de omgevingsvergunning vast te leggen op welke wijze
        slagschaduw bepaald dient te worden, welke apparatuur daarbij gebruikt wordt, op welke wijze
        deze dient te worden gebruikt en hoe dit dient te worden vastgelegd. Dit met het oog op de
        foutenmarge van 20% die acceptabel wordt geacht in het gebruikte onderzoek van de World
        Meteorological Organization.
        Reactie
        De norm van nul uren borgt een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die op kan treden gedurende de afslagtijd
        (het tot stilstand komen van de windmolen). Deze is maximaal drie minuten. In de vergunning is
        een definitie van slagschaduw gegeven (zie 3.14.9) en zijn voorschriften opgenomen omtrent
        monitoring en registratie van relevante gegevens en het beschikbaar stellen van die gegevens
        aan het bevoegd gezag. Daarmee is het gemeentebestuur van mening tot een goede norm
        gekomen te zijn met voldoende duidelijkheid ten aanzien van monitoring en handhaving. Extra
        voorschriften over met welke apparatuur gemeten moet worden, worden onnodig geacht.
3.14.13 De reclamant verzoekt de gemeente te onderzoeken tot welke afstand de windturbines van
        windpark Goyerbrug slagschaduwhinder kunnen veroorzaken en de stilstandbepaling niet te
        beperken tot raamopeningen in de woning, maar de gehele ruimte waar mensen kunnen
        verblijven, bijvoorbeeld ook de tuin, in aanmerking te nemen. Hierbij geeft de reclamant aan dat
        in de ontwerp-omgevingsvergunning uitgegaan wordt van een afstand van 1913 meter, terwijl
        Duitse onderzoeken aangeven dat slagschaduwhinder optreedt tot 2000 meter.
        De reclamant verzoekt de gemeente om in de omgevingsvergunning een helder
        handhavingskader op te nemen, waarvan onderdeel is hoe omgegaan wordt met signalen uit
        de omgeving dat in afwijking van de aan de omgevingsvergunning verbonden voorwaarden
        gehandeld wordt.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema E gestelde.
                                                                                                     54/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Verder stelt zij dat uitgangspunt bij de berekening van slagschaduw een minimale afscherming
       is van de zon van 20% door het rotorblad. Voor Goyerbrug resulteert dit in een maximale afstand
       van 1913 m vanaf de turbines waarbinnen nog sprake is van mogelijke slagschaduweffecten.
       Diverse onderzoeken concluderen dat buiten deze afstand de schaduw zo diffuus is dat deze
       geen hinder meer kan opleveren. Zie bijvoorbeeld Update of UK Shadow Flicker evidence base
       - (GOV.UK) en Erläuterungen zur Schattensimulation von Windkraftanlagen 2016 1 (bayern.de).
       Verder wijst het gemeentebestuur er op dat bij slagschaduw rekening wordt gehouden met
       'gevoelige objecten'. Dat zijn 'gevoelige gebouwen' en 'gevoelige terreinen' als bedoeld in artikel
       1.1, lid 1, Activiteitenbesluit. Tuinen bij woningen worden niet beschermd ten aanzien van
       slagschaduw (zie ook expliciet Stcrt. 2022, nr. 223, blz. 55). Dat heeft verschillende redenen.
       Mensen mogen in een woning meer bescherming verwachten dan daar buiten. Ook is het effect
       van slagschaduw in een woning hinderlijker dan in een tuin. Dat komt omdat er buiten meer licht
       is, waardoor het hinderlijke schaduweffect van slagschaduw minder sterk is.
       Ten aanzien van handhaafbaarheid worden in de vergunning niet alleen duidelijke normen
       gesteld, maar zijn tevens voorschriften opgenomen over het monitoren en registreren van data
       en het beschikbaar stellen hiervan aan het bevoegd gezag. Aan hand van die data kan de RUD
       Utrecht controleren of aan de voorschriften van de vergunning voldaan wordt.
       De gemeente Houten heeft een handhavingsbeleid dat van toepassing is op alle bedrijven in de
       gemeenten, dus ook op Windpark Goyerbrug. Dit beleid wordt uitgevoerd door de RUD Utrecht.
       Het beleid bestaat uit 3 stappen:
       1. Toezichtfase
       Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
       eerste stap het aangaan van een gesprek tussen de RUD en de ondernemer over de
       overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
       overtreding, dan wel klacht en blijft de voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
       overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding, dan
       volgt stap 2.
       2. Voornemen opleggen dwangsom
       Er wordt een brief verstuurd met daarin het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.
       De hoogte van het bedrag van de dwangsom is afhankelijk van het type overtreding en daarmee
       een financiële prikkel richting de overtreder om de overtreding ongedaan te maken. Op dit
       voornemen heeft de overtreder het recht om een zienswijze in te dienen. Blijft de overtreding
       binnen de gestelde termijn voortduren dan volgt stap 3.
       3. Definitief opleggen van dwangsom
       Als na het verstrijken van deze termijn nog steeds sprake is van de overtreding dan volgt een
       verbeuring van het dwangsombedrag.
                                                                                                   55/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        De aanleiding van toezicht en handhaving kan zijn:
        - Inzichten van monitoring (proactief toezicht)
        - (Milieu)klachten per mail of telefoon
        - Een handhavingsverzoek.
        Voor spoedeisende klachten heeft de RUD een Milieuklachtenlijn, 24 uur per dag, 7 dagen per
        week beschikbaar: 0800 – 0225510. Voor niet spoedeisende klachten is via de website van de
        RUD een milieuklachtenformulier beschikbaar via:
        https://rudutrecht.formulierenserver.nl/milieuklachten
        Ten aanzien van het kader voor handhaving geldt dat dit voldoende duidelijk uit de wet volgt –
        zie hierboven. Er is geen reden om de omgevingsvergunning hierop aan te vullen.
3.14.14 De reclamant verzoekt een geluidsnorm van 45 dB Lden aan de vergunning te verbinden, in
        combinatie met een LAeq (equivalent geluidsniveau). Reclamant stelt dat een LAeq zorgt dat
        periodes van stiltes niet gecompenseerd worden met perioden van excessieve geluidsdruk.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
3.14.15 De reclamant stelt dat voorkomen moet worden dat handhaving van de normen gepaard gaat
        met lange procedures, waarbij de overlast gedurende die procedure blijft voortduren.
        Reclamant stelt voor dat bij geconstateerde overlast boven het vastgestelde normenkader de
        overlast veroorzakende windturbine onmiddellijk stilgelegd wordt en dat deze pas weer op mag
        starten als de initiatiefnemer aangetoond heeft dat de overlast boven de vastgestelde norm niet
        meer voor kan komen.
        Reactie
        Toezicht en handhaving wordt verricht door de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD). Bij
        overschrijding zal de RUD handhaven conform haar standaardprocedures, die in lijn zijn met de
        wet en de Landelijke Handhavingsstrategie. Zie ook 3.14.13.
        Aanvullend daarop geeft het gemeentebestuur aan dat de RUD periodiek controles uitvoert op
        naleving van de normen, maar ook klachten en handhavingsverzoeken uit de omgeving
        behandelt. Bij een ontvangen klacht of handhavingsverzoek verricht de RUD altijd eerst
        onderzoek naar de situatie. Dit onderzoek moet duidelijk maken wat er precies gebeurd is,
        hoe/waarom dit gebeurd is en of het hier inderdaad gaat om een overtreding van een van
        toepassing zijnde norm.
                                                                                                 56/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        De RUD gaat bij overlast altijd het gesprek aan met de ondernemer over de ervaren overlast en
        hoe dit op te lossen. Het daadwerkelijk overgaan tot het nemen van maatregelen
        (bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk) gebeurt als is aangetoond dat er inderdaad sprake is van
        een overtreding. Hierbij moeten de maatregelen in verhouding staan tot de ernst van de
        overtreding.
        Het direct stilzetten van een windturbine naar aanleiding van een klacht ziet het gemeentebestuur
        als onevenredig. Eerst moet aangetoond zijn dat het gaat om een overtreding van een van
        toepassing zijnde norm. Op dat moment wordt aan hand van de aard en ernst van de overtreding
        een passende maatregel opgelegd. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat bij iedere
        overschrijding onmiddellijk de windturbine stil wordt gelegd.
3.14.16 De reclamant verzoekt de gemeente Houten om met Stichting Mooi ’t Goy in overleg te gaan,
        hoe een bepaling, ter bescherming van de bevolking, zoals bedoeld in zienswijze 3.14.15,
        verder vormgegeven dient te worden. De reclamant geeft hierbij aan dat minimaal ook voor
        laagfrequent geluid een afdwingbare norm in de omgevingsvergunning opgenomen zal dienen
        te worden. Dit ook met verwijzing naar de situatie bij het windturbinepark bij de N33.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
        Het gemeentebestuur heeft in samenspraak met Pondera en de RUD normen opgenomen die
        voldoende bescherming bieden voor de omgeving en goed handhaafbaar zijn. Derhalve ziet het
        gemeentebestuur geen reden deze normen verder aan te scherpen of aan te vullen.
3.15    Reclamant 15
3.15.1 De reclamant geeft aan dat bij de ontwerpvergunning een afwegingskader ontbreekt
        waarbinnen de (ruimtelijke) impact van reeds vergunde en nog op stapel staande
        energieprojecten integraal afgewogen wordt, zodat voor de inwoners van ’t Goy duidelijk is
        waarom de voorgestane concentratie van duurzame energieprojecten in en om ’t Goy
        noodzakelijk is.
        Reactie
        Ten aanzien van het gevraagde afwegingskader merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
        wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
        gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
        Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
        van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
        Verder stelt het gemeentebestuur dat er geen sprake is van actieve inzet op concentratie rondom
        ’t Goy.
                                                                                                    57/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.15.2 De reclamant geeft aan dat de onderliggende stukken bij de ontwerpbeschikking hinder
       (bijvoorbeeld geluid en slagschaduw) benaderen vanuit een technische kant (modelmatige
       berekeningen), maar voorbij gaan aan de verwachte belevingshinder. Volgens de reclamant is
       dit een veel breder begrip waarbij de perceptie van omwonenden, de wijze van totstandkoming
       van een besluit, het daarbij gevolgde participatietraject, de wijze waarop het project
       gerealiseerd wordt, maar ook het gevoel van omwonenden een rol spelen in de (subjectieve)
       hinderbeleving.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en H
       gestelde.
3.15.3 De reclamant geeft aan dat, als de plannen doorgaan, in het gebied vier windturbines en drie
       zonneparken nadrukkelijk aanwezig zullen zijn. Dit raakt aan de leefbaarheid van het gebied,
       juist in relatie tot de beleving van de bewoners.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het gestelde onder thema A en C en punt 3.15.1.
3.15.4 De reclamant geeft aan dat een kader gemist wordt waarin aangegeven is welk deel van de
       openbare leefomgeving gebruikt mag worden voor de duurzame opwek van energie. De
       reclamant geeft aan dat in de besluitvorming en de behandeling in de gemeenteraad er beperkt
       ruimte was voor discussie.
       Reactie
       Door de uitspraak van de Raad van State van 25 mei 2022 moet het gemeentebestuur in een
       relatief kort tijdsbestek een besluit nemen. Dit neemt niet weg dat er een informatieavond is
       georganiseerd (22 augustus 2022) en dat er op 6 en 8 september 2022 een RTG over het
       ontwerpbesluit is gehouden waar belanghebbenden in staat zijn gesteld om in te spreken. De
       inbreng uit deze momenten is meegenomen in de uiteindelijke ontwerpbeschikking en ontwerp
       verklaring van geen bedenkingen.
       Ten aanzien van het gevraagde kader merkt het gemeentebestuur op dat dit specifieke kader
       momenteel inderdaad niet voorhanden is. Dit neemt niet weg dat in de ruimtelijke afweging van
       het windpark wel gekeken is naar de draagkracht van het gebied en de geschiktheid voor dit
       specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A, H en punt 3.15.1.
3.15.5 De reclamant vindt dat de (geplande) grootschalige zonneparken en zeer hoge windturbines de
       leefomgeving in ’t Goy op ongekende wijze industrialiseert.
                                                                                                58/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       De reclamant geeft aan dat in de aanmeldingsnotitie MER-beoordeling, onder 2.3 de cumulatie
       van dit project met andere windprojecten is beoordeeld. Hierbij geeft de gemeente in een
       ongedateerde brief het oordeel dat er sprake is van gedegen en uitgebreide onderzoeken,
       waardoor geen twijfel bestaat over de globale effecten voor het milieu of de conclusies uit deze
       onderzoeken. Door het onderzoek te verengen tot slechts andere windmolenparken en niet tot
       uitgangspunt te nemen opwek van duurzame energie, zijn effecten op de directe omgeving
       onvoldoende gewogen. Per slot van rekening wordt de grondslag van dit project mede
       gevonden in de doelstelling van de gemeente Houten om 9% van het totale energieverbruik
       duurzaam lokaal op te wekken. De reclamant ziet graag dat een integrale afweging wordt
       gemaakt waarbij alle opwerk van duurzame energie wordt meegenomen en wordt aangetoond
       dat dit plan daarin past.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en B gestelde.
       Aanvullend stelt het gemeentebestuur dat voor aspecten als geluid en landschap er wel degelijk
       rekening is gehouden met cumulatief effect van andere objecten.
       Ten aanzien van de gevraagde integrale afweging merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Daarbij wijst het gemeentebestuur erop dat de ambitie van de gemeente Houten is om in 2040
       100% van het totale energieverbruik duurzaam lokaal op te wekken. Het tussendoel voor 2025
       is 20%. Dit staat in het Energieplan Gemeente Houten (vastgesteld door de gemeenteraad d.d.
       11 februari 2020), waarin ook de bijdrage van Windpark Goyerbrug aan die 20% in 2025 en 100%
       in 2040 is meegerekend.
3.15.6 De reclamant verzoekt in de vergunning op te nemen dat alle windturbines hetzelfde type
       windturbine krijgen.
       Reactie
       Dit is reeds opgenomen in de aanvraag welke onderdeel uitmaakt van de vergunning.
3.15.7 De reclamant stelt dat in de besluitvorming in de gemeenteraad doorslaggevend belang
       toegekend is aan de opwekking van duurzame energie tegenover de hinder voor de omgeving.
       De reclamant geeft aan niet te begrijpen dat de gemeente in deze afweging de invulling van het
       maatschappelijk belang grotendeels overlaat aan de initiatiefnemer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en C gestelde.
                                                                                                   59/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Aanvullend hierop stelt het gemeentebestuur dat binnen de procedure van een omgevings-
        vergunning de initiatiefnemer beslist welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst
        vervolgens of dit past binnen beleid, wet en regelgeving.
3.15.8 De reclamant stelt dat de ontwerp-omgevingsvergunning binnen de door de initiatiefnemer
        geschetste mogelijkheden onvoldoende rekening houdt met het beperken van hinder voor
        omwonenden en het realiseren van de maatschappelijke doelstelling. Reclamant stelt dat met
        45 dB en een generatorvermogen van 4,5 MW of 5 MW dezelfde nettoproductie kan worden
        gehaald met minder geluidshinder.
        Reactie
        Het gemeentebestuur wijst op het feit dat binnen de procedure van een omgevingsvergunning
        de initiatiefnemer bepaalt welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst vervolgens
        of dit past binnen beleid, wet- en regelgeving.
3.15.9 De reclamant geeft aan dat netto slagschaduw in de ontwerp-omgevingsvergunning niet
        gedefinieerd wordt en dat zonder definitie het onmogelijk is om vast te stellen of van
        overschrijding van de norm sprake is. Reclamant verzoekt een definitie van slagschaduw op te
        nemen.
        Reactie
        Het gemeentebestuur erkent dat een definitie van slagschaduw meer duidelijkheid geeft. In
        reactie op deze zienswijze wordt de volgende definitie van slagschaduw opgenomen in de
        vergunning:
        Binnen het kader van dit besluit wordt Slagschaduw gedefinieerd als:
        De schaduw die wordt veroorzaakt door draaiende rotorbladen voor zover:
          i. de afstand tussen de windturbine en de ontvanger minder dan 1.913 m bedraagt, en
          j. er in de door de slagschaduw getroffen uitwendige scheidingsconstructie van het getroffen
              object zich ramen bevinden, en
          k. de directe straling van het zonlicht – gemeten in een vlak loodrecht op de richting van de
              zon – groter is dan 120 W/m2, en
          l. de zon hoger dan 3 graden boven de horizon staat.
3.15.10 De reclamant geeft aan dat in de ontwerp-omgevingsvergunning niet is opgenomen wat de
        maximale duur mag zijn van het daadwerkelijk stilzetten van het in werking zijnde park als
        slagschaduw optreedt. Ook is in de aanvraag niet aangegeven wat per turbinetype de tijdsduur
        is waarbinnen de wieken niet meer draaien als slagschaduw optreedt. Indien de keuze aan de
        initiatiefnemer wordt gelaten verzoekt de reclamant om een eis te stellen aan de duur van het
        tot stilstand komen van de windmolen gebaseerd op het molentype met de kortste tijdsduur om
        tot volledige stilstand te komen.
                                                                                                    60/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Reactie
        Naar aanleiding van deze zienswijze neemt het gemeentebestuur een maximale afslagtijd
        (tijdsduur) op in de vergunning van drie minuten voor het tot stilstand komen van de rotorbladen,
        in situaties waarbij de stilstandvoorziening voor slagschaduw in werking treedt. Dit is de minimale
        veilige afslagtijd voor windturbines van de omvang zoals deze komen op windpark Goyerbrug.
