<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                    2011-111


                                                        Rekenkamercommissie
  leuwegein


                                                        E-mail rekenkamercommtssie@nleuwegein.nl



           Aan:                                                     Datum 31 maart 2011
            De leden van de gemeenteraad,                           Kenmerk rkcbrf 20113103
                                                                    Onderwerp Presentatie
           Commissieleden,
                                                                              rekenkameronderzoek
            Het college van burgemeester en
                                                                              naar "kwaliteit
            wethouders,                                                       collegeprogramma 2010-
            Het directieteam,                                                 2014"
            Andere betrokkenen


Aan de leden van de gemeenteraad,


Namens de rekenkamercommissie bieden wij u hierbij het resultaat aan van het onderzoek naar
de kwaliteit van het collegeprogramma 2010-2014 als stuurinstrument voor de raad. Dit
onderzoek is het eerste onderzoek dat is uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van uw
Rekenkamercommissie in de nieuwe samenstelling. De bevindingen zijn gebaseerd op het door
Necker van Naem opgestelde onderzoeksrapport 'Kwaliteit collegeprogramma 2010-2014' (zie
bijlage 1) en op een door ons zelf uitgevoerd onderzoek naar de status van de in uw
Collegeprogramma benoemde actiepunten (zie bijlage 2, deze zal worden nagezonden).


Centrale onderzoeksvraag van ons onderzoek is in hoeverre uw collegeprogramma 2010-2014
werkbaar is als meerjarig sturingsinstrument voor een navolgbaar, transparant en controleerbaar
gemeentebestuur.


Belangrijkste conclusie van ons onderzoek is dat uw collegeprogramma als meerjarig
sturingsinstrument redelijk houvast kan bieden voor een navolgbaar, transparant en
controleerbaar gemeentebestuur. Er is echter wel ruimte geconstateerd voor verbetering, zowel
in de opzet en de uitwerking als in het totstandkomingsproces. Een beperkt aantal actiepunten
uit uw collegeprogramma vraagt uw speciale aandacht omdat zij momenteel niet in de
meerjarenbegroting of op de raadsagenda zijn opgenomen en ons niet bekend is of zij op enige
andere wijze op de nominatie staan om door uw college opgepakt te worden. Belangrijkste
oorzaak daarvan is dat uw collegeprogramma feitelijk een coalitieakkoord is. Het is niet omgezet
tn een geaccordeerd collegeprogramma. Daardoor ontstaat onduidelijkheid over de status van de
realisatie van een aantal afspraken uit het coalitieakkoord. Duidelijkheid in afspraken is de basis
van een werkwijze die beoogd is bij invoering van dualisme conform de Gemeentewet.


Aanleiding onderzoek
Dit onderzoek is eind 2010 door ons als nieuwbenoemde Rekenkamercommissie om de volgende
redenen opgepakt:
    ■   Het collegeprogramma is over het algemeen één van de belangrijkste
        sturingsinstrumenten waarmee de raad invloed kan uitoefenen op het beleid. Het goed
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>       functioneren van dit instrument is daarmee in hoge mate bepalend voor het succes
       waarmee de gemeenteraad kan functioneren en waarmee ook verantwoording kan
       worden afgelegd over beleidswijzigingen na de gemeenteraadsverkiezingen aan de
       Nieuwegeinse samenleving.
   ■   Specifieke aandachtspunten bij een eerste kennismaking met het collegeprogramma
       hebben de interesse voor het collegeprogramma als onderzoeksonderwerp
       aangewakkerd: Dit waren onder andere de verwarring over de begripsbepaling in het
       programma (coalitieakkoord versus collegeprogramma) en het grote aantal benoemde
       actiepunten.
   ■    Nu uw college bijna een jaar op weg is, is ook een goed moment aangebroken om te
       bezien of alle speerpunten uit het programma goed belegd zijn terwijl er voor u als raad
       ook nog alle gelegenheid is om bij te sturen.
   ■    Een dergelijk onderzoek is 4 jaar eerder op vergelijkbare wijze uitgevoerd. De
       leereffecten ten opzichte van het eerder onderzoek zijn expliciet in de evaluatie
       meegenomen.
   ■    Het onderzoek is mede ingegeven door uw voornemen juist in deze fase van uw
       zittingsperiode (extra) agendapunten mee te geven voor uw toezichtrol op de
       beleidsuitvoering door uw college: welke acties uit het collegeprogramma vragen uw
       extra aandacht omdat ze nog niet uitgewerkt zijn in de meerjaren beg roting of in een
       andere vorm van beleid.