3.15.11 In voorschrift 3.2.2.4 is de keuze aan de initiatiefnemer gelaten voor een stilstandkalender of
        een actieve slagschaduwmonitoring. Voordeel van de stilstandkalender is dat nimmer
        slagschaduw hoeft op te treden, omdat het windpark uitgeschakeld wordt bij iedere kans
        daarop. Gelet op de doelstelling van 0 uur netto slagschaduw verzoekt de reclamant de
        stilstandkalender als verplichting op te nemen in de voorschriften van de vergunning.
        Reactie
        Het gemeentebestuur stelt dat het voorschrijven van een stilstandkalender inderdaad borgt dat
        er geen overlast door slagschaduw op kan treden. De manier waarop dit geborgd wordt is het
        stilzetten van windturbines op momenten dat slagschaduw kán optreden. Een stilstand-
        voorziening op basis van een sensor zet de windturbine stil op het moment dat er slagschaduw
        op zál treden. Bij een stilstandkalender staan windturbines derhalve vaker stil, ook op momenten
        dat er geen daadwerkelijk risico is op slagschaduw. Dit betekent een verder verlies van opbrengst
        aan opgewekte duurzame energie.
        De norm van nul uren borgt al een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die kan ontstaan gedurende de afslagtijd
        (het tot stilstand komen van de windturbine). Deze is maximaal drie minuten. Daarmee is het
        gemeentebestuur van mening tot een goede norm gekomen te zijn en laat keuze aan de
        initiatiefnemer hoe te borgen dat aan deze normstelling voldaan wordt.
        Eerder is in communicatie gesproken over afslagtijden van anderhalve minuut. Dit zijn
        afslagtijden voor gemiddelde windturbines. Uit informatie van diverse fabrikanten blijkt dat de
        afslagtijd voor het formaat windturbines van Goyerbrug drie minuten is. Dit heeft te maken met
        de tijd die nodig is om het vermogen om te leiden en zo de turbine beheerst tot stilstand te
        brengen. Bij een kortere afslagtijd loopt bij grote windturbines de temperatuur te snel op wat kans
        geeft op defecten.
3.15.12 De reclamant verzoekt om in de omgevingsvergunning vast te leggen op welke wijze
        slagschaduw bepaald dient te worden, welke apparatuur daarbij gebruikt wordt, op welke wijze
        deze dient te worden gebruikt en hoe dit dient te worden vastgelegd. Dit met het oog op de
        foutenmarge van 20% die acceptabel wordt geacht in het gebruikte onderzoek van de World
        Meteorological Organization.
        Reactie
        De norm van nul uren borgt een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die op kan treden gedurende de afslagtijd
                                                                                                     61/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        (het tot stilstand komen van de windmolen). Deze is maximaal drie minuten. In de vergunning is
        een definitie van slagschaduw gegeven (zie 3.15.9) en zijn voorschriften opgenomen omtrent
        monitoring en registratie van relevante gegevens en het beschikbaar stellen van die gegevens
        aan het bevoegd gezag. Daarmee is het gemeentebestuur van mening tot een goede norm
        gekomen te zijn met voldoende duidelijkheid ten aanzien van monitoring en handhaving. Extra
        voorschriften over met welke apparatuur gemeten moet worden, worden onnodig geacht.
3.15.13 De reclamant verzoekt de gemeente te onderzoeken tot welke afstand de windturbines van
        windpark Goyerbrug slagschaduwhinder kunnen veroorzaken en de stilstandbepaling niet te
        beperken tot raamopeningen in de woning, maar de gehele ruimte waar mensen kunnen
        verblijven, bijvoorbeeld ook de tuin, in aanmerking te nemen. Hierbij geeft de reclamant aan dat
        in de ontwerp-omgevingsvergunning uitgegaan wordt van een afstand van 1913 meter, terwijl
        Duitse onderzoeken aangeven dat slagschaduwhinder optreedt tot 2000 meter.
        De reclamant verzoekt de gemeente om in de omgevingsvergunning een helder
        handhavingskader op te nemen, waarvan onderdeel is hoe omgegaan wordt met signalen uit
        de omgeving dat in afwijking van de aan de omgevingsvergunning verbonden voorwaarden
        gehandeld wordt.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema E gestelde.
        Verder stelt zij dat uitgangspunt bij de berekening van slagschaduw een minimale afscherming
        is van de zon van 20% door het rotorblad. Voor Goyerbrug resulteert dit in een maximale afstand
        van 1913 m vanaf de turbines waarbinnen nog sprake is van mogelijke slagschaduweffecten.
        Diverse onderzoeken concluderen dat buiten deze afstand de schaduw zo diffuus is dat deze
        geen hinder meer kan opleveren. Zie bijvoorbeeld Update of UK Shadow Flicker evidence base
        - (GOV.UK) en Erläuterungen zur Schattensimulation von Windkraftanlagen 2016 1 (bayern.de).
        Verder wijst het gemeentebestuur er op dat bij slagschaduw rekening wordt gehouden met
        'gevoelige objecten'. Dat zijn 'gevoelige gebouwen' en 'gevoelige terreinen' als bedoeld in artikel
        1.1, lid 1, Activiteitenbesluit. Tuinen bij woningen worden niet beschermd ten aanzien van
        slagschaduw (zie ook expliciet Stcrt. 2022, nr. 223, blz. 55). Dat heeft verschillende redenen.
        Mensen mogen in een woning meer bescherming verwachten dan daar buiten. Ook is het effect
        van slagschaduw in een woning hinderlijker dan in een tuin. Dat komt omdat er buiten meer licht
        is, waardoor het hinderlijke schaduweffect van slagschaduw minder sterk is.
        Ten aanzien van handhaafbaarheid worden in de vergunning niet alleen duidelijke normen
        gesteld, maar zijn tevens voorschriften opgenomen over het monitoren en registreren van data
        en het beschikbaar stellen hiervan aan het bevoegd gezag. Aan hand van die data kan de RUD
        Utrecht controleren of aan de voorschriften van de vergunning voldaan wordt.
        De gemeente Houten heeft een handhavingsbeleid dat van toepassing is op alle bedrijven in de
        gemeenten, dus ook op Windpark Goyerbrug. Dit beleid wordt uitgevoerd door de RUD Utrecht.
        Het beleid bestaat uit 3 stappen:
                                                                                                    62/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        1. Toezichtfase
        Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
        eerste stap het aangaan van een gesprek tussen de RUD en de ondernemer over de
        overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
        overtreding, dan wel klacht en blijft de voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
        overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding, dan
        volgt stap 2.
        2. Voornemen opleggen dwangsom
        Er wordt een brief verstuurd met daarin het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.
        De hoogte van het bedrag van de dwangsom is afhankelijk van het type overtreding en daarmee
        een financiële prikkel richting de overtreder om de overtreding ongedaan te maken. Op dit
        voornemen heeft de overtreder het recht om een zienswijze in te dienen. Blijft de overtreding
        binnen de gestelde termijn voortduren dan volgt stap 3.
        3. Definitief opleggen van dwangsom
        Als na het verstrijken van deze termijn nog steeds sprake is van de overtreding dan volgt een
        verbeuring van het dwangsombedrag.
        De aanleiding van toezicht en handhaving kan zijn:
        - Inzichten van monitoring (proactief toezicht)
        - (Milieu)klachten per mail of telefoon
        - Een handhavingsverzoek.
        Voor spoedeisende klachten heeft de RUD een Milieuklachtenlijn, 24 uur per dag, 7 dagen per
        week beschikbaar: 0800 – 0225510. Voor niet spoedeisende klachten is via de website van de
        RUD een milieuklachtenformulier beschikbaar via:
        https://rudutrecht.formulierenserver.nl/milieuklachten
        Ten aanzien van het kader voor handhaving geldt dat dit voldoende duidelijk uit de wet volgt –
        zie hierboven. Er is geen reden om de omgevingsvergunning hierop aan te vullen.
3.15.14 De reclamant verzoekt een geluidsnorm van 45 dB Lden aan de vergunning te verbinden, in
        combinatie met een LAeq (equivalent geluidsniveau). Reclamant stelt dat een LAeq zorgt dat
        periodes van stiltes niet gecompenseerd worden met perioden van excessieve geluidsdruk.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
3.15.15 De reclamant stelt dat voorkomen moet worden dat handhaving van de normen gepaard gaat
        met lange procedures, waarbij de overlast gedurende die procedure blijft voortduren.
                                                                                                  63/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Reclamant stelt voor dat bij geconstateerde overlast boven het vastgestelde normenkader de
        overlast veroorzakende windturbine onmiddellijk stilgelegd wordt en dat deze pas weer op mag
        starten als de initiatiefnemer aangetoond heeft dat de overlast boven de vastgestelde norm niet
        meer voor kan komen.
        Reactie
        Toezicht en handhaving wordt verricht door de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD). Bij
        overschrijding zal de RUD handhaven conform haar standaardprocedures, die in lijn zijn met de
        wet en de Landelijke Handhavingsstrategie. Zie ook 3.15.13.
        Aanvullend daarop geeft het gemeentebestuur aan dat de RUD periodiek controles uitvoert op
        naleving van de normen, maar ook klachten en handhavingsverzoeken uit de omgeving
        behandelt. Bij een ontvangen klacht of handhavingsverzoek verricht de RUD altijd eerst
        onderzoek naar de situatie. Dit onderzoek moet duidelijk maken wat er precies gebeurd is,
        hoe/waarom dit gebeurd is en of het hier inderdaad gaat om een overtreding van een van
        toepassing zijnde norm.
        De RUD gaat bij overlast altijd het gesprek aan met de ondernemer over de ervaren overlast en
        hoe dit op te lossen. Het daadwerkelijk overgaan tot het nemen van maatregelen
        (bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk) gebeurt als is aangetoond dat er inderdaad sprake is van
        een overtreding. Hierbij moeten de maatregelen in verhouding staan tot de ernst van de
        overtreding.
        Het direct stilzetten van een windturbine naar aanleiding van een klacht ziet het gemeentebestuur
        als onevenredig. Eerst moet aangetoond zijn dat het gaat om een overtreding van een van
        toepassing zijnde norm. Op dat moment wordt aan hand van de aard en ernst van de overtreding
        een passende maatregel opgelegd. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat bij iedere
        overschrijding onmiddellijk de windturbine stil wordt gelegd.
3.15.16 De reclamant verzoekt de gemeente Houten om met Stichting Mooi ’t Goy in overleg te gaan,
        hoe een bepaling, ter bescherming van de bevolking, zoals bedoeld in zienswijze 3.15.15,
        verder vormgegeven dient te worden. De reclamant geeft hierbij aan dat minimaal ook voor
        laagfrequent geluid een afdwingbare norm in de omgevingsvergunning opgenomen zal dienen
        te worden. Dit ook met verwijzing naar de situatie bij het windturbinepark bij de N33.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
        Het gemeentebestuur heeft in samenspraak met Pondera en de RUD normen opgenomen die
        voldoende bescherming bieden voor de omgeving en goed handhaafbaar zijn. Derhalve ziet het
        gemeentebestuur geen reden deze normen verder aan te scherpen of aan te vullen.
                                                                                                     64/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.16   Reclamant 16
3.16.1 De reclamant geeft aan dat de windturbines gezondheidsklachten zullen gaan veroorzaken met
       betrekking tot slagschaduw en geluid en wijst op buurlanden waar al aangescherpte regels
       gelden met als doel het beschermen van de burger.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hieronder onder thema G gestelde.
3.16.2 De reclamant geeft aan dat door de komst van de windturbines zijn huis sterk in waarde zal
       dalen, zo niet onverkoopbaar zal zijn. De gemeente geeft niet aan hoe deze nadelige financiële
       gevolgen gecompenseerd worden. Verder geeft de reclamant aan dat alleen enkele bewoners
       financieel gecompenseerd zijn.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hieronder onder thema I gestelde.
       Indien reclamanten menen schade te lijden als gevolg van het te realiseren windpark, dan kunnen
       zij een verzoek om planschade/nadeelcompensatie indienen bij het college van burgemeester en
       wethouders. Het college zal naar aanleiding van dit verzoek een besluit nemen. Als dat besluit
       inhoudt dat reclamanten aanspraak kunnen maken op planschade/nadeelcompensatie, dan zal
       dit door de gemeente Houten aan reclamanten worden uitbetaald. Reclamanten staan buiten de
       afspraken die het college in de anterieure overeenkomst met de initiatiefnemer heeft gemaakt en
       lopen daardoor in zoverre ook geen risico.
3.16.3 De reclamant geeft aan dat door de windturbines het mooie landschap rondom Goyerbrug
       verloren gaat en dat de windturbines beter naast de snelweg op industrieterreinen geplaatst
       kunnen worden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A gestelde.
3.16.4 De reclamant geeft aan dat de gemeente onvoldoende empathisch heeft gekeken naar de
       bescherming van hun burgers in alle delen van de gemeenten en verzoekt de gemeente dit
       alsnog te doen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur heeft alle ingebrachte informatie, ook de
       input van insprekers bij de gemeenteraad en andere betrokkenen die zich op andere wijze tot het
       gemeentebestuur gericht hebben, in de voorliggende afweging betrokken. Dat de uitkomst van
       de afweging voor reclamant teleurstellend kan zijn, begrijpt het gemeentebestuur.
                                                                                                 65/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hieronder onder thema H gestelde.
3.17   Reclamant 17
3.17.1 De reclamant stelt dat zowel voor dit besluit als voor het RES een toetsing Strategische Milieu
       Beoordeling (SMB) vereist is. Deze ontbreekt.
       Reactie
       Op 28 juli 2021 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) de
       verleende vergunning voor Windpark Goyerbrug vernietigd. De vernietiging is terug te voeren op
       het zogenoemde Nevele-arrest. In de uitspraak van 30 juni 2021 van de Afdeling inzake windpark
       Delfzijl Zuid Uitbreiding is namelijk eerder geoordeeld dat de algemene normen uit het
       Activiteitenbesluit milieubeheer (Activiteitenbesluit) en de Activiteitenregeling milieubeheer
       (Activiteitenregeling) voor (onder andere) windturbinegeluid, slagschaduw en externe veiligheid
       buiten toepassing moeten worden gelaten omdat daaraan geen plan-MER ten grondslag ligt.
       Voor het gebruik van algemene normen dient er eerst een plan-MER gemaakt te worden op
       nationaal niveau. De Raad van State heeft niet gezegd dat de normen niet goed zijn. Alleen dat
       de rijksoverheid ze beter moet onderbouwen. Dat gaat de rijksoverheid doen. In de tussentijd
       kunnen gemeenten – met een goede onderbouwing – eigen normen opstellen. Voor windpark
       Goyerbrug heeft de Afdeling de gemeenten Houten op 25 mei 2022 gesommeerd om binnen 20
       weken tot een besluit te komen.
       Gelet op deze uitspraken kan de ruimtelijke aanvaardbaarheid van planologische besluiten voor
       windturbineparken op dit moment niet meer onderbouwd worden met een verwijzing naar die
       windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling. Wel kan het bevoegd
       gezag voor een concreet project eigen normen stellen, ter vervanging van de normstelling uit het
       Activiteitenbesluit en de -regeling. Daarbij geldt dat deze normen moeten worden voorzien van
       een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de aan de orde zijnde situatie toegesneden
       motivering.
       Er zijn drie verschillende gradaties voor een MER en het hangt van de omvang van een windpark
       af welke gradatie van toepassing is:
            1. Vormvrije mer-beoordeling (totaal vermogen tot 15 MW)
            2. Mer-aanmeldnotitie (totaal vermogen vanaf 15MW & tot 20 turbines)
            3. Plan-MER (20 of meer turbines)
       Voor Windpark Goyerbrug is een mer-aanmeldnotitie gemaakt. Daarin is gekeken of er
       dusdanige milieu-effecten te verwachten zijn dat er toch een plan-MER gemaakt moet worden.
       De conclusie voor Windpark Goyerbrug is dat dat niet aan de orde is. Het college heeft met deze
       conclusie ingestemd.
       Op 14 april 2022 heeft de minister voor Klimaat en Energie een kamerbrief gestuurd over de RES
       en MER. De hoofdlijnen daaruit zijn dat voor de totstandkoming van de RES 1.0 een plan-MER
       niet verplicht was, voor RES 2.0 is dat straks meestal wel. Een RES 1.0 is namelijk onder de
       huidige wet- en regelgeving geen ‘programma’ in de zin van de Europese richtlijn strategische
                                                                                                 66/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       milieubeoordeling. De RES 2.0 is bijna altijd plan MER-plichtig als het nieuwe kaders bevat. Dit
       is een gevolg van de komende inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2023. De RES wordt
       onder de Omgevingswet gezien als programma.
3.17.2 De reclamant stelt dat de normen niet voldoen aan de eisen: actueel, deugdelijk en op zich zelf
       staand en voorzien de normen niet in een op de aan de orde zijnde toegesneden motivering.
       Evenmin berust het beleid op het voorzorgbeginsel uit de SMB-richtlijn.
       Reactie
       Windpark Goyerbrug heeft gegevens aangeleverd over de invloed van het park op milieu en
       omgeving. De Regionale Uitvoeringsdienst en Pondera hebben deze gegevens onderzocht en
       hierop geadviseerd. Het college en de raad hebben aan hand van dat advies afwegingen
       gemaakt om te komen tot normen voor windpark Goyerbrug die actueel, deugdelijk, op zich zelf
       staan en voorzien in de op de aan de orde zijnde toegesneden motivering. Zie ook het gestelde
       onder thema C.
3.17.3 In strijd met het verdrag van Aarhus is de omgeving en de gemeenteraad niet in een vroeg
       stadium betrokken bij het windpark.
       Reactie
       Zie de reactie gegeven op zienswijze 3.17.5
3.17.4 Andere potentiële initiatiefnemers en exploitanten zijn niet uitgenodigd om voor deze
       vergunning in aanmerking te komen. Dit is in strijd met het Unierecht. Bovendien wekt het
       college dusdoende niet de schijn onbevooroordeeld, onafhankelijk en onpartijdig te opereren.
       Reactie
       Zie de reactie gegeven op zienswijze 3.17.8
3.17.5 Verdrag van Aarhus. Onder verwijzing naar de klacht van de Nederlandse Vereniging
       Omwonenden Windturbines (NLVOW) d.d. 30 juni 2015 wordt gesteld dat aan de drie pijlers
       van het Verdrag van Aarhus ((i) toegang tot milieu-informatie voor burgers, (ii) deelname van
       burgers aan besluitvorming, (iii) toegang tot de rechter)) niet wordt voldaan. Zoeklocaties staan
       al vast, er wordt berekend maar niet gemeten, naar alternatieven wordt niet gekeken en milieu-
       informatie is onvoldoende concreet en niet toereikend. Inhoud van anterieure overeenkomst
       met ontwikkelaar is onbekend.
                                                                                                   67/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het gemeentebestuur stelt zich op het standpunt dat de wettelijke voorbereidingsprocedure op
       de juiste manier is doorlopen. In dit kader wordt ook verwezen naar verschillende uitspraken van
       de Afdeling waaruit volgt dat er geen grond bestaat voor het oordeel dat de nationale regelgeving
       geen correctie implementatie vormt van het Verdrag van Aarhus (zie bijvoorbeeld de uitspraken
       van 19 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1947 (Windpark Oude Maas), 4 april 2018,
       ECLI:NL:RVS:2018:1146 (Windpark Bijvanck) en 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:616
       (Windpark De Drentse Monden en Oostermoer)).
       Voor wat betreft een reactie op de verwijzing naar de klacht van de NLVOW, geldt dat ook dit
       onderwerp eerder aan bod is gekomen in uitspraken van de Afdeling (zie de uitspraken van de
       Afdeling van 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:616 (Windpark De Drentse Monden en
       Oostermoer) en 17 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:141 (windpark Spui)).
       Het gemeentebestuur ziet in hetgeen in de zienswijze is aangevoerd geen aanleiding om een
       ander standpunt in te nemen.
3.17.6 Zaak Luxemburgse Hof C-290/15, Patrice D'Oultremont tegen Waals Gewest: prejudicieel
       advies waarin is vastgesteld dat een wettelijke regeling van het Waals Gewest met normen
       voor windparken moet worden opgevat als een "plan" of "programma" in de zin van art. 2 onder
       a en art. 3 lid 2 onder a van de SMB Richtlijn (Richtlijn 2001/42/EG0). O.g.v. Richtlijn mag plan
       of programma pas worden vastgesteld na een MER en na publieksparticipatie. Van
       publieksparticipatie is geen sprake, zodat het plan of programma niet kan worden vastgesteld.
       Activiteitenbesluit moet onverbindend worden verklaard, want het Barim (waarin ruimere
       geluidsnormen voor windparken zijn geïntroduceerd) is zonder MER en/of publieksparticipatie
       vastgesteld. In dit geval is ook geen m.e.r.-procedure doorlopen.
       Reactie
       Zie de reactie op zienswijze 3.17.1.
3.17.7 Schijn van partijdigheid bij bevoegd gezag, strijd met art. 2.4 Awb, niet zonder
       vooringenomenheid en niet transparant gewerkt doordat de zoeklocatie tot stand is gekomen
       en/of is uitgebreid op instigatie van initiatiefnemer. Geen objectiviteit, mede i.v.m. hierna te
       bespreken item over schaarse vergunning.
       Reactie
       De huidige initiatiefnemer heeft circa tien jaar geleden voor het eerst kenbaar gemaakt een
       windpark te willen ontwikkelen ten zuiden van het Amsterdam-Rijnkanaal ter hoogte van 't Goy.
       Deze locatie was daarvoor in 2001 al door de gemeenteraad van Houten aangewezen als één
       van de drie locaties die – onder voorwaarden – geschikt zou zijn voor windenergie (raadsbesluit
       2001-27). In het kader van de Structuurvisie Eiland van Schalkwijk 2011 is de locatie ingekort en
       in zuidelijke richting opgeschoven. De Structuurvisie is echter tot stand komen na een uitgebreid
       participatieproces waarin publieke partijen, bewoners, maatschappelijke organisaties en
       marktpartijen samenwerkten in werkateliers. Het is onjuist dat enkel op verzoek van
                                                                                                      68/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       initiatiefnemer deze locatie als zoekgebied voor windenergie is aangewezen. Er is dan ook geen
       sprake van dat in strijd met artikel 2:4 van de Awb is gehandeld.
3.17.8 Er is sprake van een schaarse vergunning, beschikbare mogelijkheden tot realisatie van
       windenergie binnen de provincie Utrecht en binnen de gemeente Houten zijn beperkt. Vereist
       zijn gelijke kansen en transparante procedure. In casu is sprake van willekeur. Mogelijk hebben
       andere geïnteresseerden en belanghebbenden niet de kans gehad om initiatieven te
       ontwikkelen of te participeren.
       Reactie
       De omgevingsvergunning die in deze procedure centraal staat creëert geen relevante schaarste
       en met de vergunning kunnen dan ook geen schaarse rechten worden verdeeld. Anders gezegd,
       er is geen sprake van de gunning van een schaars recht. Zie in dit kader ook de uitspraak van
       de Afdeling van 12 april 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1028. De stelling dat mogelijk andere
       geïnteresseerden en belanghebbenden niet de kans hebben gehad om initiatieven te ontwikkelen
       of te participeren – wat hier ook van zij – kan dan ook niet het gevolg hebben dat de
       voorbereidingsprocedure een andere opzet had moeten hebben.
3.17.9 Het plaatsen van windturbines conform het ontwerpplan zal aan cliënten onevenredige schade
       berokkenen vanuit het perspectief 'landelijke inpassing' doordat:
       a. bij aankoop van woning en aangrenzend perceel in 2003 was de locatie van het geplande
           windpark niet opgenomen in het bestemmingsplan en in de toenmalige vastgestelde
           structuurvisies van de gemeente Houten en de provincie Utrecht;
       b. besluitvorming over de landelijke inpassing aan de hand van structuurvisies gemeente
           Houten en provincie Utrecht is gebaseerd op verouderde informatie;
       c. de windturbines buitenproportioneel hoog worden waardoor de impact op het landschap vele
           malen groter is dan bij tot nu toe gangbare windturbines;
       d. één van de vier windturbines staat solitair en zorgt daarmee voor versnippering van het
           landschap en de visuele enkelvoudige lijnopstelling;
       e. in structuurvisies opgegeven alternatieve locaties zijn niet onderzocht. Deze alternatieven
           liggen langs snelwegen en spoorlijnen. De projectontwikkelaar heeft geen enkele inspanning
           geleverd om het windpark op een alternatieve locatie te ontwikkelen.
       Reactie
       Ad. a
       Wanneer reclamanten menen schade te lijden als gevolg van het te realiseren windpark, dan
       kunnen zij een verzoek om planschade/nadeelcompensatie indienen bij het college van
       burgemeester en wethouders. Zie ook het gestelde onder thema I.
                                                                                                   69/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad. b
       Voor wat betreft de stelling dat de landelijke inpassing gebaseerd zou zijn op verouderde
       informatie is niet duidelijk waar reclamanten op doelen. Voor het aspect landschappelijke
       inpassing geldt dat dit wel degelijk in het kader van onderhavige aanvraag is beoordeeld en het
       gemeentebestuur verwijst hiervoor naar het gestelde onder thema A.
       Ad. c
       Het gemeentebestuur onderkent dat turbines met een tiphoogte van 241 meter vanuit een wijde
       omgeving zichtbaar zijn. Er is echter een bredere afweging gemaakt. Hierbij is o.a. betrokken dat
       zowel in gemeentelijk als in provinciaal beleid geen hoogtelimiet is opgenomen (wel een minimale
       hoogte). De voordelen van hogere turbines zijn onder meer dat deze meer energie-, en daarmee
       financiële opbrengsten genereren en dat deze per netto ruimtebeslag het meest effectief zijn.
       Daarbij draait een groter rotorblad langzamer en geeft daardoor een rustiger beeld voor de
       omgeving.
       Ad. d
       Anders dan reclamanten stellen, geldt dat alle vier de windturbines in één lijnopstelling worden
       geplaatst. Er is dus geen sprake van versnippering. Dat niet gesproken kan worden van een
       solitaire windturbine is duidelijk te zien in de visualisaties die als bijlage 6 bij de ruimtelijke
       onderbouwing van LBP Sight zijn gevoegd.
       Ad. e
       Ten tijde van de start van dit initiatief locatie van Windpark Goyerbrug is in de PRS en de PRV
       aangewezen als windenergielocatie voor windturbines met een ashoogte van 60 meter of meer.
       Het gemeentebestuur was bij het nemen van het besluit in 2019 gebonden aan de PRV. Dit
       betekent dat alleen een omgevingsvergunning kan worden verleend voor een windturbine met
       een ashoogte van 60 meter of meer op gronden die als windenergielocatie zijn aangewezen.
       Binnen de gemeente Houten is de locatie van het Windpark Goyerbrug op dat moment de enige
       windenergielocatie die in de PRS en PRV is aangewezen. Zie in dit kader ook de uitspraak van
       de Afdeling van 19 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1947 (Windpark Oude Maas), r.o. 34. Daar
       komt bij dat de gemeente ook zelf al sinds 2001 na heeft gedacht over mogelijke locaties voor
       windenergie (zie raadsbesluit windenergie d.d. 27 februari 2001). De locatie van Windpark
       Goyerbrug vloeit voort dit het raadsbesluit. Daarin zijn binnen de gemeente Houten drie geschikte
       locaties voor windenergie aangewezen. De locatie bij de Goyerburg is als zoekgebied vastgelegd
       in de gemeentelijke Structuurvisie Eiland van Schalkwijk. Aan deze keuze lag toen ook ten
       grondslag dat het milieurendement hoog is (veel wind). Dit betekent een hoge opbrengst van
       duurzame energie tegenover een relatief lage aantasting van natuur en milieu. Na inspraak van
       omwonenden bij de totstandkoming van de structuurvisie is het definitieve zoekgebied ingekort
       en naar het zuiden opgeschoven. Reclamanten kunnen dan ook niet worden gevolgd in hun
       stelling dat ten onrechte alternatieve locaties niet zijn onderzocht.
                                                                                                   70/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.17.10 Het plaatsen van windturbines zal aan cliënten onevenredige schade berokkenen vanuit het
         perspectief 'flora en fauna' doordat:
        f. de besluitvorming door de provincie Utrecht met betrekking tot de verleende ontheffing in het
            kader van de wet Milieubeheer is gebaseerd op verouderde informatie;
        g. er op 29 mei 2019 uitspraak door de Raad van State is gedaan ABRvS 29 mei 2019, PAS-
            uitspraak: er is wel degelijk sprake van toename stikstofdepositie in naastgelegen Natura
            2000 gebieden door aanleg, onderhoud, afvoer / vervanging van windturbines;
        h. de natuurtoets is gebaseerd op verouderde onderzoeken. Het rapport is ontleend aan een
            eerder rapport uit 2010. Er is minimaal veldonderzoek gedaan naar beschermde
            (vogel)soorten buiten broedseizoen. Dit geeft een onjuist beeld;
        i. wegens de hoogte van de windturbines de projectontwikkelaar zich niet kan baseren op
            ervaringen/effecten van andere windparken m.b.t. (rosse) vleermuizen en vogelsoorten die
            jaarrond in het plangebied verblijven;
        j. onderbouwing voor verschillende hoogtes en marges in de aanvraag ontheffing Wet
            Milieubeheer substantieel zijn bij de beoordeling van milieueffecten;
        k. er een m.e.r.-procedure moet worden doorlopen, rekening houdend met strafkorting voor
            geluidshinder van 5 dB en de neerwaartse bijstelling naar de normen WHO.
         Reactie
         Ad. f
         Allereerst gaat het gemeentebestuur ervan uit dat de verwijzing naar de 'wet Milieubeheer' een
         verschrijving is en dat reclamanten hebben willen verwijzen naar de Wet natuurbescherming. In
         dat kader geldt dat Windpark Goyerbrug B.V. op 15 juni 2018 ontheffing heeft gevraagd van de
         verbodsbepalingen als bedoeld in de artikelen 3.1, eerste lid en 3.5, eerste lid Wnb. Bij besluit
         van 14 december 2018 hebben Gedeputeerde Staten van Utrecht ontheffing verleend.
         Uit de uitspraak van de Afdeling van 7 augustus 2019, ECLI:NL:RVS:2019:2720 (Windpark
         Rietvelden), r.o. 10 e.v. volgt dat in situaties als onderhavige waarin de aanvraag om een
         omgevingsvergunning niet ook betrekking heeft op een benodigde ontheffing op grond van de
         Wnb, de vraag of deze Wnb ontheffing kon worden verleend, aan de orde komt in een eventueel
         te voeren procedure op grond van de Wnb. Wel moet bij de besluitvorming over de
         omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan worden beoordeeld of de Wnb
         aan de uitvoerbaarheid van het project in de weg staat.
         In het onderhavige geval kan het gemeentebestuur er in redelijkheid vanuit gaan dat de Wnb niet
         aan de uitvoerbaarheid in de weg staat. Als gezegd geldt namelijk dat op 14 december 2018 de
         ontheffing door Gedeputeerde Staten is verleend.
         Ad. g
         Voor een reactie wordt verwezen naar de beantwoording onder thema F.
                                                                                                   71/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad. h
       Het gemeentebestuur is van mening dat er voldoende onderzoek is gedaan naar de gevolgen
       van het plan voor beschermde soorten planten en dieren. Reclamanten hebben niet aannemelijk
       gemaakt dat het bestuur zich niet mag baseren op de conclusies uit het rapport. Het enkele
       gegeven dat het rapport van Bureau Waardenburg d.d. 18 juni 2018 mede steunt op gegevens
       uit veldbezoeken van 5 september 2017, 11 oktober 2017 en vijf bezoeken voor vleermuizen
       (periode mei-juni en aug-sep 2017), wil niet zeggen dat het onderzoek daardoor gebreken of
       leemten in kennis vertoont. Reclamanten hebben niet betoogd en ook niet aannemelijk gemaakt
       dat sindsdien feiten of omstandigheden hebben plaatsgevonden op grond waarvan moet worden
       geoordeeld dat de resultaten verouderd zijn.
       Ad. i
       Windturbines hebben een aantrekkende werking op vleermuizen (Cryan et al. 2014). Er is dus
       geen sprake van verstoring. In onderstaande reactie gaat het gemeentebestuur ervan uit dat met
       de stelling het effect van de hoogte van windturbines op het aantal slachtoffers wordt bedoeld.
       Er bestaat inderdaad geen slachtofferonderzoek bij windturbines van deze hoogte. Echter,
       doordat Bureau Waardenburg is uitgegaan van het aantal slachtoffers bij windturbines met een
       lagere ashoogte heeft naar alle waarschijnlijkheid een overschatting van het aantal
       vleermuisslachtoffers plaatsgevonden. Hiervoor zijn de volgende redenen:
       Er is een significant negatief effect van zowel de ashoogte als de tiplaagte (hoogte van de tip van
       een rotorblad in de laagste stand) op het aantal slachtoffers (Behr et al. 2018). Hoe hoger een
       windturbine, des te kleiner de kans op slachtoffers. Dit resultaat stemt overeen met verschillende
       andere studies.
       De akoestische activiteit van vleermuizen (het aantal geluidsopnames) die vanuit de nacelle van
       windturbines gemeten is, hangt samen met het aantal slachtoffers (Korner-Nievergelt). Deze
       activiteit neemt af met toenemende hoogte (Behr et al. 2011). De kans op slachtoffers neemt dus
       af met toenemende hoogte.
       De grootste windturbines van deze bovengenoemde studies hebben een ashoogte van 135 m en
       zijn daarmee kleiner dan de geplande turbines van Windpark Goyerbrug. Er is echter geen enkele
       reden om aan te nemen dat hetzelfde patroon zich niet voortzet tot op grotere hoogte. In
       noordwest Europa is de rosse vleermuis een van de vleermuissoorten met gemiddeld genomen
       de grootste vlieghoogte. Uit onderzoek van gezenderde rosse vleermuizen is gebleken dat de
       gemiddelde vlieghoogte ver beneden de 100 meter ligt en afneemt met toenemende hoogte.
       De geplande windturbines van Goyerbrug hebben een tiplaagte van 70 m. Dit betekent dat het
       rotorbereik zich ver boven de reguliere vlieghoogte van zelfs de hoogst vliegende soorten (in
       NW-Europa) bevindt. Door in de effectbeoordeling uit te gaan van windturbines met een lagere
       ashoogte, is daarom uitgegaan van windturbines waarvan het rotorbereik een grotere kans op
       slachtoffers heeft.
       Het geplande formaat van de windturbines van Windpark Goyerbrug vormt overigens geen
       uitzondering in Nederland. Inmiddels zijn door bevoegde gezagen diverse ontheffingen van de
       Wet natuurbescherming verleend (onder andere Windpark Blauw en Windpark Deil) voor het
       mortaliteitsniveau van vleermuizen met een soortgelijk formaat windturbines als voor Windpark
       Goyerbrug is gepland.
                                                                                                    72/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>25 november 2022
         Ad j.