Gevolgde aanpak
Wij hebben aan onderzoeksbureau Necker van Naem opdracht gegeven de kwaliteit van het
collegeprogramma te beoordelen, mede in het licht van hun ervaringen met de beoordeling van
de kwaliteit van collegeprogramma's van diverse andere gemeenten. Conform de
rekenkamerverordening van de gemeente is uw college, ondanks onduidelijkheid over de status
van het collegeprogramma (is het een collegeprogramma of een coalitieakkoord), gelegenheid
geboden om te reageren op de uitkomsten van dit onderzoek. Wij hebben daarnaast extra tijd
gestoken in het achterhalen van de huidige status van de diverse actiepunten uit het
programma. Gezamenlijk hebben beide onderzoekssporen aan de basis gestaan van de
uitkomsten.

Reactie college van B. en W.
De brief met de reactie van uw college van B en W is als bijlage 3 opgenomen bij deze brief.
Samengevat acht uw college zichzelf niet in de positie om op het advies te reageren omdat zij
niet de steller is van het collegeprogramma 2010-2014 en dus ook niet betrokken is geweest bij
de opzet en inhoudsvorming. Het collegeprogramma is het resultaat van onderhandelingen
tussen vier politieke partijen vertegenwoordigd in de raad van de gemeente Nieuwegein. Immers
na de instemming van de fractievoorzitters van de vier partijen, nl. VVD, PVDA, CDA en D66 is
het programma aan u aangeboden en zijn de vier wethouders benoemd. U w college volstaat dan
ook met de mededeling dat zij van de onderzoeksrapportage kennis heeft genomen.

Over het normenkader: wanneer is een collegeprogramma een goed meerjarig
sturingsinstrument?
Er bestaan geen formele normen waaraan een collegeprogramma getoetst kan worden. Het
succes van het programma als sturingsinstrument ligt dan ook met name in het gebruik. Hoe
meer op het collegeprogramma wordt teruggegrepen bij het sturen van de beleidsvoornemens en
het beoordelen van de prestaties van het college, hoe beter het collegeprogramma als
instrument functioneert. Dit gebruikscriterium is door Necker & Van Naem vertaald naar diverse
bruikbaarheidscriteria Deze zijn in hun rapportage expliciet beschreven. Op basis van deze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>operationalisering zijn uitspraken te doen over mogelijkheden de bruikbaarheid en daarmee het
gebruik te stimuleren. Uiteindelijk is het oordeel aan de raad als belangrijkste gebruiker van het
instrument om te bepalen hoe bruikbaar het collegeprogramma is bij het uitoefenen van haar
taken.

Resultaten
Wij hebben uit beide onderzoekssporen de volgende belangrijkste conclusies getrokken over uw
collegeprogramma als meerjarig sturingsinstrument:

1. Meer helderheid over doelen en voornemens is mogelijk
Uw collegeprogramma biedt redelijke houvast voor een navolgbaar, transparant en
controleerbaar gemeentebestuur. Een groot deel van uw beleidsvoornemens is afdoende
uitgewerkt in meetbare en navolgbare actiepunten. De uitwerking is echter niet overal van
dezelfde orde, waardoor verwarring kan ontstaan over de status en traceerbaarheid van
actiepunten. Over het algemeen kan meer aandacht voor consistentie in presentatie en
concretiseerbaarheid het gebruik van het programma ais sturingsinstrument ten goede komen.
Ook een betere aansluiting op de (meerjaren)begroting en de planning & controlecyclus kan
daaraan bijdragen. Voor meer details over verbetermogelijkheden verwijzen wij graag naar de
conclusies in het in bijlage 2 bijgevoegde rapport 'Kwaliteit collegeprogramma 2010-2014' van
Necker Van Naem.

2. Witte vlekken in de gaten houden
Uw collegeprogramma benoemt 187 actiepunten. Een belangrijk deel daarvan heeft een plek
gekregen in de meerjaren begroting en is of wordt uitgewerkt in diverse door u te behandelen
beleidsdocumenten. Er is echter een aantal actiepunten dat na bijna een jaar nog niet zijn weg
heeft gevonden naar de meerjarenbegroting of de raadsagenda. Zij dreigen daarmee aan uw
aandacht en mogelijk de aandacht van uw college te ontsnappen. In bijlage 1 (of is het bijlage 2?
Zie 1 H alinea) is een overzicht opgenomen van alle actiepunten en de wijze waarop hun
uitwerking is belegd in uw meerjarenbegroting en/of uw raadsagenda. De actiepunten die
specifiek uw aandacht vragen omdat zij nog nergens zijn belegd zijn gearceerd.