         De door initiatiefnemer ingediende stukken bevatten voldoende informatie voor een goede
         beoordeling van de gevolgen van de aangevraagde activiteit voor de fysieke leefomgeving. In de
         onderzoeken die zijn gevoegd bij de ingediende stukken zijn van diverse typen windturbines de
         effecten onderzocht. Weliswaar staat thans nog niet vast welk type turbine zal worden geplaatst,
         de maatvoering van de te plaatsen turbines staat wel vast. Deze moet een ashoogte van minimaal
         145 meter en maximaal 166 meter hebben, terwijl de rotordiameter maximaal 150 meter mag
         zijn. Tenslotte mag het totale vermogen van het windpark niet meer dan 22,8 MW zijn. De effecten
         op (onder meer) geluid, slagschaduw ene externe veiligheid zijn voor alle turbinetypes
         onderzocht. Bij de beoordeling van deze effecten is uitgegaan van de grootst mogelijke effecten
         (worst case scenario). Voor alle types staat vast dat met mitigerende maatregelen kan worden
         voldaan aan de gestelde normen.
         Ad. k.
         Voor zover reclamant stelt dat ten onrechte geen m.e.r.-procedure is doorlopen vanwege
         gezondheidsrisico's, geldt het volgende. In wetenschappelijk onderzoek is geen directe relatie
         gevonden tussen blootstelling aan windturbinegeluid en gezondheidseffecten. Het
         gemeentebestuur verwijst naar het hiervoor onder thema G gestelde. Reeds hierom was er dan
         ook geen aanleiding om een milieueffectrapport op te stellen.
3.17.11 Het plaatsen van windturbines zal aan cliënten onevenredige schade berokkenen vanuit het
         perspectief '(geluids)hinder' doordat;
        l. de cumulatie van windturbinegeluid na realisatie van het windpark enkel is berekend en niet
             (deels) is gemeten. Dit is in strijd met Verdrag van Aarhus en richtlijnen WHO;
        m. het cumulatieve geluidniveau vóór en na realisatie van het windpark onjuist is berekend;
        n. de kwaliteit van de akoestische omgeving methodisch is bepaald door middel van methode
             Miedema, waarmee de omgeving rond de woning van reclamanten voor realisatie van het
             windpark ten onrechte is geclassificeerd als matig;
        o. uit referentiemeting onderzoek door 'raadgevend ingenieursbureau Ramakers' van 12 juli
             2018 op 1,5 kilometer van woning van reclamanten is bepaald dat de omgeving van het
             windpark een zeer stil gebied betreft;
        p. de cumulatie van het geluid vele malen groter is dan berekend. Dit wordt onderbouwd door
             conclusies in het rapport Ramakers omdat het Eiland van Schalkwijk een bijzonder stil
             gebied is;
        q. de Nederlandse geluidsnormen de slechtste zijn van heel Europa;
        r. reclamanten niet worden beschermd door het Activiteitenbesluit, omdat wordt gewerkt met
             jaargemiddelden;
                                                                                                   73/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       s. de geluidsemissie van de onderzochte turbinetypes veel hoger is dan wettelijk is toegestaan
          op gevel van reclamanten en derhalve voor alle turbinetypes geldt dat deze aanzienlijk
          moeten worden terug geregeld.
       Reactie
       Ad. l
       Uit de zienswijze wordt niet duidelijk waarom in het voor de aanvraag uitgevoerde akoestisch
       onderzoek is uitgegaan van verkeerde uitgangspunten. De cumulatieve geluidbelasting is
       bepaald conform de rekenmethode uit het Reken- en meetvoorschrift windturbines.
       Ad. m
       Uit de zienswijze wordt niet duidelijk waarom het cumulatieve geluidniveau verkeerd is berekend.
       Ad. n
       In het akoestisch onderzoek is geconcludeerd dat ter plaatse van 11 van de 25 onderzochte
       referentietoetspunten de akoestische kwaliteit van de leefomgeving achteruit gaat. Daarbij is
       gebruik gemaakt van de zogenaamde 'methode Miedema'. Deze methode is een veelvuldig
       toegepaste methode om de akoestische kwaliteit van de omgeving ten gevolge van de
       cumulatieve effecten te beoordelen. De methode Miedema is een algemeen geaccepteerde
       methode (zie ook uitspraak van de Afdeling van 20 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3504,
       r.o. 26.1). In de enkele stelling dat de omgeving rond de woning van reclamanten ten onrechte is
       geclassificeerd als matig, ziet het gemeentebestuur geen aanleiding het gebruik van de methode
       in het onderzoek ontoelaatbaar te achten.
       Ad. o
       Los van het gegeven dat het doel van de referentiemetingen van Ramakers was om de omgeving
       direct rond de locatie van een milieuvergunningplichtige inrichting aan de Pothuizerweg in kaart
       te brengen en daarmee anders dan het doel in het akoestisch onderzoek voor de onderhavige
       aanvraag, geldt het volgende. De locatie van waaruit het onderzoek van Ramakers is gedaan ligt
       op meer dan 1,5 kilometer van de woning van reclamanten. Met het onderzoek van Ramakers
       kan dan ook niet worden aangetoond dat ter hoogte van de woning van reclamanten is uitgegaan
       van een onjuiste classificatie van de kwaliteit van de akoestische omgeving.
       Ad. p
       Zie de reactie hiervoor onder o.
       Ad. q
       Uit de zienswijze wordt niet duidelijk wat reclamanten met deze stelling beogen.
                                                                                                  74/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>25 november 2022
         Ad. r
         Het gemeentebestuur is van mening dat de opgenomen geluidnormen een goede bescherming
         bieden. Zie het in thema D gestelde.
         Ad. s
         De geluidsbelasting en de externe veiligheidsrisico's zijn berekend volgens de geldende reken-
         en meetvoorschriften. Verder zijn de effecten van verschillende windturbinetypes onderzocht.
         Waar nodig is per windturbinetype aangegeven met welke mitigerende maatregel (noisemodes
         voor geluid) aan de wettelijke geluidsnorm kan worden voldaan. De exploitant is zich ervan
         bewust dat het windpark moet worden teruggeregeld. In de business case is hier rekening mee
         gehouden.
3.17.12 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
         perspectief 'slagschaduw' doordat:
        t. de woning en aangrenzend perceel zich ten noordoosten van het windpark bevinden en
             daardoor veel slagschaduw zal ontstaan van meerdere turbines waardoor een
             stroboscopisch effect en lichtschittering ontstaat;
        u. het voorkomen van stroboscopisch effect van meerdere turbines tegelijk niet wettelijk
             geregeld is en niet met het ontwerpbesluit wordt ondervangen;
        v. de woning van reclamanten en aangrenzend perceel de meeste slagschaduw ondervinden
             van alle woningen. Er is een stilstandvoorziening vereist van maximaal 17 dagen meer dan
             20 minuten. Uit de aanvraag blijkt dat alleen het wettelijk kader wordt gevolgd wat betekent
             dat reclamanten veel meer slagschaduw gaan ontvangen dan bij wetgeving is bedoeld;
        w. het worst case scenario niet transparant in de aanvraag is verwerkt, maar separaat is
             toegelicht n.a.v. vragen van de gemeente Houten.
         Reactie
         Ad. t, u, v en w
         Zie het gestelde onder thema E.
         Aanvullend geeft het gemeentebestuur te kennen dat voor slagschaduw in de vergunning een
         norm van nul uren per jaar gesteld, exclusief de tijd die nodig is om een windturbine tot stilstand
         te laten komen. Het windpark dient te voldoen aan de gestelde norm. Daarin zit de slagschaduw
         van alle turbines, dus ook als deze vlak na elkaar slagschaduw op een woning veroorzaken. Voor
         de woningen ten noordoosten van het windpark geldt dat deze gezien de ligging nooit
         tegelijkertijd slagschaduw van meerdere windturbines kunnen hebben. Overigens geldt daarbij
         dat lichtschittering geen slagschaduw is. Dit hoeft daarom niet te worden betrokken in de
         berekening van de hoeveelheid slagschaduw op de omgeving. In de vergunning is een voorschrift
         opgenomen dat dat niet-reflecterende materialen of coatinglagen moeten worden toegepast om
         lichtschittering te voorkomen of te beperken. Windturbines moeten hieraan voldoen.
                                                                                                      75/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>25 november 2022
         Het worst-case scenario beperkt zich dus tot de afslagtijd, zijnde de tijd die nodig is om een
         windturbine stil te zetten indien omstandigheden geregistreerd worden die slagschaduw
         veroorzaken. Deze afschakeltijd is in de vergunning gemaximaliseerd tot 3 minuten per keer.
3.17.13 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
         perspectief 'gezondheidsrisico's' doordat:
        x. aangetoond is dat een substantieel aandeel van omwonenden van windturbines identieke
            gezondheidsklachten ervaart. Als mogelijke oorzaken wordt gedacht aan het – deels –
            hoorbare geluid van turbines, de vibraties die voelbaar zijn, de slagschaduw op woningen,
            de (knipperende) lichten op de turbines en de visuele impact;
        y. geluidsrichtlijnen van de WHO van 10 oktober 2018, het advies bevatten dat windturbines
            eigenlijk nooit meer dan 45 dB geluid per etmaal mogen produceren;
        z. klachten over overmatig geluid blijken uit onderzoeken van de WHO;
        aa. aantasting woon- en leefgenot optreedt door geluidhinder, het pulserende karakter is zeer
            storend;
        bb. chronische slaapproblemen voorkomen, omdat 's nacht niet met het raam open kan worden
            geslapen (geluidsisolerende maatregelen bieden geen uitkomst);
        cc. laagfrequent geluid en infrasoon geluid slaapverstoring en gezondheidsklachten
            veroorzaken, wetenschappelijk onderbouwd door het rapport van WHO. Hogere turbines
            produceren meer laagfrequent geluid dan kleinere;
        dd. er wetenschappelijk bewijs is voor de relatie geluid en hart- en vaatziekten;
        ee. stroboscopisch effect misselijkheid en duizeligheid veroorzaakt en het risico op epileptische
            aanvallen doet toenemen;
        ff. er extra risico is voor kinderen op bronchitis, luchtwegeninfecties, depressie, ook voor de
            kinderen van reclamanten.
         Reactie
         Ad. x tot en met ff
         In wetenschappelijk onderzoek is geen directe relatie gevonden tussen de nabijheid van
         windturbines en gezondheidseffecten. Het gemeentebestuur verwijst naar het hiervoor onder
         thema G gestelde.
3.17.14 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
         perspectief 'veiligheidsrisico's' doordat:
        gg. er een verhoogd veiligheidsrisico is doordat de maximale werpafstand bij nominale toeren en
            overtoeren veel verder reikt dan de afstand van de woning tot het windpark;
                                                                                                     76/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       hh. de woning van reclamanten behoort tot de categorie 'kwetsbaar object' en niet 'beperkt
            kwetsbaar', want er wonen twee minderjarige kinderen waarvan één lichamelijk beperkt en
            één getraumatiseerd pleegkind die 24/7 opvang krijgen van reclamanten;
       ii. reclamanten als gezin een gevoel van onveiligheid zullen ervaren omdat de impact en het
            effect op het veiligheidsgevoel van windturbines van dit formaat zo dicht op woningen nog
            niet bekend is;
       jj. de rekenregel veiligheidsrisico's onjuist en onvolledig toegepast is, er wordt niet voldaan aan
            rekenregels Handboek Risicozonering Windturbines (HRW);
       kk. het effect van ijsafwerping van turbines van deze hoogtes niet is onderzocht;
       ll. in het handboek voor onderhoudsmonteurs door een grote leverancier van turbines
            afgeraden wordt om binnen straal van 400 meter te verblijven, tenzij echt nodig, welke
            noodzaak niet is aangetoond.
        Reactie
        Ad. gg
        Verwezen wordt naar bijlage II bij het rapport ‘Externe veiligheidsrisico’s’ van LBP Sight. Ten
        behoeve van het windpark zijn de risico's die de windturbines voor de omgeving opleveren (o.a.
        afbrekende turbinebladen en mastbreuk), onderzocht en getoetst. De woning van reclamanten
        valt buiten de PR 10-5-contour en de PR 10-6-contour derhalve wordt voldaan aan de wettelijke
        normen en de overige richtwaarden voor externe veiligheid.
        Ad. hh
        De woning van reclamanten valt buiten de risicocontour voor een kwetsbaar object (PR 10-6-
        contour).
        Ad. ii
        Zie de reactie ad. gg. Overigens is in het rapport ‘Externe veiligheidsrisico’s’ van LBP Sight wel
        met de specifieke werpafstanden van de onderzochte windturbines rekening gehouden.
        Ad. jj
        De zienswijze specificeert niet waarom de rekenregels voor het berekenen van de
        veiligheidsrisico's onjuist zouden zijn toegepast. In de stelling ziet het gemeentebestuur dan ook
        geen aanleiding om de bevindingen in het rapport 'Externe veiligheidsrisico’s’ van LBP Sight voor
        onjuist te houden.
        Ad. kk
        In het rapport ‘Externe veiligheidsrisico’s’ van LBP Sight is opgenomen dat het risico op
        ijsafwerping in Nederland dermate klein is dat algemeen wordt aangenomen dat het PR hiervan
                                                                                                     77/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        verwaarloosbaar is. Er zijn geen bijzondere omstandigheden waardoor in dit geval aanvullend
        onderzoek noodzakelijk wordt geacht. Zekerheidshalve zal in de omgevingsvergunning een
        voorschrift worden opgenomen dat de windturbines moeten zijn voorzien van een ijsdetectie- en
        afschakelvoorziening. Dan bestaat er de facto geen enkel risico meer op ijsafwerping bij de
        woning van reclamanten omdat nooit ijs van draaiende rotorbladen zal vallen. Zie ABRvS 21
        november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3735 (windpark Neeltje Jans).
        Ad. ll
        In de stelling wordt dan ook geen aanleiding gezien om de bevindingen in het rapport 'Externe
        veiligheidsrisico’s’ van LBP Sight voor onjuist te houden.
3.17.15 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
        perspectief 'veiligheidsrisico's' doordat:
        mm. de gemeente Houten handelt in strijd met de zorgplicht art. 22 Grondwet
        nn. de gemeente Houten handelt in strijd met het voorzorgsbeginsel (art. 174 EG verdrag)
            waarin is bepaald dat passende maatregelen voor gevaren voor de volksgezondheid,
            veiligheid en het milieu moeten worden genomen, waarbij aan de vereisten voorrang moet
            worden verleend boven economische belangen;
        oo. de woning van reclamanten niet meer zal voldoen aan minimale kwaliteitseisen
            Bouwbesluit;
        pp. de woning onbewoonbaar wordt en aangrenzend perceel onbruikbaar;
        qq. afstand van de eerste turbine (die 241 meter hoog is) tot de woning van reclamanten slechts
            283 meter is. Er worden steeds meer Europese minimumafstanden ontwikkeld voor
            woonbebouwing (Franse Académie Nationale de Médicine (2006): min. afstand 1.500 m,
            Landesregierung van Bayern (2014): afstand min. 10x hoogte van de turbine, Polen (2016):
            afstand min. 10x hoogte van de turbine;
        rr. Provincie Utrecht in ruimtelijke verordening geen afstandscriterium voor windturbines tot
            geluidsgevoelige bestemmingen heeft opgenomen, anders dan de provinciale ruimtelijke
            verordening Noord-Holland (juni 2019): minimale afstand van 600 meter van gevoelige
            bestemmingen. Beleidslijn Provincie Gelderland: moderne windturbine indicatieve afstand
            van circa 400 meter tot geluidsgevoelige bestemmingen.
        Reactie
        Ad. mm
        In de zienswijze wordt niet toegelicht waarom het voorgenomen besluit de zorgplicht van artikel
        22 van de Grondwet schaadt.
                                                                                                    78/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Ad. nn
        Artikel 174 EG verdrag is al enige tijd geen geldend recht. Inzake het voorzorgsbeginsel verwijst
        het gemeentebestuur hiervoor naar het gestelde onder thema G.
        Ad. oo
        De zienswijze verduidelijkt niet waarom de woning van reclamanten door het voorgenomen
        besluit niet meer zal voldoen aan het Bouwbesluit 2012.
        Ad. pp
        De zienswijze verduidelijkt niet waarom de woning van reclamanten onbewoonbaar zal worden
        en het aangrenzend perceel onbruikbaar. De impact van het Windpark Goyerbrug op het
        landschap en de beleving daarvan zijn door het college in de beoordeling betrokken. Zie ook het
        hiervoor gestelde onder thema A.
        Ad. qq
        Het is zo dat de vierde windturbine relatief dichtbij de woning van reclamanten ligt. Echter, ook
        ter hoogte van de woning van reclamanten wordt aan de (wettelijke) normen voldaan en in het
        kader van de te maken belangenafweging meent het gemeentebestuur dat de belangen die
        gemoeid zijn met de realisatie van het windpark zwaarder wegen dan de effecten op de (directe)
        omgeving. Overigens is specifiek ten aanzien van de woning van reclamanten in de Oplegnotitie
        n.a.v. opmerkingen op de aanmeldnotitie van LBP Sight van 12 december 2018 het volgende
        toegelicht: initiatiefnemer heeft er bewust voor gekozen om het westelijke deel van het
        zoekgebied uit de structuurvisies niet te benutten. Een en ander om de geluidsemissie in de
        richting van de buren aan de noordzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal zo laag mogelijk te
        houden. In dit kader is er dus expliciet rekening gehouden met de ligging van de woning van
        reclamanten. Dat reclamanten dit onvoldoende vinden, is begrijpelijk, maar maakt de te maken
        afweging niet anders. In de onderzoeken die aan het voorgenomen besluit ten grondslag liggen,
        is onderbouwd dat de gestelde normen een goede balans vormen tussen benutten en
        beschermen. Zie ook het gestelde onder thema C.
        In het door reclamanten gestelde ziet het gemeentebestuur geen aanleiding om in algemene zin
        een minimumafstand te vereisen.
        Ad. rr
        In hetgeen reclamanten aanvoeren ziet het gemeentebestuur – mede gelet op hetgeen hiervoor
        naar voren is gebracht – geen aanleiding om een afstandscriterium te hanteren.
3.17.16 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
        perspectief 'sociale leefomgeving' doordat:
                                                                                                   79/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       ss. niet aan de voorwaarde van draagvlak voor vergunningverlening uit het coalitieakkoord
             2018-2022 gemeente Houten wordt voldaan en er is geen voorwaarde stellend criterium bij
             het beoordelen van vergunningaanvraag voor windpark;
       tt.   omwonenden monddood worden gemaakt door financiële regelingen, grimmig klimaat,
             onderling wantrouwen;
       uu. sociale ontwrichting en splijting in de gemeenschap ontstaat tussen voor- en
             tegenstanders;
       vv. sociale cohesie binnen gemeenschap onder druk komt te staan;
       ww. omwonenden van de Goyerbrug worden gediscrimineerd ten opzichte van Houten, omdat
             door Houten aan de voorkant is aangegeven dat omwonenden van Goyerbrug niet in
             aanmerking komen voor maatwerkafspraken.
        Reactie
        Ad. ss tot en met ad. ww
        In het coalitieakkoord staat niet dat Windpark Goyerbrug alleen mogelijk zal worden gemaakt als
        er (voldoende) draagvlak is. In het collegeakkoord is ten aanzien van windenergie aangegeven:
        "We kiezen voor een tweede windturbinepark in de gemeente Houten. Dat is noodzakelijk om het
        klimaatprobleem het hoofd te kunnen bieden. Er ligt een concreet initiatief voor een
        windturbinepark met vier windturbines bij de Goyerbrug. Aantoonbaar draagvlak onder direct
        omwonenden is daarbij voor ons erg belangrijk."
        Vervolgens is het gemeentebestuur van mening dat het creëren van draagvlak in de eerste plaats
        de verantwoordelijkheid is van de initiatiefnemer. In verband hiermee heeft de initiatiefnemer
        omwonenden vanaf een vroeg stadium op diverse manieren bij de ontwikkeling van Windpark
        Goyerbrug betrokken. Ook de gemeente heeft geïnvesteerd in het ophalen van input voor de
        eigen besluitvorming. Daarnaast is zo veel als mogelijk werk gemaakt van de suggesties van
        belangstellenden tijdens de diverse overleggen en gesprekken. Al deze inspanningen kunnen
        niet voorkomen dat er bij elk besluit voor- en tegenstanders zijn.
        Het is niet de indruk van het gemeentebestuur dat er een grimmig klimaat in de omgeving is
        ontstaan. Het is de gemeente wel bekend dat er een harde kern van tegenstanders is, maar elk
        besluit – en zeker een besluit over een windpark – kent nu eenmaal voor- en tegenstanders.
        Het gemeentebestuur acht de situatie Windpark Houten in veel opzichten onvergelijkbaar met
        het Windpark Goyerbrug. De ervaringen met Windpark Houten zullen dus niet één op één
        representatief zijn voor Windpark Goyerbrug.
        Zo is het Windpark Houten gelegen dicht tegen de kern van Houten aan waardoor een ten
        opzichte van het Activiteitenbesluit afwijkend regime naar het oordeel van het gemeentebestuur
        noodzakelijk was/is. Voor Windpark Houten was op 15 december 2009 vergunning verleend op
        grond van de Wet milieubeheer. Deze vergunning is op 1 januari 2011 (door de komst van nieuwe
        wetgeving) van rechtswege komen te vervallen.
        Aan de van rechtswege vervallen vergunning waren voorschriften verbonden met betrekking tot
        geluid, lichthinder en externe veiligheid. Deze voorschriften gingen verder dan op grond van het
        Activiteitenbesluit nodig was. Het gemeentebestuur heeft er toen voor gekozen om de
                                                                                                  80/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        uitgangpunten van de milieuvergunning te handhaven en de daarin geformuleerde voorschriften
        als maatwerkvoorschriften te stellen voor het windpark.
        Windpark Goyerbrug wordt gesitueerd in een dun bevolkt gebied. De windturbines van Windpark
        Goyerbrug zullen hoger worden dan die van Windpark Houten en zullen daarom veel meer
        energie op (kunnen) wekken dan Windpark Houten.
3.17.17 Het plaatsen van windturbines zal reclamanten onevenredig schade berokkenen vanuit het
        perspectief 'participatie' doordat:
        xx. participatie leidt tot tegengestelde belangen: participanten hebben een financieel belang,
             die leiden tot maximale overlast voor omwonenden;
        yy. participatie leidt tot conflicterende belangen, omdat het collectief belang
             (compensatieregelingen) schuurt met het individuele belang (beperken overlast);
        zz. er geen vertrouwen bestaat in de integriteit van de businesscase en solvabiliteit van de
             projectontwikkelaar;
        Reactie
        Ad. xx
        Het gemeente bestuur staat – anders dan reclamanten – juist open voor meer vormen van
        participatie. De verwachting van het gemeentebestuur is dat het kunnen meedelen in de
        voordelen van het park de (over)last niet kan wegnemen, maar wel kan verzachten. In dat kader
        heeft de gemeenteraad op 28 mei 2019 de intentie uitgesproken dat een windfonds
        wordt opgericht en is het college bezig om voor de start van de bouw van het windpark de
        concrete vorm van dit fonds uit te werken.
        Ad. yy
        Het gemeentebestuur deelt niet de mening van reclamanten dat het collectieve belang bij
        compensatieregelingen automatisch zal schuren met het individuele belang van het beperken
        van overlast.
        Ad. zz
        De opmerking van reclamanten wordt voor kennisgeving aangenomen.
3.17.18 Het plaatsen van windturbines heeft reclamanten al onevenredig schade berokkend vanuit het
        perspectief 'proces' doordat:
        aaa. Het proces dat de gemeente Houten heeft doorlopen voor de realisatie niet democratisch,
             objectief, integer en transparant verlopen is. Niet voldaan aan normen verdrag Aarhus.
                                                                                                   81/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Reactie
        Ad. aaa
        Het gemeentebestuur heeft getracht zo zorgvuldig mogelijk het besluitvormingsproces in te
        richten. Zie ook het gestelde onder thema H. De enkele stelling van appellanten dat geen sprake
        is geweest van een democratisch, objectief, integer en transparant proces wordt dan ook niet
        gedeeld.
        Ten aanzien van de zienswijze omtrent het verdrag van Aarhus verwijzen wij naar de reactie
        onder zienswijze 3.17.5.
3.17.19 Conclusie: Er is sprake van onevenredige en onaanvaardbare schade. Er wordt niet voldaan
        aan wettelijke kaders. Feitelijk kan het park niet op deze wijze worden gerealiseerd, tenzij
        sprake zou zijn van een bedrijfswoning. Er heeft geen zorgvuldig onderzoek plaatsgevonden,
        geen evenwichtige belangenafweging, geen goede ruimtelijke ordening. Reclamanten doen
        verzoek tot mondeling horen.
        Reactie
        De conclusie van reclamanten geeft geen aanleiding tot het geven van een aanvullende reactie.
        Wettelijk bestaat de mogelijkheid om een zienswijze schriftelijk of mondeling in te dienen.
        Reclamanten hebben gebruik gemaakt van de schriftelijke zienswijze mogelijkheid.
        Desalniettemin is reclamanten de mogelijkheid geboden om de zienswijze mondeling toe te
        lichten.
3.18    Reclamant 18
3.18.1 De reclamant maakt zich zorgen over de bescherming van de omwonenden ten aanzien van
        geluid en slagschaduw en vraagt hoe dit precies vormgegeven gaat worden. Daarbij vraagt de
        reclamant zich af of handhaving wel mogelijk is bij een jaargemiddelde norm (geluid).
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het gestelde onder thema D.
        Verder geeft zij aan dat ten aanzien van handhaafbaarheid in de vergunning niet alleen duidelijke
        normen worden gesteld, maar tevens voorschriften zijn opgenomen over het monitoren en
        registreren van data en het beschikbaar stellen hiervan aan het bevoegd gezag. Aan hand van
        die data kan de RUD Utrecht controleren of aan de voorschriften van de vergunning voldaan
        wordt. De gemeente Houten heeft een handhavingsbeleid dat van toepassing is op alle bedrijven
        in de gemeenten, dus ook op Windpark Goyerbrug. Dit beleid wordt uitgevoerd door de RUD
        Utrecht.
        Het beleid bestaat uit 3 stappen:
        1. Toezichtfase
                                                                                                     82/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
       eerste stap het aangaan van een gesprek tussen de RUD en de ondernemer over de
       overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
       overtreding, dan wel klacht en blijft de voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
       overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding, dan
       volgt stap 2.
       2. Voornemen opleggen dwangsom
       Er wordt een brief verstuurd met daarin het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.
       De hoogte van het bedrag van de dwangsom is afhankelijk van het type overtreding en daarmee
       een financiële prikkel richting de overtreder om de overtreding ongedaan te maken. Op dit
       voornemen heeft de overtreder het recht om een zienswijze in te dienen. Blijft de overtreding
       binnen de gestelde termijn voortduren dan volgt stap 3.
       3. Definitief opleggen van dwangsom
       Als na het verstrijken van deze termijn nog steeds sprake is van de overtreding dan volgt een
       verbeuring van het dwangsombedrag.
       De aanleiding van toezicht en handhaving kan zijn:
       - Inzichten van monitoring (proactief toezicht)
       - (Milieu)klachten per mail of telefoon
       - Een handhavingsverzoek.
       Voor spoedeisende klachten heeft de RUD een Milieuklachtenlijn, 24 uur per dag, 7 dagen per
       week beschikbaar: 0800 – 0225510. Voor niet spoedeisende klachten is via de website van de
       RUD een milieuklachtenformulier beschikbaar via:
       https://rudutrecht.formulierenserver.nl/milieuklachten
3.18.2 De reclamant stelt dat het haar verbaast dat de normen in het ontwerpbesluit
       omgevingsvergunning gelijk zijn aan die van het verouderde en “afgeschoten” Activiteitenbesluit
       Reactie
       Het gemeentebestuur stelt dat eigen normen vastgesteld zijn na zorgvuldig onderzoek en
       afweging. Het proces wat hierbij gevolgd is staat omschreven in hoofdstuk 2.
                                                                                                 83/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.19   Reclamant 19
3.19.1 De reclamant geeft aan dat bij de ontwerpvergunning een afwegingskader ontbreekt
       waarbinnen de (ruimtelijke) impact van reeds vergunde en nog op stapel staande
       energieprojecten integraal afgewogen wordt, zodat voor de inwoners van ’t Goy duidelijk is
       waarom de voorgestane concentratie van duurzame energieprojecten in en om ’t Goy
       noodzakelijk is.
       Reactie
       Ten aanzien van het gevraagde afwegingskader merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Verder stelt het gemeentebestuur dat er geen sprake is van actieve inzet op concentratie rondom
       ’t Goy.
3.19.2 De reclamant geeft aan dat de onderliggende stukken bij de ontwerpbeschikking hinder
       (bijvoorbeeld geluid en slagschaduw) benaderen vanuit een technische kant (modelmatige
       berekeningen), maar voorbij gaan aan de verwachte belevingshinder. Volgens de reclamant is
       dit een veel breder begrip waarbij de perceptie van omwonenden, de wijze van totstandkoming
       van een besluit, het daarbij gevolgde participatietraject, de wijze waarop het project
       gerealiseerd wordt, maar ook het gevoel van omwonenden een rol spelen in de (subjectieve)
       hinderbeleving.
       Reactie
       Het gemeentebestuur maakt uit de zienswijze op dat reclamant zich niet gehoord voelt. Dat
       betreurt het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en H
       gestelde.
3.19.3 De reclamant geeft aan dat, als de plannen doorgaan, in het gebied vier windturbines en drie
       zonneparken nadrukkelijk aanwezig zullen zijn. Dit raakt aan de leefbaarheid van het gebied,
       juist in relatie tot de beleving van de bewoners.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het gestelde onder thema A en C en punt 3.19.1.
3.19.4 De reclamant geeft aan dat een kader gemist wordt waarin aangegeven is welk deel van de
       openbare leefomgeving gebruikt mag worden voor de duurzame opwek van energie. De
       reclamant geeft aan dat in de besluitvorming en de behandeling in de gemeenteraad er beperkt
       ruimte was voor discussie.
                                                                                                  84/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Door de uitspraak van de Raad van State van 25 mei 2022 moet het gemeentebestuur in een
       relatief kort tijdsbestek een besluit nemen. Dit neemt niet weg dat er een informatieavond is
       georganiseerd (22 augustus 2022) en dat er op 6 en 8 september 2022 een RTG over het
       ontwerpbesluit is gehouden waar belanghebbenden in staat zijn gesteld om in te spreken. De
       inbreng uit deze momenten is meegenomen in de uiteindelijke ontwerpbeschikking en ontwerp
       verklaring van geen bedenkingen.
       Ten aanzien van het gevraagde kader merkt het gemeentebestuur op dat dit specifieke kader
       momenteel inderdaad niet voorhanden is. Dit neemt niet weg dat in de ruimtelijke afweging van
       het windpark wel gekeken is naar de draagkracht van het gebied en de geschiktheid voor dit
       specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A, H en punt 3.19.1.
3.19.5 De reclamant vindt dat de (geplande) grootschalige zonneparken en zeer hoge windturbines de
       leefomgeving in ’t Goy op ongekende wijze industrialiseert.
       De reclamant geeft aan dat in de aanmeldingsnotitie MER-beoordeling, onder 2.3 de cumulatie
       van dit project met andere windprojecten is beoordeeld. Hierbij geeft de gemeente in een
       ongedateerde brief het oordeel dat er sprake is van gedegen en uitgebreide onderzoeken,
       waardoor geen twijfel bestaat over de globale effecten voor het milieu of de conclusies uit deze
       onderzoeken. Door het onderzoek te verengen tot slechts andere windmolenparken en niet tot
       uitgangspunt te nemen opwek van duurzame energie, zijn effecten op de directe omgeving
       onvoldoende gewogen. Per slot van rekening wordt de grondslag van dit project mede
       gevonden in de doelstelling van de gemeente Houten om 9% van het totale energieverbruik
       duurzaam lokaal op te wekken. De reclamant ziet graag dat een integrale afweging wordt
       gemaakt waarbij alle opwerk van duurzame energie wordt meegenomen en wordt aangetoond
       dat dit plan daarin past.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en B gestelde.
       Aanvullend stelt het gemeentebestuur dat voor aspecten als geluid en landschap er wel degelijk
       rekening is gehouden met cumulatief effect van andere objecten.
       Ten aanzien van de gevraagde integrale afweging merkt het gemeentebestuur op dat dit kader
       wordt gevormd door de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 U16 in combinatie met het
       gemeentelijke Beleidskader zonnevelden (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021).
       Aanvullend daarop is in de ruimtelijke afweging van het windpark gekeken naar de draagkracht
       van het gebied voor dit specifieke initiatief. Zie daarvoor hetgeen gesteld onder thema A.
       Daarbij wijst het gemeentebestuur erop dat de ambitie van de gemeente Houten is om in 2040
       100% van het totale energieverbruik duurzaam lokaal op te wekken. Het tussendoel voor 2025
       is 20%. Dit staat in het Energieplan Gemeente Houten (vastgesteld door de gemeenteraad d.d.
       11 februari 2020), waarin ook de bijdrage van Windpark Goyerbrug aan die 20% in 2025 en 100%
       in 2040 is meegerekend.
                                                                                                   85/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>25 november 2022
3.19.6 De reclamant verzoekt in de vergunning op te nemen dat alle windturbines hetzelfde type
       windturbine krijgen.
       Reactie
       Dit is reeds opgenomen in de aanvraag welke onderdeel uitmaakt van de vergunning.
3.19.7 De reclamant stelt dat in de besluitvorming in de gemeenteraad doorslaggevend belang
       toegekend is aan de opwekking van duurzame energie tegenover de hinder voor de omgeving.
       De reclamant geeft aan niet te begrijpen dat de gemeente in deze afweging de invulling van het
       maatschappelijk belang grotendeels overlaat aan de initiatiefnemer.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A en C gestelde.
       Aanvullend hierop stelt het gemeentebestuur dat binnen de procedure van een
       omgevingsvergunning de initiatiefnemer beslist welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd
       gezag toetst vervolgens of dit past binnen beleid, wet en regelgeving.
3.19.8 De reclamant stelt dat de ontwerp-omgevingsvergunning binnen de door de initiatiefnemer
       geschetste mogelijkheden onvoldoende rekening houdt met het beperken van hinder voor
       omwonenden en het realiseren van de maatschappelijke doelstelling. Reclamant stelt dat met
       45 dB en een generatorvermogen van 4,5 MW of 5 MW dezelfde nettoproductie kan worden
       gehaald met minder geluidshinder.
       Reactie
       Het gemeentebestuur wijst op het feit dat binnen de procedure van een omgevingsvergunning
       de initiatiefnemer bepaalt welke activiteit zij/hij aanvraagt. Het bevoegd gezag toetst vervolgens
       of dit past binnen beleid, wet- en regelgeving.