3. Status van collegeprogramma als sturingsinstrument
Uw collegeprogramma wekt in haar benaming en gebruik van begrippen verwarring over de
status. Zo wordt in het document vooral gesproken van een collegeprogramma, maar wordt ook
het begrip coalitieakkoord gebruikt. Dit is in zoverre verwarrend dat een collegeprogramma
suggereert dat het een programma is van uw college. Uw college heeft zich op het standpunt
gesteld dat het collegeprogramma een akkoord is tussen de coalitiepartijen Daardoor is de
kwaliteit van het programma volgens haar geen zaak van het college. Dit neemt niet weg dat de
'beoogde' wethouders in het college wel hebben getekend voor de uitvoering van dit
coalitieakkoord. In veel gemeenten waar een coalitieakkoord is gesloten heeft de raad het
college opgedragen een en ander uit te werken in een collegeprogramma. In de gemeente
Nieuwegein is daarvan afgezien. Dat leidt tot verwarring over verantwoordelijkheid voor de
uitvoering cq de realisatie van het collegeprogramma.

4. Collegeprogramma in een dualistische bestuurscultuur
Wij vinden de onduidelijkheid over de status van het collegeprogramma minder passen in de
geest van een dualistische bestuurscultuur. Een cultuur waarin de gemeenteraad op heldere en
ondubbelzinnige wijze de kaders van het beleid vaststelt en controleert. Wij vragen daar uw
speciale aandacht voor.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Adviezen
Op basis van de hierboven genoemden conclusies adviseren wij u als volgend:
   i . Besteedt in de volgende college-onderhandelingsronde meer aandacht aan de
       transparantie, consistentie en stuurbaarheid van het coalitieakkoord/ collegeprogramma,
       bijvoorbeeld op basis van de aanbevelingen uit het rapport 'Kwaliteit collegeprogramma
       2010-2014' van Necker van Naem. Maak daarbij onderscheid naar het door raadspartijen
       opgestelde coalitieakkoord en een uit werking daarvan door het nieuw benoemde college
       in een collegeprogramma.
   2. Verbindt het collegeprogramma beter met de planning & controlecyclus, bijvoorbeeld
       door dezelfde opbouw in zowel collegeprogramma, programma- en (meerjaren)begroting
       als verantwoordingsrapportages te hanteren.
   3. Neem een standpunt in over de actiepunten uit uw collegeprogramma die noch in de
       meerjarenbegroting, noch in enige andere vorm door uw college zijn uitgewerkt.
       Mogelijkheden zijn onder andere uw college te vragen wanneer uitwerking kan worden
       verwacht of met elkaar expliciet af spreken dat ze geen speerpunt meer zijn van het
       beleid.



De rekenkamercommissie zal het eindrapport en de resultaten toelichten in de
raadsinformatiebijeenkomst op woensdag 13 april 2 0 1 1 . Verdere inlichtingen over dit
onderwerp kunt u verkrijgen bij het secretariaat van de rekenkamercommissie
(telefoonnummer 030 6071478/1268).

Na de publicatie zal het rapport tevens op de website worden geplaatst. Het embargo
dat op het onderzoeksrapport rust, geldt tot maandagochtend 4 april 2011 09.00 uur.



    Hoogachtend,




    De rekenkamercommissie gemeente Nieuwegein




    Ir. Henk Boogaard


    Mr. dr. Marcel Hoogwout

    Drs. Kees van Santvliet (voorzitter)

    Drs. Mariëlle Rölkens (secretaris)



    Bijlagen:
         •  Bijlage 1: Rapport Kwaliteit collegeprogramma 2010-2014 van Necker van Naem
         •  Bijlage 2: Overkoepelende notitie benchmark Kwaliteit Collegeprogramma's 2010
         •  Bijlage 3: Lijst met status actiepunten uit collegeprogramma 2010-2014 (wordt
            nagezonden)
         •  Bijlage 4: brief met reactie college van B. en W.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>