3.19.9 De reclamant geeft aan dat netto slagschaduw in de ontwerp-omgevingsvergunning niet
       gedefinieerd wordt en dat zonder definitie het onmogelijk is om vast te stellen of van
       overschrijding van de norm sprake is. Reclamant verzoekt een definitie van slagschaduw op te
       nemen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur erkent dat een definitie van slagschaduw meer duidelijkheid geeft. In
       reactie op deze zienswijze wordt de volgende definitie van slagschaduw opgenomen in de
       vergunning:
       Binnen het kader van dit besluit wordt Slagschaduw gedefinieerd als:
       De schaduw die wordt veroorzaakt door draaiende rotorbladen voor zover:
                                                                                                   86/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>25 november 2022
          m. de afstand tussen de windturbine en de ontvanger minder dan 1.913 m bedraagt, en
          n. er in de door de slagschaduw getroffen uitwendige scheidingsconstructie van het getroffen
              object zich ramen bevinden, en
          o. de directe straling van het zonlicht – gemeten in een vlak loodrecht op de richting van de
              zon – groter is dan 120 W/m2, en
          p. de zon hoger dan 3 graden boven de horizon staat.
3.19.10 De reclamant geeft aan dat de in de ontwerp-omgevingsvergunning niet is opgenomen wat de
        maximale duur mag zijn van het daadwerkelijk stilzetten van het in werking zijnde park als
        slagschaduw optreedt. Ook is in de aanvraag niet aangegeven wat per turbinetype de tijdsduur
        is waarbinnen de wieken niet meer draaien als slagschaduw optreedt. Indien de keuze aan de
        initiatiefnemer wordt gelaten verzoekt de reclamant om een eis te stellen aan de duur van het
        tot stilstand komen van de windmolen gebaseerd op het molentype met de kortste tijdsduur om
        tot volledige stilstand te komen.
        Reactie
        Naar aanleiding van deze zienswijze neemt het gemeentebestuur een maximale afslagtijd
        (tijdsduur) op in de vergunning van drie minuten voor het tot stilstand komen van de rotorbladen,
        in situaties waarbij de stilstandvoorziening voor slagschaduw in werking treedt. Dit is de minimale
        veilige afslagtijd voor windturbines van de omvang zoals deze komen op windpark Goyerbrug.
3.19.11 In voorschrift 3.2.2.4 is de keuze aan de initiatiefnemer gelaten voor een stilstandkalender of
        een actieve slagschaduwmonitoring. Voordeel van de stilstandkalender is dat nimmer
        slagschaduw hoeft op te treden, omdat het windpark uitgeschakeld wordt bij iedere kans
        daarop. Gelet op de doelstelling van 0 uur netto slagschaduw verzoekt de reclamant de
        stilstandkalender als verplichting op te nemen in de voorschriften van de vergunning.
        Reactie
        Het gemeentebestuur stelt dat het voorschrijven van een stilstandkalender inderdaad borgt dat
        er geen overlast door slagschaduw op kan treden. De manier waarop dit geborgd wordt is het
        stilzetten van windturbines op momenten dat slagschaduw kán optreden. Een stilstand-
        voorziening op basis van een sensor zet de windturbine stil op het moment dat er slagschaduw
        op zál treden. Bij een stilstandkalender staan windturbines derhalve vaker stil, ook op momenten
        dat er geen daadwerkelijk risico is op slagschaduw. Dit betekent een verder verlies van opbrengst
        aan opgewekte duurzame energie.
        De norm van nul uren borgt al een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die kan ontstaan gedurende de afslagtijd
        (het tot stilstand komen van de windturbine). Deze is maximaal drie minuten. Daarmee is het
        gemeentebestuur van mening tot een goede norm gekomen te zijn en laat keuze aan de
        initiatiefnemer hoe te borgen dat aan deze normstelling voldaan wordt.
                                                                                                     87/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Eerder is in communicatie gesproken over afslagtijden van anderhalve minuut. Dit zijn
        afslagtijden voor gemiddelde windturbines. Uit informatie van diverse fabrikanten blijkt dat de
        afslagtijd voor het formaat windturbines van Goyerbrug drie minuten is. Dit heeft te maken met
        de tijd die nodig is om het vermogen om te leiden en zo de turbine beheerst tot stilstand te
        brengen. Bij een kortere afslagtijd loopt bij grote windturbines de temperatuur te snel op wat kans
        geeft op defecten.
3.19.12 De reclamant verzoekt om in de omgevingsvergunning vast te leggen op welke wijze
        slagschaduw bepaald dient te worden, welke apparatuur daarbij gebruikt wordt, op welke wijze
        deze dient te worden gebruikt en hoe dit dient te worden vastgelegd. Dit met het oog op de
        foutenmarge van 20% die acceptabel wordt geacht in het gebruikte onderzoek van de World
        Meteorological Organization.
        Reactie
        De norm van nul uren borgt een minimale overlast voor de omgeving. Eventuele slagschaduw
        die op kan treden betreft dan enkel de slagschaduw die op kan treden gedurende de afslagtijd
        (het tot stilstand komen van de windmolen). Deze is maximaal drie minuten. In de vergunning is
        een definitie van slagschaduw gegeven (zie 3.19.9) en zijn voorschriften opgenomen omtrent
        monitoring en registratie van relevante gegevens en het beschikbaar stellen van die gegevens
        aan het bevoegd gezag. Daarmee is het gemeentebestuur van mening tot een goede norm
        gekomen te zijn met voldoende duidelijkheid ten aanzien van monitoring en handhaving. Extra
        voorschriften over met welke apparatuur gemeten moet worden, worden onnodig geacht.
3.19.13 De reclamant verzoekt de gemeente te onderzoeken tot welke afstand de windturbines van
        windpark Goyerbrug slagschaduwhinder kunnen veroorzaken en de stilstandbepaling niet te
        beperken tot raamopeningen in de woning, maar de gehele ruimte waar mensen kunnen
        verblijven, bijvoorbeeld ook de tuin, in aanmerking te nemen. Hierbij geeft de reclamant aan dat
        in de ontwerp-omgevingsvergunning uitgegaan wordt van een afstand van 1913 meter, terwijl
        Duitse onderzoeken aangeven dat slagschaduwhinder optreedt tot 2000 meter.
        De reclamant verzoekt de gemeente om in de omgevingsvergunning een helder
        handhavingskader op te nemen, waarvan onderdeel is hoe omgegaan wordt met signalen uit
        de omgeving dat in afwijking van de aan de omgevingsvergunning verbonden voorwaarden
        gehandeld wordt.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema E gestelde.
        Verder stelt zij dat uitgangspunt bij de berekening van slagschaduw een minimale afscherming
        is van de zon van 20% door het rotorblad. Voor Goyerbrug resulteert dit in een maximale afstand
        van 1913 m vanaf de turbines waarbinnen nog sprake is van mogelijke slagschaduweffecten.
        Diverse onderzoeken concluderen dat buiten deze afstand de schaduw zo diffuus is dat deze
        geen hinder meer kan opleveren. Zie bijvoorbeeld Update of UK Shadow Flicker evidence base
        - (GOV.UK) en Erläuterungen zur Schattensimulation von Windkraftanlagen 2016 1 (bayern.de).
                                                                                                     88/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Verder wijst het gemeentebestuur er op dat bij slagschaduw rekening wordt gehouden met
       'gevoelige objecten'. Dat zijn 'gevoelige gebouwen' en 'gevoelige terreinen' als bedoeld in artikel
       1.1, lid 1, Activiteitenbesluit. Tuinen bij woningen worden niet beschermd ten aanzien van
       slagschaduw (zie ook expliciet Stcrt. 2022, nr. 223, blz. 55). Dat heeft verschillende redenen.
       Mensen mogen in een woning meer bescherming verwachten dan daar buiten. Ook is het effect
       van slagschaduw in een woning hinderlijker dan in een tuin. Dat komt omdat er buiten meer licht
       is, waardoor het hinderlijke schaduweffect van slagschaduw minder sterk is.
       Ten aanzien van handhaafbaarheid worden in de vergunning niet alleen duidelijke normen
       gesteld, maar zijn tevens voorschriften opgenomen over het monitoren en registreren van data
       en het beschikbaar stellen hiervan aan het bevoegd gezag. Aan hand van die data kan de RUD
       Utrecht controleren of aan de voorschriften van de vergunning voldaan wordt.
       De gemeente Houten heeft een handhavingsbeleid dat van toepassing is op alle bedrijven in de
       gemeenten, dus ook op Windpark Goyerbrug. Dit beleid wordt uitgevoerd door de RUD Utrecht.
       Het beleid bestaat uit 3 stappen:
       1. Toezichtfase
       Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
       eerste stap het aangaan van een gesprek tussen de RUD en de ondernemer over de
       overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
       overtreding, dan wel klacht en blijft de voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
       overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding, dan
       volgt stap 2.
       2. Voornemen opleggen dwangsom
       Er wordt een brief verstuurd met daarin het voornemen tot het opleggen van een dwangsom.
       De hoogte van het bedrag van de dwangsom is afhankelijk van het type overtreding en daarmee
       een financiële prikkel richting de overtreder om de overtreding ongedaan te maken. Op dit
       voornemen heeft de overtreder het recht om een zienswijze in te dienen. Blijft de overtreding
       binnen de gestelde termijn voortduren dan volgt stap 3.
       3. Definitief opleggen van dwangsom
       Als na het verstrijken van deze termijn nog steeds sprake is van de overtreding dan volgt een
       verbeuring van het dwangsombedrag.
       De aanleiding van toezicht en handhaving kan zijn:
       - Inzichten van monitoring (proactief toezicht)
       - (Milieu)klachten per mail of telefoon
       - Een handhavingsverzoek.
                                                                                                   89/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        Voor spoedeisende klachten heeft de RUD een Milieuklachtenlijn, 24 uur per dag, 7 dagen per
        week beschikbaar: 0800 – 0225510. Voor niet spoedeisende klachten is via de website van de
        RUD een milieuklachtenformulier beschikbaar via:
        https://rudutrecht.formulierenserver.nl/milieuklachten
        Ten aanzien van het kader voor handhaving geldt dat dit voldoende duidelijk uit de wet volgt –
        zie hierboven. Er is geen reden om de omgevingsvergunning hierop aan te vullen.
3.19.14 De reclamant verzoekt een geluidsnorm van 45 dB Lden aan de vergunning te verbinden, in
        combinatie met een LAeq (equivalent geluidsniveau). Reclamant stelt dat een LAeq zorgt dat
        periodes van stiltes niet gecompenseerd worden met perioden van excessieve geluidsdruk.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
3.19.15 De reclamant stelt dat voorkomen moet worden dat handhaving van de normen gepaard gaat
        met lange procedures, waarbij de overlast gedurende die procedure blijft voortduren.
        Reclamant stelt voor dat bij geconstateerde overlast boven het vastgestelde normenkader de
        overlast veroorzakende windturbine onmiddellijk stilgelegd wordt en dat deze pas weer op mag
        starten als de initiatiefnemer aangetoond heeft dat de overlast boven de vastgestelde norm niet
        meer voor kan komen.
        Reactie
        Toezicht en handhaving wordt verricht door de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD). Bij
        overschrijding zal de RUD handhaven conform haar standaardprocedures, die in lijn zijn met de
        wet en de Landelijke Handhavingsstrategie. Zie ook 3.19.13.
        Aanvullend daarop geeft het gemeentebestuur aan dat de RUD periodiek controles uitvoert op
        naleving van de normen, maar ook klachten en handhavingsverzoeken uit de omgeving
        behandelt. Bij een ontvangen klacht of handhavingsverzoek verricht de RUD altijd eerst
        onderzoek naar de situatie. Dit onderzoek moet duidelijk maken wat er precies gebeurd is,
        hoe/waarom dit gebeurd is en of het hier inderdaad gaat om een overtreding van een van
        toepassing zijnde norm.
        De RUD gaat bij overlast altijd het gesprek aan met de ondernemer over de ervaren overlast en
        hoe dit op te lossen. Het daadwerkelijk overgaan tot het nemen van maatregelen
        (bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk) gebeurt als is aangetoond dat er inderdaad sprake is van
        een overtreding. Hierbij moeten de maatregelen in verhouding staan tot de ernst van de
        overtreding.
        Het direct stilzetten van een windturbine naar aanleiding van een klacht ziet het gemeentebestuur
        als onevenredig. Eerst moet aangetoond zijn dat het gaat om een overtreding van een van
                                                                                                     90/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>25 november 2022
        toepassing zijnde norm. Op dat moment wordt aan hand van de aard en ernst van de overtreding
        een passende maatregel opgelegd. Dit hoeft niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat bij iedere
        overschrijding onmiddellijk de windturbine stil wordt gelegd.
3.19.16 De reclamant verzoekt de gemeente Houten om met Stichting Mooi ’t Goy in overleg te gaan,
        hoe een bepaling, ter bescherming van de bevolking, zoals bedoeld in zienswijze 3.19.15,
        verder vormgegeven dient te worden. De reclamant geeft hierbij aan dat minimaal ook voor
        laagfrequent geluid een afdwingbare norm in de omgevingsvergunning opgenomen zal dienen
        te worden. Dit ook met verwijzing naar de situatie bij het windturbinepark bij de N33.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema D gestelde.
        Het gemeentebestuur heeft in samenspraak met Pondera en de RUD normen opgenomen die
        voldoende bescherming bieden voor de omgeving en goed handhaafbaar zijn. Derhalve ziet het
        gemeentebestuur geen reden deze normen verder aan te scherpen of aan te vullen.
3.20    Reclamant 20
3.20.1 De reclamant geeft aan dat duurzaamheid geen overlast en hinder mag veroorzaken voor
        omwonenden en flora en fauna.
        Reactie
        Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema A, C, D, E, F en G gestelde.
3.20.2 De reclamant stelt dat de gemeente Houten pas een beslissing zou nemen over een nieuw
        windpark (Goyerbrug) als de klachten rondom windpark Houten afgewikkeld waren.
        Reactie
        In 2001 heeft de gemeenteraad besloten dat er binnen de gemeente drie locaties geschikt zijn
        voor het realiseren van windenergie. Daarbij heeft de raad besloten om op de locatie
        Veerwagenweg het eerste Houtense windpark te realiseren. Dat is nu Windpark Houten. In het
        besluit uit 2001 is de verplichting opgenomen om eerst het windpark aan de Veerwagenweg te
        evalueren alvorens te beginnen met de realisatie van een volgend windpark.
        In 2015 is de gemeente met de evaluatie van Windpark Houten gestart. Deze is uitgevoerd door
        de Universiteit Utrecht. Naar aanleiding van de evaluatie zijn een aantal vervolgacties in gang
        gezet. Eén van deze acties was een mediation tussen gemeente, Eneco en omwonenden. Uit
        deze mediation volgde in 2018 een draaiproef. Het doel hiervan was om te kijken of met een
        aangepast draaiprogramma de geluidshinder voor omwonenden verder teruggebracht kon
        worden. Deze draaiproef heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd en in januari 2019 is
        besloten het oude draaiprogramma te handhaven. Daarbij heeft de gemeenteraad expliciet
                                                                                                  91/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       besloten dat met afronding van de draaiproef ook de evaluatie van het eerste windpark was
       afgesloten (raadsbesluit 2019-008).
3.20.3 De reclamant stelt dat het type van de uiteindelijk te plaatsen windturbines niet bekend is en dat
       derhalve ook geen beeld gevormd kan worden van de impact van dit windpark op de omgeving,
       met name qua geluidsbelasting, slagschaduw, externe veiligheid en gezondheidsrisico’s. De
       reclamant geeft aan dat de onderzoeken in de stukken dan ook onvoldoende zijn en dat
       aanvullend onderzoek nodig is.
       Reactie
       Inderdaad staat thans nog niet vast welk type turbine exact zal worden geplaatst. Er is sprake
       van een bandbreedte. De maatvoering van de te plaatsen turbines staat wel vast. Deze moet een
       ashoogte van minimaal 145 meter en maximaal 166 meter hebben, terwijl de rotordiameter
       maximaal 150 meter mag zijn. De tiphoogte moet liggen tussen de 211 en 241 meter. Tenslotte
       mag het totale vermogen van het windpark niet meer dan 22,8 MW zijn.
       De effecten op (onder meer) geluid, slagschaduw en externe veiligheid zijn voor alle turbinetypes
       onderzocht. Bij de beoordeling van deze effecten is uitgegaan van de grootst optredende effecten
       (worst case scenario). Voor alle types staat vast dat met mitigerende maatregelen kan worden
       voldaan aan de op te leggen normen. Voordat mag worden gestart met de uitvoering van de
       werkzaamheden moet de definitieve turbinekeuze voor goedkeuring worden voorgelegd.
       Daarmee zijn de kenmerken en de milieugevolgen die kunnen worden veroorzaakt bekend.
       Het gemeentebestuur volgt dan ook niet de stelling van reclamanten dat de maximale invulling
       van het plan daarmee nog steeds niet duidelijk is. In dit verband wordt verwezen naar de
       uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland d.d. 30 juni 2020 (ECLI:NL:RBMNE:2020:2433),
       r.o. 38 waaruit, met een verwijzing naar jurisprudentie van de ABRvS, volgt dat het is toegestaan
       om bandbreedtes in de omgevingsvergunning op te nemen in plaats van vaste kenmerken.
3.20.4 De reclamant stelt dat de volgende zaken nagekeken en gepubliceerd moeten zijn alvorens een
       goede afweging wordt gemaakt:
    a. Type turbine en hoogte met technische specificatie (geluidsproductie en beveiliging e.d.).
    b. Geluidsrapport huidige toestand (stiltegebied) overdags en 's nachts.
    c. Geluidsrapport nieuwe toestand overdags en 's nachts.
    d. M.e.r. (Milieu Effect Rapportage) welke een eis is bij een windpark met dergelijke grootte,
       kan niet door een partijdige gemeente die zegt dat het niet nodig is.
    e. Goede ruimtelijk onderbouwing met inachtneming van de juiste hinderafstanden en NNN
       gebieden.
    f. Flora- en fauna onderzoek moet bij gewerkt worden er is immers ook een das gesignaleerd.
       Dus NB-vergunning moet gewijzigd worden waarbij de omwonende en verenigingen ook als
       belanghebbende dienen te worden aangemerkt zie uit spraak Raad van Staten.
                                                                                                   92/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>25 november 2022
    g. Onderzoek naar natuurwet (natura 2000 gebied) omdat de turbines strak langs de uiterwaard
       van de lek liggen (hoe lopen de trekvogel routes).
    h. De huidige aangegeven geluidscontouren en slagschaduw contouren reiken verder dan
       vermeld en er moet meer rekening gehouden worden gezondheidsrisico's
    i. Rijkswaterstaat zal akkoord moeten gaan i.v.m. gevaar/hinder voor de scheepsvaart, denk aan
       vervoer gevaarlijke stoffen. In relatie tot tiphoogte met randafstand werp afstand van wieken.
    j. Hoe zal de ontsluiting verlopen (denk aan flinke weg en opstel plaatsen voor grote kranen) de
       wegen en opstelplaatsen zijn ook niet tijdelijk i.v.m. vele onderhoud en inspectie.
    k. Goede landschappelijke inpassing in Kromme Rijngebied (welke cultureel erfgoed is) is niet
       toereikend en vooringenomen standpunten en niet onafhankelijk.
    l. Omwonenden zullen goed geïnformeerd moeten worden en niet afgekocht moet worden
    m. zoals de ontwikkelaar nu doet met zwijgcontracten.
    n. Er zal een geode financiële compensatie voor de omwonden moeten komen, welke volgens de
       raad van state in een straal van 10 keer de tip hoogte moet zijn dus ca 2500 m en niet alleen op
       500 m afstand.
    o. Wie gaat de geluid isolatie aan de omliggende woningen betalen, immers de geluidsdruk is 47
       dB.
    p. De verlaging WOZ waarde door de gemeente Houten bij te leggen, dus ook inkomsten voor
       naaste gemeentes
    q. Regionaal overleg met buurgemeentes over plaatsing (wettelijke eis). Heeft onvoldoende
       plaats gevonden volgens Wijk bij Duursteden en Culemborg.
    r. Met het Nevele arrest moet ter degen rekening worden gehouden
    s. Afspraken gemaakt door initiatiefnemer en gemeente over de financiën moeten openbaar
       gemaakt worden, dat is nu nog niet zo. Er zijn erg duistere afspraken gemaakt en de gemeente
       is onder druk gezet door initiatiefnemer, waarom mogen we dat niet weten?
    t. Bij huidige windparken moet 50 procent van de turbines beschikbaar gesteld worden voor
       participatie voor omwonende. Dat is nu nog geen 25 % en die inschrijving zijn niet openbaar.
    u. Er is een goed alternatief plan ingediend voor zonnevelden langs water- en snelwegen welke
       voldoet aan de RES en op tijd is te realiseren. Wordt niet serieus opgepakt door gemeente
       Houten en afgedaan met oneigenlijke argumenten.
    v. Gemeente Houten is alleen maar bang voor claim van Berends en dwang van de provincie, dat
       zijn geen goede uitgangsposities om onafhankelijk zo'n belangrijke aanvraag die voor een grote
       ingreep in de omgeving zorgen te beoordelen.
    w. Waarom wordt er niet gewacht op meer duidelijkheid en kijkt men niet naar de
       overbruggingsregeling milieuregels windturbine parken (zie lnfomil.nl 13 mei 2022)
    x. Zie ook aanpassingen: - externe veiligheid > afstand hinder 10 x tiphoogte
    y. Zie ook aanpassingen: - geluid > Lden 45dB
                                                                                                  93/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>25 november 2022
    z.  Zie ook aanpassingen: - slagschaduw en lichtschittering 10 x rotor diameter
    aa. De uitstoot en soort van het koelmiddel staat niet omschreven en ook niet de gevaren.
    bb. Voor het oprichten en vervaardigen van de materialen en transport wordt veel stikstof
        uitgestoten, de bijgevoegde berekening is niet juist. En voor windparken geldt geen
        uitzondering meer, zie uitspraak Raad van Staten.
    cc. De uitstoot van co2 is in zijn geheel niet bekeken
    dd. Blus voorziening in de turbines moet een verplichting zijn en ook de gemeente moet een
        blusmiddel hebben die tot die hoogte reikt ca 200 meter hoog
    ee. SDE subsidie is voor 15 jaar voor windturbine, de vergunning voor de windturbines moeten
             a. dan ook 15 jaar zijn en daarna moet het terrein weer leeg opgeleverd worden en zit nu
                  geen een dwang richting de initiatiefnemer.
    ff. Er ligt tegenover windpark een stilte bosje griendbos, met extreem laag geluidswaarde 10
        dB, daar wordt geen rekening mee gehouden.
        Reactie
        Ad a, Ad b, Ad c
        De door de reclamant genoemde zaken onder zienswijzen a, b en c zijn meegenomen in de
        aanvraag, meegenomen in de besluitvorming en gepubliceerd als onderdeel van het
        ontwerpbesluit.
        De aanvraag is een gewaarmerkte bijlage van de vergunning.
        Ad d
        Het gemeentebestuur is het bevoegd gezag voor het nemen van een besluit op een m.e.r.-
        beoordelingsnotitie. Zie verder het gestelde onder thema B en C.
        Ad e
        Zie het gestelde onder thema A, C en F.
        Ad f
        Het gemeentebestuur van Houten is niet het bevoegde gezag voor de Wet natuurbescherming.
        De ontheffing Wet natuurbescherming is onherroepelijk.
                                                                                                 94/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad g
       Zie het gestelde onder thema F.
       Ad h
       Zie het gestelde onder thema C, D en E..
       Ad i
       Het gemeentebestuur is geen bevoegd gezag inzake de Scheepsvaartverkeerswet.
       Ad j
       In de aanvraag is de ontsluiting van windturbines aangegeven. Verder is dit onderdeel
       meegenomen in het onderdeel Bouwen van de vergunning.
       Ad k
       Zie het gestelde onder thema A.
       Ad l
       Zie het gestelde onder thema H.
       Ad m
       Zie het gestelde onder thema H.
       Verder merkt het gemeentebestuur op dat het geen partij is bij de private overeenkomsten die
       afgesloten zijn tussen de initiatiefnemer en omwonenden. Het gemeentebestuur is ook niet
       betrokken bij de totstandkoming van deze overeenkomsten.
       Ad n
       De financiële compensatie waar over gesproken wordt is een privaatrechtelijke aangelegenheid
       vallend onder de verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer. Verder verwijst het
       gemeentebestuur naar het hierboven onder thema I gestelde.
       Ad o
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema D en I gestelde.
                                                                                              95/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad p
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema I gestelde.
       Ad q
       Zie het gestelde onder thema H. Zie verder de zienswijze van het college van Wijk bij Duurstede
       en de reactie van het gemeentebestuur hierop (paragraaf 3.6)
       Ad r
       Het gemeentebestuur is zich terdege bewust van het Nevele-arrest en de uitwerking daarvan. In
       thema C, D en E wordt ingegaan op hoe wij, in reactie op het Nevele-arrest en de uitspraken van
       de Afdeling bestuursrechtspraak naar aanleiding van het Nevele-arrest, tot normen zijn gekomen,
       welke zijn voorzien van een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de aan de orde zijnde
       situatie toegesneden motivering.
       Ad s
       De financiële afspraken tussen initiatiefnemer en gemeente betreffen de anterieure
       overeenkomst en het windfonds. Deze afspraken zijn openbaar en gepubliceerd via de
       gemeentelijke website.
       Ad t
       Bij het vaststellen van de Regionale Energie Strategie (oktober 2021) heeft de gemeenteraad
       van Houten een motie aangenomen, die oproept om bij alle grote nieuwe energie-initiatieven te
       streven naar 100% lokaal eigenaarschap. Op het moment van het vaststellen van de RES was
       voor Windpark Goyerbrug al een omgevingsvergunning verleend, die overigens door de Afdeling
       bestuursrechtspraak van de Raad van State is vernietigd, in verband met het Nevele-arrest,
       Onderdeel van het project waren en zijn één coöperatieve turbine, private
       (compensatie)afspraken tussen direct omwonenden en de initiatiefnemer en een bijdrage van
       initiatiefnemer aan het gemeentelijke windfonds. Daarover hebben gemeente en initiatiefnemer
       op 4 december 2019 een intentieovereenkomst getekend.
       Dat nu weer de volledige vergunningprocedure wordt doorlopen, volgt uit de vernietiging van de
       eerder verleende vergunning door de Afdeling. In deze (inderdaad zeer vergevorderde) fase ziet
       het gemeentebestuur geen mogelijkheden om de afspraken over financiële participatie en
       compensatie open te breken.
                                                                                                  96/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad u
       Er is onderzoek verricht naar mogelijk alternatieven. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat het
       niet mogelijk was alternatieven te vergunnen voor 2025. Dat is een voorwaarde uit de RES.
       Voorts wordt verwezen naar het onder thema A gestelde.
       Ad v
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema B en C gestelde.
       Ad w
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema C en D gestelde.
       Ad x
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema C gestelde.
       Ad y
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema D gestelde.
       Ad z
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema E gestelde.
       Ad aa
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema B en C gestelde.
       Ad bb
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema F gestelde.
       Uit de AERIUS-berekening volgt dat de stikstofdepositie als gevolg van de bouwwerkzaamheden
       op alle punten 0,00 N/ha/jaar bedraagt. Verslechtering van de kwaliteit van de natuurlijke habitats
       in Natura-2000 gebieden als gevolg van de aanleg van Windpark Goyerbrug, is daarom met
       zekerheid uit te sluiten. Verwezen wordt voorts naar het hierboven onder 2.7, thema: natuur
       gestelde. Opgemerkt wordt verder dat de reclamant niet aangeeft wat er niet juist is aan de
       stikstofberekening. Daarom heeft het gemeentebestuur dit niet in overweging kunnen nemen.
                                                                                                   97/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Ad cc
       De uitstoot van CO2 is geen onderdeel van het afwegingskader en derhalve inderdaad niet
       bekeken. Daarbij stelt het gemeentebestuur geen twijfels te hebben over de positieve impact van
       duurzame energie op klimaatproblematiek in het algemeen.
       Ad dd
       De brandweer heeft generieke instructies en procedures voor brandbestrijding en hulpverlening,
       waaronder voor brand in hoge gebouwen. Voor speciale objecten zijn er specifieke
       inzetprocedures..
       Ad ee
       Als het al zo is dat de SDE subsidie (slechts) voor 15 jaar wordt verleend, dan betekent dat dat
       de initiatiefnemer na het verstrijken van deze termijn geen SDE subsidie meer krijgt. Het windpark
       kan hij blijven exploiteren, Voor het overige leest het gemeentebestuur hier geen zienswijze maar
       een mening van de reclamant. Deze nemen wij ter kennisgeving aan.
       Ad ff
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema’s D en F gestelde.
3.20.5 De reclamant stelt dat er betere alternatieven zijn voor de duurzame opwek van energie.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema’s A en C gestelde.
       Ter aanvulling stelt zij dat alternatieven voor het windpark onderzocht zijn, maar dat het
       vergunnen van deze alternatieven voor eind 2025 niet mogelijk blijkt, terwijl dat een voorwaarde
       is om de gemaakte afspraak met onze regiopartners en de landelijke overheid na te komen.
3.21   Reclamant 21
3.21.1 De reclamant stelt dat het grote belang van een snelle energietransitie mogelijk botst met het
       nog grotere belang van de gezondheid van omwonenden. De reclamant geeft aan bekend te
       zijn met het feit dat er onder deskundigen geen eenduidige opvatting is over de mate waarin
       windturbines de gezondheid van omwonenden kunnen schaden. Nader onderzoek daarnaar
       wordt momenteel op veel plaatsen in de wereld uitgevoerd maar concrete uitkomsten die tot
       verantwoorde normen kunnen leiden ontbreken nog. De reclamant is van mening dat het
       gemeentebestuur door niet te wachten op die uitkomsten en op de daarop te baseren adviezen
       van gezaghebbende deskundigen, zoals de WHO, een besluit neemt waarvan op dit moment
       niet voldoende zeker is dat dit de gezondheid van omwonenden niet zal schaden en roept het
                                                                                                    98/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       gemeentebestuur op het definitieve besluit pas te nemen op het moment dat er op
       verantwoorde wijze onderbouwd kan worden dat omwonenden niet in hun gezondheid
       geschaad zullen worden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het onder thema C en G.
3.22   College van burgemeester en wethouders van de gemeente Culemborg
3.22.1 In het klimaatakkoord is overeengekomen dat de komende jaar 30 verschillende regio's in
       Nederland zogenaamde Regionale Energiestrategieën (RES) ontwikkelen, waarbij wordt
       gekeken naar mogelijkheden met betrekking tot verduurzaming van de elektriciteitsproductie
       door windkracht en zonne-energie. Nadrukkelijk wordt gekeken naar de potentie van het
       buitengebied in iedere gemeente. Vanuit die ontwikkeling begrijpt de gemeente Culemborg de
       ambitie van Houten. Gemeente Culemborg constateert dat binnen de regio's over het algemeen
       goed wordt samengewerkt, maar dat niet of nauwelijks over de (regio)grenzen heen wordt
       samengewerkt. Culemborg en Houten zijn grensgemeenten (van de te onderscheiden regio's
       en provincies). Er moet over bestuurlijke grenzen worden heen gekeken. Culemborg zal
       daartoe het initiatief nemen.
       Reactie
       Het gemeentebestuur neemt deze analyse voor kennisgeving aan. Uiteraard staat het
       gemeentebestuur open voor samenwerking.
3.22.2 Het windpark zal de noordelijke skyline van Culemborg domineren, die nu wordt gevormd door
       de Lek en het groene buitengebied van het Eiland van Schalkwijk. Het gemeentebestuur van
       Culemborg verzoekt de reacties van de inwoners van Culemborg zorgvuldig te wegen en te
       beantwoorden.
       Reactie
       Het gemeentebestuur verwijst naar het hierboven onder thema's A en H gestelde. Het
       gemeentebestuur heeft alle betrokken belangen, ook die van de inwoners van Culemborg,
       zorgvuldig meegewogen in haar besluitvorming.
3.22.3 Binnen gemeente Culemborg speelt op dit moment ook een initiatief voor de ontwikkeling van
       een tweede windpark (Windwinning Culemborg), maar dit staat nog aan het begin van een lang
       proces. Basis voor dit initiatief is Windvisie Culemborg (vastgesteld door de gemeenteraad in
       november 2017). Culemborg beoordeelt het initiatief Goyerbrug ook op basis van De Windvisie,
       in het kader van gelijke beoordeling.
                                                                                                99/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het gemeentebestuur neemt dit voor kennisgeving aan.
3.22.4 Vanwege de unieke hoge windturbines vraagt de gemeente Culemborg zich af of prestaties
       (o.a. in de zin van geluidproductie) voldoende zijn in te schatten en te toetsen aan huidige
       normen. Culemborg ziet een risico en vraagt om de akoestische aspecten goed te beoordelen,
       de vergunningvoorschriften zodanig in te richten dat bijsturen, indien de geluidsnormen niet
       worden gerespecteerd, soepel en eenduidig kunnen worden afgedwongen. Daarnaast verzoekt
       Culemborg een monitoringsprotocol op te stellen op basis waarvan prestaties van het nieuwe
       windpark kunnen worden bepaald. Voorts verzoekt Culemborg om voorafgaand aan de
       definitieve vergunningverlening een handhavingsstrategie op te stellen op basis waarvan
       bijsturing kan plaatsvinden. Tevens wordt verzocht om de prestaties te laten monitoren en
       evalueren zodra het windpark operationeel is. Culemborg adviseert om de wijze waarop de
       evaluatie wordt ingericht in samenspraak met de omgeving vorm te geven en de resultaten en
       conclusies naar aanleiding van de evaluaties met de omgeving te delen.
       Reactie
       De effecten van de te vergunnen windturbines zijn onderzocht door LBP Sight op basis van de
       specificaties van de betreffende turbine. Daarmee is inzichtelijk gemaakt wat de effecten zullen
       zijn op de omgeving. Pondera heeft dit onderzoek getoetst op volledigheid en juistheid. Aan de
       vergunning zijn de voorwaarden verbonden dat de initiatiefnemer voorafgaand aan de bouw
       detailgegevens van de gekozen turbine moet aanleveren en dat aangetoond moet worden dat
       met deze turbines voldaan kan worden aan de gestelde geluidsnorm. Ook is in de voorschriften
       de verplichting opgenomen dat de initiatiefnemer binnen 3 maanden na het in productie nemen
       van het windpark nogmaals controleert, middels akoestisch onderzoek, of het bronvermogen van
       de relevante operationele modi overeenkomt met de waarden die zijn gebruikt in het akoestisch
       onderzoek van het definitieve windturbinetype én of het windpark hiermee inderdaad voldoet aan
       de gestelde geluidsnormen. Hiermee is naar de mening van het gemeentebestuur afdoende
       verzekerd dat de geluidproductie niet hoger uitvalt door de definitieve keuze voor een turbine.
       Het gemeentebestuur is bereidt om deze gegevens met de omgeving te delen.
       Voor zover het gemeentebestuur van Culemborg ons gemeentebestuur meegeeft om de
       vergunningvoorschriften zodanig in te richten dat soepel en eenduidig kan worden bijgestuurd en
       om een monitoringsprotocol op te stellen geldt het volgende. In de vergunning zijn voorschriften
       opgenomen over het monitoren en registreren van gegevens, evenals de verplichting om deze
       gegevens te overleggen indien het bevoegd gezag hierom vraagt. Aan hand van deze data kan
       vastgesteld worden wat op enig moment de werkelijke geluidsproductie is geweest en kan
       geconstateerd worden of daarmee de gestelde norm overschreden wordt.
       Indien er sprake is van een vermeende overtreding of ervaren overlast uit de omgeving is de
       eerste stap het aangaan van een gesprek tussen RUD en de ondernemer over de
       overtreding/ervaren overlast en hoe dit op te lossen. Binnen deze stap onderzoekt de RUD de
       overtreding, dan wel klacht en blijft voortgang in het ongedaan maken van een eventuele
                                                                                                  100/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       overtreding monitoren. Is de RUD van mening dat er sprake is en blijft van een overtreding van
       een wettelijk voorschrift dan volgt bestuursrechtelijke ingrijpen door het opleggen van een last
       onder dwangsom.
3.22.5 Culemborg hanteert een ondergrens van 50% burgerparticipatie als voorwaarde voor de
       realisatie van nieuwe windturbines in Culemborg. Culemborg verzoekt of onderzocht kan
       worden of deze gedachte alsnog (ondanks vergevorderd stadium) realiseerbaar is.
       Reactie
       Bij het vaststellen van de Regionale Energie Strategie (oktober 2021) heeft de gemeenteraad
       van Houten een motie aangenomen, die oproept om bij alle grote nieuwe energie-initiatieven te
       streven naar 100% lokaal eigenaarschap. Op dat moment was de omgevingsvergunning voor
       Windpark Goyerbrug al verleend en vervolgens vernietigd. Onderdeel van het project waren en
       zijn één coöperatieve turbine, private (compensatie)afspraken tussen direct omwonenden en het
       project en een bijdrage van het project aan het gemeentelijke windfonds. Daarover hebben
       gemeente en initiatiefnemer op 4 december 2019 een intentieovereenkomst getekend.
       Dat we nu weer de volledige vergunningprocedure doorlopen, volgt uit de vernietiging van de
       eerder verleende vergunning door de Afdeling. In deze (inderdaad zeer vergevorderde) fase ziet
       het gemeentebestuur geen mogelijkheden om de afspraken over financiële participatie en
       compensatie open te breken.
3.22.6 Grondeigenaren die grond ter beschikking stellen voor de realisatie van windturbines
       ontvangen doorgaans een jaarlijkse vergoeding (de grondopbrengst). Uitgangspunt van de
       Windvisie Culemborg is dat alle landeigenaren en pachters binnen een nader te bepalen straal
       van minimaal 300 meter (in geval van Goyerbrug moet die straal groter zijn) rondom het
       windpark samen bepalen hoe de grondopbrengst wordt verdeeld. Bedrag per huishouden voor
       omwonenden. Minimaal 20% van de grondopbrengst moet beschikbaar worden gesteld voor
       omwonenden. Culemborg vraagt te onderzoeken of deze werkwijze realiseerbaar is.
       Reactie
       Het gemeentebestuur neemt deze reactie voor kennisgeving aan. Zie ook onze reactie op het
       voorgaande punt 3.22.6.
3.22.7 Bij veel windprojecten wordt een deel van de opbrengsten in een duurzaamheidsfonds gestort
       van waaruit nieuwe initiatieven op het gebied van duurzaamheid worden gefinancierd. Een
       dergelijk fonds zou ook kunnen worden ingesteld voor het initiatief Goyerbrug. Het fonds kan
       worden gefinancierd door een stichting, gevormd door omwonenden (waaronder ook inwoners
       van noordoost Culemborg). Uitgangspunt voor zo'n fonds is een richtbedrag, conform de
       gedragscode van de NWEA, van 50 eurocent per opgewekte Megawatt uur.
                                                                                                101/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>25 november 2022
       Reactie
       Het gemeentebestuur heeft gekeken naar de wijze waarop lusten en lasten worden verdeeld.
       Naast de inspanningen van initiatiefnemer daarvoor (o.a. één windturbine in eigendom van
       burgers, schadeloosstelling direct omwonenden) geldt ook dat de gemeenteraad op 28 mei 2019
       de intentie heeft uitgesproken dat een windfonds wordt opgericht. Op 1 oktober 2019 zijn de
       kaders en de hoogte van het fonds vastgesteld. De gemeente stort € 100.000 in het fonds, het
       project € 50.000. Het college werkt het fonds binnen deze kaders uit, vóór de start van de bouw
       van het windpark. Dit gebeurt in samenspraak met omwonenden.
3.22.8 Mogelijk vallen de nieuwe landelijke normen straks strenger uit dan de normen die nu gesteld
       worden aan windpark Goyerbrug. Het is dan de vraag of deze landelijke normering ook gaat
       gelden voor Goyerbrug of dat het nu voorgestelde lokale normenkader gehandhaafd blijft. Dat
       zou in theorie kunnen leiden tot een situatie waarin de omwonenden van windpark Goyerbrug
       minder beschermd zijn omwonenden van windparken die aan de nieuwe landelijke normen
       moeten voldoen. Wij verzoeken u om, indien deze situatie ontstaat, de bereidheid uit te spreken
       de vergunningsvoorwaarden voor het windpark Goyerbrug te synchroniseren met het nieuwe
       landelijke kader.
       Reactie
       Het gemeentebestuur begrijpt de oproep van gemeente Culemborg, maar is hierin afhankelijk
       van de rijksoverheid. Het gemeentebestuur verwacht dat op het moment dat de rijksoverheid
       nieuwe landelijke regelgeving stelt voor windturbineparken, zij ook een overgangsrecht voor
       bestaande en (onherroepelijk) vergunde parken vast zal stellen. Indien de rijksoverheid besluit
       dat voor windpark Goyerbrug het bestaande normenkader gehandhaafd blijft, heeft het
       gemeentebestuur geen mogelijkheden om eenzijdig de vergunningsvoorwaarden van windpark
       Goyerbrug aan te passen.
                                                                                                102/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>25 november 2022
4        CONCLUSIE ZIENSWIJZEN
De ingediende zienswijzen geven geen aanleiding om van vergunningverlening af te zien. Wel hebben
de zienswijzen geleid tot de volgende aanpassingen in het besluit, ten opzichte van het ontwerpbesluit:
1. In de vergunning is de volgende definitie opgenomen van slagschaduw:
   Binnen het kader van dit besluit wordt slagschaduw gedefinieerd als:
   De schaduw die wordt veroorzaakt door draaiende rotorbladen voor zover:
   a. de afstand tussen de windturbine en de ontvanger minder dan 1.913 m bedraagt, en
   b. er in de door de slagschaduw getroffen uitwendige scheidingsconstructie van het getroffen object
       zich ramen bevinden, en
   c. de directe straling van het zonlicht – gemeten in een vlak loodrecht op de richting van de zon –
       groter is dan 120 W/m2, en
   d. de zon hoger dan 3 graden boven de horizon staat.
2. In de vergunning is opgenomen in voorschrift 3.2.2.1 dat de afslagtijd van een windturbine niet meer
   dan drie minuten mag bedragen.
3. In de vergunning is opgenomen in voorschrift 3.2.1.9 dat de vergunninghouder medewerking moet
   verlenen aan geluidsmetingen verricht door het bevoegd gezag. Hierbij inbegrepen het uitschakelen
   van één of meerdere turbines teneinde een goede meting te kunnen doen.
4. In de vergunning is opgenomen in voorschrift 3.2.4.2 dat de vergunninghouder alle SCADA-data 2
   kalenderjaren bewaart en indient bij het bevoegd gezag indien zij hierom verzoeken. Aan hand van de
   SCADA data kan de RUD Utrecht op ieder moment controleren of in de vergunning gestelde normen
   overschreden worden en of windturbines naar behoren functioneren.
                                                                                                  103/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>      25 november 2022
      5         AMBTSHALVE WIJZIGING
      In onderstaande tabel zijn de ambtshalve wijzigingen aangegeven die wij als gemeente doorvoeren in het
      definitieve besluit. Deze wijzigingen betreffen aanvullingen, dan wel aanpassingen die tot doel hebben
      om de duidelijkheid van de bestaande tekst vergroten, de laatste informatie toe te voegen teneinde het
      complete beeld over een onderwerp te kunnen geven of het in lijn brengen van de tekst met de juridische
      vereisten die gesteld worden aan dit besluit. De aanvullingen en aanpassingen hebben geen relevante
      wijziging van de inhoud van het besluit tot gevolg.
                        Ambtshalve wijziging                                        Motivering                 Pagina
In de paragraaf Welstandnota op pagina 7 is een korte uitleg             Aanvulling op tekst ter
opgenomen waarom de aanvraag niet getoetst is aan de                    verduidelijking bestaande tekst.
                                                                                                            Pagina 7
welstandseisen. Dit ter verduidelijking van de in het ontwerpbesluit
opgenomen tekst.
In de paragraaf Toe te passen procedure is de zinssnede: ...die aan      Aanvulling op tekst ter
de uitgangspunten voldoen…, vervangen door de zinsnede:…die             verduidelijking bestaande tekst.
aan de eerder genoemde kenmerken voldoen… De aangepaste
                                                                                                            Pagina 9
tekst maakt beter duidelijk dat met kenmerken de opsomming op
pagina 8 wordt bedoeld met de kenmerken van de diverse typen
windturbines.
In de paragraaf Externe veiligheid op pagina 15 en 28 is een             Aanpassing in tekst in verband
verwijzing verwijderd naar artikel 3.15a van het Activiteitenbesluit.   met juridische vereisten
Dit om de tekst in overeenstemming te brengen met het Nevele-           (Nevele-arrest).
arrest. Daar stelt de rechter dat in besluiten rondom                                                       Pagina 15
windturbineparken tijdelijk niet verwezen mag worden naar de                                                Pagina 28
normen uit het Activiteitenbesluit aangaande geluid, slagschaduw
en externe veiligheid. Het verwijderen van deze verwijziging heeft
geen invloed op de inhoudelijke tekst of de betekenis daarvan.
In de eerste alinea van de paragraaf Geluid op pagina 15, is ter         Aanvulling op tekst ter
aanvulling opgenomen dat in het akoestisch onderzoek en het             verduidelijking bestaande tekst.
advies aan hand van dit onderzoek, ook aandacht is geschonken                                               Pagina 15
aan cumulatie van geluid. Deze aanvulling is opgenomen omdat dit
onvoldoende uit de oorspronkelijke tekst naar voren kwam.
In de paragraaf Geluid is op pagina 16 een alinea toegevoegd. De         Aanvulling op bestaande tekst
alinea geeft kort aan dat er niet verwezen wordt naar                   in verband met juridische
geluidsnormen uit Activiteitenbesluit en -regeling, maar wel naar de    vereisten (Nevele-arrest).
methodiek om geluidsbelasting te bepalen. Deze methodiek,
                                                                                                            Pagina 16
omschreven in bijlage 4 van de Activiteitenregeling, wordt door de
gemeente nog steeds gezien als de beste manier om op
eenduidige, transparante en controleerbare wijze de
geluidsbelasting van windpark Goyerbrug vast te stellen.
In de paragraaf Watertoets , tweede alinea op pagina 17, is             Aanvulling op bestaande tekst
opgenomen dat er, naast het verleggen van drie sloten, ook enkele       ter volledigheid van informatie.
duikers geplaatst worden. Ook is aangegeven dat de vergunning                                               Pagina 17
hiervoor, afgegeven door het Hoogheemraadschap De Stichtse
Rijnlanden, inmiddels onherroepelijk is.
                                                                                                         104/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>        25 november 2022
                         Ambtshalve wijziging                                      Motivering                 Pagina
In de paragraaf Overig op pagina 25 is toegevoegd dat de                Aanvulling op bestaande tekst
afgegeven ontheffing in kader van de Wet natuurbescherming             ter volledigheid van informatie.    Pagina 25
inmiddels onherroepelijk is.
In de eerste alinea van de paragraaf Normen opgenomen in de            Aanvulling op tekst ter
aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling op pagina 29, is ter             verduidelijking bestaande tekst.
aanvulling opgenomen dat in het akoestisch onderzoek en het
                                                                                                           Pagina 28
advies aan hand van dit onderzoek, ook aandacht is geschonken
aan cumulatie van geluid. Deze aanvulling is opgenomen omdat dit
onvoldoende uit de oorspronkelijke tekst naar voren kwam.
In de paragraven: Geluid, Externe veiligheid en Slagschaduw, op        Aanpassing in tekst in verband
respectievelijk pagina 28 en 29, is de afsluitende zin aangepast.      met juridische vereisten
Reden is dat het juridische kader van de Omgevingsvergunning           (Nevele-arrest).
                                                                                                           Pagina 28
Beperkte Milieutoets (OBM) enkel toetstaat dat het bevoegd gezag
                                                                                                           Pagina 29
haar mening geeft in hoeverre de in de m.e.r.-beoordelingsnotitie
opgenomen maatregelen borgen dat geen relevante nadelige
effecten op de omgeving optreden.
In voorschrift 3.1.3.1 wordt in lid d en f verwezen naar artikelen uit Aanvulling op tekst ter
het Bouwbesluit 2012. In het ontwerpbesluit wordt enkel het artikel    verduidelijking bestaande tekst.    Voorschrift
genoemd. In het definitieve besluit is de volledige verwijzing                                             3.1.3.1
opgenomen.
Voorschrift 3.1.4.6 is verwijderd aangezien de opruimplicht ook        Verwijderen onnodige dubbeling      Voorschrift
opgenomen is in voorschrift 3.2.4.4.                                   in voorschriften                    3.1.4.6
Voorschrift 3.1.4.7 is verwijderd aangezien het Bouwbesluit 2012       Verwijderen van voorschriften
rechtstreeks werkende regels oplegt ten aanzien van dagen en           over zaken waar al rechtstreeks     Voorschrift
tijdstippen dat bouwwerkzaamheden mogen plaatsvinden. Daarmee          werkende wetgeving op van           3.1.4.7
hoeven deze regels niet opgenomen te worden in de vergunning.          toepassing is.
Voorschriften 3.3.1.2 tot en met 3.3.1.5 zijn verplaatst van           Aanpassing in tekst in verband
paragraaf 3.3 OBM naar paragraaf 3.2 Gebruik (ruimtelijke              met juridische vereisten
                                                                                                           Voorschriften
ordening). Reden daartoe is het juridische kader van het OBM dat       (Nevele-arrest).
                                                                                                           3.3.1.2 tot en
enkel voorschiften in het OBM-deel toelaat die rechtstreeks volgen
                                                                                                           met 3.3.1.5
uit de m.e.r.-beoordelingsnotitie. De voorschriften blijven
onveranderd van toepassing.
In voorschrift 3.3.1.2 van de ontwerpbeschikking wordt verwezen        Aanpassing in tekst in verband
naar artikel 3.14a van de Activiteitenregeling. Deze verwijzing is in  met juridische vereisten
het definitieve besluit vervangen door voorschrift 3.2.1.5 waarin de   (Nevele-arrest).
vereisten van een akoestisch onderzoek zijn uitgeschreven. Dit om
                                                                                                           Voorschrift
de tekst in overeenstemming te brengen met het Nevele-arrest.
                                                                                                           3.3.1.2
Daar stelt de rechter dat in besluiten rondom windturbineparken
tijdelijk niet verwezen mag worden naar de normen uit het
Activiteitenbesluit aangaande geluid, slagschaduw en externe
veiligheid.
                                                                                                        105/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>      25 november 2022
                        Ambtshalve wijziging                                    Motivering                 Pagina
Voorschrift 3.2.2.3 is aangepast. De stilstandkalender moet         Aanvulling op tekst ter
                                                                                                        Voorschrift
overlegd worden voorafgaand aan inwerkingtreding van het            verduidelijking bestaande tekst.
                                                                                                        3.2.2.3
windturbinepark, niet voorafgaand aan de bouw daarvan.
Voorschrift 3.2.2.4 is aangepast zodat duidelijk is dat de          Aanvulling op tekst ter
                                                                                                        Voorschrift
inrichtinghouder aan de start van ieder kalenderjaar data aanlevert verduidelijking bestaande tekst.
                                                                                                        3.2.2.4
over het voorafgaande kalenderjaar.
In de considerans staat een monitoringsplicht opgenomen in          Ter volledigheid is de bestaande
paragraaf: Monitoring in operationele fase. Deze verplichting is    tekst uit de overwegingen nu
                                                                                                        Pagina 26
onveranderd opgenomen als voorschrift 3.2.4.3. Dit ter              ook in de voorschriften
verduidelijking van de verplichting.                                opgenomen.
In de aanvraag zijn diverse typen windturbines aangegeven met       Aanpassen fout in tekst
verschillende vermogens. In de diverse onderzoeken is gerekend
met een worst-case benadering. Dat is 4 maal het grootst mogelijk
vermogen, dus 4 maal 5.7 MW. Dat levert een maximaal totaal
vermogen van het windpark van 22.8 MW. In de aanvraag van 2019
was dit maximaal vermogen 22.4 MW. In het ontwerpbesluit van
2022 is dit per abuis ook als maximaal vermogen genoemd.                                                Pagina 5, 8,
                                                                                                        10 en 22
De maximale rotordiameter en de maximale ashoogte en tiphoogte
veranderen niet ten opzichte van 2019. Het grotere vermogen heeft
te maken met de technische vooruitgang van windturbines. Het
heeft geen invloed op de norm van geluid, slagschaduw of externe
veiligheid zoals opgenomen in de vergunning van 2022 en
verandert ook niets aan de maximale omvang.
                                                                                                     106/106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>